Wikipedia
hawiki
https://ha.wikipedia.org/wiki/Babban_shafi
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Midiya
Musamman
Tattaunawa
User
Tattaunawar user
Wikipedia
Tattaunawar Wikipedia
Fayil
Tattaunawar fayil
MediaWiki
Tattaunawar MediaWiki
Samfuri
Tattaunawar samfuri
Taimako
Tattaunawar taimako
Rukuni
Tattaunawar rukuni
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kano (birni)
0
1467
973423
872904
2026-10-29T19:55:43Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
An kafa birnin Kano a kusan shekara ta 1000 kuma yana da dogon tarihi a kasuwancin trans-Sahara.
973423
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Kano-market.jpg|thumb|Kano gari mai dumbin jama'ah da kasuwanci]]
[[File:Nigerian number plate Kano.jpg|thumb|Lambar motar kano ta karamar hukumar nasarawa]]
[[File:Kano State collage.png|thumb|kofar kano]]
[[Fayil:At Kano Wikipedia.jpg|thumb|Wikipedia a jihar kano]]
[[Fayil:Kano State, road in Kano 22.jpg|thumb|anguwar Kano jahar kano]]
'''[[An kafa birnin Kano a kusan shekara ta 1000 kuma yana da dogon tarihi a kasuwancin trans-Sahara.|Kano]]''' na ɗaya daga cikin manyan birane a ƙasar [[Hausa]]. Kano ita ce cibiyar [[kasuwanci]] ta [[Najeriya]] gaba ɗaya. [[Jihar Kano]] tana da ƙananan hukumomi guda arba'in da huɗu (44). <ref><nowiki>https://www.vanguardngr.com/2023/10/kano-govt-commences-5km-of-roads-across-44-lgas/</nowiki></ref> Kano gari ne da yake da masarauta mai ɗunbun tarihi, mai kwarjini a cikin ƙasashen Hausa da kewaye. Haka kuma Kano gari ne babba wanda mazauna cikin sa ke magana da [[harshen Hausa]]. Kano ita ce gari mafi yawan jama'a a [[Najeriya]] gaba ɗaya.[[Btfahakjgfsffafagahahshsgsgsgssgkywfa.//hsf|Yaren daya Sahara a duniya gaba daya]]. Cikin birnin Kano akwai ƙofofi kamar haka [[Kofar Gadon Kaya]], [[Kofar Famfo]], [[Kofar Na'isa]], [[Kofar nasarawa]], [[Sabuwar Kofa]], [[Kofar Mazugal]], [[Kofar Dawanau]], [[Kofar Dan Agundi]], [[Kofar Dukawuya]], [[Kofar Ruwa]], [[Kofar Kansakali]], [[Kofar Mata]].[[File:Hausa tribe traditions, local government No 1.jpg|thumb|left|Kano gari mai tarin mutane da tasirin Sarauta]]
Yawan mutanen da suke garin Kano ya haura kimanin mutane miliyan goma (10,000,000) a ƙidayar da aka yi a shekara ta alif da dubu biyu da shida (2006). Jihar Kano tana da matukar<ref>Sahara Reporters
I Didn't Take My First Dethronement To Court Because I Wouldn't Be Happy Working With Ganduje – Emir Sanusi
3 hours ago</ref> tasiri a yawan mutane a Najeriya, saboda ita ce ta fi kowace jiha yawan mutane a [[Najeriya]]. Idan ka zo Kano za ka samu mutane daga ko'ina a fadin duniya, tun daga na kudancin Najeriya, zuwa kasashen dake makwabtaka da Najeriya, haka kuma za ka tarar da mutanen [[Sin]] (wato China), da kuma na kasashen [[Larabawa]] har da turawan yammacin duniya. Mutanen kano sun shahara wajen ilimin addini sosai.
[[File:Joy Lives Here.jpg|thumb|left|Al'ummar kano sun kasance masu san sauraren rediyo]]
Kano ta yi suna wajen kasuwancin da ta bunƙasa a kai, har ya zamana ana cewa da ita Cibiyar Kasuwanci. Haka kuma, tarihin Kano ya nuna daman can Kano tana da suna wurin cinikayya tsakaninta da mutanen [[Gabas ta Tsakiya|gabas ta tsakiya.]]
[[File:Mai Ruwa (lit. meaning-Man of water), Kano, Nigeria. (photo by Noyor Amorighoye).jpg|thumb|Sana'ar saida ruwa a kano ]]
[[File:Kano State, road in Kano 24.jpg|thumb|kano road ]]
<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://kanostate.gov.ng/history |access-date=2020-02-09 |archive-date=2021-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009161903/http://kanostate.gov.ng/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Kano-historical-kingdom-Nigeria</ref>
== Tarihin Kano ==
Anan za'a sa takaitaccen tarihin Kano
=== Mutanen Farko ===
[[ Kano]] <sup>''Jalla babbar Hausa ta dabo tumbin [[giwa]] ko da me ka zo amfika''</sup> wannan shi ne kirarin da akewa wanna katafaren gari.
Idan ana zancen su wane suka fara zama a Kano to tarihi zai iya cewa kamar yanda [[ Allah]] subhanahu wata'ala ya yi mutane a sauran sassan [[Duniya]] hakama ya ajiye bayin sa a garin [[Kano]].
sai dai kabilu da dama sun zo kasar Kano kamar su [[Madatai]] da Dala. zuwan wadannan kabilu ya kara habaka garin [[Kano]] kabilar [[Madatai]] ta riga Kabilar [[Dala]] zuwa [[Kano]] da suka zo wannan gari mai Albarka sun sami wasu kabilu masu yawa a [[Kano]] Amma ana ce da su Kabilun [[Kwararrafa]].
=== Kano a matsayin Jiha ===
[[File:An empty road at night in kano city, Northern Nigeria.jpg|thumb|cigaban kano bayan ta zama jiha ciki har da manyan tituna har da na sama]]
[[File:BUK new central mosque.jpg|thumb|Sabon babban masallacin jami'ar BUK bayan Kano ta zama jiha]]
Tarihin Kano tun da ta zama Jihar a Kasar Najeria, cigaban da ta samu, da kuma matsalolin da take fuskanta
== Yanayi==
{{Weather box
|location = Kano (1981-2010)
|width = auto
|single line = Yes
|metric first = Yes
|Jan high C = 29.0
|Feb high C = 32.4
|Mar high C = 36.4
|Apr high C = 39.1
|May high C = 37.1
|Jun high C = 35.4
|Jul high C = 32.0
|Aug high C = 30.9
|Sep high C = 32.3
|Oct high C = 34.5
|Nov high C = 33.1
|Dec high C = 29.9
|year high C = 33.5
|Jan low C = 13.7
|Feb low C = 16.2
|Mar low C = 20.4
|Apr low C = 24.5
|May low C = 25.0
|Jun low C = 23.7
|Jul low C = 22.1
|Aug low C = 21.2
|Sep low C = 21.9
|Oct low C = 21.2
|Nov low C = 17.1
|Dec low C = 14.2
|year low C = 20.1
|rain colour = green
|Jan rain mm = 0.0
|Feb rain mm = 0.7
|Mar rain mm = 1.9
|Apr rain mm = 8.1
|May rain mm = 71.3
|Jun rain mm = 118.7
|Jul rain mm = 209.0
|Aug rain mm = 311.2
|Sep rain mm = 137.0
|Oct rain mm = 14.1
|Nov rain mm = 1.0
|Dec rain mm = 0.0
|year rain mm =
|Jan rain days = 0
|Feb rain days = 0
|Mar rain days = 1
|Apr rain days = 2
|May rain days = 8
|Jun rain days = 11
|Jul rain days = 17
|Aug rain days = 21
|Sep rain days = 14
|Oct rain days = 2
|Nov rain days = 1
|Dec rain days = 0
|year rain days = 72
|time day = 15:00 [[Standard time|LST]]
|Jan humidity = 17.0
|Feb humidity = 13.2
|Mar humidity = 13.2
|Apr humidity = 19.1
|May humidity = 29.5
|Jun humidity = 44.5
|Jul humidity = 58.9
|Aug humidity = 63.6
|Sep humidity = 55.0
|Oct humidity = 30.1
|Nov humidity = 18.1
|Dec humidity = 17.4
|year humidity = 31.6
|Jan sun = 244.9
|Feb sun = 232.4
|Mar sun = 238.7
|Apr sun = 234.0
|May sun = 263.5
|Jun sun = 261.0
|Jul sun = 229.4
|Aug sun = 220.1
|Sep sun = 240.0
|Oct sun = 266.6
|Nov sun = 264.0
|Dec sun = 260.4
|year sun = 2955.0
|Jand sun = 7.9
|Febd sun = 8.3
|Mard sun = 7.7
|Aprd sun = 7.8
|Mayd sun = 8.5
|Jund sun = 8.7
|Juld sun = 7.4
|Augd sun = 7.1
|Sepd sun = 8.0
|Octd sun = 8.6
|Novd sun = 8.8
|Decd sun = 8.4
|yeard sun =
|source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref name = WMO >
{{cite web
|url = http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=2050
|title = World Weather Information Service – Kano
|publisher= World Meteorological Organization
|access-date = 7 July 2016}}</ref> & [[Danish Meteorological Institute]] (rainfall & rain days)<ref>{{cite web
|url=http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf
|title=Stations Number 65046
|publisher=Ministry of Energy, Utilities and Climate
|access-date=26 June 2016
|url-status=unfit
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116071752/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf
|archive-date=16 January 2013
}}</ref>
|source 2 = NOAA (sun and relative humidity, 1961–1990)<ref name = NOAA>
{{cite web
|url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/NI/65046.TXT
|title = Kano Climate Normals 1961–1990
|publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
|access-date = 7 July 2016}}</ref>
|date=November 2011
}}
== Sanannun Mutane ==
Sannanun Mutane a Kano sun hada da:
* [[Nasir Yusuf Gawuna|Nasiru Yusuf Gawuna]]
* [[Abdullahi Umar Ganduje]]<ref>Sahara Reporters
I Didn't Take My First Dethronement To Court Because I Wouldn't Be Happy Working With Ganduje – Emir Sanusi
3 hours ago</ref>; Tsohon gomnan jihar
*Sheikh [[Aminu Ibrahim Daurawa]], shugaban hukumar Hisbah
*Dr. [[Sani Umar Rijiyar Lemo|Sani Umar Rijiyar Lemo,]] Malamin addinin musulunci
*Alhaji [[Aminu Ɗantata|Aminu Dantata]]. Attajiri kuma dan kasuwa.
*Alhaji [[Aliko Dangote]]. Shahararren mai kudi, Attajiri kuma dan kasuwa.
*Alhaji [[Yusuf Maitama Sule]] (Dan Masanin Kano), Dan siyasa ne kuma yana daga cikin manyan mutane a Jihar Kano.
*[[Ado Bayero]]. Sarki na goma sha uku (13) a jihar Kano.
*[[Sanusi Lamido Sanusi]]. Shohon gwamnan Central Bank of Nigeria (CBN), kuma sarki na Goma sha huɗu a jihar Kano.
*[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Abdul_Samad_Rabiu Abdulsamad Rabiu]. Shugaban kanfanonin BUA, dan kasuwane kuma attajiri.
==Manazarta==
{{DEFAULTSORT:Kano}}
[[Category:Biranen Najeriya]]
180dcdbv8o4lwix0voo1kttyi80fsti
973424
973423
2026-10-29T20:02:12Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
An kafa birnin Kano a kusan shekara ta 1000 kuma yana da dogon tarihi a kasuwancin trans-Sahara.
973424
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Kano-market.jpg|thumb|Kano gari mai dumbin jama'ah da kasuwanci]]
[[File:Nigerian number plate Kano.jpg|thumb|Lambar motar kano ta karamar hukumar nasarawa]]
[[File:Kano State collage.png|thumb|kofar kano]]
[[Fayil:At Kano Wikipedia.jpg|thumb|Wikipedia a jihar kano]]
[[Fayil:Kano State, road in Kano 22.jpg|thumb|anguwar Kano jahar kano]]
'''[[An kafa birnin Kano a kusan shekara ta 1000 kuma yana da dogon tarihi a kasuwancin trans-Sahara.]]''' na ɗaya daga cikin manyan birane a ƙasar [[Hausa]]. Kano ita ce cibiyar [[kasuwanci]] ta [[Najeriya]] gaba ɗaya. [[Jihar Kano]] tana da ƙananan hukumomi guda arba'in da huɗu (44). <ref><nowiki>https://www.vanguardngr.com/2023/10/kano-govt-commences-5km-of-roads-across-44-lgas/</nowiki></ref> Kano gari ne da yake da masarauta mai ɗunbun tarihi, mai kwarjini a cikin ƙasashen Hausa da kewaye. Haka kuma Kano gari ne babba wanda mazauna cikin sa ke magana da [[harshen Hausa]]. Kano ita ce gari mafi yawan jama'a a [[Najeriya]] gaba ɗaya.[[Btfahakjgfsffafagahahshsgsgsgssgkywfa.//hsf|Yaren daya Sahara a duniya gaba daya]]. Cikin birnin Kano akwai ƙofofi kamar haka [[Kofar Gadon Kaya]], [[Kofar Famfo]], [[Kofar Na'isa]], [[Kofar nasarawa]], [[Sabuwar Kofa]], [[Kofar Mazugal]], [[Kofar Dawanau]], [[Kofar Dan Agundi]], [[Kofar Dukawuya]], [[Kofar Ruwa]], [[Kofar Kansakali]], [[Kofar Mata]].[[File:Hausa tribe traditions, local government No 1.jpg|thumb|left|Kano gari mai tarin mutane da tasirin Sarauta]]
Yawan mutanen da suke garin Kano ya haura kimanin mutane miliyan goma (10,000,000) a ƙidayar da aka yi a shekara ta alif da dubu biyu da shida (2006). Jihar Kano tana da matukar<ref>Sahara Reporters
I Didn't Take My First Dethronement To Court Because I Wouldn't Be Happy Working With Ganduje – Emir Sanusi
3 hours ago</ref> tasiri a yawan mutane a Najeriya, saboda ita ce ta fi kowace jiha yawan mutane a [[Najeriya]]. Idan ka zo Kano za ka samu mutane daga ko'ina a fadin duniya, tun daga na kudancin Najeriya, zuwa kasashen dake makwabtaka da Najeriya, haka kuma za ka tarar da mutanen [[Sin]] (wato China), da kuma na kasashen [[Larabawa]] har da turawan yammacin duniya. Mutanen kano sun shahara wajen ilimin addini sosai.
[[File:Joy Lives Here.jpg|thumb|left|Al'ummar kano sun kasance masu san sauraren rediyo]]
Kano ta yi suna wajen kasuwancin da ta bunƙasa a kai, har ya zamana ana cewa da ita Cibiyar Kasuwanci. Haka kuma, tarihin Kano ya nuna daman can Kano tana da suna wurin cinikayya tsakaninta da mutanen [[Gabas ta Tsakiya|gabas ta tsakiya.]]
[[File:Mai Ruwa (lit. meaning-Man of water), Kano, Nigeria. (photo by Noyor Amorighoye).jpg|thumb|Sana'ar saida ruwa a kano ]]
[[File:Kano State, road in Kano 24.jpg|thumb|kano road ]]
<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://kanostate.gov.ng/history |access-date=2020-02-09 |archive-date=2021-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009161903/http://kanostate.gov.ng/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Kano-historical-kingdom-Nigeria</ref>
== Tarihin Kano ==
Anan za'a sa takaitaccen tarihin Kano
=== Mutanen Farko ===
[[ Kano]] <sup>''Jalla babbar Hausa ta dabo tumbin [[giwa]] ko da me ka zo amfika''</sup> wannan shi ne kirarin da akewa wanna katafaren gari.
Idan ana zancen su wane suka fara zama a Kano to tarihi zai iya cewa kamar yanda [[ Allah]] subhanahu wata'ala ya yi mutane a sauran sassan [[Duniya]] hakama ya ajiye bayin sa a garin [[Kano]].
sai dai kabilu da dama sun zo kasar Kano kamar su [[Madatai]] da Dala. zuwan wadannan kabilu ya kara habaka garin [[Kano]] kabilar [[Madatai]] ta riga Kabilar [[Dala]] zuwa [[Kano]] da suka zo wannan gari mai Albarka sun sami wasu kabilu masu yawa a [[Kano]] Amma ana ce da su Kabilun [[Kwararrafa]].
=== Kano a matsayin Jiha ===
[[File:An empty road at night in kano city, Northern Nigeria.jpg|thumb|cigaban kano bayan ta zama jiha ciki har da manyan tituna har da na sama]]
[[File:BUK new central mosque.jpg|thumb|Sabon babban masallacin jami'ar BUK bayan Kano ta zama jiha]]
Tarihin Kano tun da ta zama Jihar a Kasar Najeria, cigaban da ta samu, da kuma matsalolin da take fuskanta
== Yanayi==
{{Weather box
|location = Kano (1981-2010)
|width = auto
|single line = Yes
|metric first = Yes
|Jan high C = 29.0
|Feb high C = 32.4
|Mar high C = 36.4
|Apr high C = 39.1
|May high C = 37.1
|Jun high C = 35.4
|Jul high C = 32.0
|Aug high C = 30.9
|Sep high C = 32.3
|Oct high C = 34.5
|Nov high C = 33.1
|Dec high C = 29.9
|year high C = 33.5
|Jan low C = 13.7
|Feb low C = 16.2
|Mar low C = 20.4
|Apr low C = 24.5
|May low C = 25.0
|Jun low C = 23.7
|Jul low C = 22.1
|Aug low C = 21.2
|Sep low C = 21.9
|Oct low C = 21.2
|Nov low C = 17.1
|Dec low C = 14.2
|year low C = 20.1
|rain colour = green
|Jan rain mm = 0.0
|Feb rain mm = 0.7
|Mar rain mm = 1.9
|Apr rain mm = 8.1
|May rain mm = 71.3
|Jun rain mm = 118.7
|Jul rain mm = 209.0
|Aug rain mm = 311.2
|Sep rain mm = 137.0
|Oct rain mm = 14.1
|Nov rain mm = 1.0
|Dec rain mm = 0.0
|year rain mm =
|Jan rain days = 0
|Feb rain days = 0
|Mar rain days = 1
|Apr rain days = 2
|May rain days = 8
|Jun rain days = 11
|Jul rain days = 17
|Aug rain days = 21
|Sep rain days = 14
|Oct rain days = 2
|Nov rain days = 1
|Dec rain days = 0
|year rain days = 72
|time day = 15:00 [[Standard time|LST]]
|Jan humidity = 17.0
|Feb humidity = 13.2
|Mar humidity = 13.2
|Apr humidity = 19.1
|May humidity = 29.5
|Jun humidity = 44.5
|Jul humidity = 58.9
|Aug humidity = 63.6
|Sep humidity = 55.0
|Oct humidity = 30.1
|Nov humidity = 18.1
|Dec humidity = 17.4
|year humidity = 31.6
|Jan sun = 244.9
|Feb sun = 232.4
|Mar sun = 238.7
|Apr sun = 234.0
|May sun = 263.5
|Jun sun = 261.0
|Jul sun = 229.4
|Aug sun = 220.1
|Sep sun = 240.0
|Oct sun = 266.6
|Nov sun = 264.0
|Dec sun = 260.4
|year sun = 2955.0
|Jand sun = 7.9
|Febd sun = 8.3
|Mard sun = 7.7
|Aprd sun = 7.8
|Mayd sun = 8.5
|Jund sun = 8.7
|Juld sun = 7.4
|Augd sun = 7.1
|Sepd sun = 8.0
|Octd sun = 8.6
|Novd sun = 8.8
|Decd sun = 8.4
|yeard sun =
|source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref name = WMO >
{{cite web
|url = http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=2050
|title = World Weather Information Service – Kano
|publisher= World Meteorological Organization
|access-date = 7 July 2016}}</ref> & [[Danish Meteorological Institute]] (rainfall & rain days)<ref>{{cite web
|url=http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf
|title=Stations Number 65046
|publisher=Ministry of Energy, Utilities and Climate
|access-date=26 June 2016
|url-status=unfit
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116071752/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf
|archive-date=16 January 2013
}}</ref>
|source 2 = NOAA (sun and relative humidity, 1961–1990)<ref name = NOAA>
{{cite web
|url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/NI/65046.TXT
|title = Kano Climate Normals 1961–1990
|publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
|access-date = 7 July 2016}}</ref>
|date=November 2011
}}
== Sanannun Mutane ==
Sannanun Mutane a Kano sun hada da:
* [[Nasir Yusuf Gawuna|Nasiru Yusuf Gawuna]]
* [[Abdullahi Umar Ganduje]]<ref>Sahara Reporters
I Didn't Take My First Dethronement To Court Because I Wouldn't Be Happy Working With Ganduje – Emir Sanusi
3 hours ago</ref>; Tsohon gomnan jihar
*Sheikh [[Aminu Ibrahim Daurawa]], shugaban hukumar Hisbah
*Dr. [[Sani Umar Rijiyar Lemo|Sani Umar Rijiyar Lemo,]] Malamin addinin musulunci
*Alhaji [[Aminu Ɗantata|Aminu Dantata]]. Attajiri kuma dan kasuwa.
*Alhaji [[Aliko Dangote]]. Shahararren mai kudi, Attajiri kuma dan kasuwa.
*Alhaji [[Yusuf Maitama Sule]] (Dan Masanin Kano), Dan siyasa ne kuma yana daga cikin manyan mutane a Jihar Kano.
*[[Ado Bayero]]. Sarki na goma sha uku (13) a jihar Kano.
*[[Sanusi Lamido Sanusi]]. Shohon gwamnan Central Bank of Nigeria (CBN), kuma sarki na Goma sha huɗu a jihar Kano.
*[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Abdul_Samad_Rabiu Abdulsamad Rabiu]. Shugaban kanfanonin BUA, dan kasuwane kuma attajiri.
==Manazarta==
{{DEFAULTSORT:Kano}}
[[Category:Biranen Najeriya]]
47zxvl9p1bgjgfh930lpkgwlhfzpzs2
Wikipedia:Kofan al'umma
4
2079
973413
972986
2026-10-29T19:33:48Z
Nnamadee
31123
/* Support */
973413
wikitext
text/x-wiki
{{:Wikipedia:Kofan al'umma/Header}}
== Neman Ra’ayi kan Sabon Proposal: Inganta Hausa Wikiquote ==
Assalamu alaikum al’ummar Hausa Wikipedia, Ina so na sanar da ku cewa na gabatar da wani proposal a shirin tallafin (Nigeria National Funding Program) domin inganta aikin Hausa Wikiquote wanda yake a Incubator tun a shekarar 2022 amma har yanzu ba a amince da shi a matsayin cikakken Wikimedia project ba.
[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 18:26, 16 ga Maris, 2026 (UTC)
===Support===
== Buƙatar Sake Amincewa da Ni a Matsayin Admin ==
Assalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh.
Bayan cikar wa’adin watanni shida na hidimatawa a matsayin Admin na Hausa Wikimedians User Group kamar yadda tsarin ƙungiya ya tanada, ina miƙa buƙatata ga al’umma domin a sake duba yiwuwar ba ni wannan dama na wani sabon zango.
Ina da ƙuduri da niyyar ci gaba da ba da gudummawata domin bunƙasa Hausa Wikipedia tare da kiyaye gaskiya, adalci da haɗin kai.
Ina roƙon al’umma da su sake ba ni amincewa domin ci gaba da hidima.
Na gode da lokacinku da kulawarku.
[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 13:29, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
:@[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] na amince sosai tare da goyan baya akan wannan kudiri me kyau [[User:Hauwau sulaiman|Hauwau sulaiman]] ([[User talk:Hauwau sulaiman|talk]]) 20:51, 24 ga Maris, 2026 (UTC)
=== Support ===
:@[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]]na amince domin kawo cigaba a wikipedia [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 15:03, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
:na amince don ka cigaba da muhimmiyar aiki da ka faro wata shida da suka wuce. Allah ya kara basira da kwarin gwiwa [[User:Umar2z|Umar2z]] ([[User talk:Umar2z|talk]]) 17:07, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
*Ina goyon baya sosai, hakan ƙarin ci gaba ne a Hausa Wikipedia.[[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 13:41, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
* Ina goyon baya sosai akan hakan. Wannan cigaba ne ga Hausa Wikipedia gaba ɗaya
[[User:Hauwau sulaiman|Hauwau sulaiman]] ([[User talk:Hauwau sulaiman|talk]]) 13:52, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
* Ina goyon bata dari bisa dari [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 20:56, 2 ga Maris, 2026 (UTC)
*Ina goyon baya saboda wannan edita ya sake zama admin saboda ya cancanta kuma sake ba shi wannan damar zai ƙara haɓaka maƙalolin Hausa Wikipedia [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 20:26, 16 ga Maris, 2026 (UTC)
== Sanarwa da Neman Goyon Baya ==
Barka da wannan lokaci
Ina fatan kuna lafiya, zanyi amfani da wannan damar domin in sanar daku cewa muna shirin gudanar da campaign mai take "Wikipedia Pages Every Wikipedia should have", idan Allah ya yarda. Dan haka muke sanar daku tare da neman shawarar ku. Wannan campaign din zai kawo cigaba a ɓangaren ƙirƙira tare da inganta muƙalu da ake buƙata a Hausa Wikipedia. Nagode
[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 05:43, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
*'''Support''' Allah ya bada nasara ya kuma sa a cimma manufa [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 07:11, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Support Hakan na da Karanci dan haka wannan abu me kyau ne kwarai kuma muna goyon bayan Allah ya bada saa [[Musamman:Contributions/105.112.206.75|105.112.206.75]] 09:18, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
:* support Allah ya bada saa muna goyon baya
:[[User:Manaf205|Manaf205]] ([[User talk:Manaf205|talk]]) 09:20, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Enah goyan bayanka [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] domin wanan campaign din zai kawo mana cigaba a Hausa Wikipedia [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 10:47, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
'''Support''' Hakika wannan wani ci gaba be muna goyan baya dari Bisa dari domin cigaban al'uumar wikipedia Baki daya [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 07:38, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
'''Support''' hakan yayi kuma yana da kyau, Allah ya bada sa'a da nasara akai [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 08:25, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
[[User:Mahmud maby|Mahmud maby]] ([[User talk:Mahmud maby|talk]])
Support Hakika wannan wani ci gaba be muna goyan baya dari Bisa dari domin cigaan al'uumar wikipedia Baki daya mahmud maby (talk) 12:05 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
*'''Support''' Ina goyon bayan haka dari bisa dari domin zai kawo ci gaba sosae a Wikipedia [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 13:31, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
''' Support'''
Ina goyon bayan yin hakan Allah ya tabbatar da alkhari.
[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 15:06, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
*'''Support''' Ina goyon bayan wannan fatan Allah ya ba da Nasara [[User:Mamman Ali|Mamman Ali]] ([[User talk:Mamman Ali|talk]]) 21:23, 24 ga Maris, 2026 (UTC)
~~Ina goyan bayan hakan Allah ytabbatar da Alkairi~~
== Hausa Community Streets vox pop campaign==
Barkan kuda wannan lokacin.
Ina mai farin cikin sanar daku cewa. muna shishirye shiryen kawo muku campaign Wanda zaiyi hira da mutanen arewacin nigeria akan yadda suka san Wikipedia da kuma yadda suma zasu fara gyara a cikinta. inda zaayi vidiyo din interview din a watsa a duniyar yanar gizo domin kowa ya gani kuma ya iya anfani dashi. a matsayina na content creator mai tasowa wannan damace sosai gamu hausawa baki daya. muna goyan bayanku zuwa wannan lokaci. mungode.
[[User:Musa Vacho77|Musa Vacho77]] ([[User talk:Musa Vacho77|talk]]) 08:04, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
#[[User:Khalifah123|Khalifah123]] ([[User talk:Khalifah123|talk]]) 11:36, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Muna goyon bayan wannan kamfe saboda shine na farko a wannan manhaja ta Hausa, hakika zai kawo cigaba ga jama'a. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:39, 29 ga Augusta, 2025 (UTC)
Sanarwa da Neman Goyan baya [[User:Khalifah123|Khalifah123]] ([[User talk:Khalifah123|talk]]) 11:50, 27 ga Augusta, 2025 (UTC)
== WikiAcademics - Fadada Wikimedia a Jami'o'in Arewacin Najeriya ==
Assalamu alaikum,
Kungiyar Hadaka Open Learning Network tana jagorantar wani aikin tallafi na Wikimedia Community Fund mai taken '''WikiAcademics''': Fadada Wikimedia a Jami’o’in Arewacin Najeriya".
Manufar aikin:
* Ƙarfafa ɗalibai da malaman jami’o’i su shiga aikin Wikipedia.
* Samar da horo da koyarwa domin bunkasa rubuce-rubuce a Hausa Wikipedia.
Cikakken bayani da aikace-aikace [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/WikiAcademics:Expanding_Wikimedia_in_Northern_Nigerian_Universities_(ID:_23544402) Na Nan].
Ku shiga, ku bada ra’ayi, ku taimaka wajen bunƙasa ilimi!
'''Hadaka Open Learning Network'''
== Hausa Vital Articles III – Sabon Shiri don Inganta Hausa Wikipedia ==
Sannunku masu ba da gudunmawa.
Ina farin cikin sanar da al’ummar Hausa Wikipedia cewa, mun miƙa ƙarin wani shiri mai taken "Hausa Vital Articles III" ga Nigeria National Funding Program.
Wannan shiri ne na cigaba daga inda muka tsaya a ayyukanmu na baya, wanda manufarsa ita ce mu ci gaba da haɓaka da kuma inganta muƙaloli (articles) masu matuƙar muhimmanci a cikin Hausa Wikipedia. Manufarmu ita ce mu tabbatar da cewa Hausa Wikipedia ta samu matsayin da ya kamata ta hanyar samar da ingantattun bayanai ga masu karatu.
[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 11:30, 8 ga Yuni, 2026 (UTC)
=== Sanarwa da neman goyon baya ===
Assalamu alaikum yan uwa da abokan arziki editoci na Hausa Wikipedia.
Ina mai farin cikin sanar da ku tare da neman goyon baya da shawarwari game da wani Rapid Grant mai taken '''Preserving Bauchi’s History and Culture Through Reliable Knowledge Creation on Wikimedia.''' da nake nema.
Manufar wannan aiki ita ce tattara da rubuta tarihi da al'adu game da abinda ya shafi Bauchi da ta hanyar inganta tsofaffin muƙaloli da ƙirƙirar sabbin, bayanai, da hotuna a kan dandalan Wikimedia. Wannan zai taimaka wajen tabbatar da cewa tarihi da al’adun Bauchi sun samu tsari kuma sun kasance a bude ga kowa a duniya. [[User:Ibrahim Sani Mustapha|Ibrahim Sani Mustapha]] ([[User talk:Ibrahim Sani Mustapha|talk]]) 06:58, 28 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Wiki Green in Northern Nigeria: Documenting Hausa Native Plants On Wikimedia Commons Through Photo Walks ==
Assalamualaikum Ina maku Barka da wannan lokaci ƴan uwa editors da kuma shuwagabannin wannan manhaja ta Hausa Wikimedis tare da fatan kowa yana lafiya amin. Bayan haka, ina mai farin cikin sanar da ku cewa zamu shirya wani proposal mai taken:'''Wiki Green in Northern Nigeria: Documenting Hausa Native Plants On Wikimedia Commons Through Photo Walks''' da fatan zamu samu shawarwarin ku da kuma goyon bayan ku, harda ma gyare-gyaren ku. @[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 08:19, 30 ga Augusta, 2025 (UTC)
==Hausa Wiktionary Harmonization and Community Initiative Activities==
Barkan mu,ina mai farin cikin gayyatarku zuwa wurin shirin dazamu gudanar na cigaban aikin mu dan habaka Hausa Wiktionary ta hanyar inganta kalmomi wanda ya kunshi daura hoto,daura Audio da wasu sabbin ayyuka ma kamar su Synonym da Anagrams.[[User:Abubakr1111|Abubakr1111]] ([[User talk:Abubakr1111|talk]]) 23:20, 30 ga Augusta, 2025 (UTC)
:@[[User:Abubakr1111|Abubakr1111]] An fidda lokaci da wuri? [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 09:40, 3 Satumba 2025 (UTC)
::Yanzu hakadai project din yana under review,kome ake ciki zamu sanar daku nan gaba. [[User:Abubakr1111|Abubakr1111]] ([[User talk:Abubakr1111|talk]]) 13:36, 3 Satumba 2025 (UTC)
:::Ok nayi zatan har funding anyi, naji kace "gayyata". Na fahimta yanzu. Kamar neman goyon baya kenan ko? To Allah ya tabbatar da hakan ina goyon baya. [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 13:40, 3 Satumba 2025 (UTC)
::::Ga link din discussion page domin nuna goyon baya:https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/Hausa_Wiktionary_Harmonization_and_Community_Initiative_Activities_(ID:_23550226)&action=edit&redlink=1. Nagode [[User:Abubakr1111|Abubakr1111]] ([[User talk:Abubakr1111|talk]]) 12:20, 4 Satumba 2025 (UTC)
== Sanarwa akan biki zagayowar shekara ta wikidata ==
Barkan mu da war haka.
Ina mai farin chikin sanar da jama'ar wannan tafiya ta wikipedia Hausa cewa muna kokarin kaddamar da bukata na neman tallafi don gudanar da wayar da kai akan wikidata a Adamawa da kuma Nasarawa dafatan Allah ya bamu nasara Amin. [[User:Umar2z|Umar2z]] ([[User talk:Umar2z|talk]]) 01:48, 31 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Wikipedia Voice For All ==
Barkan ku da wannan lokacin.
Inama editocin Hausa fatan Alkhairi. nazo na sanar daku cewa muna shirye shiryen kawo muku campaign na mata a Wikipedia Hausa saboda haryanzu mun rasa kwararrun editoci mata a shafin mu, wanda idan muka duba wasu shafin Wikipedia zamuga yadda mata suke taka rawar gani sosai. da fatan wannan taro namu me taken Wikipedia Voice For All zai kawo cigaba ga matan mu editors. nagode [[User:Galdiz|Galdiz]] ([[User talk:Galdiz|talk]]) 22:59, 3 Satumba 2025 (UTC)
*'''Support'''
Ina goyon bayan wannan shirin saboda karfafa mata akan ayyukan Wikipedia da kuma samun kwararrun editoci mata da masu wakilci ta bangaren mata. Allah ya bada Sa'a.
[[User:Jidda3711|Jidda3711]] ([[User talk:Jidda3711|talk]]) 21:06, 6 Satumba 2025 (UTC)
'''Support'''
Ina goyon bayan wannan yunƙuri na karfafa muradin mata da bayyana tarihin su a Wikipedia.
Na jima da ganin yadda gudummawar mata ke ƙaranci a cikin babbar kundin ilimi na duniya. Lokaci ya yi da za a gyara hakan.
Allah ya Bada sa'a [[User:Saudarh2|Saudarh2]] ([[User talk:Saudarh2|talk]]) 21:03, 6 Satumba 2025 (UTC)
== Global discussion on Welcome messages ==
<div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:38, 13 Satumba 2025 (UTC)
:Thank you for reaching out, the welcome messags sent by new user have Tutorials on it, for new users it's better for them know how to edit on our Wiki first before practicing it in order to avoid violations.
:Thank you @[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] for reaching out. The welcome messages sent to new users contain tutorials. For new users, it's better for them to learn how to edit on our wiki first before practicing, in order to avoid violations. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 09:29, 13 Satumba 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 -->
== Murnar zagayowar Shakarar Wikidata a Gombe Network ==
Assalamu alaikum
Muna farin cikin sanar da ku cewa Gombe Network zata yi murnar zagayowar shekarar wikidata ta goma sha uku, kuma muna so mu yi amfani da wanna rana don fassara abubuwan wikidata zuwa yaren Hausa. Muna neman fatan alkhairi da kuma shwawarwari daga wannan alummah mai albarka. mun gode [[User:Umar2z|Umar2z]] ([[User talk:Umar2z|talk]]) 17:00, 15 Satumba 2025 (UTC)
== Mai sauya uwar garken - Za a karanta wiki-kawai na ɗan gajeren lokaci nan ba da daɗewa ba ==
<section begin="server-switch" /><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Karanta wannan saƙon a wani yaren]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Wikimedia Foundation]] za'a gwada chanji tsakanin cibiyoyin bayanai na farko dana sakandare. Wannan zai tabbatar da cewa Wikipedia da sauran wikis na wikimedia na iya tsayuwa akan yanar gizo koda bayan wata ruɗani
Duk zirga-zirga za su kunna '''{{#time:j xg|2025-09-24|ha}}'''. Gwajin zai fara daga karfe '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.
Abin takaici, saboda wasu iyakoki na cikin [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], dole a dakata da duk gyararraki dole ne a yayin da muke yin sauyin. Muna neman afuwa game da wannan tsaiko, kuma muna aiki don raguwarsa nan gaba.
Za a nuna wata tuta a kowace wikis mintina 30 kafin wannan aikin ya faru. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span>
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span>
'''Zaka iya karantawa, amma banda gyara, a duka wikis na wani ɗan ƙanƙanin lokaci.'''
*Ba za ku iya yin wani gyara ba har na tsawon awa ɗaya a ranar {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ha}}.
*Idan kayi ƙoƙarin gyara ko ajiyewa awannan lokacin, zaku ga saƙon kuskure. Muna fatan cewa babu gyara da za ayi asara awannan lokacin, amma ba za mu iya tabbatar muku ba. Idan ka ga sakon kuskuren, to don Allah a jira har komai ya koma daidai. Sannan ne zaku samu damar adana gyaran ku. Amma, muna ba da shawara cewa ku kwafe canje-canjen ku tun daga farko, idan da hali.
''Wasu sakamakon'':
*Ayyukan bango zasu Kasance a hankalu kuma wasu za'a iya ajiye su. Tana iya kasancewa hanyoyin hadin masu kalar-ja ba zasu dawo ba da sauri kamar yadda aka saba. Idan ka kirkiri labarin da aka riga aka danganta shi a wani wuri, hanyar hadi zata zauna a kalar-ja fiye da yadda aka saba. Dole ne a tsaida duk wasu rubutuka masu daɗewa
* Muna sa ran tura lambar za ta faru kamar kowane mako. Koyaya, wasu daskarewar lamba-by-case na iya faruwa akan lokaci idan aikin ya buƙaci su daga baya.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ba zai kasance ba na kusan mintuna 90.
Ana iya jinkirta wannan aikin dangane da yadda hali ya bada Za ka iya karanta tsarin a [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Za a sanar da duk wanu canji na wannan jadawalin.
'''Ayi kokarin yadda wannan bayanin tare ga jama'ar ku.'''</div><section end="server-switch" />
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:41, 18 Satumba 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 -->
== Neman Ci Gaba Da Zama Mai Gudanarwa ==
Assalamu alaikum yan’uwa masu bada gudunmawa a shafin Hausa Wikipedia.
Hakika ina daga cikin masu gudanarwa (administrators) a shafin Hausa Wikipedia, kuma ga shi wa'adin gudanarwata yana dab da ƙarewa, hakan ta sanya make fatan ci gaba da wannan aiki domin kula da tsari, tsafta, da kuma kare wannan shafi daga duk wani abin da zai iya kawo cikas ga ci gabansa.
Saboda haka nake neman goyon bayan ku da amincewar ku domin in ci gaba da zama mai gudanarwa (administrator). Goyon bayan ku da shawarwarin ku suna da matuƙar muhimmanci a gare ni da kuma al’ummar Hausa Wikipedia gaba ɗaya. Na gode. [[User:A Sulaiman Z|A Sulaiman Z]] ([[User talk:A Sulaiman Z|talk]]) 22:42, 26 Satumba 2025 (UTC)
* :Ina bada goyon baya dari bisa dari [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 05:35, 27 Satumba 2025 (UTC)
* :'''Support''' Ina mai bayyana goyon bayana a bisa ci gaba da kasancewrsa admin a Hausa Wikipedia. [[User:A'isha A Ibrahim|A'isha A Ibrahim]] ([[User talk:A'isha A Ibrahim|talk]]) 13:40, 27 Satumba 2025 (UTC)
* '''Support''' hakika ka kasa ce edita mai bada gudummawa sosai a Hausa Wikipedia, dan haka sake baka wannan damar wata babbar nasara ce ga shafin Hausa Wikipedia na bunƙasa shi, dan haka ina goyon baya [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 04:54, 27 Satumba 2025 (UTC)
* '''Support''' Tabbas Ina goyon bayan ka sake kasancewa Admin a karo na biyu. [[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 07:52, 27 Satumba 2025 (UTC)
* '''Support''' Ina goyon baya sosai domin cigaba da kula da ayyukan editici da kuma kawo cigaba wajan gyara ayyukan da suka saɓa ƙa'ida. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 12:11, 27 Satumba 2025 (UTC)
* '''Support''' Ina matukar goyon bayan wannan shawara ta sake zama Admin a Hausa Wikipedia,sabi da ka kasance cikakken mai bada gudunmawa a Wikimedia baki daya don haka ina goyon bayan.[[User:Ibrahim Sani Mustapha|Ibrahim Sani Mustapha]] ([[User talk:Ibrahim Sani Mustapha|talk]]) 13:16, 27 Satumba 2025 (UTC)
* Lallai wannan edita jajirtaccen ne wurin bada gudunmawa a wannan shafi na Wikipedia da sauran ƴan uwanta, ina goyon bayan ya ci gaba da kasancewa mai gudanarwa a wannan shafi '''Support''' [[User:Hamza DK|Hamza DK]] ([[User talk:Hamza DK|talk]])
* Ina goyan bayan samun wannan dama a karo na biyu. Hakan karin jawo cigaba ne ga Hausawa Wikipedia. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]])
* '''Support''' ina goyan bayan ka dan sake zama Admin saboda irin gudummawar da kake bayarwa.[[User:Galdiz|Galdiz]] ([[User talk:Galdiz|talk]]) 05:20, 3 Oktoba 2025 (UTC)
*:Ina bada goyan baya akan ka zama mai gudanarwa saboda irin jajircewa da kuma gudunmawa da kake badawa a manhajar Wikipedia musamman a bangaren yaren Hausa. [[User:Captain1044|Captain1044]] ([[User talk:Captain1044|talk]]) 11:46, 4 Oktoba 2025 (UTC)
== Neman Goyon Bayan Zama Mai Gudanarwa (Administrator) ==
Salam, Dafatan kuna lafiya Yan uwa.
ina mai neman goyon bayanku. na kasance mai gyara gyare a Wikipedia musan man ta Hausa tun 2019. inada sha'awar gyare gyare musan man akan abunda ya shafi ka'idojin rubutu, gaba dake tsakanin rubutu, saka manazarta da kuma gyara fassarori zuwa ga tabbacciyar ingantaciyar rubutu wanda za'a iya karantawa. Ina neman goyon bayanku.
nagode.
[[User:Musa Vacho77|Musa Vacho77]] ([[User talk:Musa Vacho77|talk]]) 13:15, 2 Oktoba 2025 (UTC)
:* '''Strongly Support SS ''' [[User:Omoty77|Omoty77]] ([[User talk:Omoty77|talk]]) 04:09, 3 Oktoba 2025 (UTC)
:*:Gaskiya enah goyon bayan [[User:Musa Vacho77|Musa Vacho77]] kazama Admin sabo da ɗadewan da kayi kana bada gudunmawa a Hausa Wikipedia [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 07:05, 7 Oktoba 2025 (UTC)
:* '''Support''', ƙwararren edita ne kuma yana da kishi. Ina goyon bayan zaman sa admin.
:[[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 18:53, 3 Oktoba 2025 (UTC)
:Walaikumus Salam ɗan uwa. Ni [[User:Umar-askira| Umar-askira]] ina goyon bayan wannan editan ya zama admin a Hausa Wikipedia. Fatan alkhairi [[User:Umar-askira|Umar-askira]] ([[User talk:Umar-askira|talk]]) 13:34, 4 Oktoba 2025 (UTC)
*'''Support''' Ina go yan baya dari bisa dari. Saboda mun yaba da yanda yake jajircewa wajen wayan ma sababbin editors Kai da kuma basu gudun mawa wajen basu Illumin da yakamata wajen yin ingan tacen editing yada yakamata.
([[User:Abubakar Yusuf Gusau|Abubakar Yusuf Gusau]] ([[User talk:Abubakar Yusuf Gusau|talk]]) 20:33, 2 Oktoba 2025 (UTC))
* '''Support''' Gaskiya ina goyon bayan ka dan zama Admin dari bisa dari domin gudummawar da kake badawa a wikipedia.[[User:Galdiz|Galdiz]] ([[User talk:Galdiz|talk]]) 04:25, 3 Oktoba 2025 (UTC)
* '''Support''' Tabbas wannan babban edita ya cancanci ya zama edita domin ya daɗe yana bada gudummawa a shafin Hausa Wikipedia, sannan yana da gurin bunƙasa maƙalolin shafin Hausa Wikipedia, bashi wannan damar wata babbar nasara ce gare mu baki ɗaya na cigaba da bunƙasa shafin Hausa Wikipedia, dan Haka ina goyon baya [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 05:41, 3 Oktoba 2025 (UTC)
*'''Support''' ƙwararren edita ne da ya daɗe yana bada gudummowa. Ina goyon bayan zaman sa admin.[[User:Abubakr1111|Abubakr1111]] ([[User talk:Abubakr1111|talk]]) 11:00, 4 Oktoba 2025 (UTC)
* {{s}} Tabbas Hausa Wikipedia na bukatan kwararrun editoci wanda suka dade suna bada gudummawa da jajircewa wajen kawo cigaba a wannan shafi. Saboda haka ina goyon bayan haka.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 11:21, 4 Oktoba 2025 (UTC)
*:* ''' Support''' Ina goyan bayan bama wannan editan admin ganin dacewar shi da kuma dadewar shi yana bada gudunmawa
*:[[User:Sadauki11|Sadauki11]] ([[User talk:Sadauki11|talk]]) 14:20, 6 Oktoba 2025 (UTC)
== Neman Zama Admin karo na biyu ==
Assalam, da fatan kuna lafiya. Ina mai neman goyon bayanku akan sabunta wa'adin zama Admin a karo na biyu domin kula da nagartaccin ayyuka da kuma tankaɗe ayyuka masu kyau. Nagode.. Bissalam.
[[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 13:36, 7 Oktoba 2025 (UTC)
:Support ina mai goyon bayan haka 100% duba da irin koqsrin dakake na ganin an inganta muqalu da jajircewa gurin koyarda sabbin editors [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 05:24, 8 Oktoba 2025 (UTC)
:*'''Support''' Ina goyon bayan hakan sosai domin inganta hausa Wikipedia. Tabbas hakan zai kawo ci gaba [[User:Najeebbabi|Najeebbabi]] ([[User talk:Najeebbabi|talk]]) 13:42, 7 Oktoba 2025 (UTC)
*'''Support''' Ina goyon baya 100% domin jajirtaccen aikin da kakeyi a matsayin mai gudanarwa. [[User:Moherhh|Moherhh]] ([[User talk:Moherhh|talk]]) 13:47, 7 Oktoba 2025 (UTC)
*'''Support''' Ina goyon baya saboda jajircewa da kwazo na wannan edita.
*Support [[User:Aisha Yahuza|Aisha Yahuza]] ([[User talk:Aisha Yahuza|talk]]) 15:19, 7 Oktoba 2025 (UTC)Ina goyon bayan hakan saboda kwazo da jajircewa wannan editan
*'''Support''' Ina goyon bayan hakan dari bisa dari
*'''Support'''' Ina goyon baya [[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 15:51, 7 Oktoba 2025 (UTC)
*’’’Support’’’ Ina Goyan bayan hakan Dari bisa dari saboda hazaka da jajircewar wannan editan
*'''Support''': Tabbas ina goyon bayan sake kasancewarka mai gudanarwa saboda irin jajircewarka wajen ganin an tsaftace shafin Hausa Wikipedia daga dukkan wani koma baya. [[User:A Sulaiman Z|A Sulaiman Z]] ([[User talk:A Sulaiman Z|talk]]) 19:33, 7 Oktoba 2025 (UTC)
:*'''Support''' support 100% [[User:Manaf205|Manaf205]] ([[User talk:Manaf205|talk]]) 09:53, 8 Oktoba 2025 (UTC)
*'''Support''' ina goyan bayan sosai, domin cigaba da ciyar da Hausa Wikipedia gaba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]])
== Ku fadi ra'ayinku: zaben 2025 Kwamitin Amintattu ==
<section begin="announcement-content" />
Barkan mu,
Lokacin jefa ƙuri'a na [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Zaɓen Kwamitin Amintattu]] ya buɗe. 'Yan takara na neman kujeru biyu (2) a Kwamitin.
Don duba cancantar masu jefa ƙuri'a, da fatan za a ziyarci [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|shafin cancantar masu jefa ƙuri'a]].
Ƙara koyo game da su ta [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|karanta bayanan aikace-aikacen su da kallon bidiyon takararsu]].
Lokacin da kun shirya, ku je zuwa [[m:Special:SecurePoll/vote/405|shafin zabe na SecurePoll don kada kuri'a]].
'''Za a buɗe zaɓe daga 8 ga Oktoba a 00:00 UTC zuwa Oktoba 22 a 23:59 UTC.'''
Gaisuwa mafi kyau,
Abhishek Suryawanshi<br />Shugaba, Kwamitin Zabe<section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 04:48, 9 Oktoba 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function1"/>
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).
There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function1"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:42, 20 Oktoba 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 -->
== Sanarwa tare da neman goyon baya ==
Ƴan'uwa masu daraja dafatan kuna lafiya, inaso nayi amfani da wannan damar domin na shaida maku muna shirin gudanar da taron Wiki Loves Africa 2026 In Kebbi and Niger insha Allah, muna neman goyon bayan ku tare da haɗin kai da kuma shawarwarin da kuke ganin ya dace nagode. [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 04:55, 21 Oktoba 2025 (UTC)
== Kakaranta muƙalar da ƙyau kafin ka wallafa ta ==
Assallamu'alaikum malam [[User:Mahmud maby|Mahmud maby]] Sannu da ƙokari kalura da abin da kake fassarawa kafin ka wallafa, wanan muƙalan mai suna [[Labarin inganci abinci na Tarayyar Turai: Tarihin sauye-sauyen]] bata da Ma'ana ko ƙadan kaje ka inganta ta dan Allah in koma baga inganta ta ba zan gogeta nan da kwana biyu nagode [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 14:00, 22 Oktoba 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Wikifunctions will be deployed on your wiki on 2025-11-05</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="Message"/>
:''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hi all, we want to let you know that [[:f:|Wikifunctions]] is coming to your project soon! When enabled, you will be able to call functions from your project, and integrate them in your articles.
A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output. Think of adding up two numbers, or converting miles into metres, or calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. This is usually done with templates that are complicated to create or to import. With Wikifunctions, you will be able to do this with just a couple of clicks!
Please check out [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|these tutorials]] for more details. You’re also invited to [[:f:Special:CreateObject|create functions]] that you find useful, or [[:f:Wikifunctions:Suggest a function|ask for help from the Wikifunctions community]].
We would like to invite you to contribute to Wikifunctions, by translating the existing functions labels into your language, so that more users in your community can more easily reuse them on the project. You can also translate the messages for the Wikifunctions interface on TranslateWiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-ve&filter=%21translated&action=translate here for VisualEditor messages], and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-user&filter=%21translated&action=translate here for the Wikifunctions interface proper]).
Of course, we are happy to help in case there are questions or difficulties, and we are ready to listen to your feedback. Please ping me directly in case of necessity or reach out to me [[User talk:Sannita (WMF)|on my talk page]].
<section end="Message"/>
</div>
--[[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:22, 29 Oktoba 2025 (UTC)
:Hi all, unfortunately due to a technical problem we couldn't deploy Wikifunctions on your project. We will keep you updated about the next date of deployment. Thanks for your comprehension! [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:57, 6 Nuwamba, 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=29517140 -->
== Neman masu sa kai don shiga da dama daga cikin kwamitocin motsi. ==
<section begin="announcement-content" />
Kowace shekara, yawanci daga Oktoba zuwa Disamba, da yawa daga cikin kwamitocin motsi suna neman sabbin masu sa kai.
Kara karantawa game da kwamitocin akan shafukansu na Meta-wiki:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Kwamitin Alaƙa (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Hukumar Ombuds (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Kwamitin Binciken Harka (CRC)]]
Aikace-aikacen kwamitocin suna buɗe 30 Oktoba 2025. Aikace-aikace don Kwamitin Alaƙa, da kuma aikace-aikacen Hukumar Ombuds kuma Kwamitin Binciken Harka ya rufe 11 Disamba 2025. Koyi yadda ake nema ta [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|ziyartar shafin alƙawari akan Meta-wiki]]. Aika zuwa shafin magana ko imel cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org tare da kowace tambaya da kuke da ita.
Ga Tawagar Taimakon Kwamitin,
<section end="announcement-content" />
-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 Oktoba 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 -->
== Sanarwa da neman goyon baya ko shawara ==
Assalamu Alaikum,
Yan'uwa editocin Wikipedia, dafatan kuna lafiya, ina amfani da wannan damar domin na sanar da ku shirin mu na Wikipedia birthday @ 25 karkashin Kaduna Network, shirin zai taimaka wajen bunƙasa wasu daga cikin makalolin Hausa Wikipedia da sauran su, dafatan zaku bamu goyon baya da haɗin kai [[User:Halima Waziri|Halima Waziri]] ([[User talk:Halima Waziri|talk]]) 19:10, 30 Oktoba 2025 (UTC)
== Duplicate articles ==
Hello, this would be entirely in English as I do not speak or understand Hausa.
These two articles are about the same topic, and I think they could be merged together: [[Ganuwar Benin]] and [[Benin Moat]]. I will suggest merging the contents of [[Ganuwar Benin]] into [[Benin Moat]] or whichever works best.
Pinging editors who I think could handle this, anyone else could: {{ping|Uncle Bash007|Muhammad Idriss Criteria|Gwanki|Pharouqenr}}
Thank you, and happy editing! [[User:Vanderwaalforces|Vanderwaalforces]] ([[User talk:Vanderwaalforces|talk]]) 07:18, 31 Oktoba 2025 (UTC)
:Thank you @[[User:Vanderwaalforces|Vanderwaalforces]] i have noticed it, and [[Ganuwar Benin]] is more reliable than [[Benin Moat]]. So i have deleted [[Benin Moat]] now. And thank you for reaching out and wishing you all the best.
:<nowiki></nowiki> [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 07:30, 31 Oktoba 2025 (UTC)
::@[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] You could redirect [[Benin Moat]] to [[Ganuwar Benin]], since it is more or less the English name, instead of nuking it entirely.
::Happy editing! [[User:Vanderwaalforces|Vanderwaalforces]] ([[User talk:Vanderwaalforces|talk]]) 07:31, 31 Oktoba 2025 (UTC)
== Sanarwa, akan Zamar Karshen shekara a Gombe Network ==
Muna sanar da jama'ar mu chewa Wikimedia User Group Nigeria, Gombe Network, tana kokarin neman tallafi na gudanar da zaman karshen shekara don kara sanayya da fihimta game da shiryeshiryen mu na shekara mai zuwa [[User:Umar2z|Umar2z]] ([[User talk:Umar2z|talk]]) 21:36, 14 Nuwamba, 2025 (UTC)
== Neman admin akaro na biyu ==
{{Atop|Akwai goyon baya –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 20:21, 22 Disamba 2025 (UTC)}}
Ina neman goyon bayanku domkn kasancewa admin akaro na biyu domin cigaba da tabbatar da ayyuka na gari da kuma bada gudumuwa ta hanyar taimakon editoci. [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 10:52, 2 Nuwamba, 2025 (UTC)
===Support===
#'''Support''' Tabbas ina goyon baya sosai. Hakan zai kawo cigaba sosai a Wikipedia [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 11:07, 2 Nuwamba, 2025 (UTC)
#'''Support''' Haƙiƙa wannan edita ya kasance ɗaya daga cikin editocin dake ƙoƙarin bunƙasa shafukan Hausa Wikipedia, tabbas sake ba shi wannan damar wata babbar nasara ce ta cigaba da tsaftace maƙalolin dake Hausa Wikipedia tare da inganta su dan haka ina goyon baya. [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 11:15, 2 Nuwamba, 2025 (UTC)
#'''Goyan baya''' Ina mai goyan bayan ba ka damar mai gudanarwa a karo na biyu, duba da hakan zai taimaka wajen kara kawo cigaba da ma tsaftace Hausa Wikipedia. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]])
# Ina Goyan bayan hakan Dari bisa Dari domin cigaban Wikipedia [[User:Khalifah123|Khalifah123]] ([[User talk:Khalifah123|talk]]) 23:27, 2 Nuwamba, 2025 (UTC)
{{Abot}}
== <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function2"/>
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function2"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 Nuwamba, 2025 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 -->
== Neman Zama Admin Ƙaro Na Biyu ==
{{Archive top|Akwai goyon baya. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 20:48, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)}}
Assalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh.
Ina fatan kuna cikin ƙushien lafiya. Enah Wannan rubutu nawa ne domin sake gabatar da buƙatata karo na biyu na samun damar zama Admin a Hausa Wikipedia. A baya na riga na gabatar da irin wannan buƙata, kuma a wannan karo ina ƙara jaddada sha’awata da ƙudirin da nake da shi na ci gaba da yi wa Hausa Wikipedia hidima.
Na dade ina ba da gudunmawa ta hanyar ƙirƙira, gyarawa da inganta muƙaloli, tare da taimakawa sababbin masu gyara su fahimci ka’idoji da tsarin aikin Wikipedia. Ina da cikakken shiri da niyyar ɗaukar nauyin da ke tattare da matsayin Admin, musamman wajen kula da muƙaloli, da dakile masu lalata muƙala, da tabbatar da ingancin bayanai a Hausa Wikipedia.
Ina roƙon Editors din Hausa Wikipedia da su sake duba wannan buƙata ta tare da ni, tare da ba ni wannan dama idan sun ga na cancanta. Zan yi farin cikin karɓar duk wata shawara ko gyara da za ta taimaka wajen inganta aikina
Nagode. [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 09:46, 29 Disamba 2025 (UTC)
:Ni [[User:Umar-askira| Umar-askira]] ina mai goyon bayan ka domin zama admin a Hausa Wikipedia saboda jajurcewar ka wajen inganta rubutan Hausa a manhajar Hausa Wikipedia. Fatan Allah ya bada nasara ameen. [[User:Umar-askira|Umar-askira]] ([[User talk:Umar-askira|talk]]) 17:23, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
===Support===
#ina goyon baya ɗari bisa ɗari domin zai kawo cigaba sosai a Wikipedia [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 20:42, 29 Disamba 2025 (UTC)
#Ina goyon baya sosai... hakan zai kawo cigaba [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 20:49, 29 Disamba 2025 (UTC)
# enah goyan bayan kazama Admin karo nabiyi sabo da jajir cewanka [[User:Hauwa'u lawal ardo|Hauwa'u lawal ardo]] ([[User talk:Hauwa'u lawal ardo|talk]]) 21:06, 29 Disamba 2025 (UTC)
#Kasancewar ka edita mai bada gudummawa a kusan koda yaushe, ina goyon baya domin sake baka damar zai ƙara bunƙasa maƙalolin Hausa Wikipedia [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 22:07, 29 Disamba 2025 (UTC)
# Ina goyon Bayan ka sake Zama admin a karo na biyu saboda jajircewar ka Hakan Zai Kara kawo cigaba sosae[[User:Aisha Yahuza|Aisha Yahuza]] ([[User talk:Aisha Yahuza|talk]]) 22:14, 29 Disamba 2025
# ina goyon baya ɗari bisa ɗari domin zai kawo cigaba sosai a Wikipedia domin yana kawo wa [[User:Umar A Muhammad|Umar A Muhammad]] ([[User talk:Umar A Muhammad|talk]]) 05:16, 30 Disamba 2025 (UTC)
# enah goyan bayanka kazama Admin karo na biyu sabo da ƙoƙarin da kake yi [[User:Asma,u Khamis hussaini|Asma,u Khamis hussaini]] ([[User talk:Asma,u Khamis hussaini|talk]]) 17:20, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# enah goyon bayan kazama Admin [[User:Ifteehern|Ifteehern]] ([[User talk:Ifteehern|talk]]) 17:25, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
#[[User:Abdulrahman tahir shika|Abdulrahman tahir shika]] ([[User talk:Abdulrahman tahir shika|talk]]) 17:29, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)ina goyon baya sosai sabida zaikawo muna cigaba sosai [[User:Abdulrahman tahir shika|Abdulrahman tahir shika]] ([[User talk:Abdulrahman tahir shika|talk]]) 17:29, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
#Ina goyon baya, Allah ya bada Sa'a [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 17:30, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# ina goyan bayan kazama admin a karo na biyu saboda jajir cewarka [[User:Fateemah usman|Fateemah usman]] ([[User talk:Fateemah usman|talk]]) 17:42, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyan bayan kasancewar ka a matsayin mai gudanarwa a karo na biyu a sakamakon irin jajircewa da gudummawar da kake bayarwa domin tsaftace shafin Hausa Wikipedia. [[User:A Sulaiman Z|A Sulaiman Z]] ([[User talk:A Sulaiman Z|talk]]) 18:22, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon bayan sake dawowar ka... Allah ya taimaka. [[User:Jidda3711|Jidda3711]] ([[User talk:Jidda3711|talk]]) 18:30, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
{{Abot}}
== Neman Admin a karo na biyu ==
{{Archive top|Akwai goyon baya –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 20:47, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)}}
Assslamu Alaikum, ina neman goyon bayanku domin kasancewa mai gudanarwa a karo na biyu domin tantance ayyuka, da kuma bada tallafi ga sabbin editoci. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 10:00, 6 ga Janairu, 2026 (UTC)
=== Support ===
#Ina goyon byan hakan domin zai kawo cigaba a wikipedia [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 18:13, 6 ga Janairu, 2026 (UTC)
#ina mai goyon bayen hakan domin hakan zai kawo cigaba gaba sosai a wikipedia [[User:Mahmud maby|Mahmud maby]] ([[User talk:Mahmud maby|talk]]) 21:11, 6 ga Janairu, 2026 (UTC)
#[[User:Abusule dankofa|Abusule dankofa]] ([[User talk:Abusule dankofa|talk]]) 22:03, 6 ga Janairu, 2026 (UTC)ina Mai goyan bayan hakan
#ina gonyon baya dari bisa dari dan zai kawo kawo cigaba a Wikipedia [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 22:06, 6 ga Janairu, 2026 (UTC)
# ina mai bada goyon baya dari bisa dari akan wannan domin zai kawo cigaba sosai. [[User:Abdoulmerlic|Abdoulmerlic]] ([[User talk:Abdoulmerlic|talk]])
#'''Support''', duba da irin gudunmawarka a ko yaushe, hakan zai kawo cigaba wajen ciyar da Hausa Wikipedia gaba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]])
# Ina goyon baya Dari bisa Dari [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 11:49, 7 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya sosai.... [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 12:35, 7 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon bayan ɗari bisa ɗari [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 12:41, 7 ga Janairu, 2026 (UTC)
# [[User:Khalifah123|Khalifah123]] ([[User talk:Khalifah123|talk]]) Ina Goyan bayan hakan domin zaya kawo cigaba a Wikipedia [[User:Khalifah123|Khalifah123]] ([[User talk:Khalifah123|talk]])
#[[User:Abdulrahman tahir shika|Abdulrahman tahir shika]] ([[User talk:Abdulrahman tahir shika|talk]]) 17:24, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)ina goyon baya Dari bisa dari zaikawo muna cigaba sosai [[User:Abdulrahman tahir shika|Abdulrahman tahir shika]] ([[User talk:Abdulrahman tahir shika|talk]]) 17:24, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# ina gonyan baya dari bisa Dari kazamu admin Dan kawo cigaba a Wikipedia [[User:Fateemah usman|Fateemah usman]] ([[User talk:Fateemah usman|talk]]) 17:33, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 08:49, 9 ga Janairu, 2026 (UTC)
#'''SUPPORT'''...Ina goyon bayan wannan Kuduri [[User:Ibkt|Ibkt]] ([[User talk:Ibkt|talk]]) 13:45, 11 ga Janairu, 2026 (UTC)
{{Abot}}
== Sanarwa ==
Muna sanar da al’ummar Hausa Wikipedia game da shirin '''Celebrating International Women’s Day Through The Wikimedia Projects 2026''', wanda ke da nufin ƙarfafa wakilcin mata da haɓaka gudunmawar su a ayyukan Wikimedia, musamman a harshen Hausa. Muna maraba da ra’ayoyi da shawarwari daga al’umma. [[User:Sirjat|Sirjat]] ([[User talk:Sirjat|talk]]) 11:20, 8 ga Janairu, 2026 (UTC)
==
==Logo don murnar cikar Wikipedia shekaru 25==
{{Atop|Akwai goyon baya. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 16:18, 22 ga Janairu, 2026 (UTC)}}
[[File:WP25 potential birthday logo-ha.svg|link=|thumb|right|280px|Logon murnar cikar Wikipedia shekaru 25]]
A cikin wannan watan Wikipedia ke cika shekaru ashirin da biyar da kafuwa. Inason yin amfani da wannan lokaci domin taya daukacin editocin Hausa Wikipedia murnar cikar wannan shekaru. Wannan babbar nasara ce garemu baki daya.
Saboda murnar wannan lokacin, ina son mu canza logon mu domin taya Wikipedia murna.
A nan gefe zaku iya ganin sabon hoton logon murnar, wanda aka fassara da Hausa daga logon Turanci wanda Gidauniyar Wikimedia ta bada saboda murnar zagayowar lokacin.
Idan kuna goyon bayan haka sai ku rubuta a nan ƙasa. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 09:03, 10 ga Janairu, 2026 (UTC)
=== Support ===
# Ina goyon baya sosai domin taya Wikipedia murnar cika shekaru 25. [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 18:49, 10 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya. Fatan nasara [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 08:49, 11 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Yayi kyau, ina goyon baya. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 09:00, 11 ga Janairu, 2026 (UTC)
#'''Support''' ina goyon baya [[User:Ibkt|Ibkt]] ([[User talk:Ibkt|talk]]) 13:49, 11 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya sosai, ina kuma taya Wikipedia murnar cika shekaru 25. [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 05:41, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)
#Ina goyon Baya domin taya Wikipedia murnar cika shekara 25[[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 13:33, 18 ga Janairu, 2026 (UTC)
{{Abot}}
== SANARWA TARE DA NEMAN GOYON BAYA ==
Assalamu alailum, inaso nayi amfani da wannan damar domin na shaida maku muna shirin gudanar da taron Wikipedia a jihar Niger insha Allah, wanda shirin zai bunƙasa shafukan Wikipedia da kuma yan'uwanta, sannan shirin zai bunƙasa samar da sabbin esitoci a Hausa Wikipedia. Allah ya bamu sa'a da nasara [[User:Umar A Muhammad|Umar A Muhammad]] ([[User talk:Umar A Muhammad|talk]]) 12:26, 11 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Neman Zama Admin A Hausa Wikipedia ==
Assalamu Alaikum editoci masu albarka,fatan muna cikin koshin lafiya Allah yasa haka ne amin. Ina mai amfani da wannan damar domin sanar daku da neman goyon bayanku game da kasancewa na admin a manhajar Hausa Wikipedia. In a fatan mu cigaba da kasancewa lafiya amin ya Rabbal alamin. Bissalam. [[User:Umar-askira|Umar-askira]] ([[User talk:Umar-askira|talk]]) 10:52, 13 ga Janairu, 2026 (UTC)
=== Support ===
# Ina goyon baya.. Allah ya bada Sa'a [[User:Jidda3711|Jidda3711]] ([[User talk:Jidda3711|talk]]) 16:05, 14 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya. I support [[User:Anasysmart|Anasysmart]] ([[User talk:Anasysmart|talk]]) 07:12, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)
# Ina goyan baya 100% ..Allah ya taimaka [[User:Saudarh2|Saudarh2]] ([[User talk:Saudarh2|talk]]) 09:59, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)
# enah goyon bayanka kazama Admin sbd jajircewanka a Hausa Wikipedia [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 10:14, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Sanarwa ==
assalamualaikum Barka da wannan lokaci shuwagabanni da ƴan uwa na editors, Ina sanar da ku cewa zan rubuta proposal game da '''Local Health Knowledge for All: Building Hausa Medical Content on Wikipedia Hausaal Local Health Knowledge for All: Building Hausa Medical Content on Wikipedia Hausa'''. Idan akwai shawarwari ko ƙarin bayani a shirye nake da yin amfani da su. Nagode sosai. @[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 20:22, 15 ga Janairu, 2026 (UTC)
muna goyan bayan sa saboda jajir ciwar shi [[User:Musa650|Musa650]] ([[User talk:Musa650|talk]]) 07:19, 16 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:44, 16 ga Janairu, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== Sanarwa da neman goyon baya ==
Barkann mu da wannan lokacin yan'uwana editoci, muna shirin gudanar da wani taro nan bada jimawa ba a jihar Plateau, dan haka nake sanar da ku tare da neman shawarwarin ku da kuma goyon bayan ku, Nagode [[User:Abdulmuddalib Iabrahim Salisu|Abdulmuddalib Iabrahim Salisu]] ([[User talk:Abdulmuddalib Iabrahim Salisu|talk]]) 20:25, 17 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wiki Community,
We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.
Thank you and best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,
We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.
;About Wiki Loves Folklore
'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals
* Cultural festivals and celebrations
* Traditional attire and crafts
* Performing arts, music, and dance
* Everyday practices rooted in folk heritage
Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.
[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]]
; Host a Local Edition
As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture
* Engage new contributors in your community
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content
'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''
If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.
If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.
;Get in Touch
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:
* The project Talk pages
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''
We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.
Warm regards,
'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:21, 18 ga Janairu, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 -->
== Bitar shekara-shekara na Universal Code of Conduct da Ka’idojin Aiwatarwa ==
<section begin="announcement-content" />
Ina rubuto maka ne domin sanar da kai cewa an buɗe lokacin bitar shekara-shekara na Universal Code of Conduct da Ka’idojin Aiwtarwa. Kana iya ba da shawarwari kan sauye-sauye har zuwa 9 ga Fabrairu, 2026. Wannan shi ne mataki na farko cikin jerin matakai da za a ɗauka domin bitar shekara-shekara. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Karanta ƙarin bayani kuma ka samu tattaunawa da za ka shiga a shafin UCoC a Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Kwamitin Daidaita Aiwatar da Universal Code of Conduct]] (U4C) wata ƙungiya ce ta duniya da ta sadaukar da kai wajen tabbatar da adalci da daidaitaccen aiwatar da UCoC. Wannan bitar shekara-shekara an tsara ta kuma an aiwatar da ita ne ta hannun U4C. Don samun ƙarin bayani da kuma fahimtar nauyin da ke kan U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|kana iya duba Kundin Tsarin U4C]].
Da fatan za a raba wannan bayanin zuwa ga wasu mambobi a cikin al'ummarku inda ya dace.
-- A cikin haɗin gwiwa da U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|tattaunawa]])<section end="announcement-content" />
21:01, 19 ga Janairu, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Sanarwa game da shirin kaddamar da project na WikiFemme Learning Lab in Bauchi ==
Assalamu alaikum,
Muna sanar da fara aikin WikiFemme Learning Lab In Bauchi, wani aikin Rapid Fund daga Wikimedia Community Fund da ke nufin ƙarfafa mata su shiga cikin ayyukan Wikimedia, musamman Wikipedia. Aikin zai ba da horo da tallafi don mata su koyi gyara da ƙirƙirar abubuwan ilimi, tare da rage gibi a wakilcin mata a cikin abun da ke kan Wikipedia.
Muna gayyatar al’umma su ba da shawarwari da goyon baya domin tabbatar da nasarar wannan aiki da ƙara tasirinsa a Bauchi da kewaye.
Na gode. [[User:Santa MMD|Santa MMD]] ([[User talk:Santa MMD|talk]]) 22:02, 27 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Saving the Knowledge of Endangered Hausa Expressions and Idioms Through Wikimedia Projects ==
Ina farin cikin sanar da ku cewa da shuwagabanni da ƴan uwa Editors na wannan manhajar cewa, zamu rubuta proposal game da "'''Saving the Knowledge of Endangered Hausa Expressions and Idioms Through Wikimedia Projects'''" muna neman goyon baya da kuma shawarwarin ku, Nagode sosai.@[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 22:19, 29 ga Janairu, 2026 (UTC)
== Lafiyar mata a shafin Hausa Wikipedia ==
Assalamu Alaikum sanunku da warhaka, ina shirya neman Wikimedia Rapid Fund don aiki a kan inganta **bayanan lafiyar mata a shafin Hausa Wikipedia**. Aikin, *"Bridging Women’s Health Knowledge in Hausa,"* zai ƙunshi fassara labarai masu kyau daga Wikipedia ta Ingilishi zuwa Hausa, wanda ya shafi batutuwa kamar lafiyar uwa, lafiyar haila, lafiyar haihuwa, da cututtukan da ke shafar mata. Muna kuma shirin ɗaukar nauyin horo ta hanyar intanet da kuma aikin editing don tallafawa sabbin editoci da ƙwararru wajen koyon yadda ake fassara da inganta abubuwan lafiya ta amfani da nassoshi masu inganci.
Wannan shiri zai faɗaɗa samun ingantattun bayanai game da lafiya a cikin Hausa Wikipedia musamman ga mata, sa' anan zai rage gibin ilimi da ke da alaƙa da lafiyar mata, da kuma ƙarfafa janyo sabin edtoci zuwa shiga cikin al'ummar Hausa Wikimedia. Muna maraba da ra'ayoyin al'umma kan batutuwa masu mahimmanci, sha'awar shiga a matsayin edita ko mai ba da shawara, da duk wani shawarwari da za su iya taimakawa wajen inganta wannan aiki. Ra'ayoyinku za su taimaka wajen tabbatar da cewa aikin ya cika buƙatun al'umma kuma yana da tasiri mai ma'ana. [[User:Umabruka|Umabruka]] ([[User talk:Umabruka|talk]]) 20:54, 1 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Shirye shiryen taron Women and Culture Awareness in Nigeria 2026 ==
Assalamu Alaikum ina farin cikin sanar daku cewa muna shirye shiryen gudanar da gasa da kuma taro akan wayar da kai game da Mata da kuma al'adu a Najeriya. [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 11:26, 7 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Neman Zama Admin A Hausa Wikipedia ==
Assalamu Alaikum, ina neman goyon bayanku domin kasancewa mai gudanarwa domin tantance ayyuka, da kuma bada tallafi ga sabbin editoci a wannan manhaja ta Hausa Wikipedia.[[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 22:49, 7 ga Faburairu, 2026 (UTC)
===Support===
#Ina goyon baya sosai. Fatan nasara [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 23:05, 7 ga Faburairu, 2026 (UTC)
# enah goyon bayan kazama Admin [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 04:45, 8 ga Faburairu, 2026 (UTC)
#:ina Mai goyon Baya Dari bisa Dari[[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 05:08, 8 ga Faburairu, 2026 (UTC)
#Ina goyon bayan zaman wannan ƙwararren edita ya zama admin a Hausa Wikipedia, domin ina da tabbacin zai taimaka da ƙara bunƙasa maƙalolin da ke Hausa Wikipedia tare da samar da sabbin maƙaƙolin, dan haka ina hoyon baya [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 05:11, 8 ga Faburairu, 2026
# Ina Matugar Nuna goyon baya akan hakan [[Musamman:Contributions/~2026-85864-0|~2026-85864-0]] ([[Tattaunawar user:~2026-85864-0|talk]]) <span style=" color:Green ; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Muktee1494</span>
# ina goyon baya don inganta wikipedia[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 06:31, 8 ga Faburairu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya don kwazo day jajircewar wannan edita[[User:Aisha Yahuza|Aisha Yahuza]] ([[User talk:Aisha Yahuza|talk]]) 08:19, 8 ga Faburairu, 2026 (UTC)
#inagoyon baya dari bisa dari Allah yataimaka[[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 21:36, 9 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Wikimedia knowledge sharing in America University of Nigeria ==
Assalamu alaikum jama,a naxo ne domin in sanar da ku cewa na shirya wani aiki da zai wayar da kan jama'a game da harkar Wikimedia a Jami'ar Amurka ta Najeriya. Dake garin Adamawa Aikin yana da nufin wayar da kan jama'a game da ayyukan Wikimedia da horar da sabbin editoci kan yadda za su ba da gudummawa ga ayyukan Wikimedia. Ina neman goyon bayanku da shawarwarinku domin samun nasarar aikin. na gode. [[User:Baby juuu|Baby juuu]] ([[User talk:Baby juuu|talk]]) 15:16, 9 ga Faburairu, 2026 (UTC)
:Sannu da kokari, amma babu cikakken bayani game da aikin dan haka bamu san wacce irin shawara zamu bayar ba. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 13:19, 15 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Campaign in Diseases and Public Health in Nigeria ==
assalamu alaikum muna sanar maku da fara shirye shiryen campaign mai suna Diseases and Public Health in Nigeria [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 11:00, 10 ga Faburairu, 2026 (UTC)
:Wa'alaika Assalam @[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]], Ko zamu iya samun ƙarin bayani game da gangamin? Yana da kyau a rinka saka cikakken bayani saboda kada a samu hadaka wajen gudanar da irin wannan aikin. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 13:21, 15 ga Faburairu, 2026 (UTC)
::@[[User:Gwanki|Gwanki]] An dakatar da maganar wannan aiki sai nan gaba. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 14:23, 17 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Wiki For Indigenous Games: Documenting Traditional Hausa Games ==
Assalamualaikum Barka da wannan lokaci shuwagabanni da ƴan uwana editoci na wannan manhajar, ina mai sanar da ku cewa zan rubuta proposal mai taken '''Wiki for Indigenous Games: Documenting Traditional Hausa Games'''. Ina mai neman goyon bayan ku da shawarwarin ku.Nagode@[[User:Salahu Gwanki|Salahu Gwanki]] ([[User talk:Salahu Gwanki|talk]]) 18:39, 15 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Taron Infectious Diseases and Public Health in Nigeria on Hausa Wikipedia ==
Assalamu alaikum muna sanar maku da fara shirye shiryen campaign mai suna Diseases and Public Health in Nigeria. Domin ingantawa da kuma kirkirar mukalu da suka shafi fannin lafiya. [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 15:54, 12 ga Maris, 2026 (UTC)
== Shirye shiryen taron Women and Culture Awareness in Nigeria 2026 ==
Assalamu Alaikum ina farin cikin sanar daku cewa muna shirye shiryen gudanar da gasa da kuma taro akan wayar da kai game da Mata da kuma al'adu a Najeriya. [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 16:47, 12 ga Maris, 2026 (UTC)
== Taron karawa juna sani na administrators ==
Assalam,
Ina mai farin cikin sanarwa cewa zamu gudanar da taron karawa juna sani na masu kula da shafukan Hausa Wikipedia don kara gogewa game da ayyukan kula da shafukan Wikipedia. Wannan taro zai nunawa admin muhimmancin aikinsu musamman a wannan lokaci da bayanan karya ke da saukin yaduwa.
Bissalam. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 16:30, 13 ga Maris, 2026 (UTC)
== Building Wikidata Skills Among Emerging Wikimedians in Kano State ==
Assalaalaikum,
Barka da wannan lokaci ƴan uwana editoci da shuwagabannin wannan manhajar ta Hausa Wikipedia, inama kowa fatan alheri. Bayan haka, ina farin cikin sanar da ku cewa zamu rubuta proposal game da '''Building Wikidata Skills Among Emerging Wikimedians in Kano State''' insha Allahu. Muna neman shawarwarin ku da neman goyon bayan ku, da kuma ƙarin haske ko bayani. Nagode sosai, Sanarwa daga @[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 15:59, 14 ga Maris, 2026 (UTC)
== Sanarwa ==
Assalamu alaikum ƴan'uwa masu albarka, ina amfani da wannan damar domin sanar da ku shirin mu na gudanar da taro a makarantun gaba da secondary a Daura, wannan wannan shirin insha Allah zai buƙasa maƙalolin Hausa Wikipedia, Wikidata, sanya hotuna masu inganci uwa uba tare da samar da sabbin editoci masu sa kai a shafukan Hausa Wikipedia da ƴan'uwanta, ina neman goyon bayan ku. Na gode daga Yusuf Sa'adu [[User:Mahuta|Mahuta]] ([[User talk:Mahuta|talk]]) 11:11, 16 ga Maris, 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
<em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em>
Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.
If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.
There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.
To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
<section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 22:24, 17 ga Maris, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-03-19_Wikipedias&oldid=30274835 -->
== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==
<div lang="en" dir="ltr">
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].
We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community.
=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].
'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.
Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.
Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|hira]])</bdi> 11:15, 19 ga Maris, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 -->
== Shirye shiryen taron Educational Development, Challenges, and Key Figures in Nigeria ==
Assalam, ina mai farin cikin sanar daku cewa mun fara shirye-shiryen gudanar da "campaign dinmu na Educational Development, Challenges, and Key Figures in Nigeria". Wannan taron zai kara inganta Hausa Wikipedia akan muƙalu da suka shafi Ilimi. Nagode [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 14:01, 22 ga Maris, 2026 (UTC)
== Wiki For Women-Focused Digital Skills, Photo Walks, and Audio Recording in Kaduna Hausa Communities ==
Assalamu alaikum yan uwa masu albarka na wannan gida, in yiwa kowa fatan alkhair sannan ina man barka da wannan lokaci. Ina son nayi amfani da wannan damar domin sanar daku cewa, zan gudanar da taron karawa juna ilimi kamar yadda taken shi yake a sama. Ina mai neman goyon bayanku da kuma bada shawarwari da zasu ciya da wannan aiki gaba. Na gode sannan Allah Uban Giji ya saka wa kowa da alkhairi. Bissalam. [[User:Umar-askira|Umar-askira]] ([[User talk:Umar-askira|talk]]) 15:30, 22 ga Maris, 2026 (UTC)
== Hausa Wikipedia User Retention Workshop ==
Salamu Alaikum warahmatullah. yan uwa masu albarka. ina mana fatan alkahiri da kuma fatan an gama Azumi kuma anyi Sallah lafiya. mafi yawan cin lokaci muna hada taruka kuma muna kawo sabbin editoci.amma da an gama taron ko gasar shikenan saika ga wannna sabbin editocin sun daina gyara da kuma rubutu a Wikipedia. wannna matsala ce babba. muna da sama da editoci dubu arbain amma bamu da tsayyen editoci ko dari biyar. wannna taron zaiyi gyara akan haka. ina mai neman goyon bayanku dan wannan aiki. nagode sosai. ku bada shawarwarinku a kasan wannan rubutun. [[User:Musa Vacho77|Musa Vacho77]] ([[User talk:Musa Vacho77|talk]]) 07:00, 24 ga Maris, 2026 (UTC)
== Sanarwa Da Neman Goyon Baya ==
Assalamualaikum ƴan uwa da abokan arziki editor's na wannan gida mai Albarka ina yima kowa fatan Alkairi tare da fatan kowa yayi bikin sallah lafiya,ina mai amfani da wannan dama wajen neman goyon bayan ku akan proposal dana nema mai taken Documentin and Enhancing Agricultural and Environmental Vocabulary on Hausa Wiktionary . Wannan project zai cike gibin da muke dashi na karancin kalmomin da suka danganci noma da muhalli a Hausa Wiktionary. Bissalam mu kwana lafiya Allah ya sadamu da Alkairan sa.[[User:Ibrahim Sani Mustapha|Ibrahim Sani Mustapha]] ([[User talk:Ibrahim Sani Mustapha|talk]]) 19:49, 28 ga Maris, 2026 (UTC)
== Kamfe na Wikiquote a Daura ==
Assalam, ina mai farin cikin sanar da ku cewa zamu gudanar da kamfe don wayar da kai game da WIkiquote a Daura a wannan zagaye. Da fatan zaku bamu gudummawa. Nagode [[User:Manaf205|Manaf205]] ([[User talk:Manaf205|talk]]) 06:48, 31 ga Maris, 2026 (UTC)
== Wikipedia Trend Video Awareness Campaigns==
Salam, yan uwa. duba da koma baya da ake samu a Wikipedia da sauran yan uwanta. muke shirin kawo muku video awareness wanda zai zama kamar drama haka.domin samun hankali da kuma kulawar al'ummar mu dake anfani da shafuka na internet.ku fada mana ra'ayinku.<span style="white-space:nowrap;text-shadow:#009200 0.3em 0.4em 1.0em,#009200 -0.2em -0.2em 1.0em;color:#009200"><b>Aliyu shaba</b></span>]]<sup>[[User talk:Aliyu shaba|<span style="color:#ff0000"><b>Talk</b></span>]]</sup> 16:30, 28 ga Yuni, 2026 (UTC)
== Preserving Community Culture Through Images on Wikimedia Commons ==
Assalamualikum Barka da wannan lokaci shuwagabannin wannan manhajar da ƴan uwansa editors Ina farin cikin sanar da ku cewa na rubuta proposal game da '''Preserving Community Culture Through Images on Wikimedia Commons''' wanda insha Allahu za'a gudanar da shi a Jihar Adamawa. Muna neman. Nagode sosai @[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 22:20, 31 ga Maris, 2026 (UTC)
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}
Dear Wikipedians!
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.
The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.
🧩'''How to participate?'''
Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.
🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.
'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''
If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language.
Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge!
[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
</div>
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Wikimedia Awareness for educated/elite women in Northern Nigeria ==
Assalamu Alaikum,
Ina mai mika gaisuwa ta girmamawa ga daukacin 'yan uwan wannan shafi. Na rubuta wannan wasika ne domin gabatar da shirinmu a hukumance, wanda zamu tsara domin fadakarwa da kuma karfafa gwiwar mata masana da masu ilimi a fadin Arewacin Najeriya. Babban burin wannan aiki shi ne samar da karin mata editoci a Wikipedia daga yankinmu, tare da daukaka matsayin mata wajen rike mukaman shugabanci a karkashin gidauniyar Wikimedia. Ta hanyar wannan horo, mahalarta za su samu kwarewa ba kawai a fannin gyara Wikipedia ba, har ma da karfin gwiwar taka muhimmiyar rawa a wannan tafiya. [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Nigeria_National_Funding_Program/Wikimedia_Awareness_for_educated/elite_women_in_Northern_Nigeria]]
[[User:Halima Waziri|Halima Waziri]] ([[User talk:Halima Waziri|talk]]) 11:49, 2 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:11, 3 ga Afirilu, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Neman Kasancewa Admin a karo na Uku ==
Assslamu Alaikum, ina neman goyon bayanku domin kasancewa mai gudanarwa a karo na uku domin cigaba da tantance ayyuka, da kuma bada tallafi ga sabbin editoci. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 20:05, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
=== Support ===
#Ina goyon baya domin cigaban wikipidia[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 21:19, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
#Ina goyon Bayan Hakan Dari bisa Dari Domin cigaban Wikipedia[[User:Aisha Yahuza|Aisha Yahuza]] ([[User talk:Aisha Yahuza|talk]]) 21:30, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
#ina mai goyon bayan hakan dari bisa dari dan kawo cigaba. [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 21:27, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
#[[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) ina goyon baya Dari bisa dari
#Ina goyon baya sosai. [[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 21:38, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# Ina goyen bayen hakan dari Bisa dari domin zai kawo cigaba sosai ~~
#Ina goyon baya ɗari bisa ɗari [[User:Halima Waziri|Halima Waziri]] ([[User talk:Halima Waziri|talk]]) 22:18, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# Don cigaba da tsabtacewa gami da bunƙasa Hausa Wikipedia, muna bukatar jajirtattu irinka.Lallai ina goyon bayan hakan [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]])
# enah goyon bayan kazama Admin karo nabiyu sbd jajircewan ka akan Kula da mukaloli a Hausa Wikipedia [[User:Smshika|Smshika]] ([[User talk:Smshika|talk]]) 04:55, 9 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# ina goyon bayan hakan dari bisa Dari sosai sosai[[User:Abusule dankofa|Abusule dankofa]] ([[User talk:Abusule dankofa|talk]]) 05:28, 9 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya sosai domin Yana kawo cigaba sosai a Wikipedia [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 05:57, 9 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# Tabbas ka kasance daga cikin jajirtaccin Admins a Hausa Wikipedia, faruwar hakan nasara ce babba a wannan man haja. Fatan Alkhairi. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 06:13, 9 ga Afirilu, 2026 (UTC)
# Ina goyon baya sosai saboda gudummawar da kake bayarwa a matsayin mai gudanarwa. [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 06:16, 9 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:57, 26 ga Afirilu, 2026 (UTC)
</bdi>
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mayu 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Taron Hausa STEM, Engineering and Sustainable Development Knowledge Expansion Project ==
Assalamu alaikum muna sanar maku da fara shirye shiryen campaign mai suna "Hausa STEM, Engineering and Sustainable Development Knowledge Expansion Project" Domin ingantawa da kuma kirkirar mukalu da suka shafi Kimiyya, Fasaha, Lissafi, da kuma Injiniyanci. [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 19:53, 7 ga Yuni, 2026 (UTC)
== Taron Wikimedia Commons Upload Campaigns for Preserving Heritage, Improving Knowledge Access, and Promoting Inclusion through Photo Contests and Training Programs ==
Assalamu alaikum muna sanar maku da fara shirye shiryen campaign mai suna "Wikimedia Commons Upload Campaigns for Preserving Heritage, Improving Knowledge Access, and Promoting Inclusion through Photo Contests and Training Programs" Domin ingantawa da kuma dora hotuna a wiki Commons. [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 17:48, 11 ga Yuni, 2026 (UTC)
== Building Wikidata Skills Among Emerging Wikimedians in Bauchi State ==
Assalamualaikum ƴan uwa na editoci da shuwagabannin wannan manhaja ta Hausa Wikimedians, inama kowa fatan alheri tare sanar da ku cewa zamu rubuta Grant project mai taken '''Building Wikidata Skills Among Emerging Wikimedians in Bauchi State'''. Dan haka muna neman goyon baya da kuma shawarwari ko gyara.@[[User:M Bash Ne|M Bash Ne]] ([[User talk:M Bash Ne|talk]]) 17:30, 15 ga Yuni, 2026 (UTC)
== SheSaid Hausa 2026- Phase IV ==
Assalam,
Ina mai farin cikin sanar da ku cewa muna shirin kirkirar kamfe na SheSaid na Hausa a karo na hudu wanda zai guda tsakanin watannin September zuwa Oktoba in Allah ya yarda.
Bissalam [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:46, 20 ga Yuni, 2026 (UTC)
== Shirin gudanar da taron Cultivating Knowledge: Hausa Wikipedia Agriculture 2026 Campaign ==
Assalam,
Ina mai farin cikin sanar da ku cewa muna shirin kirkirar kamfe na Cultivating Knowledge:Hausa Wikipedia Agriculture 2026 Campaign na Hausa a karo na farko wanda zai guda tsakanin watannin September zuwa Oktoba in Allah ya yarda.
Bissalam [[User:Dev ammar|Dev ammar]] ([[User talk:Dev ammar|talk]]) 17:03, 22 ga Yuni, 2026 (UTC)
== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==
<bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|hira]])</bdi> 17:11, 23 ga Yuni, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="Message"/>
'''Legal & Safety Contacts'''
Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].
<section end="Message"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ga Yuni, 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 -->
== Empowering Women Changing the World ==
Assalamu alaikum Al Umman Hausa Wikipedia naxo ne na sanar maku da fara shirye shiryen campaign mai suna Empowering Women Changing the World. Domin cigaban matan mu na Arewa kuma kirkirar mukalu da suka shafi fannin mata. Nagode [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Nigeria_National_Funding_Program/Umar_Aliyu/Empowering_Women_Changing_the_World#Resources]]
[[User:Galdiz|Galdiz]] ([[User talk:Galdiz|talk]]) 12:03, 30 ga Yuni, 2026 (UTC)
== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 ga Yuli, 2026 (UTC)
</bdi>
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Neman zama admin na din din din ==
assalamu alaikum ina neman goyon bayanku na kasan cewa admin na din din din domin tabbata da ingancin wannan man haja ta wikipedia da kuma taimakawa sabin editoci batare da samin tsaiko ba wajen gudanar da aiki nagode. [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 19:50, 16 ga Augusta, 2026 (UTC)
:[[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 16:52, 17 ga Augusta, 2026 (UTC) ina mai goyon baya
==Support==
*Ina goyon baya sosai.... [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 19:58, 16 ga Augusta, 2026 (UTC)
*Ina goyon baya ɗari bisa ɗari....[[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 17:25, 17 ga Augusta, 2026 (UTC)
*Ina goyon baya sosai.
== Support ==
Ina goyon Bayan haka, sakamakon gudummuwar da kake badawa. [[User:Dev ammar|Dev ammar]] ([[User talk:Dev ammar|talk]]) 20:13, 16 ga Augusta, 2026 (UTC)
:<nowiki>Ina goyon bayan haka dari bisa dari ~~~</nowiki> [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 05:05, 17 ga Augusta, 2026 (UTC)
::# support [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 17:39, 17 ga Augusta, 2026 (UTC)ina mai goyon baya
== Wikipedia Pages Every Wikipedia Should Have 2026 Campaign Phase II ==
Assalam,
Ina mai farin cikin sanar da ku cewa muna shirin kirkirar kamfe na '''Wikipedia Pages Every Wikipedia Should Have 2026 Campaign Phase II''' a karo na biyu wanda zai guda tsakanin watannin Disamba zuwa Janairu in Allah ya yarda.
Bissalam, [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 19:30, 1 Satumba 2026 (UTC)
== Preserving Hausa Indigenous Health Knowledge Through Wikipedia: Medicinal Plants, Traditional Practices and Indigenous Health Terminology ==
Assalamualaikum,
Ina mai farincin amfani da wannan dama wajen sanar daku cewa muna shirin kaddamar da kamfen na '''Preserving Hausa Indigenous Health Knowledge Through Wikipedia: Medicinal Plants, Traditional Practices and Indigenous Health Terminology''' wanda zai gudana acikin watan Disamba [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 14:20, 5 Satumba 2026 (UTC)
== Wiki for Social Change by Addressing Women and Child Vulnerability through Open Knowledge and Community Engagement in Northern Nigeria ==
Assalamu Alaikum Jama'an wannan gida mai albarka. in mai farin cikin sanar daku cewa, akwai taron wayar da kai da kara wa juna sani daza mu gudanar a Jihar Taraba Jalingo insha'allahu daga shekaran nan zuwa farkon sekara mai zuwa. Muna bukatar shawar warin ku tare da neman goyon bayan ku. Fatan Allah yayi mana jagora amin. Bissalam. [[User:Umar-askira|Umar-askira]] ([[User talk:Umar-askira|talk]]) 11:13, 11 Satumba 2026 (UTC)
== Bilkisu mahmood ==
bilkisu mah [[User:Bilkeesi|Bilkeesi]] ([[User talk:Bilkeesi|talk]]) 14:13, 12 Satumba 2026 (UTC)
== Neman izinin zama admin na din din din ==
aslm ina mai neman goyon bayanku domin zama admin na din din din domin cigaba da tabbatar da ayyuka na kwarai a wikipedia [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 12:23, 14 Satumba 2026 (UTC)
===Support===
* ina mai goyan bayan hakan dari bisa dari duba da Irin gudummuwar da kakebadawa a wannan kafa[[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 12:31, 14 Satumba 2026 (UTC)
* Ina goyon baya saboda muhimmiyar gudummuwar da yake badawa a Hausa wikipedia [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 19:25, 14 Satumba 2026 (UTC)
*Ina goyon baya sosai. Wannan editan ya cancanci wannan muƙamin. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 09:19, 20 Satumba 2026 (UTC)
*Ina goyon baya sosai
[[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 10:47, 24 Satumba 2026 (UTC)
== Mai sauya uwar garken - Za a karanta wiki-kawai na ɗan gajeren lokaci nan ba da daɗewa ba ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Karanta wannan saƙon a wani yaren]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Wikimedia Foundation]] za'a gwada chanji tsakanin cibiyoyin bayanai na farko dana sakandare. Wannan zai tabbatar da cewa Wikipedia da sauran wikis na wikimedia na iya tsayuwa akan yanar gizo koda bayan wata ruɗani
Duk zirga-zirga za su kunna '''{{#time:j xg|2026-09-23|ha}}'''. Gwajin zai fara daga karfe '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.
Abin takaici, saboda wasu iyakoki na cikin [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], dole a dakata da duk gyararraki dole ne a yayin da muke yin sauyin. Muna neman afuwa game da wannan tsaiko, kuma muna aiki don raguwarsa nan gaba.
Za a nuna wata tuta a kowace wikis mintina 30 kafin wannan aikin ya faru. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span>
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span>
'''Zaka iya karantawa, amma banda gyara, a duka wikis na wani ɗan ƙanƙanin lokaci.'''
* Ba za ku iya yin wani gyara ba har na tsawon awa ɗaya a ranar {{#time:l j xg Y|2026-09-23|ha}}.
* Idan kayi ƙoƙarin gyara ko ajiyewa awannan lokacin, zaku ga saƙon kuskure. Muna fatan cewa babu gyara da za ayi asara awannan lokacin, amma ba za mu iya tabbatar muku ba. Idan ka ga sakon kuskuren, to don Allah a jira har komai ya koma daidai. Sannan ne zaku samu damar adana gyaran ku. Amma, muna ba da shawara cewa ku kwafe canje-canjen ku tun daga farko, idan da hali.
''Wasu sakamakon'':
* Ayyukan bango zasu Kasance a hankalu kuma wasu za'a iya ajiye su. Tana iya kasancewa hanyoyin hadin masu kalar-ja ba zasu dawo ba da sauri kamar yadda aka saba. Idan ka kirkiri labarin da aka riga aka danganta shi a wani wuri, hanyar hadi zata zauna a kalar-ja fiye da yadda aka saba. Dole ne a tsaida duk wasu rubutuka masu daɗewa
* Muna sa ran tura lambar za ta faru kamar kowane mako. Koyaya, wasu daskarewar lamba-by-case na iya faruwa akan lokaci idan aikin ya buƙaci su daga baya.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ba zai kasance ba na kusan mintuna 90.
Ana iya jinkirta wannan aikin dangane da yadda hali ya bada Za ka iya karanta tsarin a [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Za a sanar da duk wanu canji na wannan jadawalin.
'''Ayi kokarin yadda wannan bayanin tare ga jama'ar ku.'''</div><section end="server-switch"/>
[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Satumba 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Neman Admin Na Din-din ==
Assalamu alaikum
Jama'a barkan mu da wannan lokaci fatan muna cikin koshin lafiya. Inason inyi amfani da wannan damar don neman kasancewa admin (mai kula da shafuka a Hausa wikipedia) na din-din. Nayi admin na wucin gadi har sau biyu a Hausa wikipedia, wannan dalilin ne yasa nake ganin akwai bukatar in nema admin na din-din, don saukake mun ci gaba da ayyukan admin ba tare da wani mushaqqa ba. Fatan yan'uwa editoci zaku bani goyon baya domin samun damar ci gaba da ayyukan admin a Hausa wikipedia. Na gode, Ina ma kowa fatan nasara! [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]] 14:01, 17 Satumba 2026 (UTC)
Ina mai goyon baya bisa wannan cigaba [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 09:01, 21 Satumba 2026 (UTC)
== Kamfen Faith and Knowledge in Hausa: Documenting Religious History, People and Heritage ==
Assalam. Muna farin cikin sanar daku kamfen da zamu gudanar cikin watan Disamba zuwa junairu mai taken '''Faith and Knowledge in Hausa: Documenting Religious History, People and Heritage''' kamfen din zai maida hankali wajan ƙirƙirar muƙalu da suka shafi addinai a Hausa Wikipedia. nagode [[User:Nassmart1|Nassmart1]] ([[User talk:Nassmart1|talk]]) 19:47, 21 Satumba 2026 (UTC)
== Wiki Economics - Za ku so ku taimaka wajen ƙirƙirar kayan aiki na ma'aunin lafiyar al'umma ==
Sannu kowa,
''An shirya wannan sigar ne da taimakon kayan aikin fassara ta atomatik da AI. Don Allah a gyara harshen, kalmomin fasaha ko abin da ke ciki; muna maraba da kowace taimako. Sigar Turanci tana biye a ƙasa.''
Sannu, ni Wikimedian ne daga Faransa da ke aiki kan yanayin karatu da gyare-gyare a cikin harkarmu. Na ga cewa muna rasa kayan aiki masu sauƙin amfani don ganin da kuma bibiyar lafiyar al'ummomin masu gyara a tsawon lokaci, don haka na fara Wiki Economics.
Me ya sa Wiki Economics? Domin da farko ina amfani da alamomin tattalin arziki na ƙasa baki ɗaya wajen ƙirƙirar samfurin lafiyar al'umma (wannan shi ne wurin farawa na), amma ina ƙara wasu alamomi a hankali.
Wannan sigar beta ce. Ina amfani da hawiki a matsayin wani ɓangare na rukunin farko na nazari, tare da sigogin harsuna da aka zaɓa don rufe yankuna, harsuna da girman al'umma daban-daban. Ba ta cika ba, saboda haka ana maraba musamman da ra’ayoyinku game da abubuwan da suka ɓace, matsaloli ko abubuwan gida da ke bayyana tsarin da ba a saba gani ba.
Wannan rukunin na farko zai taimaka wajen gano matsaloli, bayanan da suka ɓace da muhimman abubuwan gida, kamfen, sauye-sauyen manufofi ko wani yanayi da zai iya bayyana tsarin da ba a saba gani ba. Manufar ita ce mu koyi daga ra’ayoyin al'ummomi kafin mu faɗaɗa ɗaukar bayanai.
Da zarar an rufe nau'ikan Wikipedia yadda ya kamata, zan yi haka ga dukkan ayyukan Wikimedia.
Wannan aiki ne na tallafa wa al'ummomi, ba rahoton hukuma na Wikimedia Foundation ba. Ba ya amfani da bayanan sirri, bayanan CheckUser ko API da ba na jama'a ba. Kowane sakamako yana ɗauke da lokacin bayanan, ma'anoni, hanya, tushe da taka-tsantsan. Wasu alamomi na iya kasancewa babu su ko ba su dace da wannan wiki ba, kuma bai kamata a ɗauki lokacin da bai cika ba a matsayin cikakkiyar yanayin shekara ba. Ana samun bayani da ma'anoni a [[m:Next_25/Wiki_Economics|shafin Wiki Economics na Meta-Wiki]].
Don ganin ƙididdiga: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki zaɓi Wikipedia] ko ka shiga bayanin martabar hawiki kai tsaye: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=hawiki].
Zan yi farin ciki da ra’ayoyinku game da:
* Shin ma'anoni sun dace da yadda wannan al'umma ke aiki?
* Shin akwai hanyoyin sintiri/bita na gida, kamfen na bots, sauye-sauyen manufofi ko abubuwan da suka faru da ke bayyana ƙimomi marasa saba?
* Waɗanne alamomi ne masu amfani, masu rikitarwa ko suka ɓace?
Da fatan a raba ra'ayoyi ko a wannan shafi ko a [[m:Talk:Next_25/Wiki_Economics|shafin tattaunawar Wiki Economics a Meta-Wiki]]. Ana samun lambar tushe a [[github:schiste/wiki-economics|GitHub]]. Na gode da taimaka min wajen sa binciken ya zama mai amfani ga dukkan al'ummominmu. [[User:Schiste|Schiste]] ([[User talk:Schiste|talk]]) 12:28, 22 Satumba 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,
Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.
Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.
This is a beta. I am using hawiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.
This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.
Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.
This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[m:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].
To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access hawiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=hawiki].
I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?
Please share feedback either on this page or on [[m:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [[github:schiste/wiki-economics|GitHub]]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities.[[User:Schiste|Schiste]] ([[User talk:Schiste|talk]]) 12:28, 22 Satumba 2026 (UTC)
== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''
Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/>
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).
We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/>
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]]
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''.
Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]
Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 Satumba 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 -->
== Hausa Wikipedia Strengthening and Stub Articles Rebuilding & Hausa Wiktionary Edit-a-thon and Entries Clean-up ==
Jama'a Hausawa masu albarka barkan ku da kokari. Ina jinjina maku akan namijin aikin da kuke yi ba dare ba rana, na kara bukasa Wikipedia ta hausa. Kada in sha'afa ina mai sanar da ku zamu gabatar da taron Wikipedia ta hausa da kuma wiktionary don kara habaka Wikipedia hausa da wiktionary. Dubun godiya a gare ku. [[User:M I Idrees|M I Idrees]] ([[User talk:M I Idrees|talk]]) 09:01, 23 Satumba 2026 (UTC)
== Wikiqoute Awareness in Daura ==
Assalam ina mai farin cikin sanar da ku zamu gudanar da taron wikiqoute a daura da fatan zaku samu damar halarta [[User:Manaf205|Manaf205]] ([[User talk:Manaf205|talk]]) 12:59, 24 Satumba 2026 (UTC)
== Hausa Green Ecosystem Translation Campaign ==
Assalamu Alaikum yan'uwa barka da wannan lokaci, ina sanar daku cewa na rubuta proposal mai taken "Hausa Green Ecosystem Translation Campaign" wanda zamu gudanar a watan Disamba in Allah ya yarda. [[User:Dev ammar|Dev ammar]] ([[User talk:Dev ammar|talk]]) 13:50, 26 Satumba 2026 (UTC)
== Wikipedia Training and Editathon at Amlak Technology CBT Center Gusau, Zamfara State ==
Assalamu Alaikum Warahmatullah Wabarakatahu. Ina farincin sanar daku akan project din danayi proposing metakin suna " Wikipedia Training and Editathon at Amlak Technology CBT center Gusau, Zamfara State" wanda zai kasan a watan December in Allah ya kaimana rai. Ina neman goyon bayanku da shawarware akan wannan project din. kofa abude take dan bada gudun mawan ku. Nagode.
[[User:Abubakar Yusuf Gusau|AY'Gusau]] ([[User talk:Abubakar Yusuf Gusau|talk]]) 13:43, 28 Satumba 2026 (UTC)
== Tattaunawa Don Ciyar da Wikipedia Gaba==
Salamullahi Alaikum. Ina Kanawa, Ina mutanen arewacin Nigeria. Ina anfani da wannan damar sanar daku cewa tattauna nanan zuwa Jihar Kano domin sanin yadda ake anfani da Wikipedia a arewacin Nigeria. Ina neman goyon bayan ku. [[User:Musa Vacho77|Musa Vacho77]] ([[User talk:Musa Vacho77|talk]]) 16:41, 28 Satumba 2026 (UTC)
== Neman Zaman Admin==
Assalamualaikum ina Neman Zaman Admin a Hausa Wikipedia domin na samun damar ci gaba da aiwatar da aiyukan gudanarwa na bunkasa Hausa Wikipedia.
Domin bani goyon baya a saka suna da bayani a kasa.[[User:Saad Nuhu|Saad Nuhu]] ([[User talk:Saad Nuhu|talk]]) 12:38, 29 Satumba 2026 (UTC)
==Closing the Gender Gap on Hausa Wikipedia==
Assalamu Alaikum Al’uman wannan gida mai Albarka shuwagabani da yan uwana editoci ina muku barka da wannan lokaci. Ina sanar daku cewa zamu gudanar da wayar dakai na matan Hausa Wikipedia nan bada jimawa ba idan Allah ya kaimu ina Neman goyan bayan ku da shawarwarinku Nagode.[[User:Aisha Yahuza|Aisha Yahuza]] ([[User talk:Aisha Yahuza|talk]]) 20:52, 30 Satumba 2026 (UTC)
=== Goyon baya ===
*
==Empowering Knowledge Through Wikimedia at American University of Nigeria==
Assalamu alaikum yan uwa masu albarka na wannan gida, ina yiwa kowa fatan alkhair sannan barkanku da wannan lokaci. Ina son nayi amfani da wannan damar domin sanar daku cewa, muna shirin wayarda ilimin Wikipedia a jami’an American University dake garin Adamawa.
Na gode sannan Allah Uban Giji ya saka wa kowa da alkhairi Bissalam.[[User:Baby juuu|Baby juuu]] ([[User talk:Baby juuu|talk]]) 21:01, 30 Satumba 2026 (UTC)
== Creation and patrolling of Hausa sound in Hausa Wikipedia and Wikimedia Commons ==
Assalamu alaikum, and Hello community member, I would like to seize this very opportunity to inform you that We currently apply for a project titled “Creation amd patrolling of Hausa sound in Hausa Wikipedia and Wikimedia Commons” it is project that is designed to enroll participants, engage existing members coming together to acquire skills and knowledge on audio creation and patrolling base on Wikimedia guidelines policy.
Furthermore, the project is design to take participants through a series of trainings to acquire skills about audio, licensing format, skills on using audio Wikimedia tools like spell4wiki and Lingua libre.
Lasy, there are a lot to learn during the project training and workshops, feel free to join us or leave us a message, thank you [[User:Anasskoko|<b style="color:#00BFFF">An@ss_koko</b>]][[User talk:Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(Yi Magana)</sup>]] 21:21, 30 Satumba 2026 (UTC)
== Edit Wikidata Items on mobile devices (Turn on beta in your Preferences settings) ==
''(Apologies for typing in English)''
Did you know that you can edit any Wikidata statement directly from your mobile device, just like on desktop?
Since April 2026 all datatypes are now supported for mobile editing. To try it out, make sure the beta feature is still enabled in your Preferences ([https://www.wikidata.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures Beta features] --> "Edit Wikidata Items on mobile devices"). Then visit any Item on your mobile.
Please test it and share your feedback while it's still in beta, so we can refine it for you before it goes live in the coming weeks. If you run into issues or have feedback, please share it on the project talk page: [[d:Wikidata talk:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]].
Happy editing on mobile.
–[[User:Zita Zage (WMDE)|Zita Zage (WMDE)]] ([[User talk:Zita Zage (WMDE)|talk]]) 10:29, 5 Oktoba 2026 (UTC)
== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''
Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.
The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/>
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.
Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 09:28, 9 Oktoba 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 -->
== Mai sauya uwar garken - Za a karanta wiki-kawai na ɗan gajeren lokaci nan ba da daɗewa ba ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Karanta wannan saƙon a wani yaren]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Wikimedia Foundation]] za'a gwada chanji tsakanin cibiyoyin bayanai na farko dana sakandare. Wannan zai tabbatar da cewa Wikipedia da sauran wikis na wikimedia na iya tsayuwa akan yanar gizo koda bayan wata ruɗani
Duk zirga-zirga za su kunna '''{{#time:j xg|2026-10-28|ha}}'''. Gwajin zai fara daga karfe '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''.
Abin takaici, saboda wasu iyakoki na cikin [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], dole a dakata da duk gyararraki dole ne a yayin da muke yin sauyin. Muna neman afuwa game da wannan tsaiko, kuma muna aiki don raguwarsa nan gaba.
Za a nuna wata tuta a kowace wikis mintina 30 kafin wannan aikin ya faru. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span>
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span>
'''Zaka iya karantawa, amma banda gyara, a duka wikis na wani ɗan ƙanƙanin lokaci.'''
* Ba za ku iya yin wani gyara ba har na tsawon awa ɗaya a ranar {{#time:l j xg Y|2026-10-28|ha}}.
* Idan kayi ƙoƙarin gyara ko ajiyewa awannan lokacin, zaku ga saƙon kuskure. Muna fatan cewa babu gyara da za ayi asara awannan lokacin, amma ba za mu iya tabbatar muku ba. Idan ka ga sakon kuskuren, to don Allah a jira har komai ya koma daidai. Sannan ne zaku samu damar adana gyaran ku. Amma, muna ba da shawara cewa ku kwafe canje-canjen ku tun daga farko, idan da hali.
''Wasu sakamakon'':
* Ayyukan bango zasu Kasance a hankalu kuma wasu za'a iya ajiye su. Tana iya kasancewa hanyoyin hadin masu kalar-ja ba zasu dawo ba da sauri kamar yadda aka saba. Idan ka kirkiri labarin da aka riga aka danganta shi a wani wuri, hanyar hadi zata zauna a kalar-ja fiye da yadda aka saba. Dole ne a tsaida duk wasu rubutuka masu daɗewa
* Muna sa ran tura lambar za ta faru kamar kowane mako. Koyaya, wasu daskarewar lamba-by-case na iya faruwa akan lokaci idan aikin ya buƙaci su daga baya.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ba zai kasance ba na kusan mintuna 90.
Ana iya jinkirta wannan aikin dangane da yadda hali ya bada Za ka iya karanta tsarin a [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Za a sanar da duk wanu canji na wannan jadawalin.
'''Ayi kokarin yadda wannan bayanin tare ga jama'ar ku.'''</div><section end="server-switch"/>
[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktoba 2026 (UTC)
(This message was sent to [[:Wikipedia:Community Portal]] and is being posted here due to a redirect.)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Neman Zama Admin a Hausa Wikipedia ==
Assalam, fatan kuna lafiya, ina Neman goyon bayanku domin zama Admin a hausa Wikipedia domin tantancewa gami da gyara barna a cikin manhajar Hausa Wikipedia. Nagode.. [[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 13:58, 27 Oktoba 2026 (UTC)
===Support===
#:masha Allah, gaskiya Ina goyon Bayan kazama admin Na Hausa Wikipedia dumin nasan tabbas Zaka kawo Sauyi sosai Akai [[User:Activist Nasir Abubakar|Activist Nasir Abubakar]] ([[User talk:Activist Nasir Abubakar|talk]]) 14:27, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#:ina goon bayan ka dari bisa dari bisa jajircewar ka [[Musamman:Contributions/~2026-57258-77|~2026-57258-77]] ([[Tattaunawar user:~2026-57258-77|talk]]) 15:53, 27 Oktoba 2026 (UTC)
:ina goyon bayan ka dari bisa dari bisa dari akan jajircewar ka [[User:Najeebyusuf|Najeebyusuf]] ([[User talk:Najeebyusuf|talk]]) 15:57, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#'''support''' Tabbas ina goyon baya sosai domin daƙile ɓarna da kuma gyara Hausa Wikipedia. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 14:02, 27 Oktoba 2026 (UTC)
# [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 14:09, 27 Oktoba 2026 (UTC) ina mai goyon Baya saboda bada gudummawa wajen inganta mukaloli dakuma sam7n cigaba a hausa wikimedia [[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 14:08, 27 Oktoba 2026 (UTC)
# ina goyon baya dari bisa dari dan kawo cigaba a wikipedia baki daya [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 14:53, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#'''support''' Ina goyon baya dari bisa dari saboda gagarumar gudummuwar da yake badawa a Hausa Wikipedia [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 15:14, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#Ina goyon bayan hakan dari bisa dari duba da irin jajircewarka[[User:Abdultambura18|Abdultambura18]] ([[User talk:Abdultambura18|talk]]) 20:02, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#Ina goyan baya domin kawo sauyi a manhajar wikipedia~[[User:Amadee619|Amadee619]] ([[User talk:Amadee619|talk]])
#ina goyan bayan haka[[User:Abusule dankofa|Abusule dankofa]] ([[User talk:Abusule dankofa|talk]]) 18:53, 28 Oktoba 2026 (UTC)
== Neman zama Admin A Hausa wikipedia ==
Assalamu'alaikum ina mai amfani dawannan dama ta neman zama Admin a hausa wikipedia domin karin samun cigaba dakuma gyare gyare dazasu taimaka wajen inganta ayyukan editoci musamman sababbi.[[User:Sardeeq|Sardeeq]] ([[User talk:Sardeeq|talk]]) 19:31, 27 Oktoba 2026
===Support===
#'''Support''' Ina goyon baya dari bisa dari domin jajircewar da kakeyi, tabbas samun wannan matsayi zai taimaka wajan gyara Hausa Wikipedia. [[User:Pharouqenr|<span style="color:orange; font-size:130%; font-style:italic; font-weight:bold;">Captain Pharouq</span>]] 19:39, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#'''Ina goyon bayan haka dari bisa dari duba da irin gudummuwar da kake badawa a wannan manhaja[[User:Muhdavdullahi|Muhdavdullahi]] ([[User talk:Muhdavdullahi|talk]]) 20:07, 27 Oktoba 2026 (UTC)
#'''Support''' Tabbas ina goyon baya ɗari bisa ɗari saboda muhimmiyar gudummawar da yake badawa a Wikipedia. [[User:Nnamadee|Nnamadee]] ([[User talk:Nnamadee|talk]]) 19:33, 29 Oktoba 2026 (UTC)
34y9uqy2ro7e986fc9456gfqt7m9xvi
Faransa
0
2373
973676
721671
2026-10-30T10:30:06Z
Mhizabdoul
42167
973676
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa [[Tekun Atlantika]] (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar Hasumiyar Eiffel, Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da [[Napoliya]] ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
cy4lq1ibg6vhml5mqrngqu0vsljbppn
973677
973676
2026-10-30T10:30:25Z
Mhizabdoul
42167
973677
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar Hasumiyar Eiffel, Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da [[Napoliya]] ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
gfpvkh8rafqs8wsw9ob2wugro8laysy
973678
973677
2026-10-30T10:31:02Z
Mhizabdoul
42167
973678
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar Hasumiyar Eiffel, Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular Romawa sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da [[Napoliya]] ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
cd65uhqu90n46rrkpbms86oygwnll65
973679
973678
2026-10-30T10:31:39Z
Mhizabdoul
42167
973679
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar [[Hasumiyar Eiffel]], Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular Romawa sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da [[Napoliya]] ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
29gjxham1aj5c6l2fanr4vufptft6em
973681
973679
2026-10-30T10:32:40Z
Mhizabdoul
42167
973681
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar [[Hasumiyar Eiffel]], Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa a yankin kudu da hamadar Sahara|Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da [[Napoliya]] ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
e1p773m9ews7gnrrueb2p2if0dj5l6q
973682
973681
2026-10-30T10:33:07Z
Mhizabdoul
42167
973682
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar [[Hasumiyar Eiffel]], Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa a yankin kudu da hamadar Sahara|Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da Napoliya ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda [[Charles de Gaulle]] ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
ggvpcpi42dmxyxpnw2p0j3cyt6n0azo
973683
973682
2026-10-30T10:33:37Z
Mhizabdoul
42167
973683
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar [[Hasumiyar Eiffel]], Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa a yankin kudu da hamadar Sahara|Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin falfasa sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da Napoliya ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda Charles de Gaulle ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
ou7jl5nrjhbrdj4viazk0u4p3i82vd2
973685
973683
2026-10-30T10:34:15Z
Mhizabdoul
42167
973685
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flag of France (1958–1976).svg|thumb|Tutar faransa]]
'''Faransa''' (na dogon lokaci a Faransa: '''Jamhuriyar Faransa''')<ref>Article II of the Constitution of France (1958)</ref><ref>THE LICTOR'S FASCES". 15 December 2022. Archived from the original on 7 April 2024. Retrieved 18 May 2024</ref><ref>L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers". Insee. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 9 September 2023.</ref> ƙasa ce da ta tashi daga Yammacin Turai zuwa Tekun Atlantika (tare da Guadeloupe, Martinique,<ref>Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020</ref><ref>"La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" (in French). Institut national de la statistique et des études économiques.</ref><ref>Comparateur de territoires: France entière et France métropolitaine [Superficie en 2021, en km²]". www.insee.fr (in French). INSEE. 9 January 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref> Saint-Pierre da Miquelon, da sauransu, france, Saint Martin, Faransa, Saint Barthelemy) Tekun Pacific (tare da tsibiran Clipperton, Faransa Polynesia, Wallis da Futuna, New Caledonia),<ref>Estimation de la population au 1ᵉʳ Janvier 2025 - Séries par région, département, sexe et âge". www.insee.fr (in French). INSEE. 14 January 2025. Retrieved 26 January 2025</ref><ref>Les collectivités locales en chiffres (2024): 9.2 – France (633,109 km²); France Métropolitaine (543,941 km²); Outre-Mer (89,168 km²) [pg.128]" (PDF). www.collectivites-locales.gouv.fr (in French). Direction Générale des Collectivités Locales (DGCL). 2025. Retrieved 25 January 2025.</ref><ref>"World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (France)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 April 2025. Retrieved 26 May 2025</ref> da, Tekun [[Indiya]] (tare da Tsibirin Reunion da Mayotte Island), da Antarctica (tare da filayen Antarctica da Adelaide Earth) da Kudancin Amurka (tare da Guiana na Faransa).<ref>Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 25 November 2023.</ref><ref>List of left- & right-driving countries". WorldStandards</ref><ref>Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.</ref> Faransa tana da iyakokin ƙasa tare da ƙasashe (11): [[Beljik|Belgium]], Luxembourg, [[Jamus]], [[Switzerland]], [[Italiya]], [[Monaco]] da Monaco, Andorra da [[Spain]] a [[Turai]],<ref>History of France". Discoverfrance.net. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Origin and meaning of Frank". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Examples: "frank". American Heritage Dictionary. "frank". Webster's Third New International Dictionary. And so on</ref> Faransa, Faransa, Spain, Suriname da [[Brazil]] a Kudancin Amurka da [[Netherlands]] a tsibirin Holy.<ref>Tarassuk, Leonid; Blair, Claude (1982). The Complete Encyclopedia of Arms and Weapons: the most comprehensive reference work ever published on arms and armor from prehistoric times to the present with over 1,250 illustrations. Simon & Schuster. p. 186. <nowiki>ISBN 978-0-671-42257-8</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref><ref>Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), p. 17. <nowiki>ISBN 978-2-02-010879-9</nowiki>.</ref><ref>Rouche, Michel (1987). "The Early Middle Ages in the West". In Veyne, Paul (ed.). A History of Private Life: From Pagan Rome to Byzantium. Belknap Press. p. 425. <nowiki>ISBN 978-0-674-39974-7</nowiki>. OCLC 59830199.</ref> Martin. Tana da manyan hanyoyin ruwa a tekun Atlantika, Tekun Pacific, Tekun Indiya, Bahar Rum da Channel musamman,<ref>Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Longman. <nowiki>ISBN 978-1-4058-8118-0</nowiki>.; Collins, Beverley; Mees, Inger M. (1990). "The Phonetics of Cardiff English". In Coupland, Nikolas; Thomas, Alan Richard (eds.). English in Wales: Diversity, Conflict, and Change. Multilingual Matters Ltd. p. 96. <nowiki>ISBN 978-1-85359-032-0</nowiki>.</ref><ref>Jenkins, C. (2011). "Cro-Magnon Man, Roman Gaul and the Feudal Kingdom". A Brief History of France. Little, Brown Book Group. p. 6. <nowiki>ISBN 978-1849018128</nowiki>. Archived from the original on 19 April 2023. Retrieved 19 April 2023.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24</ref> wannan yana ba shi damar amfana daga yankin tattalin arziki na biyu mafi girma a duniya (a bayan [[Amurka]]).<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29</ref><ref>Cornelius Tacitus, The History, BOOK II, chapter 91". perseus.tufts.edu. Archived from the original on 12 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>The Cambridge ancient history. Cambridge University Press. 2000. p. 754. <nowiki>ISBN 978-0-521-08691-2</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.; Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. p. 62. <nowiki>ISBN 978-0-631-20309-4</nowiki>. Retrieved 23 January 2011.</ref> Tun lokacin da aka gabatar da Jamhuriyar ta Biyar a (1958) Faransa ta kasance jamhuriya mai zaman kanta tare da kundin tsarin mulki. Babban birninta shine Paris da yaren [[Faransanci]].<ref>Polybius, The Histories, 2.18.19</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref><ref>Cornell, The Beginnings of Rome, p. 325</ref> Kudinsa na hukuma shine Yuro (tun 2002) kuma yana da yawan jama'a miliyan (68).<ref>Provence in Stone". Life. 13 July 1953. p. 77. Retrieved 23 January 2011.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> [[File:France location map-Regions and departements-2016.svg|thumb|France location map-regions and department-2016]]
[[File:France-CIA WFB Map.png|right|]]
[[File:Château de Maintenon 2008.jpg|thumb|Wasu gine ginen faransa]]
[[File:Crowds of French patriots line the Champs Elysees-edit2.jpg|thumb|Dumbin Al'ummar Faransa]]
[[File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|thumb|Faransa]]
Faransa tana da cikakken yanki na (672,051 km2) (ba ta kirga ƙasar Adelie ba saboda ta ce) ta mai da ita ƙasa ta (41) dangane da yankin.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref><ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref><ref>Carpentier et al. 2000, p. 84</ref> Faransa wani ɓangare ne na cibiyoyin Turai da na duniya da yawa ciki har da Tarayyar Turai, (wanda ke ɗaya daga cikin ƙasashen da suka kafa), North Atlantic Alliance (NATO), da sauransu , ko Majalisar Dinkin Duniya (UN)<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 84–88</ref><ref>Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?". Wf-f.org. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Ray, Michael. "Battle of Tours". Encyclopedia Britannica, 13 Jun. 2019, <nowiki>https://www.britannica.com/event/Battle-of-Tours-732</nowiki>. Accessed 10 April 2025</ref> wanda memba ne na dindindin a Kwamitin Tsaro. Tsarin mulkin Faransa ta nuna Kasar ta boko ce da ta [[Dimokaraɗiyya|dimokaradiyya]] wanda sarautarsa na samowa daga jama’ar.<ref>"France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011. Retrieved 14 December 2011. See drop-down essay on "Religion and Politics until the French Revolution</ref><ref>Treaty of Verdun". History.howstuffworks.com. 27 February 2008. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>"History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328". Historyworld.net. Archived from the original on 6 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref>
Dangane da yawon shakatawa, Faransa ita ce ƙasar da ta ziyarci duniya , musamman godiya ga bambancin shimfidar wurare (na birnin Paris da kuma sanannun abubuwan tunawa kamar [[Hasumiyar Eiffel]], Montmartre, Notre-Dame de Paris, da sauransu ,<ref>Nadeau, Jean-Benoit; Barlow, Julie (2008). The Story of French. St. Martin's Press. pp. 34ff. <nowiki>ISBN 978-1-4299-3240-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 May 2016.</ref><ref>Massacre of the Pure". Time. New York. 28 April 1961. Archived from the original on 20 January 2008.</ref><ref>Babbitt, Susan M. (1985). Oresme's Livre de Politiques and the France of Charles V. American Philosophical Society. p. 39. <nowiki>ISBN 978-0-871-69751-6</nowiki>. OL 2874232M. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 16 November 2023.</ref> Champs-Elysees ko Arc de Triomphe a Fadar Versailles ta hanyar filayen Provencal lavender, gonakin inabin Bordeaux da Grand Est, kasuwannin Kirsimeti na Alsatian, da , rairayin bakin teku masu Riviera na Faransa da Corsica,<ref>Guerard, Albert (1959). France: A Modern History. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp. 100, 101.</ref><ref>Templeman, Geoffrey (1952). "Edward III and the beginnings of the Hundred Years War". ''Transactions of the Royal Historical Society''. '''2''': 69–88. doi:10.2307/3678784. ISSN 0080-4401. JSTOR 3678784. S2CID 161389883.</ref><ref>Le Roy Ladurie, Emmanuel (1987). The French peasantry, 1450–1660. University of California Press. p. 32. <nowiki>ISBN 978-0-520-05523-0</nowiki>.; Turchin, Peter (2003). Historical dynamics: why states rise and fall. Princeton University Press. p. 179. <nowiki>ISBN 978-0-691-11669-3</nowiki>.</ref> waɗanda ke saukowa daga Yaƙin Duniya na biyu a Normandy, ginin Loire, gandun daji na Amazon a [[Guyana]], da sauransu , volcanoes na Auvergne, wuraren hakar ma'adinai na arewa, vestiges na masana'antu wanda ya san arewacin Faransa a karni na XIXe ko Brittany)<ref>Rex, Richard (2014). Tudors: The Illustrated History. Amberley Publishing Limited. <nowiki>ISBN 978-1-4456-4403-5</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 6 March 2019 – via Google Books.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>Massacre of Saint Bartholomew's Day". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 4 May 2015. Retrieved 21 July 2011.</ref> da kuma gastronomy , mashahuri a duk duniya a matsayin ɗayan mafi kyau a duniya. Faransa tana daya daga cikin shugabannin duniya a bangarori da dama da suka haɗa da abinci, aeronautics, motoci, yawon shakatawa, da sauransu,<ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref><ref>Michael Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical encyclopedia of casualty and other figures, 1492–2015 (McFarland, 2017) p.40</ref><ref>R.R. Palmer; Joel Colton (1978). A History of the Modern World (5th ed.). p. 161.</ref> makaman nukiliya ko alatu (alamomin alatu da yawa kamar su Louis Vuitton, Hamisa, Dior, Chanel, cartier da sauransu Faransawa ne).<ref>Vernon Valentine Palmer (1996). "The Origins and Authors of the Code Noir". Louisiana Law Review. 56 (2). Archived from the original on 24 January 2023. Retrieved 24 January 2023</ref><ref>Language and Diplomacy". Nakedtranslations.com. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>BBC History: Louis XV (1710–1774)". BBC. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 21 July 2011.; "Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 July 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> Yana nuna matsayin "mai girma" na rayuwa akan darajar IDH.
A fagen soja, ita ce babbar rundunar soja ta bakwai mafi girma a duniya kuma tana da makaman nukiliya.<ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>Livesey, James (2001). Making Democracy in the French Revolution. Harvard University Press. p. 19. <nowiki>ISBN 978-0-6740-0624-9</nowiki>.</ref><ref>The death of Louis XVI". The Guardian. 11 January 2023. Archived from the original on 12 January 2023. Retrieved 17 May 2025.</ref>
A zamanin dá, wanda yanzu alkaryar Faransa ne dá tana da mutanen Gaul, kananan mutane.<ref>Thackeray, Frank W. (1996). Events that Changed the World in the Nineteenth Century. Greenwood Publishing. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-313-29076-3</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 1 June 2017.</ref><ref>Hargreaves, Alan G., ed. (2005). Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism. Lexington Books. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-7391-0821-5</nowiki>.</ref><ref>Blanning, Tim (April 1998). "Napoleon and German identity". History Today. Vol. 48. London.</ref> Daular [[Romawa a yankin kudu da hamadar Sahara|Romawa]] sun ci mutanen Gaul da yaki a shekara ta (51) BC kafin zuwan Kiristi, wanda ta rike Gaul zuwa shekaru (486).<ref>France's oldest WWI veteran dies". London: BBC News. 20 January 2008. Archived from the original on 28 October 2016. Retrieved 13 June 2009.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref><ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History Archived 18 May 2024 at the Wayback Machine. ABC-CLIO. <nowiki>ISBN 978-1-85109-420-2</nowiki>.</ref> Mutanen Gaul ta Roma sun fuskanci hare-hare da kaurace-kaurace daga ýan Faransa ta [[Jamus]] wanda sun mamaye yankin shekaru aru-aru, daga baya suna kafa Daular Faransa na dá.<ref>Crémieux-Brilhac, Jean-Louis (1996). La France libre (in French). Paris: Gallimard. <nowiki>ISBN 2-07-073032-8</nowiki>.</ref><ref>"The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies". Archived from the original on 16 April 2014.; "BBC – History – World Wars: The Vichy Policy on Jewish Deportation". BBC. Archived from the original on 21 January 2024. Retrieved 18 May 2024.; France, United States Holocaust Memorial Museum, "France". Archived from the original on 6 December 2014. Retrieved 16 October 2014.</ref><ref>Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération,"Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 November 2014. Retrieved 14 October 2014. (French)</ref> Faransa ta fito muhimi wajen mulki na Turai a shekaru na karshe ta tsakiya, da nasararta cikin shekaru dari na yaki (1337 zuwa shekara ta 1453)<ref>Macqueen, Norrie (2014). Colonialism. Routledge. p. 131. <nowiki>ISBN 978-1-317-86480-6</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.; Kimmelman, Michael (4 March 2009). "In France, a War of Memories Over Memories of War". The New York Times. Archived from the original on 23 May 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Crozier, Brian; Mansell, Gerard (July 1960). "France and Algeria". International Affairs. 36 (3): 310–321. doi:10.2307/2610008. JSTOR 2610008. S2CID 153591784.</ref><ref>From Fourth to Fifth Republic". University of Sunderland. Archived from the original on 23 May 2008.</ref> wanda ta karfafa ginin Kasar Faransa da ba da dama na gaba a mulukiya innanaha na tsakiya.<ref>A New Paradigm of the African State: Fundi wa Afrika. Springer. 2009. p. 75.; David P Forsythe (2009). Encyclopedia of Human Rights. OUP US. p. 37. <nowiki>ISBN 978-0-19-533402-9</nowiki>.; Elizabeth Schmidt (2013). Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror. Cambridge University Press. p. 46. <nowiki>ISBN 978-1-107-31065-0</nowiki>. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>Cutts, M.; Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (2000). The State of the World's Refugees, 2000: Fifty Years of Humanitarian Action. Oxford University Press. p. 38. <nowiki>ISBN 978-0199241040</nowiki>. Retrieved 13 January 2017. Referring to Evans, Martin. 2012. Algeria: France's Undeclared War. New York: Oxford University Press.</ref><ref>Julian Bourg, From revolution to ethics: May 1968 and contemporary French thought (McGill-Queen's Press-MQUP, 2017).</ref> A cikin lokacin farfadowa, Faransa ta fuskanci cin gaban al’adu makake da farkon kafuwar Daular mulkin mallaka na zamani. Yakin basasa na addini tsakanin ýan Katolika da ýan Furotesta, ta mamaye karni na goma sha shida (16th).<ref>Europa Official Site – France". EU. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 28 October 2014.</ref><ref>Declaration by the Franco-German Defense and Security Council". Elysee.fr. Archived from the original on 25 October 2005. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>France and NATO". La France à l'Otan. Archived from the original on 9 May 2014.</ref>
Faransa ta mamaye Turai wajen a’adu, da [[siyasa]] da mulkin soja kalkashin Louis.<ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Yvonne Yazbeck Haddad and Michael J. Balz, "The October Riots in France: A Failed Immigration Policy or the Empire Strikes Back?" International Migration (2006) 44#2 pp. 23–34.</ref><ref>Marie-Christine Weidmann-Koop, Rosalie Vermette, "France at the dawn of the twenty-first century, trends and transformations", p. 160</ref> Masu ilimin [[Falsafa|falfasa]] sun taka rawa mai kyau a lokacin wayewan kai a karni na goma sha takwas (18th), an hambarar da mulukiya a juyin mulkin Faransa. A cikin gadonta da bayanin hakkin ‘dan Adam da na ‘dan Kasa,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (11 January 2015). "Officials: Paris Unity Rally Largest in French History". Associated Press. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.; "Paris attacks: Millions rally for unity in France". BBC News. 12 January 2015. Archived from the original on 18 January 2023. Retrieved 12 January 2015.</ref><ref>Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions". The Guardian. 14 November 2015. Archived from the original on 19 November 2015. Retrieved 19 November 2015.; Syeed, Nafeesa (15 November 2015). "Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers". The Irish Independent. Archived from the original on 20 November 2015. Retrieved 19 November 2015.</ref><ref>Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism". The Irish Times. 19 November 2015. Archived from the original on 22 March 2019. Retrieved 19 November 2015.</ref> daya daga cikin takardu na hakkin ‘dan Adam, wanda tana bayyana cewa Kasar ta dace har wa yau. Faransa ta zama ɗaya daga cikin tarihin zamani a jamhuriya na farko sai da Napoliya ya hawo mulki sai ya kafa Daula ta farko na Faransa a shekara alif ɗari takwas da huɗu (1804).<ref>Field Listing :: Area". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 31 January 2014. Retrieved 1 November 2015. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref><ref>French policies provoke terrorist attacks". The Matador. 14 December 2015. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 18 May 2024.; Goodliffe, Gabriel; Brizzi, Riccardo, eds. (2015). France After 2012. Berghahn Books.</ref><ref>Europe :: France". The World Factbook. CIA. 3 January 2018.</ref> Ya dingi fada da rikitattun gwiwa cikin lokacin yake-yaken Napoliya, ya mamaye harkokin Turai fiye da shekaru goma wanda ya shafa al’adun Turai na tsawon lokaci.<ref>Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". The Sydney Morning Herald. 6 November 2009. Archived from the original on 14 February 2023. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Close to ESTUARY". Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 18 May 2024.</ref><ref>European heatwave sets new temperature records". World Meteorological Organization. 26 June 2019.</ref> Faransa ta jimre hayaniyar gadon gwamnatoci a faduwar Daular, mulukiyar ta gyaru. An mayar da shi a shekara ta alif dari takwas da talatin(1830)<ref name=":0">Human contribution to record-breaking June 2019 heatwave in France". World Weather Attribution. Retrieved 10 June 2025</ref><ref name=":0" /><ref>Human contribution to the record-breaking July 2019 heatwave in Western Europe – World Weather Attribution". www.worldweatherattribution.org. Retrieved 10 June 2025</ref> bisa dokan mulukiya, sannan a gurguje a jamhuriya ta biyu, kuma a Daula ta biyu har zuwa kafuwar jamhuriyar farasanci na uku mai karfi a shekara ta (1870)<ref>Protection of the Environment". Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref><ref>Nuclear Power in France". World Nuclear Association. July 2011. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 17 July 2011.</ref> Jamhuriyar farasanci sun yi rikice-rikice da Ikilisiyar Katolika don rashin wa`azin addinin kirista a faransa a lokacin juyin mulkin farasanci a kafuwar dokar Laicité na shekarar (1905) Laicité ya yi tsamani amma haryar cimma buri ne na boko wanda shi ne muhimmin dokan gudanarwa a zamanin yau na hukumar faransanci.<ref>Remy, Morgane (18 June 2010). "CO2 : la France moins pollueuse grâce au nucléaire" [CO2: France less polluting thanks to nuclear]. L'Usine Nouvelle (in French). Archived from the original on 21 June 2010.</ref><ref>L'énergie nucléaire en France" [Nuclear energy in France]. La France en Chine (in French). 7 January 2008. Archived from the original on 1 July 2010</ref><ref>"2018 EPI Results | Environmental Performance Index". epi.envirocenter.yale.edu. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref>
[[File:Rouen France Panoramic-View-02.jpg|thumb|Faransa]]
[[File:Paul Cézanne, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|thumb|Yakin duniya na biyu]]
Faransa ta kai tsawo na yankinta cikin karni na sha tara (19) da farkon karni na ashirin (20), zuwa karshe, ta mallaki babban Daula ta biyu na mulkin mallaka a duniya.<ref>Saltmarsh, Matthew (23 March 2010). "France Abandons Plan for Carbon Tax". The New York Times. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref> A yakin Duniya na farko, Faransa ta zo daya daga cikin masu nasara a cikin ninka sau uku tsakanin Kasashe kawance fadan yaki da mulkin tsakiya. Faransa dá kuma daya ne cikiin masu iko a Yakin Duniya na biyu, amma ta zo a kalkashin mamayar kusuwar mulki a shekara ta (1940) Bin kwaton ýanci a shekarar (1944)<ref>Traynor, Ian; Gow, David (21 February 2007). "EU promises 20% reduction in carbon emissions by 2020". The Guardian. London. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>Hsu, A.; et al. (2016). "2016 Environmental Performance Index" (PDF). New Haven, CT: Yale University. Archived from the original (PDF) on 4 October 2017. Retrieved 14 December 2017.</ref><ref>Kanter, James (1 July 2010). "Per-Capita Emissions Rising in China". The New York Times. Retrieved 21 July 2011.</ref> Jamhuriya ta hudu ta kafu sai aka narkar da ita a sanadiyar Yakin Aljeriya. An kafa Jamhuriya ta biyar a shekara ta (1958) wanda Charles de Gaulle ya shugabance ta, kuma tana nan har wa yau. Yawancin Daulolin farasanci an bar yin musu mulkin mallaka a Yakin Duniya na biyu.<ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>Abalain, Hervé, (2007) Le français et les langues historiques de la France, Éditions Jean-Paul Gisserot, p. 113.</ref><ref>La Constitution du 4 Octobre 1958" (in French). Archived from the original on 4 June 2011.</ref>
[[File:Castle of Montpoupon 19.jpg|thumb|Girman faransa]]
A cikin tarihinta duka,<ref>Why France's forests are getting bigger". The Economist. 18 July 2019. ISSN 0013-0613. Archived from the original on 21 August 2019. Retrieved 20 August 2019.</ref> Faransa ta zama na gaba a duniya da cibiyar al’ada, tana yin muhimmin gudumawa kan Kimiya da Fasaha da Ilimin Falfasa.<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref> Faransa ta halarce gaggarumar lamba na uku a kungiyar Kyautata Ilimi da Kimiya da Al’adu ta Majalisar Dinkin Duniya na Turai a wajajen gadon duniya (bayan Italya da Sfen)<ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref><ref>Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref> kuma tana karban Ýan Yawon Shakatawa kusan miliyan tamanin takwas (83) a shekara fiye da kowane Kasa a duniya.<ref>Hassell, James E. (1991). "III. French Government and the Refugees". Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars. Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 81/7. American Philosophical Society. p. 22. <nowiki>ISBN 978-0-87169-817-9</nowiki>.</ref><ref>"Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009.[self-published source]</ref><ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref> Faransa ta kasance da iko na al’ada muhimi na tattalin arziki, na soja da na siyasa. <ref>De Azevedo, Raimondo Cagiano, ed. (1994). Migration and development co-operation. Council of Europe. p. 25. <nowiki>ISBN 978-92-871-2611-5</nowiki>.</ref><ref>"Flux d'immigration par continent d'origine" [Immigration flow by continent of origin]. Ined (in French). 3 November 2010. Archived from the original on 23 May 2012.</ref><ref>Western Europe" (PDF). UNHCR Global Report 2005. UNHCR. Archived (PDF) from the original on 14 June 2007. Retrieved 14 December 2006.</ref>ta Kasa ce mai cigaban masana’antu da zama lamba na shida a tattalin arziki a duniya babba ta bin kasafin da Kasa ta tanada, kuma ta zo na tara babba wajen Sayayyan wuta daidaito.<ref>"Le regard des Français sur l'immigration". IFOP (in French). 16 June 2023. Archived from the original on 26 November 2023. Retrieved 20 January 2024</ref><ref>Catherine Borrel; Bertrand Lhommeau (30 March 2010). "Être né en France d'un parent immigré" [To be born in France of an immigrant parent] (in French). Insee. Archived from the original on 3 February 2012.</ref><ref>Kalt, Anne; Hossain, Mazeda; Kiss, Ligia; Zimmerman, Cathy (March 2013). "Asylum Seekers, Violence and Health: A Systematic Review of Research in High-Income Host Countries". American Journal of Public Health. 103 (3): e30 – e42. doi:10.2105/AJPH.2012.301136. ISSN 0090-0036. PMC 3673512. <nowiki>PMID 23327250</nowiki>.</ref> Bisa ga Credit Suisse, Faransa ita ce na hudu mafi arziki a Kasashen duniya bisa ga jimilar arzikin gidaje. Ta kuma mallake babban bangare mafi tattalin arziki a duniya (EEZ), wanda Kasarta ta ci murabba’in Kilomita (11,691,000) (4,514,000 sq mi).<ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>(in French) <nowiki>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000019241104 Article 75-1 de la constitution du 4 octobre 1958 ]</nowiki> – Légifrance.</ref><ref>"Qui sont les nouveaux immigrés qui vivent en France?" [Who are the new immigrants living in France?]. SudOuest (in French). 2 December 2014. Archived from the original on 17 July 2016. Retrieved 3 May 2015.</ref>
[[Fayil:EU-France.svg|thumb]]
‘Yan Farasanci suna jin dadin daidaitacciyar zama, kuma Kasar tana da martaba sosai wajen ilimin Kasashe, kiwon lafiya da ababan rayuwa `yanci da doka ta tanada da kuma raya dan Adam. <ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref><ref>Drouhot, Lucas; Simon, Patrick; Tiberj, Vincent (30 March 2023). "La diversité religieuse en France : transmissions intergénérationnelles et pratiques selon les origines" [Religious diversity in France: Intergenerational transmissions and practices according to the origins] (PDF) (official statistics) (in French). National Institute of Statistics and Economic Studies (INSEE). Archived from the original (PDF) on 30 March 2023.</ref><ref>GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences". gesis.org. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.</ref>Faransa tana daga kasashen da sun kafa majalisar Dinkin Duniya wanda ta zama daya daga cikin mambobi biyar na ainihi na ‘yan tsaron [[Majalisar Ɗinkin Duniya]].<ref>Wolf, John Baptiste Wolf (1962). The Emergence of European Civilization: From the Middle Ages to the Opening of the Nineteenth Century. University of Virginia Press. p. 419. <nowiki>ISBN 9789733203162</nowiki>.</ref><ref>"Observatoire du patrimoine religieux". 1 February 2012. Archived from the original on 26 November 2013. 94% des édifices sont catholiques (dont 50% églises paroissiales, 25% chapelles, 25% édifices appartenant au clergé régulier)</ref><ref>France". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 6 February 2011.</ref> Ita kuma mamba ta kungiya ta bakwai (7), Kungiyar Yarjejeniya na Phasa ta Arewa (NATO), Kungiyar Hadin Kai don Rayar da tattalin Arziki (OECD), Kungiyar Sana’a ta [[Duniya]] (WTO) da kuma La Francophonie. Faransa ta samar da Tarayyar Turai Kuma na gaba a cikin Tarayyar.<ref>Commission d'enquête sur les sectes". Assemblee-nationale.fr. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 11 February 2008.</ref><ref>Society2; religion in France; beliefs; secularism (laicité)". Understandfrance.org. Archived from the original on 16 September 2009. Retrieved 20 September 2009</ref><ref>Joy of Sects, Sam Jordison, 2006, p. 166</ref>
== Jarida ==
An kafa Le Figaro a shekara ta 1826 kuma har yanzu ana daukarta a matsayin jaridar tarihi.<ref>Measuring Overall Health System Performance for 191 Countries" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 August 2011. Retrieved 21 July 2011.</ref><ref>The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis Archived 5 January 2010 at the Wayback Machine photius.com</ref><ref>World Health Organization Assesses the World's Health Systems". Who.int. 8 December 2010. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 6 January 2012.</ref>
A cikin 2021, jaridu na yau da kullun na yanki, irin su Ouest-France, Sud Ouest, La Voix du Nord, Dauphiné Libéré, Le Télégramme, da Le Progrès, sun ninka tallace-tallacen jaridun ƙasa fiye da ninki biyu, kamar Le Monde, Le Figaro, L'Équipe (wasanni), Le Parisien, da Lesfinance Echos. Jaridun dailies na kyauta,<ref>The World Health Report 2000: WHO</ref><ref>WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.</ref><ref>"WHO country facts: France". Who.int. Archived from the original on 11 November 2013. Retrieved 11 November 2013.
The World Health Report 2000: WHO</ref> ana rarraba su a cikin manyan biranen birni, suna ci gaba da haɓaka kasuwarsu.[360] Sashin mujallun mako-mako ya ƙunshi fiye da 400 na musamman mujallu na mako-mako da ake bugawa a ƙasar.<ref>"Health at a Glance 2023"</ref><ref>Evolution de l'espérance de vie à divers âges" (in French). Insee. Archived from the original on 30 July 2016. Retrieved 1 January 2012.</ref><ref>Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde" (in French). Insee. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2010.</ref>
Mujallun labarin da suka fi tasiri sune Le Nouvel Observateur na hagu, centrist L'Express da Le Point na dama (a cikin 2009 fiye da kwafi 400,000),<ref>Lycée". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 15 September 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Dépenses de santé par habitants" (in French). Statistiques mondiales. Archived from the original on 12 December 2009</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> amma mafi girman lambobin yawo na mako-mako ana samun su ta mujallun TV da mujallun mata, daga cikinsu akwai Marie Claire da ELLE,<ref>"Programme for International Student Assessment (PISA) France report" (PDF). oecd. Archived (PDF) from the original on 29 September 2021. Retrieved 4 October 2021</ref><ref>"Compare your country – PISA 2018"</ref><ref>(in French) 1881–1882 : Lois Ferry École publique gratuite, laïque et obligatoire. Assemblé Nationale</ref> waɗanda ke da nau'ikan ƙasashen waje. Makonni masu tasiri kuma sun haɗa da takaddun bincike da na satirical Le Canard Enchaîné da Charlie Hebdo, da kuma Paris Match.<ref>(in French) RFI, Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee Archived </ref><ref>National Gallery of Art (United States), The Fauves (dossier) Archived 5 November 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>Guide to Impressionism". National Gallery. Archived from the original on 16 July 2009. Retrieved 22 July 2011.</ref> Kamar yadda a yawancin ƙasashe masu ci gaban masana'antu, kafofin watsa labaru sun sami matsala mai tsanani tare da haɓakar intanet. A cikin 2008, gwamnati ta ƙaddamar da babban yunƙuri don taimakawa sashin sake fasalin kuma ya zama mai cin gashin kansa na kuɗi,<ref>The top 10 museums in the world, The Independent, 6 September 2018</ref><ref>History of the painting collection". Musee-orsay.fr. 31 July 2007. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum</ref> amma a cikin 2009 dole ne ya ba da € 600,000 don taimakawa kafofin watsa labaru don shawo kan rikicin kuɗi na 2008, ban da tallafin da ake samu.<ref>(in French) Histoire et Architecture – Site officiel de la Cathedrale de Notre-Dame de Reims Archived 17 July 2016 at the Wayback Machine</ref><ref>Brodie, Allan M. (2003). "Opus francigenum". Oxford Art Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gao/9781884446054.article.t063666. <nowiki>ISBN 978-1-884446-05-4</nowiki>. Retrieved 13 January 2019.</ref><ref>Loire, Mission Val de. "Charles VII et Louis XI -Know -Val de Loire patrimoine mondial". loirevalley-worldheritage.org. Retrieved 10 October 2018.</ref> A cikin 1974, bayan shekaru na keɓance keɓance kan radiyo da talabijin, hukumar gwamnati ta ORTF ta rabu zuwa cibiyoyin ƙasa da yawa, amma tashoshin TV guda uku da suka kasance da gidajen rediyo na ƙasa huɗu<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>(in French) Claude Lébedel – Les Splendeurs du Baroque en France: Histoire et splendeurs du baroque en France page 9: "Si en allant plus loin, on prononce les mots 'art baroque en France', on provoque alors le plus souvent une moue interrogative, parfois seulement étonnée, parfois franchement réprobatrice: Mais voyons, l'art baroque n'existe pas en France!"</ref><ref>Hills, Helen (2003). Architecture and the Politics of Gender in Early Modern Europe. Ashgate Publishing. p. 86. <nowiki>ISBN 978-0-7546-0309-2</nowiki>.</ref> sun kasance ƙarƙashin ikon gwamnati.<ref>Fortifications of Vauban". UNESCO. 8 July 2008. Retrieved 9 August 2010.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Official site of the UNESCO". UNESCO. Retrieved 9 August 2010.</ref> Sai a shekarar 1981 ne gwamnati ta ba da damar watsa shirye-shirye kyauta a yankin.<ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref>
== Abinci ==
Yankuna daban-daban suna da salo daban-daban. A arewa, man shanu da kirim suna da yawa, yayin da aka fi amfani da man zaitun a kudu.<ref>In the heart of the main European Business area Archived 29 July 2010 at the Wayback Machine – NCI Business Center</ref><ref>Seckel, Henri (8 July 2008). "Urbanisme : Des gratte-ciel à Paris : qu'en pensez-vous – Posez vos questions". MYTF1News. Archived from the original on 29 October 2010</ref><ref>Paris: City Guide. Lonely Planet. 2008. p. 48. <nowiki>ISBN 978-1-74059-850-7</nowiki>.</ref> Kowane yanki na Faransa yana da na musamman na gargajiya: cassoulet a kudu maso yamma, choucroute a Alsace, quiche a cikin Lorraine yankin, naman sa bourguignon a Burgundy, Provencal tapenade, da dai sauransu Faransa ta fi shahara ga giya <ref>Victor Hugo est le plus grand écrivain français" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 July 2013.</ref><ref>Montaigne". Humanistictexts.org. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Bauschatz, Cathleen M. (2003). "Rabelais and Marguerite de Navarre on Sixteenth-Century Views of Clandestine Marriage". Sixteenth Century Journal. 34 (2): 395–408. doi:10.2307/20061415. JSTOR 20061415. S2CID 163972746.</ref>
Abincin Faransa kuma ana ɗaukarsa a matsayin maɓalli na ingancin rayuwa da sha'awar Faransa.<ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref><ref>Russell, Bertrand (2004) [1945]. A History of Western Philosophy. Routledge. p. 511</ref><ref>Kenny, Anthony (2006). The Rise of Modern Philosophy: A New History of Western Philosophy, vol. 3. Oxford University Press. pp. 40</ref> Littafin Faransanci, Jagorar Michelin, yana ba taurarin Michelin lambar yabo don ƙware ga wasu zaɓaɓɓun cibiyoyi.<ref>"Who Were the Most Famous Existentialists?". TheCollector. 7 July 2022. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Norman, Max (11 April 2021). "The subversive philosophy of Simone Weil". Prospect. Archived from the original on 7 December 2023. Retrieved 16 December 2023.</ref><ref>VOLTAIRE – University of Kent". www.kent.ac.uk. Retrieved 30 August 2023.</ref> Samun ko asarar tauraro na iya yin tasiri mai ban mamaki akan nasarar gidan abinci.<ref>Huizenga, Tom (14 October 2005). "Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Pollard, Christopher (26 August 2019). "Explainer: the ideas of Foucault". The Conversation. Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>Girdlestone, Cuthbert (1969). Jean-Philippe Rameau: His Life and Work (paperback ed.). Dover. p. 14: "It is customary to couple him with Couperin as one couples Haydn with Mozart or Ravel with Debussy."</ref> A shekara ta 2006, Jagoran Michelin ya ba da kyautar taurari 620 ga gidajen cin abinci na Faransa.<ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Biography of Claude Debussy". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>"Debussy's Musical Game of Deception". NPR. 12 July 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref>
Baya ga al'adar ruwan inabi, Faransa kuma ita ce babbar mai samar da giya da rum.<ref>Schwartz, Lloyd (24 May 2010). "Composer-Conductor Pierre Boulez at 85". NPR. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Schrott, Allen. "Claude Debussy – Biography – AllMusic". AllMusic.</ref><ref>Biography of Maurice Ravel". Classicfm.co.uk. Retrieved 22 July 2011.</ref> Manyan yankuna uku na Faransanci sune Alsace (60% na samar da ƙasa), Nord-Pas-de-Calais, da Lorraine. Ana yin rum na Faransanci a cikin masana'anta a tsibiran da ke cikin Tekun Atlantika da Indiya.<ref>French music has the whole planet singing". France Diplomatie. 22 June 2009. Archived from the original on 22 December 2010.</ref><ref>"Biography of Noir Désir". rfi Music. RFI Musique. December 2010. Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 11 January 2018. Rock music doesn't come naturally to the French. A Latin country, with more affinity to poetry and melody, France has very rarely produced talented rock musicians. Rock music has other, more Anglo-Saxon ingredients: fury, excess, electricity.</ref><ref>100人の偉大なアーティスト - No. 62" [The 100 Greatest Artists – No. 62]. ローチケHMV [Roachke HMV] (in Japanese). 21 April 2003.</ref>
== Wasanni ==
Tun daga shekara ta 1903, Tour de France ita ce ta fi fice a gasar Grands Tours, kuma mafi shaharar tseren keke a duniya.<ref>Lim, Dennis (15 May 2012). "They'll Always Have Cannes". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref><ref>Dargis, Manohla. "Cannes International Film Festival". The New York Times.</ref>
Faransa ta shirya "babban wasanni na shekara-shekara a duniya", gasar tseren keke na shekara-shekara Tour de France.<ref>Dargis, Manohla; Scott, A.O. (20 September 2018). "You Know These 20 Movies. Now Meet the Women Behind Them". The New York Times. Retrieved 4 December 2018.</ref><ref>Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – les frères Lumière". larousse.fr</ref><ref>Woolsey, Matt. "In Pictures: Chic Cannes Hideaways". Forbes.</ref> Sauran shahararrun wasannin da ake yi a Faransa sun haɗa da ƙwallon ƙafa, judo, tennis,<ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref><ref>UIS. "UIS Statistics". UNESCO</ref><ref>Riding, Alan (28 February 1995). "The Birthplace Celebrates Film's Big 1–0–0". The New York Times.</ref> ƙungiyar rugby<ref>(in French) Damien Rousselière Cinéma et diversité culturelle: le cinéma indépendant face à la mondialisation des industries culturelles. Horizons philosophiques. Vol. 15 No. 2. 2005.</ref><ref>Cannes – a festival virgin's guide". Cannesguide.com. 15 February 2007. Archived from the original on 12 September 2016. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>Cannes Film Festival – Palais des Festivals, Cannes, France". Whatsonwhen.com. Archived from the original on 10 June 2012.</ref> da pétanque. Faransa ta karbi bakuncin abubuwan da suka faru kamar gasar cin kofin duniya ta 1938 da 1998 na FIFA,<ref>The cultural exception is not negotiable by Catherine Trautmann – Ministry of Culture</ref><ref>Joëlle Farchy (1999): La Fin de l'exception culturelle ?. CNRS. <nowiki>ISBN 978-2-271-05633-7</nowiki>.</ref><ref>"Enquête sur l'image du cinéma français dans le monde". unifrance.org. Archived from the original on 13 December 2014.</ref> gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007,<ref>French perfume". About-France.com.</ref><ref>La Convention UNESCO pour la diversité culturelle : vers un droit international culturel contraignant ?" (PDF) (in French). Fédération Nationale des Syndicats du spectacle du cinéma, de l'audiovisuel et de l'action culturelle. Archived from the original (PDF) on 27 April 2011</ref><ref>Kelly, 181. DeJean, chapters 2–4</ref> da kuma gasar cin kofin Rugby ta 2023.<ref>Le Figaro". Encyclopædia Britannica. 5 October 2023</ref><ref>L'observatoire de la presse et des médias de L'APCM 2022". acpm.fr. 2022.</ref><ref>Global Powers of Luxury Goods 2019: Bridging the gap between the old and the new</ref> Kasar ta kuma karbi bakuncin gasar cin kofin kasashen Turai na 1960, UEFA Euro 1984, UEFA Euro 2016 da 2019 FIFA World Cup na mata.<ref>The Telegraph, Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform 2 October 2008</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse News Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref><ref>(in French) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse Archived 29 September 2010 at the Wayback Machine</ref> Filin wasa na Stade de France a Saint-Denis shine filin wasa mafi girma a Faransa kuma shine wurin da aka buga gasar cin kofin duniya ta FIFA a 1998 da kuma gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 2007.<ref>(in French) Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel Archived 13 May 2011 at the Wayback Machine 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual]</ref><ref>Chrisafis, Angelique (23 January 2009). "Sarkozy pledges €600m to newspapers". The Guardian. London. Retrieved 21 June 2012.</ref><ref>French government portal, Lancement des états généraux de la presse Archived 25 June 2010 at the Wayback Machine 2 October 2008 [Launching of General State of written media]</ref> Tun daga shekara ta 1923, Faransa ta shahara saboda tseren juriyar wasan motsa jiki na sa'o'i 24 na Le Mans.<ref>French Cheese". Goodcooking. Retrieved 22 July 2011</ref><ref>Véronique MARTINACHE (30 November 2009). "La France du beurre et celle de l'huile d'olive maintiennent leurs positions" [France butter and olive oil maintain their positions]. Agence France-Presse. Archived from the original on 25 April 2011.</ref><ref>"Wines of France". Walter's Web. 17 May 2008. Archived from the original on 11 February 2010. Retrieved 9 August 2010.</ref> Ana gudanar da gasar manyan wasannin tennis da dama a kasar Faransa, ciki har da na Paris Masters da na French Open, daya daga cikin gasa hudu na Grand Slam. Fasahar martial na Faransa sun haɗa da Savate da Fencing.<ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref><ref>Fairburn, Carolyn (29 February 1992). "Fading stars – Michelin Red Guide". The Times.</ref><ref>"French Cheese". Archived from the original on 27 August 2010.</ref>
Ana daukar Zidane a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan kwallon kafa a kowane lokaci.<ref>"Région Guadeloupe-Guadeloupe, a land of cultures and flavours". www.regionguadeloupe.fr. Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>"Michelin 3 Star Restaurants around the world". Andy Hayler's 3 Star Restaurant Guide. Archived from the original on 24 July 2010. Retrieved 30 October 2010.</ref><ref>Beale, Victoria; Boxell, James (16 July 2011). "Falling stars". Financial Times.</ref>
Faransa tana da kusanci da wasannin Olympics na zamani; Baron Pierre de Coubertin ɗan ƙasar Faransa ne, wanda ya ba da shawarar farfado da wasannin, a ƙarshen karni na 19.<ref>Tour De France 2019: Everything you need to know". BBC. 6 July 2019. Retrieved 15 July 2019</ref><ref>"Rum and Reunion Island – La Saga du Rhum". Retrieved 7 September 2023.</ref><ref>Union Cycliste Internationale". Archived from the original on 14 November 2012. Retrieved 19 May 2012</ref> Paris ta karbi bakuncin Wasannin na biyu a cikin 1900,<ref>All you need to know about sport in France". Archived from the original on 10 June 2017. Retrieved 11 February 2012</ref><ref>History of the World Cup Final Draw" (PDF). Archived from the original (PDF) on 26 February 2008. Retrieved 22 July 2011.</ref><ref>(in French) Les licences sportives en France – Insee</ref> kuma ta karbi bakuncin wasannin Olympics a karin lokuta biyar: Gasar Olympics ta lokacin bazara ta 1924, wasannin Olympics na bazara na 2024 duka a cikin Paris<ref>Une course légendaire" (in French). Archived from the original on 16 January 2013. – Site officiel du 24 heures du Mans</ref><ref>McLaughlin, Luke; Symons, Harvey; Amani, Julian (6 September 2023). "Everything you need to know about the 2023 Rugby World Cup". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 12 January 2024.</ref><ref>France wins right to host the 2007 rugby world cup. Associated Press. 11 April 2003</ref> da wasannin hunturu uku (1924 a Chamonix, 1968 a Grenoble da 1992 a Albertville).<ref>Deaflympics lowdown". 29 December 2004. Retrieved 8 July 2018.</ref><ref>Paris 1900 Summer Olympics. Official Site of the Olympic Movement". International Olympic Committee. 27 August 2018.</ref><ref>Hill, Christopher R. (1996). Olympic Politics. Manchester University Press ND. p. 5. <nowiki>ISBN 978-0-7190-4451-9</nowiki>. Retrieved 5 July 2011.</ref> Faransa ta gabatar da wasannin Olympics na kurame (Masu sauraren wasannin Olympics) a shekara ta 1924.<ref>Clarey, Christopher (30 June 2001). "Change Seems Essential to Escape Extinction: Wimbledon: World's Most Loved Dinosaur". International Herald Tribune. Archived from the original on 16 October 2007. Retrieved 26 February 2018.
Rugby. 123 Voyage</ref><ref>Fédération Française de Football". fff.fr</ref><ref>Rugby. 123 Voyage</ref>
== Yankunan Faransa ==
[[File:Régions de France 2017.png|left]]
᛫ Sauran yankuna na Faransa (Faransa Polynesia, New Caledonia, Wallis da Futuna, Saint Martin, Saint Barthelemy, Saint Pierre da Miquelon, filayen kudancin Faransa da Antarctic, da sauransu , Tsibirin clipperton) ba yankuna bane kuma suna da matsayi daban.
==Hotuna==
<gallery>
File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|Hasumiyar Eiffel da aka gani daga Champs de Mars a Paris
File:Notre-Dame de Paris 2013-07-24.jpg|Notre-Dame-de-Paris Cathedral
File:Front left views of the Arc de Triomphe, Paris 21 October 2010.jpg|Arc de Triomphe a Paris
File:Chateau Versailles Galerie des Glaces.jpg|Gidan kankara na fadar Versailles
File:Château de Chenonceau - Façade Ouest et Tour des Marques reflets.jpg|Chateau de Chenonceau yana daya daga cikin gidajen Loire a Faransa.
File:La côte sauvage à la pointe de la Presqu'île de Quiberon 2012 (4).jpg|Kogin daji a kan tsibirin Quiberon a Brittany.
File:00 0572 Mont Saint Michel abbey.jpg|Mont Saint-Michel a Normandy.
File:Maisons alsaciennes place du 2 Février à Colmar.jpg|Gidaje masu rabin rabin rabin a Colmar a Alsace.
File:Vue de vignes à l'Est du village de Montauriol, depuis la montée du Puig Rabiol, avec pour horizon les Aspres et le Massif du Canigou.jpg|Vineyards a Kudancin Faransa.
File:Champ de lavande,France.jpg|Lavender filayen a tabbatar.
File:Marseille - Basilique Notre-Dame de la Garde.jpg|Basilica na Notre-Dame-de-la-Garde a Marseille.
File:Pont du Gard BLS.jpg|Pont du Gard a Faransa.
File:Corse Ota Porto tour genoise.jpg|Hasumiyar Genoese a Corsica.
File:Plage de Palombaggia (Corse-du-Sud).JPG|Palombaggia rairayin bakin teku a Corsica.
File:Annecy_Thiou.jpg|Annecy Thiou
File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|Kogin tsibirin Marie-Galante a cikin tsibirin Guadeloupe.
</gallery>
==Manazarta==
{{reflist|4}}
{{DEFAULTSORT:Faransa}}
[[Category:Ƙasashen Turai]]
[[Category:Faransa|*]]
14c7bo5pegpayrb2pw8slssm6006pot
Samfuri:Commonscat
10
2639
973721
745412
2026-10-30T11:58:56Z
~2026-57720-01
50606
973721
wikitext
text/x-wiki
{{Sister project
| position = {{{position|}}}
| project = commons
| text = Wikimedia Commons tana da {{{alt-term|kafofin watsa labarai masu alaƙa da}}} <span style="font-weight: bold; {{#ifeq:{{{nowrap|no}}}|yes|white-space:nowrap;}} {{#ifeq:{{{italic|yes}}}|yes|font-style: italic;}}">[[commons:{{#if:{{{1|}}}|Category:{{{1|}}}|{{if then show|{{#invoke:WikidataIB |getCommonsLink|qid={{{qid|}}}|onlycat=True|fallback=False}}|Category:{{PAGENAME}}}}}}|{{#ifeq:{{{lcf|{{{lcfirst|no}}}}}}|yes|{{lcfirst:{{{2|{{#if:{{{1|}}} | {{{1|}}} <!--
-->|{{if then show|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:WikidataIB |getCommonsLink|qid={{{qid|}}}|onlycat=True|fallback=False}}|Category:|}}<!--
--> |{{PAGENAME}} }} }} }}} }}<!--
-->|{{{2|{{#if:{{{1|}}} | {{{1|}}} <!--
-->|{{if then show|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:WikidataIB |getCommonsLink|qid={{{qid|}}}|onlycat=True|fallback=False}}|Category:|}}|{{PAGENAME}} }}<!--
-->}}}}}}}]]</span>.<!--
End of the template code, now add relevant tracking categories
--><includeonly>{{#switch:{{NAMESPACE}}||{{ns:14}}=<!--
Only add tracking categories to articles and categories.
-->{{#if:{{{1|}}}|{{#ifeq:Category:{{replace|{{{1|}}}|_| }}|{{#invoke:WikidataIB |getCommonsLink|qid={{{qid|}}}|onlycat=True|fallback=False}}|<!--
-->[[Category:Commons category link is on Wikidata]]<!--
-->|{{#ifeq:{{replace|{{{1|}}}|_| }}|{{PAGENAME}}|<!--
... the local parameter is the same as the local pagename
-->[[Category:Commons category link is defined as the pagename]]{{preview warning|Commons category does not match the Commons sitelink on Wikidata – [[Template:Commons_category#Resolving_discrepancies|please check]]}}<!--
... the local parameter is not the pagename
-->|[[Category:Commons category link is locally defined]]{{preview warning|Commons category does not match the Commons sitelink on Wikidata – [[Template:Commons_category#Resolving_discrepancies|please check]]}}}} }}<!--
We don't have a locally-defined link
-->|{{#if:{{#invoke:WikidataIB |getCommonsLink|qid={{{qid|}}}|onlycat=True|fallback=False}}|<!--
... so we're using Wikidata
-->[[Category:Commons category link from Wikidata]]<!--
<!-- ... or we're using the pagename
-->|[[Category:Commons category link is the pagename]]{{preview warning|Commons category does not match the Commons sitelink on Wikidata – [[Template:Commons_category#Resolving_discrepancies|please check]]}}
}}
}}
}}</includeonly>
}}<noinclude>
{{Documentation}}
<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! -->
</noinclude>
4omotwionj85kgo4vy1xpdv6ulx038e
Nasarawa (Kano)
0
4307
973540
968035
2026-10-29T22:53:45Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kofar Nassarawa daya ce daga cikin tsoffin kofofin birnin Kano. Tana daga cikin kofofi 15 na katangar Kano kuma tana kai mutum zuwa Gidan Gwamnatin Kano.
973540
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Kofar Nasarawa - Kano City Gate.jpg|thumb]]
[[Fayil:Hawan nasarawa 4.jpg|thumb|Bikin sallahhawan nasarawa]][[File:Masaka market nassarawa.jpg|thumb]][[File:Hawan nasarawa 3.jpg|thumb|Hawan_nasarawa_3]]
[[File:Hawan nasarawa1.jpg|thumb|Hawan_nasarawa_1]]
[[Kofar Nassarawa daya ce daga cikin tsoffin kofofin birnin Kano. Tana daga cikin kofofi 15 na katangar Kano kuma tana kai mutum zuwa Gidan Gwamnatin Kano.]]<ref>{{Cite web |url=https://www.population.gov.ng/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-22 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517030017/http://population.gov.ng/ |url-status=dead }}</ref>'''Nasarawa''' Ƙaramar hukuma ce a [[Jihar Kano]], [[Nijeriya]]. Tana ɗaya daga cikin manyan birane na Jihar Kano, sannan kuma Nasarawa na ɗaya daga cikin manyan gurare masu tarin ma'aikatun gwamnatin [[Jihar Kano|Jihar Kano.]] Cibiyar karamar hukumar Nasarawa na nan a garin Bompai, Kano.<ref>"Ana ce-ce-ku-ce kan batun rusa gadar Kofar Nasarawa a Kano". ''BBC News Hausa'' (in Hausa). Retrieved 2021-07-24.</ref><ref>https://www.kanostate.gov.ng/</ref><ref>https://www.manpower.com.ng/places/lga/571/nasarawa</ref><ref>https://nigerianleaders.com/list-of-local-government-areas-in-kano-state-and-their-chairmen/</ref><ref>{{Cite web |url=https://xplorer.ng/kano/kano-state-population-by-local-government-area/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618145707/https://xplorer.ng/kano/kano-state-population-by-local-government-area/ |archive-date=2025-06-18 |url-status=dead}}</ref><ref>https://mapcarta.com/Nassarawa</ref><ref>https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/800541-unicef-raises-alarm-over-polio-variant-in-kano-lgas.html</ref>
Ƙaramar hukumar Nasarawa na da girman dayakai kimanin 34 km<sup>2</sup> tare da yawan jama'a mutum 678,669 dangane da kidayar shekara ta 2006. Tana da lamban wasika kamar haka 700.<ref>"Post Offices- with map of LGA". NIPOST. Archived from the original on 2009-10-07. Retrieved 2021-07-24.</ref><ref>https://www.zipcode.ng/nasarawa-lga-postal-code-kano-state.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://showpostcodes.com.ng/kano-state-postal-code/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-22 |archive-date=2025-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807044255/https://showpostcodes.com.ng/kano-state-postal-code/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://postcode.com.ng/nasarawa-lga-of-kano-state-postal-or-zip-codes/</ref>
== Wurare ==
[[File:MURITALA MOHAMED LIBRARY KANO 02.jpg|thumb|MURITALA_MOHAMED_LIBRARY_KANO_02]]
[[File:MURITALA MOHAMED LIBRARY KANO 01.jpg|thumb|MURITALA_MOHAMED_LIBRARY_KANO_01]]
[[File:Kofar Nasarawa - Kano City Gate.jpg|thumb|Kofar Nasarawa -Birnin Kano Bikin sallag]]
Ƙofan Nasarawa kofa ce da ke ɗauke da wurare kamar Gadar Nasarawa wacce tsohon gwamna kano kuma sanata Dr Rabiu Musa Kwankwaso ya kashe miliyoyin Nairori wajen ginata.<ref>"Ana ce-ce-ku-ce kan batun rusa gadar Kofar Nasarawa a Kano". BBC News Hausa (in Hausa). Retrieved 2021-07-24.</ref>.
==Manazarta==
{{reflist}}
{{Kananan Hukumomin Jihar Kano}}
{{DEFAULTSORT:Nasarawa}}
[[Category:Kananan hukumomin Jihar Kano]]
fb0yjdxhmhvd8wkzxgff1xb1qek68zd
Samfuri:Commons
10
5633
973719
29031
2026-10-30T11:58:12Z
~2026-57720-01
50606
973719
wikitext
text/x-wiki
{{ sister
| position = {{{position|}}}
| project = commons
| text = Wikimedia Commons tana da {{{alt-term|kafofin watsa labarai masu alaƙa da}}} '''''[[commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]'''''.
}}<noinclude>
{{documentation}}
<!-- Add categories to the /doc sub-page and interwikis to Wikidata. -->
</noinclude>
73fnp4v1i4mjx6f11dcoejeyp4y77kk
Kano (jiha)
0
6161
973542
971783
2026-10-29T22:58:20Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Jihar Kano tana da dumbin abubuwan tarihi da suka hada da Dutsen Dala, Kasuwar Kurmi, Gidan Makama da kuma Katangar Kano. Wadannan wurare suna jawo baki daga ko'ina.
973542
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Aminu Ado Bayero.jpg|thumb]]
[[Fayil:Kano municipal council gate.jpg|thumb|Kano municipal council gate]][[File:Kano State.jpg|thumb]]
'''JiharJihar Kano tana da dumbin abubuwan tarihi da suka hada da Dutsen Dala, Kasuwar Kurmi, Gidan Makama da kuma Katangar Kano. Wadannan wurare suna jawo baki daga ko'ina. Kano''' jiha ce da take a Arewa, Maso Yammacin [[Najeriya]].<ref name=":0">{{cite web|date=2017-12-30|title=About Kano|url=https://kanostate.gov.ng/?q=about|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519161413/https://kanostate.gov.ng/about|archive-date=2020-05-19|access-date=2020-05-19|website=Kano State}}</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kano_State</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Kano-state-Nigeria</ref><ref>https://psnc.buk.edu.ng/about_kano</ref><ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country</ref><ref>https://www.withinnigeria.com/piece/2024/10/02/the-most-popular-state-in-nigeria-an-overview-of-kano-state/</ref><ref>https://zodml.org/discover-nigeria/states/kano-state</ref><ref>https://africame.factsanddetails.com/article/entry-357.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://kaninvest.kn.gov.ng/country-profile/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-25 |archive-date=2025-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016161415/https://kaninvest.kn.gov.ng/country-profile/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://demo.kaccima.ng/about-kano</ref><ref>{{Cite web |url=https://kaninvest.kn.gov.ng/kano-in-brief/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-25 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125171106/https://kaninvest.kn.gov.ng/kano-in-brief/ |url-status=dead }}</ref> Tana da yawan faɗin ƙasa kimanin kilomita murabba’i 20,131 da yawan jama’a miliyan sha ɗaya da dubu hamsin da takwas da ɗari uku (a kiyasin shekarar 2011). Babban Birnin jihar shi ne birnin Kano]. [[Abba Kabir Yusuf]] ne gwamnan jihar tun daga zaɓen shekarar (2023), har zuwa yau. Ya sami matakin zama gwamna ne a jam'iyyar [[''new nigerian people party'']] (NNPP). Mataimakin gwamnan shi ne [[Nasiru Gawuna|Aminu Abdussalam Gwarzo]]. Sanusi Lamido Sanusi shi ne Sarkin Kano daga ranar 9 ga watan Maris, 2020 zuwa rana maikamar ta yau. Dattijan jihar sun haɗa da; [[Aminu Kano]], [[Maitama Sule]], [[Sani Abacha]], [[Murtala Mohammed]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kano_State</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Abba_Kabir_Yusuf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Aminu_Abdussalam_Gwarzo</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Sanusi_Lamido_Sanusi</ref><ref>https://punchng.com/kano-emirate-gov-reinstates-sanusi-after-four-year-deposition/</ref><ref>https://pmnewsnigeria.com/2023/06/28/kano-deputy-governor-assumes-office-as-commissioner-for-lg/</ref><ref>https://businessday.ng/news/article/governor-abba-restores-sanusi-as-emir-of-kano/</ref><ref>https://www.vanguardngr.com/2021/11/breaking-court-orders-kano-state-to-apologise-to-sanusi-pay-him-n10m/</ref><ref>https://punchng.com/kano-emirate-gov-reinstates-sanusi-after-four-year-deposition/</ref>
== Tarihi ==
Jihar Kano ta zamani ita ce wurin da wasu masarautu da dauloli suka taɓa zama, ciki har da Masarautar Kano, wadda ta kasance a kan Tudun Dalla (Hausa: Dutsen Dala) kuma ta wanzu tun daga 1000 CE zuwa 1349.<ref>"Kano State Government". 1 May 2010. Archived from the original on 1 May 2010. Retrieved 14 March 2021</ref> A shekara ta 1349, an kafa Masarautar Kano lokacin da Yaji na ɗaya ya karɓi Musulunci kuma ya zama Sarkin Musulmi na farko<ref>"Hausa" (PDF). Archived (PDF) from the original on 22 February 2022. Retrieved 14 March 2021</ref> A shekara ta 1463, an buɗe Kasuwar Kurmi, wanda ya taimaka wa birnin Kano ya zama cibiyar harkokin kasuwanci a ƙasar Hausa.<ref>"Kano Markets". Kano State. 6 June 2018. Archived from the original on 19 May 2020. Retrieved 19 May 2020</ref> Kasuwar ta kasance a buɗe a yau kuma muhimmancinta na tarihi yana bayyana a cikin laƙabin jihar, Cibiyar Kasuwanci.<ref>"Kano | Map, Location, History, & Facts | Britannica". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 11 March 2026. Retrieved 13 April 2026</ref>
A cikin ƙarni na sha shida (16) da 17, Masarautar Kano ta zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a cikin Masarautun Hausa. Bayan jihadin Fulani na 1804-08, Masarautar Kano ta kawar da tsohuwar masarautar. Sarki Ibrahim Dabo ya yi wasu gyare-gyare na gudanarwa, yana neman haɓaka kasuwanci a yankin.<ref>Miers, Suzanne; Klein, Martin A. (1999). Slavery and Colonial Rule in Africa. Psychology Press. <nowiki>ISBN 978-0-7146-4884-2</nowiki>. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 19 May 2020.</ref>
Shugabanni a wannan lokacin sun ƙarfafa 'yan kasuwa<ref>"Why is business suffering in Kano?". BBC News. Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 21 February 2021</ref> su ƙaura daga Katsina, suna cin gajiyar hare-hare daga Masarautar Hausa ta Maradi.<ref>"History – Kano State Government". Retrieved 16 January 2025.</ref> Shugabannin Khalifanci sun ƙarfafa cinikin goro na kola, kuma Kano ita ce mafi cin gajiyar cinikin kowace shekara na kimanin dala miliyan 30.[an buƙaci ambato] Masana'antun sana'o'i suma sun bunƙasa a lokacin kafin mulkin mallaka, wanda ke ba da gudummawa ga ci gaban lardin.[an buƙata ambato]
A shekara ta 1903, Daular Burtaniya ta mamaye Masarautar Kano, ta haɗa ta cikin Kariyar Arewacin Najeriya.<ref>"The Fall of Kano | History Today". Archived from the original on 7 October 2021. Retrieved 14 March 2021</ref> Manyan ƙabilu a Kano kafin mulkin mallaka sune Hausa, Fulani, Barebari (Kanuri), Tuareg, Larabawa, Nupe da kuma wasu ƙabilu daga kudancin Najeriya. Yawancin mutane a Kano sun zo amfani da Hausa a matsayin harshen farko yayin da wasu suka gane cewa Hausawa ne.<ref>"The Fall of Kano | History Today". Archived from the original on 7 October 2021. Retrieved 14 March 2021</ref>
Tun bayan samun 'yancin kai na Najeriya, Jihar Kano ta haɓaka tattalin arziki mai bambancin ra'ayi, ta kafa kanta a matsayin cibiyar masana'antu, <ref>"Kano Metropolis". Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 27 August 2023..</ref> noma, [20] da bankin Musulunci.[30]<ref>"Islamic Finance Nigeria". SukFin. Archived from the original on 30 September 2020. Retrieved 7 May 2020</ref> An ƙirƙiri jihar Kano a ranar 27 ga Mayu 1967.[5] A shekarar 1991, wani ɓangare na Jihar Kano ya zama Jihar Jigawa.
== Yanayin Ƙasa ==
Yanayi
Yanayin jihar Kano yana da bambancin ruwan sama tsakanin shekarun 1970 zuwa 1980, tare da fari da kuma yanayin kusan fari. Tsakanin shekarun 1990 zuwa 2015, yanayin danshi ya inganta sosai amma ga canjin ruwan sama a jihar.<ref>Buba, L. F. (2010). Spatio-temporal rainfall and temperature variation in northern Nigeria. A Ph.D. Thesis submitted to the Geography Department, Bayero University, Kano.</ref>[ana buƙatar ƙarin bayani] Duk da haka, tun daga shekarar 2015 an sami ƙaruwa sosai a ruwan sama.<ref>Badamasi, M.M. (2014). Vegetation and Forestry in Tank, A.I. & Morale, S.B. (Eds.) Kano Government, Society and Development. London & Abuja: Adonis and Abbey Publishers.</ref> Dangane da rahoton Hukumar Kula da Yanayi ta Najeriya (NIMET), adadin ruwan sama ya bambanta tsakanin shekaru tare da matsakaicin ƙimar 897.7 mm (35.34 in).<ref>"Kano my state". www.kanodashboard.ng. Retrieved 4 October 2023.</ref>
A cikin kwata na farko na 2022, NIMET ta yi gargaɗi game da ambaliyar ruwa a wasu jihohi, ciki har da Kano. Hukumar ta yi iƙirarin cewa gargaɗin da ta yi ya dogara ne akan adadin da kuma yadda aka samu ruwan sama a ƙasar a lokacin damina. A cewar Hukumar Gaggawa ta Jihar Kano (SEMA), gundumomi 25 na kananan hukumomi sun fuskanci ambaliyar ruwa sakamakon ruwan sama mai tsanani da ya biyo baya.<ref>Maishanu, Abubakar Ahmadu (8 November 2022). "Special Report: Traders count losses as floods submerge West Africa's largest textile market in Kano". Premium Times. Retrieved 10 November 2022.</ref>
Zafin jiki
Zafin Kano ya karu tun daga shekarun 1960 kuma wannan abin mamaki ne kwarai da gaske.<ref>Badamosi, M.M. (2014). Vegetation and Forestry in Tank A.I., Momale, S.B. (eds.) Kano Government, Society and Development. London & Abuja: Adonis and Abbey Publishers.</ref>[me yasa?] Zafin jiki na shekara-shekara na jihar yana tsakanin 26 °C zuwa 30 °C ga zafin rana, wanda yake da yawa, kuma ana iya auna shi tsakanin 13.1%, tare da danshin da ke tsakanin 17% da 90% bi da bi.<ref>Kowal & Knabe, J.M. & D.T. (1972). An agroclimatological atlas of northern states of Nigeria with explanatory notes. Zaria: ABU Press.</ref><ref>Olofin, E.A. (1987). Some aspects of the physical geographies of the Kano region and related human responses: Departmental lecture notes. Kano, Nigeria: Denis Standard Printers.</ref>
== Tattalin Arziki ==
Manyan kasuwanni da yawa suna nan a cikin Kano a yau, kamar Kasuwar Kurmi, Kasuwar Kantin Kwari,<ref>"Kantin Kwari market Archives". The Guardian. Lagos, Nigeria. Retrieved 30 December 2022</ref> Kasuwar Sabon Gari, Kasuwar Dawanau,<ref>"Dawanau:46-Yr-Old Kano Market That Determines Cost Of Grains In Nigeria". Daily Trust. 7 November 2018. Retrieved 12 September 2023</ref> Kasuwar Kofar Wanbai, Kasuwar Galadima, Kasuwar Yankura da Kasuwar Bata.[20] Yawancin waɗannan kasuwannin sun ƙware a wasu kayayyaki, kamar yadi ko hatsi.[20] Masana'antar rini da ta fara a ƙarni na 19 ta ba da gudummawa sosai ga ci gaban Kano.<ref>Iweze, Daniel Olisa (2021). "THE DYE INDUSTRY AND ECONOMIC PROSPERITY OF KANO IN THE 19th CENTURY". Journal of the Historical Society of Nigeria. 30.</ref><ref>"Nigeria biannual economic update: connecting to compete" (PDF). World Bank. Archived (PDF) from the original on 4 May 2021. Retrieved 22 February 2022</ref>
Aikin Noma
Ana yin noma da noma na kasuwanci a yankunan da ke wajen jihar. Wasu daga cikin amfanin gonakin abinci da ake nomawa sune gero, wake, dawa, masara da shinkafa don amfanin gida yayin da ake samar da gyada da auduga don fitarwa da kuma dalilai na masana'antu. A lokacin mulkin mallaka da kuma shekaru da dama bayan samun 'yancin kai na ƙasar, gyada da ake samarwa a jihar ta kasance ɗaya daga cikin manyan hanyoyin samun kuɗin shiga na ƙasar. Jihar Kano babbar ƙasa ce a fannin samar da fatu da fata, ridi, waken soya, auduga, tafarnuwa, danko da barkono.<ref>"Ease of Doing Business: Kano State Govt. woos investors with land". BusinessDay. Lagos, Nigeria. 24 August 2017. Retrieved 21 October 2023.</ref>
Wani bincike da aka gudanar a shekarar 2018 a Tudun Wada ya gano cewa yanayin zafi da ruwan sama na iya ƙaruwa tare da sauyin yanayi, wanda ke haifar da ƙarin damuwa ga amfanin gona, kuma zai buƙaci ƙarin daidaitawa da sauyin yanayi don ayyukan noma.<ref>Garba, J.I. (2018). "Awareness and Adaptation Strategies to Climate Change in Tudun Wada Local Government Area of Kano State". Zaria Geographer. 25 (1): 63–75. ISSN 2782-7739.</ref><ref>"Kano". BBC News. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 21 February 2021.</ref><ref>"Why is business suffering in Kano?". BBC News. Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 21 February 2021.</ref>
Masana'antu
Jihar Kano ita ce cibiyar masana'antu ta biyu mafi girma bayan Jihar Legas a Najeriya kuma mafi girma a arewacin Najeriya. Wasu daga cikin masana'antunta sun haɗa da amma ba'a iyakance ga ba, yadi, tanning, takalma, kayan kwalliya, robobi, enamelware, magunguna, yumbu, kayan daki.[29] gami da kayan aikin noma, abubuwan sha masu laushi, abinci da abubuwan sha, kayayyakin kiwo, man kayan lambu, da abincin dabbobi.<ref>"Archived copy" (PDF). Archived (PDF) from the original on 9 September 2021. Retrieved 21 February 2021</ref> Kano kuma ita ce cibiyar masana'antar bankin Musulunci da ke bunƙasa a Najeriya<ref>Kasim Madugu, Yusuf. "Collapse of Textile Industry in Nigeria: A Study of Kano State, Nigeria" (PDF). Archived from the original (PDF) on 24 September 2021. Retrieved 27 August 2023.</ref>
== Manazarta ==
anyi wani mutum Mai suna malam sani Nasir Wanda yake a garin Kano
b3fudydo79hvqc2nh1ct0wbx3zdn6iw
Gombe
0
6201
973519
710843
2026-10-29T22:25:45Z
Mhizabdoul
42167
973519
wikitext
text/x-wiki
'''Gombe''' na iya kasancewa:
== Wuraren da aka yi ==
* [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], Najeriya Gombe, Nigeria, babban birnin Jihar Gomba, Najeriya
** [[Gombe (birni)|Gombe, Najeriya]], babban birnin jihar Gombe, Nigeria
* Gombe, Angola
* Gombe, Butambala, babban birnin gundumar Butambala a tsakiyar Uganda
* Gombe, Wakiso, wani gari ne a cikin Gundumar Wakiso, Tsakiyar Uganda
* [[Gombe, Kinshasa]], a Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo
* Gömbe, Kaş, al'umma a cikin Riviera na [[Turkiyya]]
== Mutane ==
* Christian Gombe (an haife shi a shekara ta 1962), ɗan wasan ƙwallon kwando na Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya
* [[Kabiru Gombe]], malamin Musulunci na Najeriya a karkashin izalah
* [[Samson Gombe]] (1938-1989), masanin kimiyya kuma farfesa na Kenya
* [[Momee Gombe]], 'yar wasan kwaikwayo da mawaƙa ta Hausa
== Sauran amfani ==
* [[Cyclone Gombe|Guguwar Gombe]], guguwar zafi ta 2022 a Afirka
* Gombe (abincin abinci), abincin gargajiya na Norway
* Gombey, rawa daga Bermuda (wani lokacin ana rubuta shi Gombe)
== Dubi kuma ==
* Gombe Stream National Park, a Tanzania, inda Jane Goodall ta fara bincike kan halayenta game da chimpanzee
fu78waihry1gnj77wyn37bhxda8jzu3
973520
973519
2026-10-29T22:26:30Z
Mhizabdoul
42167
/* Wuraren da aka yi */
973520
wikitext
text/x-wiki
'''Gombe''' na iya kasancewa:
== Wuraren da aka yi ==
* [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], Najeriya Gombe, Nigeria, babban birnin Jihar Gomba, Najeriya
** [[Gombe (birni)|Gombe, Najeriya]], babban birnin jihar Gombe, Nigeria
* Gombe, Angola
* Gombe, Butambala, babban birnin gundumar Butambala a tsakiyar Uganda
* Gombe, Wakiso, wani gari ne a cikin Gundumar Wakiso, Tsakiyar Uganda
* [[Gombe, Kinshasa]], a Jamhuriyar Demokradiyyar [[Kongo Basin|Kongo]]
* Gömbe, Kaş, al'umma a cikin Riviera na [[Turkiyya]]
== Mutane ==
* Christian Gombe (an haife shi a shekara ta 1962), ɗan wasan ƙwallon kwando na Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya
* [[Kabiru Gombe]], malamin Musulunci na Najeriya a karkashin izalah
* [[Samson Gombe]] (1938-1989), masanin kimiyya kuma farfesa na Kenya
* [[Momee Gombe]], 'yar wasan kwaikwayo da mawaƙa ta Hausa
== Sauran amfani ==
* [[Cyclone Gombe|Guguwar Gombe]], guguwar zafi ta 2022 a Afirka
* Gombe (abincin abinci), abincin gargajiya na Norway
* Gombey, rawa daga Bermuda (wani lokacin ana rubuta shi Gombe)
== Dubi kuma ==
* Gombe Stream National Park, a Tanzania, inda Jane Goodall ta fara bincike kan halayenta game da chimpanzee
begnz8j7ipme0s0voevaygwr3yevxp8
Mukhtar Ramalan Yero
0
6672
973695
786816
2026-10-30T11:28:18Z
Zahrah0
14848
973695
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Alhaji '''Mukhtar Ramalan Yero''' (An haife shi ranar 1 ga watan Mayu shekara ta alif 1968). Ɗan [[Dan najeriya|siyasan Najeriya]] ne wanda ya yi [[Kaduna (jiha)|Kwamishinan Kudi na Jihar Kaduna]] daga shekara ta 2007 zuwa watan Mayun shekara ta 2010 lokacin da [[Patrick Ibrahim Yakowa|Patrick Ibrahim Yakowa ya]] sanya shi a matsayin Mataimakin Gwamna bayan ya gaji [[Namadi Sambo]] wanda ya zama Mataimakin Shugaban [[Najeriya]]. A watan Disamban shekara ta 2012, ya zama Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]] bayan mutuwar [[Patrick Ibrahim Yakowa]] a cikin haɗarin jirgin sama mai saukar ungulu yero an nadashi a matsayin dallatun zazzau daga masarautar zazzau ta Zaria a lokacin da ya zama gwamnan jihar.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-20743019|date=15 December 2012|accessdate= 26 September 2021|publisher=BBC News.Com|title=Nigeria air crash kills Kaduna governor Patrick Yakowa}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/hausa/news/2012/12/121218_nigeria_yakowa|date=18 December 2018|accessdate=26 September 2021|publisher=BBC Hausa.Com|title=Gawar Patrick Yakowa ta isa Kaduna}}</ref><ref>{{cite news|url=https://m.dw.com/ha/an-rantsar-da-sabon-gwamna-a-kaduna/a-16458349|date=16 December 2012|accessdate=27 September 2021|publisher=DW.hausa.com|title=An rantsar da sabon gwamna a Kaduna}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== farkon rayuwar sa ==
An haife shi a cikin garin Zaria a ranar 1 ga watan mayun shekara 1968 a kaura a cikin garin Zaria.
== Aure ==
dallatun zazzau Yana da matar aure Mai suna Fatima suna da Yara guda shida.
== Ilimi ==
Yayi karatun firamare a LEA primary school kaura daga shekarar 1974 zuwa 1980,daga Nan yayi karatun sakandiri a secondary school ikara day da kuma secondary school Zaria mukhtar ya fara karatun difloma a bangaren banking a shekarar 1988, sannan Kuma yayi karatun a bangaren accounting a 1991, ya Kuma yo karatun masters in business administration a 2003, yayi bautan kasa a jihar Ogun, yayi aiki a banki me zaman kamshi a wurare da dama.
<ref>https://saharareporters.com/2012/12/15/mukhtar-ramalan-yero-become-kaduna-state-governor</ref>.
== Harkar siyasa ==
Bayan zaben Alhaji [[Namadi Sambo]] a shekara ta 2007, an nada shi a matsayin Kwamishinan Kudi daga shekara ta 2007 zuwa Mayun shekara ta 2010. [[Patrick Ibrahim Yakowa|Gwamna Patrick Ibrahim Yakowa]] ne ya zabe shi domin cike gurbin kujerar Mataimakin Gwamnan a shekara ta 2010. A watan Disambar shekara ta 2012, ya zama Gwamnan jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]] bayan mutuwar [[Patrick Ibrahim Yakowa|Patrick Ibrahim]] Yakowa a wani hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu a jihar [[Bayelsa]].
A watan Afrilu na shekara ta 2015, bai yi nasarar sake tsayawa takara ba a hannun abokin hamayyarsa [[Nasir Ahmad el-Rufai]] na [[All Progressives Congress|All Progressive Congress]].
== Duba kuma ==
* Jerin sunayen gwamnonin jihar Kaduna
==Manazarta==
{{Reflist}}
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 1968]]
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
ad5cecilvjyuxoq2h8saouh1982wwcu
Patrick Ibrahim Yakowa
0
6673
973696
498884
2026-10-30T11:28:49Z
Zahrah0
14848
973696
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Yakowa main market Kafanchan 1.jpg|thumb|kawuwar grain yakowa]]
'''Patrick Ibrahim Yakowa''' Dan siyasan [[Nijeriya]] ne. An haife shi a ranar 1 ga watan satumba,a shekara ta alif dari tara da arba'in da takwas(1948 ), a [[Fadan Kagoma]], a cikin [[Arewacin Najeriya|Arewacin Nijeriya]] a yau a cikin karamar hukumar [[Jema'a]], a cikin [[Kaduna (jiha)|jihar Kaduna]].
[[Fayil:Railway line, Yakowa market, Kafanchan 2.jpg|thumb]]
Mataimakin gwamnan jihar Kaduna ne daga shekara ta (2005) zuwa shekara ta (2010), Gwamnan [[Kaduna (jiha)|jahar Kaduna]] ne daga shekara ta (2010) zuwa shekara ta (2012 ) (bayan [[Namadi Sambo]] - kafin [[Mukhtar Ramalan Yero]]) . Ya rasu ne a hadarin jirgin sama tare da shi da Azazi, a kan hanyarsu ta dawowa daga wani ganawa da manyan 'yan jam'iyar PDP na waccan lokacin da suka gudanar. Yana da mata mai suna Amina yaransu guda (4).
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
==Manazarta==
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Yakowa, Patrick Ibrahim}}
[[Category:Ƴan siyasan Najeriya]]
hhqivss21b3uciw7qb6df594rw1yyom
Namadi Sambo
0
6680
973693
722130
2026-10-30T11:27:14Z
Zahrah0
14848
973693
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Namadi Sambo.jpg|thumb|right|250px|Namadi Sambo a shekara ta 2013.]]
[[File:Namadi Sambo.jpg|thumb]]
'''Mohammed Namadi Sambo''' [[Umarnin Nijar|GCON]] (An haife shi a ranar biyu 2 ga watan Agusta a shekara ta alif ɗari tara da hamsin da huɗu 1954)) Miladiyya (A.c). Ɗan [[Ɗan Nijeriya|siyasan Najeriya]] ne,wanda ya kasance Mataimakin Shugaban ƙasar [[Najeriya]] daga ranar 19 ga watan Mayun shekara ta 2010 zuwa ranar 29 ga watan Mayun shekara ta 2015. Ya kuma taɓa rike mukamin Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna,]] daga shekara ta dubu biyu da bakwai 2007 zuwa ta shekara ta dubu biyu da goma 2010. <ref name="vg">{{cite news|first=Umoru|last=Henry|title=ABU alumni task members on school's development *Yar'Adua, 14 Ministers, nine govs expected at AGA|url=http://www.vanguardngr.com/articles/2002/north/nt227082007.html|work=The Vanguard online|publisher=Vanguard Media Limited|date=2007-08-27|access-date=2007-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013231953/http://www.vanguardngr.com/articles/2002/north/nt227082007.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=2007-10-13}}</ref>
== Farkon rayuwa ==
An kuma haifi Namadi a ranar biyu 2 ga watan Agusta a shekara ta alif 1954 a ƙaramar hukumar [[Zariya]], [[Kaduna (jiha)|a Jihar Kaduna]], [[Najeriya]] . Ya halarci Makarantar Firamare ta [[Baptist]] a Kakuri, [[Kaduna (jiha)|Kaduna]]. kafin ya halarci Makarantar Firamare ta [[Kobi]] da ke [[Bauchi (jiha)|jihar Bauchi]] da Makarantar Gari na 1 a Zariya. Daga shekara ta alif 1967 zuwa shekara ta alif 1971, ya halarci Makarantar Sakandaren Gwamnati (A makarantar Kwalejin Alhuda-Huda), a garin [[Zariya]].
== Karatu ==
Namadi ya halarci Makarantar Karatun Asali a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami’ar Ahmadu Bello da]] ke [[Zariya]] a shekara ta alif 1972, bayan haka ya shiga sashen [[Karatun gine-gine|gine -gine]], inda ya kammala a shekara ta alif 1976 da digirin digirgir tare da karramawa (BSc (Hons)). Yana kuma da digiri na biyu a fannin gine -gine.
== Aiki ==
Sambo ya yi aiki tare da Ma’aikatar Ayyuka da [[Gidaje]] ta Jihar [[Oyo (jiha)|Oyo]] na [[National Service Service Corps|Ƙungiyoyin Sabis da Ƙasa na Ƙasa]] har zuwa watan Agustan a shekara ta alif 1979. <ref>Official Website of Kaduna State Government http://www.kadunastate.gov.ng/governor.html {{Webarchive}}</ref> Daga nan ya shiga aikin zaman kansa a matsayin mai zanen gine -gine. A shekara ta alif 1988, an kuma naɗa nada shi Kwamishinan Ayyuka, [[Sufuri]] da Gidaje a [[Kaduna (jiha)|Kaduna]]. A shekarar ta alif 1990, Sambo ya bar hidimar Gwamnatin Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]] ya koma aikin sa kai DA Kai.
== Gwamna ==
A watan Mayun shekara ta 2007, Namadi [[2007 zaɓen gwamnan jihar Kaduna|ya]] zama gwamnan jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]]. Wa'adin mulkinsa ya ƙare a ranar 18 ga Mayu shekara ta 2010. Sambo yana da manufa mai maki 11 a matsayin Gwamnan [[Kaduna (jiha)|Jihar Kaduna]] wanda shi ne ya mayar da hankalin sa kan ƙarfafa matasa da matan al'umma da kuma magance tsaro ga jihar. <ref>{{Cite web}}</ref> Yayin da yake kan kujerar gwamna, shugaban Najeriya na wancan lokacin, [[Goodluck Jonathan]], ya zaɓe shi ya zama mataimakin shugaban ƙasa.
== Mataimakin shugaban ƙasa ==
Bayan rasuwar shugaban kasa [[Umaru Musa Yar'Adua|Umaru Yar'Adua]], [[Goodluck Jonathan|an rantsar da Goodluck Jonathan]] a matsayin shugaban ƙasa. kuma ya zaɓi Sambo a matsayin Mataimakin Shugaban kasa. Majalisar wakilai ta karɓi wasikar da ya aiko da sunan Sambo a matsayin mataimakin shugaban majalisar a ranar 15 ga watan Mayu shekara ta 2010. <ref>{{cite web|url=http://www.kadunastate.gov.ng/governor.html|access-date=May 19, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303194904/http://kadunastate.gov.ng/governor.html|archive-date=March 3, 2009}}</ref>A ranar 18 ga watan Mayun shekara ta 2010, Majalisar Dokoki ta Kasa ta amince da nadin. <ref>Punch Newspaper "NASS confirms Sambo as vice president" {{Cite web}}</ref> <ref>Liberty News "National Assembly confirms Sambo as Vice President" {{Cite web}}</ref> A ranar 19 ga watan Mayun shekara ta 2010, Namadi Sambo aka rantsar da shi a matsayin Mataimakin Shugaban [[Najeriya]], yana aiki a ofis har zuwa 29 ga watan Mayu shekara ta dubu biyu da goma shabiyar 2015. <ref>234NEXT "Namadi Sambo sworn in as Vice President"http://234next.com/csp/cms/sites/Next/News/National/5570134-146/namadi_sambo_sworn_in_as_vice.csp {{Webarchive}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jerin Gwamnonin Jihar Kaduna]]
* [[mataimakin shugaban ƙasar Najeriya|Mataimakin Shugaban Najeriya]]
== Diddigin bayanai na waje ==
* [http://www.arewaonline-ng.com/ Shafin Arewaonline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220606151405/http://www.arewaonline-ng.com/ |date=2022-06-06 }}
* https://web.archive.org/web/20141218042013/http://nigeriatownhall.com/
* https://web.archive.org/web/20140714125345/http://www.arcnamadisambo.com/
* [https://web.archive.org/web/20090105212921/http://www.kadunastate.gov.ng/speeches.htm Fihirisar jawabai ta Gov.] [https://web.archive.org/web/20090105212921/http://www.kadunastate.gov.ng/speeches.htm Sambo daga shafin yanar gizo na jihar Kaduna]
== Manazarta ==
{{DEFAULTSORT:Sambo, Namadi}}
[[Category:Ƴan siyasan Najeriya]]
<references />{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
4bi7qsyyaqqo2ngkz6o7tfj3teed5st
Ado Bayero
0
8685
973532
874981
2026-10-29T22:38:22Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Gidan Rumfa shine fadar mai martaba Sarkin Kano. Sarkin Kano na farko da ya zauna a cikinta shine Sarki Muhammad Rumfa a shekarar 1482. Har yanzu sarakunan Kano suna zaune a cikinta.
973532
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gidan Rumfa shine fadar mai martaba Sarkin Kano. Sarkin Kano na farko da ya zauna a cikinta shine Sarki Muhammad Rumfa a shekarar 1482. Har yanzu sarakunan Kano suna zaune a cikinta. Bayero''' [[Orders, decorations, and medals of Nigeria|CFR]], LLD, JP (25 ga Yulin 1930 - 6 ga Yuni 2014) ya kasance Sarkin Kano daga 1963 zuwa 2014.
== Rayuwa ta farko ==
=== Halin zuriya ===
An haifi Ado Bayero a ranar 25 ga Yulin 1930 a cikin dangin sarauta na dangin Fulani [[Sulluɓawa|Sullubawa]] wanda ya mallaki [[Masarautar Kano]] tun 1819. Mahaifinsa [[Abdullahi Bayero]] kuma mahaifiyarsa Hajiya Hasiya . Shi ne ɗan goma sha ɗaya na mahaifinsa kuma na biyu na mahaifiyarsa. A lokacin da yake da shekaru bakwai, an tura shi ya zauna tare da Maikano Zagi . <ref name=":0" /> Mahaifinsa ya yi sarauta na tsawon shekaru 27. [[Muhammadu Sanusi I]] wanda ɗan'uwan Ado Bayero ne ya yi mulki bayan mahaifinsu daga 1953 zuwa 1963. Bayan da aka cire shi daga sarauta a 1963, [[Muhammad Inuwa|Muhammadu Inuwa]] ya hau gadon sarauta na tsawon watanni uku.<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Sarki Muhammadu Inuwa |url=https://www.kanoemirate.org/new/pdfs/SK_Muhammadu_Inuwa.pdf |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=Kano Emirate}}</ref>
=== Rayuwa ta farko da ilimi ===
Bayero ya fara karatunsa a [[Kano (birni)|Kano]] yana karatun Islama, bayan haka ya halarci Makarantar Tsakiya ta Kano (yanzu [[Kwalejin Rumfa Kano|Kwalejin Rumfa, Kano]]). Ya shafe kusan shekaru uku a Makarantar Kano don Nazarin Larabci amma bai kammala karatun ba. Daga nan ya yi aiki a matsayin magatakarda na banki na [[Bank of British West Africa|Bankin Burtaniya ta Yammacin Afirka]] har zuwa 1949, lokacin da ya shiga Hukumar Kula da Yan asalin Kano. Ya halarci Kwalejin [[Zariya|Zaria]] Clerical a shekarar 1952.
A shekara ta 1956, ya yi takara kuma ya lashe zaben yanki a birnin Kano a matsayin memba na [[Majalisar Jama'ar Arewa]] (NPC). Koyaya, ya shafe kusan shekara guda kawai a matsayin memba na Majalisar Dokokin Arewa yayin da aka matsa masa ya yi murabus daga matsayinsa, wani bangare saboda 'ra'ayoyinsa na zamani'. : 233 : 233
Ba da daɗewa ba bayan ya yi murabus, an nada shi shugaban 'yan sanda na Kano. :: 233 A lokacin da ya yi ƙoƙari ya rage aikin tsare mutane da abokan adawar siyasa a takaice bisa umarnin mutane masu iko a [[Kano (jiha)|Kano]]. A ƙarshen 1962, an nada shi Jakadan Najeriya a Senegal, matsayin da ya rike har zuwa lokacin da aka nada shi a matsayin sarkin.<ref name=":1" /> : 233 : 233
== Sarauta ==
=== Samun dama ===
Bayan mutuwar Emir [[Muhammad Inuwa|Muhammadu Inuwa]] wanda ya yi mulki na watanni uku kawai, Ado Bayero ya naɗa Sarkin [[Kano (birni)|Kano]] a ranar 22 ga Oktoba, 1963, ya zama Sarkin [[Fulani]] na 13 na Kano kuma mai mulkin 56 na Kano. <ref>{{Cite web |title=Shekaru 50 na Sarkin Kano kan gadon mulki {{!}} DW {{!}} 14.06.2013 |url=https://www.dw.com/ha/shekaru-50-na-sarkin-kano-kan-gadon-mulki/a-16884142 |access-date=2020-04-24 |website=DW.COM |language=ha-NG}}</ref>
=== Shekaru na 1960 ===
Bayero ya zama sarki a lokacin jamhuriya ta farko, a lokacin da Najeriya ke cikin sauye-sauyen zamantakewa da siyasa da kuma rikice-rikicen yanki, yanki da kabilanci yana ƙaruwa. A cikin 'yan shekarun farko, ƙungiyoyin siyasa guda biyu na pro-Kano sun sami goyon baya daga wasu ƙwararrun Kano. [[Kano People's Party|Jam'iyyar Jama'ar Kano]] ta fito ne a lokacin mulkin [[Muhammad Inuwa|Muhammadu Inuwa]] kuma ta goyi bayan Sarkin Sanusi da aka tsige, amma nan da nan ta ɓace. Ƙungiyar Jihar Kano ta fito ne a ƙarshen 1965 kuma ta fi son samun ikon cin gashin kanta na tattalin arziki ga lardin.{{Sfn|Ibrahim|2001}} [An buƙaci ƙarin bayani]
[[Fayil:Young_Ado_Bayero_(1956).jpg|thumb|Hoton Ado Bayero da aka buga a cikin fitowar [[Gaskiya Ta Fi Kwabo]] a watan Oktoba 1956]]
Mutuwar a shekarar 1966 na masu tayar da kayar baya na siyasa daga arewacin Najeriya, da kuma kafa wata jiha mai hadin kai, sun karfafa hadin kai a yankin arewa amma kuma sun haifar da tashin hankali a can, gami da [[Kano (birni)|Kano]]. Masu sha'awar Bayero sun yaba masa da kawo kwanciyar hankali da kwanciyar hankali a lokacin wannan da kuma rikice-rikicen da suka biyo baya a Kano.<ref name="wiki">{{Cite web |title=Ado Bayero |url=http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003232435/http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero |archive-date=October 3, 2023 |access-date=21 February 2017 |publisher=Nigerianwiki}}</ref>
Ikon kundin tsarin mulki na sarkin ya ragu ta hanyar mulkin soja tsakanin 1966 da 1979. An soke Sashen 'yan sanda da Kurkuku na Ƙasa, wani bangare ya maye gurbin majalisar shari'a ta sarkin, kuma sake fasalin kananan hukumomi a 1968, 1972, da 1976 sun rage ikon sarkin.{{Sfn|Ibrahim|2001}}
=== Shekaru na 1980 ===
[[Fayil:Palace_of_the_Emir_of_Kano_(Nigeria).jpg|thumb|A cikin ɗakin liyafar Sarkin]]
A lokacin jamhuriya ta biyu, ya ga tashin hankali daga Jam'iyyar Ceto ta Jama'a da ke jagorantar gwamnatin [[Abubakar Rimi]] . <ref name="wiki">{{Cite web |title=Ado Bayero |url=http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003232435/http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero |archive-date=October 3, 2023 |access-date=21 February 2017 |publisher=Nigerianwiki}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20231003232435/http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero "Ado Bayero"]. Nigerianwiki. Archived from [http://nigerianwiki.com/Ado_Bayero the original] on October 3, 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 21,</span> 2017</span>.</cite></ref> Fadar Bayero tana karbar bakuncin ziyarar hukuma da ma'aikatan gwamnati da baƙi da yawa suka yi, amma a cikin 1981 Gwamna [[Abubakar Rimi]] ya ƙuntata girmamawar gargajiya da shugabannin ƙauyuka suka biya Ado Bayero kuma ya kwace wasu yankuna daga masarautarsa.<ref>{{Cite web |last=Times |first=Premium |date=2019-05-17 |title=Recalling Former Governor Rimi's Attempt To Diminish the Emir of Kano, By Jibrin Ibrahim - Premium Times Opinion |url=https://opinion.premiumtimesng.com/2019/05/17/recalling-former-governor-rimis-attempt-to-diminish-the-emir-of-kano-by-jibrin-ibrahim/ |access-date=2020-04-24 |language=en-US}}</ref>
A shekara ta 1984, an sanya haramcin tafiye-tafiye a kan sarkin da abokinsa [[Okunade Sijuwade]].{{Sfn|Ibrahim|2001}} Kodayake ana ganin gwamnatocin soja suna dogaro da sarakunan gargajiya don tallafawa, yawancin gwamnatocin sojoji a baya sun rage ikon sarakunan gargajiya kamar Bayero . <ref>{{Cite web |last=Reed |first=Cyrus |date= |title=THE ROLE OF TRADITIONAL RULERS IN ELECTIVE POLITICS IN NIGERIA |url=https://scholarworks.iu.edu/dspace/bitstream/handle/2022/107/Role_Reed.pdf;sequence=1 |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=}}</ref>
=== Shekaru na baya ===
A matsayinsa na sarkin sarakuna, ya zama mai kula da ilimin Islama kuma ya rungumi ilimin Yammacin Turai a matsayin hanyar samun nasara a Najeriya ta zamani. Ya kasance mai sukar kungiyar ta'addanci ta [[Boko Haram]] kuma ya yi tsayayya da kamfen din da suka yi game da ilimin yamma. A ranar 19 ga watan Janairun shekara ta 2013, ya tsira daga yunkurin kisan kai da aka zargi kungiyar Islama wacce ta bar 'ya'yansa maza biyu da suka ji rauni kuma direbansa da mai tsaronsa sun mutu, da sauransu. Wani babban wanda ake zargi ya furta cewa ya shiga cikin harin da aka kai wa motar Sarkin da kuma wasu hare-haren da aka tsara a jihar wanda ya haifar da kama wasu shida.
== Mutuwa da maye gurbin ==
A ranar 6 ga Yuni 2014, bayan shekaru hamsin da daya a kan kursiyin, Ado Bayero ya mutu a fadarsa [[Gidan Rumfa]] . Wani mummunan gwagwarmayar maye gurbin wanda zai gaji shi ya fito ne a cikin dangin sarauta tsakanin gidajen Bayero da Sanusi. Ɗansa na fari kuma magaji, [[Sanusi Ado Bayero]] an dauke shi magajin halitta kuma rahotanni na farko sun sanar da shi a matsayin Sarkin sarakuna.<ref>{{Cite web |title=First Son Of Late Ado Bayero, Ciroman Kano, Emerges New Emir |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/148932/first-son-of-late-ado-bayero-ciroman-kano-emerges-new-emir.html |access-date=2020-04-23 |website=Nigerian Voice}}</ref> A ranar 8 ga watan Yunin shekara ta 2014, an naɗa jikansa [[Sanusi Lamido Sanusi]] Sarkin Kano. Ɗansa, Sanusi Ado ya yanke shawarar barin Kano kuma a cikin 2015, an cire shi daga dukkan sunansa, bayan ya ki ya ba da biyayya ga Emir Sanusi Lamido Sanusi.<ref>{{Cite web |date=2015-10-28 |title=Emir Sanusi sacks Bayero, rival for throne - |url=https://www.thenewsnigeria.com.ng/2015/10/28/emir-sanusi-sacks-bayero-rival-for-throne/ |access-date=2020-04-23 |website=The NEWS}}</ref>
== Kyauta ==
Bayero shine sarkin da ya fi dadewa a tarihin Kano. An gan shi a matsayin daya daga cikin fitattun shugabannin Musulmai masu daraja a Najeriya wanda ya kasance dan kasuwa mai cin nasara kuma ya yi aiki a matsayin mai banki, jami'in 'yan sanda, MP da diflomasiyya. Ado Bayero shi ne Sarkin [[Fulani]] [[Jerin Sarakunan Kano|Na 13]] tun lokacin [[Jihadin Danfodio|Yaƙin Fulani]] na [[Usman Dan Fodiyo|Usman dan Fodio]], lokacin da Fulani suka karɓi jihohin [[Hausawa|Hausa]]. Ya kasance daya daga cikin sarakuna masu karfi da iko a tarihin ƙasar Hausa. An san shi da wadataccen arziki, wanda aka kiyaye ta hanyar saka hannun jari a kasuwar jari da kuma manyan kasuwancin noma a gida da waje.<ref>{{Cite web |date=5 June 2005 |title=Emirs of Nigeria |url=http://www.onlinenigeria.com/links/adv.asp?blurb=542 |access-date=11 April 2012 |website=ONLINENIGERIA.COM}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2014]]
[[Rukuni:Haifaffun 1930]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8kxr39c7ed396675gjb4wgm3jxwqe0w
Kano Pillars F.C.
0
8994
973536
878006
2026-10-29T22:42:43Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kano Pillars kungiyar kwallon kafa ce da ke birnin Kano. An kafa ta a shekarar 1990 kuma ta lashe gasar Premier ta Najeriya sau hudu. Filin wasansu shine Sani Abacha Stadium.
973536
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Kano Pillars 03.jpg|thumb|Motar ƙungiyar Kano pillars]]
[[File:Abdulwasiu Showemimo of Kano Pillars (1).jpg|thumb|Abdulwasiu Showemimo ɗan wasan Kano Pillars]]
[[File:Kano Pillars 01.jpg|thumb|Kano Pillars 01]]
[[Kano Pillars kungiyar kwallon kafa ce da ke birnin Kano. An kafa ta a shekarar 1990 kuma ta lashe gasar Premier ta Najeriya sau hudu. Filin wasansu shine Sani Abacha Stadium.]]{{Infobox football club
| clubname = Kano Pillars F.C.
| image = Kano Pillars logo.png
| fullname = Kano Pillars Football Club
| nickname = Sai Masu Gida
| founded = 1990
| ground = [[Sani Abacha Stadium]]
| capacity = 16,000
| owner = Gwamnatin Jihar Kano
| league = [[Nigeria Premier Football League]]
| season = 2023–24
| position = NPFL, 6th
}}
'''Kano Pillars Football Club''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce ta ƙasar Najeriya da ke da hedikwata a birnin [[Kano]]. Ana kallon ƙungiyar a matsayin ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa mafi nasara a Najeriya saboda yawan kofunan gasar lig da ta lashe da kuma irin tasirin da take da shi a ƙwallon ƙafar cikin gida. Kano Pillars tana amfani da [[Sani Abacha Stadium]] a matsayin filin wasanninta na gida. <ref>{{Cite web |url=https://npfl.com.ng/kano-pillars |title=Kano Pillars Club Profile |publisher=Nigeria Premier Football League |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
An kafa ƙungiyar Kano Pillars a shekarar 1990 bayan haɗewar wasu ƙananan ƙungiyoyi da gwamnatin jihar Kano ta tallafa musu domin samar da ƙungiyar da za ta wakilci jihar Kano a manyan gasa na ƙasa. Tun daga lokacin kafa ta, ƙungiyar ta kasance ɗaya daga cikin ƙungiyoyin da suka fi samun magoya baya a arewacin Najeriya. <ref>{{Cite news |title=History of Kano Pillars FC |url=https://guardian.ng/sport/history-of-kano-pillars |work=The Guardian Nigeria |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
Kano Pillars ta fara samun gagarumar nasara a gasar firimiya ta Najeriya ne a shekarun 2000 zuwa gaba, inda ta zama ƙungiyar da take fafatawa akai-akai domin lashe kofin lig. Ƙungiyar ta lashe kofin [[Nigeria Premier Football League]] sau da dama, ciki har da nasarorin da ta samu a jere daga shekarar 2012 zuwa 2014 wanda hakan ya sa ta kafa tarihi a ƙwallon ƙafar Najeriya. <ref>{{Cite web |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nigchamp.html |title=Nigeria List of Champions |publisher=RSSSF |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
Daga cikin fitattun 'yan wasan da suka taka leda a Kano Pillars akwai [[Ahmed Musa]], wanda daga baya ya zama kyaftin ɗin tawagar ƙasar Najeriya ta Super Eagles. Ahmed Musa ya yi fice sosai a ƙungiyar kafin ya koma taka leda a Turai. Haka kuma akwai wasu fitattun 'yan wasa kamar Rabiu Ali, wanda ya shahara saboda dogon lokacin da ya kwashe yana buga wasa a ƙungiyar da kuma kwarewarsa a tsakiyar fili. <ref>{{Cite news |title=Ahmed Musa and Kano Pillars legacy |url=https://www.bbc.com/sport/football |publisher=BBC Sport |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
Magoya bayan Kano Pillars suna daga cikin mafi yawan masoya ƙwallon ƙafa a Najeriya, musamman a yankin arewa. Wasannin gida na ƙungiyar a [[Sani Abacha Stadium]] kan jawo dubban mutane, kuma ana ɗaukar filin a matsayin ɗaya daga cikin wuraren da suka fi wahala ga baƙin ƙungiyoyi samun nasara saboda yawan goyon bayan magoya baya. <ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en-ng/news/kano-pillars-fans-and-home-record |title=Kano Pillars and their intimidating home support |publisher=Goal.com |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
Kano Pillars ta kuma wakilci Najeriya a gasannin nahiyar Afirka irin su [[CAF Champions League]] da [[CAF Confederation Cup]]. Duk da cewa ƙungiyar ba ta taɓa lashe kofin nahiyar ba, ta yi wasanni masu ƙarfi da manyan ƙungiyoyin Afirka kuma ta taka rawa wajen bunƙasa martabar ƙwallon ƙafar Najeriya a nahiyar. <ref>{{Cite web |url=https://www.cafonline.com |title=CAF Club Competitions Records |publisher=Confederation of African Football |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
A shekarun baya-bayan nan, Kano Pillars ta fuskanci ƙalubale da suka haɗa da matsalar kuɗi, sauyin masu horaswa da kuma rashin daidaiton sakamako a gasar lig. Duk da haka, ƙungiyar ta ci gaba da kasancewa cikin manyan ƙungiyoyin Najeriya saboda tarihin da take da shi da kuma yawan matasan da take haɓakawa. <ref>{{Cite news |title=Challenges facing Kano Pillars |url=https://punchng.com/kano-pillars-challenges |work=Punch Newspapers |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
Ƙungiyar Kano Pillars tana da babban tasiri wajen bunƙasa matasa masu sha'awar ƙwallon ƙafa a jihar Kano da ma Najeriya baki ɗaya. Ta hanyar shirye-shiryen horaswa da gano hazaka, ƙungiyar ta taimaka wajen fitar da fitattun 'yan wasa da suka wakilci Najeriya a matakai daban-daban. <ref>{{Cite web |url=https://thenff.com |title=NFF and youth football development in Nigeria |publisher=Nigeria Football Federation |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
== Tarihi ==
Kano Pillars ta fara shiga manyan gasannin Najeriya ne bayan samun gurbi a gasar ƙasa ta farko a shekarun 1990. Tun daga lokacin ƙungiyar ta zama abar tsoro ga sauran ƙungiyoyi musamman idan tana wasa a gida. Daya daga cikin manyan nasarorin da ƙungiyar ta samu shi ne lashe kofin lig sau huɗu cikin ɗan gajeren lokaci. <ref>{{Cite web |url=https://npfl.com.ng/history |title=NPFL Historical Records |publisher=NPFL |access-date=15 Mayu 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Filin wasa ==
[[Sani Abacha Stadium]] wanda ke cikin birnin Kano shi ne filin wasan gida na Kano Pillars. Filin yana ɗaukar dubban masu kallo kuma yana daga cikin shahararrun filayen wasa a Najeriya. Ana gudanar da yawancin wasannin gida na ƙungiyar a wannan fili. <ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com |title=Stadium infrastructure in Nigeria |publisher=FIFA |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
== Manyan nasarori ==
* [[Nigeria Premier Football League]]
** Zakara: 2008, 2012, 2013, 2014 <ref>{{Cite web |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nigchamp.html |title=Nigeria Champions List |publisher=RSSSF |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
* Nigerian FA Cup
** Wanda ta kai matakin ƙarshe sau da dama <ref>{{Cite web |url=https://www.thenff.com |title=Federation Cup Records |publisher=NFF |access-date=15 Mayu 2026}}</ref>
== Fitattun 'yan wasa ==
* [[Ahmed Musa]]
* Rabiu Ali
* Shehu Abdullahi
* Gambo Mohammed
* Kabiru Umar
== Duba kuma ==
* [[Nigeria Premier Football League]]
* [[Ahmed Musa]]
* [[Sani Abacha Stadium]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://npfl.com.ng/ Shafin NPFL]
* [https://www.cafonline.com/ CAF Online]
0vu1r95e5o2jq7umtramrp1dfw6sil4
Abdulkadir Balarabe Musa
0
9025
973697
705913
2026-10-30T11:29:45Z
Zahrah0
14848
973697
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abdulkadir Balarabe Musa''' (An haife shi a ranar 21 ga watan Agusta shekara ta alif ɗari tara da talatin da shida (1936). Ya kuma rasu a ranar (11) ga Nuwamba shekara ta 2021 Ɗan siyasan adawa a [[Nijeriya]] wanda yataɓa zama gwamnan [[Jihar Kaduna]], [[Nijeriya]] a ''Jamhuriya ta biyu ta Najeriya'', ya riƙe mulkin daga watan Oktoba shekara ta( 1979) zuwa ranar da aka tsige shi a ranar( 23) ga watan [[Yuni]] shekara ta (1981).<ref>cite web
|url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm
|title=Nigeria States
|work=World Statesmen
|accessdate=27 April 2010| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100528072649/http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm| archivedate= 28 May 2010 | deadurl= no</ref> lokacin [[Nigerian Fourth Republic]] shine Shugaban Conference of Nigerian Political Parties (CNPP), wata gamayyar jam'iyun adawa.<ref name=tday53>cite web
|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-20243053_ITM
|title=Obasanjo's Policies Phantom, Says Balarabe Musa.
|date=4 February 2004
|work=This Day
|author=Funmi Peter-Omale
|accessdate=27 April 2010</ref>
== Farkon rayuwa ==
== Karatu ==
Shine gwamna na farko a '''jihar Kaduna''' a mulkin farar hula.<ref>https://m.guardian.ng/opinion/abdulkadir-balarabe-musa-1936-2020/</ref>
== Siyasa ==
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
== Manazarta ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Musa, Balarabe Abdulkadir}}
[[Category:Ƴan siyasan Najeriya]]
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
[[Category:Hausawa]]
[[Category:Haifaffun 1936]]
[[Category:Mutattun 2020]]
[[Category:Mutane daga jihar kaduna]]
[[Category:Maza]]
acj4we9ix2ze2a6d6n4g3eldyau487f
Paris Saint-Germain
0
10322
973653
957525
2026-10-30T10:17:21Z
Mhizabdoul
42167
973653
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Bus transportant les joueurs du PSG.jpg|200px|right|thumbnail|Motar bas mallakar kungiyar]]
[[File:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–225.jpg|thumb|dan wasan kwalon kafa ]]
[[Fayil:PSG Ultras in 2019.jpg|thumb|wurin wasa na psg]]
[[Fayil:20141015 - PSG-Lyon - 091.jpg|thumb|hoton year kwallo ta psg]]
[[Fayil:20130120 - PSG-Toulouse - 148.jpg|thumb|wasan PSG da tolouse]]
[[Fayil:20130929 - PSG-Lyon 021.jpg|thumb|kocin Lyon bayan wasan su da psg]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 41.jpg|thumb|wasan psg da celtic]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|wasn pag a kofin turai]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 32.jpg|thumb|yan kallo a wasan psg]]
[[Fayil:Paris Night.jpg|thumb|gatin Paris a dare]]
[[Fayil:Neymar PSG.jpg|thumb|neymar a psg]]
[[Fayil:PSG-Porto 2022-11-16.jpg|thumb|kungiyar osg ta kwallon kwando]]
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|kungiyar PSG ta mata]]
[[Fayil:Emirates (Paris Saint-Germain Football Club livery), A6-EOT, Airbus A380-861 (24484025200).jpg|thumb|jirgin sarkin wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Paris Saint-Germain BU.jpg|thumb|Abin nuni Na faris]]
[[Fayil:Paris Saint-Germain FC trainers.jpg|thumb|allon bangon jerin suna yin yan kwallo Na faris]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|Filli yan wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Parc des Princes Paris Saint Germain z 30.jpg|thumb|stadium na Paris Saint-Germain]]
Paris Saint-Germain Football Club''',''' {''lafazi-faransanci''|paʁi sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃}, Anfi sanin su da '''Paris Saint-Germain''', '''Paris SG''', ko '''PSG''', ta kasan, ce kulub ƙwararrun kwallon kafa ce dake a birnin [[Paris]] na ƙasar Faransa. An kuma kafa kulub ɗin a shekarar alif 1970, kulub ta kasan ce tana sa kaya masu launin ja da shudi, ne.PSG na buga wasan gida a filin ta mai daukan adadin mutane, 47,929 wato [[Parc des Princes]] dake 16th arrondissement na Paris tun daga shekarar alif 1974.<ref name="princes">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all}} </ref><ref name="paris">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain FC
| url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/club=52747/profile/index.html
| work = UEFA.com
| date = 19 June 2013
| accessdate = 18 June 2014
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140903025336/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2015/clubs/club%3D52747/profile/index.html
| archivedate = 3 September 2014
| df = dmy-all}} </ref> Kulub din na buga The club plays in the babban rukuni na kwallon kafar faransa, Lig 1.<ref name="history">{{cite news
| title = Histoire
| url = https://www.psg.fr/theclub/history
| work = PSG.fr
| accessdate = 17 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/history
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all }}</ref>
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Paris, Saint-Germain ta mayar da kɗaya babbar Kulub a Faransa, kuma daya daga cikin manyan kulub a cikin gasar kwallon kafa a Turai na wannan lokaci. PSG, ta lashe adadin kyautuka guda 38, haka yasa ta zama Kulub din data fi samun nasara a kasar faransa da adadin yawan data samu.<ref name="history"/><ref name="titles">{{cite news
| title = Paris S-G: Histoire du club dans chaque compétition
| url = https://www.footballdatabase.eu/fr/club/histoire/3-paris_sg
| work = Footballdatabase.eu
| accessdate = 2 March 2017}}</ref> PSG kuma ita kadai ne Kulub a Lig 1 wanda bata taba zuwa riligeshan ba,<ref name="only">{{cite news
| title = Which European football clubs have never been relegated?
| url = https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| work = The Guardian
| date = 2 June 2015
| accessdate = 24 January 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170202001946/https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| archivedate = 2 February 2017
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub din data fi kowace Kulub adadin yawan kakannin wasa ajere a babban mataki tayi wasa a kaka 45 na Lig 1 tun daga shekara ta 1974),<ref name="consecutive">{{cite news
| title = PSG, 45 saisons consécutives et nouveau record en Ligue 1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/40620/
| work = Histoire du #PSG
| date = 11 August 2018
| accessdate = 11 August 2018}}</ref> tana daya daga cikin kulub din Faransa biyu da suka taba lashe Manyan gasar Turai,<ref name="euro">{{cite news
| title = Paris city guide
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 4 July 2016
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160709044400/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/index.html
| archivedate = 9 July 2016
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub mafi shahara a Faransa, tana daga cikin kulub din dake da yawan mabiya a duniya.<ref name="popular">{{cite news
| title = C'est une première : les Français préfèrent le PSG à l'OM
| url = http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| work = Eurosport
| date = 4 October 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418164311/http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref>
A gida (Faransa), PSG ta lashe gasar Lig 1 guda bakwai, da tarihin lashe guda goma sha biyu Coupe de France, da tarihin lashe Coupe de la Ligue guda takwas, da tarihin da wasu na lashe Trophée des Champions guda takwas. PSG kuma ta lashe Lig 2 daya. A kwallon kafar nahiyar Turai, ta lashe [[UEFA Cup Winners' Cup]] daya da kuma UEFA Intertoto Cup shima daya.<ref name="titles"/> PSG nada dogon hamayya da Olympique de Marseille. Wanda w8asa tsakaninsu shine babban gasar dake da kalubale, ana masa lakabi da ''4''.<ref name="passion">{{cite news
| title = France's passion play
| url = https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1037223/
| work = FIFA.com
| accessdate = 25 February 2013
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140422233016/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid%3D1037223/
| archivedate = 22 April 2014
| df = dmy-all}}</ref>
[[Fayil:19970807-auxerre-paris-saint-germain-auswärtssektor-ultras-2.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Qatar Sports Investments (QSi) sune masu kulubin din tun daga cikin shekarar 2011 (a wancan lokaci sunan su Qatar Investment Authority).<ref name="qatar">{{cite news
| title = Le Qatar sans limite
| url = http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain/le-qatar-sans-limite-07-03-2012-1893594.php
| work = Le Parisien
| date = 7 March 2012
| accessdate = 7 March 2012
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161206095406/http://psgacademybali.com/p/news_detail/paris-saint-germain-multistrada-and-bali-united-team-up-for-indonesian-youth-to-dream-bigger
| archivedate = 6 December 2016
| df = dmy-all}}</ref> Suna mallakar kulubin din, sai Paris SG tazama mafi tsadar kulubi a Faransa kuma daya daga cikin mafi tsada a duniya.<ref name="money">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain, having conquered France, are still working on Qatar
| url = http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| work = The National
| date = 30 December 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418165643/http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref> PSG itace na bakwai cikin kulubi masu yawan kudin shiga a duniya da adadin kudin da suke samu a shekara da ya kai €486.2m,<ref name="deloitte">{{cite news
| title = Deloitte Football Money League 2018
| url = https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| work = Deloitte
| accessdate = 23 January 2018
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170120033918/https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| archivedate = 22 May 2018
| df = dmy-all}}</ref> kuma sune na 11 cikin kulubi masu tsada a duniya, da Kumar kudin da ya kai €825m.<ref>{{cite news
|url = https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/#3dddb7c845c8
|title = The World's Most Valuable Soccer Teams 2018
|last = Ozanian
|first = Mike
|work = Forbes
|access-date = 2018-06-12}}</ref> A watan Februarin a shekara ta 2019, Kwallon Kafar Faransa suka sanya Paris SG amatsayin na bakwai cikin manyan kulubin dake duniya.<ref name="biggest">{{cite news
| title = FF révèle son top 30 des plus grands clubs du monde, avec le Real Madrid en première position
| url = https://www.francefootball.fr/news/Ff-revele-son-top-30-des-plus-grands-clubs-du-monde-avec-le-real-madrid-en-premiere-position/987752
| work = France Football
| date = 11 February 2019
| accessdate = 11 February 2019}}</ref>.
2024
Paris St Germain ta ajiye Ousmane Dembele a Champions League da za ta kara da Arsenal a Emirates ranar Talata.
Ɗan wasan tawagar Faransa ya ci ƙwallo huɗu a wasa shida a Ligue 1 a PSG a bana, ya buga wasan da suka ci Girona 1-0 a Champions League.
Wasu rahotannin na cewar ɗan wasan mai shekara 27 ya nuna fushinsa ga koci, Luis Enrigue, bayan da aka sauya shi a wasan da PSG ta doke Rennes da ci 3-1 ranar Juma'a.
<nowiki>''Duk wanda ba zai yadda da abinda aka yi ba ko ba zai martaba abinda ake bukata daga wajensa ba, kenan bai shirya buga mana tamaula ba,''</nowiki> in ji Enrigue.
==Manazarta==
{{reflist}}.
{{DEFAULTSORT:Paris Saint-Germain}}.
k94wws537l2xh2o52k5bzpoxgfrhbzi
973654
973653
2026-10-30T10:17:42Z
Mhizabdoul
42167
973654
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Bus transportant les joueurs du PSG.jpg|200px|right|thumbnail|Motar bas mallakar kungiyar]]
[[File:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–225.jpg|thumb|dan wasan kwalon kafa ]]
[[Fayil:PSG Ultras in 2019.jpg|thumb|wurin wasa na psg]]
[[Fayil:20141015 - PSG-Lyon - 091.jpg|thumb|hoton year kwallo ta psg]]
[[Fayil:20130120 - PSG-Toulouse - 148.jpg|thumb|wasan PSG da tolouse]]
[[Fayil:20130929 - PSG-Lyon 021.jpg|thumb|kocin Lyon bayan wasan su da psg]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 41.jpg|thumb|wasan psg da celtic]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|wasn pag a kofin turai]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 32.jpg|thumb|yan kallo a wasan psg]]
[[Fayil:Paris Night.jpg|thumb|gatin Paris a dare]]
[[Fayil:Neymar PSG.jpg|thumb|neymar a psg]]
[[Fayil:PSG-Porto 2022-11-16.jpg|thumb|kungiyar osg ta kwallon kwando]]
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|kungiyar PSG ta mata]]
[[Fayil:Emirates (Paris Saint-Germain Football Club livery), A6-EOT, Airbus A380-861 (24484025200).jpg|thumb|jirgin sarkin wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Paris Saint-Germain BU.jpg|thumb|Abin nuni Na faris]]
[[Fayil:Paris Saint-Germain FC trainers.jpg|thumb|allon bangon jerin suna yin yan kwallo Na faris]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|Filli yan wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Parc des Princes Paris Saint Germain z 30.jpg|thumb|stadium na Paris Saint-Germain]]
Paris Saint-Germain Football Club''',''' {''lafazi-faransanci''|paʁi sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃}, Anfi sanin su da Paris Saint-Germain, '''Paris SG''', ko '''PSG''', ta kasan, ce kulub ƙwararrun kwallon kafa ce dake a birnin [[Paris]] na ƙasar Faransa. An kuma kafa kulub ɗin a shekarar alif 1970, kulub ta kasan ce tana sa kaya masu launin ja da shudi, ne.PSG na buga wasan gida a filin ta mai daukan adadin mutane, 47,929 wato [[Parc des Princes]] dake 16th arrondissement na Paris tun daga shekarar alif 1974.<ref name="princes">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all}} </ref><ref name="paris">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain FC
| url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/club=52747/profile/index.html
| work = UEFA.com
| date = 19 June 2013
| accessdate = 18 June 2014
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140903025336/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2015/clubs/club%3D52747/profile/index.html
| archivedate = 3 September 2014
| df = dmy-all}} </ref> Kulub din na buga The club plays in the babban rukuni na kwallon kafar faransa, Lig 1.<ref name="history">{{cite news
| title = Histoire
| url = https://www.psg.fr/theclub/history
| work = PSG.fr
| accessdate = 17 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/history
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all }}</ref>
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Paris, Saint-Germain ta mayar da kɗaya babbar Kulub a Faransa, kuma daya daga cikin manyan kulub a cikin gasar kwallon kafa a Turai na wannan lokaci. PSG, ta lashe adadin kyautuka guda 38, haka yasa ta zama Kulub din data fi samun nasara a kasar faransa da adadin yawan data samu.<ref name="history"/><ref name="titles">{{cite news
| title = Paris S-G: Histoire du club dans chaque compétition
| url = https://www.footballdatabase.eu/fr/club/histoire/3-paris_sg
| work = Footballdatabase.eu
| accessdate = 2 March 2017}}</ref> PSG kuma ita kadai ne Kulub a Lig 1 wanda bata taba zuwa riligeshan ba,<ref name="only">{{cite news
| title = Which European football clubs have never been relegated?
| url = https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| work = The Guardian
| date = 2 June 2015
| accessdate = 24 January 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170202001946/https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| archivedate = 2 February 2017
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub din data fi kowace Kulub adadin yawan kakannin wasa ajere a babban mataki tayi wasa a kaka 45 na Lig 1 tun daga shekara ta 1974),<ref name="consecutive">{{cite news
| title = PSG, 45 saisons consécutives et nouveau record en Ligue 1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/40620/
| work = Histoire du #PSG
| date = 11 August 2018
| accessdate = 11 August 2018}}</ref> tana daya daga cikin kulub din Faransa biyu da suka taba lashe Manyan gasar Turai,<ref name="euro">{{cite news
| title = Paris city guide
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 4 July 2016
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160709044400/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/index.html
| archivedate = 9 July 2016
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub mafi shahara a Faransa, tana daga cikin kulub din dake da yawan mabiya a duniya.<ref name="popular">{{cite news
| title = C'est une première : les Français préfèrent le PSG à l'OM
| url = http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| work = Eurosport
| date = 4 October 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418164311/http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref>
A gida (Faransa), PSG ta lashe gasar Lig 1 guda bakwai, da tarihin lashe guda goma sha biyu Coupe de France, da tarihin lashe Coupe de la Ligue guda takwas, da tarihin da wasu na lashe Trophée des Champions guda takwas. PSG kuma ta lashe Lig 2 daya. A kwallon kafar nahiyar Turai, ta lashe [[UEFA Cup Winners' Cup]] daya da kuma UEFA Intertoto Cup shima daya.<ref name="titles"/> PSG nada dogon hamayya da Olympique de Marseille. Wanda w8asa tsakaninsu shine babban gasar dake da kalubale, ana masa lakabi da ''4''.<ref name="passion">{{cite news
| title = France's passion play
| url = https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1037223/
| work = FIFA.com
| accessdate = 25 February 2013
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140422233016/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid%3D1037223/
| archivedate = 22 April 2014
| df = dmy-all}}</ref>
[[Fayil:19970807-auxerre-paris-saint-germain-auswärtssektor-ultras-2.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Qatar Sports Investments (QSi) sune masu kulubin din tun daga cikin shekarar 2011 (a wancan lokaci sunan su Qatar Investment Authority).<ref name="qatar">{{cite news
| title = Le Qatar sans limite
| url = http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain/le-qatar-sans-limite-07-03-2012-1893594.php
| work = Le Parisien
| date = 7 March 2012
| accessdate = 7 March 2012
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161206095406/http://psgacademybali.com/p/news_detail/paris-saint-germain-multistrada-and-bali-united-team-up-for-indonesian-youth-to-dream-bigger
| archivedate = 6 December 2016
| df = dmy-all}}</ref> Suna mallakar kulubin din, sai Paris SG tazama mafi tsadar kulubi a Faransa kuma daya daga cikin mafi tsada a duniya.<ref name="money">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain, having conquered France, are still working on Qatar
| url = http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| work = The National
| date = 30 December 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418165643/http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref> PSG itace na bakwai cikin kulubi masu yawan kudin shiga a duniya da adadin kudin da suke samu a shekara da ya kai €486.2m,<ref name="deloitte">{{cite news
| title = Deloitte Football Money League 2018
| url = https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| work = Deloitte
| accessdate = 23 January 2018
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170120033918/https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| archivedate = 22 May 2018
| df = dmy-all}}</ref> kuma sune na 11 cikin kulubi masu tsada a duniya, da Kumar kudin da ya kai €825m.<ref>{{cite news
|url = https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/#3dddb7c845c8
|title = The World's Most Valuable Soccer Teams 2018
|last = Ozanian
|first = Mike
|work = Forbes
|access-date = 2018-06-12}}</ref> A watan Februarin a shekara ta 2019, Kwallon Kafar Faransa suka sanya Paris SG amatsayin na bakwai cikin manyan kulubin dake duniya.<ref name="biggest">{{cite news
| title = FF révèle son top 30 des plus grands clubs du monde, avec le Real Madrid en première position
| url = https://www.francefootball.fr/news/Ff-revele-son-top-30-des-plus-grands-clubs-du-monde-avec-le-real-madrid-en-premiere-position/987752
| work = France Football
| date = 11 February 2019
| accessdate = 11 February 2019}}</ref>.
2024
Paris St Germain ta ajiye Ousmane Dembele a Champions League da za ta kara da Arsenal a Emirates ranar Talata.
Ɗan wasan tawagar Faransa ya ci ƙwallo huɗu a wasa shida a Ligue 1 a PSG a bana, ya buga wasan da suka ci Girona 1-0 a Champions League.
Wasu rahotannin na cewar ɗan wasan mai shekara 27 ya nuna fushinsa ga koci, Luis Enrigue, bayan da aka sauya shi a wasan da PSG ta doke Rennes da ci 3-1 ranar Juma'a.
<nowiki>''Duk wanda ba zai yadda da abinda aka yi ba ko ba zai martaba abinda ake bukata daga wajensa ba, kenan bai shirya buga mana tamaula ba,''</nowiki> in ji Enrigue.
==Manazarta==
{{reflist}}.
{{DEFAULTSORT:Paris Saint-Germain}}.
gkm87xq1imo94qaqlogsgenitndfvnf
973655
973654
2026-10-30T10:18:12Z
Mhizabdoul
42167
973655
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Bus transportant les joueurs du PSG.jpg|200px|right|thumbnail|Motar bas mallakar kungiyar]]
[[File:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–225.jpg|thumb|dan wasan kwalon kafa ]]
[[Fayil:PSG Ultras in 2019.jpg|thumb|wurin wasa na psg]]
[[Fayil:20141015 - PSG-Lyon - 091.jpg|thumb|hoton year kwallo ta psg]]
[[Fayil:20130120 - PSG-Toulouse - 148.jpg|thumb|wasan PSG da tolouse]]
[[Fayil:20130929 - PSG-Lyon 021.jpg|thumb|kocin Lyon bayan wasan su da psg]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 41.jpg|thumb|wasan psg da celtic]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|wasn pag a kofin turai]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 32.jpg|thumb|yan kallo a wasan psg]]
[[Fayil:Paris Night.jpg|thumb|gatin Paris a dare]]
[[Fayil:Neymar PSG.jpg|thumb|neymar a psg]]
[[Fayil:PSG-Porto 2022-11-16.jpg|thumb|kungiyar osg ta kwallon kwando]]
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|kungiyar PSG ta mata]]
[[Fayil:Emirates (Paris Saint-Germain Football Club livery), A6-EOT, Airbus A380-861 (24484025200).jpg|thumb|jirgin sarkin wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Paris Saint-Germain BU.jpg|thumb|Abin nuni Na faris]]
[[Fayil:Paris Saint-Germain FC trainers.jpg|thumb|allon bangon jerin suna yin yan kwallo Na faris]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|Filli yan wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Parc des Princes Paris Saint Germain z 30.jpg|thumb|stadium na Paris Saint-Germain]]
Paris Saint-Germain Football Club''',''' {''lafazi-faransanci''|paʁi sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃}, Anfi sanin su da Paris Saint-Germain, Paris SG, ko '''PSG''', ta kasan, ce kulub ƙwararrun kwallon kafa ce dake a birnin [[Paris]] na ƙasar Faransa. An kuma kafa kulub ɗin a shekarar alif 1970, kulub ta kasan ce tana sa kaya masu launin ja da shudi, ne.PSG na buga wasan gida a filin ta mai daukan adadin mutane, 47,929 wato [[Parc des Princes]] dake 16th arrondissement na Paris tun daga shekarar alif 1974.<ref name="princes">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all}} </ref><ref name="paris">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain FC
| url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/club=52747/profile/index.html
| work = UEFA.com
| date = 19 June 2013
| accessdate = 18 June 2014
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140903025336/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2015/clubs/club%3D52747/profile/index.html
| archivedate = 3 September 2014
| df = dmy-all}} </ref> Kulub din na buga The club plays in the babban rukuni na kwallon kafar faransa, Lig 1.<ref name="history">{{cite news
| title = Histoire
| url = https://www.psg.fr/theclub/history
| work = PSG.fr
| accessdate = 17 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/history
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all }}</ref>
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Paris, Saint-Germain ta mayar da kɗaya babbar Kulub a Faransa, kuma daya daga cikin manyan kulub a cikin gasar kwallon kafa a Turai na wannan lokaci. PSG, ta lashe adadin kyautuka guda 38, haka yasa ta zama Kulub din data fi samun nasara a kasar faransa da adadin yawan data samu.<ref name="history"/><ref name="titles">{{cite news
| title = Paris S-G: Histoire du club dans chaque compétition
| url = https://www.footballdatabase.eu/fr/club/histoire/3-paris_sg
| work = Footballdatabase.eu
| accessdate = 2 March 2017}}</ref> PSG kuma ita kadai ne Kulub a Lig 1 wanda bata taba zuwa riligeshan ba,<ref name="only">{{cite news
| title = Which European football clubs have never been relegated?
| url = https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| work = The Guardian
| date = 2 June 2015
| accessdate = 24 January 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170202001946/https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| archivedate = 2 February 2017
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub din data fi kowace Kulub adadin yawan kakannin wasa ajere a babban mataki tayi wasa a kaka 45 na Lig 1 tun daga shekara ta 1974),<ref name="consecutive">{{cite news
| title = PSG, 45 saisons consécutives et nouveau record en Ligue 1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/40620/
| work = Histoire du #PSG
| date = 11 August 2018
| accessdate = 11 August 2018}}</ref> tana daya daga cikin kulub din Faransa biyu da suka taba lashe Manyan gasar Turai,<ref name="euro">{{cite news
| title = Paris city guide
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 4 July 2016
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160709044400/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/index.html
| archivedate = 9 July 2016
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub mafi shahara a Faransa, tana daga cikin kulub din dake da yawan mabiya a duniya.<ref name="popular">{{cite news
| title = C'est une première : les Français préfèrent le PSG à l'OM
| url = http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| work = Eurosport
| date = 4 October 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418164311/http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref>
A gida (Faransa), PSG ta lashe gasar Lig 1 guda bakwai, da tarihin lashe guda goma sha biyu Coupe de France, da tarihin lashe Coupe de la Ligue guda takwas, da tarihin da wasu na lashe Trophée des Champions guda takwas. PSG kuma ta lashe Lig 2 daya. A kwallon kafar nahiyar Turai, ta lashe [[UEFA Cup Winners' Cup]] daya da kuma UEFA Intertoto Cup shima daya.<ref name="titles"/> PSG nada dogon hamayya da Olympique de Marseille. Wanda w8asa tsakaninsu shine babban gasar dake da kalubale, ana masa lakabi da ''4''.<ref name="passion">{{cite news
| title = France's passion play
| url = https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1037223/
| work = FIFA.com
| accessdate = 25 February 2013
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140422233016/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid%3D1037223/
| archivedate = 22 April 2014
| df = dmy-all}}</ref>
[[Fayil:19970807-auxerre-paris-saint-germain-auswärtssektor-ultras-2.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Qatar Sports Investments (QSi) sune masu kulubin din tun daga cikin shekarar 2011 (a wancan lokaci sunan su Qatar Investment Authority).<ref name="qatar">{{cite news
| title = Le Qatar sans limite
| url = http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain/le-qatar-sans-limite-07-03-2012-1893594.php
| work = Le Parisien
| date = 7 March 2012
| accessdate = 7 March 2012
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161206095406/http://psgacademybali.com/p/news_detail/paris-saint-germain-multistrada-and-bali-united-team-up-for-indonesian-youth-to-dream-bigger
| archivedate = 6 December 2016
| df = dmy-all}}</ref> Suna mallakar kulubin din, sai Paris SG tazama mafi tsadar kulubi a Faransa kuma daya daga cikin mafi tsada a duniya.<ref name="money">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain, having conquered France, are still working on Qatar
| url = http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| work = The National
| date = 30 December 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418165643/http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref> PSG itace na bakwai cikin kulubi masu yawan kudin shiga a duniya da adadin kudin da suke samu a shekara da ya kai €486.2m,<ref name="deloitte">{{cite news
| title = Deloitte Football Money League 2018
| url = https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| work = Deloitte
| accessdate = 23 January 2018
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170120033918/https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| archivedate = 22 May 2018
| df = dmy-all}}</ref> kuma sune na 11 cikin kulubi masu tsada a duniya, da Kumar kudin da ya kai €825m.<ref>{{cite news
|url = https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/#3dddb7c845c8
|title = The World's Most Valuable Soccer Teams 2018
|last = Ozanian
|first = Mike
|work = Forbes
|access-date = 2018-06-12}}</ref> A watan Februarin a shekara ta 2019, Kwallon Kafar Faransa suka sanya Paris SG amatsayin na bakwai cikin manyan kulubin dake duniya.<ref name="biggest">{{cite news
| title = FF révèle son top 30 des plus grands clubs du monde, avec le Real Madrid en première position
| url = https://www.francefootball.fr/news/Ff-revele-son-top-30-des-plus-grands-clubs-du-monde-avec-le-real-madrid-en-premiere-position/987752
| work = France Football
| date = 11 February 2019
| accessdate = 11 February 2019}}</ref>.
2024
Paris St Germain ta ajiye Ousmane Dembele a Champions League da za ta kara da Arsenal a Emirates ranar Talata.
Ɗan wasan tawagar Faransa ya ci ƙwallo huɗu a wasa shida a Ligue 1 a PSG a bana, ya buga wasan da suka ci Girona 1-0 a Champions League.
Wasu rahotannin na cewar ɗan wasan mai shekara 27 ya nuna fushinsa ga koci, Luis Enrigue, bayan da aka sauya shi a wasan da PSG ta doke Rennes da ci 3-1 ranar Juma'a.
<nowiki>''Duk wanda ba zai yadda da abinda aka yi ba ko ba zai martaba abinda ake bukata daga wajensa ba, kenan bai shirya buga mana tamaula ba,''</nowiki> in ji Enrigue.
==Manazarta==
{{reflist}}.
{{DEFAULTSORT:Paris Saint-Germain}}.
dhe6rbcthe5jbcj52fwlglazodnllbd
973656
973655
2026-10-30T10:18:43Z
Mhizabdoul
42167
973656
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Bus transportant les joueurs du PSG.jpg|200px|right|thumbnail|Motar bas mallakar kungiyar]]
[[File:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–225.jpg|thumb|dan wasan kwalon kafa ]]
[[Fayil:PSG Ultras in 2019.jpg|thumb|wurin wasa na psg]]
[[Fayil:20141015 - PSG-Lyon - 091.jpg|thumb|hoton year kwallo ta psg]]
[[Fayil:20130120 - PSG-Toulouse - 148.jpg|thumb|wasan PSG da tolouse]]
[[Fayil:20130929 - PSG-Lyon 021.jpg|thumb|kocin Lyon bayan wasan su da psg]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 41.jpg|thumb|wasan psg da celtic]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|wasn pag a kofin turai]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 32.jpg|thumb|yan kallo a wasan psg]]
[[Fayil:Paris Night.jpg|thumb|gatin Paris a dare]]
[[Fayil:Neymar PSG.jpg|thumb|neymar a psg]]
[[Fayil:PSG-Porto 2022-11-16.jpg|thumb|kungiyar osg ta kwallon kwando]]
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|kungiyar PSG ta mata]]
[[Fayil:Emirates (Paris Saint-Germain Football Club livery), A6-EOT, Airbus A380-861 (24484025200).jpg|thumb|jirgin sarkin wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Paris Saint-Germain BU.jpg|thumb|Abin nuni Na faris]]
[[Fayil:Paris Saint-Germain FC trainers.jpg|thumb|allon bangon jerin suna yin yan kwallo Na faris]]
[[Fayil:PSG-Celtic Glasgow Parc des Princes 25.jpg|thumb|Filli yan wasan '''Paris Saint-Germain Football Club''']]
[[Fayil:Parc des Princes Paris Saint Germain z 30.jpg|thumb|stadium na Paris Saint-Germain]]
Paris Saint-Germain Football Club''',''' {''lafazi-faransanci''|paʁi sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃}, Anfi sanin su da Paris Saint-Germain, Paris SG, ko PSG, ta kasan, ce kulub ƙwararrun kwallon kafa ce dake a birnin [[Paris]] na ƙasar Faransa. An kuma kafa kulub ɗin a shekarar alif 1970, kulub ta kasan ce tana sa kaya masu launin ja da shudi, ne.PSG na buga wasan gida a filin ta mai daukan adadin mutane, 47,929 wato [[Parc des Princes]] dake 16th arrondissement na Paris tun daga shekarar alif 1974.<ref name="princes">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all}} </ref><ref name="paris">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain FC
| url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/club=52747/profile/index.html
| work = UEFA.com
| date = 19 June 2013
| accessdate = 18 June 2014
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140903025336/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2015/clubs/club%3D52747/profile/index.html
| archivedate = 3 September 2014
| df = dmy-all}} </ref> Kulub din na buga The club plays in the babban rukuni na kwallon kafar faransa, Lig 1.<ref name="history">{{cite news
| title = Histoire
| url = https://www.psg.fr/theclub/history
| work = PSG.fr
| accessdate = 17 July 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/history
| archivedate = 19 August 2017
| df = dmy-all }}</ref>
[[Fayil:20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Paris, Saint-Germain ta mayar da kɗaya babbar Kulub a Faransa, kuma daya daga cikin manyan kulub a cikin gasar kwallon kafa a Turai na wannan lokaci. PSG, ta lashe adadin kyautuka guda 38, haka yasa ta zama Kulub din data fi samun nasara a kasar faransa da adadin yawan data samu.<ref name="history"/><ref name="titles">{{cite news
| title = Paris S-G: Histoire du club dans chaque compétition
| url = https://www.footballdatabase.eu/fr/club/histoire/3-paris_sg
| work = Footballdatabase.eu
| accessdate = 2 March 2017}}</ref> PSG kuma ita kadai ne Kulub a Lig 1 wanda bata taba zuwa riligeshan ba,<ref name="only">{{cite news
| title = Which European football clubs have never been relegated?
| url = https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| work = The Guardian
| date = 2 June 2015
| accessdate = 24 January 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170202001946/https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated
| archivedate = 2 February 2017
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub din data fi kowace Kulub adadin yawan kakannin wasa ajere a babban mataki tayi wasa a kaka 45 na Lig 1 tun daga shekara ta 1974),<ref name="consecutive">{{cite news
| title = PSG, 45 saisons consécutives et nouveau record en Ligue 1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/40620/
| work = Histoire du #PSG
| date = 11 August 2018
| accessdate = 11 August 2018}}</ref> tana daya daga cikin kulub din Faransa biyu da suka taba lashe Manyan gasar Turai,<ref name="euro">{{cite news
| title = Paris city guide
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 4 July 2016
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160709044400/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/index.html
| archivedate = 9 July 2016
| df = dmy-all}}</ref> kuma kulub mafi shahara a Faransa, tana daga cikin kulub din dake da yawan mabiya a duniya.<ref name="popular">{{cite news
| title = C'est une première : les Français préfèrent le PSG à l'OM
| url = http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| work = Eurosport
| date = 4 October 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418164311/http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/c-est-une-premiere-les-francais-preferent-le-psg-a-l-om_sto4936862/story.shtml
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref>
A gida (Faransa), PSG ta lashe gasar Lig 1 guda bakwai, da tarihin lashe guda goma sha biyu Coupe de France, da tarihin lashe Coupe de la Ligue guda takwas, da tarihin da wasu na lashe Trophée des Champions guda takwas. PSG kuma ta lashe Lig 2 daya. A kwallon kafar nahiyar Turai, ta lashe [[UEFA Cup Winners' Cup]] daya da kuma UEFA Intertoto Cup shima daya.<ref name="titles"/> PSG nada dogon hamayya da Olympique de Marseille. Wanda w8asa tsakaninsu shine babban gasar dake da kalubale, ana masa lakabi da ''4''.<ref name="passion">{{cite news
| title = France's passion play
| url = https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1037223/
| work = FIFA.com
| accessdate = 25 February 2013
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140422233016/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid%3D1037223/
| archivedate = 22 April 2014
| df = dmy-all}}</ref>
[[Fayil:19970807-auxerre-paris-saint-germain-auswärtssektor-ultras-2.jpg|thumb|Paris Saint-Germain]]
Qatar Sports Investments (QSi) sune masu kulubin din tun daga cikin shekarar 2011 (a wancan lokaci sunan su Qatar Investment Authority).<ref name="qatar">{{cite news
| title = Le Qatar sans limite
| url = http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain/le-qatar-sans-limite-07-03-2012-1893594.php
| work = Le Parisien
| date = 7 March 2012
| accessdate = 7 March 2012
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161206095406/http://psgacademybali.com/p/news_detail/paris-saint-germain-multistrada-and-bali-united-team-up-for-indonesian-youth-to-dream-bigger
| archivedate = 6 December 2016
| df = dmy-all}}</ref> Suna mallakar kulubin din, sai Paris SG tazama mafi tsadar kulubi a Faransa kuma daya daga cikin mafi tsada a duniya.<ref name="money">{{cite news
| title = Paris Saint-Germain, having conquered France, are still working on Qatar
| url = http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| work = The National
| date = 30 December 2015
| accessdate = 17 April 2017
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170418165643/http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar
| archivedate = 18 April 2017
| df = dmy-all}}</ref> PSG itace na bakwai cikin kulubi masu yawan kudin shiga a duniya da adadin kudin da suke samu a shekara da ya kai €486.2m,<ref name="deloitte">{{cite news
| title = Deloitte Football Money League 2018
| url = https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| work = Deloitte
| accessdate = 23 January 2018
| deadurl = no
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170120033918/https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html
| archivedate = 22 May 2018
| df = dmy-all}}</ref> kuma sune na 11 cikin kulubi masu tsada a duniya, da Kumar kudin da ya kai €825m.<ref>{{cite news
|url = https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/#3dddb7c845c8
|title = The World's Most Valuable Soccer Teams 2018
|last = Ozanian
|first = Mike
|work = Forbes
|access-date = 2018-06-12}}</ref> A watan Februarin a shekara ta 2019, Kwallon Kafar Faransa suka sanya Paris SG amatsayin na bakwai cikin manyan kulubin dake duniya.<ref name="biggest">{{cite news
| title = FF révèle son top 30 des plus grands clubs du monde, avec le Real Madrid en première position
| url = https://www.francefootball.fr/news/Ff-revele-son-top-30-des-plus-grands-clubs-du-monde-avec-le-real-madrid-en-premiere-position/987752
| work = France Football
| date = 11 February 2019
| accessdate = 11 February 2019}}</ref>.
2024
Paris St Germain ta ajiye Ousmane Dembele a Champions League da za ta kara da Arsenal a Emirates ranar Talata.
Ɗan wasan tawagar Faransa ya ci ƙwallo huɗu a wasa shida a Ligue 1 a PSG a bana, ya buga wasan da suka ci Girona 1-0 a Champions League.
Wasu rahotannin na cewar ɗan wasan mai shekara 27 ya nuna fushinsa ga koci, Luis Enrigue, bayan da aka sauya shi a wasan da PSG ta doke Rennes da ci 3-1 ranar Juma'a.
<nowiki>''Duk wanda ba zai yadda da abinda aka yi ba ko ba zai martaba abinda ake bukata daga wajensa ba, kenan bai shirya buga mana tamaula ba,''</nowiki> in ji Enrigue.
==Manazarta==
{{reflist}}.
{{DEFAULTSORT:Paris Saint-Germain}}.
e40yszjt0noq4m8ttbhj2qbj9owpr5g
Hadiza Aliyu
0
10494
973302
973095
2026-10-29T11:59:19Z
Baby juuu
38856
973302
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Hadiza Aliyu (listenⓘ; an haife ta 1 ga watan Yuni 1989), [1] wanda aka fi sani da Hadiza Gabon, 'yar wasan kwaikwayo ce kuma Mai shirya fim-finai Na Najeriya wacce ta bayyana a fina-fakkaatan Hausa da Ingilishi. [2] Tana aiki a matsayin jakada ga MTN Najeriya da Indomie noodles . [3][4] An ba Aliyu suna mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 2013 Best of [[Nollywood]] Awards kuma ta lashe lambar yabo ta 2nd [[Kannywood]] / MTN Awards a shekarar 2014.[5] Ita ce ta kafa Gidauniyar HAG . [5]
== Rayuwa ta farko da iyali ==
An haifi Hadiza Aliyu a ranar 1 ga Yuni 1989 a [[Libreville]], [[Gabon]], <ref>{{Cite web |last=All Africa |title=Nigeria: I Had to Learn Hausa to Feature in Kannywood - Hadiza Gabon |url=http://allafrica.com/stories/201312300834.html |access-date=28 December 2013 |publisher=Amina Alhassan and Mulikat Mukaila}}</ref> kuma 'yar tsohuwar jami'in gwamnati ce, Mallam Aliyu . Tana da zuriyar Gabonese a gefen mahaifinta kuma asalin [[Fulani]] ne daga [[Adamawa|Jihar Adamawa]], Najeriya a gefen mahaifiyarta. Aliyu ta halarci makarantun firamare da sakandare a ƙasar haihuwarta, inda ta dauki jarrabawar A-Level tare da burin zama lauya.<ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/biography/ |archive-date=2015-03-24}}</ref> Daga baya ta zaɓi doka a matsayin karatun digiri da ta fi so. Ta fara shekarar jami'arta a matsayin daliba, amma dole ne ta janye saboda wasu batutuwan da suka hana karatunta. An dakatar da ilimin Aliyu a lokacin, wanda ya ba ta damar neman shirin difloma a cikin harshen [[Faransanci]] sannan daga baya ta yi aiki a matsayin malamin harshen Faransashi a makarantar masu zaman kansu.
== Ayyukan wasan kwaikwayo ==
Aliyu ya shiga [[Kannywood]] bayan ya isa Najeriya daga Gabon. Ta koma daga [[Adamawa]] zuwa [[Kaduna (birni)|Kaduna]] bayan ta yanke shawarar shiga masana'antar fina-finai ta [[Kannywood]] tare da dan uwanta. Aliyu ta sadu da [[Ali Nuhu]] 'yan kwanaki bayan ya isa [[Kaduna (birni)|Kaduna]] kuma ya nemi taimakonsa ya zama 'yar wasan kwaikwayo. Ta fara fitowa a ''Artabu'' a shekara ta 2009, kuma ta zama sananniya a [[Kannywood|Masana'antar fina-finai ta Hausa]].<ref>{{Cite web |title=Hadiza Gabon - HausaFilms.tv |url=http://www.hausafilms.tv/actress/hadiza_gabon/}}</ref>
Aliyu, kamar [[Ali Nuhu]], [[Sani Musa Danja]], [[Yakubu Muhammad|Yakubu Muhammed]], [[Maryam Booth]], da [[Rahama Sadau]], sun yanke shawarar shiga [[Nollywood]] a shekarar 2017. Ta bayyana a fim dinta na farko na [[Nollywood]], Lagos Real Fake Life, tare da [[Mike Ezuruonye]], [[Mark Angel (mai-barkwanci)|Mark Angel]], da [[Emmanuella]].<ref>{{Cite web |last=Elites |first=The |date=21 September 2017 |title=Famous Kannywood Actress Hadiza Aliyu Gabon, Debuts In Nollywood Movie |url=http://www.theelitesng.com/famous-kannywood-actress-hadiza-aliyu-gabon-febuts-in-nollywood-movie/ |access-date=24 October 2019 |website=The Elites Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 October 2018 |title=The trailer for Mike Ezuruonye's new movie 'Lagos Real Fake Life' isn't quite there yet » YNaija |url=https://ynaija.com/the-trailer-for-mike-ezuruonyes-new-movie-lagos-real-fake-life-isnt-quite-there-yet/ |access-date=24 October 2019 |website=YNaija}}</ref>
== Abin kunya ==
A cikin 2019, Babban Kotun Alkalin ya ba da umarnin kama Aliyu saboda rashin bayyana a kotu don magance zarge-zargen da abokin aikinta, Mustapha Naburaska ya yi mata.
A ƙarshen 2022, an kuma zargi Aliyu da karya alkawarin da ta yi wa wani mutum mai suna Bala Musa, ma'aikacin gwamnati a ƙarshen shekarunsa na arba'in. Ya yi iƙirarin cewa sun amince da yin aure bayan ya kashe ta 396,000, amma ta ki. Aliyu daga baya ta bayyana cewa ba ta san mutumin ba kwata-kwata.
Aliyu bai taba yin aure ba. Yaron da aka yi jita-jita a baya cewa 'yarta ce an tabbatar da ita 'yar'uwarta - 'yar' yar'uwarta, Maryam Gabon.
== ''Gabon Room Talk Show'' ==
Gabon's Room Talk Show wani shirin tattaunawa ne na yaren Hausa wanda Hadiza ya samar kuma ya shirya. An fara shi ne a ranar 19 ga Satumba, 2022, tare da fitowarsa ta farko tare da Dauda Kahutu Rarara da Sa'adatu Lawan a matsayin baƙi. ''Ellen'' da Koffee ne suka yi wahayi zuwa gare su tare da Karan, Gabon's Room Talk Show ya sami kulawa mai mahimmanci. Koyaya, wasu masu sukar sun ba da shawarar cewa Hadiza ba shi da asali da ƙwarewa don karɓar bakuncin shirin tattaunawa. Duk da waɗannan zarge-zarge, wasan kwaikwayon ya kasance shirin da aka tattauna sosai kuma sananne.<ref>{{Cite web |last=Bello |first=Fateema B. |date=3 April 2023 |title=Hadiza Gabon and talk show journalism |url=https://dateline.ng/hadiza-gabon-and-talk-show-journalism/#google_vignette |access-date=23 November 2024 |website=Dateline Nigeria}}</ref> Nunin yana bincika batutuwa da suka dace da masu sauraron harshen Hausa, gami da al'adu, nishaɗi, da batutuwan zamantakewa. Har ila yau, yana da baƙi daban-daban ciki har da fitattun mutane, shugabannin tunani, da masu tasiri.<ref>{{Cite web |last=Trust |first=Daily |date=23 June 2023 |title=Hadiza Gabon's 'unprofessional' talk show raises dust |url=https://africannewsagency.com/hadiza-gabons-unprofessional-talk-show-raises-dust-c1ffc6a4-6d5b-5b0a-98aa-f5fc2c9f3183/ |access-date=23 November 2024 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ba kure mutane nake yi a shirin Gabon's Room Talk Show ba - Hadiza Gabon - TRT Afrika |url=https://trtafrika.com/ha/lifestyle/ba-kure-mutane-nake-yi-a-shirin-gabons-room-talk-show-ba-hadiza-gabon-14088383 |access-date=23 November 2024 |website=Ba kure mutane nake yi a shirin Gabon's Room Talk Show ba - Hadiza Gabon |language=ha}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
Jerin fina-finai na Aliyu: <ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/filmography/ |archive-date=2015-03-24}}</ref>
{| class="wikitable"
|- style="background:#b0c4de; text-align:center;"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Irin wannan
|-
|
|''Daina Kuka''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Farar Saka''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Fataken Dare''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Kolo''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Mukaddari''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Sakayya''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Umarnin Uwa''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Ziyadat''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2009
|''Artabu''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2010
|''Wasila''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2010
|''Umarnin Uwa''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Aisha Humaira''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|'''Yar Maye''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Badi Ba Rai''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Akirizzaman''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Dare Daya''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Wata Tafi Wata''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Da Kai Zan Gana''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Haske''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Ban Sani Ba''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Mai Dalilin Aure''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Daga Ni Sai Ke''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Ali Yaga Ali''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Basaja Takun Karshe''
|Zee
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Uba Da 'Da''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Indon Kauye''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Comedy / drama
|-
|2014
|''Ba'asi''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Jarumta''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Gida da waje''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Ciki Da Raino''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Comedy / drama
|-
|2018
|''[[Lagos Real Fake Life|Legas Rayuwa ta Gaskiya]]''
|Halima
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Hauwa Kulu''
|Hauwa (babban)
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Wakili''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Dan Birnin''
|Huwaila
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''[[Gidan Badamasi]]''
|Tani
|Comedy / drama
|}
== Daraja da kyaututtuka ==
[[File:Hadiza_Gabon.jpg|thumb|Hadiza Aliyu Gabon]]
Aliyu ta sami kyaututtuka da yawa, ciki har da Kyautar Nollywood ta 2013 da Kyautar Kannywood / MTN ta 2 a shekarar 2014. A shekara ta 2013, gwamnan [[Kano (jiha)|Jihar Kano]] na lokacin, [[Rabiu Kwankwaso|Dokta Rabiu Musa Kwankwaso]], ya girmama ta, don nuna godiya ga aikinta a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. An kuma ba ta suna 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau ta African Hollywood Awards . <ref>{{Cite web |last=Pax Nigerian |title=Hadiza Gabon, Usman Uzee honoured at African Hollywood Awards – Best Nigeria News |url=http://www.paxnigerian.com/hadiza-gabon-usman-uzee-honoured-at-african-hollywood-awards-best-nigeria-news/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723122523/http://www.paxnigerian.com/hadiza-gabon-usman-uzee-honoured-at-african-hollywood-awards-best-nigeria-news/ |archive-date=23 July 2018 |access-date=6 November 2016 |publisher=Pax Nigerian}}</ref>
=== Kyaututtuka ===
Jerin kyaututtuka da Aliyu ya samu: <ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/awards-and-projects/ |archive-date=2015-03-24}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
|-
! scope="row" |2013
|Kyautar Kwankwasiyya
|Kyautar Kyauta
|| {{Won}}
|-
! scope="row" |2013
|[[2013 Best of Nollywood Awards|2013 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa)
|''Babban Zaure''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2014
|[[Kyautar fim ta Mutanen birni|Kyautar Nishaɗi ta Jama'a]]
|''Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa) ''<ref>{{Cite web |title=Kannywood at the 2014 City People Entertainment Awards - Winners and Nominees [HausaFilms.TV - Kannywood, Fina-finai, Hausa Movies, TV and Celebrities] |url=http://hausafilms.tv/awards/city-people-entertainment-awards-june-2014 |access-date=24 October 2019 |website=hausafilms.tv}}</ref>
|''Babban Zaure''| {{Nom}}
|-
! scope="row" |2014
|[[Kyaututtukan Kannywood|Kyautar Kannywood / MTN ta biyu]]<ref>{{Cite web |date=4 February 2015 |title=Linda Ikeji's Blog |url=http://lindaikeji.blogspot.com/2015/02/kannywood-awards-when-mtn-celebrates.html}}</ref>
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo na Shekara (Zaɓin juriya)
|''Daga Ni Sai Ke''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2015
|Kyautar Kannywood AWA 24 Film & Merit
|Mafi Kyawun Mataimakin Mataimakin
|''Ali Yaga Ali''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2016
|Kyautar Hollywood ta Afirka
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Fim din Afirka a cikin harshen Hausa| {{Won}}
|-
! scope="row" |2017
|Kyautar Arewa Night
|Kyautar Kyauta
|| {{Won}}
|-
! scope="row" |2017
|Kyautar Kannywood ta 2017
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa) <ref>{{Cite web |last=Agbon |first=Ehis |date=16 September 2017 |title=2017 CITY PEOPLE MOVIE AWARDS (NOMINEES FOR KANNYWOOD) |url=https://procyonnews.com/2017-city-people-movie-awards-nominees-for-kannywood/ |access-date=24 October 2019 |website=Procyon News}}</ref>
|| {{Nom}}
|-
|}
=== Daraja ===
Jerin girmamawa da Hadiza Aliyu ta samu:
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Daraja
!Sashe
!Sashe
|-
! scope="row" |2016
|Kwamitin Gudanar da Makarantun Sakandare na Jihar Kano
|Takardar shaidar godiya <ref>{{Cite web |title=Hadiza Aliyu Gabon on Instagram: Alhamdulillah ✌🏼️👌👌🏻 |url=https://www.instagram.com/p/BNwVKYBhVtd/ |access-date=10 December 2016 |website=Instagram |publisher=Hadiza Aliyu Gabon}}</ref>
|Taimako na Ilimi
|-
! scope="row" |2016
|Yanayin Kano
|Takardar shaidar godiya <ref>{{Cite web |title=Was honored to be part of Startup Kano Women Conference.. Women empowerment gives me so much joy. Alhamdulillah. |url=https://twitter.com/AdizatouGabon/status/809842395844149252 |access-date=16 December 2016 |website=Twitter |publisher=Hadiza Aliyu}}</ref>
|Taimako na Ƙarfafawa
|-
! scope="row" |2016
|Gidauniyar Taimako ta Billycares
|Kyautar Kyauta
|Taimako
|-
! scope="row" |2019
|Kungiyar Dalibai ta Hausa ta Najeriya (BUK)
|Kyautar Kyauta
|Taimako na Ilimi
|-
|}
== Jakadan alama ==
A watan Disamba na shekara ta 2018, NASCON Allied Plc ta bayyana Aliyu, wani reshe na Dangote Group a matsayin jakadan alama na Dangote Classic Seasoning a lokacin ƙaddamar da samfurin kayan yaji a [[Kano (birni)|Kano]]. <ref>{{Cite web |title=NASCON launches New Dangote Classic Seasoning Cubes |url=https://www.proshareng.com/news/Products%20&%20Services/NASCON-launches-New-Dangote-Classic-Seasoning-Cubes/43162#:~:text=The%20Company%20used%20the%20occasion,to%20all%20women%20in%20Nigeria |website=NASCON launches New Dangote Classic Seasoning Cubes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 July 2019 |title=Brand Ambassador Market Tour |url=https://www.nasconplc.com/2019/07/16/brand-ambassador-market-tour/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810145350/https://www.nasconplc.com/2019/07/16/brand-ambassador-market-tour/ |archive-date=10 August 2020 |access-date=23 June 2020 |website=NASCON}}</ref>
== Ayyukan sadaka ==
A cikin 2016, Aliyu ya kafa wata kungiya mai ba da agaji da ake kira HAG Foundation, <ref>{{Cite web |title=HAG Foundation - Committed to Serving Humanity |url=http://www.hagfoundation.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202010123/http://www.hagfoundation.com/ |archive-date=2 February 2017 |access-date=22 January 2017 |publisher=HAG Foundation}}</ref> da nufin inganta rayuwar talakawa ta hanyar samar da taimako a bangarorin ilimi da kiwon lafiya da kuma tsaro na abinci.
A watan Maris na shekara ta 2016, Aliyu ta ziyarci sansanonin 'yan gudun hijira a cikin [[Kano (jiha)|Jihar Kano]] inda ta ba da gudummawar kayan abinci, kayan masana'antu da sauran abubuwan da mazaunan sansanin da suka rasa muhallinsu saboda tashin hankali na arewacin Najeriya.
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
l56e3moqus2cuvo9q8vapqiy17d24kk
973303
973302
2026-10-29T11:59:48Z
Baby juuu
38856
973303
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Hadiza Aliyu (listenⓘ; an haife ta 1 ga watan Yuni shekarar 1989), [1] wanda aka fi sani da Hadiza Gabon, 'yar wasan kwaikwayo ce kuma Mai shirya fim-finai Na Najeriya wacce ta bayyana a fina-fakkaatan Hausa da Ingilishi. [2] Tana aiki a matsayin jakada ga MTN Najeriya da Indomie noodles . [3][4] An ba Aliyu suna mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 2013 Best of [[Nollywood]] Awards kuma ta lashe lambar yabo ta 2nd [[Kannywood]] / MTN Awards a shekarar 2014.[5] Ita ce ta kafa Gidauniyar HAG . [5]
== Rayuwa ta farko da iyali ==
An haifi Hadiza Aliyu a ranar 1 ga Yuni 1989 a [[Libreville]], [[Gabon]], <ref>{{Cite web |last=All Africa |title=Nigeria: I Had to Learn Hausa to Feature in Kannywood - Hadiza Gabon |url=http://allafrica.com/stories/201312300834.html |access-date=28 December 2013 |publisher=Amina Alhassan and Mulikat Mukaila}}</ref> kuma 'yar tsohuwar jami'in gwamnati ce, Mallam Aliyu . Tana da zuriyar Gabonese a gefen mahaifinta kuma asalin [[Fulani]] ne daga [[Adamawa|Jihar Adamawa]], Najeriya a gefen mahaifiyarta. Aliyu ta halarci makarantun firamare da sakandare a ƙasar haihuwarta, inda ta dauki jarrabawar A-Level tare da burin zama lauya.<ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/biography/ |archive-date=2015-03-24}}</ref> Daga baya ta zaɓi doka a matsayin karatun digiri da ta fi so. Ta fara shekarar jami'arta a matsayin daliba, amma dole ne ta janye saboda wasu batutuwan da suka hana karatunta. An dakatar da ilimin Aliyu a lokacin, wanda ya ba ta damar neman shirin difloma a cikin harshen [[Faransanci]] sannan daga baya ta yi aiki a matsayin malamin harshen Faransashi a makarantar masu zaman kansu.
== Ayyukan wasan kwaikwayo ==
Aliyu ya shiga [[Kannywood]] bayan ya isa Najeriya daga Gabon. Ta koma daga [[Adamawa]] zuwa [[Kaduna (birni)|Kaduna]] bayan ta yanke shawarar shiga masana'antar fina-finai ta [[Kannywood]] tare da dan uwanta. Aliyu ta sadu da [[Ali Nuhu]] 'yan kwanaki bayan ya isa [[Kaduna (birni)|Kaduna]] kuma ya nemi taimakonsa ya zama 'yar wasan kwaikwayo. Ta fara fitowa a ''Artabu'' a shekara ta 2009, kuma ta zama sananniya a [[Kannywood|Masana'antar fina-finai ta Hausa]].<ref>{{Cite web |title=Hadiza Gabon - HausaFilms.tv |url=http://www.hausafilms.tv/actress/hadiza_gabon/}}</ref>
Aliyu, kamar [[Ali Nuhu]], [[Sani Musa Danja]], [[Yakubu Muhammad|Yakubu Muhammed]], [[Maryam Booth]], da [[Rahama Sadau]], sun yanke shawarar shiga [[Nollywood]] a shekarar 2017. Ta bayyana a fim dinta na farko na [[Nollywood]], Lagos Real Fake Life, tare da [[Mike Ezuruonye]], [[Mark Angel (mai-barkwanci)|Mark Angel]], da [[Emmanuella]].<ref>{{Cite web |last=Elites |first=The |date=21 September 2017 |title=Famous Kannywood Actress Hadiza Aliyu Gabon, Debuts In Nollywood Movie |url=http://www.theelitesng.com/famous-kannywood-actress-hadiza-aliyu-gabon-febuts-in-nollywood-movie/ |access-date=24 October 2019 |website=The Elites Nigeria}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 October 2018 |title=The trailer for Mike Ezuruonye's new movie 'Lagos Real Fake Life' isn't quite there yet » YNaija |url=https://ynaija.com/the-trailer-for-mike-ezuruonyes-new-movie-lagos-real-fake-life-isnt-quite-there-yet/ |access-date=24 October 2019 |website=YNaija}}</ref>
== Abin kunya ==
A cikin 2019, Babban Kotun Alkalin ya ba da umarnin kama Aliyu saboda rashin bayyana a kotu don magance zarge-zargen da abokin aikinta, Mustapha Naburaska ya yi mata.
A ƙarshen 2022, an kuma zargi Aliyu da karya alkawarin da ta yi wa wani mutum mai suna Bala Musa, ma'aikacin gwamnati a ƙarshen shekarunsa na arba'in. Ya yi iƙirarin cewa sun amince da yin aure bayan ya kashe ta 396,000, amma ta ki. Aliyu daga baya ta bayyana cewa ba ta san mutumin ba kwata-kwata.
Aliyu bai taba yin aure ba. Yaron da aka yi jita-jita a baya cewa 'yarta ce an tabbatar da ita 'yar'uwarta - 'yar' yar'uwarta, Maryam Gabon.
== ''Gabon Room Talk Show'' ==
Gabon's Room Talk Show wani shirin tattaunawa ne na yaren Hausa wanda Hadiza ya samar kuma ya shirya. An fara shi ne a ranar 19 ga Satumba, 2022, tare da fitowarsa ta farko tare da Dauda Kahutu Rarara da Sa'adatu Lawan a matsayin baƙi. ''Ellen'' da Koffee ne suka yi wahayi zuwa gare su tare da Karan, Gabon's Room Talk Show ya sami kulawa mai mahimmanci. Koyaya, wasu masu sukar sun ba da shawarar cewa Hadiza ba shi da asali da ƙwarewa don karɓar bakuncin shirin tattaunawa. Duk da waɗannan zarge-zarge, wasan kwaikwayon ya kasance shirin da aka tattauna sosai kuma sananne.<ref>{{Cite web |last=Bello |first=Fateema B. |date=3 April 2023 |title=Hadiza Gabon and talk show journalism |url=https://dateline.ng/hadiza-gabon-and-talk-show-journalism/#google_vignette |access-date=23 November 2024 |website=Dateline Nigeria}}</ref> Nunin yana bincika batutuwa da suka dace da masu sauraron harshen Hausa, gami da al'adu, nishaɗi, da batutuwan zamantakewa. Har ila yau, yana da baƙi daban-daban ciki har da fitattun mutane, shugabannin tunani, da masu tasiri.<ref>{{Cite web |last=Trust |first=Daily |date=23 June 2023 |title=Hadiza Gabon's 'unprofessional' talk show raises dust |url=https://africannewsagency.com/hadiza-gabons-unprofessional-talk-show-raises-dust-c1ffc6a4-6d5b-5b0a-98aa-f5fc2c9f3183/ |access-date=23 November 2024 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ba kure mutane nake yi a shirin Gabon's Room Talk Show ba - Hadiza Gabon - TRT Afrika |url=https://trtafrika.com/ha/lifestyle/ba-kure-mutane-nake-yi-a-shirin-gabons-room-talk-show-ba-hadiza-gabon-14088383 |access-date=23 November 2024 |website=Ba kure mutane nake yi a shirin Gabon's Room Talk Show ba - Hadiza Gabon |language=ha}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
Jerin fina-finai na Aliyu: <ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/filmography/ |archive-date=2015-03-24}}</ref>
{| class="wikitable"
|- style="background:#b0c4de; text-align:center;"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Irin wannan
|-
|
|''Daina Kuka''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Farar Saka''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Fataken Dare''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Kolo''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Mukaddari''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Sakayya''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Umarnin Uwa''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|
|''Ziyadat''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2009
|''Artabu''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2010
|''Wasila''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2010
|''Umarnin Uwa''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Aisha Humaira''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|'''Yar Maye''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Badi Ba Rai''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Akirizzaman''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Dare Daya''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2012
|''Wata Tafi Wata''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Da Kai Zan Gana''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Haske''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2013
|''Ban Sani Ba''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Mai Dalilin Aure''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Daga Ni Sai Ke''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Ali Yaga Ali''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Basaja Takun Karshe''
|Zee
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Uba Da 'Da''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Indon Kauye''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Comedy / drama
|-
|2014
|''Ba'asi''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Jarumta''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Gida da waje''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Ciki Da Raino''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Comedy / drama
|-
|2018
|''[[Lagos Real Fake Life|Legas Rayuwa ta Gaskiya]]''
|Halima
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Hauwa Kulu''
|Hauwa (babban)
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Wakili''
|'Yar wasan kwaikwayo
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''Dan Birnin''
|Huwaila
|Wasan kwaikwayo
|-
|2019
|''[[Gidan Badamasi]]''
|Tani
|Comedy / drama
|}
== Daraja da kyaututtuka ==
[[File:Hadiza_Gabon.jpg|thumb|Hadiza Aliyu Gabon]]
Aliyu ta sami kyaututtuka da yawa, ciki har da Kyautar Nollywood ta 2013 da Kyautar Kannywood / MTN ta 2 a shekarar 2014. A shekara ta 2013, gwamnan [[Kano (jiha)|Jihar Kano]] na lokacin, [[Rabiu Kwankwaso|Dokta Rabiu Musa Kwankwaso]], ya girmama ta, don nuna godiya ga aikinta a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. An kuma ba ta suna 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau ta African Hollywood Awards . <ref>{{Cite web |last=Pax Nigerian |title=Hadiza Gabon, Usman Uzee honoured at African Hollywood Awards – Best Nigeria News |url=http://www.paxnigerian.com/hadiza-gabon-usman-uzee-honoured-at-african-hollywood-awards-best-nigeria-news/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723122523/http://www.paxnigerian.com/hadiza-gabon-usman-uzee-honoured-at-african-hollywood-awards-best-nigeria-news/ |archive-date=23 July 2018 |access-date=6 November 2016 |publisher=Pax Nigerian}}</ref>
=== Kyaututtuka ===
Jerin kyaututtuka da Aliyu ya samu: <ref>{{Cite web |title=Gabon Official |url=http://www.gabonofficial.com/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324024235/http://www.gabonofficial.com/#!/awards-and-projects/ |archive-date=2015-03-24}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
|-
! scope="row" |2013
|Kyautar Kwankwasiyya
|Kyautar Kyauta
|| {{Won}}
|-
! scope="row" |2013
|[[2013 Best of Nollywood Awards|2013 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa)
|''Babban Zaure''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2014
|[[Kyautar fim ta Mutanen birni|Kyautar Nishaɗi ta Jama'a]]
|''Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa) ''<ref>{{Cite web |title=Kannywood at the 2014 City People Entertainment Awards - Winners and Nominees [HausaFilms.TV - Kannywood, Fina-finai, Hausa Movies, TV and Celebrities] |url=http://hausafilms.tv/awards/city-people-entertainment-awards-june-2014 |access-date=24 October 2019 |website=hausafilms.tv}}</ref>
|''Babban Zaure''| {{Nom}}
|-
! scope="row" |2014
|[[Kyaututtukan Kannywood|Kyautar Kannywood / MTN ta biyu]]<ref>{{Cite web |date=4 February 2015 |title=Linda Ikeji's Blog |url=http://lindaikeji.blogspot.com/2015/02/kannywood-awards-when-mtn-celebrates.html}}</ref>
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo na Shekara (Zaɓin juriya)
|''Daga Ni Sai Ke''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2015
|Kyautar Kannywood AWA 24 Film & Merit
|Mafi Kyawun Mataimakin Mataimakin
|''Ali Yaga Ali''| {{Won}}
|-
! scope="row" |2016
|Kyautar Hollywood ta Afirka
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Fim din Afirka a cikin harshen Hausa| {{Won}}
|-
! scope="row" |2017
|Kyautar Arewa Night
|Kyautar Kyauta
|| {{Won}}
|-
! scope="row" |2017
|Kyautar Kannywood ta 2017
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo (Hausa) <ref>{{Cite web |last=Agbon |first=Ehis |date=16 September 2017 |title=2017 CITY PEOPLE MOVIE AWARDS (NOMINEES FOR KANNYWOOD) |url=https://procyonnews.com/2017-city-people-movie-awards-nominees-for-kannywood/ |access-date=24 October 2019 |website=Procyon News}}</ref>
|| {{Nom}}
|-
|}
=== Daraja ===
Jerin girmamawa da Hadiza Aliyu ta samu:
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Daraja
!Sashe
!Sashe
|-
! scope="row" |2016
|Kwamitin Gudanar da Makarantun Sakandare na Jihar Kano
|Takardar shaidar godiya <ref>{{Cite web |title=Hadiza Aliyu Gabon on Instagram: Alhamdulillah ✌🏼️👌👌🏻 |url=https://www.instagram.com/p/BNwVKYBhVtd/ |access-date=10 December 2016 |website=Instagram |publisher=Hadiza Aliyu Gabon}}</ref>
|Taimako na Ilimi
|-
! scope="row" |2016
|Yanayin Kano
|Takardar shaidar godiya <ref>{{Cite web |title=Was honored to be part of Startup Kano Women Conference.. Women empowerment gives me so much joy. Alhamdulillah. |url=https://twitter.com/AdizatouGabon/status/809842395844149252 |access-date=16 December 2016 |website=Twitter |publisher=Hadiza Aliyu}}</ref>
|Taimako na Ƙarfafawa
|-
! scope="row" |2016
|Gidauniyar Taimako ta Billycares
|Kyautar Kyauta
|Taimako
|-
! scope="row" |2019
|Kungiyar Dalibai ta Hausa ta Najeriya (BUK)
|Kyautar Kyauta
|Taimako na Ilimi
|-
|}
== Jakadan alama ==
A watan Disamba na shekara ta 2018, NASCON Allied Plc ta bayyana Aliyu, wani reshe na Dangote Group a matsayin jakadan alama na Dangote Classic Seasoning a lokacin ƙaddamar da samfurin kayan yaji a [[Kano (birni)|Kano]]. <ref>{{Cite web |title=NASCON launches New Dangote Classic Seasoning Cubes |url=https://www.proshareng.com/news/Products%20&%20Services/NASCON-launches-New-Dangote-Classic-Seasoning-Cubes/43162#:~:text=The%20Company%20used%20the%20occasion,to%20all%20women%20in%20Nigeria |website=NASCON launches New Dangote Classic Seasoning Cubes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 July 2019 |title=Brand Ambassador Market Tour |url=https://www.nasconplc.com/2019/07/16/brand-ambassador-market-tour/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810145350/https://www.nasconplc.com/2019/07/16/brand-ambassador-market-tour/ |archive-date=10 August 2020 |access-date=23 June 2020 |website=NASCON}}</ref>
== Ayyukan sadaka ==
A cikin 2016, Aliyu ya kafa wata kungiya mai ba da agaji da ake kira HAG Foundation, <ref>{{Cite web |title=HAG Foundation - Committed to Serving Humanity |url=http://www.hagfoundation.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202010123/http://www.hagfoundation.com/ |archive-date=2 February 2017 |access-date=22 January 2017 |publisher=HAG Foundation}}</ref> da nufin inganta rayuwar talakawa ta hanyar samar da taimako a bangarorin ilimi da kiwon lafiya da kuma tsaro na abinci.
A watan Maris na shekara ta 2016, Aliyu ta ziyarci sansanonin 'yan gudun hijira a cikin [[Kano (jiha)|Jihar Kano]] inda ta ba da gudummawar kayan abinci, kayan masana'antu da sauran abubuwan da mazaunan sansanin da suka rasa muhallinsu saboda tashin hankali na arewacin Najeriya.
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
22l3hjjhd7d4muvtxfgyrzsx1v4cnch
Parc des Princes
0
10524
973658
973096
2026-10-30T10:20:37Z
Mhizabdoul
42167
973658
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin [[16th arrondissement na Paris]], cikin [[Stade Jean-Bouin]] (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na [[Adadin mazauni]] guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude [[Stade de France]] a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar [[France national football team|football]] da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
5po2azf4q31ei0s0ps1m2bm382hfnvc
973659
973658
2026-10-30T10:20:50Z
Mhizabdoul
42167
973659
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin [[Stade Jean-Bouin]] (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na [[Adadin mazauni]] guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude [[Stade de France]] a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar [[France national football team|football]] da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
pv7dtp1rvroj83dwlfvtz8gxq8wt1yk
973660
973659
2026-10-30T10:21:06Z
Mhizabdoul
42167
973660
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na [[Adadin mazauni]] guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude [[Stade de France]] a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar [[France national football team|football]] da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
rj9xrhtb4xl6reubulx530z5vt79uwl
973661
973660
2026-10-30T10:21:16Z
Mhizabdoul
42167
973661
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude [[Stade de France]] a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar [[France national football team|football]] da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
5mv0ob2x1rtnaqaelm07fm1mqha4etv
973662
973661
2026-10-30T10:21:33Z
Mhizabdoul
42167
973662
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar [[France national football team|football]] da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
3mvnfdc4yvsc3d04fe1tvg5vwdf4rbb
973663
973662
2026-10-30T10:21:45Z
Mhizabdoul
42167
973663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da [[France national rugby union team|rugby union]].<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
2249pvvpifgxn5ukrqpb4tg4gunokv3
973664
973663
2026-10-30T10:21:58Z
Mhizabdoul
42167
973664
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle [[Francis Borelli]], Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
03404zqbly5f0hkbq0q14yzy6xmstnu
973665
973664
2026-10-30T10:22:09Z
Mhizabdoul
42167
973665
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane [[Roger Taillibert]] & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
9ktm6mo97wl0j1bm9h62iocweem916j
973666
973665
2026-10-30T10:22:20Z
Mhizabdoul
42167
973666
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & [[Siavash Teimouri]] suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
2bkpp6b70z99cvfjd003pyqhnmw7ooe
973667
973666
2026-10-30T10:22:30Z
Mhizabdoul
42167
973667
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 [[French franc|million francs]].<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
1fudsg4y091ugtpwd4aagn9cbukfqdk
973668
973667
2026-10-30T10:22:43Z
Mhizabdoul
42167
973668
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan [[K. Waterschei S.V. Thor Genk|Waterschei]] a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
jrc4tabipobi3cbc02j3qyjp158hv32
973669
973668
2026-10-30T10:22:53Z
Mhizabdoul
42167
973669
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a [[1982–83 European Cup Winners' Cup|UEFA Cup Winners' Cup]] quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
g177neceamkzyxufme99n5aah2r2iud
973670
973669
2026-10-30T10:23:12Z
Mhizabdoul
42167
973670
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a UEFA Cup Winners' Cup quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, [[France national rugby union team|French national rugby team]] yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
s4bq87tvp57tgf5x7uvn7wqemwebpua
973671
973670
2026-10-30T10:23:25Z
Mhizabdoul
42167
973671
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a UEFA Cup Winners' Cup quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, French national rugby team yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar [[1989 Five Nations Championship]] a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
18z973gcvown8yl91yaeckx9qghkjtq
973672
973671
2026-10-30T10:23:37Z
Mhizabdoul
42167
973672
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a UEFA Cup Winners' Cup quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, French national rugby team yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke [[Wales national rugby union team|Wales]] 31–12 a gasar 1989 Five Nations Championship a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
0rabnf803ao3ll716jie1blynpcch2z
973673
973672
2026-10-30T10:23:50Z
Mhizabdoul
42167
973673
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da kusurwa hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a UEFA Cup Winners' Cup quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, French national rugby team yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke Wales 31–12 a gasar 1989 Five Nations Championship a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
m01mphpov22wki7jzb4rd2wcb40exag
973675
973673
2026-10-30T10:27:54Z
Mhizabdoul
42167
973675
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|300px|Filin wasan Kulub din [[PSG]] wato Parc des Princes, an kallo daga sama]]
'''Parc des Princes''' (fassara turanci "Princes’ Park") filin wasan kwallon kafa ne dake a birnin [[Paris]], ƙasar [[Faransa]].<ref name="olympics">{{cite news
| title = PARC DES PRINCES
| url = http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| work = Paris2024
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 15 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160815082732/http://paris2024.org/en/article/parc-des-princes
| url-status = dead
}}</ref> Mazauninta na nan ne a kudu maso yamma na babban birnin Faransa,<ref name="uefa">{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city=2470/stadium/index.html
| work = UEFA.com
| accessdate = 7 July 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160703064304/http://www.uefa.com/uefaeuro/hosts/france/city%3D2470/stadium/index.html
| archive-date = 3 July 2016
| url-status = dead}}</ref> acikin 16th arrondissement na Paris, cikin Stade Jean-Bouin (rugby venue) kuma a tsakanin hanyar Stade Roland Garros (tennis venue).<ref name="olympics"/>
Filin wasan, dake da adadin na Adadin mazauni guda dubu arba’in da bakwai da dari tara da ishirin da tara 47,929 na yan'kallo,<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes
| url = https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| work = PSG.fr
| accessdate = 19 July 2017
| archive-date = 19 August 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces
| url-status = dead
}}</ref> itace filin wasan gida na [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] tun daga shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da hudu 1974. Kafin bude Stade de France a shekarar alif dubu daya da dari tara da casa’in da takwas 1998, kuma nan ne wurin wasan kungiyar football da rugby union.<ref name="real">{{cite news
| title = The lowdown on the Parc des Princes
| url = http://www.realmadrid.com/en/news/2015/10/the-lowdown-on-the-parc-des-princes
| work = Real Madrid CF
| date = 21 October 2015
| accessdate = 7 July 2016}}</ref> filin Parc des Princes na zagaye ne da [[kusurwa]] hudu na mazauna da akafi sani da Présidentielle Francis Borelli, Auteuil, Paris da Boulogne Stands.<ref>{{cite news
| title = Plan du Parc
| url = https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| work = PSG.fr
| accessdate = 2 March 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20170303123745/https://billetterie.psg.fr/fr/plan-du-parc
| archive-date = 3 March 2017
| url-status = dead}}</ref>
Mai zane Roger Taillibert & Siavash Teimouri suka tsara ginin fili, yanayin filin Parc des Princes na yanzu an bude shi ne a ranar hudu 4 ga watan June shekarar alif dubu daya da dari tara da saba’in da biyu 1972,<ref>{{cite news
| title = PSG firmly in the pantheon
| url = https://www.fifa.com/news/y=2008/m=10/news=psg-firmly-the-pantheon-916919.html
| work = FIFA.com
| date = 17 October 2008
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 5 October 2015
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151005182534/http://www.fifa.com/news/y%3D2008/m%3D10/news%3Dpsg-firmly-the-pantheon-916919.html
| url-status = dead
}}</ref> akan kimanin kidi 80–150 million francs.<ref name="infopsg">{{cite news
| title = Le Parc des Princes
| url = http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| work = Info PSG
| accessdate = 7 July 2016
| archive-date = 21 August 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160821080144/http://www.infopsg.com/le-club/le-parc-des-princes/
| url-status = dead
}}</ref> filin shine na uku da aka gina a yankin, an bude na farkon a shekarar alif dubu daya da dari takwas da casa’in da bakwai 1897 da na biyun a shekarar alif dubu daya da dari tara da talatin da biyu 1932.<ref name="uefa"/>
PSG ta kafa tarihin samun yawan masu kwallo a shekarar alif dubu daya da dari tara da tamanin da uku 1983, da yawansu yakai dubu arba’in da tara da dari biyar da saba’in da biyar 49,575 wanda suka kalli nasarar da kulub din ta samu na 2–0 akan Waterschei a UEFA Cup Winners' Cup quarter-finals.<ref>{{cite news
| title = PSG-OM, record d'affluence au Parc des Princes en L1
| url = http://www.paris-canalhistorique.com/psg-om-record-daffluence-au-parc-des-princes-en-l1/
| work = Paris.canal-historique
| date = 24 October 2016
| accessdate = 23 November 2016}}</ref> Har wayau, French national rugby team yafi samun yawan masu kallo. A sanda ta doke Wales 31–12 a gasar 1989 Five Nations Championship a gaban masu kallo dubu hamsin da dari uku da saba’in 50,370.<ref>{{cite news
| title = Parc des Princes Paris
| url = http://www.stadium-attendances.com/parc-des-princes-paris.htm
| work = Stadium and Attendances
| accessdate = 7 July 2016}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
opofthxuo3w28g56sjvpkg64j2pzwdq
Kasuwar Dawanau
0
14551
973544
513049
2026-10-29T23:07:30Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kasuwar Dawanau babbar kasuwa ce a Kano da ta shahara wajen sayar da hatsi. Ita ce babbar kasuwar hatsi a yammacin Afrika kuma tana samar da abinci ga Najeriya da kasashen makwabta.
973544
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Dawanau Market.jpg|thumb|kasuwar dawanau]]
'''KasuwarKasuwar Dawanau babbar kasuwa ce a Kano da ta shahara wajen sayar da hatsi. Ita ce babbar kasuwar hatsi a yammacin Afrika kuma tana samar da abinci ga Najeriya da kasashen makwabta. Dawanau''' Ita ce kasuwar hatsi mafi girma a Nahiyar Afirka, saboda da girma na hada-hadar kasuwanci da ya ke faruwa a cikin kasuwar a kullum.Tana cikin garin Dawanau dake Karamar Hukumar Dawakin Tofa a jihar Kano, Najeriya.
== Tarihi ==
Kasuwar Dawanau tsohuwar kasuwar hatsi ce a Najeriya da Afirka.Tana cikin garin Dawanau, karamar [[Dawakin Tofa|Hukumar Dawakin Tofa]] a jihar Kano.
== Ayyuka ==
Kasuwar Dawanau ta kasance kasuwar hatsi mafi girma a Afirka. Tana tattara masu saye da sayarwa daga kasashe daban-daban na Afirka, Turai, Asiya, Amurka da Saudia. Ana kuma safarar kayayyaki a kowace rana zuwa Togo, Burkina Faso, Kamaru, Chadi, Nijar, Ghana tsakiyar Afirka, Afirka ta Kudu, libya da sauran kasashen Afirka. A wajen Afirka, yan kasuwa daga Burma, Dubai, India, China, Burtaniya, Saudi Arabia, America da sauran kasashe suma suna tallafawa kasuwar hatsi don abubuwa kamar su zogale da ganyaye, iri essame, furen Hibuscus (Sobu) da sauran abubuwa kamar suya wake, Wake, Rogo, Gero, masarar Guinea, da sauran abubuwa. <ref>https://allafrica.com/stories/201604110924.html</ref>
== Manazarta ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Dawanau}}
[[Category:Kasuwannin Kano]].
and1qt70mgqw40mco54u9vukhc7e5cp
973546
973544
2026-10-29T23:12:59Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kasuwar Dawanau babbar kasuwa ce a Kano da ta shahara wajen sayar da hatsi. Ita ce babbar kasuwar hatsi a yammacin Afrika kuma tana samar da abinci ga Najeriya da kasashen makwabta.
973546
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Dawanau Market.jpg|thumb|kasuwar dawanau]]
'''Kasuwar Dawanau babbar kasuwa ce a Kano da ta shahara wajen sayar da hatsi. Ita ce babbar kasuwar hatsi a yammacin Afrika kuma tana samar da abinci ga Najeriya da kasashen makwabta. Dawanau''' Ita ce kasuwar hatsi mafi girma a Nahiyar Afirka, saboda da girma na hada-hadar kasuwanci da ya ke faruwa a cikin kasuwar a kullum.Tana cikin garin Dawanau dake Karamar Hukumar Dawakin Tofa a jihar Kano, Najeriya.
== Tarihi ==
Kasuwar Dawanau tsohuwar kasuwar hatsi ce a Najeriya da Afirka.Tana cikin garin Dawanau, karamar [[Dawakin Tofa|Hukumar Dawakin Tofa]] a jihar Kano.
== Ayyuka ==
Kasuwar Dawanau ta kasance kasuwar hatsi mafi girma a Afirka. Tana tattara masu saye da sayarwa daga kasashe daban-daban na Afirka, Turai, Asiya, Amurka da Saudia. Ana kuma safarar kayayyaki a kowace rana zuwa Togo, Burkina Faso, Kamaru, Chadi, Nijar, Ghana tsakiyar Afirka, Afirka ta Kudu, libya da sauran kasashen Afirka. A wajen Afirka, yan kasuwa daga Burma, Dubai, India, China, Burtaniya, Saudi Arabia, America da sauran kasashe suma suna tallafawa kasuwar hatsi don abubuwa kamar su zogale da ganyaye, iri essame, furen Hibuscus (Sobu) da sauran abubuwa kamar suya wake, Wake, Rogo, Gero, masarar Guinea, da sauran abubuwa. <ref>https://allafrica.com/stories/201604110924.html</ref>
== Manazarta ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Dawanau}}
[[Category:Kasuwannin Kano]].
4rm6asfd1yqx2lnoo7e4e3ui8vw7x61
Dutsen Dala
0
14821
973509
730559
2026-10-29T21:59:00Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Dutsen Dala wani tsohon dutse ne a cikin birnin Kano. Yana da tsawon mita 534. Tarihi ya nuna cewa mutanen farko da suka zauna a Kano sun zauna a kusa da wannan dutsen kafin kafa birnin Kano.
973509
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:KanofromDalaHill.jpg|thumb|Kano, kamar yadda ake iya gani daga Dutsen Dala, a cikin 2005]]
[[File:Dalla Hill from Kano City.jpg|thumb|dutsen Dala ]]
'''Dutsen Dala wani tsohon dutse ne a cikin birnin Kano. Yana da tsawon mita 534. Tarihi ya nuna cewa mutanen farko da suka zauna a Kano sun zauna a kusa da wannan dutsen kafin kafa birnin Kano. Dala''' dutse ne mai tarihi da ke cikin [[Kano (birni)|birnin Kano]], a [[Arewacin Najeriya]]. Wannan dutse ya shahara ne wajen kasancewa wurin ibada da zaman gargajiya kafin zuwan addinin [[Musulunci]] a yankin. Har ila yau, yana daga cikin wuraren tarihi da al’adu da ake danganta da kafa masarautar Kano.
=== Tarihi ===
A cewar tsoffin al’adu, kafin zuwan Musulunci, Dutsen Dala shi ne cibiyar bautar gumaka a Kano. An ce akwai wani babban boka mai suna '''[[Barbushe]]''' wanda ke kula da gumakan da ake kira ''[[Tsumburbura]]''. Ana gudanar da bukukuwan gargajiya a wannan wuri, inda mutane daga sassa daban-daban na Kano da kewaye ke zuwa yin hadaya da neman albarka.<ref name="Hogben1978">H. M. Hogben & A. H. M. Kirk-Greene, ''The Emirates of Northern Nigeria: A Preliminary Survey of their Historical Traditions'', Oxford University Press, 1978, shafi na 180-185.</ref>
Bayan zuwan Musulunci a ƙarni na 14 zuwa 15, muhimmancin Dutsen Dala wajen bauta ya ragu, domin sarakunan Kano suka rungumi Musulunci. Duk da haka, wurin ya ci gaba da kasancewa muhimmiyar alama ta tarihin birnin.
=== Al’adu da Addini ===
Dutsen Dala na da muhimmanci a al’adun gargajiya na Kano. An danganta shi da farko-farkon al’adun Hausa kafin zuwan Musulunci. Wannan dutse ya zama alamar canji daga tsoffin addinai zuwa Musulunci, wanda daga baya ya mamaye Kano gaba ɗaya.<ref>R. Adeleye, ''Hausaland and the Sokoto Caliphate'', in J. F. Ade Ajayi & Michael Crowder (eds.), ''History of West Africa, Vol. 1'', Longman, 1971.</ref>
=== Muhimmanci a yau ===
A yau, Dutsen Dala na daya daga cikin muhimman wuraren tarihi a Kano. Yana jawo hankalin masu binciken tarihi, dalibai, da maziyarta. Wurin na nuna alaka tsakanin al’adun gargajiya da zuwan Musulunci, wanda ya zama ginshikin tarihin Kano da Hausawa gaba ɗaya.<ref>Mahdi Adamu, ''The Hausa Factor in West African History'', Zaria: Ahmadu Bello University Press, 1978.</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Kano]]
[[Rukuni:Duwatsu a Najeriya]]
lw2c9c3urj0cfwxz7bbvom58r9wtrpw
Faith Michael
0
15181
973713
606162
2026-10-30T11:45:04Z
Zahrah0
14848
973713
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bangaskiya Michael''' (nee '''Ikidi.''' an Haife ta a ranar 28 ga watan Fabrairu, shekara ta alif æa1987) yar wasan kwallan kafa ce na a [[Ɗan Nijeriya|Nijeriya]] wacce take buga baya a Najeriya da kuma Damallsvenskan kulob Piteå IF. Kuma tana cikin tawagar yan kwallan mata ana Najeriya.
== Farkon rayuwa ==
An haife ta a [[Port Harcourt|Fatakwal]], Najeriya, Ikidi ta girma ne a jihar Edo.
== Aikin kulub ==
A shekarar 2006, Ikidi ta kasance daya daga cikin ‘yan wasan Najeriya uku da suka kasance sahun farko na‘ yan Afirka da suka taka leda a Gasar [[Sweden]] yayin bugawa QBIK wasa.<ref name="bbc_breakingbarriers">{{cite web|last1=Reeves|first1=Simon|title=Breaking new barriers|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/4857278.stm|publisher=BBC|access-date=26 April 2016|date=29 March 2006}}</ref>
A watan Disambar 2015, Ikidi ya sanya hannu kan karin shekara biyu tare da Piteå.<ref>{{cite web|last1=Zimmer|first1=David|title=Faith ikidi extends with Pitea|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=98&artikel=6329439|publisher=Sveriges Radio|access-date=26 April 2016|date=18 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Faith Ikidi förlänger med Piteå IF|url=http://www.damfotboll.com/nyheter/2015/12/faith-ikidi-forlanger-med-pitea-if|publisher=Dam Football|access-date=26 April 2016|date=18 December 2015|archive-date=5 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170605131033/http://www.damfotboll.com/nyheter/2015/12/faith-ikidi-forlanger-med-pitea-if|url-status=dead}}</ref>
== Ayyukan duniya ==
[[File:Faith Ikidi.jpg|thumb|Faith Michael]]
Ikiri ya wakilci Najeriya a kan manyan ‘yan wasan kasar tun 2004.<ref>{{cite news|title=One more tune up game for Falcons|url=http://supersport.com/football/nigeria/news/101019/One_more_tune_up_game_for_Falcons|work=Sport24|date=19 October 2010|access-date=13 April 2011}}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A watan Nuwamba 2006, ta taimaka wa kungiyar lashe Kofin Afirka na Mata na biyar bayan da ta doke Ghana da ci 1 da 0.<ref>{{cite web|last1=Okeleji|first1=Oluwashina|title=Nigeria clinch fifth AWC title|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/6139354.stm|publisher=BBC Sport|access-date=26 April 2016|date=11 November 2006}}</ref>
== Girmamawa da kyaututtuka ==
'''Najeriya'''
* Gasar Kofin Afirka ta Mata ta Kasashe : 2006, 2016, 2018
'''Team din kungiyar'''</
* Damallsvenskan: 2009
* Super Cup Mata: 2010
'''Kowane mutum'''
* Damallsvenskan Wakilin Shekara: 2015<ref>{{cite web|title=Faith Ikidi delighted to win defender of the year award in Sweden|url=http://www.news24.com.ng/Sport/Football/faith-ikidi-delighted-to-win-defender-of-the-year-award-in-sweden-20151110|publisher=News24|access-date=26 April 2016|date=10 December 2015|archive-date=12 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512183549/http://www.news24.com.ng/Sport/Football/faith-ikidi-delighted-to-win-defender-of-the-year-award-in-sweden-20151110|url-status=dead}}</ref>
'''Team din kungiyar'''
* Damallsvenskan: 2018
== Rayuwar mutum ==
Ikidi ta auri mijinta Nick Michael a ranar 12 ga Disamba 2015.<ref>{{cite web|last1=Okonkwo|first1=Oge|title=Super Falcons defender weds fiancé|url=http://pulse.ng/weddings/faith-ikidi-super-falcons-defender-weds-fiance-id4468518.html|publisher=Puse|access-date=26 April 2016|date=16 December 2015|archive-date=14 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514050528/http://pulse.ng/weddings/faith-ikidi-super-falcons-defender-weds-fiance-id4468518.html|url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* Faith Michael
* [http://www.piteaif.se/member.asp?teamID=10196&memberID=261716 Bayanin Piteå] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160812163831/http://piteaif.se/member.asp?teamID=10196&memberID=261716 |date=2016-08-12 }}
* [http://www.linkopingfc.com/index.php?playerid=56 Bayanin Linkoping]
[[Category:Mata]]
[[Category:Mata yan kwallo]]
[[Category:Mata yan kwallan kafa]]
[[Category:Haihuwan 1987]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Mutane]]
[[Category:Mutane daga jihar Bayelsa]]
mevyxf0mwd9vbfa09f8db1rkr9ydzef
Rasheedat Ajibade
0
15222
973717
913797
2026-10-30T11:49:21Z
Zahrah0
14848
973717
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|2}}
[[File:Phase_de_match_Nigeria_-_Botswana_1.jpg|200px|right|thumbnail|Rasheedat Busayo Ajibade, a filin daga]]
[[File:Coiffure_a_la_CAN.jpg |thumb| Rasheedat Ajibade]]
[[Fayil:Rasheedat Ajibade.jpg|thumb|Rasheedat Ajibade]]
'''Rasheedat Ajibade''' (an haife ta ne a ranar 8 ga watan Disamban, shekara ta alif 1999),<ref>{{Cite web|url=https://us.soccerway.com/players/rasheedat-ajibade/333745/|title=R. AJIBADE|website=Soccerway|access-date=17 February 2018}}</ref> ƙwararriyar ’yar ƙwallon [[Kwallan Kwando|ƙafa]] ce ta Nijeriya wanda take buga wa ƙungiyar kwallon kafa ta Atletico Madrid wadda ke kasar ta andalus a cikin Toppserien da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta mata ta kasar Najeriya. Ajibade ta wakilci Najeriya a wasannin shekaru masu yawa, kafin ta fara buga wa babbar kungiyarta gasar cin Kofin WAFU na shekarar 2018, a Côte d'Ivoire. A shekarar 2017, shafin ''Goal.com'' ne ya st ta yi suna sosai, saboda saka ta a ciki a jerin 'yan kwallon mata masu hazaka na farko a cikin jerin manyan 'yan kwallo 10 da suka yi fice a Nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-ng/galleries/top-10-african-most-promising-women-footballers-to-watch-in/1/8rzxzjrahx1f179qlamgckl98|title=Top 10: African most promising women footballers to watch in 2018|website=Goal.com|access-date=17 February 2018}}</ref>
== Kariyan kwallo ==
Ajibade ta wakilci Najeriya a matakin buga kwallon mata na kasa da shekera 17 <ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/sports/156368-costa-rica-2014-nigerias-u17-women-coach-names-21-players.html|title=Costa Rica 2014: Nigeria's U17 Women Coach names 21 players|website=Premium Times|access-date=17 February 2018}}</ref>,‘ kuma ta buga wa Najeriya wasa a matakin shekara 0 da kuma manyan ‘yan wasan kasar. Tana taka leda a kungiyar kwallon kafa ta FC Robo tun a kakar wasannin shekarar 2013, ta Nigeria Premier League. A cikin shekarar 2014, an lissafa ta a cikin ɗaya daga cikin mafi kyawun ƙwararrun matasa a gasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.sl10.ng/news/articles/countries/Nigeria/the-top-25-young-talents-in-nigeria-women-football/166368|title=The Top Young Talent In Nigerian Women's Football|date=19 June 2014|website=SL10|access-date=17 February 2018}}</ref>A watan Satumbar 2018, ta lashe gasar mata ta 'yan wasan kwallon kafa ta mata a karo na biyu a jere.<ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-ng/news/ajibade-retains-nigeria-women-freestyle-crown/1l5b1nfc3hgqp12xe2372nacgs|title=Rasheedat Ajibade retains Nigeria women freestyle crown|last=Oludare|first=Shina}}</ref>
=== Klub din ===
[[File:Homenaje del Ayuntamiento de Madrid al Atlético de Madrid femenino por ganar la Copa de la Reina 2023.jpg|thumb|Rasheedat Ajibade]]
A yayin wasannin Firimiya Matan Najeriya na shekarar 2015, sati na 2, Ajibade ta kasance cikin kungiyar mako, wanda ''Soccerladuma Afirka ta Kudu ta haɗa'', duk da cewa kungiyarta ta sha kashi a hannun Confluence Queens yayin wasan zagayen.<ref>{{Cite web|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/nigeria-1/sl10-reporter-picks-nigeria-women-s-premier-league-team-of-round-two/209370|title=NWPL Team Of Round Two|date=12 May 2015|website=SL10|access-date=17 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220151859/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/nigeria-1/sl10-reporter-picks-nigeria-women-s-premier-league-team-of-round-two/209370|url-status=dead}}</ref>A kakar wasanni ta 2017 Nigeria Premier League, Ajibade ta zama kyaftin na kungiyar FC Robo <ref>{{Cite web|url=http://scorenigeria.com.ng/2017/07/13/champions-rivers-angels-stay-in-touch-with-bayelsa-queens-after-easy-win-at-robo-queens/|title=Champions Rivers Angels stay in touch with Bayelsa Queens after easy win at Robo Queens|date=13 July 2017|access-date=17 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033626/http://scorenigeria.com.ng/2017/07/13/champions-rivers-angels-stay-in-touch-with-bayelsa-queens-after-easy-win-at-robo-queens/|url-status=dead}}</ref> Ajibade tana daya daga cikin wadanda suka ci kwallaye a gidan Robos da Ibom Mala'iku a lokacin kakar.<ref>{{Cite web|url=https://www.supersport.com/football/nigeria/news/170419/Ogbonda_rues_loss_at_FC_Robo|title=Ogbonda rues loss at FC Robo|website=Supersport|access-date=17 February 2018}}</ref> A ranar 13 ga Yulin 2017, bayan shan kaye a hannun maziyarta Rivers Angels, ''SuperSport'' ta nakalto Ajibade don ta murkushe damar kungiyar ta na samun cancantar zuwa ''Super 4'', saboda bambancin maki da karancin wasannin da suka rage.<ref>{{Cite web|url=https://www.supersport.com/football/nigeria/news/170713/Ajibade_unsure_of_NWFL_Super_Four|title=Ajibade unsure of NWFL Super Four|access-date=17 February 2018}}</ref> Ajibade ta lashe gasar farko ta gasar cinikin 'yanci ta kasa ta Najeriya, wadda gasa ce don bunkasa harkar wasan kwallon kafa .<ref>{{Cite web|url=https://cityvoiceng.com/mccarthy-obanor-rasheedat-ojubade-emerge-nigeria-freestyle-football-champions/|title=McCarthy Obanor, Rasheedat Ajibade emerge Nigeria Freestyle Football Champions|date=25 July 2017|access-date=17 February 2018|archive-date=3 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603174326/https://cityvoiceng.com/mccarthy-obanor-rasheedat-ojubade-emerge-nigeria-freestyle-football-champions/|url-status=dead}}</ref> A shekarar 2017, duk da cewa Robo ba ta cikin kungiyoyin da suka kammala, Ajibade ta zama gwarzuwar 'yar wasa ta bana bayan da ta ci kwallaye takwas don tserar da kungiyar ta daga faduwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2017/11/24/lba-2017-takes-centre-stage-in-lagos/|title=LBA 2017 Takes Centre Stage in Lagos|date=24 November 2017|access-date=17 February 2018}}</ref> A watan Mayu 2018, an zaba ta a matsayin mafi kyawun 'yan wasa a gasar Firimiyar Mata ta Najeriya ta 2017, a Kyaututtukan Najeriyar .<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/sports/football/mikel-moses-lead-nominations-for-nigeria-pitch-awards-id8361598.html|title=Mikel, Moses lead nominations for fifth edition|last=Abayomi|first=Tosin|date=11 May 2018|website=Pulse|access-date=28 July 2018|archive-date=29 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729013242/https://www.pulse.ng/sports/football/mikel-moses-lead-nominations-for-nigeria-pitch-awards-id8361598.html|url-status=dead}}</ref> A cikin Disamba 2018, Ajibade ta ba da rahoton sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu tare da ƙungiyar Norway, Avaldsnes IL, ƙungiyar da ke wasa a Toppserien.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/norwegian-outfit-avaldsnes-sign-rasheedat-ajibade-from-fc/jdqxb89jvbdo1t6g3cflkwkq3|title=Norwegian outfit Avaldsnes sign Rasheedat Ajibade from FC Robo Queens|last=Ahmadu|first=Samuel|date=26 December 2018|website=Goal.com|access-date=29 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/46694436|title=Rasheedat Ajibade: Nigeria's rising star moves to Norway|last=Okeleji|first=Oluwashina|website=BBC|access-date=29 December 2018}}</ref>A ranar 1 ga Janairu, 2021, Atletico Madrid ta sanar da kulla yarjejeniya da Rasheedat Ajibade na tsawon shekaru biyu <ref>{{Cite web|url=https://www.mysportdab.com/2021/01/atletico-madrid-sign-nigerian-footballer-rasheedat-ajibade/|title=Rasheedat Ajibade Joins Atletico Madrid|last=Adedotun|first=Osi-Efa|website=MySportDab.com}}</ref>
=== Ayyukan duniya ===
A wasannin share fage na Afirka, a kan hanyarsu ta zuwa gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA 'yan kasa da shekaru 17, Ajibade ya zura kwallaye biyu a wasan farko da Najeriya ta doke Namibia.<ref>{{Cite web|url=http://silverbirdtv.com/uncategorized/23922/fifa-u-17-womens-world-cup-qualifiers-flamingoes-whip-namibias-baby-gladiators/|title=FIFA U-17 Women's World Cup Qualifiers: Flamingoes Whip Namibia's Baby Gladiators|website=Silverbird television|access-date=17 February 2018|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226035400/http://silverbirdtv.com/uncategorized/23922/fifa-u-17-womens-world-cup-qualifiers-flamingoes-whip-namibias-baby-gladiators/|url-status=dead}}</ref> A gasar da ta dace, Ajibade ce ta ci kwallon farko a wasan farko da Najeriya ta buga da China<ref>{{Cite web|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2014/03/17/under-17-womens-world-cup-nigeria-edge-china/|title=Under 17 Women's World Cup: Nigeria Edge China|date=17 March 2014|website=PM News|access-date=17 February 2018}}</ref> . A wasan karshe na rukuni da Mexico, Ajibade ta ci kwallo wa Najeriya, ci biyu da nema don buga wasan kwata fainal da Spain.<ref>{{Cite web|url=http://www.nigerianmonitor.com/fifa-u-17-womens-world-cup-nigeria-beat-mexico-3-0-to-take-on-spain-in-quarter-final/|title=FIFA U-17 Women's World Cup: Nigeria beat Mexico 3 – 0, to take on Spain in quarter-final|website=Nigerian Monitor|access-date=17 February 2018|archive-date=13 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113191314/http://www.nigerianmonitor.com/fifa-u-17-womens-world-cup-nigeria-beat-mexico-3-0-to-take-on-spain-in-quarter-final/|url-status=dead}}</ref>
Ajibade ta kasance cikin Koci Bala Nikiyu mutum 21 da za su fafata a Gasar Cin Kofin Kwallon Kafa ta Mata ta Duniya ta FIFA U-17 na 2016, sanye da riga mai lamba 10.<ref>{{Cite web|url=http://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=20541|title=NFF Announces Kit Numbers : Rasheedat Ajibade 10, Patience Dike 3, Omokwo 9|access-date=17 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=20540|title=Prolific Strikers Rasheedat Ajibade, Aku Headline Nigeria 21-Player World Cup|website=All Nigeria Soccer|access-date=17 February 2018}}</ref> A gasar, Ajibade ita ce kyaftin din Najeriya, kuma ta yi magana da ''FIFA.com'' a kan ''kudurin'' kungiyar na yin abinda ya fi na kwata fainal da suka yi a shekarar 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.completesportsnigeria.com/flamingoes-captain-ajibade-must-score-vs-korea-advance/#more|title=Flamingoes Captain Ajibade: We Must Score Vs Korea And Advance|date=6 October 2016|website=[[Complete Sports]]|access-date=17 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033404/https://www.completesportsnigeria.com/flamingoes-captain-ajibade-must-score-vs-korea-advance/#more|url-status=dead}}</ref> Ajibade ita ma tana daga cikin 'yan wasan Najeriya a gasar cin kofin duniya ta Mata 'yan kasa da shekaru 20 na shekarar 2016, an ba ta suna-wanda ya fi dacewa a wasan rukuni na biyu da Canada .<ref>{{Cite web|url=http://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=21095|title=Rasheedat Ajibade Shines As Nigeria Win 3–1 Against Canada|date=16 November 2016|access-date=17 February 2018}}</ref>
A karawar farko domin tantance wakilin Afirka a FIFA FIFA U-20 World Cup na Mata, Ajibade ta zura kwallaye biyu a wasan farko da suka kara da Tanzania, wanda ya ba Najeriya damar cin kwallaye uku kafin karawa ta biyu a Dar e Sallam.<ref>{{Cite web|url=http://www.brila.net/rasheedat-ajibade-double-falconets-thrashed-tanzania-benin-city/|title=Rasheedat Ajibade at the double as Falconets thrashed Tanzania in Benin-city|date=16 September 2017|website=[[Brila FM]]|access-date=17 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033241/http://www.brila.net/rasheedat-ajibade-double-falconets-thrashed-tanzania-benin-city/|url-status=dead}}</ref> A karawa ta biyu, wanda aka buga a watan Oktoba 2017, Ajibade ta ci kwallaye biyu a Najeriya ci 6 da nema a kan gida-gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailytrust.com.ng/nigeria-demolish-tanzania-6-0-in-world-cup-qualifier.html|title=Nigeria demolish Tanzania 6–0 in World Cup qualifier|website=Dailytrust|access-date=17 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033150/https://www.dailytrust.com.ng/nigeria-demolish-tanzania-6-0-in-world-cup-qualifier.html|url-status=dead}}</ref> A ranar 27 ga Janairun 2018, Ajibade ta zura kwallaye biyu a raga a wasan da Najeriya ta doke Afirka ta Kudu da ci shida, nasarar ta tabbatar da cancantar Najeriya ta shiga Gasar Kofin Duniya ta Mata ta U-20 ta 2018 a Faransa.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/nigeria-proved-no-match-south-155105561.html|title=South Africa proved no match for Nigeria, says Rasheedat Ajibade|website=Yahoo|access-date=17 February 2018|archive-date=2 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702230041/https://sports.yahoo.com/nigeria-proved-no-match-south-155105561.html|url-status=dead}}</ref>
A watan Fabrairun 2018, Ajibade tare da [[Joy Jegede]], Osarenoma Igbinovia da sauran 'yan wasa 18 ne babban koci, Thomas Dennerby ya zaba don su wakilci Najeriya a gasar WAFU ta farko a Côte d'Ivoire.<ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-gh/news/fc-robo-queens-rasheedat-ajibade-tops-nigeria-woman-squad/1cvsa4mga3avk114uonh1oudmh|title=FC Robo Queen's Rasheedat Ajibade tops Nigeria women squad for 2018 Wafu Women's Cup|last=Samuel|first=Ahmadu|date=12 February 2018|website=Goal.com|access-date=17 February 2018}}</ref> A wasa na biyu na rukuni-rukuni na gasar yanki, Ajibade ta ci kwallaye uku wanda ya kai Najeriya wasan dab da na karshe yayinda ya rage wasa.<ref>{{Cite web|url=https://punchng.com/wafu-falcons-thrash-senegal-3-0-to-qualify-for-semi-finals/|title=WAFU: Falcons thrash Senegal 3–0 to qualify for semi-finals|date=17 February 2018|website=The Punch|access-date=18 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://scorenigeria.com.ng/2018/02/17/rasheedat-ajibade-hat-trick-fires-super-falcons-to-wafu-cup-semis/|title=Rasheedat Ajibade hat-trick fires Super Falcons to WAFU Cup semis|website=Score Nigeria|access-date=18 February 2018|archive-date=17 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217225816/http://scorenigeria.com.ng/2018/02/17/rasheedat-ajibade-hat-trick-fires-super-falcons-to-wafu-cup-semis/|url-status=dead}}</ref>
Ajibade tana daya daga cikin 'yan kungiyar kwallon kafar mata ta Afirka ta 2018, inda ta lashe gasar tare da kungiyar.<ref>{{Cite web|url=https://punchng.com/coach-names-final-super-falcons-squad-for-2018-women-afcon/|title=Coach names final Super Falcons squad for 2018 Women AFCON|website=Punch Newspapers|language=en-US|access-date=2019-06-26}}</ref>
== Lamban girma ==
=== Kowanne mutum ===
* Gwarzon Bloggers na League - 2017 Matan Mata ta Premier ta Premier na Zamanin<ref>{{Cite web|url=https://theeagleonline.com.ng/okpotu-wins-lbanpfl-player-of-the-season-award-full-list-of-winners/|title=Okpotu Wins LBA/NPFL Player Of The Season Award + Full List Of Winners|publisher=Eagle Online|access-date=17 February 2018}}</ref>
* Lambobin yabo na Nijeriya - 2017 Matan Firimiya Lig na gasar Premier ta bana<ref>{{Cite web|url=http://dailypost.ng/2018/05/30/mikel-miss-moses-ndidi-others-win-2017-2018-nigeria-pitch-awards-full-list/|title=Mikel miss out as Moses, Ndidi, others win 2017/2018 Nigeria Pitch Awards|last=Don|first=Silas|website=Dailypost|access-date=28 July 2018}}</ref>
* Firimiyan Mata na Najeriya na 2017 - Wanda ya fi kowa zura kwallaye (wanda aka <small>hada shi tare da Reuben Charity</small> )<ref>{{Cite web|url=http://m.goal.com/e/en-au/news/4016/main/2017/12/14/41022042/top-10-african-most-promising-women-footballers-to-watch-in/rasheedat-ajibade-nigeria/10|title=Top 10: African most promising women footballers to watch in 2018|access-date=18 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033309/http://m.goal.com/e/en-au/news/4016/main/2017/12/14/41022042/top-10-african-most-promising-women-footballers-to-watch-in/rasheedat-ajibade-nigeria/10|url-status=dead}}</ref>
* Kwallon Najeriya NFF - 2018 Sun Player ta shekara<ref>{{Cite web|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/02/21/moses-oshoala-win-at-maiden-aiteo-nff-awards/|title=Moses, Oshoala Win at Maiden Aiteo/NFF Awards|website=ThisDay|access-date=23 February 2018}}</ref>
* Kofin mata na WAFU 2018 - na biyu mafi yawan kwallaye a raga <small>(wanda aka hada shi da Ines Nrehy da Janet Egyir )</small>
=== Kungiyar kwallan kafa ===
* 2014 FIFA U-17 Kofin Duniya na Mata - Kwata kusa da na karshe
* Kofin mata na WAFU 2018 - na uku<ref>{{Cite web|url=https://www.completesportsnigeria.com/super-falcons-outscore-mali-claim-wafu-womens-cup-bronze/|title=Super Falcons Outscore Mali To Claim WAFU Women's Cup Bronze|website=Complete Sports|access-date=26 February 2018|archive-date=27 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227034305/https://www.completesportsnigeria.com/super-falcons-outscore-mali-claim-wafu-womens-cup-bronze/|url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
== Diddigin bayanai na waje ==
* Rasheedat Ajibade at Soccerway
{{DEFAULTSORT:Ajibade, Rasheedat}}
[[Category:Mata]]
[[Category:Mata yan Najeriya]]
[[Category:Yan kwallan kafa]]
[[Category:Ƴan Najeriya]]
[[Category:Haihuwan 1999]]
[[Category:Mata yan kwallon kafa]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
76b63n9jbwvtafa2fmhlop2y9ruima7
Chidinma Okeke
0
15254
973716
851349
2026-10-30T11:47:30Z
Zahrah0
14848
973716
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chidinma Nkeruka Okeke''' (an haife ta ne a ranar 11 ga watan Agustan shekarar 2000)<ref>{{Cite web|url=https://us.soccerway.com/players/chidinma-nkeruka-okeke/463896/|title=Chidinma Okeke|website=Soccerway|access-date=3 June 2019}}</ref> ta kasance yar wasan ƙwallon ƙafa ta Nijeriya wacce ke buga wa Kungiyar kwallon kafa na Real Madrid CF wasa .Ta taba kasancewa a kungiyar kwallon kafa ta FC Robo a gasar Firimiya ta Mata ta Najeriya, sannan kuma ta taba yi wa kungiyar kwallon kafa ta mata ta Najeriya wasa . Tana daga cikin 'yan wasan Najeriya da suka lashe Kofin Matan WAFU na shekarar 2019 a [[Côte d'Ivoire|Ivory Coast]] . ta kasance kuma sananniya a fannin kwallan kafa na duniya.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecable.ng/falcons-edge-ivory-coast-on-penalties-to-win-first-wafu-cup|title=Falcons edge Ivory Coast on penalties to win first WAFU Cup|website=The Cable|access-date=3 June 2019}}</ref>
== Kariyan kwallo ==
A cikin shekarar 2016, Okeke ya wakilci kungiyar kwallon kafa ta mata ta matasa 'yan kasa da shekaru 17 a gasar cin kofin duniya ta mata ta mata' yan kasa da shekaru 17 .<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/211185-nigeria-names-squad-fifa-u-17-womens-world-cup.html|title=Nigeria names squad for FIFA U-17 Women's World Cup|date=1 September 2016|access-date=3 June 2019}}</ref>
A shekarar 2017, ta sha kashi a hannun [[Rasheedat Ajibade]] a wasan karshe na rukunin mata na gasar kwallon kafa ta Nigeria Freestyle Football.<ref>{{Cite web|url=https://cityvoiceng.com/mccarthy-obanor-rasheedat-ojubade-emerge-nigeria-freestyle-football-champions/|title=McCarthy Obanor, Rasheedat Ajibade emerge Nigeria Freestyle Football Champions|access-date=3 June 2019|archive-date=3 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603174326/https://cityvoiceng.com/mccarthy-obanor-rasheedat-ojubade-emerge-nigeria-freestyle-football-champions/|url-status=dead}}</ref>
A watan Yulin shekarar 2018, Kocin Christopher Danjuma ya sanya mata suna cikin jerin 'yan wasan karshe na kungiyar kwallon kafa ta mata' yan kasa da shekaru 20 da ke buga gasar cin kofin duniya ta mata ta mata 'yan kasa da shekaru 20 <ref>{{Cite web|url=https://guardian.ng/sport/danjuma-picks-final-squad-for-fifa-u-20-women-world-cup/|title=Danjuma picks final squad for FIFA U-20 Women World Cup|website=Guardian|access-date=3 June 2019|archive-date=3 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603150921/https://guardian.ng/sport/danjuma-picks-final-squad-for-fifa-u-20-women-world-cup/|url-status=dead}}</ref>.
A gasar cin kofin mata ta WAFU na shekarar 2019, Okeke ya kasance a kan kwallaye yayin da kungiyar Najeriya ta doke Nijer don samun nasarar zuwa wasan kusa dana karshe.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/sports/football/super-falcons-thrash-niger-15-0-to-reach-semifinals-of-2019-wafu-womens-cup/25m0ytj|title=Super Falcons thrash Niger 15-0 to reach semifinals of 2019 WAFU Women's Cup|last=Steve|first=Dede|date=12 May 2019|website=Pulse|access-date=3 June 2019}}</ref><ref>"Paris 2024 Olympics: Waldrum picks Ajibade, Nnadozie, Oshoala, 15 others". thenff.com. Nigeria Football Federation. 3 July 2024</ref>
An kuma sanya ta a cikin tawagar Najeriya don 2019 FIFA World Cup Kofin Duniya .<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/evelyn-nwabuoku-chidinma-okeke-top-surprise-names-on/489ip4e0yu1d1689ecvg782ze|title=Evelyn Nwabuoku and Chidinma Okeke top surprise names on Nigeria's Women's World Cup squad|website=Goal.com|access-date=3 June 2019}}</ref><ref>Steve, Dede (12 May 2019). "Super Falcons thrash Niger 15–0 to reach semifinals of 2019 WAFU Women's Cup". Pulse Nigeria. Retrieved 3 June 2019.</ref>
A watan Agusta shekarar 2019, Okeke ya sanya hannu kan Madrid CFF a cikin Spanish Primera División, kuma ya fara buga wasan farko na farko a karawar da suka yi da Real Betis a ranar 8 ga watan Satumba shekara ta 2019.<ref>Nigeria names squad for FIFA U-17 Women's World Cup". ''Premium Times''. 1 September 2016. Retrieved 3 June 2019.</ref><ref>"Danjuma picks final squad for FIFA U-20 Women World Cup". The Guardian. Lagos, Nigeria. 27 July 2018. Retrieved 3 June 2019</ref><ref>"Evelyn Nwabuoku and Chidinma Okeke top surprise names on Nigeria's Women's World Cup squad". Goal.com. Retrieved 3 June 2019</ref>
== <ref>Steve, Dede (12 May 2019). "Super Falcons thrash Niger 15–0 to reach semifinals of 2019 WAFU Women's Cup". Pulse Nigeria. Retrieved 3 June 2019.</ref>Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Mata]]
[[Category:Mutane]]
[[Category:Yan wasan kwallan kafa]]
[[Category:Ƴan Najeriya]]
[[Category:Mata yan kwallon kafa]]
[[Category:Haihuwan 2000]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
227l8oqp7shyhni3eoina8cvnuz68mx
Onome Ebi
0
15258
973714
957252
2026-10-30T11:45:45Z
Zahrah0
14848
973714
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Onome Ebi''' (An haife tane ranar takwas 8 ga watan Mayu a shekra ta alif 1983) yar wasan kwallon kafa ce da kungiyar kwallon kafa ta [[Nijeriya]], da take taka leda yanzu haka a ''Henan Jianye'' a gasar Super League ta mata da kuma kungiyar kwallon kafa ta Nijeriya wato Super Falcons. A shekara ta (2019), ta zama yar wasan kwallon kafa ta Afirka ta farko da ta fara wasa a Gasar (FIFA 5), na Kofin Duniya.
== Kariyan ta ==
Ta taka leda a Bayelsa Queens FC, a gasar mata ta Najeriya kafin ta koma Piteå IF da Djurgårdens IF a [[Sweden]]'s Damallsvenskan . Ebi ta ce "Na ji dadin zama na a Turkiyya saboda yanayi mai kyau. Zuwa Sweden wasa ne na ball daban, kasancewar yanayin sanyi ya sanya ni wahala in yi wasan ƙwallo mai kyau. Yanayin son mai kyau na layin Sweden ya sanya na fara komawa Turkiya don Ataşehir Belediyespor FC a Firimiya na Farko.<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://newtelegraphonline.com/onome-ebi-no-regrets-dropping-school-play-soccer/ |access-date=2020-11-24 |archive-date=2016-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111064301/https://newtelegraphonline.com/onome-ebi-no-regrets-dropping-school-play-soccer/ |url-status=dead }}</ref>
Daga nan ta buga wa kungiyoyin [[Turkiyya]] Düvenciler Liseispor da Ataşehir Belediyespor a gasar Firimiya ta Farko.<ref>{{cite web|last1=Nwani|first1=Emeka|title=Super Falcons' Onome Ebi wins Turkish league title|url=http://www.goal.com/en-ng/news/4093/nigeria/2012/06/14/3174534/super-falcons-onome-ebi-wins-turkish-league-title|publisher=Goal.com|access-date=10 November 2016|date=14 June 2012}}</ref>Ta fara buga gasar zakarun Turai a watan Agusta na shekara ta( 2012), yayin da take buga wa Ataşehir Belediyespor wasa.<ref>{{cite web|title=Onome Ebi|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250031287/profile/index.html|publisher=UEFA|access-date=10 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170526154729/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250031287/profile/index.html|archive-date=26 May 2017|url-status=dead}}</ref>
Ta koma Sweden Damallsvenskan a shekara ta (2013), don taka leda a Sunnanå SK kafin ta tafi [[Belarus]] don taka leda a FC Minsk a gasar Premier ta Belarus .<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-ng/news/4110/nigerians-abroad/2015/04/18/10879022/nigerian-trio-help-fk-minsk-win-belarus-women-super-cup|title=Nigerian trio help FK Minsk win Belarus Women Super Cup|publisher=Goal.com|access-date=29 June 2015}}</ref> Yayin da take can, ta kasance mamba a ƙungiyar da ta lashe Firimiya ta Belarusiya, Kofin Matan Belarus da Kofin Super Mata na Belarus sau biyu.
A duka wasannin kungiyoyi da na duniya, Ebi tana matsayin lamba ta biyar a kungiyar saboda mahimmancin da yake mata. Lokacin da ta isa Minsk, an riga an karɓi lambar mai zane, don haka ta nemi lambar( 55 ),a maimakon haka.
A yanzu haka tana taka leda a Henan Huishang ta rukuni na biyu na kasar Sin, inda ta sanya hannu a shekara ta (2018).
== Ayyukan duniya ==
Ebi yar kungiyar kwallon kafa ta Najeriya ne. a ranar shida 6 ga watan Yuli a shekara ta dubu biyu da goma Sha Tara (2019), ta zama na farko da kwallon Afrika zuwa play a biyar <ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/nigerias-onome-ebi-makes-african-history-with-fifth-womens-world-/1ufj402t0guw91uzvkl7kvrkft|title=Nigeria's Onome Ebi makes African history with fifth Women's World Cup appearance {{!}} Goal.com|last=Correspondent|website=www.goal.com|language=en|access-date=2019-06-13}}</ref>Fifa World Cup gasa, da shan kashi a cikin 2003, 2007, 2011 da kuma 2015, 2019 ta bugu na FIFA mata gasar cin kofin duniya da kuma 2008 Beijing Olympic .<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=190157/|title=FIFA player stats|publisher=FIFA|access-date=29 June 2015}}{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|last1=Saaid|first1=Hamdan|title=Games of the XXIX. Olympiad|url=http://www.rsssf.com/tableso/ol2008f-women-det.html|publisher=RSSSF|access-date=10 November 2016|date=18 September 2008}}</ref>
Ebi ta kuma kasance memba na 'yan wasan Najeriya a gasar 2008, <ref>{{cite news|title=Nigeria/Ghana: 2008 African Women Championship – Super Falcons Begin Campaign Against Ghana Today|url=http://allafrica.com/stories/200811180993.html|access-date=10 November 2016|work=AllAfrica|date=11 November 2008}}</ref> 2010,<ref>{{cite web|title=Falcons go headlong for women's title on SuperSport|url=http://www.bloemfonteincelticfc.co.za/articles.aspx?Id=382040|publisher=Bloemfontein Celtic|access-date=10 November 2016|date=28 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510120106/http://www.bloemfonteincelticfc.co.za/articles.aspx?Id=382040|archive-date=10 May 2017|url-status=dead}}</ref> 2012, 2014, 2016 da 2018 na Gasar Matan Afrika, <ref>{{cite news|title=Falcons' Onome Ebi joins other pros in camp|url=http://m.news24.com.ng/nigeria/Sport/Football/Falcons-Onome-Ebi-joins-other-pros-in-camp-20121016|access-date=10 November 2016|work=News 24|date=16 October 2012|archive-date=11 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111063620/http://m.news24.com.ng/nigeria/Sport/Football/Falcons-Onome-Ebi-joins-other-pros-in-camp-20121016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Ahmadu|first1=Samuel|title=Minsk Release Esther Sunday & Onome Ebi for AWC|url=http://www.goal.com/en-ng/news/4093/nigerian-football/2014/09/29/5142661/minsk-release-esther-sunday-onome-ebi-for-awc|publisher=Goal.com|access-date=10 November 2016|date=29 September 2014}}</ref>she gasar sau hudu (2010, 2014 , 2016 da 2018).<ref>{{cite news|title=African International Competitions|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/9049468.stm|access-date=10 November 2016|work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite news|title=Nigeria reclaim African women's title|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29739296|access-date=10 November 2016|work=BBC Sport|date=25 October 2014}}</ref>
== Lamaban girmaa ==
=== Kulab ===
; Ataşehir Belediyespor
* kungiyar Kwallon Kafa ta Mata ta Farko (2): (2011 zuwa 2012, 2012 zuwa shekara ta dubu biyu da goma Sha uku (2013)
; FC Minsk
* Premier Belarus (1):( 2014)
* Kofin Matan Belarus (1):( 2014)
* Kofin Super Belarus na Mata (2): (2014 zuwa2015)
=== Na duniya ===
; Najeriya
* Gasar Mata ta Afirka (4): (2010 , 2014, 2016 , 2018)
'''Lambobin Mutum'''
* NFF-Aiteo 'Yar wasan kwallon kafa ta bana: (2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/onome-ebi-wins-2018-nff-womens-player-of-the-year-award/16izczr91zruh126hu8nb7kf7j|title=Onome Ebi wins 2018 NFF Women's Player of the Year award {{!}} Goal.com|last=Correspondent|website=www.goal.com|language=en|access-date=2019-06-13}}</ref>
* IFFHS CAF Kungiyar Hadin gwiwar <ref>{{cite web|url=https://www.iffhs.de/posts/925|title=IFFHS WOMAN TEAM - CAF - OF THE DECADE 2011-2020|work=IFFHS|date=28 January 2021}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* Onome Ebi – FIFA competition record
* Onome Ebi – UEFA competition record
* Onome Ebi at SvFF (in Swedish)
* Onome Ebi at Soccerway
ttri0mhpn9yu0157x2rx9wo58m37caq
Selam Tesfaye
0
15931
973464
644347
2026-10-29T21:23:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973464
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Selam Tesfaye''' (Amhara|ሰላም ተስፋዬ; haihuwa Oktoba 21, 1993)<ref name=":0">{{Cite web|title=Selam Tesfaye, Ethiopia, 'My own Father Gave Me HIV'|url=http://www.thenewhumanitarian.org/q-and/2007/08/13/selam-tesfaye-ethiopia-my-own-father-gave-me-hiv|date=2007-08-13|website=The New Humanitarian|language=en|access-date=2020-05-09}}</ref> ta kasance yar shirin fim din [[Ethiopia]] ce wacce ta fito acikin shahararrun shirye-shiryen da dama.
Ta fito a mataki mai mahimmanci acikin film din ''Crumbs'', wanda Miguel Llansó yayi darekta, Kuma aka tallata amatsayin Ethiopian-made science-fiction film n'a farko.<ref name="tadias">{{cite news |title=The Sci-Fi Romance Film From Ethiopia ‘Crumbs’ Opens in U.S. Theaters |url=http://www.tadias.com/10/06/2015/the-sci-fi-romance-film-from-ethiopia-crumbs-opens-in-u-s-theaters/ |accessdate=10 October 2018 |work=Tadias Magazine |date=6 October 2015}}</ref>
==Farkon rayuwa da karatu==
===Farkon shekaru===
Selam Tesfaye an haife ta ne a shekarar 1993 a Mekelle, Ethiopia. Iyayen ta sun koma [[Harar]] inda nan ne ta gudanar da yarintar ta. <ref name=":0" />
==Rayuwarta==
Selam tana da alaka da Amanuel Tesfaye; sunyi sure tare a shekarar 2018. Suna da yaro ɗaya. A bikin auren ta, ta bayar da bachelorette party tare da wasu sanannun mutane.
==Awards==
A Satumban shekarar 2018, Selam ta lashe Best Actress award a 9th Addis Music Awards, dan fim din ''Yabedech Yarada Lij''.<ref name="addis">{{cite news |title=The 9th Addis Music Award: Esubalew Yitayew and Rophnan |url=http://semonegna.com/9th-addis-music-award/ |accessdate=10 October 2018 |work=Semonegna Ethiopia |date=6 September 2018}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Fina-finai ==
{| class="wikitable
|+[https://www.yageru.com/artist-info.php?aID=2&&aNM=Selam%20Tesfaye This filmography source extracted from Yageru.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250420072602/https://yageru.com/artist-info.php?aID=2&&aNM=Selam%20Tesfaye |date=2025-04-20 }}
!Shekara
!Fim
!Mataki
|-
|2013
|''Sost Maezen''
|Elf
|-
|2013
|''Lik Negn''
|
|-
|2013
|''Yefikire Fikiregna''
|
|-
|2014
|''Freedom''
|
|-
|2014
|''Hiwot Bedereja''
|Seble
|-
|2014
|''Bihones''
|
|-
|2014
|''Weyzerit Dengel''
|
|-
|2014
|''Bechis Tedebke''
|
|-
|2014
|''Martreza''
|
|-
|2015
|''[[Crumbs (film)|Crumbs]]''
|Sayat
|-
|2015
|''Tilefegn''
|
|-
|2016
|''Yemechesh Yarada Lij 2''
|
|-
|2016
|''Beza''
|
|-
|2017
|''Kal''
|
|-
|2017
|''Sost Maezen 2''
|
|-
|2017
|''Yabedech Yarada Lij 3''
|
|-
|2017
|''Yetekelekele''
|
|-
| 2017
|''YeLib QuanQua''
|
|-
|2017
|''Atse Mandela''
|
|-
|2018
|''Yemechereshaw Mishit''
|
|-
|2019
|''Ene''
|
|-
|2019
|''Balekemis''
|
|-
|2019
|''Wagaw''
|
|-
|2019
|''Dink Fikir''
|
|-
|2020
|''Addisu Arada''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{reflist}}
== Hadin waje ==
*{{IMDb name|6349751}}
{{DEFAULTSORT:Tesfaye, Selam}}
[[Category:Haifaffun 1993]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
4skxrdh3xb7wsfvg7tkin9xuegd4gnb
Gidan Makama
0
16488
973521
455373
2026-10-29T22:28:14Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Gidan Makama wani gidan tarihi ne da ke cikin birnin Kano. An gina shi a karni na 15 kuma a yanzu haka yana aiki a matsayin gidan tarihi na jihar Kano inda ake ajiye kayan tarihin Hausawa.
973521
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gidan makama museum.jpg|200px|right|thumbnail|Gidan Makama]]
Gidan Makama wani gidan tarihi ne da ke cikin birnin Kano. An gina shi a karni na 15 kuma a yanzu haka yana aiki a matsayin gidan tarihi na jihar Kano inda ake ajiye kayan tarihin Hausawa. gina gidan ne a ƙarni na 15 ga [[Muhammad Rumfa]] sannan ƙaramin jikokin masarautar da aka naɗa Makama Kano, sarautar gargajiya. Rumfa daga baya ya zama Sarki kuma ya koma sabuwar fada amma Makama na gaba ya zauna ashekara ginin. Bayan da Turawan mulkin mallaka suka mamaye Kano ashekara 1903, wurin ya yi aiki na ɗan lokaci a matsayin ofishin jami'an mulkin mallaka a Kano. Daga baya aka raba tsarin gida uku. Bangare ɗaya ya zama gidan kayan gargajiya wanda Ma'aikatar kayan tarihi ke gudanarwa, Bangare na biyu Kuma ya zama makarantar firamare na uku ya riƙe niyyar asali a matsayin ginin zama. Gidan Makama yanzu yana cikin gidajen kayan tarihi a ƙarƙashin kulawar Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Abubuwan Tarihi na ƙasa kuma ɗayan tsoffin gine -ginen da ke nuna kayan gargajiya na [[Hausawa|Hausa]] . Tsarin asali yana ɗauke da bangon [[laka]] kamar na zamanin amma a shekarun baya wasu ayyukan sabuntawa na zamani sun faru.<ref>{{Cite web|date=2019-08-17|title=Make this summer vacation memorable for your kids|url=https://guardian.ng/guardian-woman/make-this-summer-vacation-memorable-for-your-kids/|access-date=2021-01-04|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2021-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303122635/https://guardian.ng/guardian-woman/make-this-summer-vacation-memorable-for-your-kids/|url-status=dead}}</ref>
[[File:Gidan makama Museum 07.jpg|200px|right|thumbnail|Gidan makama]]
== Manazarta ==
7f802um1gl86ylr1poeug277ldluzme
Kasuwar Kurmi
0
17331
973517
686774
2026-10-29T22:23:28Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kasuwar Kurmi tsohuwar kasuwa ce a cikin birnin Kano da aka kafa a karni na 15. Tana daga cikin tsoffin kasuwanni a yammacin Afrika kuma ta shahara wajen sayar da kayan fata da kayan gargajiya.
973517
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Sandalwood_and_incense_materials_at_Kurmi_Market_Kano.jpg|right|thumb| Kayan turaren wuta a Kasuwar Kurmi.]]
'''[[Kasuwar Kurmi tsohuwar kasuwa ce a cikin birnin Kano da aka kafa a karni na 15. Tana daga cikin tsoffin kasuwanni a yammacin Afrika kuma ta shahara wajen sayar da kayan fata da kayan gargajiya.]] Kurmi''' babbar [[Kasuwa (wuri)|kasuwa ce]] a cikin birnin [[Kano#Tarihin Kano|Kano]], [[Kano (jiha)|Jihar Kano]], [[Nijeriya|Najeriya]] . [[Muhammad Rumfa]], [[Jerin sarakunan Kano|Sarkin Kano ne ya kafa ta]], a karni na Sha biyar 15, kuma har yanzu a karni na ashirin da daya 21 ana amfani da ita. Ya zuwa shekarar dubu biyu da uku 2003, Sale Ayagi shi ne shugaban kungiyoyin kwadago na kasuwar.
Kasuwar Kurmi ta ba da sunan kungiyar [[Kwallan Kwando|kwallon]] kafa.
== Tarihi ==
An kafa kasuwar Kurmi a cikin karni na goma sha biyar (15) a matsayin cibiyar kasuwanci da adana kayayyaki don cigaban kasuwanci a cikin birni, sakamakon fadada kasuwancin yanki da Sahara. An Kuma gina ta a cikin gundumar Jakara na cikin birni. A lokacin ci gabanta, Kano ta zama cibiyar yanki na kasuwancin kayan gona tare da masana'antun aiki a saka da rinin Zani da yin fata da dakuma kayayyakin fata kamar su takalma da irin tuntu nazaman sarakai da mashinfidinsu da samar da tukwane. Wannan ya bayar da gudummawa ga jan hankalin garin ga 'yan kasuwa masu yawo daga Yammacin Sudan da Tripoli da Ghadames wanda ya zo sayen kaya. Kafin zamanin mulkin mallaka, an tsara tsarin kasuwar a cikin sifa hudu tare da rumfar rumbu suna yin layi kamar titi mara tsari; a cikin kasuwar, kebabbun wurare da ke ba da samfuran daban daban kuma cinikin shanu yana cikin bangarorin yamma da gefen kasuwar. Kasuwar mutane ne ke kula da ita wadanda ke kula da takamaiman wuraren zama ko samar da sassan. {{Sfn|Naniya|2001}}
=== Kafin Mulkin mallaka da kuma bayan mulkin mallaka ===
A cikin a shekarar dubu daya da dari tara da hudu 1904, tsohuwar kasuwa ta rushe kuma aka gina sabuwar ta don inganta hanyoyin samar da kudaden shiga ga jama'a. An bude sabuwar kasuwar a shekarar dubu daya da dari tara da tara 1909, kuma an gina ta da rumfuna guda Dari bakwai da hamsin da biyar 755 da aka yi da yumbu. hakanan kuma yana da masallaci da kotu. A cikin shekarun da suka gabata an samu cigaba na kari, an fadada tituna kuma an nemi wasu masu sayar da dabbobi da su yi kaura. Kewayen kasuwar, musamman yankin Jakara su ma sun shaida fadada cigaba. Koyaya, alkiblar ciniki ta canza daga makwabtan birni na arewa da kasuwancin Saharar zuwa ciniki tare da makwabta na Kudu da Turawa.
A shekarar dubu daya da dari tara da sittin da tara 1969, harkar kasuwar ta fada hannun Karamar Hukumar Kano. Tun daga wannan lokacin, Karamar Hukumar ta karfafa kasuwanni na musamman a cikin gari kamar kasuwar 'Yankaba na kayan lambu da Kasuwar Kantin Kwari na kayan Masaku. Wasu 'Yan kasuwar kuma sun koma sabbin cibiyoyin bunkasa biranen kamar Fagge da kasuwar [[Sabon Gari]]. A halin yanzu, kasuwar ta rasa wasu ƙa'idojinta a matsayinta na cibiyar kasuwancin yankin, kuma tana ba da yawancin bukatun masarufin gida. {{Sfn|Naniya|2001}}
== Manazarta ==
* Gaba-gaba cikin mayan kasuwanni a Kano, Fitacciyar Kasuwar Kurmi mai fadi ce amma ba tare da lunguna wanda mutum zai iya dacewa cikin sauki. Sassan tanada kananan kantuna, kananan hanyoyin tafiya da kuma. A cikin ciniki, kiyaye kudin da aka karda kuna shirye da ku biya tareda neman ragi, ba abin da suka fada ba. A kai a kai, zaku samu dama a wannan lokacin har ku bayar da abin da kuka samo. ba kowace shakka. <ref>https://www.tripadvisor.com/Attraction_Review-g317072-d590578-Reviews-Kurmi_Market-Kano_Kano_State.html</ref>
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* [https://www.flickr.com/photos/pritheworld/sets/72157600349262367/ Hotuna na Kano] a flickr.com, gami da hotunan kasuwa da yawa
[[Category:Kano (jiha)]]
[[Category:Kano]]
7wfzjfri8hjq1gymzyhpq0c8bu2fbg0
Aliyu Muhammad Gusau
0
17342
973601
893172
2026-10-30T07:20:36Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973601
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
j5phhd0woq692a3apsej0u4qpsrlnwg
973602
973601
2026-10-30T07:21:04Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973602
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
8aujbtvat24hr99zwf3fiqd1zxnk7cx
973604
973602
2026-10-30T07:21:20Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973604
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
fxme9r4wku9olth85nk2hk5pxxo9vzo
973605
973604
2026-10-30T07:21:49Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973605
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
4df600rm7efe9dpwjnbbssnmvdh9fek
973606
973605
2026-10-30T07:22:05Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973606
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
qtrgkbwbfuh3rwhsmteyn1xx5b2lgep
973608
973606
2026-10-30T07:22:25Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973608
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
czr44cid6q9hyaeh503132w6gk11kqe
973609
973608
2026-10-30T07:22:54Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973609
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
i6zvm0kczh6ljfm3md3w4mtxqh5li9r
973610
973609
2026-10-30T07:23:11Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973610
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
sz6sd9imttda47ypvzzghd7xqep2kfs
973612
973610
2026-10-30T07:23:40Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973612
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
ns9pe69pqlcsiuv15m0z9n0zdkm3z1y
973613
973612
2026-10-30T07:23:54Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973613
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
hy846fperu63252xknk7e3czriydhqn
973614
973613
2026-10-30T07:24:28Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973614
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
5ttjzq0f00na9nx3n3r8bsx1t8cmgx8
973615
973614
2026-10-30T07:24:47Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973615
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
bohk6351dmgx85ro01mapph7rpyeedz
973616
973615
2026-10-30T07:25:42Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973616
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
8t1juvomb7iy9bspukfcxdeb5flx7mi
973619
973616
2026-10-30T07:26:26Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973619
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
6lthhk2dnr3az5ms45jne0wgsjx5ikb
973620
973619
2026-10-30T07:26:51Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973620
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
5tzonhoduiwe7d1o390rni8tdinnf1f
973621
973620
2026-10-30T07:27:07Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973621
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
lbd5f1etsxnbg2sxtemc0lgaa9vlbav
973622
973621
2026-10-30T07:27:41Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973622
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
l1ude3novx8nxlexi6syn43jp96a19b
973624
973622
2026-10-30T07:28:10Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973624
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
t4cc1hq9c691529l0143g2zl5u9tsrt
973626
973624
2026-10-30T07:28:45Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973626
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
31tgirdsucj5j9kub95ac5mdt64731p
973628
973626
2026-10-30T07:29:10Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973628
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
== Rayuwa ta sirri ==
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
gwurunr6hxk9ahsm129d8vebxgrp4mo
973630
973628
2026-10-30T07:29:55Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973630
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
A ranar 8 ga Maris 2010, Mukaddashin Shugaban Kasa [[Goodluck Jonathan]] ya sanar da cewa zai cire Manjo-Janar [[Abdullahi Sarki Mukhtar|Sarki Mukhtar]] daga mukamin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa sannan ya maye gurbinsa da Aliyu. Bayan 'yan kwanaki, Aliyu ya gana da shugabannin tsaro a Abuja domin tattauna rikicin Jos da kuma yanayin tsaro a kasar. Akwai jita-jita cewa ana iya fara duba ayyukan manyan sojoji da 'yan sanda.
== Rayuwa ta sirri ==
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
owv4ic5vdp95kj4g1bo503u61n68u69
973634
973630
2026-10-30T07:32:32Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973634
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
A ranar 8 ga Maris 2010, Mukaddashin Shugaban Kasa [[Goodluck Jonathan]] ya sanar da cewa zai cire Manjo-Janar [[Abdullahi Sarki Mukhtar|Sarki Mukhtar]] daga mukamin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa sannan ya maye gurbinsa da Aliyu. Bayan 'yan kwanaki, Aliyu ya gana da shugabannin tsaro a Abuja domin tattauna rikicin Jos da kuma yanayin tsaro a kasar. Akwai jita-jita cewa ana iya fara duba ayyukan manyan sojoji da 'yan sanda.
== Rayuwa ta sirri ==
Ɗansa [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Mohammed Gusau]] (an haife shi a shekarar 1981) ya yi aiki a matsayin mataimakin gwamnan [[Zamfara|jihar Zamfara]] daga shekarar 2019 har zuwa lokacin da aka tsige shi a shekarar 2022.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
injnk155kpnrbfmiis8hsm7i5lqxfw5
973636
973634
2026-10-30T07:33:03Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973636
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
A ranar 8 ga Maris 2010, Mukaddashin Shugaban Kasa [[Goodluck Jonathan]] ya sanar da cewa zai cire Manjo-Janar [[Abdullahi Sarki Mukhtar|Sarki Mukhtar]] daga mukamin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa sannan ya maye gurbinsa da Aliyu. Bayan 'yan kwanaki, Aliyu ya gana da shugabannin tsaro a Abuja domin tattauna rikicin Jos da kuma yanayin tsaro a kasar. Akwai jita-jita cewa ana iya fara duba ayyukan manyan sojoji da 'yan sanda.
Da yake jawabi a wani taron karawa juna sani a watan Afrilun 2010, Aliyu ya ce tsarin shari'a ya nuna kamar yana haɓaka aikata laifuka kuma hukumomin tsaro sun yi kama da sun yi yawa. Ya kuma ce an yi la'akari da ƙoƙarin yaƙi da cin hanci da rashawa a matsayin wanda ba shi da wani tasiri, kuma wasu daga cikin hukumomin suna da matsalolin aminci tun lokacin da aka zargi shugabanninsu da cin hanci da rashawa. A watan Afrilun 2010, Aliyu ya sanar da takararsa ta shugaban ƙasa don zama ɗan takara a zaɓen shugaban ƙasa na 2011.
== Rayuwa ta sirri ==
Ɗansa [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Mohammed Gusau]] (an haife shi a shekarar 1981) ya yi aiki a matsayin mataimakin gwamnan [[Zamfara|jihar Zamfara]] daga shekarar 2019 har zuwa lokacin da aka tsige shi a shekarar 2022.
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
emownlhtza22mtrw2ab1rhsd3mqllqa
973637
973636
2026-10-30T07:33:25Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973637
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
A ranar 8 ga Maris 2010, Mukaddashin Shugaban Kasa [[Goodluck Jonathan]] ya sanar da cewa zai cire Manjo-Janar [[Abdullahi Sarki Mukhtar|Sarki Mukhtar]] daga mukamin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa sannan ya maye gurbinsa da Aliyu. Bayan 'yan kwanaki, Aliyu ya gana da shugabannin tsaro a Abuja domin tattauna rikicin Jos da kuma yanayin tsaro a kasar. Akwai jita-jita cewa ana iya fara duba ayyukan manyan sojoji da 'yan sanda.
Da yake jawabi a wani taron karawa juna sani a watan Afrilun 2010, Aliyu ya ce tsarin shari'a ya nuna kamar yana haɓaka aikata laifuka kuma hukumomin tsaro sun yi kama da sun yi yawa. Ya kuma ce an yi la'akari da ƙoƙarin yaƙi da cin hanci da rashawa a matsayin wanda ba shi da wani tasiri, kuma wasu daga cikin hukumomin suna da matsalolin aminci tun lokacin da aka zargi shugabanninsu da cin hanci da rashawa. A watan Afrilun 2010, Aliyu ya sanar da takararsa ta shugaban ƙasa don zama ɗan takara a zaɓen shugaban ƙasa na 2011.
== Rayuwa ta sirri ==
Ɗansa [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Mohammed Gusau]] (an haife shi a shekarar 1981) ya yi aiki a matsayin mataimakin gwamnan [[Zamfara|jihar Zamfara]] daga shekarar 2019 har zuwa lokacin da aka tsige shi a shekarar 2022.
{| class="wikitable"
!Ƙasa
! Ado
! Bayanan kula
|-
| [[Najeriya]]
| [[Order of the Federal Republic|Kwamandan Umarnin Jamhuriyar Tarayya]] (CFR);[[File:Order_of_the_Federal_Republic_(civil)_-_Nigeria_-_ribbon_bar.gif|frameless|60x60px]]
| Kyauta ta uku mafi girma a ƙasa a Najeriya.
|}
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
82bosw4srkt9hl5f2x8g8210ei2x05t
973638
973637
2026-10-30T07:34:01Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378400020|Aliyu Mohammed Gusau]]"
973638
wikitext
text/x-wiki
'''Aliyu Mohammed Gusau''' (an haife shi a ranar 18 ga Mayu 1943) janar ne kuma ɗan siyasan Najeriya. Ya rike mukamai da dama na tsaro, soji da kuma na leken asiri, kuma ya shiga cikin juyin mulkin soja da dama, inda ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Jamhuriyar Najeriya ta hudu|jamhuriya ta hudu ta Najeriya]] .
Kwanan nan ya kasance Ministan Tsaro, kuma ya yi aiki a matsayin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa ga shugabannin ƙasa uku; ya kuma kasance Babban Hafsan Sojoji a lokacin [[Ernest Shonekan]] da kuma na ɗan lokaci a gwamnatin [[Sani Abacha]], ya jagoranci hukumomin leƙen asiri daban-daban, kuma ya kasance kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] . <ref>{{Cite web |last=Auduson |first=Ibrahim |date=9 March 2010 |title=The Return of General Aliyu Gusau |url=https://allafrica.com/stories/201003090494.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Trust |via=[[allAfrica]]}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aliyu Mohammed a ranar 18 ga Mayu 1943 a [[Gusau]], [[Zamfara|Jihar Zamfara]] . Sojojin sun ƙara sunansa wurin haihuwarsa, inda suka sanya shi "Aliyu Mohammed Gusau", don bambanta shi da wani Janar, Aliyu Mohammed. Duk da cewa Aliyu ba ya amfani da Gusau da sunansa, kafofin watsa labarai sun yi amfani da shi sosai.
== Aikin soja ==
A shekarar 1964, ya yi rajista a matsayin jami'in kadet a [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]] kuma an tura shi aiki na tsawon shekaru uku a [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|rundunar sojin Najeriya]] a matsayin na biyu Laftanar . A shekarar 1967, ya yi yaƙi a lokacin [[Yaƙin basasan Najeriya|Yaƙin Basasa na Najeriya]] . <ref name="NB">{{Cite web |title=Biography of Aliyu Gusau Mohammed |url=https://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114249/http://www.nigerianbiography.com/2015/11/aliyu-gusau-mohammed-aliyu-gusau.html |archive-date=19 July 2017 |access-date=8 February 2016 |website=Nigerian Biography}}</ref>
Ya kasance Kwamandan Runduna ta 9 ta Sojoji, [[Abeokuta]] (Afrilu 1976 - Yuli 1978), Adjutant Janar na Runduna ta 2 ta Mechanised (Yuli 1978 - Satumba 1979) kuma Daraktan Ayyukan Ma'aikata, Hedikwatar Sojoji (Oktoba 1979 - Nuwamba 1979).
=== Jamhuriya ta Biyu ===
Daga Nuwamba 1979 zuwa Disamba 1983, Aliyu ya kasance Daraktan Leken Asiri na Soja (DMI). <ref name="vanguard9822">{{Cite web |last=Jide Ajani |date=13 March 2010 |title=Protector of the State – the Role of Aliyu Mohammed Gusau As NSA |url=http://allafrica.com/stories/201003150982.html |access-date=21 April 2010 |website=Vanguard}}</ref> Ya taka muhimmiyar rawa a juyin mulkin da ya hambarar da Shugaba [[Shehu Shagari]] da [[Jamhuriyar Najeriya ta biyu|Jamhuriya ta Biyu]] a ranar [[Juyin mulkin Najeriya na 1983|31 ga Disamba, 1983]], sannan ya kawo Janar [[Muhammadu Buhari]] kan mulki.
== Mulkin soja na 1983-1993 ==
Bayan juyin mulkin, an gabatar da shi a matsayin babban shugaban leken asiri, tare da goyon bayan Babban Hafsan Sojan Kasa [[Ibrahim Babangida]], amma Buhari ya yi adawa da nadin. <ref name="indy2203">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref> Buhari ya tabbatar da nadin da Shagari ya yi wa [[Mohammed Lawal Rafindadi|Muhammadu Lawal Rafindadi]] a matsayin daraktan Hukumar Tsaron Kasa (NSO), sannan ya kori Aliyu daga DMI, inda ya maye gurbinsa da Kanar [[Halilu Akilu]] . An tura Aliyu zuwa wani kwas na horo a Kwalejin Sarauta ta Nazarin Tsaro da ke [[Birtaniya|Burtaniya]] .
Aliyu ya kasance ɗan wasa a [[Juyin mulki a Najeriya, 1985|juyin mulkin da aka yi a ranar 27 ga Agusta, 1985]], lokacin da Babangida ya maye gurbin Buhari. A cikin shirin, saboda tasirin da ya samu a matsayin DMI, an sanya Aliyu a ƙarƙashin sa ido mai zurfi, sannan ya matsa wa shugabannin juyin mulkin lamba su ɗauki mataki cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |last=Omoigui |first=Nowa |title=The Palace Coup of August 27, 1985 (Part 1) |url=https://www.dawodu.com/omoigui14.htm |access-date=21 April 2010 |website=Dawodu}}</ref>
Bayan juyin mulkin, an naɗa Aliyu a matsayin Daraktan Hukumar Leken Asiri ta Tsaro (DIA) kuma Mukaddashin Darakta Janar na Hukumar Tsaro ta Ƙasa (NSO) daga Satumba 1985 zuwa Agusta 1986, sannan ya zama Mai Kula da Tsaron Ƙasa daga Agusta 1986 zuwa Disamba 1989. Ya sake tsara hukumomin tsaro da na leƙen asiri, waɗanda suka faɗi cikin rudani a ƙarƙashin Rafindadi a lokacin mulkin Buhari, inda ya raba NSO zuwa ƙungiyoyi uku: [[State Security Service (Nijeriya)|Hukumar Tsaron Jiha]] (SSS), [[Hukumar leken asiri ta kasa (Nijeriya)|Hukumar Leƙen Asiri ta Ƙasa]] (NIA) da Hukumar Leƙen Asiri ta Tsaro (DIA). <ref name="ocnus">{{Cite web |last=Ezechukwu |first=Uche |date=5 December 2006 |title=Gusau's Entrance Changes Presidential Landscape |url=https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122301/https://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=26949 |archive-date=26 July 2011 |access-date=22 April 2010 |website=Elendu Reports}}</ref>
An nada Aliyu a matsayin Babban Jami'i Mai Kula da Sashen Injini na 2 a [[Ibadan]] daga Disamba 1989 zuwa Agusta 1990; kuma Shugaban Gudanarwa, Hedikwatar Tsaro, a [[Lagos (birni)|Legas]] daga Agusta 1990 zuwa Fabrairu 1992. Ya kasance Kwamandan [[Jami'ar Tsaron Najeriya|Kwalejin Tsaron Najeriya]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]] daga Fabrairu 1992 zuwa Janairu 1993.
Aliyu ya zama Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a watan Janairun 1993, kuma an ɗaukaka shi zuwa Babban Hafsan Sojoji lokacin da Babangida ya miƙa mulki ga gwamnatin farar hula ta Jamhuriyar Najeriya ta Uku a watan Agustan 1993. <ref name="indy220">{{Cite web |last=Maxwell Oditta |date=12 March 2010 |title=Gusau – Return of Another Tactician |url=http://allafrica.com/stories/201003150220.html |access-date=21 April 2010 |website=Daily Independent}}</ref>
A watan Nuwamba na shekarar 1993, a wani yunƙuri na ƙarfafa ikonsa, Janar [[Sani Abacha]] ya cire Aliyu daga matsayin Babban Hafsan Soja ya maye gurbinsa da Janar [[Mohammed Chris Alli|Chris Alli]] . <ref name="indy220" />
== Ƙarfin da ke ci gaba ==
Bayan ya yi ritaya daga aikin soja, Aliyu ya zama shugaba & babban jami'in gudanarwa na Alpha Public Affairs Consultancy daga Disamba 1993 zuwa Mayu 1999. Da yake yana da tasiri mai yawa a tsakanin fararen hula da sojoji, Aliyu ya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da cewa sauyin zuwa dimokuradiyya a watan Mayu na 1999 ya tafi cikin kwanciyar hankali. <ref name="ocnus" />
Aliyu shi ne Mai Ba da Shawara Kan Tsaron Kasa a lokacin da tsoffin masu rike da mukaman siyasa a rundunar soji suka yi ritaya a watan Yunin 1999, wanda ya taimaka wa Obasanjo ya karɓi ragamar mulkin rundunar a matsayin Shugaban farar hula. Ya ci gaba da zama Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa a lokacin mafi yawan mulkin Obasanjo. <ref name="indy220" /> Ya bar ofis don fafatawa a zaɓen fidda gwani na [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar People's Democratic Party]] (PDP) na shekarar 2006 don neman takarar shugaban ƙasa, inda ya zo na uku. Wanda ya yi nasara, [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]], an zaɓe shi shugaban ƙasa.
A ranar 8 ga Maris 2010, Mukaddashin Shugaban Kasa [[Goodluck Jonathan]] ya sanar da cewa zai cire Manjo-Janar [[Abdullahi Sarki Mukhtar|Sarki Mukhtar]] daga mukamin Mai Ba da Shawara kan Tsaron Kasa sannan ya maye gurbinsa da Aliyu. Bayan 'yan kwanaki, Aliyu ya gana da shugabannin tsaro a Abuja domin tattauna rikicin Jos da kuma yanayin tsaro a kasar. Akwai jita-jita cewa ana iya fara duba ayyukan manyan sojoji da 'yan sanda.
Da yake jawabi a wani taron karawa juna sani a watan Afrilun 2010, Aliyu ya ce tsarin shari'a ya nuna kamar yana haɓaka aikata laifuka kuma hukumomin tsaro sun yi kama da sun yi yawa. Ya kuma ce an yi la'akari da ƙoƙarin yaƙi da cin hanci da rashawa a matsayin wanda ba shi da wani tasiri, kuma wasu daga cikin hukumomin suna da matsalolin aminci tun lokacin da aka zargi shugabanninsu da cin hanci da rashawa. A watan Afrilun 2010, Aliyu ya sanar da takararsa ta shugaban ƙasa don zama ɗan takara a zaɓen shugaban ƙasa na 2011.
== Rayuwa ta sirri ==
Ɗansa [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Mohammed Gusau]] (an haife shi a shekarar 1981) ya yi aiki a matsayin mataimakin gwamnan [[Zamfara|jihar Zamfara]] daga shekarar 2019 har zuwa lokacin da aka tsige shi a shekarar 2022.
=== Girmamawar ƙasa ===
{| class="wikitable"
!Ƙasa
! Ado
! Bayanan kula
|-
| [[Najeriya]]
| [[Order of the Federal Republic|Kwamandan Umarnin Jamhuriyar Tarayya]] (CFR);[[File:Order_of_the_Federal_Republic_(civil)_-_Nigeria_-_ribbon_bar.gif|frameless|60x60px]]
| Kyauta ta uku mafi girma a ƙasa a Najeriya.
|}
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Zamfara]]
[[Rukuni:Musulman Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
qrdri3t2buytla9o2xbbcyvv1as74oh
Peugeot 206
0
18423
973338
723895
2026-10-29T12:49:28Z
~2026-57666-79
50571
973338
wikitext
text/x-wiki
{{hujja}}{{Databox}}
[[File:Peugeot_206_Quicksilver_90.jpg|thumb|250px| Peugeot 206]]
[[File:2001 Peugeot 206 CC.jpg|2001_Peugeot_206_CC|right|250px]]
[[File:PEUGEOT-206-compteur.jpg|PEUGEOT-206-compteur|right|thumb|250px]]
[[File:Peugeot 206 Iranian TU3.jpg|Peugeot_206_Iranian_TU3|right|250px]]
[[File:Peugeot 206 GTi (15).jpg|Peugeot_206_GTi_(15)|right|250px]]
'''Peugeot 206''' mota ce ta supermini (B-segment) wanda kamfanin kera motoci na Faransa Peugeot ya kera kuma ya kera tun watan Mayu 1998 a matsayin wanda zai maye gurbin Peugeot 205. An haɓaka shi a ƙarƙashin sunan T1,<ref>PEUGEOT PREPARES 206 DERIVATIVES". Automotive News Europe. 11 May 1998. Retrieved 25 July 2021.</ref> an sake shi a cikin Satumba 1998 a cikin nau'in hatchback, <ref>Peugeot 206 – A Legend Grows – Sixth Model in 200 Series Officially Unveiled". autoweb.com.au. Archived from the original on 3 February 2014.</ref>wanda ke biye da shi a cikin coupé600 a cikin Satumba 1. <ref>GoAutoMedia (28 July 2000). "Peugeot - Slinky Pug goes topless". GoAuto. Archived from the original on 6 November 2016. Retrieved 14 January 2017.</ref>wagon tashar (206 SW) a cikin Satumba 2001, <ref>"Peugeot's Look Into the Future – 206 SW and 307 SW Concept Cars (Frankfurt Motor Show)". autoweb.com.au. Archived from the original on 3 February 2014.</ref> da sigar sedan (206 SD) wacce gajeriyar kalmar [[Iran]] ce sandogh-dar ("sedan"), an yi ta, ana samarwa kuma an sayar da ita a Iran. a cikin Satumba 2005, <ref>"Salon Francfort 2005 – IAA Frankfurt". autopress.be. Archived from the original on 31 March 2019. Retrieved 29 January 2014.</ref> kafin 207 ya maye gurbinsa a cikin Afrilu 2006.
An fara ƙaddamar da fasalin fasalinsa a Kudancin Amurka a cikin Satumba 2008, <ref>Herraiz, Ezequiel (15 September 2008). "Peugeot 207 Compact: todo a ganador". autocosmos.com.ar.</ref> da China a cikin Nuwamba 2008, <ref>"竞争力几何 评国产版东风标致207三厢_汽车_腾讯网". qq.com.</ref> a cikin hatchback, sedan da wagon tasha [nb 2] salon jiki, <ref>Herraiz, Ezequiel (15 September 2008). "Peugeot 207 Compact: todo a ganador". autocosmos.com.ar.</ref>kuma an tallata shi azaman 207 Compact, <ref>Herraiz, Ezequiel (15 September 2008). "Peugeot 207 Compact: todo a ganador". ''autocosmos.com.ar''.</ref>kuma a matsayin 207 bi da bi.<ref>"竞争力几何 评国产版东风标致207三厢_汽车_腾讯网". qq.com.</ref>An ƙaddamar da wannan sigar daga baya a cikin Turai a cikin Fabrairu 2009, <ref>"Peugeot to launch a low-cost 206". Automotive News. 25 February 2009.</ref> kawai a cikin hatchback kuma an sayar da ita azaman 206+.<ref>"Peugeot to launch a low-cost 206". ''Automotive News''. 25 February 2009.</ref> A Kudancin Amirka, inda aka taru a [[Argentina]] da [[Brazil]], <ref>"Peugeot to launch a low-cost 206". ''Automotive News''. 25 February 2009.</ref><ref>Statistics". adefa.com.ar. Archived from the original on 11 January 2014.</ref> <ref>Anuário Estatístico da Indústria Automobilística Brasileira". anfavea.com.br. Archived from the original on 20 February 2014.</ref>ya ci gaba da bayar da shi azaman 207 Compact har zuwa Janairu 2017, <ref>According to the official websites for Argentina, Brazil, China (Archived), Colombia (Archived), Ecuador (Archived), Paraguay and Uruguay.</ref>da kuma a cikin Sin, duka a ƙarƙashin sunan 207 da kuma Citroën C2.<ref>"C3-XR". dongfeng-citroen.com.cn. Archived from the original on 11 November 2011.</ref>206 shine mafi kyawun siyar da samfurin Peugeot na kowane lokaci tare da motoci 8,358,217 da aka sayar ta shekarar 2012.<ref>Rabatel, Sébastien (18 December 2012). "Peugeot 206+ : fin de la production". - Actu automobile. Retrieved 6 March 2017.</ref> Tun daga watan Afrilun 2024, sigar motar da aka ɗaga fuska (wanda ake kira 207i) ta kasance a samarwa ƙarƙashin lasisi a Iran ta IKCO. A cikin 2020, an ƙidaya 206 a matsayin motar ƙarni na talatin mafi dadewa ta hanyar mujallar Autocar.<ref>Survivors: The world's longest-living cars". Autocar. Haymarket Media Group. 23 January 2020. Archived from the original on 6 December 2023.</ref>
== Injiniyoyi ==
* ''1.1'' 44 kW (60 hp)
* ''1.4'' 55 kW (75 hp)
* ''1.4 16V'' 65 kW (88 hp)
* ''1.6'' 65 kW (88 hp)
* ''1.6 16V'' 80 kW (109 hp)
* ''2.0 GTI'' 100 kW (136 hp)
* ''2.0 RC'' 130 kW (177 hp)
* ''1.4 HDi'' 50 kW (68 hp)
* ''1.6 HDi'' 80 kW (109 hp)
* ''1.9 D'' 51 kW (69 hp)
* ''2.0 HDi'' 66 kW (90 hp)
[[Category:Kamfanoni]]
[[Category:Masana'antu]]
pwug8dgxh2y8mgw0i1ojbbztnrhryv7
Sant'Aponal
0
19282
973408
244470
2026-10-29T19:16:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973408
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Sant'Aponal_(Venice)_Bas_relief.jpg|thumb| Gothic bas-taimako akan facade]]
Cocin na '''Sant'Aponal''' ya kasan ce cocin Roman Katolika ne, wanda aka lalata a cikin saniti na San Polo a [[Venezia|Venice]], [[Italiya]] .
An kafa cocin a karni na 11, daga 'yan gudun hijira daga Ravenna kuma aka sadaukar da shi zuwa St Apollinare . Wanda aka maido dashi cikin karnoni, ya sami babban sake gini a karni na 15. A lokacin mamayar Napoleonic, an sake lalata shi kuma an sake sake shi kawai a cikin 1851. Don wani lokaci an yi amfani da shi azaman kurkuku ga fursunonin siyasa. An sake rufe shi a cikin 1984, kuma yanzu ya zama mafi yawan kayan tarihi. Facade yana riƙe da ƙarancin kayan ado na gothic.
==Manazarta==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje==
* [http://www.veneziaubc.org/index.php?page=169&lang=en&news=431&group=centro_storico&subgroup=s_polo Sarkin Venice, shiga coci] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Guide d'Italia (serie Guide Rosse) - Venezia - Yawon shakatawa Club Italiano - pagg. 384-385
3yd85bqukm78i3gds1kmtq443zbyt56
Manoma
0
19490
973530
733485
2026-10-29T22:36:46Z
Mhizabdoul
42167
973530
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Maize farmer.jpg|thumb|manoman masara]]
[[File:Farmer in Tamil Nadu 1993.JPG|thumb|manomi janye da shanun huda]]
[[Fayil:Woman at work, Gujarat.jpg|thumb|Mace tana aiki a gona]]
'''Manoma''' jam'in kalma ce ta manomi sannan kalmar ta samo asali ne daga [[Noma]]. '''Manoma''' suke noma dukkan kayan masarufi na abinci kamar irinsu [[hatsi]], [[Barkono|borkono]], tarugu, tumatur, tattasai, alaiyahu, kabeji, latas da dai sauran su. Manoma sun kasu zuwa kashi biyu ne (2). Akwai masu noman rani akwai kuma masu na [[Damina]] da kuma na zamani duk da kuma dai yanzu kusan duka manoma suna amfani da kayayyakin zamani.
Sai dai wani lokacin manoma suna fuskantar kalubale da matsalolin rashin kayan aiki da don saboda rashin tallafin daga gwamnati zaka hasashe ya nuna kaso kusan saba'in (70) cikin dan [[Najeriya]] manoma ne amma saboda babu cikakkun kayan aiki da tallafi shi yasa harkokin [[noma]] ba su bunkasa ba.<ref>https://www.bbc.com/hausa/news/story/2010/03/100302_foodseries_farmers</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Agriculture_in_Nigeria</ref><ref>https://www.fao.org/nigeria/fao-in-nigeria/nigeria-at-a-glance/en</ref>
[[File:Farmer plowing with oxen.jpg|thumb|manomi yana huɗa da galmar shanu a cikin gona]]
== Nau'in manoma ==
1- [[Manoma|Manoman Kasuwanci.]]
2- Manoman Infaki.
Su kuma manoman kasuwaci suna nomane sabida su sayar wa yan kasuwa bayan sun girbe abinda suka noma imma dai hatsi ko makamancin haka domin su samar wa kansu da iyalansu kudin shiga don more rayuwa. yawancin yan wa innan bangaren mutanen birni ne, amman suna amfani ne da kudinsu su biya mutanen kauye sai suyi musu aikin noman kodai lokacin rani ko na damuna. Manoman Infaki, duk ita kalmar Infaki kalmar larabci da ta ginu daga 'Anfaka, Yunfiku, Infaakan' wace take nufin abun da aka kashe na kudi ko aka ciyar, manoman Infaki su suna yin noma ne saboda ciyar da iyalansu kawai. Sannan kuma suna yin noma ne kan gwargwadon abunda iyalansu zasu ci kuma su taimaki wasu.<ref>https://www.future-agricultures.org/wp-content/uploads/2022/01/Nigeria-Brochure-Final.pdf</ref><ref>https://smeguide.net/the-rise-of-commercial-farming-in-nigeria-opportunities-and-challenges-in-agribusiness</ref><ref>https://www.joh.com.ng/how-smallholder-farmers-are-boosting-yields-with-rented-equipment-and-hired-labour-in-nigeria/</ref><ref>{{Cite web |url=https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-28 |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505031024/https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>https://documents1.worldbank.org/curated/en/316661513583254475/pdf/122092-WP-PUBLIC-Working-Paper-Survey-Segmentation-of-Smallholders-Nigeria-Oct-2017.pdf</ref><ref>https://www.ifpri.org/blog/transforming-nigerias-agrifood-system-healthier-diets-and-higher-farm-incomes</ref>
== Manazarta ==
87y30vn33d06cyltputy7u5pu3pjcom
973531
973530
2026-10-29T22:38:01Z
Mhizabdoul
42167
973531
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Maize farmer.jpg|thumb|manoman masara]]
[[File:Farmer in Tamil Nadu 1993.JPG|thumb|manomi janye da shanun huda]]
[[Fayil:Woman at work, Gujarat.jpg|thumb|Mace tana aiki a gona]]
'''Manoma''' jam'in kalma ce ta manomi sannan kalmar ta samo asali ne daga [[Noma]]. '''Manoma''' suke noma dukkan kayan masarufi na abinci kamar irinsu [[hatsi]], [[Barkono|borkono]], tarugu, [[Tumatir|tumatur]], tattasai, alaiyahu, kabeji, latas da dai sauran su. Manoma sun kasu zuwa kashi biyu ne (2). Akwai masu noman rani akwai kuma masu na [[Damina]] da kuma na zamani duk da kuma dai yanzu kusan duka manoma suna amfani da kayayyakin zamani.
Sai dai wani lokacin manoma suna fuskantar kalubale da matsalolin rashin kayan aiki da don saboda rashin tallafin daga gwamnati zaka hasashe ya nuna kaso kusan saba'in (70) cikin dan [[Najeriya]] manoma ne amma saboda babu cikakkun kayan aiki da tallafi shi yasa harkokin [[noma]] ba su bunkasa ba.<ref>https://www.bbc.com/hausa/news/story/2010/03/100302_foodseries_farmers</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Agriculture_in_Nigeria</ref><ref>https://www.fao.org/nigeria/fao-in-nigeria/nigeria-at-a-glance/en</ref>
[[File:Farmer plowing with oxen.jpg|thumb|manomi yana huɗa da galmar shanu a cikin gona]]
== Nau'in manoma ==
1- [[Manoma|Manoman Kasuwanci.]]
2- Manoman Infaki.
Su kuma manoman kasuwaci suna nomane sabida su sayar wa yan kasuwa bayan sun girbe abinda suka noma imma dai hatsi ko makamancin haka domin su samar wa kansu da iyalansu kudin shiga don more rayuwa. yawancin yan wa innan bangaren mutanen birni ne, amman suna amfani ne da kudinsu su biya mutanen kauye sai suyi musu aikin noman kodai lokacin rani ko na damuna. Manoman Infaki, duk ita kalmar Infaki kalmar larabci da ta ginu daga 'Anfaka, Yunfiku, Infaakan' wace take nufin abun da aka kashe na kudi ko aka ciyar, manoman Infaki su suna yin noma ne saboda ciyar da iyalansu kawai. Sannan kuma suna yin noma ne kan gwargwadon abunda iyalansu zasu ci kuma su taimaki wasu.<ref>https://www.future-agricultures.org/wp-content/uploads/2022/01/Nigeria-Brochure-Final.pdf</ref><ref>https://smeguide.net/the-rise-of-commercial-farming-in-nigeria-opportunities-and-challenges-in-agribusiness</ref><ref>https://www.joh.com.ng/how-smallholder-farmers-are-boosting-yields-with-rented-equipment-and-hired-labour-in-nigeria/</ref><ref>{{Cite web |url=https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-28 |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505031024/https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>https://documents1.worldbank.org/curated/en/316661513583254475/pdf/122092-WP-PUBLIC-Working-Paper-Survey-Segmentation-of-Smallholders-Nigeria-Oct-2017.pdf</ref><ref>https://www.ifpri.org/blog/transforming-nigerias-agrifood-system-healthier-diets-and-higher-farm-incomes</ref>
== Manazarta ==
hapqg1f4mil7xkxi3f8f8v251e2jryc
973533
973531
2026-10-29T22:38:57Z
Mhizabdoul
42167
973533
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Maize farmer.jpg|thumb|manoman masara]]
[[File:Farmer in Tamil Nadu 1993.JPG|thumb|manomi janye da shanun huda]]
[[Fayil:Woman at work, Gujarat.jpg|thumb|Mace tana aiki a gona]]
'''Manoma''' jam'in kalma ce ta manomi sannan kalmar ta samo asali ne daga [[Noma]]. '''Manoma''' suke noma dukkan kayan masarufi na abinci kamar irinsu [[hatsi]], [[Barkono|borkono]], tarugu, [[Tumatir|tumatur]], tattasai, alaiyahu, [[kabeji]], latas da dai sauran su. Manoma sun kasu zuwa kashi biyu ne (2). Akwai masu noman rani akwai kuma masu na [[Damina]] da kuma na zamani duk da kuma dai yanzu kusan duka manoma suna amfani da kayayyakin zamani.
Sai dai wani lokacin manoma suna fuskantar kalubale da matsalolin rashin kayan aiki da don saboda rashin tallafin daga gwamnati zaka hasashe ya nuna kaso kusan saba'in (70) cikin dan [[Najeriya]] manoma ne amma saboda babu cikakkun kayan aiki da tallafi shi yasa harkokin [[noma]] ba su bunkasa ba.<ref>https://www.bbc.com/hausa/news/story/2010/03/100302_foodseries_farmers</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Agriculture_in_Nigeria</ref><ref>https://www.fao.org/nigeria/fao-in-nigeria/nigeria-at-a-glance/en</ref>
[[File:Farmer plowing with oxen.jpg|thumb|manomi yana huɗa da galmar shanu a cikin gona]]
== Nau'in manoma ==
1- [[Manoma|Manoman Kasuwanci.]]
2- Manoman Infaki.
Su kuma manoman kasuwaci suna nomane sabida su sayar wa yan kasuwa bayan sun girbe abinda suka noma imma dai hatsi ko makamancin haka domin su samar wa kansu da iyalansu kudin shiga don more rayuwa. yawancin yan wa innan bangaren mutanen birni ne, amman suna amfani ne da kudinsu su biya mutanen kauye sai suyi musu aikin noman kodai lokacin rani ko na damuna. Manoman Infaki, duk ita kalmar Infaki kalmar larabci da ta ginu daga 'Anfaka, Yunfiku, Infaakan' wace take nufin abun da aka kashe na kudi ko aka ciyar, manoman Infaki su suna yin noma ne saboda ciyar da iyalansu kawai. Sannan kuma suna yin noma ne kan gwargwadon abunda iyalansu zasu ci kuma su taimaki wasu.<ref>https://www.future-agricultures.org/wp-content/uploads/2022/01/Nigeria-Brochure-Final.pdf</ref><ref>https://smeguide.net/the-rise-of-commercial-farming-in-nigeria-opportunities-and-challenges-in-agribusiness</ref><ref>https://www.joh.com.ng/how-smallholder-farmers-are-boosting-yields-with-rented-equipment-and-hired-labour-in-nigeria/</ref><ref>{{Cite web |url=https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-28 |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505031024/https://globalacademicgroup.com/journals/knowledge%20review/V37N1P6-2018_KReview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>https://documents1.worldbank.org/curated/en/316661513583254475/pdf/122092-WP-PUBLIC-Working-Paper-Survey-Segmentation-of-Smallholders-Nigeria-Oct-2017.pdf</ref><ref>https://www.ifpri.org/blog/transforming-nigerias-agrifood-system-healthier-diets-and-higher-farm-incomes</ref>
== Manazarta ==
rjs11n1py86dp1zupmhx36k5pxpqwo6
Kabiru Gombe
0
19863
973522
619131
2026-10-29T22:29:45Z
Mhizabdoul
42167
973522
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|Kabiru Gombe]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|malamin addini]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|babban malamine arewa]]
'''Sheik Muhammad Kabiru Haruna Gombe'''{{Audt}} An haifi Malam a garin [[Kuri]] a Ƙaramar Hukumar [[Yamaltu/Deba|Yamaltu Deba]], da ke a jihar [[Gombe (jiha)|Gombe]]. Malam ya yi [[makarantar firamare]] a garin [[Gombe (jiha)|Gombe]], a [[Islamiyya]] ta [[Izala]] a nan garin [[Gombe (jiha)|Gombe]].<ref>[https://theglobalobservatory.org/2015/12/izala-boko-haram-salafism-nigeria-extremism/ Could Nigeria's Mainstream Salafis Hold Key to Countering Radicalization?], IPI Global Observatory, December 7, 2015.</ref> A nan ne Sheikh Kabiru Gombe ya samu haddar [[Alqur'ani mai girma|Al-Qur'ani]] mai girma tare da gyara karatunsa a wajen malamai irin su : Sheikh Zarma Gombe, Da Sheikh Dr. [[Abdullahi Saleh Pakistan]]. Ya kuma yi karatunsa na ilimi a wajen maluma irin su [[Sheikh Usman Isah Taliyawa]] Gombe. Sheikh Kabiru Gombe ya zama Alaramma mai jan baki a ƙungiyar Izala tun yana karami, kafin daga bisani ya juya zuwa mai wa'azi wanda a halin yanzu duniyar [[Hausa]] take amfana da wa'azinsa. Sheikh Kabiru Gombe bai tsaya iya wa'azi ba, yana taɓa [[kasuwanci]], sannan babban [[Manoma|manomi]] ne. Malam Kabiru yana da mata huɗu da 'ya'ya da jikoki. Malam yana da baiwa kwarai, domin duk abun da malam ya haddace to da wuya ka ga wannan abu ya salwanta a kwakwalwarsa. Yana ɗaya daga cikin malamai masu kima a cikin al'umma kuma jama'a na son jin karatunsa musamman ma idan aka ce wa'azin ƙasa ne ko kuma irin karatu ko nasiha da ya shafi cikin gida ko akida
ma'ana na auratayya).
==Farkon rayuwa==
== Da'awa ==
== Zargi ==
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{stub}}
[[Category:Hausawa]]
[[Category:Malami]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Mutane daga Jihar Gombe]]
[[Category:Ƴan Izala]]
[[Category:Ƴan sunna]]
5ap61yzdcvwq99nfoc0g6u19ccxxqmw
973523
973522
2026-10-29T22:31:13Z
Mhizabdoul
42167
973523
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|Kabiru Gombe]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|malamin addini]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|babban malamine arewa]]
'''Sheik Muhammad Kabiru Haruna Gombe'''{{Audt}} An haifi Malam a garin [[Kuri]] a Ƙaramar Hukumar [[Yamaltu/Deba|Yamaltu Deba]], da ke a jihar [[Gombe (jiha)|Gombe]]. Malam ya yi makarantar firamare a garin [[Gombe (jiha)|Gombe]], a [[Islamiyya]] ta [[Izala]] a nan garin [[Gombe (jiha)|Gombe]].<ref>[https://theglobalobservatory.org/2015/12/izala-boko-haram-salafism-nigeria-extremism/ Could Nigeria's Mainstream Salafis Hold Key to Countering Radicalization?], IPI Global Observatory, December 7, 2015.</ref> A nan ne Sheikh Kabiru Gombe ya samu haddar [[Alqur'ani mai girma|Al-Qur'ani]] mai girma tare da gyara karatunsa a wajen malamai irin su : Sheikh Zarma Gombe, Da Sheikh Dr. [[Abdullahi Saleh Pakistan]]. Ya kuma yi karatunsa na ilimi a wajen maluma irin su [[Sheikh Usman Isah Taliyawa]] Gombe. Sheikh Kabiru Gombe ya zama Alaramma mai jan baki a ƙungiyar Izala tun yana karami, kafin daga bisani ya juya zuwa mai wa'azi wanda a halin yanzu duniyar [[Hausa]] take amfana da wa'azinsa. Sheikh Kabiru Gombe bai tsaya iya wa'azi ba, yana taɓa [[kasuwanci]], sannan babban [[Manoma|manomi]] ne. Malam Kabiru yana da mata huɗu da 'ya'ya da jikoki. Malam yana da baiwa kwarai, domin duk abun da malam ya haddace to da wuya ka ga wannan abu ya salwanta a kwakwalwarsa. Yana ɗaya daga cikin malamai masu kima a cikin al'umma kuma jama'a na son jin karatunsa musamman ma idan aka ce wa'azin ƙasa ne ko kuma irin karatu ko nasiha da ya shafi cikin gida ko akida
ma'ana na auratayya).
==Farkon rayuwa==
== Da'awa ==
== Zargi ==
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{stub}}
[[Category:Hausawa]]
[[Category:Malami]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Mutane daga Jihar Gombe]]
[[Category:Ƴan Izala]]
[[Category:Ƴan sunna]]
iwem1v9kadz0n3kf0hvnkkl6wckbm8m
973524
973523
2026-10-29T22:31:28Z
Mhizabdoul
42167
973524
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|Kabiru Gombe]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|malamin addini]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|babban malamine arewa]]
'''Sheik Muhammad Kabiru Haruna Gombe'''{{Audt}} An haifi Malam a garin [[Kuri]] a Ƙaramar Hukumar [[Yamaltu/Deba|Yamaltu Deba]], da ke a jihar [[Gombe (jiha)|Gombe]]. Malam ya yi makarantar firamare a garin [[Gombe (jiha)|Gombe]], a [[Islamiyya]] ta [[Izala]] a nan garin [[Gombe (jiha)|Gombe]].<ref>[https://theglobalobservatory.org/2015/12/izala-boko-haram-salafism-nigeria-extremism/ Could Nigeria's Mainstream Salafis Hold Key to Countering Radicalization?], IPI Global Observatory, December 7, 2015.</ref> A nan ne Sheikh Kabiru Gombe ya samu haddar [[Alqur'ani mai girma|Al-Qur'ani]] mai girma tare da gyara karatunsa a wajen malamai irin su : Sheikh Zarma Gombe, Da Sheikh Dr. [[Abdullahi Saleh Pakistan]]. Ya kuma yi karatunsa na ilimi a wajen maluma irin su Sheikh Usman Isah Taliyawa Gombe. Sheikh Kabiru Gombe ya zama Alaramma mai jan baki a ƙungiyar Izala tun yana karami, kafin daga bisani ya juya zuwa mai wa'azi wanda a halin yanzu duniyar [[Hausa]] take amfana da wa'azinsa. Sheikh Kabiru Gombe bai tsaya iya wa'azi ba, yana taɓa [[kasuwanci]], sannan babban [[Manoma|manomi]] ne. Malam Kabiru yana da mata huɗu da 'ya'ya da jikoki. Malam yana da baiwa kwarai, domin duk abun da malam ya haddace to da wuya ka ga wannan abu ya salwanta a kwakwalwarsa. Yana ɗaya daga cikin malamai masu kima a cikin al'umma kuma jama'a na son jin karatunsa musamman ma idan aka ce wa'azin ƙasa ne ko kuma irin karatu ko nasiha da ya shafi cikin gida ko akida
ma'ana na auratayya).
==Farkon rayuwa==
== Da'awa ==
== Zargi ==
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{stub}}
[[Category:Hausawa]]
[[Category:Malami]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Mutane daga Jihar Gombe]]
[[Category:Ƴan Izala]]
[[Category:Ƴan sunna]]
dlfl302t5pgp0sj9q9u4r88ac6tolj7
973525
973524
2026-10-29T22:31:38Z
Mhizabdoul
42167
973525
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|Kabiru Gombe]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|malamin addini]]
[[Fayil:Kabiru haruna gombe.jpg|thumb|babban malamine arewa]]
'''Sheik Muhammad Kabiru Haruna Gombe'''{{Audt}} An haifi Malam a garin [[Kuri]] a Ƙaramar Hukumar [[Yamaltu/Deba|Yamaltu Deba]], da ke a jihar [[Gombe (jiha)|Gombe]]. Malam ya yi makarantar firamare a garin [[Gombe (jiha)|Gombe]], a Islamiyya ta [[Izala]] a nan garin [[Gombe (jiha)|Gombe]].<ref>[https://theglobalobservatory.org/2015/12/izala-boko-haram-salafism-nigeria-extremism/ Could Nigeria's Mainstream Salafis Hold Key to Countering Radicalization?], IPI Global Observatory, December 7, 2015.</ref> A nan ne Sheikh Kabiru Gombe ya samu haddar [[Alqur'ani mai girma|Al-Qur'ani]] mai girma tare da gyara karatunsa a wajen malamai irin su : Sheikh Zarma Gombe, Da Sheikh Dr. [[Abdullahi Saleh Pakistan]]. Ya kuma yi karatunsa na ilimi a wajen maluma irin su Sheikh Usman Isah Taliyawa Gombe. Sheikh Kabiru Gombe ya zama Alaramma mai jan baki a ƙungiyar Izala tun yana karami, kafin daga bisani ya juya zuwa mai wa'azi wanda a halin yanzu duniyar [[Hausa]] take amfana da wa'azinsa. Sheikh Kabiru Gombe bai tsaya iya wa'azi ba, yana taɓa [[kasuwanci]], sannan babban [[Manoma|manomi]] ne. Malam Kabiru yana da mata huɗu da 'ya'ya da jikoki. Malam yana da baiwa kwarai, domin duk abun da malam ya haddace to da wuya ka ga wannan abu ya salwanta a kwakwalwarsa. Yana ɗaya daga cikin malamai masu kima a cikin al'umma kuma jama'a na son jin karatunsa musamman ma idan aka ce wa'azin ƙasa ne ko kuma irin karatu ko nasiha da ya shafi cikin gida ko akida
ma'ana na auratayya).
==Farkon rayuwa==
== Da'awa ==
== Zargi ==
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{stub}}
[[Category:Hausawa]]
[[Category:Malami]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Mutane daga Jihar Gombe]]
[[Category:Ƴan Izala]]
[[Category:Ƴan sunna]]
17sib4e0sck2kt8yps2vmpys54ucgx0
Abba Musa Rimi
0
20411
973698
571092
2026-10-30T11:30:20Z
Zahrah0
14848
973698
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abba Musa Rimi''' CON (an haife shi a ranar 28 ga watan Fabrairu shekara ta alif 1940) <ref>http://kaduna100.com/profile/abba-musa-rimi/{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ɗan [[Najeriya|siyasan Nijeriya]] ne wanda aka zaɓa a matsayin Mataimakin Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]], [[Najeriya|Nijeriya]] a watan Oktoba na shekarar 1979 a lokacin Jamhuriya ta Biyu ta Nijeriya, ya zama mai rikon mukamin gwamna a lokacin da aka tsige Gwamna Abdulkadir Balarabe Musa a ranar 23 ga Yunin shekarata 1981. An zaɓe shi ne bisa tsarin jam'iyyar fansar mutane.
==Farkon rayuwa da Ayyuka==
An haifi Abba Musa Rimi a ranar 28 ga watan Fabrairun 1940 a garin [[Rimi]], jihar Katsina ta [[Najeriya]] a yau.
Ya yi aiki a tallace-tallace da tallatawa ga kamfanoni daban-daban na duniya kamar UAC, NTC da G.B. OLLIVAT. Daga baya ya zama darektan kula da gurbatar yanayi a [[Afirka]].<ref>{{cite web
|url=http://www.nirominteractivesolutions.com/testing/home.htm
|publisher=African Circle Pollution Management
|title=Our Team
|accessdate=2010-04-27}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>
Rimi ya bude kamfanin IBBI Nigeria, wanda a yanzu ya ke kan gaba a [[Arewacin Najeriya]], a ranar 27 ga Maris 1982.<ref>{{cite web
|url=http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|title=Staff Welfare
|publisher=INTERNATIONAL BEER & BEVERAGES INDUSTRIES (NIGERIA)
|accessdate=2010-04-27
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426053029/http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|archivedate=2011-04-26
}}</ref>
== Fagen Siyasa==
A watan Fabrairun shekarar 1982 fafaroma [[John Paul na Biyu|John Paul II ya]] ziyarci [[Kaduna (birni)|Kaduna]]. Kodayake shugabannin addinan Musulmai masu fada da juna sun kasa zuwa, yayin da a filin jirgin fafaroma ya karanta wani jawabi ga Rimi da sauran jami’an gwamnati da ke neman hadin kai tsakanin Kiristoci da Musulmi kafin ya tashi zuwa [[Lagos (birni)|Legas]]. A watan Agustan shekarar 1982, Rimi da aka tilasta roko ga kungiyar Jama'atu Nasril Islam (JNI) a sami wata hanya ta kawo karshen tashin hankali a tsakanin [[Izala]] da Darika Musulmi kungiyoyin. Rimi a hukumance ta buɗe kamfanin IBBI na Najeriya, yanzu haka yana kan gaba a harkar samar da giya a Arewacin Najeriya, a ranar 27 ga Maris 1982.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm</ref>
Bayan Janar [[Muhammadu Buhari|Muhammadu Buhari ya]] kwace mulki a wani juyin mulki a ranar 31 ga Disamba 1983, ya kama yawancin tsoffin gwamnoni. A ranar 28 ga Maris, 1985, Kotun Soja ta Musamman ta yanke wa Rimi hukuncin shekara 21 a kurkuku saboda cin hanci da rashawa na wadatar ‘yan majalisar dokokin Jihar 96 da N500,000. Rimi ya ce ya ba dan majalisar kudin ne "saboda kiyaye doka da oda a mazabunsu".<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |access-date=2021-06-02 |archive-date=2012-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002085105/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref>
==Rayuwar sirri==
Rimi shi ne mai rike da lambar yabo ta kasa ta ([[Order of the Niger|CON]]).<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2
|title=Where Are Second Republic Governors?
|work=ThisDay
|author=Ademola Adeyemo
|date=13 January 2009
|accessdate=2010-04-27}}</ref> Yana auren Aishatu Rimi haka-zalika yana da ‘ya’ya bakwai.
== Manazarta ==
{{reflist}}
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
[[Category:Haifaffun 1940]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
fnph6bl1nmjmhw7v8kznyje1ie8m279
973699
973698
2026-10-30T11:31:08Z
Zahrah0
14848
973699
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abba Musa Rimi''' CON (an haife shi a ranar 28 ga watan Fabrairu shekara ta alif 1940) <ref>http://kaduna100.com/profile/abba-musa-rimi/{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ɗan [[Najeriya|siyasan Nijeriya]] ne wanda aka zaɓa a matsayin Mataimakin Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]], [[Najeriya|Nijeriya]] a watan Oktoba na shekarar alif 1979 a lokacin Jamhuriya ta Biyu ta Nijeriya, ya zama mai rikon mukamin gwamna a lokacin da aka tsige Gwamna Abdulkadir Balarabe Musa a ranar 23 ga watan Yunin shekara ta alif 1981. An zaɓe shi ne bisa tsarin jam'iyyar fansar mutane.
==Farkon rayuwa da Ayyuka==
An haifi Abba Musa Rimi a ranar 28 ga watan Fabrairun 1940 a garin [[Rimi]], jihar Katsina ta [[Najeriya]] a yau.
Ya yi aiki a tallace-tallace da tallatawa ga kamfanoni daban-daban na duniya kamar UAC, NTC da G.B. OLLIVAT. Daga baya ya zama darektan kula da gurbatar yanayi a [[Afirka]].<ref>{{cite web
|url=http://www.nirominteractivesolutions.com/testing/home.htm
|publisher=African Circle Pollution Management
|title=Our Team
|accessdate=2010-04-27}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>
Rimi ya bude kamfanin IBBI Nigeria, wanda a yanzu ya ke kan gaba a [[Arewacin Najeriya]], a ranar 27 ga Maris 1982.<ref>{{cite web
|url=http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|title=Staff Welfare
|publisher=INTERNATIONAL BEER & BEVERAGES INDUSTRIES (NIGERIA)
|accessdate=2010-04-27
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426053029/http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|archivedate=2011-04-26
}}</ref>
== Fagen Siyasa==
A watan Fabrairun shekarar 1982 fafaroma [[John Paul na Biyu|John Paul II ya]] ziyarci [[Kaduna (birni)|Kaduna]]. Kodayake shugabannin addinan Musulmai masu fada da juna sun kasa zuwa, yayin da a filin jirgin fafaroma ya karanta wani jawabi ga Rimi da sauran jami’an gwamnati da ke neman hadin kai tsakanin Kiristoci da Musulmi kafin ya tashi zuwa [[Lagos (birni)|Legas]]. A watan Agustan shekarar 1982, Rimi da aka tilasta roko ga kungiyar Jama'atu Nasril Islam (JNI) a sami wata hanya ta kawo karshen tashin hankali a tsakanin [[Izala]] da Darika Musulmi kungiyoyin. Rimi a hukumance ta buɗe kamfanin IBBI na Najeriya, yanzu haka yana kan gaba a harkar samar da giya a Arewacin Najeriya, a ranar 27 ga Maris 1982.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm</ref>
Bayan Janar [[Muhammadu Buhari|Muhammadu Buhari ya]] kwace mulki a wani juyin mulki a ranar 31 ga Disamba 1983, ya kama yawancin tsoffin gwamnoni. A ranar 28 ga Maris, 1985, Kotun Soja ta Musamman ta yanke wa Rimi hukuncin shekara 21 a kurkuku saboda cin hanci da rashawa na wadatar ‘yan majalisar dokokin Jihar 96 da N500,000. Rimi ya ce ya ba dan majalisar kudin ne "saboda kiyaye doka da oda a mazabunsu".<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |access-date=2021-06-02 |archive-date=2012-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002085105/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref>
==Rayuwar sirri==
Rimi shi ne mai rike da lambar yabo ta kasa ta ([[Order of the Niger|CON]]).<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2
|title=Where Are Second Republic Governors?
|work=ThisDay
|author=Ademola Adeyemo
|date=13 January 2009
|accessdate=2010-04-27}}</ref> Yana auren Aishatu Rimi haka-zalika yana da ‘ya’ya bakwai.
== Manazarta ==
{{reflist}}
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
[[Category:Haifaffun 1940]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
laklw9b3mvh689zgccu7m18vddebjca
973702
973699
2026-10-30T11:33:05Z
Zahrah0
14848
973702
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abba Musa Rimi''' CON (an haife shi a ranar 28 ga watan Fabrairu shekara ta alif 1940) <ref>http://kaduna100.com/profile/abba-musa-rimi/{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ɗan [[Najeriya|siyasan Nijeriya]] ne wanda aka zaɓa a matsayin Mataimakin Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]], [[Najeriya|Nijeriya]] a watan Oktoba na shekarar alif 1979 a lokacin Jamhuriya ta Biyu ta Nijeriya, ya zama mai rikon mukamin gwamna a lokacin da aka tsige Gwamna Abdulkadir Balarabe Musa a ranar 23 ga watan Yunin shekara ta alif 1981. An zaɓe shi ne bisa tsarin jam'iyyar fansar mutane.
==Farkon rayuwa da Ayyuka==
An haifi Abba Musa Rimi a ranar 28 ga watan Fabrairu shekara ta alif 1940 a garin [[Rimi]], jihar Katsina ta [[Najeriya]] a yau.
Ya yi aiki a tallace-tallace da tallatawa ga kamfanoni daban-daban na duniya kamar UAC, NTC da G.B. OLLIVAT. Daga baya ya zama darektan kula da gurbatar yanayi a [[Afirka]].<ref>{{cite web
|url=http://www.nirominteractivesolutions.com/testing/home.htm
|publisher=African Circle Pollution Management
|title=Our Team
|accessdate=2010-04-27}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>
Rimi ya bude kamfanin IBBI Nigeria, wanda a yanzu ya ke kan gaba a [[Arewacin Najeriya]], a ranar 27 ga watan Maris shekara ta alif 1982.<ref>{{cite web
|url=http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|title=Staff Welfare
|publisher=INTERNATIONAL BEER & BEVERAGES INDUSTRIES (NIGERIA)
|accessdate=2010-04-27
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426053029/http://www.ibbinig.com/staffwelfare.htm
|archivedate=2011-04-26
}}</ref>
== Fagen Siyasa==
A watan Fabrairun shekarar 1982 fafaroma [[John Paul na Biyu|John Paul II ya]] ziyarci [[Kaduna (birni)|Kaduna]]. Kodayake shugabannin addinan Musulmai masu fada da juna sun kasa zuwa, yayin da a filin jirgin fafaroma ya karanta wani jawabi ga Rimi da sauran jami’an gwamnati da ke neman hadin kai tsakanin Kiristoci da Musulmi kafin ya tashi zuwa [[Lagos (birni)|Legas]]. A watan Agustan shekarar 1982, Rimi da aka tilasta roko ga kungiyar Jama'atu Nasril Islam (JNI) a sami wata hanya ta kawo karshen tashin hankali a tsakanin [[Izala]] da Darika Musulmi kungiyoyin. Rimi a hukumance ta buɗe kamfanin IBBI na Najeriya, yanzu haka yana kan gaba a harkar samar da giya a Arewacin Najeriya, a ranar 27 ga Maris 1982.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm</ref>
Bayan Janar [[Muhammadu Buhari|Muhammadu Buhari ya]] kwace mulki a wani juyin mulki a ranar 31 ga Disamba 1983, ya kama yawancin tsoffin gwamnoni. A ranar 28 ga Maris, 1985, Kotun Soja ta Musamman ta yanke wa Rimi hukuncin shekara 21 a kurkuku saboda cin hanci da rashawa na wadatar ‘yan majalisar dokokin Jihar 96 da N500,000. Rimi ya ce ya ba dan majalisar kudin ne "saboda kiyaye doka da oda a mazabunsu".<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |access-date=2021-06-02 |archive-date=2012-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002085105/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA352626&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref>
==Rayuwar sirri==
Rimi shi ne mai rike da lambar yabo ta kasa ta ([[Order of the Niger|CON]]).<ref>{{cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200901140197.html?page=2
|title=Where Are Second Republic Governors?
|work=ThisDay
|author=Ademola Adeyemo
|date=13 January 2009
|accessdate=2010-04-27}}</ref> Yana auren Aishatu Rimi haka-zalika yana da ‘ya’ya bakwai.
== Manazarta ==
{{reflist}}
{{Gwamnonin Jihar Kaduna}}
[[Category:Haifaffun 1940]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
lnsy7pgmgx55cpvbgjtdij1npl38myi
Awer Mabil
0
21654
973313
973235
2026-10-29T12:12:30Z
Baby juuu
38856
973313
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Awer Bul Mabil''' (an kuma haife shi a ranar 15 ga watan Satumba a shekarar 1995) shi ne ƙwararren ɗan wasan ƙwallon [[Ɗan wasan ƙwallon ƙafa|ƙafa ta]] [[Asturaliya|Australiya]] ɗan asalin Sudan ta Kudu wanda ke wasa a matsayin dan wasan gefe na FC Midtjylland da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Australiya.
Mabil ya buga wasan ƙwallon ƙafa na matasa a Cibiyar Horar da Nationalasashe ta Kudu da kuma tare da Adelaide United . Ya fara zama dan wasa na farko a Campbelltown City, kafin ya fara buga wasa a cikin A-League na Adelaide United a shekara ta 2013.<ref>KRPF. "General Information". Home. Retrieved 2017-07-03</ref>
== Rayuwar farko ==
[[Fayil:AUS-SYR 20190116 Asian Cup 7.jpg|thumb|Awer Mabil]]
Awer Bur Mabil an haife shi ne ga iyayen [[Sudan ta Kudu]] a Kakuma, wanda ke arewa maso yammacin [[Kenya]].<ref>Our Schools." [[Kativik School Board]]. Retrieved on September 23, 2017.</ref> Shi da danginsa sun zauna a sansanin 'yan gudun hijira na Kakuma har zuwa shekara ta 2006 lokacin da suka koma Australia. Ya fara buga kwallon kafa a sansanin tun yana dan shekara 5, yana mai cewa: "Za mu fita waje kawai mu fara taka leda. Ba shi da tsari kuma akwai sauran abin yi da za a yi. ”
== Klub din ==
Adelaide United ce ta sanya hannu kan Mabil a cikin A-League a shekara ta 2012 daga Campbelltown City a FFSA National Premier League bayan Mabil ya nuna wasanni da yawa da ke nuna saurin sa da kwarewar dribbling don ya fi karfin masu [[Mai buga baya|tsaron baya da]] yawa a FFSA National Premier League. Mabil ya fara buga wasan farko ne a Adelaide United a ranar 11 ga watan Janairun shekara t 2013 a wasan A-League na shekarar 2012-13 da Perth Glory. Ya zira kwallon sa ta farko a wasan da suka sha kashi a hannun Wellington Phoenix a wasan zagaye na 17 a zagaye na 17 na kakar shekara ta 2013 zuwa 14 A-League, bayan da ya dawo a matsayin na biyu.
=== FC Midtjylland ===
A watan Yulin shekarar 2015, Mabil ya sami nasarar komawa kulob din Superliga na Danish, FC Midtjylland don farashin canjin da aka ruwaito ya zarce AU $ 1,300,000 Awer Mabil ya fara buga wa Super Midliga ta [[Denmark]] wasa a kungiyar FC Midtjylland a ranar 16 ga watan Oktoban shekarar 2015 da Randers FC a MCH Arena a cikin Herning a matsayin mai maye gurbin minti na 83 don Daniel Royer .
A 22 ga watan Oktoba shekarar 2015, Mabil ya buga wasan farko na UEFA Europa League a gida zuwa Napoli, yana zuwa don Mikkel Duelund a minti na 73
==== Lamuni ga Esbjerg fB ====
A watan Agusta shekarar 2016, an ba Mabil rance ga Esbjerg fB don ba shi damar samun ƙarin lokacin wasa da haɓaka. Mabil ya fara taka leda ne a ranar 8 ga watan Agusta shekarar 2016, ya fara wasan da AGF amma an kore shi daga fili a minti na 44. Esbjerg ya koma cikin rukunin farko na Danish, kuma Esbjerg ya ba da sanarwar cewa Mabil na ɗaya daga cikin 'yan wasa tara da za su bar ƙungiyar. <ref>[http://www.bold.dk/fodbold/nyheder/ni-spillere-paa-vej-ud-i-esbjerg/ Ni spillere på vej ud i Esbjerg], bold.dk, 30 May 2017</ref>
==== Lamuni ga Paços de Ferreira ====
A watan Yulin shekarar 2017, an kuma ba da rancen Mabil zuwa Paços de Ferreira don ba shi damar ci gaba da samun damar farko. Paços de Ferreira ya sake faduwa a karshen kaka ta 2017-18 na Firayim Minista na Laliga, duk da haka Mabil ya burge yayin da yake karɓar lamuni sau biyu kuma ya ba da karin taimako 3 a wasanni 26 da ya buga.
=== Komawa zuwa FC Midtjylland ===
Mabil ya fara taka leda sosai lokacin da ya dawo Denmark, ya zira kwallaye a raga sannan ya yi rijistar taimaka biyu a wasanni shida da ya fara a kakar. A ranar 11 ga watan Nuwamba, Mabil ya zira kwallaye biyu kuma ya kara biyu a wasan da Midtjyllands ta doke Vejle BK da ci 5-0, inda ya zira kwallaye hudu a raga ya kuma ci takwas. A ranar 30 watan Satumba shekarar 2020, ya taimakawa burin Sory Kaba tare da gicciye a wasan da 4-1 ta doke Slavia Prague a wasan zagayen wasa na gasar cin kofin zakarun Turai na shekarar 2020-2021 wanda ya cancanci FC Midtjylland don wasan farko na UEFA Champions League . Ya ci kwallonsa ta farko a gasar zakarun Turai a ranar 25 ga watan Nuwamba a waccan shekarar a kan Ajax daga bugun fenariti a wasan da ci 3-1.
== Ayyukan duniya ==
A watan Agusta shekarar 2013, Australiya ta kira Mabil don Gasar COTIF a L'Alcúdia, [[Ispaniya|Spain]]. FFA ta yi amfani da gasar don shirya 'yan wasa don nasarar nasarar cancantar cancantar su ta Championship ta 2014 AFC U-19 .
A watan Maris na shekarar 2014, FIFA ta ba shi izinin yin wasa ga Australia bayan aikin shekara guda don samun takardar shaidar haihuwa da kuma samun keɓewa daga dokokin cancantar FIFA.
Ya buga wa Australia wasa a shekarar 2014 AFC U-19 Championship, yana wasa a dukkan wasanninsu uku, abokan hamayyar su ne [[Uzbekistan]], United Arab Emirates da Indonesia.
After showing impressive form with FC Midtjylland, Mabil was called up to the senior team for the first time. Participating in the Socceroos first training camp under new coach Graham Arnold.
A ranar 16 ga watan Oktoba shekarar 2018 Mabil ya fara buga wa Australia wasan farko a karawa da Kuwait a wasan sada zumunci na kasa da kasa a filin wasa na Al Kuwait . Mabil ya shigo hutun rabin lokaci ne ya maye gurbin Mathew Leckie kuma ya zira kwallon farko ga babbar kungiyar a minti na 88 don ba Australia damar cin ta hudu kuma ta karshe a wasan da suka doke Kuwait da ci 4-0 a wasan farko na Graham Arnold na biyu tare da kungiyar kasar Australiya. Tomi Juric da Thomas Deng ne suka taimaka wa kwallon ta Mabil. Mabil ya yi bikin cin kwallon ne tare da aboki na yarinta da wani dan gudun hijirar Sudan ta Kudu Deng, wanda shi ma ya fara buga wa Australia tamaula. Awer ya sadaukar da burin, bayan wasan, ga mahaifiyarsa.
== Kididdigar aiki ==
=== Kulab ===
{{Updated|25 March 2021}}<ref>{{Soccerway|accessdate=11 January 2019}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |Kulab
! rowspan="2" | Lokaci
! rowspan="2" | Rabuwa
! colspan="2" | League
! colspan="2" | Kofi <ref group="lower-alpha">Includes appearances in the Australian [[FFA Cup]], Danish [[Sydbank Pokalen]] and Portuguese [[Taça de Portugal]]</ref>
! colspan="2" | Nahiya
! colspan="2" | Sauran
! colspan="2" | Jimla
|-
! Ayyuka
! Goals
! Ayyuka
! Goals
! Ayyuka
! Goals
! Ayyuka
! Goals
! Ayyuka
! Goals
|-
| rowspan="4" | Adelaide United
| 2012–13
| rowspan="3" | A-League
| 5
| 0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| 5
| 0
|-
| 2013-14
| 21
| 2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| 21
| 2
|-
| 2014-15
| 21
| 6
| 3
| 1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| 24
| 7
|-
! colspan="2" | Jimla
! 47 <ref group="lower-alpha">Includes both appearances in the A-League [[A-League#Regular season|regular season]] and [[A-League#Finals series|finals series]]</ref>
! 8
! colspan="2" | -
! colspan="2" | -
! colspan="2" | -
! 50
! 9
|-
| rowspan="5" | FC Midtjylland
| 2015-16
| rowspan="4" | Superliga
| 6
| 0
| 1
| 0
| 2
| 0
| colspan="2" | -
| 9
| 0
|-
| 2018–19
| 30
| 6
| 1
| 0
| 5 <ref group="lower-alpha">Includes 4 appearances in the [[2018–19 UEFA Europa League#Third qualifying round|Europa League third qualification and play-off rounds]] and 1 appearance in the [[2018–19 UEFA Champions League#Second qualifying round|Champions League second qualification round]]</ref>
| 0
| colspan="2" | -
| 36
| 6
|-
| 2019-20
| 34
| 8
| 0
| 0
| 2 <ref group="lower-alpha" name="UEL">Appearances in the [[UEFA Europa League|Europa League]]</ref>
| 0
| colspan="2" | -
| 36
| 8
|-
| 2020–21
| 21
| 1
| 3
| 0
| 10 <ref group="lower-alpha" name="UCL">Appearances in the [[UEFA Champions League|Champions League]]</ref>
| 2
| colspan="2" | -
| 34
| 3
|-
! colspan="2" | Jimla
! 91
! 15
! 5
! 0
! 19
! 2
! colspan="2" | -
! 115
! 16
|-
| Esbjerg fB (lamuni)
| 2016-17
| Superliga
| 25
| 4
| 0
| 0
| colspan="2" | -
| 4 {{Efn|Appearances in [[2016–17 Danish Superliga#Relegation play-offs|Superliga relegation play-offs]]|name=CPO}}
| 0
| 29
| 4
|-
| Paços de Ferreira (aro)
| 2017–18
| Firayim Minista na La Liga
| 26
| 2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| 3 <ref group="lower-alpha">Appearances in the Portuguese [[Taça da Liga]]</ref>
| 1
| 29
| 3
|-
! colspan="3" | Jimlar aiki
! 189
! 28
! 8
! 1
! 19
! 2
! 7
! 1
! 223
! 32
|}
=== Na duniya ===
{{Updated|match played on 11 June 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |Ostiraliya
|-
! Shekara
! Ayyuka
! Goals
|-
| 2018
| 4
| 2
|-
| 2019
| 10
| 2
|-
| 2021
| 2
| 0
|-
! Jimla
! 16
! 4
|}
=== Manufofin duniya ===
{{Updated|match played 15 January 2019}}. Australia score listed first, score column indicates score after each of his goal.
{| class="wikitable" style="font-size:85%;"
!A'a
! Kwanan wata
! Wuri
! Hoto
! Kishiya
! Ci
! Sakamakon
! Gasa
|-
! scope="row" | 1
| 16 Oktoba 2018
| Filin wasa na Al Kuwait, [[Kuwaiti (birni)|Kuwait City]], Kuwait
| align="center" | 1
|</img> Kuwait
| align="center" | '''4''' –0
| align="center" | 4-0
| rowspan="2" | Abokai
|-
! scope="row" | 2
| 30 Disamba 2018
| Maktoum bin Rashid Al Maktoum Stadium, [[Dubai (birni)|Dubai]], United Arab Emirates
| align="center" | 4
|</img> Oman
| align="center" | '''3''' –0
| align="center" | 5-0
|-
! scope="row" | 3
| 11 Janairu 2019
| Filin wasa na Rashid, Dubai, Hadaddiyar Daular Larabawa
| align="center" | 6
|</img> Falasdinu
| align="center" | '''2''' –0
| align="center" | 3-0
| rowspan="2" | 2019 AFC Kofin Asiya
|-
! scope="row" | 4
| 15 Janairu 2019
| Filin wasa na Khalifa bin Zayed, Al Ain, United Arab Emirates
| align="center" | 7
|</img> Siriya
| align="center" | '''1''' –0
| align="center" | 3-2
|}
== Daraja ==
=== Kulab ===
'''Adelaide United'''
* Kofin FFA : 2014
'''Midtjylland'''
* Superliga ta Danish : 2019–20
* Kofin Danish : 2018–19
=== Kowane mutum ===
* Playerungiyar Matasan Nationalasa ta Gwarzon Gwarzo: 2012–13 <ref>[http://www.watoday.com.au/sport/a-league/rojas-makes-ffa-awards-history-20130415-2hw4q.html Rojas makes FFA awards history] WAToday.com.au</ref>
* FFA U20 Gwarzon Gwarzon Namiji na Shekara : 2014
== Manazarta ==
== Hanyoyin haɗin waje ==
* Awer Mabil at WorldFootball.net
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Kenya]]
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Asturaliya]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
<references />
rirguogmmc954r3boh5pysobr9a80lj
Wikipedia:Sabbin editoci
4
21908
973495
973082
2026-10-29T21:28:57Z
AmmarBot
13973
Sabunta shafin sabbin editoci
973495
wikitext
text/x-wiki
Wannan shafin ya na ƙunshe da sabbin editocin da sukayi rajista a Hausa Wikipedia. Robot yana sabunta wannan shafin duk bayan wasu sa'o'i. Kada ku gyara wannan shafin, duk chanjin da akayi, robot zaya yi overwriting din shi a lokacin sabunta shafin.
{| class="wikitable sortable"
!Numba
!Edita
!Gudummuwa
!Lokacin rajista
|-
|1
|[[User:Gm0rk|Gm0rk]]
|[[Special:Contributions/Gm0rk|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|2
|[[User:InernetWanderer|InernetWanderer]]
|[[Special:Contributions/InernetWanderer|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|3
|[[User:Uio95|Uio95]]
|[[Special:Contributions/Uio95|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|4
|[[User:Bahudhara|Bahudhara]]
|[[Special:Contributions/Bahudhara|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|5
|[[User:Irouncee|Irouncee]]
|[[Special:Contributions/Irouncee|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|6
|[[User:عبدالاله الجدي|عبدالاله الجدي]]
|[[Special:Contributions/عبدالاله الجدي|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|7
|[[User:Shiner3|Shiner3]]
|[[Special:Contributions/Shiner3|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|8
|[[User:FlamethrowingRainbow|FlamethrowingRainbow]]
|[[Special:Contributions/FlamethrowingRainbow|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|9
|[[User:Noxyss|Noxyss]]
|[[Special:Contributions/Noxyss|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|10
|[[User:Двадцать четыре|Двадцать четыре]]
|[[Special:Contributions/Двадцать четыре|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|11
|[[User:Vilhelmoo|Vilhelmoo]]
|[[Special:Contributions/Vilhelmoo|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|12
|[[User:Счастливый Горец|Счастливый Горец]]
|[[Special:Contributions/Счастливый Горец|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|13
|[[User:Jaguar legend|Jaguar legend]]
|[[Special:Contributions/Jaguar legend|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|14
|[[User:FATOLOSA GULO|FATOLOSA GULO]]
|[[Special:Contributions/FATOLOSA GULO|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|15
|[[User:Nskjnv|Nskjnv]]
|[[Special:Contributions/Nskjnv|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|16
|[[User:Drmiteshgaur|Drmiteshgaur]]
|[[Special:Contributions/Drmiteshgaur|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|17
|[[User:Abdoulrahamane issouf|Abdoulrahamane issouf]]
|[[Special:Contributions/Abdoulrahamane issouf|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|18
|[[User:Liveislife85|Liveislife85]]
|[[Special:Contributions/Liveislife85|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|19
|[[User:Klaus Fürst|Klaus Fürst]]
|[[Special:Contributions/Klaus Fürst|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|20
|[[User:RatulBoro|RatulBoro]]
|[[Special:Contributions/RatulBoro|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|21
|[[User:MB Mohammed A Bello|MB Mohammed A Bello]]
|[[Special:Contributions/MB Mohammed A Bello|Gudummuwa]]
|Talata, 27 ga Oktoba 2026
|-
|22
|[[User:Boouzhy|Boouzhy]]
|[[Special:Contributions/Boouzhy|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|23
|[[User:ThunnyFlass|ThunnyFlass]]
|[[Special:Contributions/ThunnyFlass|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|24
|[[User:LuxurySax|LuxurySax]]
|[[Special:Contributions/LuxurySax|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|25
|[[User:Nginx504|Nginx504]]
|[[Special:Contributions/Nginx504|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|26
|[[User:Waziri070|Waziri070]]
|[[Special:Contributions/Waziri070|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|27
|[[User:Svlmvn5.0|Svlmvn5.0]]
|[[Special:Contributions/Svlmvn5.0|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|28
|[[User:ArtisticCat269|ArtisticCat269]]
|[[Special:Contributions/ArtisticCat269|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|29
|[[User:Alice Montague|Alice Montague]]
|[[Special:Contributions/Alice Montague|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|30
|[[User:Aliyu80|Aliyu80]]
|[[Special:Contributions/Aliyu80|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|31
|[[User:Apple1cc|Apple1cc]]
|[[Special:Contributions/Apple1cc|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|32
|[[User:محمد ٧٧٧٧٧٧٧٧٩٠|محمد ٧٧٧٧٧٧٧٧٩٠]]
|[[Special:Contributions/محمد ٧٧٧٧٧٧٧٧٩٠|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|33
|[[User:Habou gwada|Habou gwada]]
|[[Special:Contributions/Habou gwada|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|34
|[[User:BigggBosss|BigggBosss]]
|[[Special:Contributions/BigggBosss|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|35
|[[User:Lorenzo Rubioglio|Lorenzo Rubioglio]]
|[[Special:Contributions/Lorenzo Rubioglio|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|36
|[[User:Bashir Nafiu Muhammad|Bashir Nafiu Muhammad]]
|[[Special:Contributions/Bashir Nafiu Muhammad|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|37
|[[User:Leo Vitoro|Leo Vitoro]]
|[[Special:Contributions/Leo Vitoro|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|38
|[[User:Eaglemight|Eaglemight]]
|[[Special:Contributions/Eaglemight|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|39
|[[User:Yazle|Yazle]]
|[[Special:Contributions/Yazle|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|40
|[[User:Armenian438|Armenian438]]
|[[Special:Contributions/Armenian438|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|41
|[[User:DambazauJunior7|DambazauJunior7]]
|[[Special:Contributions/DambazauJunior7|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|42
|[[User:Lechatrenard|Lechatrenard]]
|[[Special:Contributions/Lechatrenard|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|43
|[[User:Craigallan.za|Craigallan.za]]
|[[Special:Contributions/Craigallan.za|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|44
|[[User:RhinoMind|RhinoMind]]
|[[Special:Contributions/RhinoMind|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|45
|[[User:TheBlueClockmaker|TheBlueClockmaker]]
|[[Special:Contributions/TheBlueClockmaker|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|46
|[[User:Moicestelfo|Moicestelfo]]
|[[Special:Contributions/Moicestelfo|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|47
|[[User:RudeFromwood|RudeFromwood]]
|[[Special:Contributions/RudeFromwood|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|48
|[[User:Hodaifa27|Hodaifa27]]
|[[Special:Contributions/Hodaifa27|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|49
|[[User:Kiki243|Kiki243]]
|[[Special:Contributions/Kiki243|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|50
|[[User:UFTI IBN GUFTI|UFTI IBN GUFTI]]
|[[Special:Contributions/UFTI IBN GUFTI|Gudummuwa]]
|Laraba, 28 ga Oktoba 2026
|-
|51
|[[User:Voularas|Voularas]]
|[[Special:Contributions/Voularas|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|52
|[[User:Devansh Nagrecha|Devansh Nagrecha]]
|[[Special:Contributions/Devansh Nagrecha|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|53
|[[User:Alexsoto2007|Alexsoto2007]]
|[[Special:Contributions/Alexsoto2007|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|54
|[[User:Saminyasr018|Saminyasr018]]
|[[Special:Contributions/Saminyasr018|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|55
|[[User:Ismail m jinjina|Ismail m jinjina]]
|[[Special:Contributions/Ismail m jinjina|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|56
|[[User:Նարեկ Ծատուրյան|Նարեկ Ծատուրյան]]
|[[Special:Contributions/Նարեկ Ծատուրյան|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|57
|[[User:Localhost8800|Localhost8800]]
|[[Special:Contributions/Localhost8800|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|58
|[[User:IShowTurn|IShowTurn]]
|[[Special:Contributions/IShowTurn|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|59
|[[User:Սվետլանա Սահակյան|Սվետլանա Սահակյան]]
|[[Special:Contributions/Սվետլանա Սահակյան|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|60
|[[User:Գաբրիելյան Դավիթ|Գաբրիելյան Դավիթ]]
|[[Special:Contributions/Գաբրիելյան Դավիթ|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|61
|[[User:Gabloc|Gabloc]]
|[[Special:Contributions/Gabloc|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|62
|[[User:Mr Lover Boii|Mr Lover Boii]]
|[[Special:Contributions/Mr Lover Boii|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|63
|[[User:Mahamadou mahi|Mahamadou mahi]]
|[[Special:Contributions/Mahamadou mahi|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|64
|[[User:AQVA121|AQVA121]]
|[[Special:Contributions/AQVA121|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|65
|[[User:Peppemaz|Peppemaz]]
|[[Special:Contributions/Peppemaz|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|66
|[[User:Princeujj|Princeujj]]
|[[Special:Contributions/Princeujj|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|67
|[[User:AJ flower|AJ flower]]
|[[Special:Contributions/AJ flower|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|68
|[[User:Editistic|Editistic]]
|[[Special:Contributions/Editistic|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|69
|[[User:Ybsalesnn|Ybsalesnn]]
|[[Special:Contributions/Ybsalesnn|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|70
|[[User:Ismail salisu Adam|Ismail salisu Adam]]
|[[Special:Contributions/Ismail salisu Adam|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|71
|[[User:Nrsaidu|Nrsaidu]]
|[[Special:Contributions/Nrsaidu|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|72
|[[User:Winnewoerp|Winnewoerp]]
|[[Special:Contributions/Winnewoerp|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|73
|[[User:DANAZUMICOLLECTIONSCEO|DANAZUMICOLLECTIONSCEO]]
|[[Special:Contributions/DANAZUMICOLLECTIONSCEO|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|74
|[[User:Spleenomane|Spleenomane]]
|[[Special:Contributions/Spleenomane|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|75
|[[User:Ninsuka|Ninsuka]]
|[[Special:Contributions/Ninsuka|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|76
|[[User:Omermusa4968830|Omermusa4968830]]
|[[Special:Contributions/Omermusa4968830|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|77
|[[User:Connectwithman|Connectwithman]]
|[[Special:Contributions/Connectwithman|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|78
|[[User:DAAZUMICOLLECTIONSCEO|DAAZUMICOLLECTIONSCEO]]
|[[Special:Contributions/DAAZUMICOLLECTIONSCEO|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|79
|[[User:Proustmaniac|Proustmaniac]]
|[[Special:Contributions/Proustmaniac|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|80
|[[User:Bob Pond|Bob Pond]]
|[[Special:Contributions/Bob Pond|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|81
|[[User:Umukumburwa|Umukumburwa]]
|[[Special:Contributions/Umukumburwa|Gudummuwa]]
|Alhamis, 29 ga Oktoba 2026
|-
|}
42o45jipvtchmmzd49ipe39zzmjki6s
Tahmid
0
22171
973597
593434
2026-10-30T06:43:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973597
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%84%D9%84%D9%87.png |thumb|Alhamdulillah ]]
[[File:Alhamdulillah_in_Sini_Arabic.jpg |thumb| Alhamdulillah a yaren larabci]]
'''''Alhamdulillah''''' ( {{Lang-ar|ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ}} , ''{{Transl|ar|al-Ḥamdu lillāh}}'' ) kalma ce ta [[larabci]] ma'ana "godiya ta tabbata ga Allah", wani lokacin ana iya fassara ta da "godiya ga Allah". Wannan kalma da aka kira '''''Tahmid''''' {{Lang-ar|تَحْمِيد}} ' <span>Yabo</span> ' ) ko '''''Hamdalah''''' {{Lang-ar|حَمْدَلَة}} ). Mafi bambancin jimlar ita ce ''al-hamdu l-illāhi rabbi l-ʿālamīn'' ( {{Lang|ar|ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ رَبِّ ٱلْعَالَمِينَ}} ), ma'ana "dukkan godiya ta tabbata ga Allah, Ubangijin halittu", aya ta farko a cikin [[Fatiha|suratul Fatiha]] .
[[Musulmi|Musulmai]] kowane lokaci suna amfani da ita saboda mahimmancinta ga matanin [[Al Kur'ani|Alqurani]] da [[Hadisi]] - kalmomin [[Annabawa a Musulunci|annabin Islama]] [[Muhammad|Muhammadu]] - kuma ma'anarta da zurfin bayani sun kasance a batutuwa na tafsiri mai yawa. Hakanan ana amfani da ita ga waɗanda ba Musulmi ba masu jin yaren Larabci wurin nuna godiya ga Allah .
[[Category:Articles containing Arabic-language text]]
== Ma'ana ==
Jumlar tana da sassa uku masu mahimmanci:
* ''al-'', tabbataccen labarin, "da".
* ''hamd'' ( ''u'' ), ma'anarta a zahiri "yabo", "yabo".
* ''li-llāh'' ( ''i'' ), gabatarwa + sunan ''Allāh'' ''Li-'' ne dative bigire ma'ana "zuwa".
Maganar ''na daban'' ( {{Lang-ar|ٱللَّٰه}} ) Na nufin "The Allah", kuma shi ne mai ƙanƙancewa na tabbataccen labarin ''al-'' da kalmar ''<nowiki/>'ilāh'' {{Lang-ar|إِلَٰه}} , "allah, allahntaka"). Kamar yadda yake a Turanci, ana amfani da labarin a nan don keɓe sunan azaman shi kaɗai ne irinsa, "Allah" (Makaɗaici) ko "Allah". Saboda haka, ''Allah'' kalmar larabci ce ta "Allah". ''<nowiki/>'Ilāh'' ne Larabci na zamanin d Semitic sunan ga Allah, El .
An fara samun jimlar ne a cikin aya ta farkon [[Surah|surar]] Alƙur'ani ( [[Fatiha|Al-Fatiha]] ). Saboda haka akai-akai musulmai da larabawan Yahudawa da Kiristoci na furta wannan magana da nufin godiya ga Ubangiji fi'ili ''hamdala'' {{Lang-ar|حَمْدَلَ}} ), "Ya ce al-Hamdu li-llahi" da aka buga, da kuma samu suna ''ḥamdalah'' {{Lang-ar|حَمْدَلَة}} ) ana amfani dashi azaman suna don wannan jumlar.
A triconsonantal tushen H-MD {{Lang-ar|ح م د}} ), ma'ana "yabo", ana iya samun sa a cikin suna Muhammad, Mahmud, Hamid da Ahmad .
== Fassara ==
{{Arabicterm|arabic={{large|الحمد لله}}|arabic_rom=al-ḥamdu li-llāh|literal meaning=Praise be to God}}Wasu fassarori da aka bawa wannan kalmar
* "Dukkan godiya ya tabbata ga Allah shi kadai" ( Muhammad Asad )
* "dukkan yabo da godiya sun tabbata ga Allah" ( Muhammad Muhsin Khan )
* "godiya ta tabbata ga Allah" ( Abdullah Yusuf Ali, Marmaduke Pickthall )
* "dukkan godiya ta tabbata ga Allah" ( Saheeh International )
* "Dukkanin yabo ya tabbata ga Maɗaukaki shi kaɗai." ( AR Rahman ).
== Bambanci ==
Kalmomin Musulunci daban-daban sun haɗa da Tahmid, galibi galibi:
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! style="width:33%;" |Larabci
---- Harshen Kur'ani
! style="width:30%;" | Fassara
---- IPA
! style="width:33%;" | Kalmomi
|-
| {{Lang|ar|ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ}}
| ʾAlḥamdu lillāh i
---- /ʔal.ħam.du lil.laː.hi /
| Dukkan godiya ta tabbata ga Allah.
|-
| {{Lang|ar|ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ رَبِّ ٱلْعَالَمِينَ}}
---- {{Lang|ar|ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ}}
| ʾAlḥamdu lillāhi rabbi l-ʿālamīn a
---- /ʔal.ħam.du lil.laː.hi rab.bi‿l.ʕaː.la.miː.na /
| Godiya ta tabbata ga Allah, Ubangijin halittu.
|-
| {{Lang|ar|سُبْحَانَ ٱللَّٰهِ وَبِحَمْدِهِ}}
---- {{Lang|ar|سُبْحَٰنَ ٱللَّٰهِ وَبِحَمْدِهِ}}
| subḥāna -llāhi wa-bi-ḥamdih ī
---- /sub.ħaː.na‿ɫ.ɫaː.hi wa.bi.ħam.di.hiː /
| Tsarki ya tabbata ga Allah kuma da godiyarSa.
|-
| {{Lang|ar|سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ}}
---- {{Lang|ar|سُبْحَٰنَ رَبِّيَ ٱلْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ}}
| subḥāna rabbiya l-ʿaẓīmi wa-bi-ḥamdih ī
---- /sub.ħaː.na rab.bi.ja‿l.ʕa.ðˤiː.mi wa.bi.ħam.di.hiː /
| Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mai girma, kuma da g Hisde Masa.
|-
| {{Lang|ar|سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْأَعْلَىٰ وَبِحَمْدِهِ}}
---- {{Lang|ar|سُبْحَٰنَ رَبِّيَ ٱلْأَعْلَىٰ وَبِحَمْدِهِ}}
| subḥāna rabbiya l-ʾaʿlā wa-bi-ḥamdih ī
---- /sub.ħaː.na rab.bi.ja‿l.ʔaʕ.laː wa.bi.ħam.di.hiː /
| Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Maɗaukaki, da yabonSa.
|-
|}
== Yi amfani da shi a wasu hanyoyin tarihi ==
Jabir bn Abd-Allah ya rubuta a cikin wani [[hadisi]] cewa Muhammad, ya ce: "Mafi alherin ambaton Allah shi ne maimaita ''[[kalmar Shahada|lā ʾilāha ʾillā llāh]]'' kuma mafificiyar addu'a (du'a) ita ce ''al-ḥamdu li-llāh'' ." (Nasa'iy ya rawaito shi, da Ibnu Majah, da Hakim waɗanda suka bayyana sarkar 'sautin'. ) [[Abu Hurairah|Abu Huraira]] ya rubuta cewa Muhammad ya ce: "Duk wani al'amari mai muhimmanci wanda ba a fara shi da ''al-ḥamdu li-llāh'' yana nan aibi." Daga [[Abu Dawood]] . Anas bin Malik ya rubuta cewa Muhammad ya ce: "Allah ya yarda da bawansa wanda ya ce, ''al-duamdu li-llāh'' lokacin da ya ɗauki ɗan kaɗan daga abinci ya sha wani ruwa."{{Ana bukatan hujja|date=June 2018}}
== Duba kuma ==
* [https://web.archive.org/web/20070926220613/http://abdurrahman.org/zikr/alhamdulillah.html AlHamdulillah - Cikakken bayani daga Tafseer Ibnu Katheer - Suratu Fatiha]
* [https://web.archive.org/web/20040630100112/http://www.islamonline.net/english/Science/2000/2/article3.shtml Amfanin lafiya ga fadin Alhamdulillah]
* [http://www.themodernreligion.com/basic/pray/duas.html Duas na yau da kullun a cikin larabci tare da fassara da fassara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209090503/http://www.themodernreligion.com/basic/pray/duas.html |date=2009-02-09 }}
* [http://lasjan.page.tl/Alhamdulillah.htm Alhamdulillah-Sharhi]
[[Category:Musulunci]]
[[Category:Addini]]
j6j67cit7xugxb32r6y6m1avl5h1lrz
Shaida
0
22381
973518
900593
2026-10-29T22:24:15Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973518
wikitext
text/x-wiki
A cikin doka, mai '''shaida''' shine wanda, ko dai da son rai ko a ƙarƙashin tilastawa, yana ba da shaidar shaida, ko dai baki ko rubuce-rubuce, game da abin da suka sani ko da'awar sun sani.
Ana iya tilasta wa mai shaida ya ba da shaida a kotu, a gaban babban juri, a gaban Kotun gudanarwa, a gaban jami'in da ya gabatar da kara, ko a wasu shari'o'i daban-daban. A subpoena ne na Shari'a wanda ke umurni da mutum ya bayyana a wani tsari. Ana amfani da shi don tilasta shaidar shaidar a cikin shari'a. Yawancin lokaci, [[Alkali|Alƙali]] ko [[lauya]] da ke wakiltar mai shigar da kara ko wanda ake tuhuma a cikin Shari'ar farar hula ko kuma mai gabatar da kara ko lauyan karewa a cikin shariʼar aikata laifuka, ko kuma Hukumar gwamnati. A cikin [[Yanke hukunci|hukunce-hukunce]] da yawa, wajibi ne a bi umarnin kuma ko dai a yi rantsuwa ko kuma a tabbatar da yin shaida da gaskiya a ƙarƙashin hukuncin ƙarya.
Kodayake ba bisa ka'ida ba mai shaida ya haɗa da duk wanda ya fahimci lamarin, a cikin doka, mai shaida ya bambanta da mai ba da labari. ''Mai ba da labari na sirri'' shine wanda ya yi iƙirarin ya shaida wani abin da ya faru ko kuma yana da bayanan ji, amma ana hana shi daga akalla ɗaya daga cikin ƙungiyoyi (yawanci wanda ake tuhuma). Bayanan daga mai ba da labari na sirri na iya amfani da shi ta hanyar jami'in 'yan sanda ko wani jami'in da ke aiki a matsayin mai ba da shaida don samun takardar neman izini.
== Nau'o'in ==
Shaida [[Hearing|jin]]" data-linkid="257" href="./Perception" id="mwJg" rel="mw:WikiLink" title="Perception">mai fahimta (ko '''mai shaida''') shine wanda ke da ilimin da aka samu ta hanyar hankalinsu (misali, fahimta ta gani, ji, ƙanshi, taɓawa). Wannan fahimta na iya zama ko dai tare da tunanin mutum ba tare da taimako ba ko kuma tare da taimakon kayan aiki, kamar microscope ko stethoscope.
Shaidar ji shine wanda ke ba da shaida game da abin da wani ya ce ko ya rubuta. A mafi yawan shari'o'in kotu akwai iyakoki da yawa akan lokacin da shaidar jita-jita ta dace. Irin waɗannan iyakoki ba su shafi binciken babban juri ba, yawancin ayyukan gudanarwa, kuma bazai shafi sanarwa da aka yi amfani da su don tallafawa kamawa ko izinin bincike ba. Har ila yau, wasu nau'ikan maganganu ba a ɗauka suna da jita-jita kuma ba sa ƙarƙashin irin waɗannan iyakoki.
Wani ''gwani mai shaida'' shine wanda ake zargin yana da ilimin musamman wanda ya dace da batun sha'awa, wanda ilimin da ake zaton yana taimakawa ko dai ya fahimci wasu shaidu, <ref name=":0">{{Cite web |date=2014-11-07 |title=Discovery |url=https://www.justice.gov/usao/justice-101/discovery |access-date=2020-10-22 |website=www.justice.gov |language=en}}</ref> gami da wasu shaidu. Wani gwani mai shaida na iya ko bazai zama mai shaida ba, kamar likita ko kuma bazai kula da wanda aka yi wa hadari ko laifi ba.
Wani ''shaida na hali'' yana ba da shaida game da halin wanda ake tuhuma idan yana taimakawa wajen warware laifin da ake tambaya.<ref name=":0"/>
''Shaidar kambin'' shine wanda ke zargin tsoffin abokan tarayya a cikin wani laifi wanda ke bin ko dai karɓar ƙaramin hukunci, kariya ko kuma kariya ga kansu ko / da iyalinsu ta kotu. Bayan sun ba kotun shaidansu sau da yawa suna shiga cikin shirin kariya na shaidu.<ref>{{Cite web |date=2008 |title=Good practices for the protection of witnesses in criminal proceedings involving organized crime |url=https://www.unodc.org/documents/organized-crime/Witness-protection-manual-Feb08.pdf |access-date=21 October 2020 |website=[[United Nations]] |page=19}}</ref>
''Shaidar sirri'' ko ''Shaidar da ba a san sunanta ba'' shine wanda kotun ta ɓoye shi.<ref>{{Cite web |title=Witness protection and anonymity {{!}} The Crown Prosecution Service |url=https://www.cps.gov.uk/legal-guidance/witness-protection-and-anonymity |access-date=2020-12-14 |website=www.cps.gov.uk}}</ref>
== Kira mai shaida ==
[[Fayil:Heinrich_Buscher.jpg|left|thumb|[[:de:Heinrich Buscher (SS-Mitglied)|daga]]]<nowiki>-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"ill","href":"./Template:Ill"},"params":{"lt":{"wt":"Heinrich Buscher"},"1":{"wt":"Heinrich Buscher (SS-Mitglied)"},"2":{"wt":"de"}},"i":0}}]}' data-mw-i18n='{"title":{"lang":"x-page","key":"red-link-title","params":["Heinrich Buscher (SS-Mitglied)"]}}' data-ve-no-generated-contents="true" href="./Heinrich_Buscher_(SS-Mitglied)?action=edit&redlink=1" id="mwUw" rel="mw:WikiLink" title="Heinrich Buscher (SS-Mitglied)" typeof="mw:Transclusion mw:LocalizedAttrs">Heinrich Buscher [de] a matsayin shaida a lokacin </nowiki>[[Nuremberg Trials|Shari'ar Nuremberg]]]]
A cikin shari'ar kotu, za a iya kiran mai shaida (an nemi ya ba da shaida) ta hanyar mai gabatar da kara ko kuma mai kare. Yankin da ke kiran shaidar da farko yana tambayar tambayoyi a cikin abin ''da ake kira'' jarrabawar kai tsaro. Abokin adawa na iya yin tambayoyin kansu a cikin abin da ake kira jarrabawar giciye. A wasu lokuta, ana iya amfani da jarrabawar sake dubawa ta bangaren da ya kira shaidar amma yawanci kawai don saba wa takamaiman shaidar daga jarrabawar giciye.
'''Tunawa da shaidar''' yana nufin kiran shaidar, wanda ya riga ya ba da shaida a cikin shari'a, don ba da ƙarin shaida. Kotun na iya ba da izini ga wata ƙungiya don dawo da shaidar kawai don ba da shaida game da batun da wata ƙungiya ta gabatar idan shaidar ɓangare na biyu ta saɓa da shaidar da shaidar asali ta bayar akan binciken kai tsaye.
== Shaida ==
Yawancin lokaci ana ba da izinin shaidu su ba da shaida kawai ga abin da suka fuskanta da farko. A mafi yawan lokuta, bazai ba da shaida game da wani abu da aka gaya musu ba (sa'a). Wannan ƙuntatawa ba ta shafi shaidu masu ƙwarewa ba, amma suna iya ba da shaida ne kawai a yankin ƙwarewarsu.
== Amincewa ==
Kodayake sau da yawa ana zaton shaidar shaida ta zama abin dogaro fiye da shaidar yanayi, binciken ya tabbatar da cewa shaidar shaidar mutum, daban-daban sau da yawa ba ta da kyau.<ref>{{Cite journal |last=Clifford |first=Brian R. |last2=Scott |first2=Jane |date=1978 |title=Individual and situational factors in eyewitness testimony |url=https://psycnet.apa.org/record/1979-13408-001 |journal=Journal of Applied Psychology |language=en |volume=63 |issue=3 |pages=352–359 |doi=10.1037/0021-9010.63.3.352 |access-date=2022-11-05}}</ref> Kuskuren ganewar shaidar ido na iya haifar da irin waɗannan dalilai kamar lura da tunawa, ko nuna bambanci, ko kuma yana iya haɗawa da shaidar da ta yi da gangan. Idan mutane da yawa sun ga wani laifi, yana yiwuwa a nemi kamanceceniya a cikin shaidansu, wanda zai iya wakiltar abubuwan da suka faru yayin da suka faru, kodayake ana sa ran bambance-bambance kuma ba su nuna rashin gaskiya ba. Bayyana shaidar zai taimaka wa masu bincike su sami ra'ayi game da abin da ake zargi da aikata laifuka yake, amma tunawa da shaidar ya haɗa da kuskure ko yaudara.<ref>{{Cite journal |last=Ebbesen |first=Ebbe B. |last2=Rienick |first2=Cynthia B. |date=1998 |title=Retention interval and eyewitness memory for events and personal identifying attributes. |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-psychology_1998-10_83_5/page/745 |journal=Journal of Applied Psychology |volume=83 |issue=5 |pages=745–762 |doi=10.1037/0021-9010.83.5.745 |pmid=9806014}}</ref>
Ɗaya daga cikin binciken ya haɗa da gwaji, inda batutuwa suka yi aiki a matsayin masu juri a cikin shari'ar laifi. Masu shari'a sun ji bayanin kisan fashi, gardamar mai gabatar da kara, sannan kuma gardamar karewa. Wasu masu juriya sun ji shaidu ne kawai; wasu sun ji daga wani magatakarda wanda ya yi iƙirarin gano wanda ake tuhuma. A cikin shari'ar da ta gabata, kashi 18% sun sami wanda ake tuhuma da laifi, amma a cikin shari'a ta ƙarshe, kashi 72% sun sami wanda aka tuhuma da laifin (Loftus 1988). <ref>{{Cite journal |last=Loftus |first=Belinda |last2=Coppock |first2=Christopher |date=1988 |title=Bridging the Gulf |url=http://dx.doi.org/10.2307/25557277 |journal=Circa |issue=38 |pages=25–28 |doi=10.2307/25557277 |issn=0263-9475 |jstor=25557277 |url-access=subscription}}</ref>
Jerin 'yan sanda inda mai shaida ya zaɓi wanda ake zargi daga wani rukuni na mutane a ofishin' yan sanda sau da yawa suna da matukar damuwa, kuma suna ba da ra'ayi na ƙarya cewa mai shaida ya tuna da wanda ake zarge. A wani binciken, dalibai sun kalli wani laifi da aka shirya. Bayan sa'a guda sai suka kalli hotuna. Bayan mako guda an nemi su zaɓi wanda ake zargi daga jerin. Kashi 8% na mutanen da ke cikin jerin sunayen an gano su a matsayin masu laifi. 20% na mutanen da ba su da laifi waɗanda aka haɗa hotunan su an gano su da kuskure.<ref>{{Cite journal |date=February 1977 |title=University of Nebraska Center for Great Plains Studies |url=http://dx.doi.org/10.1080/2052546.1977.11908818 |journal=Plains Anthropologist |volume=22 |issue=75 |pages=50 |doi=10.1080/2052546.1977.11908818 |issn=0032-0447 |url-access=subscription}}</ref>
Sakamakon mayar da hankali ga makami wanda kasancewar makami ke lalata ƙwaƙwalwar ajiya don cikakkun bayanai ma batun ne.
Wani binciken ya kalli shari'o'i 65 na "kuskuren aikata laifuka na mutane marasa laifi". A cikin kashi 45% na shari'oʼin, kuskuren shaidu ne ke da alhakin.
Nazarin da aka yi game da ƙwaƙwalwar shaidar ido yawanci ana gudanar da shi a cikin manyan Hanyoyin fahimta, hanyoyi daban-daban da muke fahimtar duniya da ke kewaye da mu. Ana yin hakan ta hanyar amfani da ƙwarewar tunani a cikin mutum kamar tunani, fahimta, ƙwaƙwalwa, wayar da kan jama'a, tunani, da hukunci. Kodayake ana iya ƙaddamar da matakai na fahimta kawai kuma ba za a iya gani kai tsaye ba, dukansu suna da mahimman abubuwan da ke tattare da su a cikin mahallin doka.
Idan mutum ya yarda da cewa hanyar da mutane ke tunani, fahimta, dalili, da alƙali ba koyaushe ba ne, ya zama da sauƙi a fahimci dalilin da ya sa masu ilimin halayyar dan adam ke nazarin hanyoyin fahimta da abubuwan da ke rinjayar hanyoyin a cikin al'amuran doka, ɗayan shine mummunan tasirin da wannan ajizancin zai iya samu a cikin tsarin shari'a na laifi.
Nazarin ƙwaƙwalwar shaidu ya mamaye yankin bincike. Kamar yadda Huff da Rattner <ref>{{Cite web |title=NCJRS Abstract - National Criminal Justice Reference Service |url=https://www.ncjrs.gov/App/Publications/abstract.aspx?ID=160583 |access-date=2018-04-16 |website=www.ncjrs.gov |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113075810/https://www.ncjrs.gov/App/Publications/abstract.aspx?ID=160583 |archive-date=2018-11-13 |url-status=dead}}</ref> suka lura, mafi mahimmancin abin da ke ba da gudummawa ga tabbatarwa mara kyau shine rashin ganewa na shaidu. <ref>{{Cite journal |last=Huff |first=C. Ronald |last2=Rattner |first2=Arye |last3=Sagarin |first3=Edward |last4=MacNamara |first4=Donal E. J. |date=5 September 2016 |title=Guilty Until Proved Innocent: Wrongful Conviction and Public Policy |journal=Crime & Delinquency |volume=32 |issue=4 |pages=518–544 |doi=10.1177/0011128786032004007 |s2cid=145281693}}</ref>
== Amincewa ==
shaida mai gaskiya shine mutumin da ke aiki a matsayin shaida, gami da ba da shaida a kotu, wanda aka ɗauka a matsayin gaskiya da gaskiya.<ref>{{Cite journal |last=Dowd |first=Rebecca |last2=Hunter |first2=Jill |last3=Liddell |first3=Belinda |last4=McAdam |first4=Jane |last5=Nickerson |first5=Angela |last6=Bryant |first6=Richard |date=11 July 2018 |title=Filling Gaps and Verifying Facts: Assumptions and Credibility Assessment in the Australian Refugee Review Tribunal |journal=International Journal of Refugee Law |volume=30 |issue=1 |pages=71–103 |doi=10.1093/ijrl/eey017}}</ref> Sauran shaidu na iya zama marasa gaskiya, ko kuma ba su da gaskiya.<ref>{{Cite journal |last=Tenney |first=Elizabeth R. |last2=MacCoun |first2=Robert J. |last3=Spellman |first3=Barbara A. |last4=Hastie |first4=Reid |date=January 2007 |title=Calibration Trumps Confidence as a Basis for Witness Credibility |url=https://escholarship.org/uc/item/92c2910g |journal=Psychological Science |volume=18 |issue=1 |pages=46–50 |doi=10.1111/j.1467-9280.2007.01847.x |pmid=17362377 |s2cid=10464801}}</ref> Ana yin kimantawa game da amintacce ga kowane shaida, kuma yawan shaidu da ke ba da shaida ba ya shafarsa. Abubuwa da yawa sun shafi amincin shaidu. Gabaɗaya, ana ganin shaidu a matsayin masu aminci lokacin da aka ɗauka a matsayin masu daidaito kuma ba su da shawara.<ref>{{Cite journal |last=Newcombe |first=Peter A. |last2=Bransgrove |first2=Jennifer |date=July 2007 |title=Perceptions of witness credibility: Variations across age |journal=Journal of Applied Developmental Psychology |volume=28 |issue=4 |pages=318–331 |doi=10.1016/j.appdev.2007.04.003}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Leippe |first=Michael R. |last2=Manion |first2=Andrew P. |last3=Romanczyk |first3=Ann |date=August 1992 |title=Eyewitness persuasion: How and how well do fact finders judge the accuracy of adults' and children's memory reports? |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_1992-08_63_2/page/181 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=63 |issue=2 |pages=181–197 |doi=10.1037/0022-3514.63.2.181}}</ref>
A cikin [[Doka ta gama gari|doka ta yau da kullun]], ana iya amfani da kalmar dangane da bayar da shaida, ko don shaida da takardu.<ref>{{Cite journal |last=Wong |first=Anna |date=2020 |title=Looks Can Be Deceiving: The Irrelevance of Demeanour in Witness Assessments |journal=Criminal Law Quarterly |volume=68}}</ref> A cikin Dokar Ingilishi ta zamani, mai shaida mai gaskiya shine wanda ba ya "magana daga jita-jita". A cikin Dokar Scotland, mai shaida marar gaskiya shine "wanda amincinsa ke yaba wa shugaban majistare ... amincinsa" wanda yake da kyau. <ref name="wordprhase" />
=== Shaidar wasiƙu da takardu ===
Dole ne a yi amfani da shaidu masu inganci don ba da ma'ana ko wanzuwar wasu nau'ikan takardun shari'a. Misali, a mafi yawan hukunce-hukuncen doka, akalla shaidu biyu dole ne su sanya hannu kan sunayensu zuwa wasiyya don tabbatar da cewa mai ba da izini ne ya aiwatar da shi. A cikin Dokar Kanada, mai shaida mai aminci ga Will yana nufin mai shaida wanda ba shi da ikon yin hakan saboda rashin hankali, rikice-rikice na sha'awa, ko laifi.
== Dubi kuma ==
* Karnuka na gidan kotun ko kare na gidan kotuna
* Shaidar da ido (disambiguation)
* Bayyanawa da ido
* Tunatarwa na shaidu
* Mai ba da labari
* Shahadar (kalma da ke nufin ''shaida'')
* Shaida mai mahimmanci
* Ofishin Jakadancin Amurka
* Tsaro na shaida
== Manazarta ==
<references />
== Ƙarin karantawa ==
=== 1. Garraghan, Gilbert J. (1946). ''Jagora ga Hanyar Tarihi''. ===
* '''Asali:''' New York: Fordham University Press.
* '''Ma'ana:''' Wannan littafi ne da ke koyar da yadda ake yin binciken tarihi yadda ya kamata.
* '''ISBN:''' 0-8371-7132-6
=== 2. Gottschalk, Louis (1950). ''Fahimtar Tarihi: Farko na Hanyar Tarihi''. ===
* '''Asali:''' New York: Alfred A. Knopf.
* '''Ma'ana:''' Littafin nan yana bayani ne akan matakin farko na fahimtar tarihi da kuma hanyoyin da ake bi wajen rubuta ko nazarin tarihi.
* '''ISBN:''' 0-394-30215-X
=== 3. Psychology of False Memory ''(Hotuna a shafi na 9)'' ===
* '''Asali:''' Cikin ''International Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences'', ed. Smelser & Baltes.
* '''Ma’ana:''' Ana bayani ne akan yadda mutane ke ƙirƙiro ko tunawa da abubuwan da ba su faru ba — wato ƙarya cikin tunani.
* '''Shafi:''' 5254–5259
=== 4. Ƙarya da Hanyoyin Shirye-shiryen Bincike na Kimiyya ''(Inda aka ɗauko hoton shafi na 9)'' ===
* '''Asali:''' A cikin ''Criticism and the Growth of Knowledge'', ed. Lakatos & Musgrave.
* '''Ma’ana:''' An tattauna yadda wasu hanyoyin bincike na kimiyya kan haifar da sakamako marasa sahihanci ko ƙarya.
* '''Shafi:''' 59–89
* '''Wuri:''' Cambridge University Press, UK.
=== 5. Loftus, Elizabeth F. (1996). ''Shaidar da ta gani''. ===
* '''Asali:''' Cambridge, MA: Harvard University Press. (Fitowa ta farko: 1979)
* '''Ma’ana:''' Wannan littafi yana bayani akan yadda mutanen da suka ga wani lamari (eyewitnesses) ke iya bada shaida — da yadda wannan shaida ke iya kuskure.
=== 6. J. D. Read (2001). ''Shaidar Ido da Memory: Abubuwan da suka shafi tunani''. ===
* '''Asali:''' Cikin ''International Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences'', ed. Smelser & Baltes.
* '''Ma’ana:''' Ana bayani akan yadda tunani ke aiki wajen adana abubuwan da ido ya gani, da kuma matsalolin da ke tattare da hakan.
* '''Shafi:''' 5217–5221
=== 7. Reconstructive Memory, Psychology of ''(Hasiya)'' ===
* '''Asali:''' Cikin ''International Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences'', ed. Smelser & Baltes.
* '''Ma’ana:''' Wannan bangare yana bayani akan yadda kwakwalwa ke "ginawa" ko canza wasu abubuwan da aka riga aka gani ko sani.
* '''Shafi:''' 12844–12849
=== 8. Ross, D. F., Read, J. D., Toglia, M. P. (1994). ''Shaidar Shaida ta Manyan Mutane (Adult Eye Witness)'': Halin da Ci Gaban Aiki. ===
* '''Asali:''' New York: Cambridge University Press.
* '''Ma’ana:''' Yana nazari ne akan yadda manyan mutane ke bada shaida idan sun ga wani abu, da yadda yanayin su ke iya shafar sahihancin shaidarsu.
=== 9. Shepherd, J. W.; Ellis, H. D.; Davies, G. M. (1982). ''Tabbacin Bayyanawa: Binciken Halitta''. ===
* '''Asali:''' Jami’ar Aberdeen Press, Aberdeen, Burtaniya
* '''Ma’ana:''' Littafin yana bayani ne akan yadda ake gano mutane da fuska ko wasu bayyanai, da yadda wannan ke da amfani a binciken laifi.
=== 10. Shaidar ido Memory: Ra’ayi na Ka’ida da Aikace-aikace ===
* '''Asali:''' Mahwah, NJ: Erlbaum.
* '''Ma’ana:''' Ana bayani akan ra’ayoyin ilimin kimiyya game da yadda tunani ke adana abubuwan da aka gani da ido, da yadda ake amfani da wannan a aikace, misali kotu ko binciken laifi.
* '''Harshe:''' An samo asalin wasu kalmomi daga Ibrananci.
=== Takaice: ===
Duk waɗannan suna cikin '''bincike da fahimtar yadda mutane ke tuna abubuwan da suka gani, da yadda ake iya dogara ko rashin dogara da irin wannan shaida — musamman a harkar laifi ko tarihi.'''
== Haɗin waje ==
* [http://www.all-about-forensic-psychology.com/eyewitness-memory.html Tunatarwa na shaidu]
* Shirin Shaidar Yara An adana shi 2013-10-12 a
* [http://www.direct.gov.uk/en/CrimeJusticeAndTheLaw/VictimsOfCrime/index.htm Wadanda aka azabtar da shaidu na aikata laifuka (Directgov, Ingila da Wales)]
{{Authority control}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
69fa1s0oytdl1etojawmha9j3gvvlgy
Tarihin Kasar Sin
0
23760
973640
898386
2026-10-30T07:57:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973640
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{hujja}
[[File:中華人民共和國國徽.svg|thumb]]
[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|thumb|tutar china]]
'''Tarihin Kasar Sin''' ya kunshi dubban shekaru Aru Aru. Littattafan farko sun kasance daga kusan shekaru alif, 1250 kafin haihuwar Annabi Isah A.s ammah an san wasu abubuwa game da lokutan baya. Tarihin kasar Sin ya kunshi lokuta da dauloli da dama. Ana iya raba shi zuwa sassa masu kamar haka:
[[File:Chinese Academic of History.jpg|thumb|ginin akadami na chana]].
== Tarihi ==
Tarihi yana nufin tarihin wani lokaci kafin kowane rubutaccen rikodin. A irin wannan yanayi, yana da matukar wahala a fadi wani abu tabbatacce game da tarihin China ko wata kasa. Ko da a lokacin, masana tarihi sun yi imani da wasu bayanai game da chaina na wancan lokacin. Kimanin shekaru miliyan da suka wuce Homo erectus, wani nau'in dan Adam na farko, ya rayu a China. Daga baya, kimanin shekaru alif, 65,000 da suka gabata,<ref name="neolithic period in china">{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]| date= October 2004|access-date=10 February 2008}}</ref> 'yan Adam na zamani Homo sapiens sun isa China daga Afirka. Don neman abinci, suna farautar namun daji. Sun kuma fara karba da tattara 'ya'yan itatuwa, wanda a karshe ya haifar da koyon Sinanci don yin noma a shekara ta alif, 5000 K.Z. Sun fara noman shinkafa da wataila wasu nau'ukan hatsi. A shekara ta 2500 kafin haihuwar Annabi Isah, A.s zamanin Tagulla ya zo China. Ajin masu mulki tare da sarakuna sun shigo cikin al'umma.{{sfn|Zhu|Potts|Pan|Yao|2008|pp=1077, 1084–1085}} The better-known Peking Man ({{lang|zh-hans|北京猿人}}; near Beijing) of 700,000–400,000 [[Before Present|BP]],{{sfn|Wilkinson|2018|p=737}}
== Tsohon Tarihi ==
=== Daular Xia ===
Wasu masana suna tunanin cewa kimanin shekaru alif, 4000 da suka gabata, daular Xia ta yi mulkin kasar Sin. Yu (Da Yu) shi ne farkon mai mulkin wannan daular. Akwai wasu sahihan labarai masu aminci game da Yu (wanda zai iya zama almara), a lokacin sa, da sauran sarakunan daular Xia.
=== Daular Shang ===
Daga lokacin daular Shang, akwai wasu rubutattun tarihi. An yi rubuce-rubuce a kan tasoshin Oracle. An samu irin wannan kasusuwa da harsashi da yawa. Masana sun kuma yi imanin cewa a yau Henan shi ne babban birni na tara kuma na karshe na sarakunan daular Shang.<ref name="neolithic period in china"/>
Yawancin masana tarihi na kasar Sin na wancan lokacin, suna tunanin cewa daulolin daya na bin daya ce. Ammah kuma yana iya yiwuwa dauloli biyu suna mulki a sassa daban -daban na kasar Sin a lokaci guda. Don haka, wasu masana suna tunanin cewa daular Xia da daular Shang suna iya yin mulki tare lokaci daya, a wasu yankuna daban-daban na kasar Sin.
=== Daular Zhou ===
Game da shekara ta 046 kafin haihuwar Annabi Isa, daular Zhou ta ci sarkin karshe na daular Shang da yaki kuma ta hau karagar mulki. Sun canza babban birnin daga Henan zuwa wani wuri kusa da [[Xi'an|Xi'an na yanzu]], kusa da Kogin Yellow. Daular Zhou kuma ta kawo sabuwar ka'ida ga kasar Sin China (duba Dokar Sama). Kusan dukkan daulolin sarakunan China sun ci gaba da maimaita wannan ka'idar. Sarakunan wannan daular sun ci sabbin yankuna da yawa. A karon farko a tarihin kasar Sin, China. da adadi mai yawa na mutane, kuma sun tashi daga wannan yanki zuwa wani yanki domin yin sulhu.
=== Lokacin bazara da kaka ===
Lokacin bazara da kaka ya kusan karni na 8 BC. Daular Zhou ta cigaba, ammah karfin ta ya ragu yayin da ubangiji ya samu filaye da mabiya. Sarakuna da yawa sun yi mulki a sassa daban-daban na kasar Sin. China ta zama jahohi masu rarrabuwar kawuna, kowanne sarki daban ke mulkin sa. A wasu lokuta, wani Sarki yana mulkin kauyen da ke da karamin sansanin soja.
A wannan lokacin na China, sabbin layin tunani da yawa sun tashi. Wasu daga cikinsu har yanzu suna cigaba da zama masu mahimmanci. Su ne Confucianism, [[Taoism]], Legalism da Mohism .
=== Lokacin jahohi ===
Lokacin bazara da kaka ya cigaba kusan shekara alif 300. Ya zuwa karni na 5 kafin haihuwar Annabi Isa, sauran manyan china guda bakwai ne suka rage. Sun kwace dukkan kananan wurare. Waɗannan jihohi sun cigaba da yakar juna. Masana tarihi sun kira wannan lokacin lokacin Yaƙin Jihohi saboda yaƙe -yaƙe da faɗa tsakanin waɗannan jihohin. A shekara ta 221BC, Ying Zheng, Sarkin jihar Qin, ya haɗe dukkanin jihohi bakwai. Ya mai da kansa Sarkin China kuma ya kafa daular Qin.
== Masarautar China ==
=== Daular Qin ===
[[File:GreatWallTower.jpg|right|thumb|225x225px| Babban Ginin China]]
Daular Qin sarauta ce mai matuƙar muhimmanci a tarihin ƙasar Sin. Sun bi falsafar Legalism. Babban birninsu yana Xianyang. A ƙarƙashin Sarkin wannan daular, China ta zama ƙasa mai ƙarfi. An yi sabbin abubuwa da yawa a karon farko. An bi tsarin doka mai tsauri. An bunƙasa harshe da aka rubuta. An yi amfani da kuɗin gama gari. An fara gina babbar ganuwar China.
=== Daular Han ===
Liu Bang ne ya kafa daular Han bayan daular Qin ta ƙare. A lokacin daular Han, yankin ƙasar Sin ya fadada, kuma an samu cigaba da yawa a fannin kimiyya da fasaha. An ɗauke shi a zaman zinare a tarihin ƙasar Sin.
=== Masarautu Uku ===
Lokacin Masarautu Uku (Sinawa na gargajiya: 三國; Sinawa da aka sauƙaƙe: 三国; pinyin: Sānguó) lokaci ne na tarihi inda aka raba China zuwa jihohin Cao Wei, Shu Han, da Wu Wu ta Gabas. Daular Han ta Gabas ta rasa duk wani iko. Daga ƙarshe, sarkin daular Han ya yi murabus.
=== Daular Jin ===
=== Daular Sui ===
Daular Sui (隋朝 朝 Suí cháo; 581-618) Sarkin Wen, ko ''Yang Jian ne ya kafa shi''. Babban birninta shi ne Chang'an ( [[Xi'an|Xi'an na yanzu]] ). Daular tana da mahimmanci saboda ta sake haɗa kan Kudanci da Arewacin China kuma an gina Babban Canal a wancan lokacin.
[[File:Unglazed pottery funerary figurines of horses Tang Dynasty (618-907 CE) China Penn Museum 02.jpg|thumb]]
=== Daular Tang ===
Gidan Li (李) ne ya kafa daular Tang, wanda ya hau mulki a lokacin faɗuwar Daular Sui. A zamanin daular aka katse wani ɗan gajeren lokaci da biyu Zhou daular (16 Oktoba 690-3 Maris 705) a lokacin da Empress Wu Zetian ke gudanar da da'awar da kursiyin, zama na farko da kawai Sin Empress .
Babban birnin Tang, Chang'an ([[Xi'an|Xi'an na]] yau), shi ne birni mafi girma a duniya a lokacin. Yawancin masana tarihi suna ganin daular Tang a matsayin babban matsayi a cikin wayewar kasar Sin kuma a matsayin zamanin zinare na al'adun [https://simple.wiktionary.org/wiki/cosmopolitan duniya.]
=== Dauloli Biyar da Masarautu Goma ===
=== Daular Song ===
[[File:Yuan Sakyamuni Statue.jpg|thumb|gunkin yuan]]
=== Daular Yuan ===
Daular Yuan ta fara mulkin Genghis Khan, shugaban Mongoliya wanda ya karɓe iko daga daular Song. An ɗauke shi bare ne ba wayewa ba. Jikansa, Kublai Khan, na ɗaya daga cikin mashahuran sarakunan daular Yuan. Ya buɗe ƙasar Sin ga sauran al'adu da yawa kuma ya kyautata rayuwar Sinawa sosai.
[[File:1 zhangjiajie huangshizhai wulingyuan panorama 2012.jpg|thumb]]
=== Daular Ming ===
A shekara ta 1368, tawayen da Zhu Yuanzhang ke jagoranta ya ɓarke a Kudancin ƙasar Sin, daga ƙarshe ya kifar da daular Yuan. Daga nan Zhu Yuanzhang ya kafa daular Ming a Nanjing, babban birninta har sai da Sarki Yongle ya canza babban birnin zuwa [[Beijing]]. A ƙarni na 15, wani mutum mai suna Zheng He ya dauki mafi yawan sojojin ruwa na Ming ya kuma bincika [[tekun Indiya]], ya kawo dukiya da iko ga Daular Ming. Masarautar ta sami lokacin wadata har zuwa 1449, lokacin da Yakin Tumu ya ɓarke. A cikin yaƙin 'yan ƙabilar Mongol na Yuan sun kame Sarkin kuma sun kewaye babban birnin. Bayan yakin da Mongols, Ming ya fara raguwa. A wannan lokacin, daular ta yi yaƙe-yaƙe biyu tare da Jafananci (na farko kan masu fashin teku na [[Japan]] ya faru a Kudu Maso Gabashin China; na biyu a kan sojojin Toyotomi Hideyoshi wadanda suka mamaye Koriya), da yaki kaya tare da Fotigal na [[Macau|Macao]]. Waɗannan yaƙe -yaƙe a ƙarshe sun raunana daular da ke raguwa. A cikin 1616, tawaye ya ɓarke a Manchuria da Shanxi. Shekaru ashirin da takwas bayan haka, Manchus ya ƙetare Babban Ganuwar, ya mamaye babban birnin, ya lalata 'yan tawayen Shanxi.
[[File:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|left|thumb]]
[[File:Chinese architecture.jpg|thumb]]
[[File:1 aerial yangshuo panorama 2017.jpg|thumb]]
=== Daular Qing ===
== Zamani ==
=== Jamhuriyar China ===
=== Jamhuriyar Jama'ar Sin ===
Mao Zedong shi ne shugaban Jamhuriyar Jama'ar Sin daga 1949 har zuwa rasuwarsa a 1976.
A ƙarni na 21 ƙasar Sin ta zama ƙasa mafi arziki a duniya ta fuskar GDP .
[[File:Wong Tai Sin (40173932).jpeg|thumb]]
[[File:Cantonese Han noble lady with her servants in 1900s.png|thumb]]
=== Hotuna ===
[[File:Pudong Shanghai November 2017 panorama.jpg|left|thumb]]
== Sauran shafukan yanar gizo ==
* [http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html Tarihin China: Teburin Abun ciki] - Ƙungiyar Hargitsi a Jami'ar Maryland
* [http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm Database na kasar Sin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} ta Academia Sinica
* [http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm Rubuce -rubucen Rubuce -rubuce da Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} na Academia Sinica
* [http://www.badley.info/history/China.index.html China Chronology Duniya Tarihi Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108032715/http://www.badley.info/history/China.index.html |date=2010-11-08 }} Archived
* Archived [http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld Tsohon Duniyar Asiya ta Asiya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }} Tarihi, al'adu da ilimin kimiya na tsohuwar nahiyar [[Asiya]]. Labarai da hotuna da yawa
* [http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm Jagorar duniya don nazarin China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }} Archived
* [http://www.chinahistoryforum.com/ Dandalin Tarihin Kasar Sin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170702175728/http://www.chinahistoryforum.com/ |date=2017-07-02 }}
* [http://www.history-forum.com/forum/ Tarihi Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712213414/http://www.history-forum.com/forum/ |date=2011-07-12 }} - Tattauna tarihin kasar Sin a [https://web.archive.org/web/20160303181909/http://www.history-forum.com/ tarihi Forum ta] [http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html Asian Tarihi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }} sashe
* [http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ Sin Siege Yin yãƙi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }} - Mechanical harbi da Siege Makamai tsufa - An kwatanta Tarihi sayi zuwa gare ku daga [https://web.archive.org/web/20160303181909/http://www.history-forum.com/ Tarihi Forum]
* [http://www.benbest.com/history/China.html Tarihin Saukaka na China]
* [http://pem.org/yinyutang/ ''Yin Yu Tang: Gidan Sinawa Ya''] bincika abubuwan da ke cikin kayan gine -gine na cikin gida a lokacin daular Qing da kuma alaƙar sa da al'adun gargajiyar Sinawa da al'adun tarihi.
* [http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''Farkon na da China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }} Archived jarida ce da aka sadaukar da ita ga malanta na ilimi wanda ya shafi lokacin kusan tsakanin ƙarshen Han da farkon zamanin Tang.
* [http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html Hoton Fagen Juyin Juya Halin Al'adu]
* [https://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 Kasar Sin ta sake gano Tarihin da ta mallaka na tsawon] minti 100 kan tarihin kasar Sin wanda mashahurin masani/marubuci Yu Ying-shih, Farfesa Emeritus na Nazarin Asiya ta Gabas da Tarihi a Jami'ar Princeton ya bayar.
* [http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm Abubuwan albarkatu ga ɗaliban Makarantar Tsakiya Ana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} iya karanta albarkatun da ake iya karantawa ga ɗalibai a aji 5-9 - fiye da hanyoyin haɗi 250.
* [[citizendium:China,_history|China, tarihi]] -Citizendium
[[Category:Sin]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
== manazarta ==
nzyxbx2qqvn3blecy2jvckk64zf6f40
Joe Appiah
0
24268
973705
909678
2026-10-30T11:37:33Z
Zahrah0
14848
973705
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Joseph Emmanuel Appiah''', MP (/ ˈæpiɑː/ AP-ee-ah; a ranar 16 ga watan Nuwamba, shekara ta alif 1918- zuwa ranar 8 ga watan Yuli, shekara ta alif ɗari tara da casa'in 1990)<ref name="obituary">Eric Pace, [https://www.nytimes.com/1990/07/12/obituaries/joe-appiah-is-dead-ghanaian-politician-and-ex-envoy-71.html "Joe Appiah Is Dead; Ghanaian Politician And Ex-Envoy, 71"], ''New York Times'', July 12, 1990.</ref> ya kasance lauya dan ƙasar Ghana, ɗan siyasa kuma ɗan siyasa.
== Tarihin Rayuwa ==
An haife shi a Kumasi ga Nana James W.K. Appiah da Nana Adwoa Akyaa, membobin Ashanti aristocracy. Mahaifinsa malamin makaranta ne, jagoran Methodist, masarautar gargajiya kuma, a ƙarshe, Babban Sakataren Asanteman - matsayin da ya ba shi babban tasiri a cikin al'amuran Ashanti. Appiah ya yi karatu a Kwalejin Wesley, Mfantsipim, da Haikali na Tsakiya.<ref name="Williams">Susan Williams, [https://books.google.com/books?id=a3Wt48ldWm0C&printsec=frontcover&dq=Susan+Williams,+Colour+Bar:+The+triumph+of+Seretse+Khama&hl=en&sa=X&ei=j5iPUMzBKsfA0QXEvIHoDw&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=joe%20appiah&f=false ''Colour Bar: The triumph of Seretse Khama and His Nation''], Allen Lane, 2006; Penguin Books, 2007, p. xxxiii-iv.</ref><ref name="Duodu">[[Cameron Duodu]], [https://www.theguardian.com/news/2006/mar/06/guardianobituaries.mainsection Obituary of Peggy Appiah], ''The Guardian'', 6 March 2006.</ref>
A lokacin da yake ƙasar Ingila, yana da alaka da ƙungiyar ɗaliban Afirka ta Yamma (WASU), daga ƙarshe ya zama shugabanta.<ref name="Williams" /> Ya zo, ta hanyar zama a Landan da shiga tare da WASU, don sanin da yawa daga cikin manyan 'yan wasan da ke yakar mulkin sarauta a Ghana da sauran wurare a Afirka. Ba ko kaɗan a cikin waɗannan akwai [[Kwame Nkrumah]], wanda ya kusanci shi sosai. Nkrumah shine zabin farko na Appiah ga mutumin da ya fi kowa kyau a bikin aurensa da Peggy Cripps a 1953 ("amma aikin ya tafi ga wanda ya fi tasiri George Padmore, dan Trinidadiya wanda ya kasance mai ba da shawara ga siyasa ga shugabannin masu kishin Afirka, ciki har da Nkrumah da [[Jomo Kenyatta]]"<ref name="Duodu" />) An haifi ɗansu na fari, ɗan Kwame a London a 1954, sai Ama (an haife ta 1955), Adwoa (an haife ta 1960) da Abena (an haife ta 1962).
Iyalan Appiah sun koma Ghana a ƙarshen 1954. Ba da daɗewa ba, abota Joe Appiah da Nkrumah ya lalace. Ya shiga jam'iyyar National Liberation Movement kuma ya lashe kujerar Atwima-Amansie a 1957. Daga baya NLM ta hade da sauran jam'iyyun adawa don kafa United Party.<ref>{{cite news|url=http://www.modernghana.com/news/227847/50/mr-rr-amponsah-was-no-innocent-abroad.html|title=Mr. R.R Amponsah was no innocent abroad|access-date=2010-07-24|date=2009-07-17|author=Ekow Nelson|publisher=ModernGhana.com}}</ref> Bayan juyin juya halin da [[Akwasi Ampofo Adjei|Janar Afrifa]] ya jagoranta wanda ya hambarar da Nkrumah a shekarar 1966, an nemi ya bayyana dalilan sabuwar gwamnatin ga abokan Ghana da makwabta. Appiah ya kasance mai shiga tsakani a rayuwar jama'a a matsayin jami'in diflomasiyya kuma minista na gwamnati daga lokacin har zuwa ritayarsa a 1978.<ref name="obituary" />
Ya koma Kumasi, inda ya ci gaba da cika aikinsa a matsayin dattijon kabila. Bayan rasuwar kakansa Yao Antony, ya zama shugaban reshen su na mutanen Ashanti. Kafin rasuwarsa, ya yi aiki a matsayin mai sarauta kuma mai sarautar Nyaduom, garin da kakansa Nana Akroma-Ampim I.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2007/03/18/magazine/18WWLNlede.t.html|website=NYtimes.com|title=A Slow Emancipation|author=Kwame Anthony Appiah|date=March 18, 2007|access-date=December 20, 2020}}</ref>
An buga tarihin rayuwarsa ''Joe Appiah:The Autobiography of an African Patriot'' a 1990. Kwame Anthony Appiah's ''In My Father's House: Africa in the Philosophy of Culture'' an yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar sauƙaƙan yanayin duniya na mahaifinsa.<ref name="obituary" />
Joe Appiah ya mutu a Accra bayan rashin lafiya kuma an binne shi a makabartar Tafo da ke Kumasi a yankin Ashanti na Ghana.<ref name="obituary" /> Matar da ya mutu za ta saya kuma ta mallaki wannan makirci kusa da ita bayan rasuwarta a 2006.<ref name="Duodu" /><ref name="Telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1511303/Peggy-Appiah.html "Peggy Appiah" obituary], ''[[The Daily telegraph|The Telegraph]]'', 24 February 2006.</ref> Wasu da ba a san su ba sun lalata kabarinsa a 2008.<ref>{{cite web|url=http://enochdarfahfrimpong.blogspot.com/2008/06/paa-joe-appiahs-tomb-vandalised.html|title=Paa Joe Appiah's tomb vandalised|access-date=2010-07-24|date=2008-06-09|author=Enoch Darfah Frimpong}}</ref>
== Littattafai ==
* {{cite book|title=Autobiography of an African Patriot|last=Appiah|first=Joe|author-link=Joe Appiah|year=1990|publisher=Greenwood Press|location=New York|isbn=978-0-275-93672-3|page=400|id={{ASIN|0275936724|country=uk}}}}
* {{cite book|title=In My Father's House: Africa in the Philosophy of Culture|url=https://archive.org/details/inmyfathershouse0000appi|last=Appiah|first=Kwame Anthony|author-link=Kwame Anthony Appiah|year=1993|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-506852-8|page=256|id={{ASIN|0195068521|country=uk}}}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[category:Mutuwan 1990]]
oewtj9m0o55amxqpatrufbunjc4esae
Adetomiwa Edun
0
24732
973708
894260
2026-10-30T11:39:17Z
Zahrah0
14848
973708
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Babatunde Adetomiwa Stafford "Tomiwa" Edun''', (an haife shi a shekarar alif 1984) <ref name="Burke's Peerage 2003">Burke's Peerage, Baronetage and Knightage 2003, vol. 3, p. 3063</ref> <ref name="Debrett 1995, p. 986">Debrett's Peerage and Baronetage, 1995, ed. Patrick Montague-Smith, Debrett's Peerage Ltd, p. 986</ref> kuma ya kasan ce wani ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya. An san shi sosai saboda matsayinsa na Sir Elyan a cikin shirin talabijin ''Merlin'', Marcus Young a ''Bates Motel'' da Alex Hunter a wasannin bidiyo na ƙwallon ƙafa ''FIFA 17'', ''FIFA 18'' da ''FIFA 19'' .
== Rayuwar farko ==
An haifi Edun a [[Lagos (birni)|Legas]], [[Najeriya]], ga mai ba da kuɗi na Najeriya Olawale Edun da kuma rabin ɗan [[Ghana]], rabin Ingilishi Amy Adwoa (née Appiah). <ref name="Burke's Peerage 2003">Burke's Peerage, Baronetage and Knightage 2003, vol. 3, p. 3063</ref> <ref name="Debrett 1995, p. 986">Debrett's Peerage and Baronetage, 1995, ed. Patrick Montague-Smith, Debrett's Peerage Ltd, p. 986</ref><ref name="Rajul2">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/features/adetomiwa-edun-a-romeo-to-die-for-1676257.html?action=Popup&gallery=no|title=Adetomiwa Edun: A Romeo to die for|date=30 April 2009|last=Rajul|first=Amol|accessdate=18 March 2012|work=[[The Independent]]}}</ref> Kawun mahaifiyarsa shine masanin falsafa, masanin al'adu kuma marubuci Kwame Anthony Appiah . <ref>Kwame Appiah's website URL= http://appiah.net/2009/04/30/my-nephew {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230915072858/http://appiah.net/2009/04/30/my-nephew/ |date=2023-09-15 }} Date accessed= 20 October 2018</ref> Kakannin mahaifansa sun kasance lauyan Ghana, jami'in diflomasiyya kuma ɗan siyasa [[Joe Appiah|Joseph Emmanuel Appiah]] - Nana na mutanen [[Mutanen Ashanti|Ashanti]] wanda Edun ya fito daga zuriyar sarkin mayaƙan Ghana Osei Tutu - kuma masanin tarihi kuma marubuci Peggy Cripps, 'yar Sir Stafford Cripps, Kansila na Exchequer daga 1947 zuwa 1950 kuma ɗan Ubangiji Parmoor na farko . <ref name="Burke's Peerage 2003" /> <ref name="Debrett 1995, p. 986" /> Ta hannun mahaifinsa, Edun ya yi ikirarin cewa ya fito ne daga jami'in [[Mutanen Egba|Egba]] na mulkin mallaka Adegboyega Edun .
Edun ta koma [[Birtaniya|Burtaniya tana]] da shekara 11. Ya halarci Kwalejin Eton tun yana ɗan shekara 13, kafin ya karanta Classics a Kwalejin Kristi, Cambridge ( Jami'ar Cambridge ).<ref name="Rajul2" /><ref name="Gilbert2">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/right-on-cue-meet-the-new-generation-of-hot-young-british-actors-taking-the-world-by-storm-2124425.html|title=Right on cue: Meet the new generation of hot young British actors taking the world by storm|date=7 November 2010|last=Gilbert|first=Gerard|accessdate=18 March 2012|work=[[The Independent]]}}</ref><ref name="CC2">{{cite web|url=http://www.christs.cam.ac.uk/alumni/distinguished-alumni/adetomiwa_edun/|title=Adetomiwa Edun (m. 2002)|accessdate=18 March 2012|publisher=[[Christ's College, Cambridge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402111441/http://www.christs.cam.ac.uk/alumni/distinguished-alumni/adetomiwa_edun/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> A cikin shekarar sa ta ƙarshe a Kwalejin Kristi, ya ci kyautar lambar yabo ta littafinsa akan ''Odyssey na Homer,''<ref name="CC2" /> Mahaifinsa, mai ba da kuɗi, ya ƙarfafa Edun ya shiga aikin [[banki]] a matsayin aiki, kuma ya yi aiki tare da Citigroup.<ref name="Gilbert2" /> Ya ɗauki karatu don yin Digiri na Babbar Falsafa, amma ya yanke shawarar halartar Royal Academy of Dramatic Art (RADA) a maimakon haka. <ref name="Rajul2" />
== Sana'a ==
A cikin 2000, Edun ya bayyana a Edinburgh Fringe Festival a matsayin halin Clifford a cikin wasan ''Kassandra'' na Ivo Stourton . <ref name="RADA">{{Cite web}}</ref> Edun ya halarci RADA, ya bayyana a cikin abubuwan samarwa da yawa kuma ya kammala tare da Bachelor of Arts in Acting a 2008.<ref name="Gilbert2" /><ref name="RADA" /> Bayan kammala karatunsa daga RADA, ya taka ƙananan sassa a cikin abubuwan samarwa a gidan wasan kwaikwayo na Almeida da gidan wasan Liverpool.<ref name="Rajul2" /> Ya kuma buga Macbeth a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon da gidan wasan kwaikwayo na ƙasa ya yi, yana samun yabo saboda kasancewarsa "kwarjini" da "mai magana mai kyau".<ref>{{cite web|url=http://www.thestage.co.uk/reviews/review.php/23462/macbeth|title=Macbeth|date=12 February 2009|last=Elkin|first=Susan|accessdate=18 March 2012|work=[[The Stage]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sundayobserver.lk/2010/01/03/mon11.asp|title=The incredible Romeo and he is... black|date=3 January 2010|last=Heart|first=Gwen|accessdate=18 March 2012|work=Sunday Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073347/http://www.sundayobserver.lk/2010/01/03/mon11.asp|archive-date=4 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> A cikin 2009, Edun ya zama ɗan wasan kwaikwayo na baƙar fata na biyu da ya taka Romeo a gidan wasan kwaikwayo na Globe lokacin da aka jefa shi a cikin aikin Dominic Dromgoole na ''Romeo da Juliet'' ,<ref name="Gilbert2" /> Ya kuma bayyana a cikin ''bayi'', wasan Rex Obano.<ref name="Gilbert2" />
Edun ya kuma bayyana a cikin shirye -shiryen talabijin da yawa. A cikin 2009, ya bayyana a cikin wani labari na ''The Fixer'', kafin rawar da ya taka a ''Doka &amp; Umarni: Burtaniya'' a matsayin sojan da ya dawo daga yaƙin Afghanistan.<ref name="Gilbert2" /> Yayin jerin uku na ''Merlin'', Edun ya bayyana a matsayin Elyan a cikin shirye -shirye guda uku, kuma an haɓaka shi zuwa yanayin maimaitawa a cikin jerin huɗu . An kashe Elyan yayin jerin na biyar kuma na ƙarshe na ''Merlin'' a 2012. A cikin 2011, ya bayyana a cikin ɓangarori biyu na ''The Hour'' a matsayin halayen Sey, kuma ya sake ba da gudummawa ga ɓangarori uku a cikin 2012. A cikin 2015, Edun yana da rawar maimaitawa a kakar ta uku na ''Bates Motel'' a matsayin Marcus Young, ɗan takarar sheriff na White Pine Bay,<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/bates-motel-season-3-spoilers-norman-unravels-episode-6-norma-louise-gives-new-look-1880570|title=‘Bates Motel’ Season 3 Spoilers: Norman Unravels In Episode 6; "Norma Louise" Gives New Look At "Psycho" [recap]|date=13 April 2015|last=Remling|first=Amanda|accessdate=4 July 2017|work=[[International Business Times]]}}</ref> wanda ya bi da matsayin ''Lucifer'', ''Legends'', da ''Mutuwa a Aljanna'' . Ya kuma bayyana a matsayin Mista Brocks a cikin ''Likitan 2016 Wanda ke'' Kirsimeti na Musamman a 2016. A shekara mai zuwa, Edun ya nuna wani mai laifin yaƙi a cikin shirin ''Firamare'' .
Edun ya yi rikodin motsi kuma ya bayyana matsayin Alex Hunter a cikin wasan bidiyo ta EA Sports, ''FIFA 17'', kuma ya sake ba da matsayinsa a cikin jerin ''FIFA 18'' da ''FIFA 19'' .
== Yin Fim ==
=== Fim ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
! Taken
! Matsayi
! class="unsortable" | Bayanan kula
|-
| 2012
| ''Dara Ju''
| Tunde Akande
| Short film
|-
| 2014
| ''Mutuwar Haske''
| Mbui
|
|-
| 2015
| ''Cinderella''
| Soja
|
|-
| 2017
| ''Abin da Ya Faru Ranar Litinin''
| Eddie
| wanda aka fi sani da ''Bakwai Bakwai''
|-
| 2017
| ''Ruwan Banana Island''
| Saurayin
| Samar da Najeriya
|-
| 2018
| ''A cikin girgije''
| Theo Jones
|
|-
| 2018
| ''Jagorar Kisa ta Rayuwa''
| Ben
| Bayan-samarwa
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
! Taken
! Matsayi
! class="unsortable" | Bayanan kula
|-
| 2009
| ''Mai gyarawa''
| Saurayi Guy
| Episode: "Kashi na #2.6" (2.6)
|-
| 2010
| ''Doka &amp; oda: Burtaniya''
| Lloyd Benson
| Episode: "girgiza" (4.3)
|-
| 2010–2012
| ''Merlin''
| Sir Elyan
| 21 aukuwa
|-
| 2011–2012
| ''Sa'a''
| Sai Ola
| 5 aukuwa
|-
| rowspan="3" | 2015
| ''Bates Motel''
| Marcus Yaron
| 4 aukuwa
|-
| ''Lucifer''
| 2Mutane
| Jigo: "Pilot" (1.1)
|-
| ''Legends''
| Halaye
| 2 aukuwa
|-
| rowspan="2" | 2016
| ''Mutuwa a Aljanna''
| Ellery Wallace
| Episode: "Daya don Hanya" (5.2)
|-
| ''Dakta Wane''
| Mista Brock
| Episode: " Dawowar Doctor Mysterio " (10.0)
|-
| 2017
| ''Na farko''
| Akello Akeny
| Episode: "Manufofin Manufa" (5.22)
|-
| 2018
| ''Gano Maita''
| Sean
| 3 aukuwa
|-
| 2019
| ''Kama''
| Faisal
| 2 aukuwa
|}
=== Wasanin bidiyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
! Wasan
! Matsayin murya
! Bayanan kula
|-
| 2016
| ''FIFA 17''
| rowspan="4" | Alex Hunter
| rowspan="4" | Hakanan kama motsi
|-
| 2017
| ''FIFA 18''
|-
| 2018
| ''FIFA 19''
|-
| 2019
| ''FIFA 20''
|}
=== Gidan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
! Taken
! Matsayi
! Darakta
! Kamfanin
! class="unsortable" | Bayanan kula
|-
| 2009
| ''Romeo da Juliet''
| Romeo
|
| Shakespeare's Globe Theatre
|
|-
| 2013
| ''Lionboy''
| Charlie Ashanti
|
| Ayyukan Annabel Arden
|
|-
| 2016
| ''The Deep Blue Sea''
| Jackie Jackson
|
| Gidan wasan kwaikwayo na ƙasa
|
|-
| 2018
| ''Fassara''
| Laftanar Yolland
|
| Gidan wasan kwaikwayo na ƙasa
|
|}
== Hanyoyin waje ==
* {{IMDb name|3643989}}
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1984]]
[[Category:Lagos (jiha)]]
[[Category:Yarbawa]]
3a2cw8c3lnggtpmfq1fvfzx1wt6skv3
Babban Masallacin Kano
0
25550
973539
563006
2026-10-29T22:50:15Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Babban Masallacin Juma'a na Kano yana kusa da fadar Sarki. An sake gina shi a shekarar 1950 kuma yana daya daga cikin manyan masallatai a Najeriya.
973539
wikitext
text/x-wiki
[[Babban Masallacin Juma'a na Kano yana kusa da fadar Sarki. An sake gina shi a shekarar 1950 kuma yana daya daga cikin manyan masallatai a Najeriya.]]
{{databox}}
'''Babban [[Masallaci]] [[Kano (birni)|Kano]]''' (Arabic) babban masallaci ne na Jumaat a Kano, babban birnin [[Kano (jiha)|Jihar Kano]] kuma birni na biyu mafi yawan jama'a a [[Najeriya]]. Masallacin yana kusa da Zuciya na birnin a kusa da yankin Mandawari na jihar.
== Tarihi ==
[[Fayil:Wind_pump_irrigated_gardens_from_Kano_Mosque_1960.jpg|left|thumb|Ra'ayi daga minarets na masallacin a cikin 1960.]]
[[Fayil:ASC_Leiden_-_NSAG_-_van_Es_9_-_003_-_The_Great_Mosque_of_Kano_with_a_wall_around_it_with_a_gate,_two_tall_minarets_and_a_large_dome_-_Kano,_North_Nigeria_-_13-15_January_1962.tif|thumb|261x261px|Babban Masallacin Kano tare da bango a kewaye da shi tare da ƙofar, manyan minaret guda biyu da babban dome - Kano, Arewacin Najeriya - 13-15 Janairu 1962]]
Muhammad Zaki ne ya tura shi zuwa sabon shafin a cikin 1582, kuma Abdullahi Dan Dabo ya sake gina shi a tsakiyar karni na 19. Bayan [[Jihadin Danfodio|Jihad na Sokoto]], Sarkin Suleiman, wanda aka dauka a matsayin Imam na Kano, ya jagoranci addu'o'in Jumma'a da kansa a masallacin. Sarakuna na gaba sun ba da iko ga wanda aka nada Imam.: 226–227
An lalata shi a cikin shekarun 1950, kuma an sake gina shi tare da tallafin Burtaniya.<ref name="arch">{{Cite web |title=Great Mosque of Kano |url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7729 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050514093435/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7729 |archive-date=2005-05-14 |access-date=2007-07-13 |website=ArchNet |publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]}}</ref>
=== Rikicin 1980 na Kano ===
A watan Disamba na shekara ta 1980, mabiyan [[Maitatsine]], wanda aka fi sani da [[Ƴan Tatsine|Yan Tatsine]], sun kai hari kan masu halartar masallacin a lokacin addu'o'in Jumma'a a kokarin kwace ikon masallacin. Rikicin ya ci gaba har kwana goma sha ɗaya, da farko ya shiga tare da 'yan sanda kuma daga baya ya karu don ya haɗa da sojoji. Rikicin ya ƙare ne kawai bayan an kashe Maitatsine da mabiyansa, waɗanda ke kare hedikwatar su. Adadin wadanda suka mutu a hukumance ya wuce 4,000, kodayake wasu kafofin sun nuna yawan wadanda suka mutu.: 109
== Dubi kuma ==
* Jerin masallatai
* Jerin masallatai a Najeriya
* Jerin masallatai a Afirka
* Jerin masallatai a Misira
==Manazarta==
kepu293ntg6q7zrctzkm4xuhhjosdzb
Mohammed Dabo Lere
0
26355
973703
236240
2026-10-30T11:35:03Z
Zahrah0
14848
973703
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Alhaji '''Mohammed Dabo Lere''' (1940 – 2002) ɗan siyasan Najeriya ne wanda aka zaɓe shi Gwamnan Jihar [[Kaduna (jiha)|Kaduna]], [[Najeriya|Nijeriya]] tsakanin watan Janairu shekara ta alif 1992 zuwa watan Nuwamba shekara ta alif 1993 a lokacin Jamhuriyyar Najeriya ta Uku, ya bar mulki bayan juyin mulkin da sojoji suka yi da Janar [[Sani Abacha]].<ref>https://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm</ref>
Dabo Lere ɗan asalin Hausa-Fulani ne. An haife shi a gidan sarautar Lere ranar 15 ga watan Maris, shekara ta alif 1940 a garin [[Lere]] a ƙaramar hukumar Lere a jihar Kaduna.
An zabe shi gwamnan jihar Kaduna a watan Disamba na shekarar 1991 a dandalin jam’iyyar Republican Convention (NRC), inda James Bawa Magaji ya zama mataimakinsa.<ref>https://allafrica.com/stories/200811130925.html</ref> [[Rikicin Zangon Kataf, 1992|A cikin watan Fabrairun 1992 an yi tashin hankali]] tsakanin al’ummar [[Hausawa]] Musulmi da galibinsu Kiristocin [[Katafawa|Kataf]] na karamar Hukumar [[Zangon Kataf|Zangon-Kataf]], inda aka kashe sama da mutane 60. Abin da akasarin mutane ba su fahimta ba game da rikicin shi ne, tambaya shi ne, ba duk Hausawa ne Musulmi ba, haka nan kabilar Kataf tana da ƴan tsiraru da ke na Musulunci. Dole ne mutum ya yi taka-tsan-tsan kafin ya nuna yatsa a kan addini daya game da rikice-rikicen addini gaba daya a Najeriya.
Maimakon haka, abin da ake zargi ba komai ba ne illa jahilci da rashin aikin yi a Najeriya.
Dabo Lere ya kafa kwamitin shari’a mai mutum 7 domin gudanar da bincike a kan rikicin, amma ko wane bangare bai gamsu ba.<ref>http://jambo.africa.kyoto-u.ac.jp/kiroku/asm_normal/abstracts/pdf/ASM%20%20Vol.17%20No.3%201996/Nereus%20I.%20NWOSU.pdf</ref> A ranar 15 ga watan Mayun shekara ta alif 1992 an sake barkewar rikici a Zangon-Kataf, kuma bayan da labari ya bazu zuwa [[Kaduna (birni)|Kaduna]] an sake samun tashin hankali na ramuwar gayya daga bangarorin biyu. Abin kunya ne yadda attajirai daga bangarorin biyu suka taimaka wa matasansu da makamai domin yakar mutanen da suke kiran makiya. Daga ƙarshe Dabo Lere ya gabatar da shirin da karfe 7 na yammacin ranar 17 ga watan Mayu, inda ya yi kira da a kafa dokar hana fita, wanda aka yi watsi da shi.<ref>Toyin Falola (2001). Violence in Nigeria: The Crisis of Religious Politics and Secular Ideologies. University Rochester Press. p. 217ff. <nowiki>ISBN 1-58046-052-6</nowiki>.</ref> Bayan kwana hudu hankali ya kwanta a lokacin da shugaban kasa [[Ibrahim Babangida]] ya bada umarnin kafa dokar hana fita daga magariba zuwa wayewar gari sannan ya garzaya da dakarun soji da ƴan sandan kwantar da tarzoma daga wasu jihohi.<ref>https://www.sun-sentinel.com/topic/</ref>
A 2001 Dabo Lere ya jagoranci magoya bayan [[Ibrahim Babangida]] a Arewa.<ref>https://web.archive.org/web/20050923190508/http://www.thisdayonline.com/archive/2001/04/14/20010414cov02.html</ref>
Dabo Lere ya rasu ne a [[Abuja]] a ranar 18 ga watan Fabrairu, 2002, yana da shekaru 64.<ref>https://allafrica.com/stories/200202190212.html</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Gwamnonin Jihar Kaduna]]
[[Category:Haihuwan 1940]]
[[Category:Matattun 2002]]
5wdfclrbo9b3tvwp18jwl8qj45yfyee
Maxim Ghilan
0
28914
973318
973220
2026-10-29T12:17:29Z
Baby juuu
38856
973318
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Maxim Ghilan''' (24 ga watan Maris ɗin shekarar 1931-2 Afrilun shekarar 2005) mawaƙin Isra'ila ne kuma ɗan gwagwarmaya. Shi ne darektan Ƙungiyar Amincin Yahudawa ta Duniya, ƙungiyar Yahudawa ta farko da ta amince da Ƙungiyar 'Yancin Falasdinu (PLO) a matsayin abokin tarayya a cikin tattaunawa. Shi ne wanda ya kafa, a cikin shekarar 1971, na ''rahoton siyasa na Isra'ila da Falasdinu'' na lokaci-lokaci.
An kuma haifi Ghilan a Faransa a shekara ta 1931 kuma ya girma a Spain. Ya kuma koma tare da mahaifiyarsa zuwa Falasdinu ta tilas a shekara ta 1944, bayan da kungiyar farkisanci ta Francisco Franco ta sace mahaifinsa kuma ba a sake ganinsa ba.
== Kasancewar Lehi ==
Lokacin da yake matashi, Ghilan ya shiga Lehi, wanda kuma aka sani da Gang na Stern, kuma ya shiga gwagwarmayar 'yantar da Falasdinu daga mulkin Birtaniya.
== Bayan kafa Isra'ila ==
Bayan kafa [[Isra'ila]] , gwamnatin David Ben-Gurion ta ɗaure Ghilan a kurkuku .{{Ana bukatan hujja|date=June 2019}} Duk da yake tsare, ya shaida Arab fursunoni ana azabtar dasu kuma a kan saki ya zama aiki a madadin na Arab hakkin.{{Ana bukatan hujja|date=August 2021}}
A cikin 1966 ''Bul'', tabloid wanda ya yi aiki da Ghilan a matsayin mataimakin editan sa, ya buga labarin da ke zargin Mossad da hannu a bacewar 1965 na dan adawar Moroko Mehdi Ben Barka . An tuhumi Ghilan da editan sa da laifin leken asiri kuma an daure su na tsawon kwanaki 135.
== Ayyukan zaman lafiya ==
A farkon 1970s, Ghilan ya zama ɗaya daga cikin Isra'ilawa na farko waɗanda ba 'yan gurguzu ba don ganawa da wakilan PLO. Daga baya ya zama abokin Yasser Arafat na sirri. Ghilan ya koma [[Faris|Paris]] a 1969 kuma ya koma Isra'ila bayan sanya hannu kan yarjejeniyar Oslo a 1993.
== Mutuwa ==
Ghilan ya mutu kwatsam a gidansa na Tel Aviv, a Jean Jaurès St., a ranar 2 ga Afrilu shekarar 2005.
== Littafi Mai Tsarki ==
*
* Review of ''How Israel Lost Its Soul''.
== Bayanan kula ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Yossi Klein, [https://web.archive.org/web/20071001105654/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=324447 "Ƙaura ita ce ƙasarsa"], ''Haaretz'', 31 Yuli 2003.
cvchkyqh5l1au4gis7vc4pkha2q6cun
973319
973318
2026-10-29T12:17:45Z
Baby juuu
38856
973319
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Maxim Ghilan''' (24 ga watan Maris ɗin shekarar alif 1931-2 Afrilun shekarar 2005) mawaƙin Isra'ila ne kuma ɗan gwagwarmaya. Shi ne darektan Ƙungiyar Amincin Yahudawa ta Duniya, ƙungiyar Yahudawa ta farko da ta amince da Ƙungiyar 'Yancin Falasdinu (PLO) a matsayin abokin tarayya a cikin tattaunawa. Shi ne wanda ya kafa, a cikin shekarar 1971, na ''rahoton siyasa na Isra'ila da Falasdinu'' na lokaci-lokaci.
An kuma haifi Ghilan a Faransa a shekara ta 1931 kuma ya girma a Spain. Ya kuma koma tare da mahaifiyarsa zuwa Falasdinu ta tilas a shekara ta 1944, bayan da kungiyar farkisanci ta Francisco Franco ta sace mahaifinsa kuma ba a sake ganinsa ba.
== Kasancewar Lehi ==
Lokacin da yake matashi, Ghilan ya shiga Lehi, wanda kuma aka sani da Gang na Stern, kuma ya shiga gwagwarmayar 'yantar da Falasdinu daga mulkin Birtaniya.
== Bayan kafa Isra'ila ==
Bayan kafa [[Isra'ila]] , gwamnatin David Ben-Gurion ta ɗaure Ghilan a kurkuku .{{Ana bukatan hujja|date=June 2019}} Duk da yake tsare, ya shaida Arab fursunoni ana azabtar dasu kuma a kan saki ya zama aiki a madadin na Arab hakkin.{{Ana bukatan hujja|date=August 2021}}
A cikin 1966 ''Bul'', tabloid wanda ya yi aiki da Ghilan a matsayin mataimakin editan sa, ya buga labarin da ke zargin Mossad da hannu a bacewar 1965 na dan adawar Moroko Mehdi Ben Barka . An tuhumi Ghilan da editan sa da laifin leken asiri kuma an daure su na tsawon kwanaki 135.
== Ayyukan zaman lafiya ==
A farkon 1970s, Ghilan ya zama ɗaya daga cikin Isra'ilawa na farko waɗanda ba 'yan gurguzu ba don ganawa da wakilan PLO. Daga baya ya zama abokin Yasser Arafat na sirri. Ghilan ya koma [[Faris|Paris]] a 1969 kuma ya koma Isra'ila bayan sanya hannu kan yarjejeniyar Oslo a 1993.
== Mutuwa ==
Ghilan ya mutu kwatsam a gidansa na Tel Aviv, a Jean Jaurès St., a ranar 2 ga Afrilu shekarar 2005.
== Littafi Mai Tsarki ==
*
* Review of ''How Israel Lost Its Soul''.
== Bayanan kula ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Yossi Klein, [https://web.archive.org/web/20071001105654/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=324447 "Ƙaura ita ce ƙasarsa"], ''Haaretz'', 31 Yuli 2003.
i8vivxny7p867610xgln54p5tau860w
Peggy Cripps
0
30301
973704
734343
2026-10-30T11:36:27Z
Zahrah0
14848
973704
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Enid Margaret “Peggy” Appiah''' (née '''Cripps'''), MBE (an haife ta a ranar 21 ga watan Mayun shekarar alif 1921 ta kuma mutu a ranar 11 ga watan Fabrerun shekarata ta 2006), marubuciyar littattafan yara ce 'yar Biritaniya, mai taimakon al'umma kuma mai son mu'amalantar mutane. Ta kuma kasance diya ga Hon. Sir Stafford Cripps da kuma Dame Isobel Cripps, kuma mata ga lauya dan Ghana kuma mai fafutukar siyasa [[Joe Appiah|Nana Joe Appiah]].
== Farkon Rayuwa ==
Enid Margaret Cripps itace auta acikin 'ya'ya hudu, an kuuma haife ta ne a Goodfellows<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article741879.ece|title=Obituaries – Peggy Appiah|date=17 March 2006|location=London|work=[[The Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070319083323/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article741879.ece|archive-date=19 March 2007|url-status=dead}}</ref> a Gloucestershire, kusa da iyakar gundumar da aka haifi iyayenta wato Stafford Cripps da Isobel (née) Swithinbank, a ƙauyen Filkins, Oxfordshire.
Iyalin sunyi ƙaura kwanan nan zuwa Goodfellows, gidan da Peggy ta girma a Filkins, wanda adonsa da ci gabansa ke nasaba da [[Lawrence Weaver|Sir Lawrence Weaver]], masanin gine-ginen, wanda ke tare da matarsa Kathleen, ɗaya daga cikin manyan abokan Cripps. Lady Weaver ta mutu a cikin shekarar 1927, daga ciwon huhu. Lokacin da Sir Lawrence kuma ya mutu a cikin shekarar 1930, 'ya'yansu biyu, Purcell da Toby, a zahiri, iyalan Cripps sun cigaba da kula da su. Daga bisani kuma, Peggy ko ta cigaba da ɗaukar su a matsayin ƴan uwanta.<ref>{{Cite book|title=Ghanaian Childrens Writers Peggy Cripps Paperback – 15 September 2010|id={{ASIN|1156996724|country=au}}}}</ref>
=== ƙuruciyarta ===
Ta girma a karkara, ƙarƙashin kulawar mahaifiyarta, mai rainonta Elsie Lawrence, tare da abokiyarta kuma 'yar'uwarta Theresa, ta shafe tsawon yarintar ta wajen nazartar gefen garin Ingila, ta tattara furannin daji, 'ya'yan itatuwa, da ganyen mushroom waɗanda suke girma a gona mai fadin eka {{convert|500|acre|km2}} na mahaifinta da dazuzzukan gefe da kuma filaye. A matsayinta na memba na Ƙungiyar ''British Wildflower Society,'' ita da 'yar uwarta sun koyi yadda ake gane tsirrai kuma sun san sunaye na gama gari da na Latin na tsairrai da dama. Za ta kuma ci gaba da wanzar da wannan sha'awar a cikin 'yan shekarunta na gaba a dazukan kasar Ghana. Wannan sha'awar na tsirrai ne ya haɗe kan iyalinta. Ɗan’uwanta, Sir John Cripps, ba kawai ya yi noma a Filkins ba, amma ya buga ‘''The Countryman''’ kuma daga baya ya zama Kwamishinan Ƙarshen Turai.
=== Iyali ===
A bangaren mahaifinta, dangin sun dade suna zaune a Gloucestershire: sun kasance dangi ne na sama-tsakiyar da ke da'awar zuriyar kai tsaye daga William the Conqueror.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2006/02/16/world/africa/peggy-appiah-84-author-who-bridged-two-cultures-dies.html|title=Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies|author=Brozan, Nadine|institution=The New York Times|date=16 February 2006|accessdate=10 February 2020}}</ref> Kakan mahaifinta, Lord Parmoor, lauya ne wanda aka ba shi kyauta a 1914, lokacin da ya zama memba na Kwamitin Shari'a na Majalisar Masu Zaman Kansu. Kakan kakan mahaifinta, Joseph Cripps, ya kasance dan majalisar Cirencester. Lord Parmoor ya wakilci Stroud a cikin House of Commons.
Dangantakar siyasar bangaren ubanta ya kayatar. Biyu daga cikin ƴan uwan kakarta sun auri 'yan majalisar wakilai Charles Edward Henry Hobhouse da Leonard Henry Courtney, Baron Courtney. Wata babbar inna, Beatrice, ta auri Sidney Webb, wanda ya yi aiki tare da kakanta Lord Parmoor a gwamnatin Labour ta farko, a 1924, kuma shi ne Sakataren Gwamnati na Mallaka a gwamnatin Labour ta biyu a 1929, inda ya yi aiki a majalisar ministoci. tare da Lord Parmoor, a matsayin Ubangiji Shugaban Majalisar, kuma Stafford ya haɗa shi daga baya, a matsayin Lauyan Janar. (A wannan lokacin ne aka yiwa mahaifinta jaki.). Ta wurin kakanta na uwa Admiral George Winthrop, ta fito daga zuriyar Winthrop na Boston Brahmins a Arewacin Amurka na Burtaniya.
Iyalin Cripps sun kasance mabiya tafarkin Anglican ne. Lord Parmoor lauya ne na majami'a, memba - kuma a cikin 1911 shugaban - na gidan Laymen a lardin Canterbury, Vicar Janar na lardunan Ingilishi daban-daban, kuma marubucin Cripps on Church and Clergy. An ce Stafford Cripps shine mutum na farko da ya fara wa'azi a cocin St Paul's Cathedral.<ref>[http://nla.gov.au/nla.news-article42653169 "Chancellor Makes History; Preaches Sermon in St. Paul's. Moral Crisis In World"], ''[[Cairns Post]]'', Tuesday, 10 January 1950. Trove digitised newspapers.</ref> Lokacin da Peggy Cripps ke shirin tabbatar da ita, ta gaya wa iyayenta cewa tana da shakka game da wasu batutuwa 39 na bangaskiya na Cocin Ingila, kuma mahaifinta ya shirya ta ta tattauna da abokinsa, William Temple, Archbishop na York. (daga baya Archbishop na Canterbury). Peggy ta kasance tana jin daɗin gaya wa mutane cewa yayin da suka bi ta cikin talifofin 39, duk lokacin da ta bayyana shakka, Archbishop ya ce, “I, na ga wannan yana da wahala kuma!
=== Ilimi ===
Ta samu ilimin da ya dace da ita a matsayinta na budurwa. Ta fara karatu a makarantar kwana na ''Queen's College, London'', da ke a Harley Street, daga baya kuma a Maltman's Green, makarantar kwana a Buckinghamshire, inda ita da gungun abokai suka halarci Gidan Taron Quaker. Ta hanyar haɗin gwiwar iyayenta, ta kuma fara koyon wani abu na duniya a wajen Ingila. A cikin 1938 ita da danginta sun yi watanni da dama a Jamaica, kuma a cikin wannan shekarar ne Jawaharlal Nehru, wanda Stafford ya fara rubuta wasiƙa mai yawa tare da shi, sakamakon sha'awar da yake da shi na ci gaban mulkin demokraɗiyya a ƙasashen Burtaniya, ya ziyarci Goodfellows tare da 'yarsa Indira.<ref>{{Cite web|title=Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|url=https://zorinco.com/drjoe/Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|access-date=2022-03-17|archive-date=2019-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728152641/http://zorinco.com/drjoe/Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|url-status=dead}}</ref>
=== "Tafiyarta karatu" ===
Bayan kammala makaranta, ta nemi Jami'ar Edinburgh, amma ta fara tafiya Italiya don nazarin tarihin fasaha a Florence. Yaƙin Duniya na Biyu yana gabatowa, wanda ya tilasta mata cikin gaggawa gida zuwa Ingila. Ta ki amincewa da matsayinta a Jami'ar Edinburgh, inda ta shiga makarantar Sakatariyar Sakatariyar Whitehall, wadda aka kwashe zuwa Dorset tare da tashin bom a London, don haka za ta iya fara aiki nan da nan.
Bayan ta kammala horon ta, ta sami damar tafiya tare da mahaifinta zuwa Moscow, inda ya kasance jakadan Birtaniya kuma ta sami damar zama matsayin sakatariya a ofishin jakadancin. Domin hanyar zuwa Moscow kai tsaye zai buƙaci bi ta yankin Turai da Jamus ta mamaye, ita da mahaifiyarta da ƙanwarta Theresa, sun yi tafiya zuwa Rasha ta kasar Canada, suka tsallaka nahiyar ta hanyar jirgin ƙasa na Kanada na Pacific, sannan suka wuce [[Japan]] da China kafin su tsallaka Tarayyar Soviet ta titin jirgin kasa.
A birnin Moscow, Peggy ta yi aiki da mahaifinta sakatare kuma ta kulla abokantaka da 'ya'yan jakadun Yugoslavia da na kasar Sin, da kuma 'yar wani jami'in diplomasiyyar [[Iran]], wacce ta zamo abokiyarta na har abada. A cshekarar 1941, a lokacin tana da shekaru 20, tare da iyayenta a [[Landan]], da kuma 'yar uwarta a Iran, an bar ta a matsayin mai kula da tasowa daga ofishin jakadancin Birtaniya, dangane da mamayewar Jamus na Rasha. Tun da yake ita sakatariya ce a Ma’aikatar Waje a hukumance, ta sami kanta tana aiki da wani mutum mai suna Mista Cook a sashen ofishin jakadancin da ke Tehran. Daga baya, a lokacin da sojojin Birtaniya suka karbe tsarin titin jirgin kasa na Iran, ta yi aiki a matsayin sakatariya ga Birgediya da ke rike da mukamin.
A 1942, ta koma Ingila tare da mahaifinta, wanda ke dawowa daga ziyarar Indiya. Sun bi ta Gabas ta Tsakiya a cikin jirgin ruwa, suka sauka a tafkin Galili na Isra'ila da kuma kogin Nilu a Masar, inda ta iya ganin dala na Masar. Wannan kuma ita ce ziyararta ta farko a nahiyar Afirka. A sauran yakin ta yi aiki a ma’aikatar yada labarai, da farko a sashin Indiya sannan kuma a sashin hulda da Soviet, inda ta yi amfani da iliminta na yaren Rasha wajen aikinta. Kamar yadda mahaifinta ya sadaukar da kansa na cikakken lokaci a siyasa. Rage kudin shiga wanda ya zo tare da asarar aikinsa na doka, dangi sun bar Goodfellows kuma suka koma wani ƙaramin gida a Frith Hill, Gloucestershire, kodayake ɗan'uwanta John ya karɓi aikin gona a Filkins.
A ƙarshen yaƙin, Peggy ta sami raguwar tashin hankali.<ref>{{Cite book|last=Farrell|first=Mary Cronk|url=https://books.google.com/books?id=3XTqAgAAQBAJ&q=At+the+end+of+the+war%2C+Peggy+had+a+nervous+breakdown&pg=PA120|title=Pure Grit: How American World War II Nurses Survived Battle and Prison Camp in the Pacific|date=2014-02-25|publisher=Abrams|isbn=978-1-61312-637-0|language=en}}</ref> Ta bar matsayinta a jami'a don ta kasance mai amfani a lokacin yakin; yanzu ta tsinci kanta da gogewa amma bata cancanci aikin da take yi ba. An tura ta zuwa Switzerland don ta warke a asibitin Maximilian Bircher-Benner da ke Zurich, ta yi lokacin rani a Lugano tana nazarin zane-zane, kuma ta koma Landan don yin karatun cikakken lokaci a Cibiyar Fasaha ta Anglo-Faransa a St John's Wood. , arewacin London. Daga nan sai ta ɗauki zanen a cikin ƙaramin ɗakin studio a cikin gidan mai zane Feliks Topolski kuma ta halarci karatun rayuwa a Makarantar Hammersmith Art, ƙarƙashin kulawar Carel Weight.
A tsawon wannan lokacin ta kasance cikin kusanci da iyayenta akai-akai, duk da cewa mahaifinta ya kara shagaltuwa da siyasa. Tare da nasarar jam'iyyar Labour a zaben 1945, Stafford ya shiga majalisar ministoci a matsayin shugaban hukumar kasuwanci, inda ya shafe mafi yawan lokacinsa yana aiki don yin shawarwari tare da shugabannin gwagwarmayar 'yancin kai na Indiya, ciki har da Gandhi, Nehru da Jinnah. A watan Nuwamba 1947, ya zama Chancellor na Exchequer da kuma mafi yawan sauran rayuwarsa ya taimaka wajen gudanar da farkon farfadowar Birtaniya bayan yakin da kuma samar da zamani jin dadin jama'a.
A shekara ta 1942, mahaifiyarta ta amince ta jagoranci wani kamfen na tara kudaden taimako ga jama'ar kasar Sin, wadanda ke fama da matsananciyar wahala sakamakon mamayar kasar Japan, da ambaliyar ruwa, da cututtuka da kuma yunwa. Bayan shekaru 6, gwamnatin kasar Sin ta gayyaci Lady Cripps da ta ziyarci kasarsu, domin ta ga irin yadda ake yi da wadannan kudade, da kuma nuna jin dadinsu ga aikin taimakon da Birtaniyar United ta yi wa kasar Sin. Peggy ta tafi tare a matsayin ɗaya daga cikin abokan tafiyar mahaifiyarta. Da yake an so a yi amfani da kuɗin don a taimaka wa Sinawa duka, dukansu biyu sun zauna tare da Janar da Madame Chiang Kai-shek a gidansu. Ta ziyarci 'Yancin Kwaminisanci' a Yenan, inda Peggy ya sadu da Chou En Lai da Madame Mao. A hanyarsu ta dawowa daga China ita da mahaifiyarta sun bi ta Burma da Indiya.
=== Shiga ===
Sakamakon abubuwan da ta samu a Jamaica, Rasha, Iran, China, Burma da Indiya, da kuma abokantakar danginta da mutane irin su Nehrus, Peggy, wacce ke da shekaru kusan ashirin da haihuwa, ta san mutane da yawa daga kasashe da yawa kuma sun sani. da yawa game da rayuwa a wajen Ingila, haƙiƙa a wajen Turai, fiye da yawancin mutanen zamaninta. Wannan gogewa, tare da zurfin alkawurranta na Kirista, ya kai ta yin aiki don haɗin kai tsakanin mutane; kuma a karshen shekarun 1940 ta fara aiki da wata kungiya mai suna Racial Unity, wacce Miss Attlee, 'yar uwar Firayim Minista ce ta fara aiki, tare da zama mai aiki a Sashen Matasa na Majalisar Coci ta Duniya (WCC). Ta hanyar aikinta na Racial Unity, wanda ta kasance sakatariya a 1952, ta fara haduwa da Joseph Emmanuel Appiah, wanda shi ne shugaban kungiyar daliban Afirka ta Yamma. Abokantakar su ta girma cikin sauri kuma a cikin Janairu 1952, ya ba da shawara kuma ta yarda.
A lokacin, duk da haka, Stafford Cripps ba shi da lafiya sosai. A watan Mayun 1951 an kai shi asibitin Maximilian Bircher-Benner a Zurich (inda Peggy ya murmure shekaru da yawa a baya) kuma a ƙarshe an yi tunanin isa ya koma gida zuwa gidan iyali a Frith Hill. Amma a farkon watan Janairun 1952 aka mayar da shi birnin Zurich, inda ya rasu kusan watanni hudu bayan haka. A sakamakon wannan rashin lafiya, Isobel ta yanke shawarar cewa zai fi kyau idan a ɓoye auren. Sa'an nan kuma, da zarar ya mutu, al'ada ta bukaci kada a sanar da alkawari na wata shekara. A halin da ake ciki, mahaifiyar Peggy ta ba da shawarar cewa ya kamata ta ziyarci Gold Coast da kanta, ta yi tafiya ta jirgin ruwa don ganin ƙasar da mijinta ya yi niyya.
== Ghana ==
Abin da ya ba ta mamaki, tuni Joe ya kasance a gida a Kumasi lokacin da ta isa, bayan da ya yi gaggawar dawowa bayan rasuwar kakansa, Yaw Antony, wanda zai gaje shi a matsayin shugaban reshensa na manyan mutanen Ashanti. Ta yi tafiya zuwa Kumasi a jajibirin Kirsimeti na 1952, inda ta sake haduwa da angonta, kuma ta hadu da danginsa, a karon farko, tare da shi, a ranar Kirsimeti. A jajibirin sabuwar shekara ta halarci taron Watch Night Service a cocin Wesley Methodist da ke Kumasi, inda ta yi ibada a karon farko a cocin wanda zai yi bikin jana’izarta fiye da shekaru hamsin bayan haka. Ta kuma ziyarci harabar jami'ar kimiyya da fasaha ta Kwame Nkrumah, wacce ta kasance kwalejin horar da malamai mai shekara daya, a karon farko; Jami’ar da za ta tura ‘ya’yanta zuwa makarantar firamare, kuma tana da shekaru 84 a duniya, a shekarar karshe ta rayuwa, ta samu digirin girmamawa na likitan wasiƙa, wanda ya yi matukar farin ciki.
=== A gida ===
A tafiyarta ta farko zuwa Afirka, ta yi tafiya zuwa arewa zuwa Navrongo, ta haye Volta ta shiga Faransa Togoland, a gabas, kuma ta tafi Elmina a yamma. An yi ta ce-ce-ku-ce kan abin da take yi a Ghana, kuma da yake ba a sanar da auren ba, ta kasa bayyana ainihin dalilin ziyarar tata. Ta fadawa jaridar ''Daily Graphic'' cewa: "[A matsayina na] memba na dangin siyasa a Biritaniya, ina sha'awar mutanen Gold Coast da kuma ci gaban siyasarsu.<ref name="solarey.net">{{Cite web|title=Ghanaian Chieftain Son Marries English Woman|url=http://solarey.net/ghanaian-chieftain-son-marries-english-woman/|access-date=2022-03-17|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217130906/http://solarey.net/ghanaian-chieftain-son-marries-english-woman/|url-status=dead}}</ref>" Tare da dangin mijinta na gaba ta sadu da fitattun 'yan Ghana da yawa, ciki har da Asantehene, Misis Rose Aggrey (matar wanda ya kafa makarantar Achimota Dr James Aggrey), mai zane Kofi Antubam, babban shugaba Nene Mate Kole, da kuma irin wadannan shugabanni. na yunkurin 'yancin kai kamar [[Kwame Nkrumah]], Komla Gbedemah, [[Kojo Botsio]], da Krobo Edusei.
Sanarwa da haɗin gwiwar ma'auratan a 1953 ya haifar da tashin hankali na tsokaci a Biritaniya da kuma a duniya; da kuma lokacin da Peggy Cripps da Joe Appiah suka yi aure a Cocin St John's Wood, arewacin London, a watan Yuni 1953, bikin ya kasance labarai na farko a Burtaniya, a Ghana, da sauran ƙasashe da yawa kuma taron na ɗaya daga cikin abubuwan da suka shafi zamantakewar al'umma. shekara.<ref name="solarey.net" /> George Padmore, ɗan Afirka ta Yamma na Indiya ya kasance mafi kyawun mutum, wanda ya wakilci Kwame Nkrumah, wanda ya shagaltu da zama sabon shugaban Kasuwancin Gwamnati don halartar kansa. Hugh Gaitskell, magajin Stafford a matsayin Chancellor ya kasance a wurin, kamar yadda Michael Foot, shugaban jam'iyyar Labour na gaba, Aneurin Bevan,<ref name="Duodu">[[Cameron Duodu]], [https://www.theguardian.com/news/2006/mar/06/guardianobituaries.mainsection "Peggy Appiah" (obituary)], ''[[The Guardian]]'', 6 March 2006.</ref> Lady Quist, matar kakakin majalisar dokokin Gold Coast, da Krishna Menon, jakadan Indiya a Majalisar Dinkin Duniya. Wata jarida a Jamaica ta yi sharhi cewa akwai "masu kiyayya da rigunan riguna na Biritaniya ... tsoffin ministocin majalisar ministocin ... da kuma wasu 'yan majalisar dokoki na Tory da Socialist." Babban abin jan hankali, duk da haka, shine rigar kente ba kawai ango ba amma da yawa daga cikin danginsa da abokansa. Rubuce-rubucen da aka yi a jaridu a duniya sun bambanta daga maƙiya zuwa masu shakka zuwa abin sha'awa.
Peggy da Joe Appiah sun yi hutun gudun amarci a Faransa kuma suka koma Ingila, inda Joe zai kammala horon shari'a a Temple ta Tsakiya. A cikin Mayu 1954 an haifi ɗansu na farko, Kwame Anthony Appiah, (a cikin wani bugu na tallan jarida) kuma a watan Nuwamba matasan dangin sun isa Gold Coast don fara sabuwar rayuwarsu. A wannan lokacin, yayin da Joe ke haɓaka aikin shari'a kuma ya fara rayuwarsa a matsayin ɗan siyasa, Peggy ya mayar da hankali kan mafi yawan kuzarinta ga danginta na matasa - An haifi Ama a 1955, Adwoa a 1960 da Abena a 1962 - kuma akan aiki azaman sakatariya kuma mataimaki a fannin shari'a a ofishinsa na shari'a da na mazabarsa, tana tallafawa mijinta kamar yadda ta tallafa wa mahaifinta. Ta koyi saka tufafi, ta fara halartar jana'iza, kuma ta san dangin mijinta da dangin mahaifinsa ma. Sun gina wa kansu gida a Mbrom (wani yanki na Kumasi), inda maƙwabtansu su ne Victor Owusu, wani babban ɗan siyasan NLM, John Brew, da kuma, a gefen titi, mahaifin Joe Appiah, J.W.K. Appiah da matarsa, Aunty Jane.
Fiye da shekaru 30, tun daga ƙarshen 1950s, babban ɗakin karatu na Peggy Appiah da ke Mbrom ya kasance yana samuwa ga yaran unguwar, waɗanda za su iya zuwa su karanta littattafan yara, kuma, yayin da suke girma, litattafai da waƙoƙin da ta tattara. . Daga cikin abubuwan da ta fi daraja akwai da yawa daga cikin kundin jerin Marubuta na Heinemann na Afirka. Sauran masu ziyartar gidan sun hada da ’yan kasuwar da suka kawo mata gwal da suka samu a tafiye-tafiyen da suke yi ta kauyuka da garuruwan Ghana. Ta kuma yi sha'awar ilimi da jin dadin wasu matasa, wadanda suka zama bangaren danginta, ciki har da Isobel Kusi-Obodom, wanda mahaifinsa ya rasu a gidan yarin Nkrumah, da kuma Dr Joe Appiah-Kusi na Seattle.
=== Siyasa ===
Bayan da aka zabi Joe Appiah a Majalisa a 1956, kafin samun 'yancin kai, Peggy Appiah ta ci gaba da samar da gida mai tsaro wanda zai iya dawowa daga gwagwarmayar siyasa, manta da siyasa, kuma ya huta a cikin kirjin iyalinsa. Peggy ta zabi shiga Cocin St. George da ke Kumasi. Ta kuma yi aiki tare da Dr. Alex Kyerematen don bunkasa Cibiyar Al'adu a Kumasi. Ta yi aiki a kwamitin kula da yara, ta yi aiki tare da gidan marasa galihu a Bekwai, kuma a shekarun baya ta zama majiɓincin Ƙungiyar Makafi ta Ghana. A lokacin da aka tsare mijinta bisa umarnin Kwame Nkrumah a watan Oktoban 1961, ta ki barin kasar, kuma aka janye umarnin korar ta sa’ad da wata kasida ta farko ta bayyana a cikin jaridun Burtaniya da ke bayyana halin da take ciki.
A wannan lokacin danta Kwame ya yi rashin lafiya sosai. A wata mai zuwa, Sarauniya Elizabeth ta biyu ta kai ziyararta ta farko a Ghana. Yayin da suke duba asibitin koyarwa na Komfo Anokye da ke Kumasi, Sarauniya, Sarkin Edinburgh da Shugaba Nkrumah suka wuce gadon yaron. Tunda hoton iyayensa ya nuno akan teburinsa na gado, Duke na Edinburgh, wanda ya ziyarci Kumasi a baya kuma ya hadu da Peggy Appiah, ya dawo, yana tafiya, don aika gaisuwa. An ba da rahoton bacin ran da shugaba Nkrumah ya yi na jin kunya ta wannan hanya - wannan shi ne mijin wani shugaban kasar waje da ya aika gaisuwa ga matar wani mutum Nkrumah da ke tsare a siyasance - na daga cikin dalilan da suka sa aka kori likitan Kwame Appiah.
Haɗuwa da damuwarta akan mijinta da ɗanta ya sa ta shiga wani yanayi mai matuƙar wahala, wanda hakan ya ƙaru saboda kasancewarta a lokacin tana da juna biyu tare da ƙaramin ɗanta Abena, wadda ta yi fama da rashin lafiya a yawancin ƙarurinta. Duk da haka, ta ci gaba da kula da kwanciyar hankali ga 'ya'yanta da kuma yin aiki a hankali don a saki mijinta, tare da taimakon mahaifiyarta, Lady Cripps, wadda ta iya ziyartar surukinta a Ussher Fort a 1962.
Lady Cripps ta koma Ingila tare da jikanta mara lafiya. Kafin Kirsimeti 1962, an sake Joe daga kurkuku kuma an ba shi izinin komawa aikin shari'a. An sami sassauci a cikin shekarun ƙarshe na mulkin Nkrumah a 1966, ta hanyar juyin mulkin da ya hambarar da Nkrumah. A shekarun da suka biyo baya, yayin da ‘ya’yanta ke kasashen waje a makarantun kwana da jami’o’i, kuma mijin nata ya sake taka rawar gani a siyasar kasar Ghana, kuma a matsayinta na jakadiyar kasa, ta kasance mafi yawa a Kumasi, inda ya samar da tushe da zai iya fita daga ciki. cikin duniya, amintaccen sanin cewa Peggy tana kula da abubuwa a gaban gida. Ta sa ido a kan dukiyoyin da ya gada a wurin kakansa. Duk da yawan shigar da danginta ke yi a siyasance, Peggy kanta ba ta da sha'awar siyasar jam'iyya musamman. Ta tallafa wa mijinta, tabbas. Amma gudummawar da ta bayar ta hanyar ayyukan zamantakewa da yawa da ta shiga. Bayan ta koyi Twi, harshen Asante, ta zama mai sha'awar kuma ta san game da fasahar Akan da al'adun gargajiya, yayin da ta sami babban tarin zinariya, ta fara tattarawa da fassarawa. karin magana, kuma ta koyi labarun Ananse, yawancin su daga mijinta. Shekaru 30 da suka wuce, ziyarar gidanta da tarin gwal dinta na daya daga cikin abubuwan da suka fi daukar hankali a ziyarar Ashanti ga maziyartan masu sha'awar fasaharta.
Tun daga tsakiyar shekarun 1960, ta fara buga jerin jerin labaran Ananse, wanda aka sake rubutawa ga yara, wanda ya zama sananne a Afirka, Ingila da Amurka da kuma duk duniya masu magana da Ingilishi. Farawa da ''Ananse the Spider: Tales from an Ashanti Village'' in 1966, and followed by ''Tales of an Ashanti Father'', she went on to publish the ''Children of Ananse'' in 1968, ''The Pineapple Child and Other Tales from Asante'' in 1969, ''Why There are So Many Roads'' in 1972, da ''Why the Hyena Does Not Care for Fish and Other Tales from the Ashanti Gold Weights'' a 1977. Ta kuma wallafa jerin masu karatu don taimaka wa yaran Ghana su koyi Turanci: ''The Lost Earring'', ''Yao and the Python'', ''Abena and the Python'', ''Afua and the Mouse'' and ''Kofi and the Crow'', da jerin littattafan yara da manya. ciki har da ''Gift of the Mmoatia'' da ''Ring of Gold'', da juzu'i biyu na waƙoƙi. Wasu daga cikin ayyukanta ana amfani da su azaman rubutu a makarantun firamare da sakandare a Yammacin Afirka.<ref>Kwaku Amoo-Appau, [http://www.modernghana.com/news/95369/1/honouring-the-memories-of-mrs-peggy-appiah-a-true-.html "Honouring The Memories Of Mrs Peggy Appiah – A True Patriot"], ''Modern Ghana'', 20 February 2006.</ref> Wataƙila, mafi mahimmancin littafinta, duk da haka, wanda ya kasance sakamakon aikin kusan shekaru biyar, shine ''Bu Me Bé: Proverbs of the Akan'', tarin karin magana na Twi fiye da 7,000 da aka kaddamar a Accra a 2001.<ref>[http://www.modernghana.com/news/18640/1/british-woman-launches-a-book-on-akan-proverbs.html "British woman launches a book on Akan proverbs"], ''Modern Ghana'', 28 November 2001.</ref>
A shekarar 1985 ita da Joe Appiah sun yi balaguro zuwa kasashen waje tare don ziyartar abokinsu Kamuzu Banda, shugaban kasar Malawi, wanda suka san shi a lokacin da yake gudun hijira a Ghana, domin murnar cika shekaru ashirin da daya da samun 'yancin kai. Sun zagaya ko'ina a ƙasar kafin su tafi tare da 'yarsu Abena, wadda take zaune a Zimbabwe a lokacin, da Ama, wadda ke aiki a Angola. Daga baya a cikin shekaru goma, sun ziyarci Ama a Norway, inda aka gano Joe yana da ciwon daji da ya kashe rayuwarsa a 1990.
== Gwauruwa ==
A cikin 1990, wata gwauruwa, Peggy Appiah, ba ta taɓa tunanin barin Ghana ba, tana gaya wa duk wanda ya tambaye ta lokacin da za ta “tafi gida,” cewa ta riga ta isa gida. Ta koma wani ƙaramin gida, wanda ta gina a cikin wani fili mai gida ga ɗiyarta Abena, ta ci gaba da aiki a cocinta, kuma ta ci gaba da nazarin tarihin Akan. Ta ziyarci danta da 'ya'yanta mata a Amurka, Namibiya da Najeriya, kuma 'ya'yanta da surukanta sun ziyarce ta, da jikokinta shida, Kristian, Anthony da Kojo, 'ya'yan Ama (Isobel) da Klaus. Endresen; da Tomiwa, Lamide da Tobi, 'ya'yan Adwoa da Olawale Edun. A gidan da ke kusa da ita, ita da yarta Abena, akwai jikokinta guda biyu, Mimi da Mame Yaa.
== Kyaututtuka ==
A cikin 1996, Sarauniya Elizabeth ta biyu ta ba Peggy Appiah lambar yabo ta MBE "don ayyuka ga dangantakar Burtaniya/Ghana da jindadin al'umma".<ref name="Telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1511303/Peggy-Appiah.html "Peggy Appiah" obituary], ''[[The Daily telegraph|The Telegraph]]'', 24 February 2006.</ref>
Jami’ar Kimiyya da Fasaha ta Kwame Nkrumah ta ba ta digirin girmamawa a shekarar 2005.<ref>[http://www.africanecho.co.uk/africanechonews3-feb24.html "Peggy Appiah passes on"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614191648/http://www.africanecho.co.uk/africanechonews3-feb24.html |date=2021-06-14 }}, Centre For Intellectual Renewal, Ghana. ''African Echo''.</ref>
== Shekarun baya ==
A shekara ta 2001, Peggy Appiah ta ziyarci Ingila a karo na ƙarshe don bikin cikarta shekaru 80 da haihuwa tare da sauran waɗanda suka tsira a cikin danginta da ƴaƴanta da jikokinta, tare da ƴaƴanta da ƴaƴan ƴaƴan ƴan uwa da ƴan uwa da yawa.
A cikin shekaru na ƙarshe na rayuwarta, yayin da ta ƙara ƙaranci a cikin motsinta, ta ci gaba da kasancewa cibiyar cibiyar sadarwar dangi da abokai, da kuma gidan kulawa karkashin jagorancin maigidanta, Ma Rose. Kamar yadda ta rubuta a ƙarshen tarihin rayuwarta, wanda aka buga a 1995: "Na gode wa Allah saboda dukan abin da ya ba ni da farin cikin da ya kawo ni."
== Mutuwa ==
Peggy Appiah ta mutu a ranar 11 ga Fabrairu, 2006, tana da shekaru 84,<ref>{{cite news|title=Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies|first=Nadine|last=Broazan|date=16 February 2006|url=https://www.nytimes.com/2006/02/16/international/africa/16appiah.html|newspaper=[[New York Times]]}}</ref> daga dalilan da ba a bayyana ba, a asibitin koyarwa na Komfo Anokye da ke Kumasi. An binne ta ne a makabartar Tafo da ke Kumasi, inda ta saya wa kanta fili a gefen kabarin mijinta.<ref name="Duodu" /><ref name="Telegraph" />
== Labarai ==
* ''Bu Me Be: Akan Proverbs''. Africa World Press, 2006.
* ''Busy body''. Accra: Asempa, 1995.
* ''Rattletat''. New Namibia Books, 1995.
* ''The Rubbish Heap''. Accra: Asempa, 1995.
* ''Kyekyekulee, Grandmother's Tales''. Accra: Quick Service Books, 1993.
* ''Kofi and the Crow''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Afua and the Mouse''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Abena and the Python''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''The Twins''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Tales of an Ashanti Father''. Boston: Beacon Press, 1989.
* ''A Dirge too Soon''. Accra: Ghana Publishing, 1976.
* ''Ring of Gold''. London: Deutsch, 1976.
* ''Why There are So Many Roads''. Lagos: African University Press, 1972.
* ''Gift of the Mmoatia''. Accra: Ghana Publishing, 1972.
* ''Why the Hyena Does Not Care for Fish and other tales from the Ashanti gold weights''. London: Deutsch, 1971.
* ''A Smell of Onions''. London: Longman, 1971.
* ''The Lost Earring''. London: Evans, 1971.
* ''Yao and the Python''. London: Evans, 1971.
* ''The Pineapple Child and other tales from Ashanti''. London: Evans, 1969.
* ''The Children of Ananse''. London: Evans, 1968.
* ''Ananse the Spider: Tales from an Ashanti village''. New York: Pantheon, 1966.
== A cikin shahararrun al'adu ==
An ba da shawarar cewa abubuwan da Appiahs suka fuskanta, da kuma wani ɗan lokaci na ɗan littafin marubucin Lloyd Ruth Williams da auren ɗan Afirka Kgosi Seretse Khama, ya rinjayi rubutun fim ɗin da ya lashe Oscar, ''Guess Who's Coming to Dinner''. (1967).<ref>Brozan, Nadine (16 February 2006), [https://www.nytimes.com/2006/02/16/international/africa/16appiah.html "Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies"], ''[[The New York Times]]''.</ref>
== Manazarta ==
<references />
== Kafofin ==
* Brozan, Nadine. "Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies." ''New York Times'', "International," Fabrairu 16, 2006.
* Tucker, Nicholas. "Peggy Appiah: Daughter of Stafford Cripps who dedicated herself to creating a children's literature for Ghana" (obituary). ''The Independent'', 17 Fabrairu 2006.
* Addai-Sebo, Akyaaba. "The Legacy Of Peggy Appiah—A Tribute." ''The New Times Online''. Lahadi, 9 ga Afrilu, 2006.
* Akosah, Kwabena Sarpong. "Tribute for Peggy Appiah". ''Homepage Ghana'', 19 Fabrairu 2006.
ju1z7csc117u86ekt5gdm414w66o51i
973707
973704
2026-10-30T11:38:39Z
Zahrah0
14848
973707
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Enid Margaret “Peggy” Appiah''' (née '''Cripps'''), MBE (an haife ta a ranar 21 ga watan Mayun shekarar alif 1921 ta kuma mutu a ranar 11 ga watan Fabrerun shekarata ta 2006), marubuciyar littattafan yara ce 'yar Biritaniya, mai taimakon al'umma kuma mai son mu'amalantar mutane. Ta kuma kasance diya ga Hon. Sir Stafford Cripps da kuma Dame Isobel Cripps, kuma mata ga lauya dan Ghana kuma mai fafutukar siyasa [[Joe Appiah|Nana Joe Appiah]].
== Farkon Rayuwa ==
Enid Margaret Cripps itace auta acikin 'ya'ya hudu, an kuuma haife ta ne a Goodfellows<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article741879.ece|title=Obituaries – Peggy Appiah|date=17 March 2006|location=London|work=[[The Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070319083323/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article741879.ece|archive-date=19 March 2007|url-status=dead}}</ref> a Gloucestershire, kusa da iyakar gundumar da aka haifi iyayenta wato Stafford Cripps da Isobel (née) Swithinbank, a ƙauyen Filkins, Oxfordshire.
Iyalin sunyi ƙaura kwanan nan zuwa Goodfellows, gidan da Peggy ta girma a Filkins, wanda adonsa da ci gabansa ke nasaba da [[Lawrence Weaver|Sir Lawrence Weaver]], masanin gine-ginen, wanda ke tare da matarsa Kathleen, ɗaya daga cikin manyan abokan Cripps. Lady Weaver ta mutu a cikin shekarar 1927, daga ciwon huhu. Lokacin da Sir Lawrence kuma ya mutu a cikin shekarar 1930, 'ya'yansu biyu, Purcell da Toby, a zahiri, iyalan Cripps sun cigaba da kula da su. Daga bisani kuma, Peggy ko ta cigaba da ɗaukar su a matsayin ƴan uwanta.<ref>{{Cite book|title=Ghanaian Childrens Writers Peggy Cripps Paperback – 15 September 2010|id={{ASIN|1156996724|country=au}}}}</ref>
=== ƙuruciyarta ===
Ta girma a karkara, ƙarƙashin kulawar mahaifiyarta, mai rainonta Elsie Lawrence, tare da abokiyarta kuma 'yar'uwarta Theresa, ta shafe tsawon yarintar ta wajen nazartar gefen garin Ingila, ta tattara furannin daji, 'ya'yan itatuwa, da ganyen mushroom waɗanda suke girma a gona mai fadin eka {{convert|500|acre|km2}} na mahaifinta da dazuzzukan gefe da kuma filaye. A matsayinta na memba na Ƙungiyar ''British Wildflower Society,'' ita da 'yar uwarta sun koyi yadda ake gane tsirrai kuma sun san sunaye na gama gari da na Latin na tsairrai da dama. Za ta kuma ci gaba da wanzar da wannan sha'awar a cikin 'yan shekarunta na gaba a dazukan kasar Ghana. Wannan sha'awar na tsirrai ne ya haɗe kan iyalinta. Ɗan’uwanta, Sir John Cripps, ba kawai ya yi noma a Filkins ba, amma ya buga ‘''The Countryman''’ kuma daga baya ya zama Kwamishinan Ƙarshen Turai.
=== Iyali ===
A bangaren mahaifinta, dangin sun dade suna zaune a Gloucestershire: sun kasance dangi ne na sama-tsakiyar da ke da'awar zuriyar kai tsaye daga William the Conqueror.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2006/02/16/world/africa/peggy-appiah-84-author-who-bridged-two-cultures-dies.html|title=Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies|author=Brozan, Nadine|institution=The New York Times|date=16 February 2006|accessdate=10 February 2020}}</ref> Kakan mahaifinta, Lord Parmoor, lauya ne wanda aka ba shi kyauta a 1914, lokacin da ya zama memba na Kwamitin Shari'a na Majalisar Masu Zaman Kansu. Kakan kakan mahaifinta, Joseph Cripps, ya kasance dan majalisar Cirencester. Lord Parmoor ya wakilci Stroud a cikin House of Commons.
Dangantakar siyasar bangaren ubanta ya kayatar. Biyu daga cikin ƴan uwan kakarta sun auri 'yan majalisar wakilai Charles Edward Henry Hobhouse da Leonard Henry Courtney, Baron Courtney. Wata babbar inna, Beatrice, ta auri Sidney Webb, wanda ya yi aiki tare da kakanta Lord Parmoor a gwamnatin Labour ta farko, a 1924, kuma shi ne Sakataren Gwamnati na Mallaka a gwamnatin Labour ta biyu a 1929, inda ya yi aiki a majalisar ministoci. tare da Lord Parmoor, a matsayin Ubangiji Shugaban Majalisar, kuma Stafford ya haɗa shi daga baya, a matsayin Lauyan Janar. (A wannan lokacin ne aka yiwa mahaifinta jaki.). Ta wurin kakanta na uwa Admiral George Winthrop, ta fito daga zuriyar Winthrop na Boston Brahmins a Arewacin Amurka na Burtaniya.
Iyalin Cripps sun kasance mabiya tafarkin Anglican ne. Lord Parmoor lauya ne na majami'a, memba - kuma a cikin 1911 shugaban - na gidan Laymen a lardin Canterbury, Vicar Janar na lardunan Ingilishi daban-daban, kuma marubucin Cripps on Church and Clergy. An ce Stafford Cripps shine mutum na farko da ya fara wa'azi a cocin St Paul's Cathedral.<ref>[http://nla.gov.au/nla.news-article42653169 "Chancellor Makes History; Preaches Sermon in St. Paul's. Moral Crisis In World"], ''[[Cairns Post]]'', Tuesday, 10 January 1950. Trove digitised newspapers.</ref> Lokacin da Peggy Cripps ke shirin tabbatar da ita, ta gaya wa iyayenta cewa tana da shakka game da wasu batutuwa 39 na bangaskiya na Cocin Ingila, kuma mahaifinta ya shirya ta ta tattauna da abokinsa, William Temple, Archbishop na York. (daga baya Archbishop na Canterbury). Peggy ta kasance tana jin daɗin gaya wa mutane cewa yayin da suka bi ta cikin talifofin 39, duk lokacin da ta bayyana shakka, Archbishop ya ce, “I, na ga wannan yana da wahala kuma!
=== Ilimi ===
Ta samu ilimin da ya dace da ita a matsayinta na budurwa. Ta fara karatu a makarantar kwana na ''Queen's College, London'', da ke a Harley Street, daga baya kuma a Maltman's Green, makarantar kwana a Buckinghamshire, inda ita da gungun abokai suka halarci Gidan Taron Quaker. Ta hanyar haɗin gwiwar iyayenta, ta kuma fara koyon wani abu na duniya a wajen Ingila. A cikin 1938 ita da danginta sun yi watanni da dama a Jamaica, kuma a cikin wannan shekarar ne Jawaharlal Nehru, wanda Stafford ya fara rubuta wasiƙa mai yawa tare da shi, sakamakon sha'awar da yake da shi na ci gaban mulkin demokraɗiyya a ƙasashen Burtaniya, ya ziyarci Goodfellows tare da 'yarsa Indira.<ref>{{Cite web|title=Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|url=https://zorinco.com/drjoe/Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|access-date=2022-03-17|archive-date=2019-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728152641/http://zorinco.com/drjoe/Peggy_Appiah_funeral_brochure.pdf|url-status=dead}}</ref>
=== "Tafiyarta karatu" ===
Bayan kammala makaranta, ta nemi Jami'ar Edinburgh, amma ta fara tafiya Italiya don nazarin tarihin fasaha a Florence. Yaƙin Duniya na Biyu yana gabatowa, wanda ya tilasta mata cikin gaggawa gida zuwa Ingila. Ta ki amincewa da matsayinta a Jami'ar Edinburgh, inda ta shiga makarantar Sakatariyar Sakatariyar Whitehall, wadda aka kwashe zuwa Dorset tare da tashin bom a London, don haka za ta iya fara aiki nan da nan.
Bayan ta kammala horon ta, ta sami damar tafiya tare da mahaifinta zuwa Moscow, inda ya kasance jakadan Birtaniya kuma ta sami damar zama matsayin sakatariya a ofishin jakadancin. Domin hanyar zuwa Moscow kai tsaye zai buƙaci bi ta yankin Turai da Jamus ta mamaye, ita da mahaifiyarta da ƙanwarta Theresa, sun yi tafiya zuwa Rasha ta kasar Canada, suka tsallaka nahiyar ta hanyar jirgin ƙasa na Kanada na Pacific, sannan suka wuce [[Japan]] da China kafin su tsallaka Tarayyar Soviet ta titin jirgin kasa.
A birnin Moscow, Peggy ta yi aiki da mahaifinta sakatare kuma ta kulla abokantaka da 'ya'yan jakadun Yugoslavia da na kasar Sin, da kuma 'yar wani jami'in diplomasiyyar [[Iran]], wacce ta zamo abokiyarta na har abada. A cshekarar 1941, a lokacin tana da shekaru 20, tare da iyayenta a [[Landan]], da kuma 'yar uwarta a Iran, an bar ta a matsayin mai kula da tasowa daga ofishin jakadancin Birtaniya, dangane da mamayewar Jamus na Rasha. Tun da yake ita sakatariya ce a Ma’aikatar Waje a hukumance, ta sami kanta tana aiki da wani mutum mai suna Mista Cook a sashen ofishin jakadancin da ke Tehran. Daga baya, a lokacin da sojojin Birtaniya suka karbe tsarin titin jirgin kasa na Iran, ta yi aiki a matsayin sakatariya ga Birgediya da ke rike da mukamin.
A 1942, ta koma Ingila tare da mahaifinta, wanda ke dawowa daga ziyarar Indiya. Sun bi ta Gabas ta Tsakiya a cikin jirgin ruwa, suka sauka a tafkin Galili na Isra'ila da kuma kogin Nilu a Masar, inda ta iya ganin dala na Masar. Wannan kuma ita ce ziyararta ta farko a nahiyar Afirka. A sauran yakin ta yi aiki a ma’aikatar yada labarai, da farko a sashin Indiya sannan kuma a sashin hulda da Soviet, inda ta yi amfani da iliminta na yaren Rasha wajen aikinta. Kamar yadda mahaifinta ya sadaukar da kansa na cikakken lokaci a siyasa. Rage kudin shiga wanda ya zo tare da asarar aikinsa na doka, dangi sun bar Goodfellows kuma suka koma wani ƙaramin gida a Frith Hill, Gloucestershire, kodayake ɗan'uwanta John ya karɓi aikin gona a Filkins.
A ƙarshen yaƙin, Peggy ta sami raguwar tashin hankali.<ref>{{Cite book|last=Farrell|first=Mary Cronk|url=https://books.google.com/books?id=3XTqAgAAQBAJ&q=At+the+end+of+the+war%2C+Peggy+had+a+nervous+breakdown&pg=PA120|title=Pure Grit: How American World War II Nurses Survived Battle and Prison Camp in the Pacific|date=2014-02-25|publisher=Abrams|isbn=978-1-61312-637-0|language=en}}</ref> Ta bar matsayinta a jami'a don ta kasance mai amfani a lokacin yakin; yanzu ta tsinci kanta da gogewa amma bata cancanci aikin da take yi ba. An tura ta zuwa Switzerland don ta warke a asibitin Maximilian Bircher-Benner da ke Zurich, ta yi lokacin rani a Lugano tana nazarin zane-zane, kuma ta koma Landan don yin karatun cikakken lokaci a Cibiyar Fasaha ta Anglo-Faransa a St John's Wood. , arewacin London. Daga nan sai ta ɗauki zanen a cikin ƙaramin ɗakin studio a cikin gidan mai zane Feliks Topolski kuma ta halarci karatun rayuwa a Makarantar Hammersmith Art, ƙarƙashin kulawar Carel Weight.
A tsawon wannan lokacin ta kasance cikin kusanci da iyayenta akai-akai, duk da cewa mahaifinta ya kara shagaltuwa da siyasa. Tare da nasarar jam'iyyar Labour a zaben 1945, Stafford ya shiga majalisar ministoci a matsayin shugaban hukumar kasuwanci, inda ya shafe mafi yawan lokacinsa yana aiki don yin shawarwari tare da shugabannin gwagwarmayar 'yancin kai na Indiya, ciki har da Gandhi, Nehru da Jinnah. A watan Nuwamba 1947, ya zama Chancellor na Exchequer da kuma mafi yawan sauran rayuwarsa ya taimaka wajen gudanar da farkon farfadowar Birtaniya bayan yakin da kuma samar da zamani jin dadin jama'a.
A shekara ta 1942, mahaifiyarta ta amince ta jagoranci wani kamfen na tara kudaden taimako ga jama'ar kasar Sin, wadanda ke fama da matsananciyar wahala sakamakon mamayar kasar Japan, da ambaliyar ruwa, da cututtuka da kuma yunwa. Bayan shekaru 6, gwamnatin kasar Sin ta gayyaci Lady Cripps da ta ziyarci kasarsu, domin ta ga irin yadda ake yi da wadannan kudade, da kuma nuna jin dadinsu ga aikin taimakon da Birtaniyar United ta yi wa kasar Sin. Peggy ta tafi tare a matsayin ɗaya daga cikin abokan tafiyar mahaifiyarta. Da yake an so a yi amfani da kuɗin don a taimaka wa Sinawa duka, dukansu biyu sun zauna tare da Janar da Madame Chiang Kai-shek a gidansu. Ta ziyarci 'Yancin Kwaminisanci' a Yenan, inda Peggy ya sadu da Chou En Lai da Madame Mao. A hanyarsu ta dawowa daga China ita da mahaifiyarta sun bi ta Burma da Indiya.
=== Shiga ===
Sakamakon abubuwan da ta samu a Jamaica, Rasha, Iran, China, Burma da Indiya, da kuma abokantakar danginta da mutane irin su Nehrus, Peggy, wacce ke da shekaru kusan ashirin da haihuwa, ta san mutane da yawa daga kasashe da yawa kuma sun sani. da yawa game da rayuwa a wajen Ingila, haƙiƙa a wajen Turai, fiye da yawancin mutanen zamaninta. Wannan gogewa, tare da zurfin alkawurranta na Kirista, ya kai ta yin aiki don haɗin kai tsakanin mutane; kuma a karshen shekarun 1940 ta fara aiki da wata kungiya mai suna Racial Unity, wacce Miss Attlee, 'yar uwar Firayim Minista ce ta fara aiki, tare da zama mai aiki a Sashen Matasa na Majalisar Coci ta Duniya (WCC). Ta hanyar aikinta na Racial Unity, wanda ta kasance sakatariya a 1952, ta fara haduwa da Joseph Emmanuel Appiah, wanda shi ne shugaban kungiyar daliban Afirka ta Yamma. Abokantakar su ta girma cikin sauri kuma a cikin Janairu 1952, ya ba da shawara kuma ta yarda.
A lokacin, duk da haka, Stafford Cripps ba shi da lafiya sosai. A watan Mayun 1951 an kai shi asibitin Maximilian Bircher-Benner a Zurich (inda Peggy ya murmure shekaru da yawa a baya) kuma a ƙarshe an yi tunanin isa ya koma gida zuwa gidan iyali a Frith Hill. Amma a farkon watan Janairun 1952 aka mayar da shi birnin Zurich, inda ya rasu kusan watanni hudu bayan haka. A sakamakon wannan rashin lafiya, Isobel ta yanke shawarar cewa zai fi kyau idan a ɓoye auren. Sa'an nan kuma, da zarar ya mutu, al'ada ta bukaci kada a sanar da alkawari na wata shekara. A halin da ake ciki, mahaifiyar Peggy ta ba da shawarar cewa ya kamata ta ziyarci Gold Coast da kanta, ta yi tafiya ta jirgin ruwa don ganin ƙasar da mijinta ya yi niyya.
== Ghana ==
Abin da ya ba ta mamaki, tuni Joe ya kasance a gida a Kumasi lokacin da ta isa, bayan da ya yi gaggawar dawowa bayan rasuwar kakansa, Yaw Antony, wanda zai gaje shi a matsayin shugaban reshensa na manyan mutanen Ashanti. Ta yi tafiya zuwa Kumasi a jajibirin Kirsimeti na 1952, inda ta sake haduwa da angonta, kuma ta hadu da danginsa, a karon farko, tare da shi, a ranar Kirsimeti. A jajibirin sabuwar shekara ta halarci taron Watch Night Service a cocin Wesley Methodist da ke Kumasi, inda ta yi ibada a karon farko a cocin wanda zai yi bikin jana’izarta fiye da shekaru hamsin bayan haka. Ta kuma ziyarci harabar jami'ar kimiyya da fasaha ta Kwame Nkrumah, wacce ta kasance kwalejin horar da malamai mai shekara daya, a karon farko; Jami’ar da za ta tura ‘ya’yanta zuwa makarantar firamare, kuma tana da shekaru 84 a duniya, a shekarar karshe ta rayuwa, ta samu digirin girmamawa na likitan wasiƙa, wanda ya yi matukar farin ciki.
=== A gida ===
A tafiyarta ta farko zuwa Afirka, ta yi tafiya zuwa arewa zuwa Navrongo, ta haye Volta ta shiga Faransa Togoland, a gabas, kuma ta tafi Elmina a yamma. An yi ta ce-ce-ku-ce kan abin da take yi a Ghana, kuma da yake ba a sanar da auren ba, ta kasa bayyana ainihin dalilin ziyarar tata. Ta fadawa jaridar ''Daily Graphic'' cewa: "[A matsayina na] memba na dangin siyasa a Biritaniya, ina sha'awar mutanen Gold Coast da kuma ci gaban siyasarsu.<ref name="solarey.net">{{Cite web|title=Ghanaian Chieftain Son Marries English Woman|url=http://solarey.net/ghanaian-chieftain-son-marries-english-woman/|access-date=2022-03-17|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217130906/http://solarey.net/ghanaian-chieftain-son-marries-english-woman/|url-status=dead}}</ref>" Tare da dangin mijinta na gaba ta sadu da fitattun 'yan Ghana da yawa, ciki har da Asantehene, Misis Rose Aggrey (matar wanda ya kafa makarantar Achimota Dr James Aggrey), mai zane Kofi Antubam, babban shugaba Nene Mate Kole, da kuma irin wadannan shugabanni. na yunkurin 'yancin kai kamar [[Kwame Nkrumah]], Komla Gbedemah, [[Kojo Botsio]], da Krobo Edusei.
Sanarwa da haɗin gwiwar ma'auratan a 1953 ya haifar da tashin hankali na tsokaci a Biritaniya da kuma a duniya; da kuma lokacin da Peggy Cripps da Joe Appiah suka yi aure a Cocin St John's Wood, arewacin London, a watan Yuni 1953, bikin ya kasance labarai na farko a Burtaniya, a Ghana, da sauran ƙasashe da yawa kuma taron na ɗaya daga cikin abubuwan da suka shafi zamantakewar al'umma. shekara.<ref name="solarey.net" /> George Padmore, ɗan Afirka ta Yamma na Indiya ya kasance mafi kyawun mutum, wanda ya wakilci Kwame Nkrumah, wanda ya shagaltu da zama sabon shugaban Kasuwancin Gwamnati don halartar kansa. Hugh Gaitskell, magajin Stafford a matsayin Chancellor ya kasance a wurin, kamar yadda Michael Foot, shugaban jam'iyyar Labour na gaba, Aneurin Bevan,<ref name="Duodu">[[Cameron Duodu]], [https://www.theguardian.com/news/2006/mar/06/guardianobituaries.mainsection "Peggy Appiah" (obituary)], ''[[The Guardian]]'', 6 March 2006.</ref> Lady Quist, matar kakakin majalisar dokokin Gold Coast, da Krishna Menon, jakadan Indiya a Majalisar Dinkin Duniya. Wata jarida a Jamaica ta yi sharhi cewa akwai "masu kiyayya da rigunan riguna na Biritaniya ... tsoffin ministocin majalisar ministocin ... da kuma wasu 'yan majalisar dokoki na Tory da Socialist." Babban abin jan hankali, duk da haka, shine rigar kente ba kawai ango ba amma da yawa daga cikin danginsa da abokansa. Rubuce-rubucen da aka yi a jaridu a duniya sun bambanta daga maƙiya zuwa masu shakka zuwa abin sha'awa.
Peggy da Joe Appiah sun yi hutun gudun amarci a Faransa kuma suka koma Ingila, inda Joe zai kammala horon shari'a a Temple ta Tsakiya. A cikin Mayu 1954 an haifi ɗansu na farko, Kwame Anthony Appiah, (a cikin wani bugu na tallan jarida) kuma a watan Nuwamba matasan dangin sun isa Gold Coast don fara sabuwar rayuwarsu. A wannan lokacin, yayin da Joe ke haɓaka aikin shari'a kuma ya fara rayuwarsa a matsayin ɗan siyasa, Peggy ya mayar da hankali kan mafi yawan kuzarinta ga danginta na matasa - An haifi Ama a 1955, Adwoa a 1960 da Abena a 1962 - kuma akan aiki azaman sakatariya kuma mataimaki a fannin shari'a a ofishinsa na shari'a da na mazabarsa, tana tallafawa mijinta kamar yadda ta tallafa wa mahaifinta. Ta koyi saka tufafi, ta fara halartar jana'iza, kuma ta san dangin mijinta da dangin mahaifinsa ma. Sun gina wa kansu gida a Mbrom (wani yanki na Kumasi), inda maƙwabtansu su ne Victor Owusu, wani babban ɗan siyasan NLM, John Brew, da kuma, a gefen titi, mahaifin Joe Appiah, J.W.K. Appiah da matarsa, Aunty Jane.
Fiye da shekaru 30, tun daga ƙarshen 1950s, babban ɗakin karatu na Peggy Appiah da ke Mbrom ya kasance yana samuwa ga yaran unguwar, waɗanda za su iya zuwa su karanta littattafan yara, kuma, yayin da suke girma, litattafai da waƙoƙin da ta tattara. . Daga cikin abubuwan da ta fi daraja akwai da yawa daga cikin kundin jerin Marubuta na Heinemann na Afirka. Sauran masu ziyartar gidan sun hada da ’yan kasuwar da suka kawo mata gwal da suka samu a tafiye-tafiyen da suke yi ta kauyuka da garuruwan Ghana. Ta kuma yi sha'awar ilimi da jin dadin wasu matasa, wadanda suka zama bangaren danginta, ciki har da Isobel Kusi-Obodom, wanda mahaifinsa ya rasu a gidan yarin Nkrumah, da kuma Dr Joe Appiah-Kusi na Seattle.
=== Siyasa ===
Bayan da aka zabi Joe Appiah a Majalisa a 1956, kafin samun 'yancin kai, Peggy Appiah ta ci gaba da samar da gida mai tsaro wanda zai iya dawowa daga gwagwarmayar siyasa, manta da siyasa, kuma ya huta a cikin kirjin iyalinsa. Peggy ta zabi shiga Cocin St. George da ke Kumasi. Ta kuma yi aiki tare da Dr. Alex Kyerematen don bunkasa Cibiyar Al'adu a Kumasi. Ta yi aiki a kwamitin kula da yara, ta yi aiki tare da gidan marasa galihu a Bekwai, kuma a shekarun baya ta zama majiɓincin Ƙungiyar Makafi ta Ghana. A lokacin da aka tsare mijinta bisa umarnin Kwame Nkrumah a watan Oktoban 1961, ta ki barin kasar, kuma aka janye umarnin korar ta sa’ad da wata kasida ta farko ta bayyana a cikin jaridun Burtaniya da ke bayyana halin da take ciki.
A wannan lokacin danta Kwame ya yi rashin lafiya sosai. A wata mai zuwa, Sarauniya Elizabeth ta biyu ta kai ziyararta ta farko a Ghana. Yayin da suke duba asibitin koyarwa na Komfo Anokye da ke Kumasi, Sarauniya, Sarkin Edinburgh da Shugaba Nkrumah suka wuce gadon yaron. Tunda hoton iyayensa ya nuno akan teburinsa na gado, Duke na Edinburgh, wanda ya ziyarci Kumasi a baya kuma ya hadu da Peggy Appiah, ya dawo, yana tafiya, don aika gaisuwa. An ba da rahoton bacin ran da shugaba Nkrumah ya yi na jin kunya ta wannan hanya - wannan shi ne mijin wani shugaban kasar waje da ya aika gaisuwa ga matar wani mutum Nkrumah da ke tsare a siyasance - na daga cikin dalilan da suka sa aka kori likitan Kwame Appiah.
Haɗuwa da damuwarta akan mijinta da ɗanta ya sa ta shiga wani yanayi mai matuƙar wahala, wanda hakan ya ƙaru saboda kasancewarta a lokacin tana da juna biyu tare da ƙaramin ɗanta Abena, wadda ta yi fama da rashin lafiya a yawancin ƙarurinta. Duk da haka, ta ci gaba da kula da kwanciyar hankali ga 'ya'yanta da kuma yin aiki a hankali don a saki mijinta, tare da taimakon mahaifiyarta, Lady Cripps, wadda ta iya ziyartar surukinta a Ussher Fort a 1962.
Lady Cripps ta koma Ingila tare da jikanta mara lafiya. Kafin Kirsimeti 1962, an sake Joe daga kurkuku kuma an ba shi izinin komawa aikin shari'a. An sami sassauci a cikin shekarun ƙarshe na mulkin Nkrumah a 1966, ta hanyar juyin mulkin da ya hambarar da Nkrumah. A shekarun da suka biyo baya, yayin da ‘ya’yanta ke kasashen waje a makarantun kwana da jami’o’i, kuma mijin nata ya sake taka rawar gani a siyasar kasar Ghana, kuma a matsayinta na jakadiyar kasa, ta kasance mafi yawa a Kumasi, inda ya samar da tushe da zai iya fita daga ciki. cikin duniya, amintaccen sanin cewa Peggy tana kula da abubuwa a gaban gida. Ta sa ido a kan dukiyoyin da ya gada a wurin kakansa. Duk da yawan shigar da danginta ke yi a siyasance, Peggy kanta ba ta da sha'awar siyasar jam'iyya musamman. Ta tallafa wa mijinta, tabbas. Amma gudummawar da ta bayar ta hanyar ayyukan zamantakewa da yawa da ta shiga. Bayan ta koyi Twi, harshen Asante, ta zama mai sha'awar kuma ta san game da fasahar Akan da al'adun gargajiya, yayin da ta sami babban tarin zinariya, ta fara tattarawa da fassarawa. karin magana, kuma ta koyi labarun Ananse, yawancin su daga mijinta. Shekaru 30 da suka wuce, ziyarar gidanta da tarin gwal dinta na daya daga cikin abubuwan da suka fi daukar hankali a ziyarar Ashanti ga maziyartan masu sha'awar fasaharta.
Tun daga tsakiyar shekarun 1960, ta fara buga jerin jerin labaran Ananse, wanda aka sake rubutawa ga yara, wanda ya zama sananne a Afirka, Ingila da Amurka da kuma duk duniya masu magana da Ingilishi. Farawa da ''Ananse the Spider: Tales from an Ashanti Village'' in 1966, and followed by ''Tales of an Ashanti Father'', she went on to publish the ''Children of Ananse'' in 1968, ''The Pineapple Child and Other Tales from Asante'' in 1969, ''Why There are So Many Roads'' in 1972, da ''Why the Hyena Does Not Care for Fish and Other Tales from the Ashanti Gold Weights'' a 1977. Ta kuma wallafa jerin masu karatu don taimaka wa yaran Ghana su koyi Turanci: ''The Lost Earring'', ''Yao and the Python'', ''Abena and the Python'', ''Afua and the Mouse'' and ''Kofi and the Crow'', da jerin littattafan yara da manya. ciki har da ''Gift of the Mmoatia'' da ''Ring of Gold'', da juzu'i biyu na waƙoƙi. Wasu daga cikin ayyukanta ana amfani da su azaman rubutu a makarantun firamare da sakandare a Yammacin Afirka.<ref>Kwaku Amoo-Appau, [http://www.modernghana.com/news/95369/1/honouring-the-memories-of-mrs-peggy-appiah-a-true-.html "Honouring The Memories Of Mrs Peggy Appiah – A True Patriot"], ''Modern Ghana'', 20 February 2006.</ref> Wataƙila, mafi mahimmancin littafinta, duk da haka, wanda ya kasance sakamakon aikin kusan shekaru biyar, shine ''Bu Me Bé: Proverbs of the Akan'', tarin karin magana na Twi fiye da 7,000 da aka kaddamar a Accra a 2001.<ref>[http://www.modernghana.com/news/18640/1/british-woman-launches-a-book-on-akan-proverbs.html "British woman launches a book on Akan proverbs"], ''Modern Ghana'', 28 November 2001.</ref>
A shekarar 1985 ita da Joe Appiah sun yi balaguro zuwa kasashen waje tare don ziyartar abokinsu Kamuzu Banda, shugaban kasar Malawi, wanda suka san shi a lokacin da yake gudun hijira a Ghana, domin murnar cika shekaru ashirin da daya da samun 'yancin kai. Sun zagaya ko'ina a ƙasar kafin su tafi tare da 'yarsu Abena, wadda take zaune a Zimbabwe a lokacin, da Ama, wadda ke aiki a Angola. Daga baya a cikin shekaru goma, sun ziyarci Ama a Norway, inda aka gano Joe yana da ciwon daji da ya kashe rayuwarsa a 1990.
== Gwauruwa ==
A cikin 1990, wata gwauruwa, Peggy Appiah, ba ta taɓa tunanin barin Ghana ba, tana gaya wa duk wanda ya tambaye ta lokacin da za ta “tafi gida,” cewa ta riga ta isa gida. Ta koma wani ƙaramin gida, wanda ta gina a cikin wani fili mai gida ga ɗiyarta Abena, ta ci gaba da aiki a cocinta, kuma ta ci gaba da nazarin tarihin Akan. Ta ziyarci danta da 'ya'yanta mata a Amurka, Namibiya da Najeriya, kuma 'ya'yanta da surukanta sun ziyarce ta, da jikokinta shida, Kristian, Anthony da Kojo, 'ya'yan Ama (Isobel) da Klaus. Endresen; da Tomiwa, Lamide da Tobi, 'ya'yan Adwoa da Olawale Edun. A gidan da ke kusa da ita, ita da yarta Abena, akwai jikokinta guda biyu, Mimi da Mame Yaa.
== Kyaututtuka ==
A cikin 1996, Sarauniya Elizabeth ta biyu ta ba Peggy Appiah lambar yabo ta MBE "don ayyuka ga dangantakar Burtaniya/Ghana da jindadin al'umma".<ref name="Telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1511303/Peggy-Appiah.html "Peggy Appiah" obituary], ''[[The Daily telegraph|The Telegraph]]'', 24 February 2006.</ref>
Jami’ar Kimiyya da Fasaha ta Kwame Nkrumah ta ba ta digirin girmamawa a shekarar 2005.<ref>[http://www.africanecho.co.uk/africanechonews3-feb24.html "Peggy Appiah passes on"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614191648/http://www.africanecho.co.uk/africanechonews3-feb24.html |date=2021-06-14 }}, Centre For Intellectual Renewal, Ghana. ''African Echo''.</ref>
== Shekarun baya ==
A shekara ta 2001, Peggy Appiah ta ziyarci Ingila a karo na ƙarshe don bikin cikarta shekaru 80 da haihuwa tare da sauran waɗanda suka tsira a cikin danginta da ƴaƴanta da jikokinta, tare da ƴaƴanta da ƴaƴan ƴaƴan ƴan uwa da ƴan uwa da yawa.
A cikin shekaru na ƙarshe na rayuwarta, yayin da ta ƙara ƙaranci a cikin motsinta, ta ci gaba da kasancewa cibiyar cibiyar sadarwar dangi da abokai, da kuma gidan kulawa karkashin jagorancin maigidanta, Ma Rose. Kamar yadda ta rubuta a ƙarshen tarihin rayuwarta, wanda aka buga a 1995: "Na gode wa Allah saboda dukan abin da ya ba ni da farin cikin da ya kawo ni."
== Mutuwa ==
Peggy Appiah ta mutu a ranar 11 ga Fabrairu, 2006, tana da shekaru 84,<ref>{{cite news|title=Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies|first=Nadine|last=Broazan|date=16 February 2006|url=https://www.nytimes.com/2006/02/16/international/africa/16appiah.html|newspaper=[[New York Times]]}}</ref> daga dalilan da ba a bayyana ba, a asibitin koyarwa na Komfo Anokye da ke Kumasi. An binne ta ne a makabartar Tafo da ke Kumasi, inda ta saya wa kanta fili a gefen kabarin mijinta.<ref name="Duodu" /><ref name="Telegraph" />
== Labarai ==
* ''Bu Me Be: Akan Proverbs''. Africa World Press, 2006.
* ''Busy body''. Accra: Asempa, 1995.
* ''Rattletat''. New Namibia Books, 1995.
* ''The Rubbish Heap''. Accra: Asempa, 1995.
* ''Kyekyekulee, Grandmother's Tales''. Accra: Quick Service Books, 1993.
* ''Kofi and the Crow''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Afua and the Mouse''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Abena and the Python''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''The Twins''. Accra: Quick Service Books, 1991.
* ''Tales of an Ashanti Father''. Boston: Beacon Press, 1989.
* ''A Dirge too Soon''. Accra: Ghana Publishing, 1976.
* ''Ring of Gold''. London: Deutsch, 1976.
* ''Why There are So Many Roads''. Lagos: African University Press, 1972.
* ''Gift of the Mmoatia''. Accra: Ghana Publishing, 1972.
* ''Why the Hyena Does Not Care for Fish and other tales from the Ashanti gold weights''. London: Deutsch, 1971.
* ''A Smell of Onions''. London: Longman, 1971.
* ''The Lost Earring''. London: Evans, 1971.
* ''Yao and the Python''. London: Evans, 1971.
* ''The Pineapple Child and other tales from Ashanti''. London: Evans, 1969.
* ''The Children of Ananse''. London: Evans, 1968.
* ''Ananse the Spider: Tales from an Ashanti village''. New York: Pantheon, 1966.
== A cikin shahararrun al'adu ==
An ba da shawarar cewa abubuwan da Appiahs suka fuskanta, da kuma wani ɗan lokaci na ɗan littafin marubucin Lloyd Ruth Williams da auren ɗan Afirka Kgosi Seretse Khama, ya rinjayi rubutun fim ɗin da ya lashe Oscar, ''Guess Who's Coming to Dinner''. (1967).<ref>Brozan, Nadine (16 February 2006), [https://www.nytimes.com/2006/02/16/international/africa/16appiah.html "Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies"], ''[[The New York Times]]''.</ref>
== Manazarta ==
<references />
== Kafofin ==
* Brozan, Nadine. "Peggy Appiah, 84, Author Who Bridged Two Cultures, Dies." ''New York Times'', "International," Fabrairu 16, 2006.
* Tucker, Nicholas. "Peggy Appiah: Daughter of Stafford Cripps who dedicated herself to creating a children's literature for Ghana" (obituary). ''The Independent'', 17 Fabrairu 2006.
* Addai-Sebo, Akyaaba. "The Legacy Of Peggy Appiah—A Tribute." ''The New Times Online''. Lahadi, 9 ga Afrilu, 2006.
* Akosah, Kwabena Sarpong. "Tribute for Peggy Appiah". ''Homepage Ghana'', 19 Fabrairu 2006.
24jy0gwcdebbcvqmk2y0ptjdbmyz7fe
Stanley Awurum
0
32100
973560
560103
2026-10-30T03:21:25Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973560
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stanley Ejike Awurum''' (an haife shi 24 ga Yuni Shekara ta 1990),ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa,]] ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Varzim ta Portugal.<ref>{{cite news|title=Official : Portuguese Club Varzim Sign Ejike Awurum|url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=13893|access-date=19 June 2020|publisher=All Nigeria Soccer|date=24 January 2015}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a Mbieri, [[Imo|jihar Imo]], Awurum ya fara babban aikinsa a Mozambique, inda ya kasance ɗan wasan da ya fi zura ƙwallaye 22 a ƙungiyar FC Chibuto da ta ci gaba a gasar rukuni na biyu na 2013. A watan Janairun 2015, ya koma Varzim SC na rukuni na uku na Portugal a kan lamuni na watanni shida. A ƙarshe, tare da tawaga daga Póvoa de Varzim yanzu da Segunda Liga, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu.<ref>{{cite news|title=Stanley no Varzim mais duas épocas|trans-title=Stanley to Varzim for two more seasons|url=https://maissemanario.pt/stanley-no-varzim-mais-duas-epocas/|access-date=19 June 2020|work=Mais Seminário|date=27 June 2018|language=Portuguese|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621161021/https://maissemanario.pt/stanley-no-varzim-mais-duas-epocas/|archive-date=21 June 2020|url-status=dead}}</ref>
A kakar wasansa na farko na ƙwararru, Awurum ya zira kwallaye 14 a wasanni 42, wanda ya sanya shi na uku a cikin manyan 'yan wasan gasar bayan [[Simy|Simeon Nwankwo]] na Gil Vicente FC da Platiny na CD Feirense. Da zarar ya gama a watan Mayu 2016, ya shiga Portimonense SC na tsawon shekara guda tare da zaɓi na ƙarin uku, ya ƙi tayin daga kulob ɗin Primeira Liga SC Braga don ci gaba da zama a mataki na biyu.
Bayan da ya taka rawa kadan a taken Portimonense's LigaPro a cikin 2016 – 17 kuma bayyanuwa uku kacal a matsayin wanda zai maye gurbinsa, Awurum an ba shi aro ga Varzim a ƙarshen Disamba 2017, tare da abokin wasan Brazil Buba. Daga baya an yi wannan yunkuri na dindindin, kuma a cikin Janairu 2019 an ba shi rancen a matakin na biyu zuwa CD Cova da Piedade na tsawon watanni shida.
A cikin Fabrairu 2021, Awurum ya ragu zuwa mataki na uku Campeonato de Portugal yana da shekaru 30, don bugawa SC Salgueiros.<ref>{{cite news|title=PERFECT 10: Nigeria's 2015/2016 Top Scorers In Europe|url=https://www.completesports.com/perfect-10-nigerias-20152016-top-scorers-europe/|access-date=19 June 2020|publisher=Complete Sports|date=22 May 2016|archive-date=20 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620060942/https://www.completesports.com/perfect-10-nigerias-20152016-top-scorers-europe/|url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Nijeriya]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
9acxacrjaslf83i68x6ekcbquz44cry
Mark Hughes (ɗan siyasa)
0
34346
973650
507134
2026-10-30T09:35:31Z
CommonsDelinker
75
Removing [[:c:File:Mark-hughes-1-in.jpg|Mark-hughes-1-in.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mark-hughes-1-in.jpg|]].
973650
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Mark Hughes juli 1991.JPG|thumb|mark hughes]]
[[Fayil:1 mark hughes 2015.jpg|thumb|mark hughes]]
{{Databox}}
'''William Mark Hughes''' (18 Disamba 1932 - 19 Maris 1993) ɗan siyasan Labour ne kuma masanin kimiyya tattalin arziki.
Hughes ya kasance ɗan Majalisar Dokokin Durham daga 1970 zuwa 1983, kuma (an sake masa suna) birnin Durham daga 1983 zuwa 1987, lokacin da ya tsaya. Daga 1975 zuwa 1979, an kuma naɗa shi ɗan majalisar Tarayyar Turai a matsayin wani ɓangare na tawagar Labour.
[[Fayil:Jeffrey W. Hughes (1).jpg|thumb|Mark Hughes]]
Hughes ya girma a Durham, da mahaifinsa tsohon Farfesa na Tarihi. Ya halarci Makarantar Durham sannan ya sami gurbin karatu zuwa Kwalejin Balliol, [[Jami'ar Oxford|Oxford]], inda ya kammala a 1956. Ya cigaba da digiri na uku a Kwalejin King, Durham ( Jami'ar Newcastle a yanzu) a 1958, inda ya kasance a matsayin mai binciken Sir James Knott har zuwa 1960. Ya yi aiki a matsayin ma’aikacin koyarwa a sashen nazarin ilimin mural na Jami’ar Manchester daga 1960 zuwa 1964, inda ya koma matsayin lacca a Jami’ar Durham da ya rike har ya shiga majalisa. Ya mutu a Aberystwyth a cikin 1993.
== Manazarta ==
* ''Jagorar Zamani zuwa Majalisar Wakilai'', 1983
* Leigh Rayment's Historical List of MPs
; Musamman
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by Mark Hughes
{{S-start}}
{{S-par|uk}}
{{S-bef}}
{{S-ttl|title=[[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]] for [[City of Durham (UK Parliament constituency)|City of Durham]]}}
{{S-aft}}
{{S-end}}
[[Category:Haifaffun 1932]]
[[Category:Mutuwar 1993]]
96s0ahoydwa49rwdw35bvlbssxlbpdo
Kusurwa
0
36390
973674
561769
2026-10-30T10:27:32Z
Mhizabdoul
42167
973674
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kusurwa''' wannan kalmar tana nufin lungu da aka ɓoye abu ko kuma abun ya ɓoye.<ref>{{Cite book|last=Newman|first=Paul|title=An Encyclopedia Reference Grammar|publisher=Yale University Press New Heaven and London|year=2000|ISBN=9780300122466}}</ref>
===Misali===
* Ɓera ya ɓoye a kusurwar ɗaki
Kusurwa ana amfani da ita don siffanta madogaran gini wato fila
==Manazarta==
{{reflist}}
jjn55rklevko9xub8norah68xnxfiib
Sheila Holzworth
0
39069
973547
518360
2026-10-29T23:16:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973547
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:110302-F-MQ656-172 (5509086129).jpg|thumb|sheila]]
'''Sheila Holzworth''' (Agusta 28, 1961<ref name="Anderson">{{cite book|last1=Anderson|first1=Shawn|title=Extra Mile America: Stories of Inspiration, Possibility and Purpose|date=2010|page=110|isbn=9780982097427|url=https://books.google.com/books?id=x3x9MyIkJ-0C&q=sheila+holzworth+%221961%22&pg=PA110|accessdate=16 July 2020}}{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=Sheila Holzworth (1961 - 2013) - Obituary|url=https://www.legacy.com/obituaries/desmoinesregister/obituary.aspx?n=sheila-holzworth&pid=163916390&fhid=13075|website=www.legacy.com|publisher=The Des Moines Register|accessdate=26 September 2020|language=en}}</ref> - Maris 29, 2013<ref name="Civitas">{{cite news|last1=Quinn|first1=Rachel Vogel|title=Climb to the Clouds|url=https://civitas.central.edu/2013/02/climb-to-the-clouds/|accessdate=16 July 2020|publisher=Civitas: A Journal of the Central College Community|date=23 February 2013}}</ref>) yar wasan tseren dutsen baƙar fata ce ta Amurka. Bayan ta makance tana da shekaru goma, ta ci gaba da lashe lambobin zinare biyu da lambar azurfa a wasannin nakasassu na lokacin sanyi na shekarar 1984 a matsayin tawagar Amurka, da sauran nasarori.
== Tarihin rayuwa ==
A cikin shekarata 1981, Shekarar Nakasassu ta Duniya, Holzworth ita ce makauniya ta farko da ta hau Dutsen Rainier.<ref name="NWI">{{cite news|last1=Glover|first1=Penny|title=Woman doesn't let blindness blocker her|url=https://www.nwitimes.com/uncategorized/woman-doesn-t-let-blindness-blocker-her/article_2fddd904-0821-5712-b5a8-0c99c7921c30.html|accessdate=16 July 2020|publisher=NWI.com|date=4 February 1992}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta kammala hawan ne a matsayin tawagar nakasassu.<ref name="Globe Gazette">{{cite news|last1=Pieper|first1=Mary|title=Making things happen|url=https://globegazette.com/news/local/making-things-happen/article_bad60c4b-fccd-5cd8-b78f-b7e9349a26c8.html|accessdate=16 July 2020|publisher=Globe Gazette|date=20 November 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223100009/https://globegazette.com/news/local/making-things-happen/article_bad60c4b-fccd-5cd8-b78f-b7e9349a26c8.html|archive-date=23 February 2025|url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 1982, ta sami lambar zinare a cikin katuwar slalom da azurfa a cikin slalom a gasar tseren kankara ta ƙasa da Ƙungiyar Makafi ta Amurka ta shirya.<ref name="NWI" />
Holzworth ya lashe lambobin zinare a cikin wasannin tseren tsalle-tsalle guda biyu, Giant Women's Slalom B1 da Haɗin Alpine na Mata B1, a wasannin nakasassu na lokacin hunturu na shekarar 1984. Bugu da kari, ta ci lambar azurfa a gasar Mata Downhill B1. Ta kuma yi gasa a wasannin nakasassu na lokacin sanyi na shekarar 1988.<ref name="Paralympics">{{cite web|title=Sheila Holzworth|url=https://www.paralympic.org/sheila-holzworth|website=International Paralympic Committee|accessdate=16 July 2020}}</ref>
Ta yi gasa tare da lashe lambobin yabo a wasu gasa da dama, da suka hada da Gasar Cin Kofin Duniya na Wasannin Lokacin sanyi na Nakasassu a Switzerland da Gasar Ski ta Kasa da Gasar Ski ta Makafi ta Amurka a 1983, da Gasar Ski Ruwa ta Makafi ta Duniya a Norway a shekarar 1984. Ta kuma kafa wasu tarihin, ciki har da tarihin wasan tseren kankara na makafi da nakasassu a shekarar 1989, kuma ta kasance mutum na farko da ba ta gani ba da ya fara tsalle kan kankara a Amurka.<ref name="NWI" />
Ta lashe lambar yabo ta matasan Amurka goma a shekarar 1989. An gayyace ta zuwa liyafar fadar White House a lokuta daban-daban daga shugabannin Ronald Reagan da George H. W. Bush.<ref name="Central College">{{cite news|title=Featured: Former sightless athlete Holzworth recognized for Forever Dutch gift|url=https://news.central.edu/2017/11/former-sightless-athlete-holzworth-recognized-for-forever-dutch-gift/|accessdate=16 July 2020|publisher=Central College News|date=7 November 2017}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Mutuwan 2013]]
[[Category:Haihuwan 1961]]
6i1x8qs1falfbap48arid708c4t0p52
Frank Rajah Arase
0
54085
973430
967727
2026-10-29T20:47:17Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1342157415|Frank Rajah Arase]]"
973430
wikitext
text/x-wiki
Arase ya shiga cikin kasuwancin nunawa tun yana ƙarami.Ya fara ne a matsayin mai yin wasan kwaikwayo a Najeriya; ya kasance mai rawa ga ƙungiyar wasan kwaikwayo ta ƙasa kuma ya yi aiki a cikin wasan kwaikwayo.Ya sadu da ɗan wasan kwaikwayo na Nollywood kuma darektan Paul Obazele, wanda ya shirya shi a masana'antar fina-finai.Da farko ya kasance ɗan wasan kwaikwayo, yana fitowa a fina-finai kamar Scores To Settle, After School Hours .Ƙaunarsa don kasancewa a bayan fage ya ja shi ga jagorantar fina-finai nasa.Bayan ya jagoranci wasu fina-finai a Najeriya, ya amince ya jagoranci fim don kamfanin samar da fina-fakkaatu na Ghana, Venus Films, bayan ya ƙi ƙoƙarin da Kamfanin ya yi a baya.Ya ba da umarnin fim din mai taken Official Prostitute in Ghana kuma ya ci gaba da yin fina-finai a Najeriya bayan haka.[1]
'''Frank Rajah Efosa Arase''' shi ne darektan fina-finai na Najeriya . <ref>{{Cite web |title=GHANAIAN TOP DIRECTOR FRANK RAJAH ARASE SLEEPS WITH HOUSEMAID IN NIGERIA |url=http://www.modernghana.com/movie/7381/3/ghanaian-top-director-frank-rajah-arase-sleeps-wit.html |access-date=16 August 2014 |publisher=modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Movie Director, Frank Rajah Arase: 'I Feel Terribly Bad For Pioneering Indecency In Ghanaian Movies' |url=http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073035/http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |archive-date=4 March 2016 |access-date=16 August 2014 |publisher=informationng.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=FRANK RAJAH ARASE REACTS TO RAPE ALLEGATION |url=http://www.thenigerianvoice.com/nvthread/3340/25528/1 |access-date=16 August 2014 |publisher=thenigerianvoice.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top Ghanaian Movie Director, Frank Rajah In Police Net In Lagos Over Multi-Million Naira Fraud |url=http://naijamayor.com/top-ghanaian-movie-director-frank-rajah-in-police-net-in-lagos-over-multi-million-naira-fraud/ |access-date=16 August 2014}}</ref> Arase 'yar asalin [[Edo|Jihar Edo]] ce, Najeriya . <ref>{{Cite web |last=Tolu |date=9 April 2014 |title=Movie Director, Frank Rajah Arase: 'I Feel Terribly Bad For Pioneering indecency In Ghanaian Movies' |url=http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073035/http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |archive-date=4 March 2016 |access-date=16 August 2014 |website=Information Nigeria |publisher=Information NG}}</ref> An zabi shi a matsayin ''[[Africa Movie Academy Award for Best Director|Darakta Mafi Kyawu]]'' a 4th Africa Movie Academy Awards . <ref>{{Cite web |title=How I Discovered Many Ghanaian Movie Stars - Frank Rajah Arase |url=http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085317/http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |archive-date=19 August 2014 |access-date=16 August 2014 |publisher=citypeoplemagazine.com.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=Frank Rajah Arase |url=http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084128/http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |archive-date=19 August 2014 |access-date=16 August 2014 |publisher=ghananation.com}}</ref>
An haifi Arase a garin Benin, Edo, Najeriya .Ya girma a Legas inda ya fara aikin fim dinsa.<ref name="City People">{{Cite web |last=Onuorah, Vivian |date=8 April 2014 |title="How I Discovered Many Ghanaian Movie Stars" - Nigerian Film-maker, Frank Rajah Arase |url=http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085317/http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |archive-date=19 August 2014 |access-date=21 September 2014 |website=City People |publisher=City People Magazine}}</ref>
A ƙarshe, Abdul Salam Mumuni na Venus Films ya ba da shawarar kwangilar shekaru biyu ga Arase, wanda ya haɗa da gabatar da 'yan wasan Ghana a cikin masana'antar fina-finai ta Nollywood da kuma sanya su da ikon tauraron da za a iya kwatanta da' yan wasan Najeriya.'Yan wasan Ghana da suka zama sanannun ta hanyar wannan haɗin gwiwar sun haɗa da: [[Jackie Appiah]], [[Van Vicker]], [[Majid Michel]], [[Nadia Buari]], [[John Dumelo]], [[Kalsoume Sinare]] da [[Kofi Adjorlolo]] da sauransu.An tsawaita kwangilar har tsawon shekaru biyu wanda ya haifar da gabatar da karin 'yan wasan kwaikwayo kamar [[Yvonne Nelson]], [[Juliet Ibrahim]], [[Frank Artus]] da [[Martha Ankomah|Marta Ankomah]] .Fim din da aka samar a ''[[The Game (2010 fim)|Wasan]]'' lokacin sun hada da: Mummy's Daughter, ''Beyonce'', Heart of Men, The Game, Who Loves Me?''Wanene Yake Ƙauna Ni?'', ''Gimbiya Tyra'', Sarkin na ne, ''[[Agony of Christ (fim)|Mutuwar Kristi]]'', ''Laifi ga Kristi'' da sauransu da yawa.An samar da fina-finai tare da kamfanin samar da fina'a na Arase, Raj da Heroes Films . <ref name="City People" /> Bayan kwangilarsa tare da Venus Film ta ƙare, ya ci gaba da samar da kansa ta hanyar kayan aikinsa, wanda tun daga lokacin ya fitar da fina-finai masu ban sha'awa kamar Somewhere in Africa da fim din ''[[Iyore]]'' . <ref name="City People" />
Arase shine yaro na biyu a cikin iyali.Ya auri wata mace ta Saliyo kuma iyalinsa suna zaune ne a Najeriya.<ref name="City People" /> Arase a halin yanzu tana zaune ne a [[Accra]], Ghana da [[Lagos (birni)|Legas]], [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]]. <ref name="City People" /><ref>{{Cite web |title=Frank Rajah Arase |url=http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084128/http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |archive-date=19 August 2014 |access-date=22 September 2014 |publisher=Ghana Nation}}</ref>
* ''Komawar Beyonce (2006) ''
* ''[[Yarinyar Mummy]] (2006) ''
* ''[[Princess Tyra|Gimbiya Tyra]] (2007) ''
* ''Laifi ga Kristi (2007) ''
* ''Ƙaunar Rai (2008) ''
* ''Zuciya ta Maza (2009) ''
* ''[[Agony of Christ (fim)|Mutuwar Kristi]] (2009) ''
* ''Delilah (jerin talabijin) ''
* ''4 Yi wasa (2010) ''
* ''Jaraba (2010) ''
* ''[[The Game (2010 fim)|Wasan]] (2010) ''
* ''Wani wuri a Afirka (2011) ''
* ''Bride na ango (2012) ''
* ''Farashin (2013) ''
* ''The Will (2013) ''
* ''[[Iyore]] (2014) ''
* ''Scars (2015) ''
* ''Ghana Dole ne ta tafi (2016) ''
* ''[[A cikin Ƙasa ta (fim na 2017)|A cikin Ƙasar ta]] (2017) ''
* Ƙayyadadden (2018)
* ''[[The Legend of Inikpi|Labarin Inikpi]] (2020) ''
* ''Red Carpet (2022) ''
* ''Tasirin Zunubi (2023) ''
* ''Rikicin (2023) ''
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
khgt0iznvzbmmkxtcvltpcboaqbilgb
973431
973430
2026-10-29T20:48:51Z
Yakubu manya
45962
973431
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Arase ya shiga cikin kasuwancin nunawa tun yana ƙarami.Ya fara ne a matsayin mai yin wasan kwaikwayo a Najeriya; ya kasance mai rawa ga ƙungiyar wasan kwaikwayo ta ƙasa kuma ya yi aiki a cikin wasan kwaikwayo.Ya sadu da ɗan wasan kwaikwayo na Nollywood kuma darektan Paul Obazele, wanda ya shirya shi a masana'antar fina-finai.Da farko ya kasance ɗan wasan kwaikwayo, yana fitowa a fina-finai kamar Scores To Settle, After School Hours .Ƙaunarsa don kasancewa a bayan fage ya ja shi ga jagorantar fina-finai nasa.Bayan ya jagoranci wasu fina-finai a Najeriya, ya amince ya jagoranci fim don kamfanin samar da fina-fakkaatu na Ghana, Venus Films, bayan ya ƙi ƙoƙarin da Kamfanin ya yi a baya.Ya ba da umarnin fim din mai taken Official Prostitute in Ghana kuma ya ci gaba da yin fina-finai a Najeriya bayan haka.[1]
'''Frank Rajah Efosa Arase''' shi ne darektan fina-finai na Najeriya . <ref>{{Cite web |title=GHANAIAN TOP DIRECTOR FRANK RAJAH ARASE SLEEPS WITH HOUSEMAID IN NIGERIA |url=http://www.modernghana.com/movie/7381/3/ghanaian-top-director-frank-rajah-arase-sleeps-wit.html |access-date=16 August 2014 |publisher=modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Movie Director, Frank Rajah Arase: 'I Feel Terribly Bad For Pioneering Indecency In Ghanaian Movies' |url=http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073035/http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |archive-date=4 March 2016 |access-date=16 August 2014 |publisher=informationng.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=FRANK RAJAH ARASE REACTS TO RAPE ALLEGATION |url=http://www.thenigerianvoice.com/nvthread/3340/25528/1 |access-date=16 August 2014 |publisher=thenigerianvoice.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top Ghanaian Movie Director, Frank Rajah In Police Net In Lagos Over Multi-Million Naira Fraud |url=http://naijamayor.com/top-ghanaian-movie-director-frank-rajah-in-police-net-in-lagos-over-multi-million-naira-fraud/ |access-date=16 August 2014}}</ref> Arase 'yar asalin [[Edo|Jihar Edo]] ce, Najeriya . <ref>{{Cite web |last=Tolu |date=9 April 2014 |title=Movie Director, Frank Rajah Arase: 'I Feel Terribly Bad For Pioneering indecency In Ghanaian Movies' |url=http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073035/http://www.informationng.com/2014/04/movie-director-frank-rajah-arase-i-feel-terribly-bad-for-pioneering-nudity-in-ghanaian-movies.html |archive-date=4 March 2016 |access-date=16 August 2014 |website=Information Nigeria |publisher=Information NG}}</ref> An zabi shi a matsayin ''[[Africa Movie Academy Award for Best Director|Darakta Mafi Kyawu]]'' a 4th Africa Movie Academy Awards . <ref>{{Cite web |title=How I Discovered Many Ghanaian Movie Stars - Frank Rajah Arase |url=http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085317/http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |archive-date=19 August 2014 |access-date=16 August 2014 |publisher=citypeoplemagazine.com.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=Frank Rajah Arase |url=http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084128/http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |archive-date=19 August 2014 |access-date=16 August 2014 |publisher=ghananation.com}}</ref>
An haifi Arase a garin Benin, Edo, Najeriya .Ya girma a Legas inda ya fara aikin fim dinsa.<ref name="City People">{{Cite web |last=Onuorah, Vivian |date=8 April 2014 |title="How I Discovered Many Ghanaian Movie Stars" - Nigerian Film-maker, Frank Rajah Arase |url=http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085317/http://www.citypeoplemagazine.com.ng/2014/04/how-i-discovered-many-ghanaian-movie.html |archive-date=19 August 2014 |access-date=21 September 2014 |website=City People |publisher=City People Magazine}}</ref>
A ƙarshe, Abdul Salam Mumuni na Venus Films ya ba da shawarar kwangilar shekaru biyu ga Arase, wanda ya haɗa da gabatar da 'yan wasan Ghana a cikin masana'antar fina-finai ta Nollywood da kuma sanya su da ikon tauraron da za a iya kwatanta da' yan wasan Najeriya.'Yan wasan Ghana da suka zama sanannun ta hanyar wannan haɗin gwiwar sun haɗa da: [[Jackie Appiah]], [[Van Vicker]], [[Majid Michel]], [[Nadia Buari]], [[John Dumelo]], [[Kalsoume Sinare]] da [[Kofi Adjorlolo]] da sauransu.An tsawaita kwangilar har tsawon shekaru biyu wanda ya haifar da gabatar da karin 'yan wasan kwaikwayo kamar [[Yvonne Nelson]], [[Juliet Ibrahim]], [[Frank Artus]] da [[Martha Ankomah|Marta Ankomah]] .Fim din da aka samar a ''[[The Game (2010 fim)|Wasan]]'' lokacin sun hada da: Mummy's Daughter, ''Beyonce'', Heart of Men, The Game, Who Loves Me?''Wanene Yake Ƙauna Ni?'', ''Gimbiya Tyra'', Sarkin na ne, ''[[Agony of Christ (fim)|Mutuwar Kristi]]'', ''Laifi ga Kristi'' da sauransu da yawa.An samar da fina-finai tare da kamfanin samar da fina'a na Arase, Raj da Heroes Films . <ref name="City People" /> Bayan kwangilarsa tare da Venus Film ta ƙare, ya ci gaba da samar da kansa ta hanyar kayan aikinsa, wanda tun daga lokacin ya fitar da fina-finai masu ban sha'awa kamar Somewhere in Africa da fim din ''[[Iyore]]'' . <ref name="City People" />
Arase shine yaro na biyu a cikin iyali.Ya auri wata mace ta Saliyo kuma iyalinsa suna zaune ne a Najeriya.<ref name="City People" /> Arase a halin yanzu tana zaune ne a [[Accra]], Ghana da [[Lagos (birni)|Legas]], [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]]. <ref name="City People" /><ref>{{Cite web |title=Frank Rajah Arase |url=http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084128/http://content.ghananation.com/articles/Frank-Rajah.aspx |archive-date=19 August 2014 |access-date=22 September 2014 |publisher=Ghana Nation}}</ref>
* ''Komawar Beyonce (2006) ''
* ''[[Yarinyar Mummy]] (2006) ''
* ''[[Princess Tyra|Gimbiya Tyra]] (2007) ''
* ''Laifi ga Kristi (2007) ''
* ''Ƙaunar Rai (2008) ''
* ''Zuciya ta Maza (2009) ''
* ''[[Agony of Christ (fim)|Mutuwar Kristi]] (2009) ''
* ''Delilah (jerin talabijin) ''
* ''4 Yi wasa (2010) ''
* ''Jaraba (2010) ''
* ''[[The Game (2010 fim)|Wasan]] (2010) ''
* ''Wani wuri a Afirka (2011) ''
* ''Bride na ango (2012) ''
* ''Farashin (2013) ''
* ''The Will (2013) ''
* ''[[Iyore]] (2014) ''
* ''Scars (2015) ''
* ''Ghana Dole ne ta tafi (2016) ''
* ''[[A cikin Ƙasa ta (fim na 2017)|A cikin Ƙasar ta]] (2017) ''
* Ƙayyadadden (2018)
* ''[[The Legend of Inikpi|Labarin Inikpi]] (2020) ''
* ''Red Carpet (2022) ''
* ''Tasirin Zunubi (2023) ''
* ''Rikicin (2023) ''
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
trgydllq07j13gu887ousc8mwg175bj
Steve Gukas
0
54204
973563
971329
2026-10-30T03:58:36Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973563
wikitext
text/x-wiki
'''Steve Gukas''' Mai shirya fim-finai ne na [[Nollywood]], [[Darakta|darektan]] kuma furodusa wanda ya yi imanin cewa ya kamata a yi amfani da fina-fakkaatu don magance matsalolin al'umma.
== Ilimi ==
Gukas ta yi karatun samar da talabijin a Kwalejin NTA TV a [[Jos]], Fasaha ta Wasanni a [[Jami'ar Jos]] da samar da Fim a Makarantar Fim ta London, Ingila.
== Ayyuka ==
Shi tsohon manajan darakta ne na gidan rediyo na Najeriya, WE FM . <ref>{{Cite web |last=Iwenwanne |first=Valentine |date=December 5, 2019 |title=SHE WANTS TO PREVENT NIGERIANS FROM BLEEDING TO DEATH |url=https://www.ozy.com/the-new-and-the-next/a-blood-donation-mobile-app-attacks-a-desperate-need/245064/ |access-date=October 26, 2020 |publisher=Ozy}}</ref>
A shekara ta 2002, ya ba da umarnin fim din "Keeping Faith". A shekara ta 2007, ya samar da fim din, "Namibia: The Struggle for Liberation", wanda ke nuna ɗan wasan kwaikwayo na Amurka, Danny Glover; shi ne aikinsa na farko. <ref name="F">{{Cite web |last=Esene |first=Isime |date=September 24, 2016 |title=PODCAST: Why Steve Gukas is very afraid for the future of Nollywood, and why you should probably be scared too |url=https://ynaija.com/podcast-steve-gukas-afraid-future-nollywood-probably-scared/ |access-date=October 26, 2020 |publisher=YNaija}}</ref>
A cikin 2014, an saki fim din da ya shirya kuma ya samar, "A Place in the Stars". An samar da fim din ne don girmama [[Dora Akunyili]], marigayi Darakta Janar na [[Hukumar Kula da Abinci da Magunguna ta Kasa|Hukumar Kula da Abinci da Magunguna ta Kasa (NAFDAC)]] , wanda ya yi yaƙi da samarwa, tallace-tallace da amfani da magunguna a Najeriya. Fim din ya fito da [[Segun Arinze]], [[Dejumo Lewis]], [[Matilda Obaseki]], [[Gideon Okeke]], [[Yemi Blaq]] da Femi Branch. Daga baya, a 2015 Africa Magic Viewers Choice Awards (AMVCA), fim din ya lashe kyautar Mafi Kyawun Movie (Drama).
A cikin 2016, ya ba da umarnin fim din, "93 Days", fim din da aka kirkira don tunawa da [[Ameyo Adadevoh|Dokta Stella Ameyo Adadevoh]], marigayi likitan Najeriya wanda tare da sauran ma'aikatan kiwon lafiya a [[Lagos (birni)|Legas]], ya taimaka wajen dakatar da yaduwar [[Ebola virus|Kwayar cutar Ebola]] a Najeriya ta hanyar sadaukar da kanta ga aikin a cikin 2014. Fim din ya nuna 'yan wasan [[Nollywood]] da [[Bimbo Akintola]], [[Danny Glover]], [[Seun Ajayi]], Keppy Ekpeyong da [[Bimbo Manuel|Bimbo Manual]].<ref>{{Cite web |title=Why '93 Days' is one of the most important movies ever made |url=http://venturesafrica.com/features/why-93-days-is-one-of-the-most-important-movies-ever-made/ |access-date=October 25, 2020 |publisher=Ventures Africa}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Emma |date=April 4, 2020 |title=Plagues, zombies and vampires: How Hollywood handles deadly viruses |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-52149061 |access-date=October 24, 2020 |publisher=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kazeem |first=Yomi |date=January 8, 2016 |title=A movie based on the life of Nigeria's Ebola heroine is getting flak from her family |url=https://qz.com/africa/587822/a-movie-based-on-the-life-of-nigerias-ebola-heroine-is-getting-flak-from-her-family/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=QuartzAfrica}}</ref> Fim din yana gudana a kan [[Netflix|NETFLIX]]. <ref>{{Cite web |last=Okechukwu |first=Daniel |date=October 15, 2019 |title=EBOLA CRISIS-INSPIRED DRAMA '93 DAYS' IS COMING TO NETFLIX THIS OCTOBER |url=https://culturecustodian.com/ebola-crisis-inspired-drama-93-days-is-coming-to-netflix-this-october/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Culture Custodian}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okechukwu |first=Daniel |date=March 4, 2020 |title=The Best Nollywood Films Streaming on Netflix Right Now |url=https://www.okayafrica.com/the-best-nollywood-films-to-watch-on-netflix/?rebelltitem=5#rebelltitem5 |access-date=October 24, 2020 |publisher=Okay Africa}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chatterjee |first=Saibal |date=March 30, 2020 |title=Your Netflix Bragging Rights List: 15 Must-See Films Hiding In Plain Sight |url=https://www.ndtv.com/entertainment/your-netflix-bragging-rights-list-15-must-see-films-hiding-in-plain-sight-2202931 |access-date=October 24, 2020 |publisher=NDTV}}</ref> Fim din, tare da wasu biyu ("''[[Isokin|Isoken]]''" da "The Bridge") sune fina-finai na farko da za a nuna a cikin shirin "''Nollywood a Hollywood''" na farko. <ref>{{Cite web |date=March 27, 2018 |title=Nollywood Shines Under the Hollywood Stars |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2018/03/27/1453401/0/en/Nollywood-Shines-Under-the-Hollywood-Stars.html |access-date=October 26, 2020 |publisher=Globe Newswire}}</ref><ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Claudia |date=March 27, 2020 |title=COVID-19: 'The Flu', 'Pandemic' and other coronavirus related films on Netflix |url=https://en.as.com/en/2020/03/27/other_sports/1585318242_776757.html |access-date=October 26, 2020 |publisher=En As}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Avinash |date=June 7, 2020 |title='Our films will make the world see why Africa is special' |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2020/jun/07/our-films-will-make-the-world-see-why-africa-is-special-the-delivery-boy-nodash-netflix-jammal-18805.html |access-date=October 26, 2020 |publisher=Cinema Express}}</ref> Fim din ya fara ne a farkon watan Satumbar 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto da kuma bikin fina-fukkin kasa da kasa da Chicago. <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=September 15, 2016 |title=Outbreak Gets Nollywood Treatment |url=https://www.voanews.com/arts-culture/nigerias-ebola-outbreak-gets-nollywood-treatment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815025022/https://www.voanews.com/arts-culture/nigerias-ebola-outbreak-gets-nollywood-treatment |archive-date=August 15, 2020 |access-date=October 26, 2020 |publisher=[[VOA]]}}</ref>
Ya kuma samar da, "Keeping The Faith" da "Mr. Johnson". Shi, kuma yana so ya yi fim a babban birnin Jihar Plateau na Najeriya, Jos .
Ya kasance daga cikin masu tattaunawa a bikin fina-finai na kasa da kasa na Rapid Lion na Afirka ta Kudu na 2017 inda mahalarta suka tattauna halin yanzu da makomar fina-fakka na Afirka. <ref>{{Cite web |date=March 7, 2017 |title=African filmmakers discuss the state of African cinema |url=https://www.brandsouthafrica.com/people-culture/african-filmmakers-discuss-the-state-of-african-cinema |access-date=October 26, 2020 |publisher=Brand South Africa |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029045536/https://www.brandsouthafrica.com/people-culture/african-filmmakers-discuss-the-state-of-african-cinema |archive-date=October 29, 2020 |url-status=dead}}</ref>
Ya kasance mai haɗin gwiwar fim din wanda ya haifar da [[Nollywood]] na Najeriya, mai taken "Living in Bondage", wanda aka samar da shi a shekarar 1992, wanda a cewar [[Ramsey Nouah]], darektan fim din da kuma ɗan wasan kwaikwayo dangane da Gukas, yana da "sunan yin manyan ayyukan". Fim din ya nuna 'yan wasan kwaikwayo kamar [[Kenneth Okonkwo]], [[Kanayo O. Kanayo]] da [[Bob-Manuel Udokwu]], [[Enyinna Nwigwe]] da [[Kalu Ikeagwu]].
A cikin lambobin yabo na [[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|AMVCA]] 2020, don fim din 2019, "Living in Bondage", ya lashe kyautar "Best Movie West Africa", tare da kyautar kuɗi na N1,000,000, ta hanyar Clorets, don tallafawa masana'antar fina-finai ta Najeriya. <ref>{{Cite web |date=February 8, 2020 |title=Gloria Sarfo speaks on AMVCA nomination |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Gloria-Sarfo-speaks-on-AMVCA-nomination-860011 |access-date=October 26, 2020 |publisher=Ghana Web}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 30, 2020 |title=EVENTS#AMVCA7: It was All Fun at the Clorets Booth |url=https://www.bellanaija.com/2020/04/clorets-amvca/ |access-date=October 25, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kudita |first=Admire |date=March 20, 2020 |title=Glamorous African Magic Viewers' Choice Awards |url=https://www.theindependent.co.zw/2020/03/20/glamorous-african-magic-viewers-choice-awards/ |access-date=October 26, 2020 |publisher=Zimbabwe Independent}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
evr1v5xcbxkqpid5wxmzm0eed3zephj
Rogers Ofime
0
54248
973337
969871
2026-10-29T12:48:50Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973337
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Rogers Ofime (an haife shi a ranar 10 ga watan Maris, shekara ta 1973) ɗan Najeriya ne wanda aka haife shi da kuma mai shirya fina-finai a Kanada. An fi saninsa da samar da sanannun wasan kwaikwayo na talabijin na Najeriya da yawa, gami da nasarar Tinsel, [1] wanda shine sabulu na yau da kullun na farko da aka samar da shi ta hanyar mai samar da Najeriya a duk Gabas, Yamma ko Arewacin Afirka [2] kuma kwanan nan Hush. [3]
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ofime a Legas, Najeriya . A watan Mayu 1985, ya kammala karatu daga makarantar firamare ta St. Paul a [[Lagos (birni)|Legas]], Najeriya sannan ya ci gaba zuwa makarantar Iponri Grammar a Legas a watan Yunin 1991 don karatun sakandare. Bayan karatun sakandare, a watan Mayu 1994 ya sami takardar shaidar wasan kwaikwayo daga [[Jami'ar Obafemi Awolowo]] da ke [[Osun|Jihar Osun]], kudu maso yammacin Najeriya da kuma wata takardar shaidarsa a kiɗa daga wannan jami'ar a watan Mayu 1996.
A watan Yulin 2000 Ofime ta kammala karatu tare da digiri na farko na Arts (2nd Class Lower) BA Dramatic Arts daga Jami'ar Obafemi Awolowo, jihar Osun, Najeriya. <ref name="AllAfrica">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2014 |title=Nigeria: Rogers Ofime... Detailed, Articulate On Screen |url=http://allafrica.com/stories/201412041661.html |access-date=8 April 2017 |website=All Africa}}</ref> A watan Oktoba na shekara ta 2004 ya sami Masters of Arts (PhD Grade) MA Theatre Arts daga [[Jami'ar Ibadan]], [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]], Najeriya. <ref name="AllAfrica" /> A shekara ta 2016, ya kammala karatu daga Kwalejin Robertson a Kanada tare da takardar shaidar a cikin Gudanar da Kasuwanci. Daga nan sai ya shiga karatun Ph.D. a [[Jami'ar Jihar Lagos|Jami'ar]] [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Jihar Legasa, Najeriya.
Yayinda yake girma, Ofime ya dubi masu ba da shawara kamar Erika Klopper, Desiree Markgraaf, [[Tade Ogidan]], [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]], kuma zai girma ya zama mai sha'awar Steven Spielberg da Tyler Perry. Tade Ogidan, babban darektan Najeriya ne ya ba shi damar farko. Amma Erika Klopper ne ya ba shi damar da ta haifar da ci gaba a cikin talabijin da masana'antar fina-finai. A cewar Ofime, "Ta yi imani da ni lokacin da kowa ya yi shakkar iyawata na isar da jerin shirye-shiryen yau da kullun".
== Ayyuka ==
A shekara ta 2001, Ofime ya fara samar da fina-finai, jerin shirye-shiryen talabijin da tallace-tallace a matsayin manajan samar da talabijin a Legas, Najeriya kuma a shekara ta 2005, Ofime ya yi aiki tare da Kamfanin Fim na Afirka ta Kudu, Sky Sweeper Films. A lokacin da yake can, Ofime ya samar da saiti na farko na ayyukan kasuwanci na talabijin, wanda ya ji daɗin gagarumin nasara.<ref name="Ofime">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2015 |title=Biography: Rogers Ofime |url=http://rogersofime.com/index.php/biography/ |access-date=9 April 2017 |website=Rogers Ofime}}</ref>
A shekara ta 2007, Ofime ya farautar da babbar kamfanin watsa labarai na Afirka ta Kudu ''M-net'' kuma an ba shi izinin samar da wasan kwaikwayo na sabulu na yau da kullun ''Tinsel'' a dandalin M-net / Africa Magic. Yayinda yake aiki a kan ''Tinsel'', ya yi aiki tare da ma'aikatan fim na 120, 'yan wasan kwaikwayo 15 da masu goyon baya 500. Nunin ya ci gaba da zama daya daga cikin jerin shirye-shiryen talabijin da aka fi kallo a Afirka, miliyoyin mutane ne suka kalli kuma suka hada kai a fadin kasashe 48 na Afirka a kan tauraron dan adam da tashoshin talabijin na gida.<ref name="Ofime" /> Har ila yau, ya sanya shi mai gabatar da Najeriya na farko da ya samar da kyamara mai yawa, wasan kwaikwayo na talabijin na yau da kullun a Yamma, Arewa da Gabashin Afirka.
A cikin 2013, M-net ta ba da umarnin Ofime don haɓaka shirin fim na Tele ta hanyar haɗa ƙungiyar masu shirya fina-finai 120 don samar da akalla fina-fukkuna 80 a cikin 2013, fina-fakkaatu 60 a cikin 2014 da 40 a cikin 2015. Shirin aikin fim din, wanda ya yi nasara ana kiransa aikin Afirka Magic Original Films (AMOF).
Ofime ya koma [[Winnipeg]], Manitoba, Kanada kuma ya kafa kamfaninsa na samarwa, ''Theatron Media Incorporated'' <ref name="AllAfrica" /> kuma ya yi aiki tare da wasu sanannun masu shirya fina-finai da daraktoci ciki har da Tade Ogidan, Erika Klopper, Juliette Hagopian, Robert Peters, Curtis Graham, Steve Morrisson da Titus Orpen. <ref name="Created">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=June 2015 |title=Rogers Ofime: Why I created 222 |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-why-i-created-zone-222-tinsel-producer-speaks-on-new-tv-series-id3856568.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815052743/http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-why-i-created-zone-222-tinsel-producer-speaks-on-new-tv-series-id3856568.html |archive-date=15 August 2016 |url-status=dead}}</ref>
Ofime shine Babban Mai gabatarwa a Native Media TV, kamfanin samarwa, a ƙarƙashin wannan dandalin ya samar da jerin, ''"Zone 222"'' da "Till You Are 16" don Africa Magic TV .
A cikin 2020, ya samar da fim mai taken "Voiceless". Fim din da ke mai da hankali kan matsalolin da wadanda ke zaune a arewacin [[Najeriya]] ke fuskanta.
== Rayuwa ta mutum ==
Ofime ta auri Olabimpe Ofime . Sun hadu a jami'a, kuma sun yi aure tun shekara ta 2002. Suna da 'ya'ya biyu.
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekarar 2017 Africa Magic Viewers Choice Award (AMVCA), fim din da ya samar, Oloibiri, an kira shi Mafi Kyawun Fim na Yammacin Afirka. Fim din labarin garin ne na tarihi inda Shell Darcy ya fara gano man fetur na kasuwanci a watan Yunin 1956, kuma ya hada da manyan 'yan wasan Najeriya kamar Olu Jacobs da Richard Mofe Damijo, Oloibiri ya doke A Trip to Jamaica, ''76'', 93 Days da The CEO don lashe kyautar.<ref name="AMVCA">{{Cite web |last=Izuzu |first=Chimdunga |date=March 2017 |title=#AMVCA 2017: "Oloibiri" wins Best Movie West Africa |url=http://pulse.ng/movies/amvca-2017-oloibiri-wins-best-movie-west-africa-id6318273.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A watan Mayu na shekara ta 2015, Ofime ya sami girmamawa tare da takarda daga Ƙungiyar Ƙungiyar Masu Ayyukan Wasanni ta Najeriya, NANTAP, a matsayin mai ba da takardar shaidar wasan kwaikwayo saboda jajircewarsa ga ci gaban fasaha da al'adu a Najeriya.<ref name="Tinsel">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=July 2015 |title=Rogers Ofime: NANTAP honours Tinsel producer |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-nantap-honours-tinsel-producer-id3932539.html |access-date=5 April 2017 |website=PulseNG |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406020822/http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-nantap-honours-tinsel-producer-id3932539.html |archive-date=6 April 2017 |url-status=dead}}</ref>
Jerin kyaututtuka na Ofime sun hada da
=== Hotuna masu ban sha'awa ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="19" |2013
|''Otal din Rush''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Na biyar''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''A gefen hanya''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Kopa''
|Mai gabatarwa
|
|Fim na asali na MNET
|-
|''Gidan Gidan''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Mai rikitarwa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Dangi''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rashin jin daɗi''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ci gaba''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Komawa gida''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Patience Oghre Imobhio
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ofishin zaitun''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''An harbe shi a kafa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Buffon''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Masu fashewa''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Harin dare''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Wannan Gidan ba don Sayarwa ba ne''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Manufar''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rayuwar Asirin Yahoo Boys''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Yin aiki''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2014
|''Scarlet''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2016
|''[[Oloibiri (fim)|Oloibiri]]''
|Mai gabatarwa
|Curtis Graham
|Hanyar Hanyar Hoto da Wasanni
|-
| rowspan="2" |2018
|''Zero Hour''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Mugabe''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Gabatarwa ta Gabas
|-
|2020
|''[[Voiceless (fim, 2020)|Rashin murya]]''
|Babban mai gabatarwa
|Robert Peters
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / White Media
|-
|2021
|''Kanaani''
|Mai gabatarwa
|Tola Olatunji
|Fim din RAS / Kafofin watsa labarai
|}
=== Manyan jerin shirye-shiryen talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2006 - 2015
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' (Abubuwa 1,500)
|Mai gabatarwa
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2011 - kwanan wata
|''[[The Johnsons (Nigerian TV series)|Johnsons]]'' (1892 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2015
|''Har sai kun kai shekara 16'' (13 Episodes)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2015 - 2016
|''Otal din Majestic'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2016 - 2017
|''Hush'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2019
|Kogin Mystic (Nigerian Series) 26 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na asali
|-
|2018 - kwanan wata
|Coloré (52 Abubuwa)
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / Mugosa Media
|-
|2023 - har zuwa yau
|''Wura''
|Babban mai samarwa
|Wasan kwaikwayo
|Kafofin watsa labarai na asali
|}
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="3" |2015
|''Ɗaya daga cikin da yawa''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|''An 'yantar da su''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Tare da Ƙauna''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2016
|''Farashin kayan yaji''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Theatron Media / Native Media Production
|-
|''Ranar''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Filin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="3" |2018
|''Ƙarshen''
|Daraktan
|Rogers Ofime
| rowspan="3" |Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Bridges''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|''Rufewa''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|}
=== Hotuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2003
|''Bitrus Odili''
|Manajan samarwa
|Tade Ogidan
|Hotunan OGD
|-
|2004
|''Ashaka Cement (LFT Day) ''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Unilever: Rayuwa mai ban sha'awa''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Coca-Cola''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2009
|''Littafin Labari''
|Mai gabatarwa
|
|MNET Afirka
|-
|2017
|''Rashin murya''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|2017
|''Ba a sake ba''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Maidowa: Labarin 'Yan Gudun Hijira''<ref name="Refugee Story">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Hollywood International Independent Documentary Awards - Restoration: A Refugee's Story |url=http://www.wearemovingstories.com/we-are-moving-stories-films/2017/11/20/restoration-a-refugees-story |access-date=16 October 2021 |website=wearemovingstories.com}}</ref>
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Mugbosa Media / Theatron Media Production
|-
|}
=== Talabijin na Gaskiya ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2007
|''Internal''
|Mai samar da layi
|Tade Ogidan
|Gasar Talabijin ta Gaskiya da aka samar don Bankin PHB
|-
|2008
|''Shahararren aikin''
|Manajan samarwa
|Hydei Uys
|Samar da Endemol
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9by5fzouaqpkv7upkxwlbsccgc1zusj
Baba Dee
0
54315
973421
972707
2026-10-29T19:48:16Z
Nassmart1
28235
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1368024324|Baba Dee]]"
973421
wikitext
text/x-wiki
'''Dare Fasasi''', wanda aka fi sani da '''Baba Dee''', darektan fina-finai ne na Sweden-Nijeriya, kuma mai zane-zane na rawa.<ref name=":2">{{Cite web |last=Radio |first=Sveriges |title=First Nollywood film produced by Swedish director - Radio Sweden |url=https://sverigesradio.se/artikel/6157793 |access-date=2021-08-21 |website=sverigesradio.se |language=en}}</ref> Shi ne babban ɗan'uwan mawaƙin mawaƙa na Najeriya, Sound Sultan, tare da wanda ya kafa lakabin rikodin mai suna Naija Ninja Entertainment Production Company. Ayyukan kiɗa na Baba Dee ya fara ne tare da sakin kundi na farko a shekarar 1997.
== Ilimi da aiki ==
Baba Dee ta sami digiri na farko a fannin wasan kwaikwayo daga [[Jami'ar Ibadan]], da kuma digiri na biyu a cikin jagorantar mataki da fim. <ref>{{Cite web |title=Directors {{!}} African Film Festival, Inc. |url=https://africanfilmny.org/directors/#dare-fasasi |access-date=2021-08-26 |language=en-US}}</ref> Shirinsa na farko a kiɗa shine Lekki Splash Talent Hunt inda ya yi gasa da wasu masu fafatawa tara kuma ya lashe a shekarar 1995.<ref name="thenet.ng" /> Nasarar da ya samu ta haɗa da kwangilar rikodi wanda ya kawo shi cikin masana'antar kiɗa ta Najeriya, bayan haka ya sami wani kwangilar yin rikodi tare da Astro Entertainment a Sweden, wanda ya zagaya Turai tare da wasu masu fasaha.
A cikin wata hira ta 2014, ya bayyana cewa ba ya amfani da jima'i wajen inganta kiɗansa.
Baba Dee ya jagoranci fim dinsa na farko, Head Gone, a shekarar 2014.<ref name=":1">{{Cite web |title=Fasasi, Dare {{!}} African Film Festival, Inc. |url=https://africanfilmny.org/directors/dare-fasasi/ |access-date=2021-08-21 |language=en-US}}</ref> Fim din, wanda aka hada shi da dan uwansa, Sound Sultan, ya hada da mawaƙin Najeriya [[2Baba|Tuface]], [[Alibaba Akpobome]], [[Basketmouth]], [[Eniola Badmus]], [[Akpororo]], da sauransu. Head Gone kuma an fara shi ne a Sweden da [[Berlin]] a cikin 2014, kuma an ruwaito shi ne fim na farko na Nollywood da wani darektan Sweden ya yi.<ref>{{Cite web |last=Radio |first=Sveriges |title=First Nollywood film produced by Swedish director - Radio Sweden |url=https://sverigesradio.se/artikel/6157793 |access-date=2021-08-26 |website=sverigesradio.se |language=en}}</ref>
A cikin 2013, Baba Dee ya bayyana niyyarsa na yin takara don zama memba na Majalisar Dokokin Jihar Legas, Oriade Amuwo Odofin mazabar 2, a Babban Zabe na Najeriya na 2015. Ya kuma kasance memba na kwamitin kungiyar haƙƙin mallaka ta Najeriya.<ref>{{Cite web |last=eventnewsafrica |last2=eventnewsafrica |date=2015-08-28 |title=Police IG assures COSON of full support in the war against copyright theft |url=https://www.eventnews.tv/press-release/coson-copyright-theft/ |access-date=2021-08-26 |website=Eventnews Africa |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Baba Dee shi ne babban ɗan'uwan mawaƙin Najeriya kuma mai kida, Sound Sultan, wanda ya mutu a ranar 11 ga Yulin 2021.
A wani girmamawa ga marigayi ɗan'uwansa a watan Yulin 2021, ya yi ƙoƙari ya sulhunta 'yan uwan tagwaye [[Mr. P (mawaƙi)|Peter Okoye]] da Paul Okoye, ƙungiyar kiɗa ta tsohuwar [[P-Square]] wacce ke rikici.<ref>{{Cite web |title=Baba Dee Begs P-Square To Reunite, Ends Tubaba And Blackface’s ‘Beef’ |url=https://www.channelstv.com/2021/07/25/baba-dee-begs-p-square-to-reunite-ends-tubaba-and-blackfaces-beef/ |access-date=2021-08-21 |website=Channels Television}}</ref>
Yana da ɗa mai suna Tunde Vahlberg Fasasi .
== Hotunan fina-finai ==
* Head Gone (2014) - Darakta <ref name=":1" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
8dks0c2s6rk6j8xubn205nbolutkyrl
Tarila Thompson
0
54332
973643
972085
2026-10-30T08:18:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973643
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />An san Thompson da soyayya ba tare da Harshe ba (1993), Mutu Wata Rana (2004), Passion da Pain (2004) da
{{Databox}}
Kasuwancin Ikilisiya (2006). [1] Bayan ya dauki hutu daga yin fim, Thompson ya dawo a shekarar 2012 don harba fim dinsa na baya-bayan nan In the Creek, fim din da aka lakafta shi mafi tsada a Afirka. [2][3] Fim din yana magana ne game da wahalar mutanen Nijar-Delta a Najeriya. A matsayinsa na mawaƙi, shi ne mai mallakar El-Montage Records, lakabin rikodin kiɗa.[4]
'''Tarila Emmanuel Thompson''' (an haife ta a ranar 14 ga watan Fabrairun shekara ta 1968) 'yar wasan kwaikwayo ce [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], darektan, mai shirya fina-finai, marubuci kuma mawaƙi. Thompson ya fara aikinsa a shekarar 1992 kuma an yaba shi da rawar da ya taka wajen kirkirar masana'antar fina-finai ta Turanci a [[Najeriya]] da ake kira [[Nollywood]] . <ref>{{Cite web |title=Tarila Thomson as one of the pioneers of Nollywood in Nigeria |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20170225/282033326970800 |access-date=May 5, 2017}}</ref>
Thompson ya fara aikinsa a 1993 a cikin Love without Language . Thompson ya ce game da fim din cewa a lokacin da mutane kawai suka yi fina-finai a cikin harshen asalin Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Har zuwa yau, Thompson yana da fina-finai da yawa, a cikin gida da na duniya, gami da
* ''Rayuwa cikin Duhu'' (1999)
* ''Ikon Ƙauna'' (2002)
* ''Ƙaunar da ke cikin Bondage (2002) ''
* Ƙaunar da Ciwo (2003)
* Kasuwancin Ikilisiya (2003)
* ''Mutu Wata Rana'' (2004)
* ''Budurwa Dare (2004) ''
* ''Aikin da ba a tsammani ba (2005) ''
* ''Squad Ashirin da Uku (2005) ''
* ''Sama da kambin'' (2006)
* ''Abuja Top Ladies (2006) ''
* ''Up Creek'' (ba da daɗewa ba za a sake shi). <ref>{{Cite web |title=Tarila films |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
226ercqg96kp0v4xywg5zgcopjkyv0p
Peugeot 208
0
56213
973339
484586
2026-10-29T12:50:17Z
~2026-57666-79
50571
973339
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:2017 Peugeot 208 Active 1.2 facelift Front.jpg|2017_Peugeot_208_Active_1.2_facelift_Front|right|300px]]
[[File:Peugeot 208 Like VTi 68hp 5-door.JPG|Peugeot_208_Like_VTi_68hp_5-door|right|300px]]
[[File:Peugeot 208 R5 (44494086224).jpg|Peugeot_208_R5_(44494086224)|right|300px]]
[[File:Peugeot 208 B & 308 C - 02.jpg|Peugeot_208_B_&_308_C_-_02|right|300px]]
[[File:Rajd Polski 2015 Peugeot 208 T16.JPG|Rajd_Polski_2015_Peugeot_208_T16|right|300px]]
[[Fayil:2021 Peugeot 208 1.2 PureTech 100 Allure (Front).jpg|thumb|Gabar '''Peugeot 208''']]
'''Peugeot 208''' mota ce ta supermini (bangaren B a Turai) wanda kamfanin kera motoci na Faransa [[Peugeot]] ya kera. An buɗe shi a Nunin Mota na Geneva a cikin Maris 2012 kuma an sanya shi ƙasa da girma [[Peugeot 308|308]] kuma sama da ƙarami [[Peugeot 108|108]]. 208 ya maye gurbin [[Peugeot 207|207]] a cikin 2012, kuma motar a halin yanzu tana cikin ƙarni na biyu.
== ƙarni na farko (A9; 2012) ==
[[Fayil:Pepe Lopez Peugeot 208 T16 (3).jpg|thumb|'''Peugeot 208 yanda take dagawa''']]
A cikin Nuwamba 2011, farkon nau'ikan 208 sune ƙyanƙyashe kofa uku da aka samar a sabuwar shukar Peugeot a Trnava, Slovakia. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-3</ref> Yayin da hatchbacks mai kofa biyar ya zama samuwa a cikin Yuni 2012, an fara samarwa a cikin tsire-tsire na Faransa na Peugeot da ke Mulhouse da Poissy. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-4</ref>
208 na farko-ƙarni, wanda aka haɓaka a ƙarƙashin sunan lambar "A9," <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-5</ref> an gina shi akan dandalin PSA PF1 . Yana da {{Convert|173|kg|lb|0}} (ko {{Convert|110|kg|lb|0}} a matsakaita) ya fi sauƙi fiye da 207, yayin da har yanzu yana ba da ƙarin ɗaki. <ref>[http://www.dinside.no/881849/peugeot-208-tilbake-til-rottene Dinside.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304051421/http://www.dinside.no/881849/peugeot-208-tilbake-til-rottene |date=2016-03-04 }} Norwegian</ref> An ƙididdige ƙarfin taya a {{Convert|285|L|cuft|0}} ( VDA ), wanda shine {{Convert|15|L|cuft|0}} fiye da 207, yayin da legroom a cikin kujerar baya ya karu da {{Convert|5|cm|in|0}} .
Ayyukan zane na ƙarni na farko na 208 ya jagoranci Pierre Authier, tare da Sylvain Henry a matsayin mai zane na waje. Adam Bazydlo ne ke da alhakin ƙirar ciki, kuma Marie Sanou ta lura da launi da datsa. Motar tana sanye da nuni mai kama da kwamfutar hannu, rufin gilashin da ke kewaye da fitilun LED, kuma yana da ƙarancin ja da ƙima na 0.29. <ref>[http://www.motoring.co.uk/car-news/new-peugeot-208-on-sale-next-summer_36467 "New Peugeot 208 on sale next summer"] by motoring.co.uk. </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-8</ref>
An dakatar da 208 mai kofa uku a tsakiyar 2018, kuma Peugeot ta daina samar da ƙarni na farko na 208 a Turai a cikin 2019. Daga Janairu 2013 zuwa Maris 2020, an samar da ƙarni na farko na 208 a Brazil. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-10</ref> An maye gurbinsa da samfurin ƙarni na biyu, wanda aka shigo da shi daga Argentina. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Peugeot_208#cite_note-11</ref>
Kodayake an shirya babban aikin 208 R don jeri, ba a taɓa sake shi ba. Da an sanya shi sama da 208 GTi.
=== 208 GTI ===
An gabatar da 208 GTi a cikin Satumba 2012 a matsayin samfurin wasan kwaikwayo na ƙarni na farko na 208. A baya can, an nuna shi azaman ƙirar ra'ayi a cikin Maris 2012. Dangane da kofa uku 208, bambancin yana auna {{Convert|1160|kg|lb|0}} {{Convert|90|kg|lb|0}} ya fi sauƙi fiye da 207 GTi.
Idan aka kwatanta da daidaitattun 208, an faɗaɗa hanyoyin gaba da na baya {{Convert|10|mm|in|1}} da {{Convert|20|mm|in|1}} . An daidaita shi da ƙafafun alloy 17-inch tare da girman taya 205/45, 208 GTi kuma an sanye shi da mafi girma {{Convert|302|mm|in|1}} faifan birki a gaba, sanyaya su ta hanyar iska mai aiki. An kuma inganta dakatarwarta kuma an sake daidaita tuƙi yadda ya kamata.
208 GTi an sanye shi da 1.6 lita turbo (1,598 cc) silinda huɗu a cikin layin turbo petrol yarima mai samar da {{Convert|197|bhp|PS kW|0}} a 5,800 rpm da {{Convert|275|Nm|kgm lbft|0}} na juzu'i a 1,700 rpm, kuma an haɗa shi da watsa mai sauri shida. An raba ingin GTi's Prince tare da [[Peugeot RCZ]], Mini da yawa da Citroëns iri-iri.
Wannan samfurin GTi na farko tun daga lokacin an maye gurbinsa da 208 GTi ta PeugeotSport wanda aka samo shi kai tsaye daga ƙayyadaddun bugu na '30ème Anniversaire Edition' wanda ya fitar da 208 bhp tare da dakatarwar da aka sake dubawa da zaɓin fenti guda biyu na zaɓi, tare da gyaran fuska na asali. bumpers da sauran ƙananan canje-canje.
==== 208 GTi 30th ta Peugeot Sport ====
[[File:Peugeot_208_GTi_30th_by_Peugeot_Sport_(1)_(cropped).jpg|left|thumb| 208 GTi 30th ta Peugeot Sport]]
An ƙaddamar da ƙayyadadden bugu na "30th ta Peugeot Sport" don bikin cika shekaru 30 na [[Peugeot 205|205 GTi]], wanda aka ƙaddamar a cikin 1984. Sanye take da 205 bhp (153 kW) inji, samfurin ya kunna ta Peugeot Sport, sashen gasa na alamar. Haɓakawa akan 208 GTi na yau da kullun sun haɗa da bambancin ƙayyadaddun zamewa na Torsen daga [[Peugeot RCZ|RCZ R]] da dakatarwar da ta dace da aiki da saitunan tuƙi. Ana sarrafa birki ta gaba 323 mm (12.7 in) fayafai pinted da 4-piston kafaffen Brembo calipers.
An nuna motar a 2014 Goodwood Festival of Speed . An ci gaba da siyarwa a watan Nuwamba mai zuwa a Faransa daga € 28,900, wanda ya kasance € 3,800 fiye da GTi na yau da kullun.
tr9b5l8ge34lnlwmnq0xaz7mjieptz2
Gabriel, comte d'Hédouville
0
57782
973712
776374
2026-10-30T11:43:54Z
Zahrah0
14848
973712
wikitext
text/x-wiki
[[File:Paulin-Gu%C3%A9rin_-_Gabriel-Marie-Th%C3%A9odore-Joseph_H%C3%A9douville,_capitaine_au_6e_de_chasseurs_%C3%A0_cheval_en_1792.jpg |thumb|Gabriel-Marie-Théodore-Joseph,comte d'Hédouville ]]
'''Gabriel-Marie-Théodore-Joseph,comte d'Hédouville''' (A ranar 27 ga watan Yuli shekara ta alif 1755 a Laon,Aisne zuwa ranar 30 ga watan Maris shekara ta alif 1825) (kuma '''Thomas Hedouville''' ) sojan Faransa ne kuma jami'in diflomasiyya.
== Rayuwa ==
=== Rayuwar farko ===
dalibi a kwalejin sarauta a La Flèche,ya zama laftanar a 1788 kuma ya tashi zuwa janar-janar kuma laftanar-kanar a 1792.Ya yi yaƙi a Yaƙin Valmy a ranar 20 ga Satumbar 1792 kuma an nada shi janar de brigade kuma babban hafsan hafsoshi ga ''Sojojin Moselle'' a watan Maris mai zuwa. Sannan ya bambanta kansa a yakin Kaiserslautern .Duk da haka, sai aka dakatar da shi aka daure shi a matsayin mai martaba kuma ta haka ne a matsayin wanda ake tuhuma,amma an sake shi a ranar 9 Thermidor shekara ta biyu (27 Yuli 1794),an dawo da shi cikin aikin soja a matsayin Janar na Brigade kuma aka tura shi zuwa ''Rundunar Sojan Ƙasa.Coasts na Cherbourg'' (sannan a [[Brest]] ).Ya zama janar na division a watan Nuwamba 1795 da kuma ''Cherbourg'' babban hafsan hafsoshin a Janairu 1795,karkashin Lazare Hoche.A karkashin umarnin Hoche ya aiwatar da manufar sulhu da kwanciyar hankali a yammacin kasar,wanda ya yi tawaye ga gwamnatin Republican.
Ya ba da umarni na wucin gadi ''na Sojojin Tekun Tekun'' a madadin Hoche daga 10 ga Yuli zuwa tsakiyar Agusta 1796.{{Sfn|Clerget|1905}}
=== Saint-Domingue ===
Ya yi aiki a Saint-Domingue a cikin 1798,inda aka tura shi a matsayin gwamna a lokacin kwamiti na biyu na [[Léger-Félicité Sonthonax|Sonthonax]] .Ya karfafa rashin jituwa tsakanin André Rigaud da [[Toussaint Louverture]] wanda ya taimaka wajen rura wutar juyin juya halin Haiti.Jagorancin soja na Toussaint a lokacin juyin juya halin Haiti ya haifar da 'yan tawaye masu tawaye sun sami rinjaye tare da mayar da mafi yawan Saint-Domingue zuwa Faransa.Yanzu da yake mulkin tsibirin,Toussaint bai yi fatan mika mulki ga Faransa ba kuma ya ci gaba da mulkin kasar yadda ya kamata. Hédouville yana ɗaya daga cikin abokan hamayyar da Toussaint ya yi nasara.A ƙarshe an tilasta wa Hédouville gudu.Duk da haka,kafin ya tafi,ya saki André Rigaud daga jagorancin Toussaint.
=== Ofishin Jakadancin don Maidowa ===
Bayan lokacinsa a Saint-Domingue,''Armée d'Angleterre'' ya yi aiki da Hédouville kafin ya koma yammacin Faransa a cikin Janairu 1800 don karbe iko daga Hoche a matsayin babban kwamandan ''sojojin Yamma'' Ya sake yin shawarwarin sasantawa da 'yan tawayen.Masu sarauta.An nada shi a matsayin babban ministan ofishin jakadancin a [[Saint-Petersburg|Saint Petersburg]],Rasha,daga 1801 zuwa 1804,lokacin da Tsar ya karya dangantaka da Faransa.Hédouville ya bar Saint Petersburg 7 ga Yuni 1804.A ranar 1 ga Fabrairu 1805 ya zama memba na Sénat conservateur,kuma ya sami daukaka a matsayin Count of the Empire.Da yake zama mai mulkin mallaka a cikin zuciya, ya yi farin ciki tare da Sarki Louis XVIII a 1814.
== Manazarta ==
fj3ry83db2zjzm8zawc4ydabxipc7lr
Thomas Maitland (Jami'in Sojan Burtaniya)
0
58324
973711
402579
2026-10-30T11:42:07Z
Zahrah0
14848
973711
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Laftanar Janar The Right Honorable '''Sir Thomas Maitland''' GCB GCH (a ranar 10 ga watan Maris shekara ta alif 1760 zuwa ranar 17 ga watan Janairu shekara ta alif 1824) sojan [[Birtaniya|Burtaniya]] ne kuma gwamnan mulkin mallaka na Burtaniya. Ya kuma yi aiki a matsayin memba na majalisar dokoki na Haddington daga 1790 zuwa 1796,1802–06 da 1812–13. An nada shi Kansila mai zaman kansa a ranar 23 ga watan Nuwamba shekara ta alif 1803. Shi ne ɗan James Maitland na biyu mai rai,7th Earl na Lauderdale,kuma ƙane na James Maitland, 8th Earl na Lauderdale. Maitland bai taba yin [[aure]] ba.
== Farkon aikin soja ==
An ba Maitland aiki a cikin Edinburgh Light Horse, jim kadan bayan haihuwarsa, amma bai ɗauki aikinsa ba har sai da ya shiga 78th (Highland) Regiment of Foot (Seaforth Highland Regiment) a matsayin kyaftin a 1778.Ya koma ƙafa ta 62 a matsayin babba a cikin 1790.An ba shi mukamin Laftanar-Kanar a 1794 da Kanar da Birgediya-Janar a 1798.
== Juyin juya halin Haiti ==
[[File:Le général Toussaint L'Ouverture recevant le général anglais Thomas Maitland le 30 mars 1798 (cropped).jpg|left|thumb| Janar Maitland ya gana da [[Toussaint Louverture|Toussaint L'Ouverture]] don tattauna yarjejeniyar sirri]]
A cikin 1797,Maitland ya sauka a Saint-Domingue,a karkashin umarnin kama mulkin mallaka na [[Faransa]]. Maitland ya gane cewa sojojinsa suna mutuwa da sauri cikin rugujewa saboda zazzabin rawaya,kuma ya fara tattaunawa da shugaban Haiti,[[Toussaint Louverture]]. Henry Dundas,1st Viscount Melville,wanda shine Sakataren Yaki na Firayim Minista William Pitt the Younger,ya umurci Sir Adam Williamson, Laftanar-Gwamnan [[Jamaika|Jamaica]], da ya rattaba hannu kan wata yarjejeniya tare da wakilan Turawan mulkin mallaka na Faransa da suka yi alkawarin dawo da su. Gwamnatin da ta dade, bauta da nuna wariya ga masu mulkin mallaka na kabilanci, matakin da ya janyo suka daga masu ruguzawa William Wilberforce da Thomas Clarkson.<ref>C.L.R. James, ''Black Jacobins'' (London: Penguin, 1938), p. 109.</ref><ref>David Geggus, ''Slavery, War and Revolution: The British Occupation of Saint Domingue, 1793–1798'' (New York: Clarendon Press, 1982).</ref>
Elkins da McKitrick <ref name="Elkins1">Elkins and McKitrick, ''The Age of Federalism'', p. 656</ref> sun rubuta:<blockquote>A hakika Maitland ne kuma ba Ma'aikatar Yaƙi ba ne wanda ya ƙaddara cewa zaɓin kawai na Biritaniya, maimakon ƙoƙarin kiyaye kowane irin kasancewar a Jérémie da Môle-Saint-Nicolas, shine ya magance Louverture kai tsaye kuma ya yi shawarwari kan ƙaura daga ƙasar. tsibirin. Don haka shi da bakar fata suka kulla yarjejeniya ta sirri a ranar 31 ga Agusta, 1798. Biritaniya za ta daina duk wani hari da aka kai wa St. Domingue da duk wani katsalandan ga harkokin cikin gida; Louverture ya yi irin wannan alkawari game da Jamaica; kuma Maitland zai ga cewa an ba da izinin isa ga tashar jiragen ruwa na St. Domingue ba tare da tsangwama daga jiragen ruwa na Birtaniya ba.</blockquote>A cikin Mayu 1799, Maitland ya koma Saint-Domingue don yin shawarwari kan tsawaita yarjejeniya da Louverture.A ranar 13 Yuni,a gaban Edward Stevens,wakilin [[Tarayyar Amurka|Amurka]] a tsibirin, Maitland da Louverture sun sanya hannu kan Yarjejeniyar Maitland,wanda ya nuna cewa za a bude tashar jiragen ruwa na Le Cap da [[Port-au-Prince|Port-Républicain]] zuwa jigilar Anglo-Amurka.
== Gwamnan Ceylon ==
[[File:Governors-palace.jpg|left|thumb| Fadar gwamna, Dutsen Lavinia, [[Sri Lanka]].]]
Maitland ya zama Gwamnan [[Sri Lanka|Ceylon]] ( [[Sri Lanka]] ) a tsakanin 1805 zuwa 1811.Yayin da yake Ceylon,Maitland ya sha'awar wani wuri a "Galkissa" ( Dutsen Lavinia )kuma ya yanke shawarar gina fadarsa a can. A wannan lokacin,Maitland ya ƙaunaci wata yarinya mai rawa mai suna Lovina,wadda iyayen Portuguese da Sinhalese suka haifa.Wani tatsuniya a wani lokaci ana ta maimaita cewa,a lokacin da ake gina fadar, Maitland ya ba da umarnin gina wani rami na asirce zuwa gidan Lovina, wanda ke kusa da fadar gwamna.Ɗayan ƙarshen ramin yana cikin rijiyar gidan Lovina,ɗayan kuma yana cikin wurin ajiyar giya da ke cikin fadar gwamna.Sa’ad da gwamna ya zo ya zauna a can,ya kan yi amfani da rami don saduwa da Lovina.<ref name="Seneviratne1">Seneviratne, ''The story of Mount Lavinia Hotel'', pp. 20–22</ref><ref name="Aves1">Aves, ''Sri Lanka'', p. 79</ref>Kauyen Sinhalese da ke kewaye da gidan Gwamna ya bunkasa ya zama birni na zamani mai suna "Galkissa".Daga baya aka sake sunan birnin "Mount Lavinia" don girmama Lovina.A cikin 1920 an rufe rami.An gudanar da bikin bicentenary na Mount Lavinia Hotel a cikin 2005.Wasu daga cikin dangin Sir Thomas Maitland da ke zaune a Burtaniya sun halarci bikin. Hanyoyi biyu a tsakiyar Colombo a Sri Lanka na zamani,ana kiransa masa suna Maitland Crescent da Maitland Place.
== Yakin Peninsular ==
A farkon 1812, Earl na Wellington na 1 ya fara yakin da ya haifar da nasararsa a yakin Salamanca a ranar 22 ga Yuli.Don hana Marshal Louis Gabriel Suchet aika da sojojin Faransa daga gabas ga tekun Spain,Wellington ya bukaci Ubangiji William Bentinck ya kaddamar da wani aiki na karkatar da hankali ta hanyar amfani da garrison na [[Sisiliya|Sicily]] na Birtaniya.Da farko Bentinck ya amince ya tura sojojinsa 10,000, amma a watan Maris ya juya kansa. Bayan lallashi da yawa,ya bar aikin ya ci gaba kuma a ranar 7 ga watan Yuni ya sanya mutane 8,000 a cikin motocin ruwa a karkashin umarnin Maitland.Bentinck ya sake canza ra'ayinsa a ranar 9 ga Yuni,ya dakatar da balaguron.A ƙarshe a ranar 28 ga Yuni Maitland ya tashi zuwa Menorca.Rundunar ta fara tattara sojojin Spain 6,000 a Menorca kuma sun sauka a ranar 31 ga Yuli a Palamós, {{Convert|65|mi|km|0}} arewa maso gabashin [[Barcelona]] . Da hikima ya yanke shawarar cewa Barcelona ta yi ƙarfi don kai hari, amma kuma ya ƙi ƙoƙarin kama Tarragona mai rauni.<ref name="Glover1">Glover, ''Peninsular War'', pp. 268–269</ref>Ba da daɗewa ba Maitland ya sami labarin cewa an fatattaki Sojojin Joseph O'Donnell na Murcia a yakin Castalla a ranar 21 ga Yuli.Ba tare da goyon bayan O'Donnell ba,Maitland ya yanke shawarar cewa ba zai iya cimma komai ba.Ya sake shiga rundunar sojojinsa kuma ya tashi zuwa Alicante maimakon haka,ya haɗa da sojojinsa tare da sansanin soja don kafa sojoji 15,000.<ref name="Gates1">Gates, ''Spanish Ulcer'', p. 364</ref>Tare da bala'i a Salamanca,an tilasta wa Faransawa su kwashe duka [[Madrid]] a tsakiyar Spain da Andalusia a kudu.Sojojin da suka hade sun hade da Suchet a lardin Valencia.<ref name="Glover2">Glover, ''Peninsular War'', pp. 207–210</ref>A kusa da sojojin Faransa 80,000,Maitland ya ƙi ƙaura daga Alicante. <ref name="Gates1" /> Maitland ya nemi a sami sauƙi a cikin Satumba 1812 saboda rashin lafiya. <ref name="Glover3">Glover, ''Peninsular War'', p. 270</ref>
== Gwamnan Malta da na Ionian Islands ==
[[File:Sudika_Valletta_Grandmasters_Palace.jpg|thumb|200x200px| Fadar Gwamna, [[Valletta]], Malta]]
[[File:Maitland_Monument_in_Corfu_(cropped).jpg|left|thumb| Maitland Monument a cikin Corfu]]
Maitland ya zama Laftanar-Gwamnan Portsmouth da Janar Janar Kwamandan Gundumar Kudu-maso-Yamma a watan Mayu 1813<ref>{{London Gazette|issue=16733|page=1018|date=25 May 1813}}</ref> sannan aka nada shi a matsayin Gwamnan Malta a ranar 23 ga Yuli, lokacin da tsibirin ya zama mulkin mallaka na kambi a maimakon wani karewa . Annobar ta barke a Malta a cikin Maris 1813 kuma cutar ta fara yaduwa musamman a [[Valletta]] da yankin Grand Harbor . Maitland ya isa tsibirin a ranar 3 ga Oktoba 1813 kuma ya yi rantsuwa a ofis a ranar 5 ga Oktoba. Da zarar ya shiga, ya aiwatar da tsauraran matakan keɓewa. Annobar ta bazu zuwa Gozo a watan Janairu mai zuwa, amma tsibirin ba su da cutar a watan Maris 1814. Gabaɗaya, an kashe mutane 4486 wanda ya kai kashi 4% na yawan jama'a.Ana tunanin barkewar cutar za ta yi muni ba tare da tsauraran matakan Maitland ba.
Bayan kawar da annobar,Maitland ta yi gyare-gyare da dama.Ya kawar da sojojin Birtaniya daga Lampedusa a ranar 25 ga Satumba 1814, ya kawo karshen takaddamar da ta fara a 1800. A Malta,ya kasance mai mulkin kama karya kuma ya ki kafa majalisa mai ba da shawara wadda ta ƙunshi wakilan Malta, don haka an san shi da sunan "King Tom".Ya kafa rundunar 'yan sanda ta Malta a cikin 1814,yayin da ''Jami'ar'' jin daɗin Italiyanci ta rushe a cikin 1819.An gudanar da gyare-gyare iri-iri a fannin haraji da kotunan shari'a ma.Maitland ya ci gaba da zama Gwamna har zuwa mutuwarsa daga apoplexy a ranar 17 ga Janairu 1824. Likitoci Robert Grieves,Alexander Broadfoot da John Hennen sun halarci kan gadon mutuwarsa.
Yayin da yake Gwamna na Malta,Maitland ya kuma yi aiki a matsayin Babban Kwamishinan Tsibirin Ionian a tsakanin 1815 zuwa 1823,yayin da tsibiran suka kasance masu kariyar Burtaniya.Wurin zama na gwamnati ya kasance a Corfu,inda Sir Frederick Hankey,sakataren sa na sirri ya wakilce shi.An gina abin tunawa na Maitland neoclassical a wurin don girmama shi a cikin 1821.
cwfhom7st8j11fuzfoizitqjrk99up6
Kwalakwalan Dufana
0
58443
973332
972837
2026-10-29T12:32:51Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi da asali */
973332
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kwale kwalen Dufuna''' shine Kwalen kwale na biyu mafi tsufa da aka sani a duniya. Wani sassaƙaƙƙen kwale kwale daga kututturen itace da aka gano a shekarar alif 1987 ta hannun wani makiyayi Bafulatani, a ƴan kilomitoci daga ƙauyen Dufuna, a Ƙaramar Hukumar [[Fune]], kusa da [[Kogin Komadugu Gana]], a Jihar [[Yobe]], [[Najeriya]].<ref>{{cite journal |last1=Garba |first1=Abubakar |date=1996 |title=The architecture and chemistry of a dug-out: the Dufuna Canoe in ethno-archaeological perspective |s2cid=207909025 |url=http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/oai/container/index/docId/1859 |journal=Berichte des Sonderforschungsbereichs |volume=268 |issue=8 |page=193}}</ref> Binciken shekarun wani samfurin gawayi da aka samu kusa da wurin, ta hanyar amfani da hanyar auna shekarun radiocarbon, ya nuna cewa kwalen tana da shekaru tsakanin 8,500 zuwa 8,000, lamarin da ya danganta wurin da [[Tafkin Chadi]].<ref>{{cite journal |last1=Gumnior |first1=Maren |last2=Thiemeyer |first2=Heinrich |title=Holocene fluvial dynamics in the NE Nigerian Savanna |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618203000144 |journal=Quaternary International |date=2003 |volume=111 |page=54 |doi=10.1016/s1040-6182(03)00014-4 |s2cid=128422267|url-access=subscription }}</ref> Tsawon kwalen ya kai {{convert|8.4|m}}, yayin da tsayinta a wuri mafi tsawo ya kai {{convert|0.5|m}}.<ref name="Breunig" /> A halin yanzu, tana cikin [[Damaturu]], Najeriya.<ref name=trillo/>
==Tarihi da asali==
An gano kwalen Dufuna a ƙauyen Dufuna, wanda yake tsakanin [[Potiskum]] da [[Gashua]], a Jihar [[Yobe]].<ref name="ADE01">{{Cite journal |last=Adewumi |first=Afolasade A |date=2014 |title=Dufuna Canoe Find: Birthing the Underwatercultural Heritage In Nigeria |url=https://www.academia.edu/35514815 |journal=University of Ibadan Journal of Public and International Law |volume=4 |pages=1–12}}</ref>{{rp|5}} A ranar 4 ga watan Mayu na shekarar, 1987, Mallam Ya'u, wani makiyayin shanu na Fulani, yana haƙa rijiya lokacin da ya bugi wani abu mai tauri a zurfin {{convert|4.5|m}}.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Ya sanar da shugaban ƙauyensu game da abin da ya gano.<ref name=ADE01/>{{rp|5}}
A shekarun 1989 da 1990, Jami'ar [[Jami'ar Maiduguri|Maiduguri]] ta gudanar da bincike na farko a wurin domin tabbatar da ko abin da aka gano kwale ce, tare da ɗaukar samfuran itacen domin tantance shekarunsa ta hanyar radiocarbon.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Daga baya, wani aikin bincike na haɗin gwiwa da Farfesa Peter Breunig da Garba Abubakar suka jagoranta, wanda [[Jami'ar Goethe Frankfurt|Jami'ar Frankfurt]] da Jami'ar Maiduguri suka ɗauki nauyinsa, ya sake komawa wurin. An sake ɗaukar wasu samfuran itacen, sannan dakunan gwaje-gwaje biyu na Jamus suka tantance shekarunsu.<ref name=ADE01/>
A shekarar 1994, wani tawagar masu binciken kayan tarihi daga [[Jamus]] da Najeriya ta haƙo kwalen daga ƙasa. Ma'aikata hamsin sun ɗauki makonni biyu suna tono ta, kuma an gano cewa tsawonta ya kai {{convert|8.4|m}}, faɗinta {{convert|50|cm}}, sannan kaurinta santimita 5 ne.<ref name=ADE01/>{{rp|5–6}} An gano kwalen tana cikin ƙasa mai cike da ruwa, tana kwance a kan shimfiɗar yashi, tare da ɗigon laka tsakanin ta da saman ƙasa. Wannan ya kare ta daga iskar oxygen.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Binciken kwalen ya nuna cewa an ƙera gabanta da bayanta cikin ƙwarewa, har suka zama masu kaifi. An yi aikin ne ta amfani da "kayan aikin sassaka masu kama da gatari da ƙananan gatari masu kaifi a ɓangarori biyu, masu kama da kayan aikin zamanin duwatsu ƙanana".<ref name=ADE01/>{{rp|8}} Farfesa Breunig ya bayyana cewa ƙwarewar da aka nuna wajen ƙera kwalen tana nuni da dogon ci gaban fasahar ƙera kwale-kwale, kuma kwalen ba sabon salo ba ce a lokacin da aka ƙera ta.<ref name=ADE01/>{{rp|9}} A wani bincike da ƙungiyar masana kimiyya ta Amurka ta gudanar a shekarar 2015, sun gano cewa girman [[Tafkin Chadi]] ya ragu da kashi 95 cikin ɗari a cikin shekaru arba'in. Saboda haka, ana iya ɗauka cewa yankin da ƙauyen Dufuna yake a yau ya kasance wani ɓangare na filin da ruwan tafkin ke ambaliya a zamanin da.<ref name=ADE01/>{{rp|6–7}}
An tantance shekarun kwalen ta hanyar radiocarbon aƙalla sau biyu. Sakamakon ya nuna cewa an ƙera ta tsakanin shekarar 6556 zuwa 6388 kafin haihuwar Annabi Isa, da kuma tsakanin shekarar 6164 zuwa 6005 kafin haihuwar Annabi Isa.<ref name="Breunig">{{cite journal |last1=Breunig |first1=Peter |last2=Neumann |first2=Katharina |last3=Van Neer |first3=Wim |title=New research on the Holocene settlement and environment of the Chad Basin in Nigeria |url=https://www.academia.edu/6747300 |journal=African Archaeological Review |date=1996 |volume=13 |issue=2 |pages=116–117 |doi=10.1007/BF01956304 |jstor=25130590 |s2cid=162196033}}</ref> Wannan ya sa ta zama kwale mafi tsufa da aka sani a Afirka, kuma ta biyu mafi tsufa a duniya bayan [[Kwalen Pesse]].<ref name="Breunig" /><ref name=trillo>{{cite book |author=Richard Trillo |title=The Rough Guide to West Africa |chapter-url=https://books.google.com/books?id=TL1q6BiISt8C&pg=PT2640 |date=16 June 2008 |publisher=Rough Guides |isbn=978-1-4053-8070-6 |pages=Unnumbered |chapter=Nigeria Part 3:14.5 the north and northeast Maiduguri}}</ref> Wataƙila an ƙera ta ne bisa wata tsohuwar al'adar ƙera kwale-kwale, kuma ana amfani da ita wajen kamun kifi a [[Kogin Komadugu Gana]].<ref name="Breunig" /> Mai yiwuwa mutanen da suka ƙera ta sun fito ne daga wata al'umma da ta zauna a wani yanki da ya taso daga yammacin [[Sahara]] zuwa [[Kogin Nilu]] a tsakiyar [[Sudan]], har zuwa arewacin [[Kenya]].<ref name="Breunig" />
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Tarihi]]
moncxm1td6zsbov00dwl6ykof5owffg
Taskar Tarihi ta Najeriya
0
58536
973651
687291
2026-10-30T10:01:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973651
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:National Archives of Nigeria, University of Ibadan.jpg|thumb|taskar tarihi ibadan]]
[[Fayil:National Archives of Nigeria Zonal Office, University of Ibadan.jpg|thumb|wuron tarihi Nigeriya ibadan]]
'''Taskar tarihin Najeriya,''' [[Tarayyar Amurka|tana]] da [[Hedikwatar Tsaro ta Najeriya|hedikwata]] a [[Abuja]],[[Najeriya]],tana da rassa a [[Enugu (birni)|Enugu]],[[Ibadan]], da [[Kaduna (birni)|Kaduna]].Tun daga [[Shekara|shekarar]] 2017,Daraktan Archive na yanzu shine Mista Danjuma Damring Fer.<ref>{{Cite web|title=National Archives of Nigeria|url=https://fmic.gov.ng/departments/national-archives/|access-date=2020-07-21|website=Federal Ministry of Information and Culture|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520133804/https://fmic.gov.ng/departments/national-archives/|archive-date=2021-05-20|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/GBS/37GC/pdf/Liste_des_participants_COMPLETE.pdf |title=Etats membres: Member States |website=UNESCO |access-date=April 9, 2022}}</ref>
== Tarihi ==
Farfesa [[Kenneth Dike|Kenneth Onwuka Dike]] ya yi bincike a kan bayanan jama'a a Najeriya daga shekara ta 1951 zuwa shekara ta 1953.Dangane da abin da aka samo,ya ba da shawarar samun ofishin rikodin jama'a. <ref name=":0">{{Cite journal|url-status=52–62}}</ref>Wannan ya kai ga kafa ofishin rikodi na Najeriya a ranar 1 ga Afrilu,1954.<ref name=":0" />A shekara ta 1957,an kafa Dokar Taskokin Jama'a mai lamba 43 kuma ta fara aiki a ranar 14 ga Nuwamba, shekara ta 1957.Ya canza sunan rumbun adana bayanai ya zama Taskokin Taskokin Kasa na Najeriya.<ref name=":0" />
Gidan tarihin yana nan a Jami'ar Ibadan har zuwa shekara ta 1958.<ref name=":1">{{Cite journal|url-status=435–439}}</ref>
Gwamnatin Tarayya ta ba da fam 51,000 don ƙirƙirar ginin dindindin na farko a Ibadan a cikin Shirin Tattalin Arziki na Farko,1955-60.An buɗe wannan ginin a ranar 9 ga Janairu,shekara ta 1959.<ref>{{Cite journal|url-status=67–74}}</ref>
== Manazarta ==
43dx3pfm7xcmdsrps067mrxaolhjnmz
Testosterone
0
59599
973688
324638
2026-10-30T10:57:43Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973688
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Testosterone'''<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Testosterone</ref> Testosterone shine farkon hormone na jima'i na maza da kuma steroid na anabolic a cikin maza. A cikin mutane, testosterone<ref>{{Cite web |url=https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/l/low-testosterone |title=Kwafin ajiya |access-date=2023-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230909204450/https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/l/low-testosterone |archive-date=2023-09-09 |url-status=dead}}</ref> yana taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka naman haifuwa na maza kamar gwaji da prostate, da kuma haɓaka halayen jima'i na biyu kamar ƙara yawan tsoka da ƙwayar ƙashi, da haɓaka gashin jiki. Yana da alaƙa da ƙara tashin hankali, tashin hankali, da dabi'a na laifi, sha'awar jima'i, sha'awar burge abokan tarayya da sauran halayen shari'a.<ref>https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/testosterone--what-it-does-and-doesnt-do</ref>
Bugu da ƙari, testosterone<ref>https://www.yourhormones.info/hormones/testosterone/</ref> a cikin jinsi biyu yana shiga cikin lafiya da jin daɗin rayuwa, inda yake da tasiri mai mahimmanci akan yanayin gabaɗaya, fahimta, halayen zamantakewa da jima'i, metabolism da fitarwar kuzari, tsarin zuciya da jijiyoyin jini, da kuma rigakafin osteoporosis.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526128/</ref> Rashin isassun matakan testosterone a cikin maza na iya haifar da rashin daidaituwa ciki har da rauni, tara ƙwayoyin adipose mai a cikin jiki, damuwa da damuwa, batutuwan yin jima'i, da asarar kashi.<ref>https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/sexual-health/in-depth/testosterone-therapy/art-20045728</ref>
== Tasirinta a jikin Halittu ==
Gabaɗaya, [[androgens]] irin su testosterone suna haɓaka [[Haɗin furotin|haɓakar furotin]] kuma don haka haɓakar kyallen takarda tare da [[Androgen receptors|masu karɓar androgen]] . <ref name="pmid10821325">{{Cite journal|url-status=181–186}}</ref> Kwanan nan, Gharahdaghi et al. ya ba da rahoton cewa testosterone na endogenous da exogenous suna taka rawar da ta dace wajen daidaitawa don horar da motsa jiki a cikin samari da mazan maza. <ref>{{Cite journal|quote=6|url-status=1276–1294}}</ref> Ana iya kwatanta Testosterone a matsayin ciwon [[Virilization|virilising]] da [[Anabolism|anabolic]] effects (ko da yake waɗannan nau'o'in kwatancen suna da ɗan sabani, kamar yadda akwai babban haɗin gwiwa tsakanin su). <ref>{{Cite book}}</ref>
Hakanan za'a iya rarraba tasirin Testosterone ta shekarun faruwar al'ada. Don tasirin [[bayan haihuwa]] a cikin maza da mata, waɗannan galibi sun dogara ne akan matakan da tsawon lokacin watsawar [[Testosterone|testosterone kyauta]]
== Kafin haihuwa ==
Abubuwan da ke faruwa kafin haihuwa sun kasu kashi biyu, an rarraba su dangane da matakan ci gaba. Lokacin farko yana faruwa tsakanin makonni 4 zuwa 6 na ciki. Misalai sun haɗa da ɓarkewar al'aura kamar haɗaɗɗen layin tsakiya, [[urethra]] [[Phallus|phallic]], ɓacin [[Scrotum|rai]] da [[Ruga|rugujewa]], da haɓaka [[Falsafa|phallic]] ; ko da yake aikin testosterone ya yi ƙasa da na [[dihydrotestosterone]] . Har ila yau, akwai ci gaban [[prostate]] gland da kuma [[Zubar da jini|seminal vesicles]].
A cikin uku na biyu, matakin androgen yana haɗuwa da samuwar [[nau'in jinsi|jima'i]] . <ref name="pmid19403051">{{Cite journal|url-status=17–28}}</ref> Musamman, testosterone, tare da anti-Müllerian hormone (AMH) suna inganta haɓakar ƙwayar Wolffian da lalatawar ƙwayar Müllerian bi da bi. Wannan lokacin yana rinjayar mace ko namiji na tayin kuma zai iya zama mafi kyawun tsinkaya game da dabi'un mata ko na namiji kamar nau'in jima'i fiye da matakan babba. Androgens na haihuwa a fili suna tasiri sha'awa da shiga cikin ayyukan jinsi kuma suna da matsakaicin tasiri akan iyawar sararin samaniya. Daga cikin matan da ke da [[Haihuwar adrenal hyperplasia|hyperplasia na adrenal na haihuwa]], wasan kwaikwayo na maza a cikin yara yana da alaƙa da rage gamsuwa da jinsin mata da rage sha'awar jima'i a cikin girma. <ref>{{Cite journal|url-status=75–81}}</ref>
== Manazarta ==
ohvbvncs22sj1q72x7a336mlht4pd0v
Akin Alabi
0
61539
973438
967714
2026-10-29T20:51:40Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344786153|Akin Alabi]]"
973438
wikitext
text/x-wiki
Bayan ya harbe bidiyon kiɗa don mai zane mai zuwa da ake kira Nachur for Blac a cikin 2004, Akin ya zama sananne a cikin 2005 tare da bidiyon kiɗan Big Bamo da waƙar Paul Play mai taken Crazy .Akin wanda kuma ƙwararren mai ɗaukar hoto ne, yanzu ana iya sanya shi cikin mafi kyawun bidiyon kiɗa da masu gudanar da bidiyon gida a Najeriya.[1]
'''Akin Alabi''', Akin_Alabi.waviborn a [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Najeriya, Daraktan bidiyon kiɗa ne [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], marubuci kuma ɗan kasuwa. Ya shahara a matsayin daya daga cikin daraktocin bidiyo waɗanda suka fara zamanin samar da bidiyon kiɗa na hiphop a Najeriya kuma ya yi aiki tare da manyan masu fasaha da yawa ciki har da 9ice, Timaya, [[Tope Alabi]], [[Onyeka Onwenu]], Reminisce, Tim Godfrey (mai kiɗa) , Ayanjesu, Paul Ik Dairo da sauransu da yawa. <ref>{{Cite journal |last=Adewale |first=Adedeji |date=December 2010 |title=Yoruba Culture & its Influence on the Development of Modern Popular Music in Nigeria |url=http://etheses.whiterose.ac.uk/2257/1/Adedeji%2C_Adewale.pdf |pages=290 |access-date=15 February 2019}}</ref>
Alabi asalinsa daga [[Ekiti|Jihar Ekiti]] ya fara tafiyarsa ta ilimi a Lara Day Nursery da Makarantar Firamare, [[Ikeja]] Lagos, kuma daga baya ya sami Takardar shaidar Makarantar Ordinary Level daga [[Kwalejin Gwamnatin Tarayya, Idoani]], [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]]. Bayan haka, ya ci gaba zuwa [[Jami'ar Ilorin]], [[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]] don nazarin Gudanar da Kasuwanci.<ref>{{Cite web |last=Keetu |date=3 September 2016 |title=Top 10 Music Video Directors in Nigeria: Biographies & Their Charges |url=https://www.theinfofinder.com/top-10-music-video-directors-in-nigeria-biographies-their-charges/2/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231092405/https://www.theinfofinder.com/top-10-music-video-directors-in-nigeria-biographies-their-charges/2/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=The Info Finder}}</ref>
Alabi, wanda ke cikin rubuce-rubuce da zane-zane a lokacin da yake jami'a, ya furta a lokacin daya daga cikin tambayoyinsa cewa sha'awarsa ga kiɗa ta sa ya sauke kundi a 1999.[6]Abin takaici, a lokacin da Uzodinma Ukpechi (ɗaya daga cikin manyan dakarun da ke bayan kyamara a lokacin) ya ba shi lissafin, Alabi ya yi iƙirarin ya yanke shawarar samun kayan aiki tare da kuɗin.Ilimin zane-zane da samar da sauti ya zama dandamali don bincika ƙwarewarsa, <ref>{{Cite web |last=Kola |first=Tijani |title=Music Video Director, Akin Alabi, Speaks – I don't like to please people |url=https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231043036/https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=Rhodies World}}</ref> wanda ya sa ya sauke kundi a cikin 1999.Abin takaici, a lokacin da Uzodinma Ukpechi, (ɗaya daga cikin manyan dakarun da ke bayan kyamara a lokacin) ya ba shi lissafin, Alabi ya yi iƙirarin ya yanke shawarar samun kayan aiki tare da kuɗin.Ayyukansa na zane-zane da ilimin samar da sauti sun zama dandamali don bincika kwarewarsa.<ref name="abt">{{Cite web |title=Akin Alabi Biography |url=http://akinalabi.com/bio/ |access-date=30 December 2018 |publisher=Akin Alabi}}{{Dead link|date=June 2020}}</ref>
A matsayinsa na mai zane-zane, ya kafa wata kungiya tare da matarsa mai suna T.I.V <ref>{{Cite web |last=Onos |date=22 April 2013 |title=New Video: T.I.V – Vanity |url=https://www.bellanaija.com/2013/04/new-video-t-i-v-vanity/ |access-date=15 February 2019 |website=Bella Naija}}</ref> wanda ya ci gaba da sakin wakar, Komole a shekarar 2012 wacce ta ci gaba da lashe kyaututtuka da yawa ciki har da Nigeria Music Video Awards (NMVA) don mafi kyawun amfani da wasan kwaikwayo, <ref>{{Cite web |last=Tyler |date=27 November 2014 |title=Winners List – The Nigeria Music Video Awards (NMVA) 2014 |url=http://tooxclusive.com/editorial/winners-list-nigeria-music-video-awards-nmva-2014/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215102810/http://tooxclusive.com/editorial/winners-list-nigeria-music-video-awards-nmva-2014/ |archive-date=15 February 2019 |access-date=15 February 2019 |website=Too Exclusive}}</ref> Nominee for Nigeria Music Video Award (NM VA) a karkashin rukunin Best Gospel Video.
Ayyukansa na bidiyo sun haɗa da waƙar da Konga ta buga mai taken Kabakaba, Komole ta TIV ft Vector, 'Gugbbamamu' da 'Babu kuskure' ta 9ice; 'Yankuliya,' 'Allah ina rokon,' 'Idan zan ce' ta Timaya; 'Promise Land' ta Paul Play; 'Crazy' ta Julius Agwu; 'Ariya' ta Ayuba; 'Bu nwanem' ta Onyeka Onwenu; 'Kabaka Tiba' ta Koro' ta Kgb; RCCG Gidan Kharou'<ref>{{Cite web |last=Kola |first=Tijani |title=Music Video Director, Akin Alabi, Speaks – I don't like to please people |url=https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231043036/https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=Rhodies World}}</ref>
Shi ne mahaliccin jerin shirye-shiryen talabijin na raye-raye a kan karin magana na Najeriya da ake kira My Nigerian Proverb yana nunawa yau da kullun a kan African Magic, <ref>{{Cite web |last=Admin |title=TV GUIDE |url=https://africamagic.dstv.com/channel/africa-magic-yoruba |access-date=15 February 2019 |website=Africa Magic}}</ref> [[Trybetv]], YangaTv (UK) da kuma BRT Buses a Legas.A cikin 2018, ya fitar da wani littafi game da Misalai na Yoruba mai taken Akomolowe: Littafin Misalai na Yarinya . <ref>{{Cite web |last=Admin |title=Akomolewe |url=https://www.youtube.com/watch?v=iRfvJwqnikA |access-date=15 February 2019 |via=YouTube}}</ref> Yana da sha'awar al'adun Afirka kuma a halin yanzu yana aiki akan amfani da kafofin watsa labarai na gani don kiyaye al'adun Yoruba musamman.Yana da kyaututtuka da yawa ga sunansa ciki har da lambar yabo ta City People ta 2012 don Darakta Mafi Kyawun Bidiyo, lambar yabo ta TAVA don Daraktocin Bidiyo Mafi Kyawun da Bidiyo mafi Kyawun RnB.
== Rayuwa ta mutum ==
Alabi ta auri Bunmi Alabi a shekara ta 2008 kuma tare suna da 'ya'ya maza biyu kuma suna zaune a Legas Najeriya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
kcw1db44lustpsvpbvergv3mgx5vqvq
973439
973438
2026-10-29T20:52:04Z
Yakubu manya
45962
973439
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Bayan ya harbe bidiyon kiɗa don mai zane mai zuwa da ake kira Nachur for Blac a cikin 2004, Akin ya zama sananne a cikin 2005 tare da bidiyon kiɗan Big Bamo da waƙar Paul Play mai taken Crazy .Akin wanda kuma ƙwararren mai ɗaukar hoto ne, yanzu ana iya sanya shi cikin mafi kyawun bidiyon kiɗa da masu gudanar da bidiyon gida a Najeriya.[1]
'''Akin Alabi''', Akin_Alabi.waviborn a [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Najeriya, Daraktan bidiyon kiɗa ne [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], marubuci kuma ɗan kasuwa. Ya shahara a matsayin daya daga cikin daraktocin bidiyo waɗanda suka fara zamanin samar da bidiyon kiɗa na hiphop a Najeriya kuma ya yi aiki tare da manyan masu fasaha da yawa ciki har da 9ice, Timaya, [[Tope Alabi]], [[Onyeka Onwenu]], Reminisce, Tim Godfrey (mai kiɗa) , Ayanjesu, Paul Ik Dairo da sauransu da yawa. <ref>{{Cite journal |last=Adewale |first=Adedeji |date=December 2010 |title=Yoruba Culture & its Influence on the Development of Modern Popular Music in Nigeria |url=http://etheses.whiterose.ac.uk/2257/1/Adedeji%2C_Adewale.pdf |pages=290 |access-date=15 February 2019}}</ref>
Alabi asalinsa daga [[Ekiti|Jihar Ekiti]] ya fara tafiyarsa ta ilimi a Lara Day Nursery da Makarantar Firamare, [[Ikeja]] Lagos, kuma daga baya ya sami Takardar shaidar Makarantar Ordinary Level daga [[Kwalejin Gwamnatin Tarayya, Idoani]], [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]]. Bayan haka, ya ci gaba zuwa [[Jami'ar Ilorin]], [[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]] don nazarin Gudanar da Kasuwanci.<ref>{{Cite web |last=Keetu |date=3 September 2016 |title=Top 10 Music Video Directors in Nigeria: Biographies & Their Charges |url=https://www.theinfofinder.com/top-10-music-video-directors-in-nigeria-biographies-their-charges/2/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231092405/https://www.theinfofinder.com/top-10-music-video-directors-in-nigeria-biographies-their-charges/2/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=The Info Finder}}</ref>
Alabi, wanda ke cikin rubuce-rubuce da zane-zane a lokacin da yake jami'a, ya furta a lokacin daya daga cikin tambayoyinsa cewa sha'awarsa ga kiɗa ta sa ya sauke kundi a 1999.[6]Abin takaici, a lokacin da Uzodinma Ukpechi (ɗaya daga cikin manyan dakarun da ke bayan kyamara a lokacin) ya ba shi lissafin, Alabi ya yi iƙirarin ya yanke shawarar samun kayan aiki tare da kuɗin.Ilimin zane-zane da samar da sauti ya zama dandamali don bincika ƙwarewarsa, <ref>{{Cite web |last=Kola |first=Tijani |title=Music Video Director, Akin Alabi, Speaks – I don't like to please people |url=https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231043036/https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=Rhodies World}}</ref> wanda ya sa ya sauke kundi a cikin 1999.Abin takaici, a lokacin da Uzodinma Ukpechi, (ɗaya daga cikin manyan dakarun da ke bayan kyamara a lokacin) ya ba shi lissafin, Alabi ya yi iƙirarin ya yanke shawarar samun kayan aiki tare da kuɗin.Ayyukansa na zane-zane da ilimin samar da sauti sun zama dandamali don bincika kwarewarsa.<ref name="abt">{{Cite web |title=Akin Alabi Biography |url=http://akinalabi.com/bio/ |access-date=30 December 2018 |publisher=Akin Alabi}}{{Dead link|date=June 2020}}</ref>
A matsayinsa na mai zane-zane, ya kafa wata kungiya tare da matarsa mai suna T.I.V <ref>{{Cite web |last=Onos |date=22 April 2013 |title=New Video: T.I.V – Vanity |url=https://www.bellanaija.com/2013/04/new-video-t-i-v-vanity/ |access-date=15 February 2019 |website=Bella Naija}}</ref> wanda ya ci gaba da sakin wakar, Komole a shekarar 2012 wacce ta ci gaba da lashe kyaututtuka da yawa ciki har da Nigeria Music Video Awards (NMVA) don mafi kyawun amfani da wasan kwaikwayo, <ref>{{Cite web |last=Tyler |date=27 November 2014 |title=Winners List – The Nigeria Music Video Awards (NMVA) 2014 |url=http://tooxclusive.com/editorial/winners-list-nigeria-music-video-awards-nmva-2014/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215102810/http://tooxclusive.com/editorial/winners-list-nigeria-music-video-awards-nmva-2014/ |archive-date=15 February 2019 |access-date=15 February 2019 |website=Too Exclusive}}</ref> Nominee for Nigeria Music Video Award (NM VA) a karkashin rukunin Best Gospel Video.
Ayyukansa na bidiyo sun haɗa da waƙar da Konga ta buga mai taken Kabakaba, Komole ta TIV ft Vector, 'Gugbbamamu' da 'Babu kuskure' ta 9ice; 'Yankuliya,' 'Allah ina rokon,' 'Idan zan ce' ta Timaya; 'Promise Land' ta Paul Play; 'Crazy' ta Julius Agwu; 'Ariya' ta Ayuba; 'Bu nwanem' ta Onyeka Onwenu; 'Kabaka Tiba' ta Koro' ta Kgb; RCCG Gidan Kharou'<ref>{{Cite web |last=Kola |first=Tijani |title=Music Video Director, Akin Alabi, Speaks – I don't like to please people |url=https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231043036/https://rhodiesworld.com/music-video-director-akin-alabi-speaks-i-dont-like-to-please-people/ |archive-date=31 December 2018 |access-date=30 December 2018 |publisher=Rhodies World}}</ref>
Shi ne mahaliccin jerin shirye-shiryen talabijin na raye-raye a kan karin magana na Najeriya da ake kira My Nigerian Proverb yana nunawa yau da kullun a kan African Magic, <ref>{{Cite web |last=Admin |title=TV GUIDE |url=https://africamagic.dstv.com/channel/africa-magic-yoruba |access-date=15 February 2019 |website=Africa Magic}}</ref> [[Trybetv]], YangaTv (UK) da kuma BRT Buses a Legas.A cikin 2018, ya fitar da wani littafi game da Misalai na Yoruba mai taken Akomolowe: Littafin Misalai na Yarinya . <ref>{{Cite web |last=Admin |title=Akomolewe |url=https://www.youtube.com/watch?v=iRfvJwqnikA |access-date=15 February 2019 |via=YouTube}}</ref> Yana da sha'awar al'adun Afirka kuma a halin yanzu yana aiki akan amfani da kafofin watsa labarai na gani don kiyaye al'adun Yoruba musamman.Yana da kyaututtuka da yawa ga sunansa ciki har da lambar yabo ta City People ta 2012 don Darakta Mafi Kyawun Bidiyo, lambar yabo ta TAVA don Daraktocin Bidiyo Mafi Kyawun da Bidiyo mafi Kyawun RnB.
== Rayuwa ta mutum ==
Alabi ta auri Bunmi Alabi a shekara ta 2008 kuma tare suna da 'ya'ya maza biyu kuma suna zaune a Legas Najeriya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
qwsqfk018jff68eek3pkh2b1ouesb9z
Restless City
0
62042
973445
971713
2026-10-29T20:58:41Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1341443700|Restless City]]"
973445
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Div col/styles.css" />{{Reflist}}Restless City fim ne mai zaman kansa na wasan kwaikwayo na 2011 wanda Eugene M. Gussenhoven ya rubuta kuma Andrew Dosunmu ya ba da umarni.Tauraruwar ta Sy Alassane, Sky Nicole Grey, Tony Okungbowa, Stephen Tyrone Williams, da Danai Gurira.[1] Fim din ya fara ne a ranar 23 ga watan Janairun shekara ta 2011, a bikin fina-finai na Sundance na shekara ta 2011 kuma an sake shi a Amurka a ranar 27 ga Afrilu, 2012. [2]
Djibril, wani matashi dan kasar Senegal, yana kokarin yin rayuwa a kan titunan Harlem a New York.Wani mawaƙi mai son, yana fatan wata rana ya sami yarjejeniyar rikodin, amma bayan shekaru huɗu a Amurka har yanzu yana rayuwa tare ta hanyar sayar da CDs a kan titi da kuma yin wasan kwaikwayo a matsayin mai aikawa tare da taimakon moped dinsa.Don tara isasshen kuɗi don yin kundi, Djibril ya yarda ya yi aiki ga Bekay, mai karuwanci da mai ba da rance.Manufar Djilbri ta cika mafarkinsa ta katse lokacin da ya sadu da Trini, karuwa da ke aiki ga Bekay.Djibril ya yi hadari ga komai don ceton Trini daga rayuwarta mara kyau
== Makirci ==
Djibril, wani matashi dan kasar Senegal, yana kokarin yin rayuwa a kan titunan Harlem a New York.Wani mawaƙi mai son, yana fatan wata rana ya sami yarjejeniyar rikodin, amma bayan shekaru huɗu a Amurka har yanzu yana rayuwa tare ta hanyar sayar da CDs a kan titi da kuma yin wasan kwaikwayo a matsayin mai aikawa tare da taimakon moped dinsa.Don tara isasshen kuɗi don yin kundi, Djibril ya yarda ya yi aiki ga Bekay, mai karuwanci da mai ba da rance.Manufar Djilbri ta cika mafarkinsa ta katse lokacin da ya sadu da Trini, karuwa da ke aiki ga Bekay.Djibril ya yi hadari ga komai don ceton Trini daga rayuwarta mara kyau.
== Masu ba da labari ==
<templatestyles src="Div col/styles.css" />
== Karɓar baƙi ==
A cikin bita mai kyau, Wesley Morris na The Boston Globe ya rubuta, "'Restless City' yana da kyau tare da yanayi", kuma "akwai mafarki mai ban sha'awa ga rayuwa a [Dosunmu's] Harlem kamar yadda ya saba da maganin rayuwa" na wasu fina-finai. Ernest Hardy na The Village Voice ya ce, "An fada a cikin salon elliptical tare da saurin tafiya da saurin motsawa wanda ke ɗaukar wasu ana amfani da su, ƙarfin da ikon fim ɗin yana cikin hotunan waka, a hanyar da Dosunmu da mai daukar hoto Bradford Young ke amfani da haske da abun da ke ciki don yin kusan kowane firam (bayani mai ban sha'awa; kusa da fuska da ƙafafuwa; saurin motsa jiki a kan titunan birni) mai ban mamaki.
== Manazarta ==
S{{Reflist}}
d0szeh6qotou2mgblhdchh1twqp5up9
973446
973445
2026-10-29T20:59:11Z
Yakubu manya
45962
973446
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Div col/styles.css" />{{Reflist}}{{Databox}}
Restless City fim ne mai zaman kansa na wasan kwaikwayo na 2011 wanda Eugene M. Gussenhoven ya rubuta kuma Andrew Dosunmu ya ba da umarni.Tauraruwar ta Sy Alassane, Sky Nicole Grey, Tony Okungbowa, Stephen Tyrone Williams, da Danai Gurira.[1] Fim din ya fara ne a ranar 23 ga watan Janairun shekara ta 2011, a bikin fina-finai na Sundance na shekara ta 2011 kuma an sake shi a Amurka a ranar 27 ga Afrilu, 2012. [2]
Djibril, wani matashi dan kasar Senegal, yana kokarin yin rayuwa a kan titunan Harlem a New York.Wani mawaƙi mai son, yana fatan wata rana ya sami yarjejeniyar rikodin, amma bayan shekaru huɗu a Amurka har yanzu yana rayuwa tare ta hanyar sayar da CDs a kan titi da kuma yin wasan kwaikwayo a matsayin mai aikawa tare da taimakon moped dinsa.Don tara isasshen kuɗi don yin kundi, Djibril ya yarda ya yi aiki ga Bekay, mai karuwanci da mai ba da rance.Manufar Djilbri ta cika mafarkinsa ta katse lokacin da ya sadu da Trini, karuwa da ke aiki ga Bekay.Djibril ya yi hadari ga komai don ceton Trini daga rayuwarta mara kyau
== Makirci ==
Djibril, wani matashi dan kasar Senegal, yana kokarin yin rayuwa a kan titunan Harlem a New York.Wani mawaƙi mai son, yana fatan wata rana ya sami yarjejeniyar rikodin, amma bayan shekaru huɗu a Amurka har yanzu yana rayuwa tare ta hanyar sayar da CDs a kan titi da kuma yin wasan kwaikwayo a matsayin mai aikawa tare da taimakon moped dinsa.Don tara isasshen kuɗi don yin kundi, Djibril ya yarda ya yi aiki ga Bekay, mai karuwanci da mai ba da rance.Manufar Djilbri ta cika mafarkinsa ta katse lokacin da ya sadu da Trini, karuwa da ke aiki ga Bekay.Djibril ya yi hadari ga komai don ceton Trini daga rayuwarta mara kyau.
== Masu ba da labari ==
<templatestyles src="Div col/styles.css" />
== Karɓar baƙi ==
A cikin bita mai kyau, Wesley Morris na The Boston Globe ya rubuta, "'Restless City' yana da kyau tare da yanayi", kuma "akwai mafarki mai ban sha'awa ga rayuwa a [Dosunmu's] Harlem kamar yadda ya saba da maganin rayuwa" na wasu fina-finai. Ernest Hardy na The Village Voice ya ce, "An fada a cikin salon elliptical tare da saurin tafiya da saurin motsawa wanda ke ɗaukar wasu ana amfani da su, ƙarfin da ikon fim ɗin yana cikin hotunan waka, a hanyar da Dosunmu da mai daukar hoto Bradford Young ke amfani da haske da abun da ke ciki don yin kusan kowane firam (bayani mai ban sha'awa; kusa da fuska da ƙafafuwa; saurin motsa jiki a kan titunan birni) mai ban mamaki.
== Manazarta ==
S{{Reflist}}
sonnmt2x7k9wu22j9wr55e40svbc6s5
Daniel Etim Effiong
0
62171
973312
973159
2026-10-29T12:10:55Z
Baby juuu
38856
973312
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An haifi Etim Effiong a [[Jaji, Najeriya|Jaji]] a [[Kaduna (jiha)|Jihar Kaduna]], Najeriya .A lokacin ƙuruciyarsa ya zauna a Benin City, [[Edo|Jihar Edo]]; [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]]; da [[Abuja]] .Mahaifinsa, tsohon Lieutenant Colonel Moses Effiong, an yanke masa hukuncin ɗaurin rai da rai bayan an yi masa zargi da ƙarya a juyin mulkin Mamman Vatsa na shekarar alif 1985 a lokacin mulkin [[Ibrahim Babangida]] .An tura shi kurkuku lokacin da Etim Effiong ke da shekara guda.Mahaifiyarsa ta mutu lokacin da yake dan shekara hudu a kan hanyarsa ta ziyarci mijinta a kurkuku.<ref>{{Cite web |date=2025-06-05 |title=Daniel Etim Effiong Biography - 88Lately |url=https://88lately.com/daniel-etim-effiong-biography/ |access-date=2025-11-28 |language=en-US}}</ref> An saki mahaifin Etim Effiong a 1993 kuma shugaban kasa [[Muhammadu Buhari]] ya ba shi cikakken gafarar shugaban kasa a 2020 .<ref>{{Cite web |title=Why My Dad Was Sentenced to Life Imprisonment - Daniel Etim-Effiong |url=https://vocal.media/humans/why-my-dad-was-sentenced-to-life-imprisonment-daniel-etim-effiong |access-date=2025-11-28 |website=Humans |language=en}}</ref>
An haifi Etim Effiong a Jaji a Jihar Kaduna, Najeriya .A lokacin ƙuruciyarsa ya zauna a Benin City, Jihar Edo; Jihar Legas; da Abuja .Mahaifinsa, tsohon Lieutenant Colonel Moses Effiong, an yanke masa hukuncin ɗaurin rai da rai bayan an yi masa zargi da ƙarya a juyin mulkin Mamman Vatsa na 1985 a lokacin mulkin Ibrahim Babangida .An tura shi kurkuku lokacin da Etim Effiong ke da shekara guda.Mahaifiyarsa ta mutu lokacin da yake dan shekara hudu a kan hanyarsa ta ziyarci mijinta a kurkuku.[1] An saki mahaifin Etim Effiong a 1993 kuma shugaban kasa Muhammadu Buhari ya ba shi cikakken gafarar shugaban kasa a 2020 .[2][3][4]
Ya halarci makarantar St. Mary's Private School a [[Tsibirin Lagos|Tsibirin Legas]], Jihar Legas, sannan ya biyo bayan Kwalejin Gwamnati, [[Ikorodu]], kuma a Jihar Legasa, don karatun sakandare.Ya sami digiri a fannin Injiniyan sunadarai a [[Minna]]" id="mwMw" rel="mw:WikiLink" title="Federal University of Technology, Minna">Jami'ar Fasaha ta Tarayya da ke Minna, [[Neja|Jihar Nijar]] .Bayan ɗan gajeren lokaci yana aiki a matsayin injiniya a masana'antar mai da iskar gas, ya ci gaba da karatun fim, rubutun allo da kuma ba da umarni a [[AFDA, Makaranta don Ƙarfafa Tattalin Arziki|Makarantar Fim ta AFDA]] a Afirka ta Kudu.
Bayan ya bar aikinsa na mai da iskar gas, ya zama mai samar da abun ciki ga [[Ndani TV|NdaniTV]] . <ref name="En">{{Cite web |date=February 27, 2020 |title=Bimbo Ademoye, Daniel Etim Effiong, Reminisce and other promising stars to watch out for |url=https://encomium.ng/7th-amvca-bimbo-ademoye-daniel-etim-effiong-reminisce-and-other-promising-stars-to-watch-out-for/ |access-date=October 23, 2020 |publisher=Encomium}}</ref>
Farawa a farkon shekarun 2010, Etim Effiong ya ɗauki matsayi a cikin jerin yanar gizo da talabijin waɗanda suka haɗa da Goddammit It's Monday (2012), ''[[Gidi Up]]'' (2013), ''Mataimakin Madams'', Castle da Castle (2018) da The Men's Club (2018).
A cikin 2017, ya ba da umarnin wasan kwaikwayo na minti biyar mai taken Prey wanda ke nuna [[Tope Tedela]] da Odenike Odetola . <ref>{{Cite web |date=December 12, 2017 |title=He Directed…She Produced! WATCH Toyosi & Daniel Etim-Effiong's Short Film "Prey" on BN TV |url=https://www.bellanaija.com/2017/12/directed-produced-watch-toyosi-daniel-etim-effiongs-short-film-prey-bn-tv/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref>
A cikin 2018, ya fara yin fim dinsa na farko a cikin wasan kwaikwayo na New Money .Nasarar da ya samu ta zo ne a shekara mai zuwa a fim din wasan kwaikwayo na Kenya, Shirin B, tare da [[Sarah Hassan]] da [[Catherine Kamau|Catherine Kamau Karanja]] kuma yana wasa da Shugaba na Najeriya na kamfanin Nairobi.<ref>{{Cite web |date=January 30, 2020 |title=Plan B |url=https://paukwa.or.ke/plan-b/ |access-date=October 23, 2020 |publisher=Paukwa}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 15, 2019 |title=Plan B |url=https://www.nollywoodreinvented.com/2019/02/plan-b.html |access-date=October 23, 2020 |publisher=Nollywood Reinvented}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 14, 2020 |title=7 Nigerian movies you can enjoy with bae in February |url=https://stories.showmax.com/7-nigerian-movies-you-can-enjoy-with-bae-in-february/ |access-date=October 23, 2020 |publisher=Showmax Stories}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 14, 2019 |title=#BNMovieFeature – Valentine's Day Special: WATCH Lowla Dee's "Plan B" starring Daniel Etim Effiong, Lenana Kariba, Sarah Hassan |url=https://www.bellanaija.com/2019/02/bnmoviefeature-valentines-day-special-watch-lowla-dees-plan-b-starring-daniel-etim-effiong-lenana-kariba-sarah-hassan/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref> Ya lashe kyautar Best Actor a Comedy a 7th [[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|AMVCA]] awards 2020 saboda rawar da ya taka.<ref name="En" />
A cikin 2020, ya fara zama darektan tare da Fish Bone, wani ɗan gajeren fim wanda ya magance batun yaudarar miyagun ƙwayoyi, kuma ya fito tare da [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] da Moshood Fattah . <ref>{{Cite web |date=May 1, 2020 |title=Editi Effiong's "Fishbone" Is Perfect for Movie Night {{!}} Watch on BN TV |url=https://www.bellanaija.com/2020/05/fishbone-movie-editi-effiong/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref> A wannan shekarar ya bayyana a cikin Storm, wani ɗan gajeren lokaci tare da Ike Onyema da Atteh 'SirDee' Daniel kuma Michael 'AMA Psalmist' Akinrogunde ne ya ba da umarni.<ref>{{Cite web |date=July 13, 2020 |title=Diane Russet's Short Film "Storm" Proves Love can be Found in the Most Unexpected Circumstances |url=https://www.bellanaija.com/2020/07/diane-russet-short-film-storm/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref> Har ila yau, a cikin 2020, an saki fim dinsa na farko, shirin Netflix Skin, wanda ya binciki batun launi a Najeriya.Ya ƙunshi [[Beverly Naya]] wanda kuma ya yi aiki a matsayin furodusa. <ref>{{Cite web |last=Okiche |first=Wilfred |date=July 8, 2020 |title=Film Review: The triumphs and layered questions of Daniel Etim Effiong's Skin |url=https://ynaija.com/film-review-the-moral-failures-of-daniel-etim-effiongs-skin/ |access-date=October 23, 2020 |website=YNaija}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwosu |first=IK |date=July 7, 2020 |title=Beverly Naya's "Skin" Has Helped Young Girls Reconsider Bleaching |url=https://www.bellanaija.com/2020/07/beverly-naya-skin-documentary-exclusive-interview/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 10, 2020 |title=Beverly Naya's "Skin" Documentary Is Coming To Netflix Soon |url=https://www.bellanaija.com/2020/06/beverly-naya-skin-documentary/ |access-date=October 24, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref>
A cikin 2021, ya fito a cikin Collision Course, fim din [[Bolanle Austen-Peters]] wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar [[End SARS|#EndSars]].A wannan shekarar, ya sake taka rawar da ya taka a karo na biyu na jerin wasan kwaikwayo na shari'a na Netflix, ''Castle da Castle.'' . <ref>{{Cite web |last=Kan |first=Toni |date=2022-08-28 |title=Echoes of #Endsars as "Collision Course" wows towards Netflix premiere — Chris Iheuwa |url=https://thelagosreview.ng/echoes-of-endsars-as-collision-course-wows-towards-netflix-premiere-chris-iheuwa/ |access-date=2025-11-29 |website=The Lagos Review |language=en-US}}</ref>
Ya sami lambar yabo ta Mafi kyawun Actor saboda rawar da ya taka a ''[[Kofa (fim 2022)|Kofa]]'' a bikin fina-finai na Afirka a 2022 kuma an zabi shi don Mafi kyawun A actor a 2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards .Ya kuma sami gabatarwa ga [[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]] don Mafi kyawun Actor a Matsayin Jagora don Jolly Roger, wasan kwaikwayo na aikata laifuka na Netflix.Ya bayyana a cikin Blood Sisters, mai ban tsoro da kuma jerin shirye-shiryen Najeriya na farko na Netflix wanda ya kai saman 10 a cikin ƙasashe 30. ''Selina,'' wanda aka saki don YouTube, ya kasance sananne ne don kasancewa misali na farko na yiwuwar kudi na dandalin gudana ga masu shirya fina-finai na Nollywood.Fim din ya fito da Etim Effiong da Bimbo Ademoye a matsayin masoya biyu daga asali daban-daban.Masu sauraro sun karɓa sosai kuma ''Selina 2'' da ''Selina 3'' sun biyo baya a wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=2025-02-12 |title=The 20 Greatest Romantic Nollywood Films of All Time - What Kept Me Up |url=https://whatkeptmeup.com/nollywood-movies/the-20-greatest-romantic-nollywood-films-of-all-time/ |access-date=2025-11-28 |language=en-US}}</ref>
A cikin 2023, ya fito a fina-finai da yawa, ciki har da A Weekend To Forget, wanda ya yi aiki sosai a ofishin jakadancin Najeriya; <ref>{{Cite web |title=The Top-Grossing Films of 2023 & 2024 – BusinessDay Intelligence |url=https://businessdayintelligence.ng/the-top-grossing-films-of-2023-2024/ |access-date=2025-11-28 |language=en-US}}</ref> fim din [[Niyi Akinmolayan]] [[Mikolo (fim)|''Mikolo'']], fim din rayuwa da fim din fantasy na iyali; Different Strokes, wasan kwaikwayo na soyayya na [[Biodun Stephen]]; <ref>{{Cite web |title=Different Strokes {{!}} Nollywood Reinvented |url=https://nollywoodreinvented.com/2024/03/different-strokes.html |access-date=2025-11-28 |language=en-US}}</ref> da ''Selina''<nowiki/>'s Wedding, kashi na huɗu na jerin fina-fukan Selina. <ref>{{Cite web |title=Selina's Wedding {{!}} Nollywood Reinvented |url=https://nollywoodreinvented.com/2023/10/selinas-wedding.html |access-date=2025-11-28 |language=en-US}}</ref> Ya kuma fito a cikin A Young Time Ago da Lily of the Valley, fitowar YouTube tare da [[Nancy Isime]] .<ref>{{Cite web |date=2023-09-08 |title="A Young Time Ago" Review: Subtle but Visible Misogyny Takes Front Row in the Tolu Lordtanner-Directed Drama - Afrocritik |url=https://afrocritik.com/a-young-time-ago-review-subtle-but-visible-misogyny-takes-front-row-in-the-tolu-lordtanner-directed-drama/ |access-date=2025-11-28 |language=en}}</ref>
A cikin 2024, ya fito a cikin ''[[Òlóturé|Olotūré]]'': The Journey, wani jerin shirye-shiryen Netflix da suka biyo bayan wasan kwaikwayo na Mo Abudu wanda ya samar da Òlòtûré (2019).
A cikin 2025, ya ba da umarni kuma ya fito a cikin The Herd, wani labari mai ban tsoro wanda ya biyo bayan sace wani rukuni na mutane da 'yan bindiga da ke nuna kansu a matsayin makiyaya.An sake shi a cikin fina-finai a watan Oktoba, an fara shi a Netflix a ranar 21 ga watan Nuwamba, ya kai lamba daya a kan jadawalin Najeriya na dandalin. <ref name=":2">{{Cite web |last=Dufe |first=Sahndra Fon |date=2025-11-24 |title=Daniel Etim Effiong's "The Herd" Arrives on No 1 on Netflix Nigeria - And the Conversation Has Already Begun |url=https://www.blackfilmwire.com/post/daniel-etim-effiong-s-the-herd-arrives-on-no-1-on-netflix-nigeria-and-the-conversation-has-alrea |access-date=2025-11-28 |website=Black Film Wire |language=en}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable plainrowheaders" style="width:100%; margin:auto; background:#fff;"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
!Ref
|-
| rowspan="2" |2025
|''[[The Herd (fim na 2025)|Garken]]''
|
|Har ila yau darektan
|<ref name=":2" />
|-
|''[[Aso Ebi Diaries|Rubuce-rubucen Aso Ebi]]''
|
|[[Biodun Stephen]] ne ya shirya
|
|-
| rowspan="7" |2023
|''Barage''
|Matsakaicin
|Emmanuel Akaemeh ne ya shirya
|
|-
|''Bikin auren Selina''
|Ruuben
|tare da Bimbo Ademoye, Oluwaseun Ayinde
|
|-
|''Lokacin Ƙuruciya da ya gabata''
|Tsohon Tayo
|tare da Sophie Alakija, Omobola Akinde
|
|-
|''[[A Weekend To Forget (fim)|A karshen mako da za a manta da shi]]''
|Shima
|Damola Ademola ne ya shirya
|
|-
|''Lily na kwarin''
|Bily
|tare da Nancy Isime, Olaye Benjamin
|
|-
|''[[Mikolo (fim)|Mikolo]]''
|Maleek (mahaifin)
|Niyi Akinmolayan ne ya shirya
|<ref name="MilMstImpFilm_Med">{{Cite web |last=Titiloye |first=Ladipo |date=2023-08-24 |title=Why Niyi Akinmolayan's Mikolo is Nigeria's Most Important Film of the Year |url=https://ladipotitiloye.medium.com/why-niyi-akinmolayans-mikolo-is-nigeria-s-most-important-film-of-the-year-61591c4e2c9d |access-date=2024-02-16 |website=Medium |language=en}}</ref>
|-
|''Strokes daban-daban''
|Khalid
|Tare da Lateef Adedimeji, Shaffy Bello
|
|-
| rowspan="3" |2022
|''[[Kofa (fim 2022)|Kofa]]''
|Wale
|Kyautar AFRIFF da kuma gabatarwa ta AMVCA
|<ref name=":1">{{Cite web |date=14 November 2022 |title=Jude Idada's 'Kofa' nabs 3 major awards at AFRIFF 2022 {{!}} Pulse Nigeria |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/jude-idadas-kofa-nabs-3-major-awards-at-afriff-2022/nlhklnp |access-date=2022-11-16 |website=www.pulse.ng |language=en}}</ref>
|-
|''Selina''
|Ruuben
|Tare da Bimbo Ademoye, Ivy Antiev
|
|-
|''Mai farin ciki Roger''
|Ruwa
|Nomin da aka samu a gasar cin kofin fim din Afirka
|
|-
|2021
|''[[Still Falling|Har yanzu yana faɗuwa]]''
|Kyaftin Lagi
|Tare da [[Sharon Ooja]]
|
|-
| rowspan="3" |2020
|''Fata''
|Daraktan
|Shirin da ke nuna [[Eku Edewor]] da [[Beverly Naya]]
|<ref>{{Cite web |title=SKIN |url=https://www.urbanworld.org/2019/skin |access-date=2021-02-14 |website=Urbanworld |language=en-US}}</ref>
|-
|''Guguwa''
|Guguwa
|Gajeren fim tare da [[Diane Russet]]
|
|-
|''Kashi na Kifi''
|Sufeto
|Takaitaccen fim tare da [[Shafy Bello]] da Moshood Fattah
|<ref name="bellanaija.com">{{Cite web |last=Tv |first=Bn |date=2020-05-01 |title=Editi Effiong's "Fishbone" Is Perfect for Movie Night {{!}} Watch on BN TV |url=https://www.bellanaija.com/2020/05/fishbone-movie-editi-effiong/ |access-date=2021-02-14 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2019
|''[[Òlóturé|Olotūré]]''
|Tony
|Tare da Beverly Osu, Blossom Chukwujekwu, Ada Ameh
|<ref>{{Cite web |last=nollywoodreinvented |date=2020-10-05 |title=Òlòtūré |url=https://www.nollywoodreinvented.com/2020/10/oloture.html |access-date=2021-02-14 |website=Nollywood Reinvented |language=en-US}}</ref>
|-
|''[[Makate Must Sell|Dole ne a sayar da shi]]''
|Gbenro
|Tare da Igwe 2pac, Toyin Ibrahim, Diipo Adeusi
|
|-
|''[[Plan B (2019 fim)|Shirin B]]''
|Dele Coker
|Matsayin jagora
|<ref>{{Cite web |last=nollywoodreinvented |date=2019-02-15 |title=Plan B |url=https://www.nollywoodreinvented.com/2019/02/plan-b.html |access-date=2021-02-14 |website=Nollywood Reinvented |language=en-US}}</ref>
|-
|2018
|''[[New Money (fim na 2018)|Sabon Kudi]]''
|Ganiyu Osamede
|Tare da Dakore Akande
|
|-
|2017
|''Abin da aka fara ganinsa''
|Daraktan
|Takaitaccen ɗan gajeren lokaci
|<ref name="bellanaija.com" />
|}
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
!Ref
|-
|2022
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Mafi kyawun Actor a Matsayin Jagora
|''Mai farin ciki Roger''|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |title=Africa Movie Academy Awards: Adjetey Anang wins, check out full list of winners – MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/africa-movie-academy-awards-adjetey-anang-wins-check-out-full-list-of-winners/ |access-date=2025-02-14 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}</ref>
|-
|2022
|[[Africa International Film Festival|Bikin Fim na Duniya na Afirka]]
|Mafi kyawun Actor a cikin Drama, Movie ko TV Series
| rowspan="2" |''Kofa''|{{Won}}
|<ref name=":1" />
|-
|2023
|[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun Actor a cikin Comedy Drama, Movie ko TV Series|{{Nom}}
|<ref name="Lawal 2023">{{Cite web |last=Lawal |first=Khadijat |date=2023-05-21 |title=AMVCA 2023: Full List Of Winners |url=https://www.channelstv.com/2023/05/21/amvca-2023-full-list-of-winners/amp/ |access-date=2023-06-10 |website=Channels Television}}</ref>
|}
Ainihin Eong ya auri Toyosi Etim-Effiong tun daga 4 ga Nuwamba 2017.Sun fara haduwa a watan Agustan 2016 yayin da suke aiki a kan aikin.<ref>{{Cite web |date=November 28, 2017 |title=WEDDINGSBN Celebrity Weddings: Toyosi Phillips & Daniel Etim Effiong's #3StrandCord #YorubaEfikMergerBellaNaija Weddings |url=https://www.bellanaija.com/2017/11/toyosi-phillips-and-etim-effiongs-3strandcord-wedding/ |access-date=October 23, 2020 |publisher=Bella Naija}}</ref> Ma'auratan sun yi maraba da ɗansu na farko, jariri, a watan Janairun 2019. <ref>{{Cite web |date=January 16, 2019 |title=Toyosi and Daniel Etim Effiong's baby girl is here and she is so cute! |url=https://www.informationnigeria.com/2019/01/toyosi-and-daniel-etim-effiongs-baby-girl-is-here-and-she-is-so-cute.html |access-date=October 22, 2020 |publisher=Information Nigeria}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hxa029sca92k8o2nmnj7c216tys20v4
Chris Iheuwa
0
62331
973330
972913
2026-10-29T12:29:52Z
Baby juuu
38856
/* Rikici game da satar mutane */
973330
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Chris Iheuwa (Listenⓘ) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, mai yin fim kuma ɗaya daga cikin masu gabatarwa na Masana'antar Nollywood . [1][2] Shi ne mataimakin shugaban kungiyar 'yan wasan kwaikwayo ta Najeriya . [3] An san shi da rawar da ya taka a cikin Rattle Snake (1995), Phone Swap (2012), Joba (2019), The Second Bed (2020), La Femme Anjola (2020), Stranger (2022). [2][3][4]
== Ilimi ==
Ya sami digiri na farko daga wasan kwaikwayo a [[Jami'ar Ibadan]] da kuma digiri na Masters a Jami'an Legas .
== Rikici game da satar mutane ==
An kusan sace Iheuwa a shekarar (2021). An yaudare shi zuwa wani wuri da ba a sani ba a Port Harcourt inda 'yan sanda suka cece shi.
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
|+
!'''Shekarar da aka samar'''
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2024
|''Shiru''
|Mai yanke hukunci
|Wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2023
|''[[Otal din Labamba]]''
|Shugaba
|Comedy / Laifi
|-
|''Al'amarin Lahadi''
|Sam
|Soyayya
|-
| rowspan="6" |2022
|''Ran Mi Lowo (Ku taimake Ni) ''
|
|
|-
|''Kasancewa''
|Tsofaffi
|Wasan kwaikwayo
|-
|''Wata Yunin da ke da launin shudi''
|
|
|-
|[[The Wildflower|''Furen daji'']]
|Barrister Tosan
|
|-
|[[Sisters Blood (2022 TV series)|''<nowiki/>'Yan uwa mata na jini'']]
|Kawun Saratu
|Ƙananan jerin shirye-shiryen talabijin
|-
|''Baƙi''
|Dokta Olatunde
|
|-
| rowspan="13" |2021
|''Ka bar Bayani''
|Barr. Jembewon
|
|-
|''[[What Happened at St James|Abin da ya faru a St James]]''
|
|
|-
|''[[Movement-Japa|Motsi na Japa]]''
|Uncle Willie
|Shirye-shiryen talabijin
|-
|''[[Progressive Tailors Club|Kungiyar Masu Tattalin Arziki]]''
|Daddy Junior
|
|-
|''[[Charge and Bail (fim)|Haraji da Bail]]''
|Alkalin Kunle
|
|-
|[[13 Letters (fim)|''13 Wasiƙu'']]
|
|Comedy / Drama
|-
|''[[Shadow Parties|Ƙungiyoyin Inuwa]]''
|Ben Akuga
|Ayyuka
|-
|''An kulle shi''
|Shugaba 'yan sanda
|Takaitaccen
|-
|[[Prophetess (fim)|''Annabi'']]
|Baba Osaze
|Comedy / Drama
|-
|''[[La Femme Anjola|Matar Anjola]]''
|Odera Kalu
|
|-
|''Talakawa''
|Adekunle
|
|-
|''Nkiru na Musamman''
|Shugaba
|
|-
|''[[The Cleanser (fim)|Mai tsaftacewa]]''
|
|Wasan kwaikwayo
|-
|2020
|''[[Introducing the Kujus|Gabatar da Kujus]]''
|Otunba
|
|-
| rowspan="2" |2019
|''[[Your Excellency (fim)|Mai Girma]]''
|Sanata Adebayo
|
|-
|[[Love Is War (2019 film)|''Ƙauna Yaƙi ce'']]
|Injiniya Obaseki
|
|-
| rowspan="2" |2018
|''[[The Delivery Boy|Yaron Bayarwa]]''
|
|
|-
|''Ya yi farin ciki''
|Mista Collins
|
|-
| rowspan="2" |2017
|''[[Isokin|Isoken]]''
|Uncle Mike
|
|-
|''Gimbiya ta Daddy''
|
|
|-
|2014
|''Ka mika wuya ga Kaisar''
|
|
|-
|2012
|''[[Phone Swap|Sadarwar Wayar Wayar Way]]''
|Tony
|Comedy / Romance
|-
| rowspan="2" |1999
|[[Karishika|''Karishika na II'']]
|
|
|-
|''Rattlesnake 3''
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|1997
|''[[Owo Blow|Ruwan Ruwan Ruwa]]''
|
|
|-
| rowspan="2" |1995
|[[Rattlesnake (fim, 1995)|''Rattlesnake 2'']]
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|[[Rattlesnake (fim, 1995)|''Rattlesnake'']]
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
c32ny8laki5u41rxdsqux25891kbvmi
973331
973330
2026-10-29T12:31:25Z
Baby juuu
38856
973331
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Chris Iheuwa ( ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, mai yin fim kuma ɗaya daga cikin masu gabatarwa na Masana'antar Nollywood . [1][2] Shi ne mataimakin shugaban kungiyar 'yan wasan kwaikwayo ta Najeriya . [3] An san shi da rawar da ya taka a cikin Rattle Snake (1995), Phone Swap (2012), Joba (2019), The Second Bed (2020), La Femme Anjola (2020), Stranger (2022). [2][3][4]
== Ilimi ==
Ya sami digiri na farko daga wasan kwaikwayo a [[Jami'ar Ibadan]] da kuma digiri na Masters a Jami'an Legas .
== Rikici game da satar mutane ==
An kusan sace Iheuwa a shekarar (2021). An yaudare shi zuwa wani wuri da ba a sani ba a Port Harcourt inda 'yan sanda suka cece shi.
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
|+
!'''Shekarar da aka samar'''
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2024
|''Shiru''
|Mai yanke hukunci
|Wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2023
|''[[Otal din Labamba]]''
|Shugaba
|Comedy / Laifi
|-
|''Al'amarin Lahadi''
|Sam
|Soyayya
|-
| rowspan="6" |2022
|''Ran Mi Lowo (Ku taimake Ni) ''
|
|
|-
|''Kasancewa''
|Tsofaffi
|Wasan kwaikwayo
|-
|''Wata Yunin da ke da launin shudi''
|
|
|-
|[[The Wildflower|''Furen daji'']]
|Barrister Tosan
|
|-
|[[Sisters Blood (2022 TV series)|''<nowiki/>'Yan uwa mata na jini'']]
|Kawun Saratu
|Ƙananan jerin shirye-shiryen talabijin
|-
|''Baƙi''
|Dokta Olatunde
|
|-
| rowspan="13" |2021
|''Ka bar Bayani''
|Barr. Jembewon
|
|-
|''[[What Happened at St James|Abin da ya faru a St James]]''
|
|
|-
|''[[Movement-Japa|Motsi na Japa]]''
|Uncle Willie
|Shirye-shiryen talabijin
|-
|''[[Progressive Tailors Club|Kungiyar Masu Tattalin Arziki]]''
|Daddy Junior
|
|-
|''[[Charge and Bail (fim)|Haraji da Bail]]''
|Alkalin Kunle
|
|-
|[[13 Letters (fim)|''13 Wasiƙu'']]
|
|Comedy / Drama
|-
|''[[Shadow Parties|Ƙungiyoyin Inuwa]]''
|Ben Akuga
|Ayyuka
|-
|''An kulle shi''
|Shugaba 'yan sanda
|Takaitaccen
|-
|[[Prophetess (fim)|''Annabi'']]
|Baba Osaze
|Comedy / Drama
|-
|''[[La Femme Anjola|Matar Anjola]]''
|Odera Kalu
|
|-
|''Talakawa''
|Adekunle
|
|-
|''Nkiru na Musamman''
|Shugaba
|
|-
|''[[The Cleanser (fim)|Mai tsaftacewa]]''
|
|Wasan kwaikwayo
|-
|2020
|''[[Introducing the Kujus|Gabatar da Kujus]]''
|Otunba
|
|-
| rowspan="2" |2019
|''[[Your Excellency (fim)|Mai Girma]]''
|Sanata Adebayo
|
|-
|[[Love Is War (2019 film)|''Ƙauna Yaƙi ce'']]
|Injiniya Obaseki
|
|-
| rowspan="2" |2018
|''[[The Delivery Boy|Yaron Bayarwa]]''
|
|
|-
|''Ya yi farin ciki''
|Mista Collins
|
|-
| rowspan="2" |2017
|''[[Isokin|Isoken]]''
|Uncle Mike
|
|-
|''Gimbiya ta Daddy''
|
|
|-
|2014
|''Ka mika wuya ga Kaisar''
|
|
|-
|2012
|''[[Phone Swap|Sadarwar Wayar Wayar Way]]''
|Tony
|Comedy / Romance
|-
| rowspan="2" |1999
|[[Karishika|''Karishika na II'']]
|
|
|-
|''Rattlesnake 3''
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|1997
|''[[Owo Blow|Ruwan Ruwan Ruwa]]''
|
|
|-
| rowspan="2" |1995
|[[Rattlesnake (fim, 1995)|''Rattlesnake 2'']]
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|[[Rattlesnake (fim, 1995)|''Rattlesnake'']]
|Bala
|Wasan kwaikwayo
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
orunbseobj8axo1xto8ojs2m8y4kv4q
Hukumar Ilimi ta bai ɗaya (Najeriya)
0
62338
973646
886447
2026-10-30T08:42:38Z
Santa MMD
23886
973646
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:PGDE Benchmark approved by the Education Committee of the Teachers Registration Council of Nigeria.pdf|thumb|Malamai masu koyar ilimin a Najeriya]]
'''Hukumar kula da ilimin bai ɗaya''' da aka fi sani da '''UBEC,''' wata hukuma ce [[Gwamnatin Tarayyar Najeriya|ta gwamnatin tarayyar Najeriya]] wacce ke da hurumin tsarawa da dai-daita duk shirye-shiryen Ilimi na bai daya da ya tsara mafi karancin ma'auni na ilimin farko a Najeriya.
[[Fayil:The Federal College of Education (Technical) Gombe logo.jpg|thumb|Tambarin gombe na kwalegin ilimi]]
An kafa Hukumar Kula da Ilimi ta Duniya (UBEC) ta Dokar Wajibi, Ilimin Ganowa Kyauta da sauran Dokokin da ke da alaƙa na 2004 don kawar da jahilci da talauci tare da haɓaka ci gaban ƙasa, wayewar siyasa da haɗin kan ƙasa. don cika falsafar kasa da manufofin ilimi wanda ke yin nuni da burin kasar na ci gaban zamantakewa, tattalin arziki da siyasa.
== Tarihi ==
A shekarar 1999 ne gwamnatin tarayyar Najeriya ta fara ɓullo da shirin samar da ilimi na bai ɗaya a fannin ilimi da nufin samar da damammaki da kuma tabbatar da ingancin ilimi a Najeriya. Shirin UBE a matsayin shirin ilimi na asali kyauta, na duniya, kuma wajibi ne daga baya ya goyi bayan Dokar UBE ta 2004, wadda tayi tanadin ilimi na asali wanda ya kunshi [[Early Childhood Care and Education|Kula da Yara da Ilimi (ECCE)]], Ilimin Firamare da [[Junior Secondary School|Karamin Sakandare]].
Ana dai kallon shirin a matsayin nuni da irin yadda Najeriyar ta himmatu wajen bin ka'idoji da tarukan ilimi a duniya. Waɗannan sun haɗa da Haƙƙin Yarjejeniyar Yara (1989) da Sanarwa ta Duniya kan Ilimi ga Kowa da Tsarin Ayyukan Aiki don saduwa da Buƙatun Koyo (1990). Daya daga cikin babban burin shirin na UBE shine tabbatar da cewa duk yara, ba tare da la'akari da kabila, addini, aji ko jinsi ba, sun sami damar samun ingantaccen ilimi na asali. Don haka Samun dama, daidaito da inganci sune manyan abubuwan da shirin UBE ke bi.
== Umarni ==
Dokar Hukumar Ilimi ta Duniya (UBEC) (UBE Act, 2004) ta kafa hukumar a matsayin hukumar shiga tsakani da ke da alhakin raba kudaden gwamnatin tarayya na ci gaban ilimi na bai daya ga jihohi da sauran masu ruwa da tsaki da kuma dai-daita aiwatar da shirin na UBE a duk tsawon lokacin a Najeriya.
Dokar ta ayyana Basic ilimi da ya hada da: “Farkon kula da yara da ilimin ci gaba, shekaru tara na karatun boko (shekaru 6 na firamare da 3 na karamar sakandare, karatun manya da ba na boko ba, shirye-shiryen samun kwarewa da ilimi na musamman, kungiyoyi irinsu makiyaya da bakin haure, yara mata da manya, almajirai, yara kanana da nakasassu" (UBE Act,2004, shafi na 29).
Har'ila yau, ta ayyana ayyukan Hukumar da ta haɗa da:
* (a) tsara jagororin manufofi don nasarar aiwatar da Shirin Ilimi na Farko na Duniya a cikin Tarayya;
* (b) karban tallafin block daga Gwamnatin Tarayya tare da ware wa Jihohi da [[Ƙananan hukumomin Najeriya|Kananan Hukumomi]] da sauran hukumomin da abin ya shafa da ke aiwatar da ilimin bai daya da aka amince da shi kamar yadda kwamitin Hukumar ya shimfida da kuma amincewa da Gwamnatin Tarayya ta amince da shi. Majalisa; matukar dai Hukumar ba za ta fitar da irin wadannan kudade ba har sai ta gamsu cewa an yi amfani da kudaden da aka bayar a baya kamar yadda dokar ta tanada;
* (c) ya tsara mafi ƙanƙanta ma'auni na ilimi na asali a duk faɗin Najeriya daidai da manufofin ƙasa kan ilimi da umarnin Majalisar kan Ilimi ta ƙasa tare da tabbatar da sa ido sosai kan matakan;
* (d) bincika tare da ba Gwamnatin Tarayya shawara game da kudade da inganta ingantaccen ilimi a Najeriya;
* (e) tattara tare da shirya bayan tuntubar Jihohi da Kananan Hukumomi, da sauran masu ruwa da tsaki, tsare-tsare na lokaci-lokaci don daidaitawa da daidaita tsarin ci gaban ilimi a Najeriya gami da hanyoyin da za a iya shiga tsakani wajen samar da isassun kayayyakin ilimi na asali wadanda suka hada da: (i) Shawarwari ga Minista don samun dama daidai da isasshiyar ilimi a Najeriya; (ii) Samar da isassun wuraren ilimi a [[Najeriya|Nijeriya]]; da 12 (iii) tabbatar da cewa ana amfani da Manhajojin Ilimi na Basic da Manhajoji da sauran kayan koyarwa a cibiyoyin kula da yara da ci gaban yara, firamare da ƙananan sakandare a Najeriya;
* (f) gudanar da hadin gwiwa tare da Jihohi da Kananan Hukumomi a lokaci-lokaci, tantance ma'aikatan koyarwa da marasa koyarwa na dukkan cibiyoyin ilimi na asali a Najeriya;
* (g) Sa ido kan abubuwan da Gwamnatin Tarayya ke aiwatarwa a cikin aiwatar da ilimin asali;
* (h) gabatar da rahotannin ci gaba na lokaci-lokaci kan aiwatar da Ilimin Farko na Duniya ga Shugaban Kasa ta hannun Ministan; (i) daidaita aiwatar da ayyukan da suka shafi ilimi na duniya tare da haɗin gwiwar hukumomi masu zaman kansu da na bangarori daban-daban;
* (j) kulla alaka da hukumomin bayar da tallafi da sauran abokan ci gaba a al’amuran da suka shafi ilimi na asali;
* (k) haɓakawa da rarraba manhajoji da kayan koyarwa don ilimin asali a Najeriya;
* (l) kafa bankin bayanan ilimi da gudanar da bincike kan ilimin asali a Najeriya;
* (m) tallafa wa malamai da manajoji na ilimi na farko a Najeriya don inganta iyawar kasa;
* (n) gudanar da taron gangami da wayar da kan jama'a tare da yin hadin gwiwa tare da al'ummomi da duk masu ruwa da tsaki a harkar ilmin asali da nufin cimma burin gaba daya na Wajabcin Ilimi na Bai-daya kyauta a Najeriya;
* (o) gudanar da irin waɗannan ayyukan da suka dace kuma masu dacewa don aiwatar da ayyukanta a ƙarƙashin wannan Dokar; kuma
* (p) gudanar da irin waɗannan ayyuka kamar yadda Ministan zai iya ƙayyade lokaci zuwa lokaci.
Hukumar ta UBE ta kuma hada kai da Gwamnatocin Jihohi wajen gudanar da ayyukanta ta hanyar hukumar Ilimi ta kasa da kasa (SUBEB) da na kananan hukumomin Ilimi (LGEAs) da doka ta kafa da kowace majalisar Jiha ta kafa.
== Gudanarwa ==
Hukumar ta UBEC tana karkashin jagorancin babban sakataren da shugaban kasa ya nada bisa shawarar ma’aikatar ilimi. Mafi girman hukumar yanke shawara ta NCCE ita ce Hukumar Gudanarwa karkashin jagorancin shugaba da Sakatare (wanda shine sakataren zartarwa na hukumar) da mambobi. Mambobin kwamitin dai wakilai ne na ma’aikatun tarayya, cibiyoyi da kungiyoyin kwararru wadanda suka hada da Ma’aikatun Ilimi da Kudi na Tarayya, Kwalejojin Ilimi na Tarayya (Technical), Kwalejojin Ilimi na Tarayya (Na al’ada), Kwalejojin Ilimi na Jiha, Kwalejin Ilimi ta Najeriya da [[Kungiyar Malamai ta Najeriya|kungiyar Tarayyar Najeriya. na Malamai]].
== Duba kuma ==
* Hukumar Ilimi ta bai daya ta Jihar Ribas (RSUBEB)
== Manazarta ==
<references />
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.ubec.gov.ng/ UBEC Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607050729/https://www.ubec.gov.ng/ |date=2020-06-07 }}
tbrq58cln7hiazmtsdw3i0iqgf5kq3g
973647
973646
2026-10-30T08:42:55Z
Santa MMD
23886
/* Gudanarwa */
973647
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:PGDE Benchmark approved by the Education Committee of the Teachers Registration Council of Nigeria.pdf|thumb|Malamai masu koyar ilimin a Najeriya]]
'''Hukumar kula da ilimin bai ɗaya''' da aka fi sani da '''UBEC,''' wata hukuma ce [[Gwamnatin Tarayyar Najeriya|ta gwamnatin tarayyar Najeriya]] wacce ke da hurumin tsarawa da dai-daita duk shirye-shiryen Ilimi na bai daya da ya tsara mafi karancin ma'auni na ilimin farko a Najeriya.
[[Fayil:The Federal College of Education (Technical) Gombe logo.jpg|thumb|Tambarin gombe na kwalegin ilimi]]
An kafa Hukumar Kula da Ilimi ta Duniya (UBEC) ta Dokar Wajibi, Ilimin Ganowa Kyauta da sauran Dokokin da ke da alaƙa na 2004 don kawar da jahilci da talauci tare da haɓaka ci gaban ƙasa, wayewar siyasa da haɗin kan ƙasa. don cika falsafar kasa da manufofin ilimi wanda ke yin nuni da burin kasar na ci gaban zamantakewa, tattalin arziki da siyasa.
== Tarihi ==
A shekarar 1999 ne gwamnatin tarayyar Najeriya ta fara ɓullo da shirin samar da ilimi na bai ɗaya a fannin ilimi da nufin samar da damammaki da kuma tabbatar da ingancin ilimi a Najeriya. Shirin UBE a matsayin shirin ilimi na asali kyauta, na duniya, kuma wajibi ne daga baya ya goyi bayan Dokar UBE ta 2004, wadda tayi tanadin ilimi na asali wanda ya kunshi [[Early Childhood Care and Education|Kula da Yara da Ilimi (ECCE)]], Ilimin Firamare da [[Junior Secondary School|Karamin Sakandare]].
Ana dai kallon shirin a matsayin nuni da irin yadda Najeriyar ta himmatu wajen bin ka'idoji da tarukan ilimi a duniya. Waɗannan sun haɗa da Haƙƙin Yarjejeniyar Yara (1989) da Sanarwa ta Duniya kan Ilimi ga Kowa da Tsarin Ayyukan Aiki don saduwa da Buƙatun Koyo (1990). Daya daga cikin babban burin shirin na UBE shine tabbatar da cewa duk yara, ba tare da la'akari da kabila, addini, aji ko jinsi ba, sun sami damar samun ingantaccen ilimi na asali. Don haka Samun dama, daidaito da inganci sune manyan abubuwan da shirin UBE ke bi.
== Umarni ==
Dokar Hukumar Ilimi ta Duniya (UBEC) (UBE Act, 2004) ta kafa hukumar a matsayin hukumar shiga tsakani da ke da alhakin raba kudaden gwamnatin tarayya na ci gaban ilimi na bai daya ga jihohi da sauran masu ruwa da tsaki da kuma dai-daita aiwatar da shirin na UBE a duk tsawon lokacin a Najeriya.
Dokar ta ayyana Basic ilimi da ya hada da: “Farkon kula da yara da ilimin ci gaba, shekaru tara na karatun boko (shekaru 6 na firamare da 3 na karamar sakandare, karatun manya da ba na boko ba, shirye-shiryen samun kwarewa da ilimi na musamman, kungiyoyi irinsu makiyaya da bakin haure, yara mata da manya, almajirai, yara kanana da nakasassu" (UBE Act,2004, shafi na 29).
Har'ila yau, ta ayyana ayyukan Hukumar da ta haɗa da:
* (a) tsara jagororin manufofi don nasarar aiwatar da Shirin Ilimi na Farko na Duniya a cikin Tarayya;
* (b) karban tallafin block daga Gwamnatin Tarayya tare da ware wa Jihohi da [[Ƙananan hukumomin Najeriya|Kananan Hukumomi]] da sauran hukumomin da abin ya shafa da ke aiwatar da ilimin bai daya da aka amince da shi kamar yadda kwamitin Hukumar ya shimfida da kuma amincewa da Gwamnatin Tarayya ta amince da shi. Majalisa; matukar dai Hukumar ba za ta fitar da irin wadannan kudade ba har sai ta gamsu cewa an yi amfani da kudaden da aka bayar a baya kamar yadda dokar ta tanada;
* (c) ya tsara mafi ƙanƙanta ma'auni na ilimi na asali a duk faɗin Najeriya daidai da manufofin ƙasa kan ilimi da umarnin Majalisar kan Ilimi ta ƙasa tare da tabbatar da sa ido sosai kan matakan;
* (d) bincika tare da ba Gwamnatin Tarayya shawara game da kudade da inganta ingantaccen ilimi a Najeriya;
* (e) tattara tare da shirya bayan tuntubar Jihohi da Kananan Hukumomi, da sauran masu ruwa da tsaki, tsare-tsare na lokaci-lokaci don daidaitawa da daidaita tsarin ci gaban ilimi a Najeriya gami da hanyoyin da za a iya shiga tsakani wajen samar da isassun kayayyakin ilimi na asali wadanda suka hada da: (i) Shawarwari ga Minista don samun dama daidai da isasshiyar ilimi a Najeriya; (ii) Samar da isassun wuraren ilimi a [[Najeriya|Nijeriya]]; da 12 (iii) tabbatar da cewa ana amfani da Manhajojin Ilimi na Basic da Manhajoji da sauran kayan koyarwa a cibiyoyin kula da yara da ci gaban yara, firamare da ƙananan sakandare a Najeriya;
* (f) gudanar da hadin gwiwa tare da Jihohi da Kananan Hukumomi a lokaci-lokaci, tantance ma'aikatan koyarwa da marasa koyarwa na dukkan cibiyoyin ilimi na asali a Najeriya;
* (g) Sa ido kan abubuwan da Gwamnatin Tarayya ke aiwatarwa a cikin aiwatar da ilimin asali;
* (h) gabatar da rahotannin ci gaba na lokaci-lokaci kan aiwatar da Ilimin Farko na Duniya ga Shugaban Kasa ta hannun Ministan; (i) daidaita aiwatar da ayyukan da suka shafi ilimi na duniya tare da haɗin gwiwar hukumomi masu zaman kansu da na bangarori daban-daban;
* (j) kulla alaka da hukumomin bayar da tallafi da sauran abokan ci gaba a al’amuran da suka shafi ilimi na asali;
* (k) haɓakawa da rarraba manhajoji da kayan koyarwa don ilimin asali a Najeriya;
* (l) kafa bankin bayanan ilimi da gudanar da bincike kan ilimin asali a Najeriya;
* (m) tallafa wa malamai da manajoji na ilimi na farko a Najeriya don inganta iyawar kasa;
* (n) gudanar da taron gangami da wayar da kan jama'a tare da yin hadin gwiwa tare da al'ummomi da duk masu ruwa da tsaki a harkar ilmin asali da nufin cimma burin gaba daya na Wajabcin Ilimi na Bai-daya kyauta a Najeriya;
* (o) gudanar da irin waɗannan ayyukan da suka dace kuma masu dacewa don aiwatar da ayyukanta a ƙarƙashin wannan Dokar; kuma
* (p) gudanar da irin waɗannan ayyuka kamar yadda Ministan zai iya ƙayyade lokaci zuwa lokaci.
Hukumar ta UBE ta kuma hada kai da Gwamnatocin Jihohi wajen gudanar da ayyukanta ta hanyar hukumar Ilimi ta kasa da kasa (SUBEB) da na kananan hukumomin Ilimi (LGEAs) da doka ta kafa da kowace majalisar Jiha ta kafa.
== Gudanarwa ==
Hukumar ta UBEC tana karkashin jagorancin babban sakataren da shugaban kasa ya nada bisa shawarar ma’aikatar ilimi. Mafi girman hukumar yanke shawara ta NCCE ita ce Hukumar Gudanarwa karkashin jagorancin shugaba da Sakatare (wanda shine sakataren zartarwa na hukumar) da mambobi. Mambobin kwamitin dai wakilai ne na ma’aikatun tarayya, cibiyoyi da kungiyoyin kwararru wadanda suka hada da Ma’aikatun Ilimi da Kudi na Tarayya, Kwalejojin Ilimi na Tarayya (Technical), Kwalejojin Ilimi na Tarayya (Na al’ada), Kwalejojin Ilimi na Jiha, Kwalejin Ilimi ta Najeriya da [[Kungiyar Malamai ta Najeriya|kungiyar Tarayyar Najeriya. na Malamai]].<ref name="Report"/><ref>{{Cite news|title=UBEC Executive Secretary Frustrated Jonathan Almajiri Project Because of Money|url=https://www.thecable.ng/ex-ubec-es-northern-govs-frustrated-jonathans-almajiri-project-because-of-money|last=Olabimtan|first=Bolanle|date=2019-11-03|newspaper=[[TheCable]]|language=en-US|access-date=2021-07-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punchng.com/basic-education-utilisation-of-funds-and-standards-in-nigeria/|title=Universal Basic Education Utilisation of Funds and Standard in Nigeria|last=Ojoye|first=Taiwo|date=2018-02-16|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US|access-date=2021-07-19}}</ref>
== Duba kuma ==
* Hukumar Ilimi ta bai daya ta Jihar Ribas (RSUBEB)
== Manazarta ==
<references />
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.ubec.gov.ng/ UBEC Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607050729/https://www.ubec.gov.ng/ |date=2020-06-07 }}
t0jn7guveiv82oohiua0m74xz0h2smi
Patience Oghre Imobhio
0
62389
973440
969894
2026-10-29T20:53:44Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1372399979|Patience Oghre Imobhio]]"
973440
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya.Ta kammala karatu a [[Jami'ar Jos]] a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . <ref>{{Cite web |title=Patience Oghre |url=https://www.imdb.com/name/nm1968451/ |website=[[IMDb]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Patience Oghre-Imobhio : Biography | Filmography | Awards - Flixanda |url=https://flixanda.com/cast_crew/1029/patience-oghre-imobhio}}</ref> A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta [[Nollywood]].<ref>{{Cite web |date=5 October 2015 |title=9 Nigerian female movie directors you should know |url=http://pulse.ng/movies/nollywood-9-nigerian-female-movie-directors-you-should-know-id4231520.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820184056/http://www.pulse.ng/movies/nollywood-9-nigerian-female-movie-directors-you-should-know-id4231520.html |archive-date=20 August 2017 |access-date=20 September 2016 |publisher=Pulse}}</ref>
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya.Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai.Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]].An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
r6g667rce6jp7jsdo1eanc3d3sccejg
973441
973440
2026-10-29T20:54:16Z
Yakubu manya
45962
973441
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}{{Databox}}
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya.Ta kammala karatu a [[Jami'ar Jos]] a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . <ref>{{Cite web |title=Patience Oghre |url=https://www.imdb.com/name/nm1968451/ |website=[[IMDb]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Patience Oghre-Imobhio : Biography | Filmography | Awards - Flixanda |url=https://flixanda.com/cast_crew/1029/patience-oghre-imobhio}}</ref> A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta [[Nollywood]].<ref>{{Cite web |date=5 October 2015 |title=9 Nigerian female movie directors you should know |url=http://pulse.ng/movies/nollywood-9-nigerian-female-movie-directors-you-should-know-id4231520.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820184056/http://www.pulse.ng/movies/nollywood-9-nigerian-female-movie-directors-you-should-know-id4231520.html |archive-date=20 August 2017 |access-date=20 September 2016 |publisher=Pulse}}</ref>
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya.Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai.Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]].An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
6atx0oax8cf0wrui0lqxj4j293ku050
Olufemi Obafemi
0
62971
973573
343227
2026-10-30T06:12:18Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973573
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
n8wsbyxqqhu97abu21rdz2sw7pbaziy
973574
973573
2026-10-30T06:12:37Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973574
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
b64cww7xneal7b0or0z9ypydupdjo0i
973575
973574
2026-10-30T06:13:15Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973575
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
l868azkwdpd7zprw34zoumhy6d0zjbo
973576
973575
2026-10-30T06:14:06Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973576
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
== Ayyuka ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
8ge9qflkqqoyf6cg73a8kvp8kn5pvrt
973577
973576
2026-10-30T06:14:54Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973577
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
n8wsbyxqqhu97abu21rdz2sw7pbaziy
973578
973577
2026-10-30T06:15:45Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973578
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
a59a4stevwdirwmyliljohuu4de4krb
973579
973578
2026-10-30T06:16:03Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973579
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
l868azkwdpd7zprw34zoumhy6d0zjbo
973580
973579
2026-10-30T06:16:33Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973580
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
tw7529siz3jup7s9il1bmlejj6b1frg
973581
973580
2026-10-30T06:16:49Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973581
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
tiocc3vasyz1r46ulonrm6xa3koc2p9
973582
973581
2026-10-30T06:17:57Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973582
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
51qqfi1jkuvejdmy9lwba7f9g7munj0
973583
973582
2026-10-30T06:18:37Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973583
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
ana9ict3zozu4ekuth8pjaf8hh3v7c3
973584
973583
2026-10-30T06:18:53Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973584
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
== Gudummawar bincike ==
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
gvt5cicbvjabddjh5zxflwmqyx286mv
973585
973584
2026-10-30T06:19:50Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973585
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
== Gudummawar bincike ==
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
Olufemi Obafemi shi ne shugaban ƙungiyar marubuta ta Najeriya (ANA), reshen Ilorin, jihar Kwara, a shekarar 1998, kuma ya yi aiki a matsayin shugaban ƙungiyar na ƙasa daga 2001 zuwa 2005. Ya kuma kasance Daraktan Bincike a Cibiyar Nazarin Manufofi da Dabaru ta Ƙasa (NIPSS), tsohon Shugaban Ƙungiyar Marubuta ta Najeriya kuma shugaban kwamitin gudanarwa na Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Tuddai ta Ƙasa. <ref name=":1" /> A halin yanzu shi ne Shugaban Ƙasa na Ƙungiyar Kare Hakkin Masu Haihuwa ta Najeriya (REPRONIG) [Yuni 2019]. Shi mai ba da shawara ne kan harkokin edita kuma marubuci a jaridu da dama na Najeriya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
eg53ddphuoeo60d00va6jzktx1hwynm
973586
973585
2026-10-30T06:20:11Z
Umar Rabiuu
38014
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379657542|Olufemi Obafemi]]"
973586
wikitext
text/x-wiki
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
== Gudummawar bincike ==
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
== Mukaman da aka riƙe ==
Olufemi Obafemi shi ne shugaban ƙungiyar marubuta ta Najeriya (ANA), reshen Ilorin, jihar Kwara, a shekarar 1998, kuma ya yi aiki a matsayin shugaban ƙungiyar na ƙasa daga 2001 zuwa 2005. Ya kuma kasance Daraktan Bincike a Cibiyar Nazarin Manufofi da Dabaru ta Ƙasa (NIPSS), tsohon Shugaban Ƙungiyar Marubuta ta Najeriya kuma shugaban kwamitin gudanarwa na Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Tuddai ta Ƙasa. <ref name=":1" /> A halin yanzu shi ne Shugaban Ƙasa na Ƙungiyar Kare Hakkin Masu Haihuwa ta Najeriya (REPRONIG) [Yuni 2019]. Shi mai ba da shawara ne kan harkokin edita kuma marubuci a jaridu da dama na Najeriya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
awzhlf8yecvw3xqn6wtze5j6zvcsjsv
973587
973586
2026-10-30T06:21:05Z
Umar Rabiuu
38014
973587
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
== Gudummawar bincike ==
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
== Mukaman da aka riƙe ==
Olufemi Obafemi shi ne shugaban ƙungiyar marubuta ta Najeriya (ANA), reshen Ilorin, jihar Kwara, a shekarar 1998, kuma ya yi aiki a matsayin shugaban ƙungiyar na ƙasa daga 2001 zuwa 2005. Ya kuma kasance Daraktan Bincike a Cibiyar Nazarin Manufofi da Dabaru ta Ƙasa (NIPSS), tsohon Shugaban Ƙungiyar Marubuta ta Najeriya kuma shugaban kwamitin gudanarwa na Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Tuddai ta Ƙasa. <ref name=":1" /> A halin yanzu shi ne Shugaban Ƙasa na Ƙungiyar Kare Hakkin Masu Haihuwa ta Najeriya (REPRONIG) [Yuni 2019]. Shi mai ba da shawara ne kan harkokin edita kuma marubuci a jaridu da dama na Najeriya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
khgq9qoipwidnchevbwzlunaydeicgv
973588
973587
2026-10-30T06:21:32Z
Umar Rabiuu
38014
973588
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Olufemi Obafemi''' (an haife ta a ranar 4 ga Afrilu 1950) mawakiya ce 'yar Najeriya, marubuciyar wasan kwaikwayo, marubuciya kuma Farfesa a fannin Turanci da Adabin Wasan Kwaikwayo a [[Jami'ar Ilorin]] tun daga watan Oktoba 1990. Shi ne mutum na 76 da ya lashe kyautar National Order of Merit (NMOM) ta Najeriya (2018). Ya kasance Shugaban [[Kwalejin nazarin Wasika ta Najeriya|Kwalejin Wasiku ta Najeriya]] tsakanin 2016 da 2018, lokacin da Francis Egbokhare ya gaje shi.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Olu Obafemi (kamar yadda aka fi sani da shi) a Akutupa-Kiri, karamar hukumar [[Kabba/Bunu]] a [[jihar Kogi]], Najeriya. Ya yi karatun firamare a [[Kabba]] kafin ya koma Makarantar Sakandare ta Gwamnati, Dekina daga baya kuma [[Kwalejin Titcombe Egbe|ya koma Kwalejin Titcombe, Egbe]] don karatun sakandare. <ref name=":1">{{Cite web |title=DAWN COMMISSION {{!}}{{!}} PROFESSOR OLUFEMI OBAFEMI, WINNER OF THE 2018 NIGERIAN NATIONAL ORDER OF MERIT (NNOM) AWARD |url=http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php?id=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608153859/http://www.dawncommission.org/akinkanjuDetail.php%3Fid%3D145 |archive-date=8 June 2019 |access-date=2019-06-08 |website=www.dawncommission.org}}</ref>
A shekarar 1975, ya sami digirin farko a fannin fasaha a fannin Turanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami'ar Ahmadu Bello da ke Zariya,]] daga baya kuma ya tafi Ingila, inda ya sami digirin MA a fannin Turanci (1975) a Jami'ar Sheffield, da kuma digirin PhD (1981) a fannin Turanci a Jami'ar Leeds .
== Ayyuka ==
An shirya wasansa na farko mai suna ''Pestle on the Mortar'' a shekarar 1974 kuma Kamfanin Watsa Labarai na Kaduna ya watsa shi. Ya buga wasu wasannin kwaikwayo da dama kamar ''Nights of a Mystical Beast (1986)'', ''The New Dawn'' (1986), ''Suicide Syndrome'' (1993), ''Naira Has No Gender (1993)'', ''The Love Twirls of Adiitu-Olodumare (2016),'' da ''Iyunade'' (2016).
== Gudummawar bincike ==
Ana kyautata zaton Obafemi ya fara wani kayan aiki na gwaji don kyawawan halaye na zamani a Afirka, wanda ke nuna wasannin kwaikwayo na ƙarni na biyu na ɗan wasan kwaikwayo na Najeriya da Afirka. Ayyukansa sun kuma yi tasiri ga fassarar wasan kwaikwayo mai tsauri tsakanin masana wasan kwaikwayo a Yammacin Afirka a shekarun 1980 da 90s. Ya kuma bayar da gudummawa wajen haɓaka tattaunawa kan kyawawan halaye na bayan mata a Najeriya har zuwa shiga cikin fahimtar al'umma ta zahiri.
== Mukaman da aka riƙe ==
Olufemi Obafemi shi ne shugaban ƙungiyar marubuta ta Najeriya (ANA), reshen Ilorin, jihar Kwara, a shekarar 1998, kuma ya yi aiki a matsayin shugaban ƙungiyar na ƙasa daga 2001 zuwa 2005. Ya kuma kasance Daraktan Bincike a Cibiyar Nazarin Manufofi da Dabaru ta Ƙasa (NIPSS), tsohon Shugaban Ƙungiyar Marubuta ta Najeriya kuma shugaban kwamitin gudanarwa na Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Tuddai ta Ƙasa. <ref name=":1" /> A halin yanzu shi ne Shugaban Ƙasa na Ƙungiyar Kare Hakkin Masu Haihuwa ta Najeriya (REPRONIG) [Yuni 2019]. Shi mai ba da shawara ne kan harkokin edita kuma marubuci a jaridu da dama na Najeriya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
==Manazarta
86zeoj0x4ryomulfae07n5hu7ufb34w
Susanne Bikel
0
63354
973567
338738
2026-10-30T05:24:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973567
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Susanne Bickel'''(an haife ta a shekara ta 1960, a Roma)'yar kasar Masar ce ta Switzerland. Ta karanci Egiptology a Geneva sannan ta yi aiki a Cibiyar Nazarin Archaeology ta Faransa da ke Alkahira da [[Swiss Institute of Egyptian Antiquity|Cibiyar Tarihin Masarautar Swiss ta Swiss]]. Ta yi aiki a matsayin masanin ilimin kimiya na kayan tarihi a wurare da yawa a Masar ta Tsakiya da Sama.Tun 2000 ta kasance malami a Jami'ar Freiburg kuma tun 2006,farfesa a Egiptology a Jami'ar Basel inda ta kasance ƙwararre akan gumakan Masarawa da aljanu na d ¯ a. <ref>{{Cite web |url=http://www.religionswissenschaft.uzh.ch/idd/editorial_board.php |title=www.religionswissenschaft.uzh.ch |access-date=2023-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120065915/https://www.religionswissenschaft.uzh.ch/idd/editorial_board.php |archive-date=2023-11-20 |url-status=dead}}</ref> Binciken Susanne Bickel ya mayar da hankali kan addini da ilmin kimiya na kayan tarihi na Masar, musamman takardun haikalin Masarawa.Bickel darektan Jami'ar Basel Kings Valley Project <ref name="SBickel">Susanne Bickel, Princesses, Robbers, and Priests - The unknown side of the Kings' Valley, Presentation at a conference at the Museo Egizio in Turin, Italy, 14 October 2017, [https://www.youtube.com/watch?v=8MkJHpafTJk Online; KV 64 is discussed at 27:30 onward]</ref>kuma memba ne na tawagar da suka tono kabarin KV64,dauke da binne Nehmes Bastet,a cikin 2011. <ref name="KV64">S. Bickel & E. Paulin-Grothe, "KV 64: two burials in one tomb," Egyptian Archaeology, vol. 41, pp. 36–40, 2012.</ref>
== Labarai ==
* ''Katalytische und regulatorische Wechselwirkungen von Adeninnukleotiden mit der H+-ATPase des Chloroplasten'', 1988
* ''Missions épigraphiques du Fonds de l'Egyptologie de Genève au Spéos Artémidos'', 1988
* ''Telekommunikation da Gesellschaft : kritisches Jahrbuch der Telekommunikation.'' ''[1]'' , 1991
* ''La cosmogonie egyptienne : Avant Le nouvel Empire'', 1994
* ''Tore und andere wiederverwendete Bauteile Amenophis' III'', 1997
* ''Dekoration des Tempelhaustores daga Alexander IV : und der Südwand unter Augustus'', 1998
* ''"Sortir au jour" : art egyptien de la Fondation Martin Bodmer'', 2001
* ''Halaye da fonctions de la deification d'amenhotep III'', 2002
* ''Werbung für mutu Götter: Heilsbringer aus 4000 Jahren'', 2003
* ''Les animaux du 6ème jour : Les animaux dans la Bible et dans l'Orient ancien'', 2003
* ''D'un monde á l'autre textes des pyramides & textes des sarcophages'', 2004
* ''A cikin ägyptischer Gesellschaft : Aegyptiaca der Sammlungen Bibel+Orient an der Universität Freiburg Schweiz'', 2004
* ''Akhénaton et Néfertiti : Soleil et ombres des pharaons'', 2008
* ''Vergangenheit und Zukunft Studien zum historischen Bewusstsein in der Thutmosidenzeit'', 2014
* ''La porte d'Horemheb au Xe pylone de Karnak'', 2015
* ''Misira da tsohuwar Gabas ta Tsakiya - hasashe na canji'', 2016
* ''Nazarin a cikin wallafe-wallafen jana'izar Masar na dā'', 2017
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1960]]
ac7npcd8a8ey6rrjgju3vp3bdfdf6pd
Susan Blanchard (socialite)
0
67568
973566
418992
2026-10-30T05:07:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973566
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Susan Blanchard''' (née Jacobson; an haife ta a ranar 8 ga watan Maris, 1928) 'yar asalin Amurka ce kuma tsohuwar marubuciya kuma mai shirya wasan kwaikwayo. Ita ce 'yar Oscar Hammerstein II, matar ta uku ta ɗan wasan kwaikwayo Henry Fonda, tare da ita ta ɗauki 'yar, Amy Fishman (an haife ta a shekara ta 1953), kuma matar ta biyu ta ɗan wasan kwaikwayon Richard Widmark .<ref>https://www.nytimes.com/1982/08/22/us/widow-and-adopted-daughter-to-share-henry-fonda-estate.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fonda.org/notables.htm |title=Kwafin ajiya |access-date=2024-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007194858/http://www.fonda.org/notables.htm |archive-date=2018-10-07 |url-status=dead}}</ref>
==Tarihi==
ƙarami Dorothy Kiaora Blanchard, 'yar asalin Ostiraliya, da Henry Jacobson, ɗan kasuwa na New York, Susan Jacobson ta ɗauki sunan mahaifiyarta bayan kisan iyayenta kuma an san ta da Susan Blanchard daga baya. Ta yi karatu a Makarantar Shipley da ke Bryn Mawr, Pennsylvania .<ref>https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE6D81030F937A3575BC0A961948260</ref>
==Rayuwa ta mutum==
yi aure sau hudu, auren uku na farko sun ƙare da saki. Aure na farko ya kasance ga ɗan wasan kwaikwayo Henry Fonda a ranar 27 ga Disamba, 1950, kuma ya kasance har sai an sake su a watan Mayu 1956. Peter Fonda ya gaya wa Daily Express a cikin 2014, "Muna zaune a Roma kuma ta sauka don karin kumallo ta gaya mana. Na yi baƙin ciki kuma ta yi kuka ta ce, 'Ina ƙarami, ina so in yi rawa kuma in faɗi ba'a. Kuma na san ainihin abin da take nufi. " [1] Aure na biyu shi ne ga wani ɗan wasan kwaikwayo, Michael Wager, a cikin 1962, tare da shi tana da ɗa. Aure na huɗu ya kasance a cikin 1999 ga ɗan wasan kwaikwayo da furodusa Richard Widmark, wanda ta kasance da aure har zuwa mutuwarsa a ranar 24 ga Maris, 2008.<ref>https://www.nytimes.com/2008/03/26/arts/26cnd-widmark.html</ref>
==Rubuce-rubuce==
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1928]]
34fewikr1l9ppnc9q8ydzpizssohy7c
The Razz Guy (fim)
0
68628
973700
971412
2026-10-30T11:31:21Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973700
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
The Razz Guy fim ne na wasan kwaikwayo [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]] na 2021 wanda [[Udoka Oyeka]] ya jagoranta, wanda Egbemawei Sammy ya rubuta, kuma Trino Motion Pictures ta samar da shi.
An sake shi a cikin fina-finai a ranar 19 ga Maris 2021.<ref>{{Cite web |title=Starring Nancy Isime, Lasisi Elenu, Ibrahim Suleiman, Here's a Teaser + BTS Shots from Udoka Oyeka's Coming Film "The Razz Guy" |url=https://www.bellanaija.com/2021/02/the-razz-guy-bts-teaser/ |access-date=2020-03-19 |website=Bellanaija}}</ref>
== Makirci ==
Fim din ya biyo bayan babban jami'in zartarwa mai ladabi da rashin mutunci wanda aka sanya shi don kula da haɗin kasuwancin duniya. Girmansa da girman kai ya sa ya la'ana daga mai tsabtace ofis, wanda ya sa ya rasa ikonsa na magana da Turanci mai kyau kafin muhimmin yarjejeniya. Dole ne ya sami hanyar da za ta cire la'anar kuma ta tabbatar da haɗuwa ko kuma ya yi murabus ga makomarsa.[1][2]
== Saki ==
An harbe fim din a cikin 2019, kuma an saki trailer din a ranar 17 ga Nuwamba 2020. An fara gabatar da Razz Guy a ranar 14 ga Maris 2021 <ref>{{Cite web |date=2021-03-19 |title=Movie Review: 'The Razz Guy' Shows That In The Midst Of Laughter There Are Lessons To Be Learnt |url=https://koko.ng/movie-review-the-razz-guy/ |access-date=2020-03-19 |website=Koko TV |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kuma an sake shi a cikin fina-finai a ranar 19 ga Maris 2021.
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
!Ref
|-
| rowspan="2" |2023
| rowspan="2" |[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun Actor a cikin Comedy Drama, Movie ko TV Series
|Nosa Afolabi|{{Nom}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |url=https://dstv-fe-africamagic-prod.s3.us-east-1.amazonaws.com/africamagic/en-ng/show/amvca/season/9/news/full-list-here-are-all-our-amvca-9-nominees/news |access-date=2023-04-23 |website=AMVCA - Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |language=en}}{{Dead link|date=December 2023|fix-attempted=yes}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Mai Taimako
|Bucci Franklin|{{Nom}}
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2021|Jerin fina-finai na Najeriya na 2021]]
== Manazarta ==
h7ponf7anq5tc3ipoiams4i6v4pve4z
Inale
0
69320
973513
971365
2026-10-29T22:16:54Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1367627997|Inale]]"
973513
wikitext
text/x-wiki
'''''Inale''''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa [[Jeta Amata]] ya ba da umarni.<ref>{{Cite web |title=Inale - An African Musical fairytale |url=http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906225155/http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Watch}}</ref> Fim din wanda taurari [[Caroline Chikezie]] da [[Hakeem Kae-Kazim]] suka taka rawa, an saita shi a [[Otukpo]] kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.<ref>{{Cite web |last=Ikeji, Linda |date=4 August 2010 |title=Jeta Amata's new movie, Inale |url=http://www.thenigerianvoice.com/news/31660/4/jeta-amatas-new-movie-inale.html |access-date=30 August 2014 |publisher=The Nigerian Voice}}</ref>
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya.Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure.Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin Otukpo da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara.Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo.Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar.Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah.A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa.Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu.Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei.A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta.Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu.A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale.Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada.Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba.Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada.Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba.Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* [[Dede Mabiaku]] a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye.Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa.Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi.Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
<templatestyles src="Module:Track listing/styles.css"></templatestyles>
== Saki ==
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta.Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba".Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada.Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi.Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack .Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year".Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2010|Jerin fina-finai na Najeriya na 2010]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
5c5lc3pdo6aeg80lfdqvrp6xkvfj0a9
973514
973513
2026-10-29T22:17:31Z
Salma Raddah
45959
973514
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Inale''''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa [[Jeta Amata]] ya ba da umarni.<ref>{{Cite web |title=Inale - An African Musical fairytale |url=http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906225155/http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Watch}}</ref> Fim din wanda taurari [[Caroline Chikezie]] da [[Hakeem Kae-Kazim]] suka taka rawa, an saita shi a [[Otukpo]] kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.<ref>{{Cite web |last=Ikeji, Linda |date=4 August 2010 |title=Jeta Amata's new movie, Inale |url=http://www.thenigerianvoice.com/news/31660/4/jeta-amatas-new-movie-inale.html |access-date=30 August 2014 |publisher=The Nigerian Voice}}</ref>
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya.Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure.Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin Otukpo da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara.Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo.Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar.Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah.A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa.Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu.Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei.A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta.Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu.A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale.Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada.Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba.Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada.Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba.Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* [[Dede Mabiaku]] a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye.Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa.Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi.Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
<templatestyles src="Module:Track listing/styles.css"></templatestyles>
== Saki ==
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta.Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba".Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada.Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi.Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack .Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year".Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2010|Jerin fina-finai na Najeriya na 2010]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
ltpxq8rfdxard7yy75i0s69ycgfxwj1
973515
973514
2026-10-29T22:17:53Z
Salma Raddah
45959
973515
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Inale''''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa [[Jeta Amata]] ya ba da umarni.<ref>{{Cite web |title=Inale - An African Musical fairytale |url=http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906225155/http://www.nollywoodwatch.com/inale-%E2%80%93-african-musical-fairytale/ |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Watch}}</ref> Fim din wanda taurari [[Caroline Chikezie]] da [[Hakeem Kae-Kazim]] suka taka rawa, an saita shi a [[Otukpo]] kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.<ref>{{Cite web |last=Ikeji, Linda |date=4 August 2010 |title=Jeta Amata's new movie, Inale |url=http://www.thenigerianvoice.com/news/31660/4/jeta-amatas-new-movie-inale.html |access-date=30 August 2014 |publisher=The Nigerian Voice}}</ref>
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya.Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure.Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin Otukpo da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara.Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo.Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar.Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah.A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa.Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu.Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei.A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta.Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu.A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale.Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada.Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba.Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada.Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba.Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* Dede Mabiaku a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye.Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa.Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi.Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
<templatestyles src="Module:Track listing/styles.css"></templatestyles>
== Saki ==
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta.Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba".Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada.Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi.Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack .Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year".Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2010|Jerin fina-finai na Najeriya na 2010]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
0lj7pxuqj7qp5z4mb7psybkoa3mozd0
The Wedding Party (fim na 2016)
0
69427
973451
971976
2026-10-29T21:07:31Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347133790|The Wedding Party (2016 film)]]"
973451
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />The Wedding Party wani wasan kwaikwayo ne na soyayya na Najeriya na 2016 wanda Kemi Adetiba ta jagoranta.An fara shi ne a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto a Kanada kuma a ranar 26 ga Nuwamba 2016 a Eko Hotel da Suites a Legas.An saki fim din a duk duniya a ranar 16 ga Disamba 2016, kuma ya zama Fim din Najeriya mafi girma; [1] rikodin da Omo Ghetto ya karya a shekarar 2021: The Saga .
A ranar bikin auren tsakanin Dunni Coker mai shekaru 24 mai mallakar gidan zane-zane wanda shine kawai 'yar Injiniya Bamidele da Mrs. Tinuade Coker, da kuma ɗan kasuwa na IT Dozie Onwuka, wanda ya fito ne daga iyali mai arziki sosai.Mahaifiyarsa, Lady Obianuju Onwuka, ta dauki ɗanta yana yin aure a ƙarƙashin kansa.
A safiyar kafin bikin auren, an shirya bikin aure kuma mai shirya bikin auren, Wonu yana ƙoƙarin yin komai cikakke ga abokan cinikinta masu arziki.A halin yanzu, iyayen amarya da dangin mata sun yi fushi da barin sunan Tinuade Coker a cikin sanarwar a cikin takarda, kuma iyayen ango suna ba da karin kumallo yayin da mahaifiyar ke magana da rashin jin daɗi game da dangin Coker ga abokanta kuma tana da sanyi sosai ga mijinta, Cif Felix Onwuka.Abokan mata sun yi wa Dunni ba'a game da rashin kwarewar jima'i, kuma abokan maza na Dozie suna ba'a da shi game da bikin ba'a na daren da ya gabata.Mutumin da ya fi dacewa ya kasance a cikin hatsari bayan jam'iyyar bachelor, kuma an zabi Sola marar alhakin a matsayin maye gurbinsa.
A lokacin bikin auren, baƙi da dangi suna farin ciki, ban da Obianuju Onwuka wanda ya ki yin kulawa, ga kunyar Felix.Bayan haka, yayin da motocin ke tafiya daga bikin zuwa jam'iyyar, Dunni ya sami takalma biyu na mata a cikin aljihun jaket din Dozie, kuma ya yi fushi.Ya shawo kanta cewa an dasa su a can, watakila ta daya daga cikin abokansa, kuma sun isa wurin liyafar.Rashin jituwa ya taso tsakanin iyaye biyu game da wane rukuni ya kamata ya shiga ɗakin cin abinci da farko; a ƙarshe, Onwukas, kasancewa dangin da suka fi arziki, sun sami shigarwa ta farko.
Abincin dare yana da rabon abubuwan kunya, ciki har da Tinuade Coker bayan ya hayar wani mai dafa abinci na Yoruba na gida don dafa madadin menu mai kyau wanda Obianuju Onwuka ya kafa.Lokacin da Sola ya ba da jawabin mutumin da ya fi dacewa, ba zato ba tsammani ya nuna bidiyon daga daren doki maimakon bidiyon da Dozie ya shirya don taron, kuma Dunni mai wulakanci ya bar dakin bayan ya ga abin da ya yi kama da Dozie ba ta aminci a gare ta ba.Ɗaya daga cikin tsoffin budurwar Dozie, Rosie, ta sadu da ita a waje da dakin, wacce ta yi iƙirarin cewa ta yi jima'i da Dozie a farkon wannan rana - a zahiri, Rosie ta yi ƙoƙari ta yaudare shi amma ta kasa.Dunni ya ɓace daga wurin a cikin taksi.
Dozie, babban ɗan'uwansa Nonso, da rukunin iyaye biyu sun tashi don neman Dunni amma ɓarawo wanda ya sami damar shiga cikin dakin tare da kyaututtuka na bikin aure ya riƙe su da bindiga.Yanayin tashin hankali ya sa ma'aurata su buɗe wa juna, tare da mahaifiyar Dozie ta furta wa mijinta yadda ba ta farin ciki game da al'amuransa da matasan mata, kuma mahaifin Dunni ya yarda cewa kamfaninsa ya rasa duk kuɗin sa.Ma'aurata sun sulhunta, kuma Nonso ya sami nasarar mamaye ɓarawo kuma ya ɗauki bindigarsa.Dozie ya tafi cikin mota tare da Sola don neman Dunni, kuma ya shawo kanta cewa bai karya alkawarinsu na tsabtar juna ba.Sun koma bikin auren don yin rawa har sai da daddare.
* [[Adesua Etomi]] a matsayin Dunni Coker (The Bride)
* [[Banky W|Banky Wellington]] a matsayin Dozie Onwuka (The Groom)
* [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]] a matsayin Cif Felix Onwuka (Uba na ango)
* [[Sola Sobowale]] a matsayin Mrs. Tinuade Coker (Uwar amarya)
* [[Iretiola Doyle]] a matsayin Lady Obianuju Onwuka (Uwar ango)
* [[Alibaba Akpobome|Alibaba Akporobome]] a matsayin Injiniya Bamidele Coker (Uba na Bride)
* [[Zainab Balogun]] a matsayin Wonu (The Wedding Planner)
* [[Enyinna Nwigwe]] a matsayin Nonso Onwuka (Ɗan'uwan ango)
* [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] a matsayin Yemisi Disu (Mace mai daraja)
* [[Beverly Naya]] a matsayin Rosie (tsohuwar budurwa taroom)
* Daniella Down a matsayin Deadre Winston (Bridesmaid)
* Afeez Oyetoro a matsayin Ayanmale
* [[Ikechukwu|Ikechukwu Onunaku]] a matsayin Sola (Mutumin da ya fi dacewa)
* [[Ayo Makun|AY Makun]] a matsayin MC
* Emmanuel Edunjobi a matsayin Woli (Priest)
* [[Frank Donga|Kunle Idowu]] a matsayin Harrison
* [[Jumoke George]] a matsayin Iya Michael
* [[Sambasa Nzeribe]] a matsayin Lukman
⁸Fim din ya fito ne daga ELFIKE Film Collective .[[Kemi Adetiba]] ce ta ba da umarni.
Kungiyar fina-finai ta ELFIKE haɗin gwiwa ne na manyan gidaje huɗu a Najeriya: EbonyLife Films, FilmOne Distribution, [[Inkblot Productions]] da Koga Studios, bi da bi.
Fim din ya fara ne a Toronto a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto (TIFF).
Jam'iyyar Wedding ta sami ra'ayoyi masu kyau daga masu sukar.A cewar Chidumga Izuzu na Pulse Nigeria, "Fim ne mai ban dariya wanda ya shirya don nishaɗi. Fim din ba ya ƙoƙarin shiga cikin nau'o'i da yawa kamar aiki, mai ban tsoro, laifi, kasada, ko takardun shaida duk a lokaci guda. Ba ya saita ya zama mai zurfi kuma yana sa ka ji 'mai ƙarfi'. Ya fahimci nau'in da aka zaɓa, kuma yana manne da shi. "<ref>{{Cite web |last=Izuzu |first=Chidumga |title="The Wedding Party" assembles needed features for a perfect laugh-out-loud comedy |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-the-wedding-party-assembles-needed-features-for-a-perfect-laugh-out-loud-comedy-id5904763.html}}</ref>
Wilfred Okiche na ynaija yana da wannan don faɗi game da [[Kemi Adetiba]] da rawar da ta taka a matsayin darektan; "Baya ga wasu ja flags, kamar jawabin bikin aure mai ƙarfi na mahaifin ango misali, haves da haves ba su da wani makirci da ya shafi Sambassa Nzeribe, da kuma duk kasancewar Hafiz Oyetoro's gate crashing hali, Adetiba yana ci gaba da abubuwa motsawa da sauri".<ref>{{Cite web |date=17 December 2016 |title=Movie review: The Wedding Party is an extended music video. But is it fun? » YNaija |url=https://ynaija.com/movie-review-wedding-party-extended-music-video-fun/}}</ref>
Temitope Adeiye na thenet.ng ya bayyana cewa The Wedding Party ya kasance "ɗaya daga cikin fina-finai mafi kyau da na gani a cikin 2016".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6dnlamrsq3pg2r0utgcd0760z2mww4l
973452
973451
2026-10-29T21:08:26Z
Yakubu manya
45962
973452
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />The Wedding Party wani wasan kwaikwayo ne na soyayya na Najeriya na 2016 wanda Kemi Adetiba ta
{{Databox}}
jagoranta.An fara shi ne a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto a Kanada kuma a ranar 26 ga Nuwamba 2016 a Eko Hotel da Suites a Legas.An saki fim din a duk duniya a ranar 16 ga Disamba 2016, kuma ya zama Fim din Najeriya mafi girma; [1] rikodin da Omo Ghetto ya karya a shekarar 2021: The Saga .
A ranar bikin auren tsakanin Dunni Coker mai shekaru 24 mai mallakar gidan zane-zane wanda shine kawai 'yar Injiniya Bamidele da Mrs. Tinuade Coker, da kuma ɗan kasuwa na IT Dozie Onwuka, wanda ya fito ne daga iyali mai arziki sosai.Mahaifiyarsa, Lady Obianuju Onwuka, ta dauki ɗanta yana yin aure a ƙarƙashin kansa.
A safiyar kafin bikin auren, an shirya bikin aure kuma mai shirya bikin auren, Wonu yana ƙoƙarin yin komai cikakke ga abokan cinikinta masu arziki.A halin yanzu, iyayen amarya da dangin mata sun yi fushi da barin sunan Tinuade Coker a cikin sanarwar a cikin takarda, kuma iyayen ango suna ba da karin kumallo yayin da mahaifiyar ke magana da rashin jin daɗi game da dangin Coker ga abokanta kuma tana da sanyi sosai ga mijinta, Cif Felix Onwuka.Abokan mata sun yi wa Dunni ba'a game da rashin kwarewar jima'i, kuma abokan maza na Dozie suna ba'a da shi game da bikin ba'a na daren da ya gabata.Mutumin da ya fi dacewa ya kasance a cikin hatsari bayan jam'iyyar bachelor, kuma an zabi Sola marar alhakin a matsayin maye gurbinsa.
A lokacin bikin auren, baƙi da dangi suna farin ciki, ban da Obianuju Onwuka wanda ya ki yin kulawa, ga kunyar Felix.Bayan haka, yayin da motocin ke tafiya daga bikin zuwa jam'iyyar, Dunni ya sami takalma biyu na mata a cikin aljihun jaket din Dozie, kuma ya yi fushi.Ya shawo kanta cewa an dasa su a can, watakila ta daya daga cikin abokansa, kuma sun isa wurin liyafar.Rashin jituwa ya taso tsakanin iyaye biyu game da wane rukuni ya kamata ya shiga ɗakin cin abinci da farko; a ƙarshe, Onwukas, kasancewa dangin da suka fi arziki, sun sami shigarwa ta farko.
Abincin dare yana da rabon abubuwan kunya, ciki har da Tinuade Coker bayan ya hayar wani mai dafa abinci na Yoruba na gida don dafa madadin menu mai kyau wanda Obianuju Onwuka ya kafa.Lokacin da Sola ya ba da jawabin mutumin da ya fi dacewa, ba zato ba tsammani ya nuna bidiyon daga daren doki maimakon bidiyon da Dozie ya shirya don taron, kuma Dunni mai wulakanci ya bar dakin bayan ya ga abin da ya yi kama da Dozie ba ta aminci a gare ta ba.Ɗaya daga cikin tsoffin budurwar Dozie, Rosie, ta sadu da ita a waje da dakin, wacce ta yi iƙirarin cewa ta yi jima'i da Dozie a farkon wannan rana - a zahiri, Rosie ta yi ƙoƙari ta yaudare shi amma ta kasa.Dunni ya ɓace daga wurin a cikin taksi.
Dozie, babban ɗan'uwansa Nonso, da rukunin iyaye biyu sun tashi don neman Dunni amma ɓarawo wanda ya sami damar shiga cikin dakin tare da kyaututtuka na bikin aure ya riƙe su da bindiga.Yanayin tashin hankali ya sa ma'aurata su buɗe wa juna, tare da mahaifiyar Dozie ta furta wa mijinta yadda ba ta farin ciki game da al'amuransa da matasan mata, kuma mahaifin Dunni ya yarda cewa kamfaninsa ya rasa duk kuɗin sa.Ma'aurata sun sulhunta, kuma Nonso ya sami nasarar mamaye ɓarawo kuma ya ɗauki bindigarsa.Dozie ya tafi cikin mota tare da Sola don neman Dunni, kuma ya shawo kanta cewa bai karya alkawarinsu na tsabtar juna ba.Sun koma bikin auren don yin rawa har sai da daddare.
* [[Adesua Etomi]] a matsayin Dunni Coker (The Bride)
* [[Banky W|Banky Wellington]] a matsayin Dozie Onwuka (The Groom)
* [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]] a matsayin Cif Felix Onwuka (Uba na ango)
* [[Sola Sobowale]] a matsayin Mrs. Tinuade Coker (Uwar amarya)
* [[Iretiola Doyle]] a matsayin Lady Obianuju Onwuka (Uwar ango)
* [[Alibaba Akpobome|Alibaba Akporobome]] a matsayin Injiniya Bamidele Coker (Uba na Bride)
* [[Zainab Balogun]] a matsayin Wonu (The Wedding Planner)
* [[Enyinna Nwigwe]] a matsayin Nonso Onwuka (Ɗan'uwan ango)
* [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] a matsayin Yemisi Disu (Mace mai daraja)
* [[Beverly Naya]] a matsayin Rosie (tsohuwar budurwa taroom)
* Daniella Down a matsayin Deadre Winston (Bridesmaid)
* Afeez Oyetoro a matsayin Ayanmale
* [[Ikechukwu|Ikechukwu Onunaku]] a matsayin Sola (Mutumin da ya fi dacewa)
* [[Ayo Makun|AY Makun]] a matsayin MC
* Emmanuel Edunjobi a matsayin Woli (Priest)
* [[Frank Donga|Kunle Idowu]] a matsayin Harrison
* [[Jumoke George]] a matsayin Iya Michael
* [[Sambasa Nzeribe]] a matsayin Lukman
⁸Fim din ya fito ne daga ELFIKE Film Collective .[[Kemi Adetiba]] ce ta ba da umarni.
Kungiyar fina-finai ta ELFIKE haɗin gwiwa ne na manyan gidaje huɗu a Najeriya: EbonyLife Films, FilmOne Distribution, [[Inkblot Productions]] da Koga Studios, bi da bi.
Fim din ya fara ne a Toronto a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto (TIFF).
Jam'iyyar Wedding ta sami ra'ayoyi masu kyau daga masu sukar.A cewar Chidumga Izuzu na Pulse Nigeria, "Fim ne mai ban dariya wanda ya shirya don nishaɗi. Fim din ba ya ƙoƙarin shiga cikin nau'o'i da yawa kamar aiki, mai ban tsoro, laifi, kasada, ko takardun shaida duk a lokaci guda. Ba ya saita ya zama mai zurfi kuma yana sa ka ji 'mai ƙarfi'. Ya fahimci nau'in da aka zaɓa, kuma yana manne da shi. "<ref>{{Cite web |last=Izuzu |first=Chidumga |title="The Wedding Party" assembles needed features for a perfect laugh-out-loud comedy |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-the-wedding-party-assembles-needed-features-for-a-perfect-laugh-out-loud-comedy-id5904763.html}}</ref>
Wilfred Okiche na ynaija yana da wannan don faɗi game da [[Kemi Adetiba]] da rawar da ta taka a matsayin darektan; "Baya ga wasu ja flags, kamar jawabin bikin aure mai ƙarfi na mahaifin ango misali, haves da haves ba su da wani makirci da ya shafi Sambassa Nzeribe, da kuma duk kasancewar Hafiz Oyetoro's gate crashing hali, Adetiba yana ci gaba da abubuwa motsawa da sauri".<ref>{{Cite web |date=17 December 2016 |title=Movie review: The Wedding Party is an extended music video. But is it fun? » YNaija |url=https://ynaija.com/movie-review-wedding-party-extended-music-video-fun/}}</ref>
Temitope Adeiye na thenet.ng ya bayyana cewa The Wedding Party ya kasance "ɗaya daga cikin fina-finai mafi kyau da na gani a cikin 2016".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
tja5qqex53uuzq9nmgklsv59f1iwj9o
973710
973452
2026-10-30T11:41:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973710
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />The Wedding Party wani wasan kwaikwayo ne na soyayya na Najeriya na 2016 wanda Kemi Adetiba ta
{{Databox}}
jagoranta.An fara shi ne a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto a Kanada kuma a ranar 26 ga Nuwamba 2016 a Eko Hotel da Suites a Legas.An saki fim din a duk duniya a ranar 16 ga Disamba 2016, kuma ya zama Fim din Najeriya mafi girma; [1] rikodin da Omo Ghetto ya karya a shekarar 2021: The Saga .
A ranar bikin auren tsakanin Dunni Coker mai shekaru 24 mai mallakar gidan zane-zane wanda shine kawai 'yar Injiniya Bamidele da Mrs. Tinuade Coker, da kuma ɗan kasuwa na IT Dozie Onwuka, wanda ya fito ne daga iyali mai arziki sosai.Mahaifiyarsa, Lady Obianuju Onwuka, ta dauki ɗanta yana yin aure a ƙarƙashin kansa.
A safiyar kafin bikin auren, an shirya bikin aure kuma mai shirya bikin auren, Wonu yana ƙoƙarin yin komai cikakke ga abokan cinikinta masu arziki.A halin yanzu, iyayen amarya da dangin mata sun yi fushi da barin sunan Tinuade Coker a cikin sanarwar a cikin takarda, kuma iyayen ango suna ba da karin kumallo yayin da mahaifiyar ke magana da rashin jin daɗi game da dangin Coker ga abokanta kuma tana da sanyi sosai ga mijinta, Cif Felix Onwuka.Abokan mata sun yi wa Dunni ba'a game da rashin kwarewar jima'i, kuma abokan maza na Dozie suna ba'a da shi game da bikin ba'a na daren da ya gabata.Mutumin da ya fi dacewa ya kasance a cikin hatsari bayan jam'iyyar bachelor, kuma an zabi Sola marar alhakin a matsayin maye gurbinsa.
A lokacin bikin auren, baƙi da dangi suna farin ciki, ban da Obianuju Onwuka wanda ya ki yin kulawa, ga kunyar Felix.Bayan haka, yayin da motocin ke tafiya daga bikin zuwa jam'iyyar, Dunni ya sami takalma biyu na mata a cikin aljihun jaket din Dozie, kuma ya yi fushi.Ya shawo kanta cewa an dasa su a can, watakila ta daya daga cikin abokansa, kuma sun isa wurin liyafar.Rashin jituwa ya taso tsakanin iyaye biyu game da wane rukuni ya kamata ya shiga ɗakin cin abinci da farko; a ƙarshe, Onwukas, kasancewa dangin da suka fi arziki, sun sami shigarwa ta farko.
Abincin dare yana da rabon abubuwan kunya, ciki har da Tinuade Coker bayan ya hayar wani mai dafa abinci na Yoruba na gida don dafa madadin menu mai kyau wanda Obianuju Onwuka ya kafa.Lokacin da Sola ya ba da jawabin mutumin da ya fi dacewa, ba zato ba tsammani ya nuna bidiyon daga daren doki maimakon bidiyon da Dozie ya shirya don taron, kuma Dunni mai wulakanci ya bar dakin bayan ya ga abin da ya yi kama da Dozie ba ta aminci a gare ta ba.Ɗaya daga cikin tsoffin budurwar Dozie, Rosie, ta sadu da ita a waje da dakin, wacce ta yi iƙirarin cewa ta yi jima'i da Dozie a farkon wannan rana - a zahiri, Rosie ta yi ƙoƙari ta yaudare shi amma ta kasa.Dunni ya ɓace daga wurin a cikin taksi.
Dozie, babban ɗan'uwansa Nonso, da rukunin iyaye biyu sun tashi don neman Dunni amma ɓarawo wanda ya sami damar shiga cikin dakin tare da kyaututtuka na bikin aure ya riƙe su da bindiga.Yanayin tashin hankali ya sa ma'aurata su buɗe wa juna, tare da mahaifiyar Dozie ta furta wa mijinta yadda ba ta farin ciki game da al'amuransa da matasan mata, kuma mahaifin Dunni ya yarda cewa kamfaninsa ya rasa duk kuɗin sa.Ma'aurata sun sulhunta, kuma Nonso ya sami nasarar mamaye ɓarawo kuma ya ɗauki bindigarsa.Dozie ya tafi cikin mota tare da Sola don neman Dunni, kuma ya shawo kanta cewa bai karya alkawarinsu na tsabtar juna ba.Sun koma bikin auren don yin rawa har sai da daddare.
* [[Adesua Etomi]] a matsayin Dunni Coker (The Bride)
* [[Banky W|Banky Wellington]] a matsayin Dozie Onwuka (The Groom)
* [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]] a matsayin Cif Felix Onwuka (Uba na ango)
* [[Sola Sobowale]] a matsayin Mrs. Tinuade Coker (Uwar amarya)
* [[Iretiola Doyle]] a matsayin Lady Obianuju Onwuka (Uwar ango)
* [[Alibaba Akpobome|Alibaba Akporobome]] a matsayin Injiniya Bamidele Coker (Uba na Bride)
* [[Zainab Balogun]] a matsayin Wonu (The Wedding Planner)
* [[Enyinna Nwigwe]] a matsayin Nonso Onwuka (Ɗan'uwan ango)
* [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] a matsayin Yemisi Disu (Mace mai daraja)
* [[Beverly Naya]] a matsayin Rosie (tsohuwar budurwa taroom)
* Daniella Down a matsayin Deadre Winston (Bridesmaid)
* Afeez Oyetoro a matsayin Ayanmale
* [[Ikechukwu|Ikechukwu Onunaku]] a matsayin Sola (Mutumin da ya fi dacewa)
* [[Ayo Makun|AY Makun]] a matsayin MC
* Emmanuel Edunjobi a matsayin Woli (Priest)
* [[Frank Donga|Kunle Idowu]] a matsayin Harrison
* [[Jumoke George]] a matsayin Iya Michael
* [[Sambasa Nzeribe]] a matsayin Lukman
⁸Fim din ya fito ne daga ELFIKE Film Collective .[[Kemi Adetiba]] ce ta ba da umarni.
Kungiyar fina-finai ta ELFIKE haɗin gwiwa ne na manyan gidaje huɗu a Najeriya: EbonyLife Films, FilmOne Distribution, [[Inkblot Productions]] da Koga Studios, bi da bi.
Fim din ya fara ne a Toronto a ranar 8 ga Satumba 2016 a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto (TIFF).
Jam'iyyar Wedding ta sami ra'ayoyi masu kyau daga masu sukar.A cewar Chidumga Izuzu na Pulse Nigeria, "Fim ne mai ban dariya wanda ya shirya don nishaɗi. Fim din ba ya ƙoƙarin shiga cikin nau'o'i da yawa kamar aiki, mai ban tsoro, laifi, kasada, ko takardun shaida duk a lokaci guda. Ba ya saita ya zama mai zurfi kuma yana sa ka ji 'mai ƙarfi'. Ya fahimci nau'in da aka zaɓa, kuma yana manne da shi. "<ref>{{Cite web |last=Izuzu |first=Chidumga |title="The Wedding Party" assembles needed features for a perfect laugh-out-loud comedy |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-the-wedding-party-assembles-needed-features-for-a-perfect-laugh-out-loud-comedy-id5904763.html |access-date=2026-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711182744/http://www.pulse.ng/movies/pulse-movie-review-the-wedding-party-assembles-needed-features-for-a-perfect-laugh-out-loud-comedy-id5904763.html |archive-date=2017-07-11 |url-status=dead}}</ref>
Wilfred Okiche na ynaija yana da wannan don faɗi game da [[Kemi Adetiba]] da rawar da ta taka a matsayin darektan; "Baya ga wasu ja flags, kamar jawabin bikin aure mai ƙarfi na mahaifin ango misali, haves da haves ba su da wani makirci da ya shafi Sambassa Nzeribe, da kuma duk kasancewar Hafiz Oyetoro's gate crashing hali, Adetiba yana ci gaba da abubuwa motsawa da sauri".<ref>{{Cite web |date=17 December 2016 |title=Movie review: The Wedding Party is an extended music video. But is it fun? » YNaija |url=https://ynaija.com/movie-review-wedding-party-extended-music-video-fun/}}</ref>
Temitope Adeiye na thenet.ng ya bayyana cewa The Wedding Party ya kasance "ɗaya daga cikin fina-finai mafi kyau da na gani a cikin 2016".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
lwb2bvex9m7q0b81fdfrvjx6dnd84r1
The Royal Hibiscus Hotel
0
69466
973416
967371
2026-10-29T19:44:31Z
Nassmart1
28235
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1368998216|The Royal Hibiscus Hotel]]"
973416
wikitext
text/x-wiki
'''''Otal din Royal Hibiscus''''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2017 wanda [[Ishaya Bako]] ya jagoranta.An nuna shi a cikin sashin Cinema na Duniya na zamani a bikin fina-finai na Toronto na 2017. <ref name="TIFF">{{Cite web |date=15 August 2017 |title=Toronto Adds Films From Aaron Sorkin, Louis C.K., Brie Larson |url=https://variety.com/2017/film/festivals/toronto-adds-films-from-aaron-sorkin-louis-c-k-brie-larson-1202527991/ |access-date=16 August 2017 |website=Variety}}</ref>
== Bayani game da shi ==
A [[Landan]], bayan kammala karatunta a matsayin mai dafa abinci, Ope ba ta iya samun kudade don buɗe Gidan cin abinci ba.Ta yanke shawarar komawa gidan iyayenta a [[Najeriya]], inda suke gudanar da otal mai nasara sau ɗaya.Ope yana shirin yin aiki a can a matsayin mai dafa abinci.Koyaya, otal ɗin ba ya yin kyau, kuma mahaifinta, Segun, ya amince ya sayar da shi ga masu saka hannun jari masu arziki, Deji da Martin.Ba matarsa, Rose, ko 'yarsu Ope ba su san game da sayarwa ba.Kafin a kammala yarjejeniyar, Deji ta ziyarci otal ɗin kuma ta sadu da Ope ba tare da sanin cewa ita 'yar masu mallakar ce ba.
== Yan wasa ==
* [[Zainab Balogun]] a matsayin Ope
* [[Kenneth Okolie]] a matsayin Deji
* [[Deyemi Okanlawon]] a matsayin Martin
* [[Joke Silva]] a matsayin Augustina
* Olu Jacobs a matsayin Richard
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Cif Segun Adeniyi
* [[Rachel Oniga|Racheal Oniga]] a matsayin Rose Adeniyi
* [[Kemi Lala Akindoju]] a matsayin Chika
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Joyce
* Toni Tones a matsayin Esther
* [[Charles Inojie]] a matsayin Shugaba
* [[OC Ukeje|O.C. Ukeje]] a matsayin Felix
* [[Akah Nnani]] a matsayin Tobem
== Karɓa mai mahimmanci ==
Bayan gabatarwa na ''Otal din Royal Hibiscus'' a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto na 2017, shafin yanar gizon CREETIQ ya kimanta fim din 5.3/10 yana ambaton sake dubawa daga masu sukar 2.<ref>{{Cite web |last=Admin |date=18 September 2016 |title=The Royal Hibiscus Hotel - CREETIQ |url=https://creetiq.com/reviews/royal-hibiscus-hotel/ |publisher=CREETIQ}}</ref> Courtney Small na Cinema Axis ya yi imanin cewa "Ko da yake ''Otal din Royal Hibiscus'' ba zai sami masu sauraro tare da magoya bayan rom-com masu wuya ba, waɗanda ke neman ƙwarewar da ta fi dacewa za su yi takaici" yayin da Chelsea Phillips-Carr (Pop Matters) ya fi karɓar fim ɗin yana mai cewa "''Otal din Royal Hibiscus'' ya tabbatar da cewa yin wasa a cikin nau'in ba lallai ba ne ya haifar da fim mara kyau".<ref>{{Cite web |last=Courtney Small |date=18 September 2016 |title=TIFF 2017: THE ROYAL HIBISCUS HOTEL |url=https://cinemaaxis.com/2017/09/18/tiff-2017-the-royal-hibiscus-hotel/ |publisher=Cinema Axis}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chelsea Phillips-Carr |date=18 September 2016 |title='The Royal Hibiscus Hotel' |url=http://www.popmatters.com/post/the-royal-hibiscus-hotel-ishaya-bako-tiff-2017/ |publisher=Pop Matters}}</ref>
Film Scriptic ya zira kwallaye 46%, tare da darajar D. Isedehi Aigbogun ya nuna fa'idodi da rashin daidaituwa, tare da wata sanarwa ta ƙarshe: "...TIFF ta nuna wannan fim a cikin 2017... daga sadaka da babban sashi na cibiyar sadarwa"
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2017|Jerin fina-finai na Najeriya na 2017]]
== Manazarta ==
6sbzrttqbzlmnbfygqvp8ckqt3f8kfo
Rwanda and Juliet
0
69918
973366
895561
2026-10-29T15:36:13Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973366
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''''Rwanda and Juliet''''' wani shirin kisan kare dangi ne na bayan Rwanda wanda mai gabatar da shirye-shiryen Kanada Ben Proudfoot ya shirya.<ref>{{Cite web |date=2020-07-06 |title='Rwanda & Juliet' explores struggle of post-genocide |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/-rwanda-juliet-explores-struggle-of-post-genocide--1348466 |access-date=2022-08-05 |website=The East African |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=Rwanda & Juliet |url=https://mubi.com/films/rwanda-juliet |language=en |access-date=2022-08-05}}</ref>
== Labarin fim ==
Fim ɗin biyo bayan tafiyar farfesa na Kwalejin Dartmouth Andrew Garrod zuwa [[Kigali]] inda ya yi ƙoƙari ya tattara zuriyar Hutu da Tutsi don yin wasan kwaikwayo na Shakespearean tare da fatan cewa zai iya haifar da sulhu.<ref>{{Cite web |last=Pela |first=Robrt L. |title=Rwanda and Juliet Sees Hutu and Tutsi Teens Through Shakespeare |url=https://www.phoenixnewtimes.com/arts/rwanda-and-juliet-sees-hutu-and-tutsi-teens-through-shakespeare-8200714 |access-date=2022-08-05 |website=Phoenix New Times |language=en}}</ref>
== Karɓuwa ==
An kara fim ɗin a cikin tsarin karatun Jami'o'in Burtaniya Film & Video Council . nuna shi a Kwalejin Meredith, [1] ƙungiyar ɗalibai ta USC Shoah Foundation.<ref>{{Cite web |title="Rwanda & Juliet" Film Screening |url=https://sfi.usc.edu/events/rwanda-juliet-film-screening |access-date=2022-08-05 |website=CAGR {{!}} USC Dornsife}}</ref>
== Bukukuwan da nunawa ==
2016 Bikin Fim na Rwanda
A shekarar 2016 Bikin Fim na Wisconsin<ref>{{Cite web |last=Citizen |first=Ben Rueter {{!}} Beaver Dam Daily |title=Wayland screens 'Rwanda and Juliet' documentary |url=https://www.wiscnews.com/news/local/wayland-screens-rwanda-and-juliet-documentary/article_1e1a0e65-75f8-5eb5-b64e-3808e7914799.html |access-date=2022-08-05 |website=Wiscnews.com |date=7 October 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805104850/https://www.wiscnews.com/news/local/wayland-screens-rwanda-and-juliet-documentary/article_1e1a0e65-75f8-5eb5-b64e-3808e7914799.html |archive-date=2022-08-05 |url-status=dead}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Fim ɗin ya lashe kyautar mafi kyawun shirin a bikin fina-finai na shekara-shekara na 16 na Phoenix .<ref>{{cite web |title=Halifax filmmaker's doc on Shakespeare in Rwanda wins big at U.S. festival |date=2016-04-13 |website=[[CBC News]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806042726/https://www.cbc.ca/news/canada/nova-scotia/ben-proudfoot-rwanda-and-juliet-phoenix-film-festival-1.3534475 |archive-date=2022-08-06 |url-status=live |url=https://www.cbc.ca/news/canada/nova-scotia/ben-proudfoot-rwanda-and-juliet-phoenix-film-festival-1.3534475}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
qqw02k0pemvlv79970hzgf9cchw1ote
The Migrant (fim 1994)
0
70584
973691
378970
2026-10-30T11:22:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973691
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Mai Hijira''''' ( Egyptian Arabic , fassara Al Mohager) wani [[Sinima a Misra|fim ne na shekarar 1994 na ƙasar Masar]] na Youssef Chahine. An jera fim ɗin a cikin Fina-finan Masar 100 na Top 100.<ref name=Australian>{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/arts/founding-father-of-egyptian-cinema/story-e6frg8n6-1111117052409|title=Founding father of Egyptian cinema|date=30 July 2008|publisher=[[The Australian]]|accessdate=23 October 2012}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An saki Fitar fim ɗin, wanda aka yi saɓani a kan labarin Yusufu na Littafi Mai-Tsarki, ya tayar da guguwar zanga-zanga, tun da [[Musulunci]] ya hana bayyanar da masu addini.<ref name=Elley>{{cite web|url=https://www.variety.com/review/VE1117909485?refcatid=31 |title=The Emigrant |last=Elley |first=Derek |date=20 November 1994 |publisher=[[Variety (magazine)|Variety]] |accessdate=23 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121112211710/http://www.variety.com/review/VE1117909485?refcatid=31 |archivedate=12 November 2012 }}</ref> Wannan ya kasance duk da cewa Chahine ya canza sunayen duk haruffan kuma ya cire labarin duk abubuwan ban mamaki da ban mamaki. Yusufu ya zama Ram, Yakubu ya zama Adamu, Fotifar ya zama Amihar, kuma matar Fotifar, wadda ba a ambaci sunanta ba a cikin Littafi Mai-Tsarki, ta zama Simihit, babbar firist na Cult of Amun. Yusufu bai ci gaba ba saboda iyawar mu'ujiza ta karba da fassara mafarkai, amma saboda cancantar kansa.
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Fim]]
5ax2b4ym1rlsyx1safahksm84rutd9g
Harshen Oromo
0
72259
973314
973245
2026-10-29T12:13:32Z
Baby juuu
38856
/* Manufofin Harshe */
973314
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Mausoleum of Galla Placidia mosaics (Ravenna).jpg|thumb|Kayan tarihi na mausoleim]]
{{Clear|left}}'''Oromo''' (/ˈɒrəmoʊ/ ko /ɔːˈrOʊmOʊ/; Oromo: Afaan Oromoo), a tarihi kuma ana kiranta Galla <ref>{{Cite journal|url-status=328–329}}</ref> (sunan da Oromo ke ɗauka a matsayin abin kunya), yare ne na Afroasiatic wanda ke cikin reshen Cushitic. Yana da asali a jihar Oromia da Arewacin [[Kenya]] na [[Itofiya|Habashawa]] kuma yawancin Mutanen Oromo da kabilun makwabta ne ke magana da shi a Horn of Africa. <ref>{{Cite journal|url-status=325–352}}</ref> amfani dashi azaman harshen magana musamman a Yankin Oromia da arewa maso gabashin Kenya.
Tare da fiye da masu magana miliyan 36 wanda kuma ya kai kashi 33.8% na yawan mutanen Habasha, Oromo yana da mafi yawan masu magana dashi a asali a Habasha, kuma ya zama na biyu mafi yawan yaren da ake magana a Habasha ta yawan masu magana (ciki har da masu magana da harshen na biyu) bayan Amharic. Ana magana da nau'ikan Oromo a matsayin yare na farko ta ƙarin mutane rabin miliyan a wasu sassan arewa da gabashin [[Kenya]]. Har ila yau, ƙananan masu ƙaura a wasu ƙasashen Afirka kamar [[Afirka ta Kudu]], [[Libya]], Masar da [[Sudan]] suna magana da shi. Oromo ita yaren Cushitic da aka fi magana da shi kuma daga cikin harsuna biyar na Afirka tare da mafi yawan mutanen da ke da yaren uwa.
Oromo yana aiki ne a matsayin ɗayan harsunan aiki na hukuma na [[Itofiya|Habasha]] <ref name="africanews.com"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation news cs1" id="CITEREFShaban2020">Shaban, Abdurahman (2020-03-04). </cite></ref> kuma harshe ne na aiki na jihohi da yawa a cikin tsarin tarayya na Habasha ciki har da Oromia, Harari da Dire Dawa yankuna da na Yankin Oromo Yankin Amhara . Harshen ilimi ne na firamare a Oromi, Harari, Dire Dawa, Benishangul-Gumuz da [[Addis Abeba|Addis Ababa]] da kuma Yankin Oromia a Yankin Amhara . amfani dashi azaman harshen intanet don shafukan yanar gizo na tarayya tare da Tigrinya. karkashin mulkin Haile Selassie, an dakatar da Oromo a ilimi, a tattaunawa, da kuma al'amuran gudanarwa.
== Iri-iri ==
[[File:Map_of_Oromo_language_varieties_and_dialects.svg|left|thumb|Iri-iri da yaruka na Oromo]]
Ethnologue (2015) ya ba da lambobin ISO guda biyar ga Oromo:
:* Boranaa-Arsii-Gujii Oromo (Kudancin Oromo, gami da yarukan Gabra da Sakuye), lambar ISO [gax]
:* Oromo na Gabas (Harar), lambar ISO [hae]
:* [[Yaren Orma|Orma]] (Munyo, Orma, Waata/Sanye), lambar ISO [orc]
:* Yammacin Tsakiyar Oromo (Yammacin Oromo da Tsakiyar Oro, gami da Mecha / Wollega, Raya, Wello (Kemise), Tulema / Shewa), lambar ISO [gaz]
:* Waata, lambar ISO [ssn]
Blench (2006) ya raba Oromo zuwa harsuna huɗu:
:* Yammacin Oromo (Maca)
:* Shewa (Tuulama, Arsi)
:* Oromo na Gabas (Harar)
:* Kudancin Oromo (Ajuran, Borana, Gabra, Munyo, Orma, Sakuye, Waata)
bincika wasu nau'ikan Oromo kuma an rarraba su.
{{Reflist}}
== Masu magana ==
Kimanin kashi 85 cikin dari na masu magana da Oromo suna zaune a [[Itofiya|Habasha]], galibi a Yankin Oromia. Bugu kari, a [[Somaliya]] akwai kuma wasu masu magana da yaren. [[Kenya]], Ethnologue ya kuma lissafa masu magana da 722,000 na Borana da [[Yaren Orma|Orma]], harsuna biyu da ke da alaƙa da Oromo na Habasha. A cikin Habasha, Oromo shine yaren da ke da mafi yawan masu magana da asali.
A cikin Afirka, Oromo shine harshen da ke da mafi yawan masu magana na huɗu, bayan Larabci (idan mutum ya ƙidaya nau'ikan Larabci marasa fahimta a matsayin yare ɗaya kuma yana ɗaukar iri ɗaya ga nau'ikan Oromo), Swahili, da Hausa.
Baya ga masu magana da harshe na farko, yawancin mambobin wasu kabilun da ke hulɗa da Oromo suna magana da shi a matsayin yare na biyu. Dubi, alal misali, Bambassi mai magana da Omotic da Kwama mai magana da Nilo-Sahara a arewa maso yammacin Oromia .
== Manufofin Harshe ==
Mutanen Oromo suna amfani da al'adar magana mai tasowa sosai. A cikin karni na 19, malamai sun fara rubutu a cikin harshen Oromo ta amfani da Rubutun Latin. A cikin (1842), Johann Ludwig Krapf ya fara fassarar Linjila ta Yahaya da Matiyu zuwa Oromo, da kuma ƙamus da ƙamus na farko. Masanin Jamusanci Karl Tutschek ne ya samar da ƙamus na farko na Oromo da ƙamus a cikin 1844. Bugawa farko ta fassarar yaren Oromo ta kasance a cikin 1846 a cikin wata jaridar Jamusanci a cikin wata kasida game da Oromo a Jamus.
Bayan da Abyssinia ta mamaye yankin Oromo, an katse ci gaban harshe a cikin cikakken kayan aikin rubutu. Ayyukan da aka buga, musamman fassarorin Onesimos Nesib da Aster Ganno na Littafi Mai-Tsarki daga ƙarshen karni na 19, an rubuta su a cikin haruffa na Ge'ez. Bayan Juyin Juya Halin 1974, gwamnati ta gudanar da kamfen na karatu da rubutu a cikin harsuna da yawa, gami da Oromo, kuma an fara bugawa da watsa shirye-shiryen rediyo a cikin yaren. Dukkanin kayan Oromo da aka buga a Habasha a wannan lokacin, kamar jaridar {{Lang|om|Bariisaa}}, {{Lang|om|Urjii}} da sauransu da yawa, an rubuta su a cikin rubutun gargajiya na Habasha. {{Ana bukatan hujja|date=July 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2021)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
Shirye-shiryen gabatar da koyar da harshen Oromo a makarantu, duk da haka, ba a cika su ba har sai an hambarar da gwamnatin Mengistu Haile Mariam a shekarar 1991, sai dai a yankunan da Oromo Liberation Front (OLF) ke sarrafawa. Tare da kirkirar jihar Oromia a karkashin sabon tsarin kabilanci a Habasha, ya yiwu a gabatar da Oromo a matsayin matsakaiciyar koyarwa a makarantun firamare a duk yankin, gami da yankunan da wasu kabilun ke zaune suna magana da yarensu, kuma a matsayin harshen gudanarwa a cikin yankin. Tun lokacin da OLF ta bar gwamnatin rikon kwarya ta Habasha a farkon shekarun 1990, kungiyar Oromo Peoples' Democratic Organization (OPDO) ta ci gaba da bunkasa Oromo a Habasha. {{Ana bukatan hujja|date=July 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2021)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
An fara watsa shirye-shiryen rediyo a cikin harshen Oromo a Somalia a cikin 1960 ta Rediyon Mogadishu . Shirin ya ƙunshi kiɗa da farfaganda. Waƙar {{Lang|om|Bilisummaan Aannaani}} (Yanci shine Milk) ta zama babbar nasara a Habasha. Don yaki tasirin Somaliya, Gwamnatin Habasha ta fara shirin rediyo na yaren Oromo na kansu. cikin [[Kenya]] an yi watsa shirye-shiryen rediyo a cikin Oromo (a cikin yaren Borana) a kan Muryar Kenya tun aƙalla shekarun 1980. An buga Littafi Mai-Tsarki na Borana a Kenya a cikin 1995 ta amfani da haruffa na Latin, amma ba ta amfani da ka'idojin rubutun kamar yadda yake a cikin Qubee na Habasha ba. Times Oromiffa Group (JTOG) ne suka kirkiro ƙamus na farko na Oromo a kan layi tare da hadin gwiwar SelamSoft . [1] [[Muryan Amurka|Muryar Amurka]] kuma tana watsa shirye-shirye a cikin Oromo tare da sauran shirye-shiryen ƙaho na Afirka. A watan Mayu na shekara ta 2022, Google Translate ya kara da Afaan Oromo a matsayin fassarar. Oromo da Qubee a halin yanzu ana amfani da su ta rediyo na gwamnatin Habasha, tashoshin talabijin da jaridar gwamnatin yanki.
== Phonology da orthography ==
=== Tsarin rubuce-rubuce ===
[[File:Bakri_Sapalo_alphabet.png|alt=An image of a table presenting the glyphs created by Bakri Sapalo. The columns classify the vowels for each glyph, and alternate shapes in case of gemminated or word-ending consonants. Each row represents a different consonant.|thumb|Rubutun Sapalo, wanda aka cire daga rubuce-rubucen Sapalo.]]
An rubuta Oromo tare da haruffa na Latin da ake kira {{Lang|om|Qubee}} wanda aka karɓa a hukumance a 1991. yi amfani da nau'o'i daban-daban na rubutun Latin a baya, galibi ta Oromos a wajen Habasha da kuma OLF a ƙarshen 1970s (Heine 1986). [1] Tare da karɓar Qubee, an yi imanin an rubuta ƙarin matani a cikin harshen Oromo tsakanin 1991 da 1997 fiye da shekaru 100 da suka gabata. A Kenya, Borana da Waata suma suna amfani da haruffa na Roman amma tare da tsarin daban-daban.
Rubutun Sapalo rubutun asalin Oromo ne wanda Sheikh Bakri Sapalo (1895-1980; wanda aka fi sani da sunansa na haihuwa, Abubaker Usman Odaa) ya kirkira a ƙarshen shekarun 1950, kuma ya yi amfani da shi a karkashin kasa daga baya. Duk da tasirin tsari da ƙungiyoyi daga Ge'ez da Rubutun Larabci, halitta ce mai zaman kanta da aka tsara musamman don ilimin Oromo. Yana da yawa alphasyllabic a cikin yanayi, amma ba shi da wasula na asali wanda ke cikin irin waɗannan tsarin; a cikin ainihin amfani, duk haruffa masu ma'ana suna da alama ko dai tare da alamun wasula (samar da sautin CV) ko kuma tare da alamomi daban-daban da aka yi amfani da su don nuna dogon sassan da sassan da ba a bi su ba (misali a cikin yanayin kalma-ƙarshe ko kuma a matsayin wani ɓangare na ƙididdigar sassan sassan).<ref>{{Cite journal|url-status=550–566}}</ref>
An kuma yi amfani da Rubutun Larabci a wasu lokuta a yankunan da ke da yawan Musulmai.
=== Sautin da sautin sautin ===
Kamar sauran harsunan Habasha, ko Semitic, Cushitic, ko Omotic, Oromo yana da saiti na consonants masu fitarwa, wato, tsayawa marasa murya ko affricates waɗanda ke tare da Glotalization da fashewar iska. Oromo yana da wani wayar glottalized wanda ya fi ban mamaki, wani implosive retroflex tsayawa, "dh" a cikin Oromo orthography, sauti wanda yake kamar Turanci "d" da aka samar tare da harshe da aka juya baya dan kadan kuma tare da iska da aka zana don a ji wani glottal tsayawa kafin mai zuwa ya fara. Yana retroflex a cikin mafi yawan yaruka, kodayake ba shi da ƙarfi sosai kuma yana iya ragewa zuwa flap tsakanin wasula. Wa majiya ta bayyana shi a matsayin mara murya.
Oromo yana da saiti na Eastern Cushitic na gajeren sautin biyar da tsawo biyar, wanda aka nuna a cikin orthography ta hanyar ninka wasula biyar. Bambancin tsawon ya bambanta, alal misali, {{Lang|om|hara}} 'kogi', haaraa '{{Lang|om|haaraa}}'. Jemination kuma yana da mahimmanci a cikin Oromo. Wato, tsawon ma'anar na iya rarrabe kalmomi daga juna, alal misali, 'mummunan', baddaa 'dutse'.
A cikin haruffa na Qubee, haruffa sun haɗa da digraphs <ref>called Qubee Dachaa in the Oromo language.</ref> ''ch, dh, ny, ph, sh.'' Ba lallai ba ne a yi alama da jima'i don digraphs, kodayake wasu marubuta sun nuna shi ta hanyar ninka kashi na farko: {{Lang|om|qopphaa'uu}} 'suna shirye'. A cikin sigogi da ke ƙasa, ana nuna alamar Harshen Harshen Harkokin Kasuwanci na Duniya don phoneme a cikin ƙuƙwalwa inda ya bambanta da harafin Oromo. Alamomin {{IPA|/p v z/}}<nowiki> sun bayyana a cikin parentheses saboda ana samun su ne kawai a cikin kalmomin da aka karɓa kwanan nan. /tʃʼ/"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAQw" lang="und-fonipa" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" typeof="mw:Transclusion">/tʃʼ/"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAQg" lang="und-fonipa" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>[tʼ] ƙananan canje-canje a cikin rubutun tun lokacin da aka fara karɓar shi: An samo asali ne, kuma an sami rikice-rikice tsakanin marubutan a cikin amfani da ƙayyadaddun ƙayyadadden ƙayyadyadaddun /tʃ/ da /tʃ, tare da wasu ayyukan farko ta amfani da ƙaya don /tʃ/- da kuma 化chʹ/ har ma da ƙayƙayyadaddur daban-daban dangane da inda ya bayyana a cikin kalma. Wannan labarin yana amfani da shi akai-akai don /tʃʼ/ da kuma /tʃ/.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Sautin da aka yi amfani da shi
! colspan="2" |
!Labari
!Alveolar / Retroflex<br />
!Palato-alveolar<nowiki><br id="mwASQ"></nowiki>
!Velar
!Gishiri
|-
! rowspan="4" |Bayyanawa da Ƙididdiga<br />Africates
! style="font-size:smaller" |ba tare da murya ba
| (p)
|t
|SashenYa kamata a yi amfani da shiSanya
|k
|Sunan ʔ ake cikiYanayinSanya
|-
! style="font-size:smaller" |murya
|b
|d
|dʒ shafi na gabaYa kamata a yi amfani da shiSanya
|ɡ yi amfani da shiSanya
|
|-
! style="font-size:smaller" |fitarwa
|pʼ yi amfani da shi a matsayinYa shafiSanya
|SanyaYa kamata a yi amfani da shiSanya
|SunanciYanayinSanya
|kʼ'Abin da ya shafiYanayinSanya
|
|-
! style="font-size:smaller" |fashewa
|
|Sanya ta gaba
|
|
|
|-
! rowspan="2" |Rashin jituwa
! style="font-size:smaller" |ba tare da murya ba
|f
|s
|SashenYa kamata a yi amfani da shiSanya
|
|h
|-
! style="font-size:smaller" |murya
| (v)
| (z)
|
|
|
|-
! colspan="2" |Hanci
|m
|n
|Sunan ɲ aka yiYa kamata a yi amfani da shiSanya
|
|
|-
! colspan="2" |Ƙididdigar
|w
|l
|j zama hakaYa kamata a yi amfani da shiSanya
|
|
|-
! colspan="2" |Rhotic
|
|r
|
|
|
|}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Sautin sautin
!
!A gaba
!Tsakiya
!Komawa
|-
!Kusa
|iː ɪ kuma SayiSanya ta gaba
|
|uːʊ, SunubiYa kamata a yi amfani da shiSanya
|-
!Tsakanin
|eːɛ, da kuma SunanYa kamata a yi amfani da shiSanya
|
|oːOwu da ake kira Sunan da aka yi amfani da suYa kamata a yi amfani da shiSanya
|-
!Bude
|
|ɐ yayaYa kamata a yi amfani da shiSanya
|An tsara shi neYa kamata a yi amfani da shiSanya
|}
=== Sauti da damuwa ===
kawai sashi ƙarshe ko na ƙarshe na tushen zai iya samun sautin mai girma, kuma idan sashi na biyu yana da girma, na ƙarshe dole ne ya zama mai girma; wannan yana nuna cewa Oromo yana da tsarin sautin sauti (wanda ake buƙatar ƙayyade sautin kawai a kan sautin ɗaya, sauran suna iya hangowa) maimakon tsarin sautin (wanda kowane sashi dole ne ya sami sautin sautin sa a ƙayyade shi), kodayake ka'idojin sautin sa na iya ba da kansa ga tsarin sautin saurin sautin sautunan sautin sauti na farko, don kalmar kalmar kalmar kalmar da aka fahimta, don haka "ma ta farko".
== Harshen harshe ==
=== Sunaye ===
Kamar sauran harsunan Afroasiatic, Oromo yana da jinsi biyu, namiji da mace, kuma duk sunayen suna cikin ko dai ɗaya ko ɗayan.Jima'i na harshe a cikin Oromo ya shiga cikin harshe ta hanyoyi masu zuwa:
* Kalmomin (sai dai ga copula be) sun yarda da batutuwan su a cikin jinsi lokacin da batun mutum ne na uku (''shi'' ko ''ita'').
* Mutum na uku sunayen mutum guda ɗaya (''''shi'''', ''ita'', da dai sauransu, a cikin Turanci) suna da jinsi na sunan da suke magana a kai.
* Adjectives sun yarda da sunayen da suke canzawa a cikin jinsi.
* Wasu adjectives masu mallaka ("na", "ku") sun yarda da sunayen da suka gyara a wasu yaruka.
Sai dai a wasu yarukan kudanci, babu wani abu a cikin mafi yawan sunayen da ke nuna jinsi. Ƙananan sunaye nau'i-nau'i ga mutane, duk da haka, sun ƙare a cikin ''{{Lang|om|-eessa}}'' (m.) da ''{{Lang|om|-eettii}}'' (f.), kamar yadda adjectives ke yi lokacin da ake amfani da su azaman sunaye: obboleessa 'ɗan'uwa', obboleettii '{{Lang|om|obboleessa}}', dureessa 'mai arziki (m.) ', {{Lang|om|hiyyeettii}} 'matalauci (f.) '. Jima'i na harshe yawanci ya yarda da jinsi na halitta ga mutane da dabbobi; don {{Lang|om|haadha}} sunaye kamar {{Lang|om|Abbaa}} 'mahaifi', {{Lang|om|Ilma}} 'ɗan', da {{Lang|om|sangaa}} 'zaki' namiji ne, yayin da sunaye kamar haadha 'mahaihuwa' da intala 'yar' mace ce. Koyaya, yawancin sunayen dabbobi ba su ƙayyade jinsi na halitta ba.
Sunayen jikin taurari mata ne: {{Lang|om|aduu}} 'ranar', {{Lang|om|urjii}} 'taurari'. Jima'i na wasu sunayen marasa rai sun bambanta da ɗanɗano tsakanin yaruka.
==== Adadin ====
Oromo yana nuna adadi ɗaya da na jam'i, amma sunayen da ke nufin ƙungiyoyi da yawa ba lallai bane su kasance jam'i: nama 'mutum' namoota 'namoota', nama shan 'mutane biyar' namoota shan 'mutumi biyar'. Wata hanyar kallon wannan ita ce bi da nau'in "singular" kamar yadda ba a bayyana shi ba don lamba.number{{Lang|om|nama}} 'man' {{Lang|om|namoota}} {{Lang|om|nama shan}}' {{Lang|om|namoota shan}}
Lokacin da yake da mahimmanci a bayyana yawan mai magana, ana amfani da nau'in jam'i na suna. Ana samar da sunayen da yawa ta hanyar ƙara ƙayyadaddun kalmomi. Mafi yawan ma'anar jam'i shine ''{{Lang|om|-oota}}''; ana sauke wasula ta ƙarshe a gaban ma'anar, kuma a cikin yarukan yamma, ma'anar ta zama ''{{Lang|om|-ota}}'' bayan syllable tare da dogon wasali: {{Lang|om|mana}} 'gida', {{Lang|om|manoota}} 'gida', hiriyaa 'abokai', hiriyoota 'abokai,' {{Lang|om|barsiisaa}} 'malami', {{Lang|om|barsiiso(o)ta}} 'malamai'. {{Lang|om|ilmaan}} cikin sauran ƙididdigar jam'i na yau da kullun sune ''{{Lang|om|-(w)wan}}'', ''{{Lang|om|-een}}'', da - (a) an; biyun na ƙarshe na iya haifar da sau biyu: waggaa 'shekara', {{Lang|om|waggaawwan}} '{{Lang|om|waggaa}}', {{Lang|om|laga}} 'kogin', {{Lang|om|laggeen}} 'kogin,' ilma 'ɗan'.
==== Tabbatacce ====
Oromo has no indefinite articles (corresponding to English ''a'', ''some''), but (except in the southern dialects) it indicates definiteness (English ''the'') with suffixes on the noun: ''{{Lang|om|-(t)icha}}'' for masculine nouns (the ''ch'' is geminated though this is not normally indicated in writing) and ''{{Lang|om|-(t)ittii}}'' for feminine nouns. Vowel endings of nouns are dropped before these suffixes: {{Lang|om|karaa}} 'road', {{Lang|om|karicha}} 'the road', {{Lang|om|nama}} 'man', {{Lang|om|namicha}}/{{Lang|om|namticha}} 'the man', {{Lang|om|haroo}} 'lake', {{Lang|om|harittii}} 'the lake'. For animate nouns that can take either gender, the definite suffix may indicate the intended gender: {{Lang|om|qaalluu}} 'priest', {{Lang|om|qaallicha}} 'the priest (m.)', {{Lang|om|qallittii}} 'the priest (f.)'. The definite suffixes appear to be used less often than ''the'' in English, and they seem not to co-occur with the plural suffixes.
==== Shari'a ====
Sunayen Oromo sun bayyana a cikin shari'o'i bakwai na ilimin lissafi, kowannensu ya nuna ta hanyar ƙayyadaddun, tsawo na wasula na ƙarshe, ko duka biyun. Ga wasu lokuta, akwai nau'o'i daban-daban masu yiwuwa, wasu suna rufe fiye da ɗaya, kuma bambance-bambance a ma'ana tsakanin waɗannan madadin na iya zama mai wuyar fahimta.
; Absolutive
: The absolutive case is the citation form or base form that is used when the noun is the object of a verb, the object of a preposition or postposition, or a nominal predicative.
:* {{Lang|om|mana}} 'house', {{Lang|om|mana binne}} 'we bought a house'
:* {{Lang|om|hamma}} 'until', {{Lang|om|dhuma}} 'end', {{Lang|om|hamma dhumaatti}} 'until (the) end'
:* {{Lang|om|mana keessa}}, 'inside (a/the) house'
:* {{Lang|om|inni}} 'he', {{Lang|om|barsiisaa}} 'teacher'
:* {{Lang|om|inni barsiisaa (dha)}} 'he is a teacher'
; Nominative
: The nominative is used for nouns that are the subjects of clauses.
:* {{Lang|om|Ibsaa}} (a name), {{Lang|om|Ibsaan}} 'Ibsaa (nom.)', {{Lang|om|konkolaataa}} '(a) car', {{Lang|om|qaba}} 'he has':
:* {{Lang|om|Ibsaan konkolaataa qaba}} 'Ibsaa has a car'.
: Most nouns ending in short vowels with a preceding single consonant drop the final vowel and add ''{{Lang|om|-ni}}'' to form the nominative. Following certain consonants, assimilation changes either the ''{{Lang|om|n}}'' or that consonant (the details depend on the dialect).
:* {{Lang|om|nama}} 'man', {{Lang|om|namni}} 'man (nom.)'
:* {{Lang|om|namoota}} 'men'; {{Lang|om|namootni}}, {{Lang|om|namoonni}} 'men (nom.)' (''{{Lang|om|t}}'' + ''{{Lang|om|n}}'' may assimilate to ''{{Lang|om|nn}}'')
: If a final short vowel is preceded by two consonants or a geminated consonant, ''{{Lang|om|-i}}'' is suffixed.
:* {{Lang|om|ibsa}} 'statement', {{Lang|om|ibsi}} 'statement (nom.)'
:* {{Lang|om|namicha}} 'the man', {{Lang|om|namichi}} 'the man (nom.)' (the ''{{Lang|om|ch}}'' in the definite suffix ''{{Lang|om|-icha}}'' is actually geminated, though not normally written as such)
: If the noun ends in a long vowel, ''{{Lang|om|-n}}'' is suffixed to this. This pattern applies to infinitives, which end in ''{{Lang|om|-uu}}''.
:* {{Lang|om|maqaa}} 'name', {{Lang|om|maqaan}} 'name (nom.)'
:* {{Lang|om|nyachuu}} 'to eat, eating', {{Lang|om|nyachuun}} 'to eat, eating (nom.)'
: If the noun ends in ''{{Lang|om|n}}'', the nominative is identical to the base form.
:* {{Lang|om|afaan}} 'mouth, language (base form or nom.)'
: Some feminine nouns ending in a short vowel add ''{{Lang|om|-ti}}''. Again assimilation occurs in some cases.
:* {{Lang|om|haadha}} 'mother', {{Lang|om|haati}} (''{{Lang|om|dh}}'' + ''{{Lang|om|t}}'' assimilates to ''{{Lang|om|t}}'')
:* {{Lang|om|lafa}} 'earth', {{Lang|om|lafti}}
; Genitive
: The genitive is used for possession or "belonging"; it corresponds roughly to English ''of'' or ''{{Lang|om|-'s}}''. The genitive is usually formed by lengthening a final short vowel, by adding ''{{Lang|om|-ii}}'' to a final consonant, and by leaving a final long vowel unchanged. The possessor noun follows the possessed noun in a genitive phrase. Many such phrases with specific technical meanings have been added to the Oromo lexicon in recent years.
:* {{Lang|om|obboleetti}} 'sister', {{Lang|om|namicha}} 'the man', {{Lang|om|obboleetti namichaa}} 'the man's sister'
:* {{Lang|om|hojii}} 'job', {{Lang|om|Caaltuu}}, woman's name, {{Lang|om|hojii Caaltuu}}, 'Caaltuu's job'
:* {{Lang|om|barumsa}} 'field of study', {{Lang|om|afaan}} 'mouth, language', {{Lang|om|barumsa afaanii}} 'linguistics'
: In place of the genitive it is also possible to use the relative marker ''{{Lang|om|kan}}'' (m.) / ''{{Lang|om|tan}}'' (f.) preceding the possessor.
:* {{Lang|om|obboleetti kan namicha}} 'the man's sister'
; Dative
: The dative is used for nouns that represent the recipient (''to'') or the benefactor (''for'') of an event. The dative form of a verb infinitive (which acts like a noun in Oromo) indicates purpose. The dative takes one of the following forms:
:* Lengthening of a final short vowel (ambiguously also signifying the genitive)
::* {{Lang|om|namicha}} 'the man', {{Lang|om|namichaa}} 'to the man, of the man'
:* ''{{Lang|om|-f}}'' following a long vowel or a lengthened short vowel; ''{{Lang|om|-iif}}'' following a consonant
::* {{Lang|om|intala}} 'girl, daughter', {{Lang|om|intalaaf}} 'to a girl, daughter'
::* {{Lang|om|saree}} 'dog', {{Lang|om|sareef}} 'to a dog'
::* {{Lang|om|baruu}} 'to learn', {{Lang|om|baruuf}} 'in order to learn'
::* {{Lang|om|bishaan}} 'water', {{Lang|om|bishaaniif}} 'for water'
:* ''{{Lang|om|-dhaa}}'' or ''{{Lang|om|-dhaaf}}'' following a long vowel
::* {{Lang|om|saree}} 'dog'; {{Lang|om|sareedhaa, sareedhaaf}} 'to a dog'
:* ''{{Lang|om|-tti}}'' (with no change to a preceding vowel), especially with verbs of speaking
::* {{Lang|om|Caaltuu}} woman's name, {{Lang|om|himi}} 'tell, say (imperative)', {{Lang|om|Caaltuutti himi}} 'tell Caaltuu'
; Instrumental
: The instrumental is used for nouns that represent the instrument ("with"), the means ("by"), the agent ("by"), the reason, or the time of an event. The formation of the instrumental parallels that of the dative to some extent:
:* ''{{Lang|om|-n}}'' following a long vowel or a lengthened short vowel; ''{{Lang|om|-iin}}'' following a consonant
::* {{Lang|om|harka}} 'hand', {{Lang|om|harkaan}} 'by hand, with a hand'
::* {{Lang|om|halkan}} 'night', {{Lang|om|halkaniin}} 'at night'
:* {{Lang|om|-tiin}} following a long vowel or a lengthened short vowel
::* {{Lang|om|Afaan Oromo}} 'Oromo (language)', {{Lang|om|Afaan Oromootiin}} 'in Oromo'
:* ''{{Lang|om|-dhaan}}'' following a long vowel
::* {{Lang|om|yeroo}} 'time', {{Lang|om|yeroodhaan}} 'on time'
::* {{Lang|om|bawuu}} 'to come out, coming out', {{Lang|om|bawuudhaan}} 'by coming out'
; Locative
: The locative is used for nouns that represent general locations of events or states, roughly ''at''. For more specific locations, Oromo uses prepositions or postpositions. Postpositions may also take the locative suffix. The locative also seems to overlap somewhat with the instrumental, sometimes having a temporal function. The locative is formed with the suffix ''{{Lang|om|-tti}}''.
:* {{Lang|om|Arsiitti}} 'in Arsii'
:* {{Lang|om|harka}} 'hand', {{Lang|om|harkatti}} 'in hand'
:* {{Lang|om|guyyaa}} 'day', {{Lang|om|guyyaatti}} 'per day'
:* {{Lang|om|jala, jalatti}} 'under'
; Ablative
: The ablative is used to represent the source of an event; it corresponds closely to English ''from''. The ablative, applied to postpositions and locative adverbs as well as nouns proper, is formed in the following ways:
:* When the word ends in a short vowel, this vowel is lengthened (as for the genitive).
::* {{Lang|om|biyya}} 'country', {{Lang|om|biyyaa}} 'from country'
::* {{Lang|om|keessa}} 'inside, in', {{Lang|om|keessaa}} 'from inside'
:* When the word ends in a long vowel, ''{{Lang|om|-dhaa}}'' is added (as for one alternative for the dative).
::* {{Lang|om|Finfinneedhaa}} 'from Finfinne'
::* {{Lang|om|gabaa}} 'market', {{Lang|om|gabaadhaa}} 'from market'
:* When the word ends in a consonant, ''{{Lang|om|-ii}}'' is added (as for the genitive).
::* {{Lang|om|Hararii}} 'from Harar'
:* Following a noun in the genitive, ''{{Lang|om|-tii}}'' is added.
::* {{Lang|om|mana}} 'house', {{Lang|om|buna}} 'coffee', {{Lang|om|mana bunaa}} 'cafe', {{Lang|om|mana bunaatii}} 'from cafe'
: An alternative to the ablative is the postposition ''{{Lang|om|irraa}}'' 'from' whose initial vowel may be dropped in the process:
:* {{Lang|om|gabaa}} 'market', {{Lang|om|gabaa irraa, gabaarraa}} 'from market'
=== Wakilan sunaye ===
==== Wakilan mutum ====
A cikin mafi yawan harsuna, akwai ƙananan bambance-bambance na mutum, lambar, da kuma sau da yawa jinsi waɗanda ke taka rawa a cikin ƙamus na harshe. Oromo da Ingilishi sune irin waɗannan harsuna. Mu''''''nawa'''''' g{{Lang|om|ani}} wadannan bambance-bambance a cikin saiti na asali na ''su'' mutum masu zaman kansu, misali, Turanci I, Oromo ani; Turanci su, Oromo 'isaani' da saiti na adjectives da sunayen sarauta, misali, Ingilishi na, Oromo {{Lang|om|koo}}; Turanci na, Oromo {{Lang|om|kan koo}}. A cikin Oromo, ana nuna bambance-bambance iri ɗaya a cikin yarjejeniyar magana: kalmomin Oromo (tare da 'yan kaɗan) sun yarda da batutuwa su; wato, mutum, lamba, da (mutum na uku) jinsi na batun aikatau ana nuna suffixes akan aikatau. Saboda wadannan suffixes sun bambanta sosai tare da takamaiman kalma / fasalin / yanayi, ba a dauke su a matsayin sunaye ba kuma ana tattauna su a wasu wurare a cikin wannan labarin a ƙarƙashin kalma.
A duk waɗannan yankuna na harshe - sunaye masu zaman kansu, adjectives masu mallaka, sunaye masu mallaka. Ga mutum na farko da na biyu, akwai bambanci tsakanin guda biyu ('I', 'you sg.') da jam'i ('mu', 'ku pl.'), yayin da ga mutum na uku, akwai bambancin hanyoyi biyu a cikin mutum ɗaya ('shi', 'ta') da kuma nau'i ɗaya don jam'i ("su'). Saboda Oromo yana da jinsi biyu kawai, babu wani wakilin da ya dace da Turanci; ana amfani da wakilin namiji ko mace bisa ga jinsi na sunan da ake magana a ''shi''.
Oromo yare ne mai fafutuka. Wato, jimloli masu tsaka-tsaki waɗanda ba a jaddada batun ba sa buƙatar sunayen sunaye masu zaman kansu: {{Lang|om|kaleessa dhufne}} 'mun zo jiya'.Kalmar Oromo da ke fassara 'mu' ba ta bayyana a cikin wannan jumlar ba, kodayake mutum da lambar suna da alama a kan aikatau dhufne ('mun zo') ta hanyar ''{{Lang|om|-ne}}''. Lokacin da batun a cikin irin waɗannan jimloli yana buƙatar a ba shi daraja saboda wasu dalilai, ana iya amfani da wakilin mai zaman kansa: 'nuti kaleessa dhufne' '''mu'' zo jiya'.
Teburin da ke ƙasa yana ba da siffofi na wakilan sirri a lokuta daban-daban, da kuma adjectives masu mallaka. Ga mutum na farko da mutum na uku na mata, akwai bambanci mai yawa a cikin yaruka; kawai wasu daga cikin yiwuwar an nuna su.
Adjectives masu mallaka, waɗanda aka bi da su a matsayin kalmomi daban-daban a nan, wani lokacin ana rubuta su a matsayin sunayen sunaye. A cikin mafi yawan yaruka akwai bambanci tsakanin adjectives na namiji da na mace don mutum na farko da na biyu (tsarin da ya yarda da jinsi na sunan da aka gyara). Koyaya, a cikin yarukan yamma, ana amfani da siffofin namiji (waɗanda suka fara da ''{{Lang|om|k-}}'') a duk lokuta. Adjectives masu mallaka na iya ɗaukar ƙarshen shari'a don sunayen da suka gyara: {{Lang|om|ganda kootti}} 'zuwa ƙauyen na' (''{{Lang|om|-tti}}'': yanayin wuri).
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;"
|+Oromo personal pronouns
!English
!Base
!Subject
!Dative
!Instrumental
!Locative
!Ablative
!Possessive<br /><br />adjectives
|-
|I
|{{Lang|om|ana}}, {{Lang|om|na}}
|{{Lang|om|ani}}, {{Lang|om|an}}
|{{Lang|om|naa}}, {{Lang|om|naaf}}, {{Lang|om|natti}}
|{{Lang|om|naan}}
|{{Lang|om|natti}}
|{{Lang|om|narraa}}
|{{Lang|om|koo}}, {{Lang|om|kiyya}}<br /><br />[{{Lang|om|too}}, {{Lang|om|tiyya}} (f.)]
|-
|you (sg.)
|{{Lang|om|si}}
|{{Lang|om|ati}}
|{{Lang|om|sii}}, {{Lang|om|siif}}, {{Lang|om|sitti}}
|{{Lang|om|siin}}
|{{Lang|om|sitti}}
|{{Lang|om|sirraa}}
|{{Lang|om|kee}}<br /><br />[{{Lang|om|tee}} (f.)]
|-
|he
|{{Lang|om|isa}}
|{{Lang|om|inni}}
|{{Lang|om|isaa}}, {{Lang|om|isaa(tii)f}}, {{Lang|om|isatti}}
|{{Lang|om|isaatiin}}
|{{Lang|om|isatti}}
|{{Lang|om|isarraa}}
|{{Lang|om|(i)saa}}
|-
|she
|{{Lang|om|isii}}, {{Lang|om|ishii}}, {{Lang|om|isee}}, {{Lang|om|ishee}}
|{{Lang|om|isiin}}, etc.
|{{Lang|om|ishii}}, {{Lang|om|ishiif}}, {{Lang|om|ishiitti}}, etc.
|{{Lang|om|ishiin}}, etc.
|{{Lang|om|ishiitti}}, etc.
|{{Lang|om|ishiirraa}}, etc.
|{{Lang|om|(i)sii}}, {{Lang|om|(i)shii}}
|-
|we
|{{Lang|om|nu}}
|{{Lang|om|nuti}}, {{Lang|om|nu'i}}, {{Lang|om|nuy}}, {{Lang|om|nu}}
|{{Lang|om|nuu}}, {{Lang|om|nuuf}}, {{Lang|om|nutti}}
|{{Lang|om|nuun}}
|{{Lang|om|nutti}}
|{{Lang|om|nurraa}}
|{{Lang|om|keenna}}, {{Lang|om|keenya}}<br /><br />[{{Lang|om|teenna}}, {{Lang|om|teenya}} (f.)]
|-
|you (pl.)
|{{Lang|om|isin}}
|{{Lang|om|isini}}
|{{Lang|om|isinii, isiniif, isinitti}}
|{{Lang|om|isiniin}}
|{{Lang|om|isinitti}}
|{{Lang|om|isinirraa}}
|{{Lang|om|keessan(i)}}<br /><br />[{{Lang|om|teessan(i)}} (f.)]
|-
|they
|{{Lang|om|isaan}}
|{{Lang|om|isaani}}
|{{Lang|om|isaanii}}, {{Lang|om|isaaniif}}, {{Lang|om|isaanitti}}
|{{Lang|om|isaaniitiin}}
|{{Lang|om|isaanitti}}
|{{Lang|om|isaanirraa}}
|{{Lang|om|(i)saani}}
|}
Kamar yadda yake a cikin harsuna kamar [[Faransanci]], [[Rashanci|Rasha]], da [[Turkanci|Turkiyya]], ana amfani da jam'i na mutum na biyu na Oromo a matsayin nau'i mai ladabi, don ambaton mutanen da mai magana yake so ya nuna girmamawa. Wannan amfani misali ne na abin da ake kira Bambancin T-V wanda aka yi a cikin harsuna da yawa. Bugu da kari, ana iya amfani da jam'i na mutum na uku don ambaton mutum na uku (ko dai 'shi' ko 'ta').
Don sunayen sarauta ('na', 'ku', da dai sauransu), Oromo ya kara adjectives na mallaka ga {{Lang|om|kan}} 'na': {{Lang|om|kan koo}} 'na', kan kee 'ku', ni dai sauransu.
==== Ma'anar ma'ana da ma'ana ====
Oromo yana da hanyoyi biyu na bayyana sunayen masu tunani ('kai', 'kai', da dai sauransu). Ɗaya shine amfani da sunan da ke nufin 'kai': {{Lang|om|of(i)}} ko {{Lang|om|if(i)}}. Wan{{Lang|om|of}} sunan an canza shi don shari'a amma, sai dai idan an jaddada shi, ba don mutum, lamba, ko jinsi ba: {{Lang|om|isheen of laalti}} 'ta dubi kanta' (nau'in tushe na), {{Lang|om|isheen ofiif makiinaa bitte}} 'ta sayi kanta mota' (dative of).
Sauran yiwuwar ita ce amfani da sunan da ke nufin 'kai', mataa, tare da ƙayyadaddun mallaka: mataa koo 'kai', mata kee 'kai (kai) ', da dai sauransu.
Oromo yana da wakilin wal (Turanci 'kowane ɗayan') wanda ake amfani dashi kamar {{Lang|om|of/if}}. Wato, an canza shi don shari'a amma ba mutum ba, lamba, ko jinsi: wal jaalatu 'suna son juna' (nau'in tushe na wal), {{Lang|om|kennaa walii bitan}} 'sun sayi wa juna kyauta' (dative na wal).
==== Wakilan da ke nunawa ====
Kamar Ingilishi, Oromo yana yin bambanci tsakanin hanyoyi biyu tsakanin proximal ('wannan, waɗannan') da distal ('wannan', waɗancan') sunayen nunawa da adjectives. Wasu yaruka suna rarrabe namiji da mace don sunayen da ke kusa; a cikin yarukan yamma ana amfani da siffofin namiji (farawa da ''{{Lang|om|k-}}'') ga maza biyu. Ba kamar a cikin Turanci ba, ba a rarrabe masu nunawa guda ɗaya da jam'i ba, amma, kamar yadda yake ga sunaye da sunayen mutum a cikin harshe, an rarrabe shari'ar. Sai kawai tushe da siffofin suna nunawa a cikin teburin da ke ƙasa; sauran lokuta an kafa su ne daga nau'in tushe kamar yadda yake ga sunaye, misali, sanatti 'a / a / a cikin wannan' (lokaci na locative).
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;"
|+Oromo demonstrative pronouns
!Case
!Proximal<br /><br />('this, these')
!Distal<br /><br />('that, those')
|-
|Base
|{{Lang|om|kana}}<br /><br />[{{Lang|om|tana}} (f.)]
|{{Lang|om|san}}
|-
|Nominative
|{{Lang|om|kuni}}<br /><br />[{{Lang|om|tuni}} (f.)]
|{{Lang|om|suni}}
|}
=== Kalmomin ===
Wani aikatau na Oromo ya kunshi ƙananan tushe, wanda ke wakiltar ma'anar kalma, da kuma ma'anar, wanda ke wakilta lokaci ko bangare da yarjejeniyar batun. Misali, a cikin dhufne 'mun zo', dhuf- shine tushe ('ku zo') kuma ''{{Lang|om|-ne}}'' yana nuna cewa lokacin ya wuce kuma cewa batun aikatau shine mutum na farko da yawa.
Kamar yadda yake a wasu harsunan Afroasiatic da yawa, Oromo yana yin bambanci na asali a cikin tsarin aikatau tsakanin siffofin da suka gabata (ko "cikakke") da na yanzu (ko "marasa cikakke" ko "marasa wucewa"). Kowane ɗayan waɗannan yana da saiti na sautin lokaci / yarjejeniya. {{Lang|om|haa}} haɗuwa ta uku bisa ga yanzu wanda ke da ayyuka uku: ana amfani da shi a maimakon yanzu a cikin sassan da ke ƙasa, don jussive ('bar ni / mu / shi, da dai sauransu V', tare da ƙwayoyin haa), da kuma mummunan halin yanzu (tare da ƙwayoyen {{Lang|om|hin}}). Misali, deemne 'mun tafi', deemna 'mun tafi,' kamar deemnu 'cewa muna tafi', haa deemnu 'Bari mu tafi', hin deemnu 'ba mu tafi'. Har ila yau, akwai wani nau'i mai mahimmanci: {{Lang|om|deemi}} 'go (sg.)!'.
==== Aikin aure ====
Teburin da ke ƙasa yana nuna haɗuwa a cikin tabbatacce da mara kyau na aikatau beek- '''{{Lang|om|beek-}}''<nowiki/>'. Mutum na farko na yanzu da kuma abubuwan da suka gabata suna buƙatar ma'anar ''{{Lang|om|-n}}'' don bayyana a kan kalmar da ke gaban aikatau ko kalmar ''{{Lang|om|nan}}'' gaban aikatau. Ras''{{Lang|om|hin}}'' ƙarancin hin, wanda aka nuna a matsayin kalma daban a cikin teburin, wani lokacin ana rubuta shi azaman prefix akan aikatau.
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;"
|+Magana ta Oromo
! rowspan="3" |
! colspan="2" rowspan="2" |Abubuwan da suka gabata
! colspan="4" |Yanzu
! colspan="2" rowspan="2" |Mai Tsarki, Mai Bukatar
|-
! colspan="2" |Babban sashi
! colspan="2" |Sashe mai ƙasƙanci
|-
!Tabbatacce
!Rashin jituwa
!Tabbatacce
!Rashin jituwa
!Tabbatacce
!Rashin jituwa
!Tabbatacce
!Rashin jituwa
|-
|Na
|{{Lang|om|-n beeke}}
| rowspan="7" |{{Lang|om|hin beekne}}
|{{Lang|om|-n beeka}}
|{{Lang|om|hin beeku}}
|''{{Lang|om|-n beeku}}''
| rowspan="7" |{{Lang|om|hin beekne}}
|{{Lang|om|haa beeku}}
|{{Lang|om|hin beekin}}
|-
|kai (sg.)
|{{Lang|om|beekte}}
|{{Lang|om|beekta}}
|{{Lang|om|hin beektu}}
|{{Lang|om|beektu}}
|{{Lang|om|beeki}}
|{{Lang|om|hin beek(i)in}}
|-
|shi
|{{Lang|om|beeke}}
|{{Lang|om|beeka}}
|{{Lang|om|hin beeku}}
|{{Lang|om|beeku}}
|{{Lang|om|haa beeku}}
| rowspan="3" |{{Lang|om|hin beekin}}
|-
|ita
|{{Lang|om|beekte}}
|{{Lang|om|beekti}}
|{{Lang|om|hin beektu}}
|{{Lang|om|beektu}}
|{{Lang|om|haa beektu}}
|-
|mu
|{{Lang|om|beekne}}
|{{Lang|om|beekna}}
|{{Lang|om|hin beeknu}}
|{{Lang|om|beeknu}}
|{{Lang|om|haa beeknu}}
|-
|kai (pl.)
|{{Lang|om|beektani}}
|{{Lang|om|beektu, beektan(i)}}
|{{Lang|om|hin beektan}}
|{{Lang|om|beektani}}
|{{Lang|om|beekaa}}
|{{Lang|om|hin beek(i)inaa}}
|-
|su
|{{Lang|om|beekani}}
|{{Lang|om|beeku, beekan(i)}}
|{{Lang|om|hin beekan}}
|{{Lang|om|beekani}}
|{{Lang|om|haa beekanu}}
|{{Lang|om|hin beekin}}
|}
Ga aika''<spa i="">{{Lang|om|n}}</spa>''<nowiki> about="#mwt679" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"lang","href":"./Template:Lang"},"params":{"1":{"wt":"om"},"2":{"wt":"t"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBls" title="Oromo-language text" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>''t'' tare da ƙwayoyin da suka ƙare a wasu ƙayyadaddun da suka fara da ƙayyadiddun ƙayƙwalwa (watau, t ko n), akwai canje-canje da za a iya hangowa ga ɗaya ko ɗayan ƙayyadamuran. Harsunan sun bambanta sosai a cikin cikakkun bayanai, amma canje-canje masu zuwa sun zama ruwan dare.
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;"
|''b-'' + ''-t'' → ''bd''
|{{Lang|om|qabda}} 'ku (sg.) kana da'
|-
|''g-'' + ''-t'' → ''gd''
|{{Lang|om|dhugda}} 'ku (sg.) abin sha'
|-
|''r-'' + ''-n'' → ''rr''
|{{Lang|om|barra}} 'mun koyi'
|-
|''l-'' + ''-n'' → ll''Ya kasance''
|{{Lang|om|galla}} 'mun shiga'
|-
|''q-'' + ''-t'' → ''qx''
|dhaqxa 'ku (sg.) tafi'
|-
|''s-'' + ''-t'' → ''ft''
|{{Lang|om|baafta}}<nowiki>-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"lang","href":"./Template:Lang"},"params":{"1":{"wt":"om"},"2":{"wt":"baas-"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBpA" title="Oromo-language text" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>''Baas-'' 'ka fitar', baafta 'ka (sg.) ka fitar'
|-
|''s-'' + ''-n'' → ''fn''
|{{Lang|om|baas-}} 'ka fita', {{Lang|om|baafna}} 'muna fitar'
|-
|''t-''/''d-''/''dh-''/''x-'' + ''-n'' → ''nn''
|biti 'sayi', {{Lang|om|binna}} 'muna sayi'; nyaadhaa 'ci', {{Lang|om|nyaanna}} 'muna cinye'
|-
|''d-'' + ''-t'' → ''dd''
|{{Lang|om|fid-}} ' kawo', {{Lang|om|fidda}} 'ku (sg.) kawo'
|-
|''dh-'' + ''-t'' → tt''ttani''
|{{Lang|om|taphadh-}} 'wasa', {{Lang|om|taphatta}} 'ka (sg.) wasa'
|-
|''x-'' + ''-t'' → ''xx''
|{{Lang|om|fix-}} 'ƙarewa', {{Lang|om|fixxa}} 'ka (sg.) gama'
|}
Kalmomin da asalin su ya ƙare a cikin ƙayyadaddun kalmomi guda biyu kuma wanda ƙayyadaddensa ya fara da ƙayyadyadaddun dole ne ya saka wasali don karya ƙayyadamuran tunda harshe ba ya ba da izinin jerin ƙayyadamsun kalmomi uku. ''ai'' hanyoyi guda biyu da wannan zai iya faruwa: ko dai an saka wasula i tsakanin tushe da ƙayyadaddun, ko kuma an canza ma'anar ƙarshe (misali na metathesis) kuma an saka wasila a tsakanin su. Misali, {{Lang|om|arg-}} 'duba', {{Lang|om|arga}} 'yana gani', {{Lang|om|argina}} ko agarra (daga {{Lang|om|agar-na}}) 'mun gani'; {{Lang|om|kolf-}} 'dariya', {{Lang|om|kolfe}} 'ya yi dariya', {{Lang|om|kolfite}} ko ko {{Lang|om|kofalte}} 'ka (sg.) ya yi dariya'.
Kalmomin da asalin su ya ƙare a cikin ma'anar ' (w zai iya bayyana a matsayin h, w, ko y a wasu kalmomi, dangane da yaren) na cikin nau'o'i daban-daban guda uku; ajin ba a iya hangowa daga ma'anar aikatau ba. Su n siffofin da ke gaba da ƙayyadaddun da ke farawa da ƙayƙwalwa (t da n) waɗanda suka bambanta da tsarin da aka saba. Mutum na uku namiji guda ɗaya, mutum na biyu guda ɗaya, da kuma mutum na farko da aka nuna nau'ikan yanzu don misali a kowane aji.
# du'- 'y{{Lang|om|a}} mutu': du'a 'ya mutu', {{Lang|om|duuta}} 'ka (sg.) ka mutu', {{Lang|om|duuna}} 'mun mutu'{{Lang|om|du}}''daga''-ve-ignore="true" href="./Category:Articles_containing_Oromo-language_text" id="mwBuw" rel="mw:PageProp/Category"/>
# {{Lang|om|a}}
# dh{{Lang|om|a}}'- 'ji': dhaga' a 'ji ji', dhageessa 'ji (sg.) ji', dhageenya 'mun ji' (suna canzawa)
Kalmomi''n'' yau da kullun <span aboui=""><nowiki>t="#mwt724" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"lang","href":"./Template:Lang"},"params":{"1":{"wt":"om"},"2":{"wt":"fedh-"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBww" title="Oromo-language text" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>''fedh-''</span> 'yana so' da godh- 'yi' karkatarwa daga tsarin haɗin kai na asali a cikin wannan dogon wasula sun maye gurbin ƙayyadaddun ƙayyadadden waɗanda za su haifar lokacin da aka kara suffixes da suka fara da t ko n: {{Lang|om|feena}} 'yana so', {{Lang|om|feeta}} 'ku (sg.) muna so', {{Lang|om|feetu}} 'ku (ku) muna so', hin feene 'ba sa so', da dai sauransu.
Kalmomin dhuf- 'kawo' yana da ma'anar {{Lang|om|koottu}}, {{Lang|om|koottaa}} . Kalmomin deem- 'go' yana da, tare da siffofi na yau da kullun, abubuwan da ba daidai ba {{Lang|om|deemi}}, {{Lang|om|deemaa}} .
==== Rarraba ====
Tushen aikatau na Oromo na iya zama tushen muryoyi uku da aka samo, masu wucewa, masu haifar da su, da kuma masu cin gashin kansu, kowannensu ya samo asali ne tare da ƙara ma'anar zuwa tushen, yana ba da tushe wanda aka kara ma'anar juyawa.
; Passive voice
: The Oromo passive corresponds closely to the English passive in function. It is formed by adding ''-am'' to the verb root. The resulting stem is conjugated regularly. Examples: {{Lang|om|beek-}} 'know', {{Lang|om|beekam-}} 'be known', {{Lang|om|beekamani}} 'they were known'; {{Lang|om|jedh-}} 'say', {{Lang|om|jedham-}} 'be said', {{Lang|om|jedhama}} 'it is said'
; Causative voice
: The Oromo causative of a verb V corresponds to English expressions such as 'cause V', 'make V', 'let V'. With intransitive verbs, it has a transitivizing function. It is formed by adding ''-s'', ''-sis'', or ''-siis'' to the verb root, except that roots ending in ''-l'' add ''-ch''. Verbs whose roots end in ' drop this consonant and may lengthen the preceding vowel before adding ''-s''. Examples: {{Lang|om|beek-}} 'know', {{Lang|om|beeksis-}} 'cause to know, inform', {{Lang|om|beeksifne}} 'we informed'; {{Lang|om|ka}}'- 'go up, get up', {{Lang|om|kaas-}} 'pick up', {{Lang|om|kaasi}} 'pick up (sing.)!'; {{Lang|om|gal-}} 'enter', {{Lang|om|galch-}} 'put in', {{Lang|om|galchiti}} 'she puts in'; {{Lang|om|bar-}} 'learn', {{Lang|om|barsiis-}} 'teach', {{Lang|om|nan barsiisa}} 'I teach'.
; Autobenefactive voice
: The Oromo autobenefactive (or "middle" or "reflexive-middle") voice of a verb V corresponds roughly to English expressions such as 'V for oneself' or 'V on one's own', though the precise meaning may be somewhat unpredictable for many verbs. It is formed by adding ''-adh'' to the verb root. The conjugation of a middle verb is irregular in the third person singular masculine of the present and past (''-dh'' in the stem changes to ''-t'') and in the singular imperative (the suffix is ''-u'' rather than ''-i''). Examples: {{Lang|om|bit-}} 'buy', {{Lang|om|bitadh-}} 'buy for oneself', {{Lang|om|bitate}} 'he bought (something) for himself', {{Lang|om|bitadhu}} 'buy for yourself (sing.)!'; {{Lang|om|qab-}} 'have', {{Lang|om|qabadh-}} 'seize, hold (for oneself)', {{Lang|om|qabanna}} 'we hold'. Some autobenefactives are derived from nouns rather than verbs, for example, {{Lang|om|hojjadh-}} 'work' from the noun {{Lang|om|hojii}} 'work'.
Za'a iya haɗa ƙididdigar murya ta hanyoyi daban-daban. Abubuwa biyu masu haifar da su suna yiwuwa: {{Lang|om|ka}}'- 'tafi', {{Lang|om|kaas-}} 'karɓar', {{Lang|om|kaasis-}} 'saboda karɓar'. Za'a iya bin abin da ya hai''f'' da ''s'' ta hanyar wucewa ko kuma auto-enefactive; a wannan yanayin s na abin da ya faru an maye gurbinsa da f: deebi'- 'komawa (intransitive) ', deebis- 'komawa' (transitive), amsa', deebifam- 'ka dawo, ka amsa', deebifadh- 'ka koma don kanka'.
Another derived verbal aspect is the frequentative or "intensive," formed by copying the first consonant and vowel of the verb root and geminating the second occurrence of the initial consonant. The resulting stem indicates the repetition or intensive performance of the action of the verb. Examples: {{Lang|om|bul-}} 'spend the night', {{Lang|om|bubbul-}} 'spend several nights', {{Lang|om|cab-}} 'break', {{Lang|om|caccab-}} 'break to pieces, break completely'; {{Lang|om|dhiib-}} 'push, apply pressure', {{Lang|om|dhiddhiib-}} 'massage'.
Wani bangare na magana da aka samo shi ne mai maimaitawa ko "mai tsanani," wanda aka kafa ta hanyar kwafin ma'anar farko da fasalin na tushen aikatau da kuma yin amfani da ma'anar ta farko ta biyu. Sakamakon ya nuna maimaitawa ko aiki mai zurfi na aikin aikatau. Misalan: bul- 'yi amfani da dare', bubbul- 'yi aiki da dare da yawa', cab- 'yi tafiya', caccab- 'yi wasa, yi tafiya gaba daya'; dhiib- 'taɓawa, yi amfani da matsin lamba', dhiddhiib- 'tabbatarwa
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Bayanan littattafai ==
=== Harshen harshe ===
== Haɗin waje ==
* [https://www.bbc.co.uk/learningenglish/oromo/ BBC Koyon Turanci Turanci]
* [[wikibooks:Afaan_Oromo|Koyon yaren Oromo]]
* [https://web.archive.org/web/20090617065043/http://jimmatimes.com/AfaanOromoo.cfm Oromo na kan layi - Qubee Dictionary]
* Muryar Amurka da aka watsa labarai a cikin Oromo.
* [https://web.archive.org/web/20071014023507/http://www.wafido.org/page6.html Gidan yanar gizon Oromo Federalist Democratic Movement (OFDM)] ya ƙunshi labarai da yawa da aka rubuta a cikin Oromo da sauti.
* [http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Oromo Shafin PanAfriL10n akan Oromo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070706104650/http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Oromo |date=2007-07-06 }}
* [http://www.cs.indiana.edu/~gasser/Research/software.html HornMorpho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810065206/https://www.cs.indiana.edu/~gasser/Research/software.html |date=2011-08-10 }} An adana shi 2011-08-10 a : software don nazarin yanayin da ƙarni na Oromo (da Amharic da Tigrinya) kalmomi
* [https://web.archive.org/web/20101123162538/http://www.shenpres.org/FellowshipICare/Oromifa.htm Kalmomin Oromo 500]
* [http://www.siitube.com/ Oromo - Labaran yau da kullun]
* [https://addisstandard.com/asdailyscoop-google-translate-adds-24-languages-includes-afaan-oromo-tigrinya/ Google Translate ya kara harsuna 24, ya hada da Afaan Oromo, Tigrinya]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
fmw299zz2d9371ouyp2ic2vdw2oes09
Shirley Frimpong-Manso
0
73702
973552
829908
2026-10-30T00:23:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973552
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Shirley Frimpong-Manso|image=File:Shirley Frimpong.jpg|image_size=|caption=Shirley Frimpong-Manso at the [[2014 Africa Magic Viewers Choice Awards]] in [[Lagos]]|birth_name=|birth_date={{birth date and age|16 March 1977}}|birth_place=Kwahu East District|death_date=|death_place=|death_cause=|other_names=|known_for=|education=|employer=|occupation=Film director and producer|title=|spouse=Ken Attoh (married 2009–present)|partner=|children=|parents=|relatives=|signature=|website=www.sparrowstation.com|footnotes=|nationality=Ghanaian}}
[[Fayil:Shirley Frimpong-Manso 03.png|thumb|Shirley Frimpong-Manso]]
'''Shirley Frimpong-Manso''' (an haife ta 16 Maris 1977) daraktan fina-finan [[Ghana|Ghana ce]], marubuci, kuma furodusa. Ita ce mai kafa da Shugaba na [[Sparrow Productions]], wani fim, talabijin da kamfanin samar da talla. Ta lashe mafi kyawun Darakta a lambar yabo ta 6th Africa Movie Academy Awards. Frimpong-Manso kuma shine shugaban tashar Sparrow, sabis na watsa bidiyo don nishaɗin Afirka daga Sparrow da sauran masu shirya fina-finai na Afirka. A shekarar 2013, ta kasance a matsayi na 48 mafi tasiri a [[Ghana]] a cewar E.TV Ghana.<ref name="obourcelebrities4">{{cite web|last=Amankwa|first=Obour|title=Biography of Shirley Frimpong-Manso: A Director with Outstanding Skills|url=http://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|publisher=GhanaCelebrities.com|accessdate=26 February 2011|date=16 May 2010|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108171458/https://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|url-status=dead}}</ref> <ref name="NigeriaFilmsAMAA20102">{{Cite web|first=Obour|last=Amankwa|date=2010-04-20|title=African Movie Academy Awards 2010: Shirley Frimpong Manso Wins Director of The Year|url=https://www.thenigerianvoice.com/movie/20054/african-movie-academy-awards-2010shirley-frimpong-manso-win.html|access-date=2022-05-15|website=The Nigerian Voice|language=en}}</ref> <ref name="SparrowStationStart2">{{cite web|url=http://www.ghananation.com/news/29625-shirley-frimpong-manso-s-sparrow-station-goes-live.html|title=Shirley Frimpong-Manso's Sparrow Station Goes Live!|publisher=Ghana Nation|date=13 December 2013|accessdate=15 July 2014|author=Abotsi, Maureen|archive-date=16 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716141515/http://www.ghananation.com/news/29625-shirley-frimpong-manso-s-sparrow-station-goes-live.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ETV20132">{{cite web|url=http://www.etvghana.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3634:etv-ghana-holds-maiden-edition-of-ghanas-most-influential-awards&catid=96:etvgh-blog-news&Itemid=484|title=Etv Ghana holds maiden edition of Ghana Most Influential People|publisher=etvghana.com|date=23 April 2013|accessdate=16 July 2014|archive-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714162720/http://www.etvghana.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3634:etv-ghana-holds-maiden-edition-of-ghanas-most-influential-awards&catid=96:etvgh-blog-news&Itemid=484|url-status=dead}}</ref>
An kwatanta Frimpong-Manso a matsayin wanda "neman daukaka matsayin shirya fina-finai a Ghana da Afirka ta hanyar ba da labaran Afirka masu ci gaba kamar yadda ake gani ta idanun 'yan Afirka." Canza yadda ake nuna Ghana kuma ya zaburar da zaɓin aikinta. Fina-finan nata kuma an san su da "manyan jagororin mata," yayin da suke nuna matan Afirka tare da hukumar da za su iya zama masu cin abinci da gudanar da rayuwa mai sarkakiya. <ref name="AJAM20150322" /> A watan Disamba na 2019, fim ɗinta mai suna ' [[Potato Potahto (fim)|Potato Potahto]] ' ya fara yawo akan [[Netflix]] .<ref name="obourcelebrities3">{{cite web|last=Amankwa|first=Obour|title=Biography of Shirley Frimpong-Manso: A Director with Outstanding Skills|url=http://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|publisher=GhanaCelebrities.com|accessdate=26 February 2011|date=16 May 2010|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108171458/https://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|url-status=dead}}</ref> <ref name="myjoyonline201605132">{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/may-13th/i-went-into-movies-to-change-the-way-ghana-was-portrayed-shirley-frimpong-manso.php|title=I went into movies to change the way Ghana was portrayed - Shirley Frimpong-Manso|date=13 May 2016|website=www.myjoyonline.com|access-date=15 December 2018|archive-date=23 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723155502/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/may-13th/i-went-into-movies-to-change-the-way-ghana-was-portrayed-shirley-frimpong-manso.php|url-status=dead}}</ref> <ref name="AJAM201503222">{{cite web|first=Christopher|last=Vourlias|title=In Ghana, movies project fierce female leads|date=22 March 2015|url=http://america.aljazeera.com/articles/2015/3/22/in-ghana-movies-project-fierce-female-leads.html|publisher=Al Jazeera America|accessdate=4 September 2015}}</ref> <ref name="AJAM201503222"/><ref name="Variety201508032">{{cite journal|first=Christopher|last=Vourlias|title=Ghana's Shirley Frimpong-Manso Opens Doors for Female Colleagues|date=4 August 2015|url=https://variety.com/2015/film/global/shirley-frimpong-manso-opens-doors-for-female-filmmakers-1201558421/|journal=Variety|accessdate=4 September 2015}}</ref><ref name="Graphic201912162">{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/shirley-frimpong-manso-s-potato-potahto-makes-it-to-netflix.html|title=Shirley Frimpong-Manso's 'Potato Potahto' makes it to Netflix|date=2019-12-16|website=Graphic Showbiz|language=en-gb|access-date=2019-12-16}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
[[File:Shirley_Frimpong-Manso's_awards.png|left|thumb| Kyautar ta]]
Frimpong-Manso dan garin Kwahu Pepease ne a [[Yankin Gabashi (Ghana)|yankin Gabashin]] kasar Ghana. Tun tana yarinya ta shirya wasannin kwaikwayo, wanda "ya ji daɗi fiye da wasa da yashi da tsana". Ta sauke karatu a shekara ta 2000 a Cibiyar Fina-Finai da Talabijin ta kasa wadda aka fi sani da NAFTI a Ghana kuma ta yi aiki a matsayin mai gabatar da shirye-shirye a gidan rediyon Gold, wani tashar mai zaman kansa a [[Accra]], sannan ta ci gaba da fara samar da Sparrow Productions a 2003.<ref name="obourcelebrities2">{{cite web|last=Amankwa|first=Obour|title=Biography of Shirley Frimpong-Manso: A Director with Outstanding Skills|url=http://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|publisher=GhanaCelebrities.com|accessdate=26 February 2011|date=16 May 2010|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108171458/https://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|url-status=dead}}</ref> <ref name="obourcelebrities" />
Mijinta da abokin kasuwanci [[Ken Attoh]], kuma suna da ɗa tare.<ref name="ghanacelebs201210022">{{Cite news|url=http://www.ghanacelebrities.com/2012/10/02/photo-of-the-day-shirley-frimpong-manso-her-man-ken-attoh/|title=Shirley Frimpong Manso & Her Man-Ken Attoh...|date=2 October 2012|work=Ghanacelebrities.com|access-date=19 April 2018|language=en-US|archive-date=16 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116234305/https://www.ghanacelebrities.com/2012/10/02/photo-of-the-day-shirley-frimpong-manso-her-man-ken-attoh/|url-status=dead}}</ref>
== Ayyuka ==
Tare da mai gabatarwa da mai wasan kwaikwayo [[Juliet Asante]], Frimpong-Manso ya taimaka wajen samar da TV show ''Heart to Heart'' na shekaru biyu jim kadan bayan makaranta. Ta kuma samar da:
* ''Shades daban-daban na Blue'' - jerin talabijin game da 'yan matan jami'a biyar waɗanda ke raba ɗakin kwana a ɗakin kwanan dalibai na jami'a.
* ''Personalities Kitchen'' – shirin dafa abinci wanda ke daukar nauyin mutane biyu kuma yana ƙalubalantar su ga cin shinkafar da suke so.
* [[Fayil:Street Painting 04.jpg|thumb]]''Miss Ghana Pageant'' - ta fitar da 'yan wasan kusa da na karshe a gasar Miss World cikin shekaru biyar a lokacinta. <ref name="obourcelebrities" />
== Filmography ==
{| class="wikitable"
!Film
!Production<br /><br />Year
!Distribution<br /><br />Companies
!Production<br /><br />Type
!Notes
|-
|''Life and Living it''
|2009
|Sparrow Station
|Film
|The stories of four male friends: a musician, a dancer, a doctor, and an advertising manager. "Major themes include love, friendship, and family."
|-
|''Scorned''
|2009
|Sparrow Station
|Film
|-
|''[[Perfect Picture|The Perfect Picture]]''
|2009
|Sparrow Station
|Film
|The story of the lives and loves of three Ghanaian women friends, focusing on marriage and societal norms of Ghana that are not represented in Western film. Frimpong-Manso won Best Director for ''The Perfect Picture'' at the 2010 Africa Movie Academy Awards, where her films garnered a total of four awards.
|-
|''[[A Sting in a Tale (fim)|A Sting in a Tale]]''
|2009
|Sparrow Station
|Film
|"A cautionary tale about two Ghanaian men scrambling to find jobs." It won an Audience Favorite award at the 2010 Pan African Film &amp; Arts Festival
|-
|''[[Checkmate (fim, 2010)|Checkmate]]''
|2010
|Sparrow Station
|Film
|-
|''[[6 Hours to Christmas]]''
|2010
|Sparrow Station
|Film
|A tale of a creative director whose life was overturned when he was tempted to stray on Christmas Eve.
|-
|''Peep''
|2011
|Sparrow Station
TV3
|TV series
|-
|''[[Kwangila (fim na 2012)|Contract]]''
|2012
|Sparrow Station
|Film
|A successful businessman who desires to avoid marital responsibility contracts with a woman to bear his child. Six nominations at 2013 Africa Movie Academy Awards, including best director. Won four awards at 2014 Africa Magic Viewers Choice Awards, including best movie.
|-
|''[[Adams Apples]]''
|2011–2013
|Sparrow Station
|TV series
|A 10-part serial released during one year starting in April 2011. It follows the lives of four women (a mother and three adult children) in modern Ghana.
|-
|''[[Potomanto]]''
|2013
|Sparrow Station
Africa Magic
|Film
|About "an emotionally sore private investigator who mistakenly stumbles on a case of organ harvesting." Nine nominations at 2014 Africa Movie Academy Awards, including best film and best director.
|-
|''Big for Nothing''
|2013
|Sparrow Station
|Short film
|-
|''Stranger in my Bed''
|2013
|Sparrow Station
|Short film
|-
|''Tenant''
|2013
|Africa Magic
|TV series
|-
|''[[Devil in the Detail (fim)|Devil in the Detail]]''
|2014
|Sparrow Station
Africa Magic
|Film
|Suspicions of marital infidelity. "Shirley Frimpong-Manso toyed with us and tripped us up over whether Helen cheated on her husband. At first it was Ben that was suspicious of Helen but then she literally flipped the script and Helen became suspicious of Ben. The core of the movie deals with morality...." One nomination for 2015 Africa Movie Academy Awards
|-
|''[[Love or Something Like That]]''
|2014
|Sparrow Station
Africa Magic
|Film
|-
|''[[V Republic|V-Republic]]''
|2014
|Sparrow Station
|TV series
|-
|''[[Grey Dawn (fim)|Grey Dawn]]''
|2015
|Sparrow Station
Africa Magic
|Film
|-
|''Shampaign''
|2016
|Sparrow Station
|TV series
|A drama featuring a woman campaigning to be president of Ghana. "'Shampaign' takes inspiration from the recent events that have dominated pop culture, from America’s election, to the inability of Nigeria or Ghana to present a strong female political aspirant."
|-
|''[[Rebecca (2016 fim)|Rebecca]]''
|2016
|Sparrow Station
|Film
|"Abandoned and lost in the middle of a deserted road, an egotistic proper city guy gets a rude awakening when he begins to realize that his only companion, a timid-looking village girl who he had been forced to marry only a few hours earlier, is anything but ordinary." Nominated in two categories for Africa Magic Viewers Choice Awards<ref name="todaypost20160129" />
|-
|''[[Potato Potahto (fim)|Potato Potahto]]''
|2017
|
|Film
|A "hilarious spin on divorce." "The movie tells the story of a couple, who decide to still live in their matrimonial home even after they split up." Nominated in five categories for Africa Magic Viewers Choice Awards
|-
|''[[The perfect picture: Ten Years Later|The Perfect Picture: Ten Years Later]]''
|2019
|
|Film
|A sequel to ''[[Perfect Picture|The Perfect Picture]]''. The three leads are ten years older, and their relationships are not so prefect. It won both Best Ghanaian Movie of the Year and Best Movie of the Year at the 2021 Citi TV Entertainment Achievement Awards.
|-
|Us In Between
|2020
|Sparrow Station
|Film
|The story of the COVID-19 pandemic and its effects on human life.
|}
== Kyauta ==
* Kyautar Kwalejin Fina ta Afirka ta 6 - Mafi kyawun Darakta na Shekara
* 6th Africa Movie Academy Awards - ''[[A Sting in a Tale (fim)|A Sting in a Tale]]'' ya lashe kyautar ''mafi kyawun sauti'' <ref name="NigeriaFilmsAMAA2010" />
* Bikin Fina-Finai da Fasaha na Shekara-shekara na 18 na Pan African - ''A Sting In A Tale'' ya ɗauki lambar yabo ga ''Masu Sauraron Fiyayyen Halitta-Bayanai''
* 2014 Africa Magic Viewers Choice Awards - Mafi kyawun Daraktan Finai, Mafi kyawun Editan Bidiyo, da (tare da Hertey Owusu) Mafi kyawun Marubuci (Wasan kwaikwayo), [[Kwangila (fim na 2012)|Kwangilar]] ta lashe Mafi kyawun Fim.
* A cikin Maris 2021, an ba ta lambar yabo ta Daraktar Fina-Finai ta Shekara a cikin Citi TV Entertainment Achievement Awards.<ref name="EAAWinners20212">{{Cite news|date=2021-03-27|title=Winners of Entertainment Achievement Awards 2021 [Full list]|url=https://citinewsroom.com/2021/03/winners-of-entertainment-achievement-awards-2021-full-list/|access-date=2021-03-29|website=[[Citi FM (Ghana)]]|language=en-US}}</ref><ref name="CITIThreeThings2">{{Cite news|first=Kwame|last=Dadzie|date=2021-03-29|title=Three things to know about #EAAwards winner Shirley Frimpong-Manso|url=https://citinewsroom.com/2021/03/three-things-to-know-about-eaawards-winner-shirley-frimpong-manso/|access-date=2022-05-27|work=[[Citi FM (Ghana)]]|language=en-US}}</ref>
== Nassoshi ==
<references>
<ref name="obourcelebrities">{{cite web|last=Amankwa|first=Obour|title=Biography of Shirley Frimpong-Manso: A Director with Outstanding Skills|url=http://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|publisher=GhanaCelebrities.com|accessdate=26 February 2011|date=16 May 2010|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108171458/https://www.ghanacelebrities.com/2010/05/16/biography-of-shirley-frimpong-manso-a-director-with-outstanding-skills/|url-status=dead}}</ref>
<ref name="afdapp">{{cite web|url=http://africa-archive.com/gh/the-perfect-picture-2009|title=The Perfect Picture (2009)|work=African Film Database|accessdate=22 December 2014|archive-date=21 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021031446/http://africa-archive.com/gh/the-perfect-picture-2009|url-status=dead}}</ref>
<ref name="modernghanalli">{{cite web|title=Life and Living It|url=http://www.modernghana.com/movie/4615/3/life-and-living-it.html|date=22 April 2009|publisher=ModernGhana.com|work=Nollywood News|accessdate=22 December 2014}}</ref>
<ref name="afdlli">{{cite web|url=http://africa-archive.com/gh/life-and-living-it-2009|title=Life and Living It (2009)|work=African Film Database|accessdate=22 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021031437/http://africa-archive.com/gh/life-and-living-it-2009|archive-date=21 October 2014|url-status=dead}}</ref>
<ref name="jamatiperfect">{{cite web|url=http://www.jamati.com/online/film/shirley-frimpong-manso%E2%80%99s-perfect-picture/|title=Shirley Frimpong-Manso's Perfect Picture|publisher=Jamati.com|date=30 March 2009|last=Debrah|first=Ameyaw|authorlink=Ameyaw Debrah|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100806001604/http://www.jamati.com/online/film/shirley-frimpong-manso%E2%80%99s-perfect-picture/|archivedate=6 August 2010}}</ref>
<ref name="bbc24dec10">{{cite web|last=Agyapong Febiri|first=Chris-Vincent|title=BBC's Interview With Shirley Frimpong Manso|url=http://www.ghanacelebrities.com/2010/12/25/bbc%E2%80%99s-interview-with-shirley-frimpong-manso-was-aired-yesterday-did-you-miss-it-listen-to-it-here-now/|publisher=GhanaCelebrities.com|accessdate=27 December 2010|archive-date=7 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007192144/http://www.ghanacelebrities.com/2010/12/25/bbc%E2%80%99s-interview-with-shirley-frimpong-manso-was-aired-yesterday-did-you-miss-it-listen-to-it-here-now/|url-status=dead}}</ref>
<ref name="africareportsting">{{cite web|title=Film reviews: Desert Flower & A Sting in a Tale|url=http://www.theafricareport.com/archives2/society-a-culture/3295797-film-reviews-desert-flower-a-a-sting-in-a-tale.html|publisher=The Africa Report|accessdate=30 December 2010|date=14 September 2010}}</ref>
<ref name="adamsapplesimdb">{{cite web|title=Adams Apples|url=https://www.imdb.com/title/tt1956416/|publisher=[[Internet Movie Database]]}}</ref>
<ref name="adamsappleswebsite">{{cite web|url=http://www.adamsapplesmovie.com/about.php|title=About Adams Apples|publisher=Movie web site|accessdate=6 September 2011|archive-date=27 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127222057/http://www.adamsapplesmovie.com/about.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name="adamsapplesfacebook">{{cite web|url=http://www.facebook.com/adamsapplesmovie|title=Adams Apples Movie|publisher=Facebook page}}</ref>
<ref name="modernghanasixdays">{{cite web|url=http://www.modernghana.com/lifestyle/1663/16/0396-hours-to-christmas039.html|title=6 Hours to Christmas|last=Smith|first=Hilda Lan|date=15 October 2010|publisher=Modern Ghana|accessdate=6 September 2011}}</ref>
<ref name="SparrowStationStart">{{cite web|url=http://www.ghananation.com/news/29625-shirley-frimpong-manso-s-sparrow-station-goes-live.html|title=Shirley Frimpong-Manso's Sparrow Station Goes Live!|publisher=Ghana Nation|date=13 December 2013|accessdate=15 July 2014|author=Abotsi, Maureen|archive-date=16 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716141515/http://www.ghananation.com/news/29625-shirley-frimpong-manso-s-sparrow-station-goes-live.html|url-status=dead}}</ref>
<ref name="PotomantoNollywoodreinvented">{{cite web|url=http://www.nollywoodreinvented.com/2014/01/potomanto.html|title=Potomanto: NR Review|publisher=NollywoodREinvented|date=7 January 2014|accessdate=5 August 2014}}</ref>
<ref name="Variety20150803">{{cite journal|first=Christopher|last=Vourlias|title=Ghana's Shirley Frimpong-Manso Opens Doors for Female Colleagues|date=4 August 2015|url=https://variety.com/2015/film/global/shirley-frimpong-manso-opens-doors-for-female-filmmakers-1201558421/|journal=Variety|accessdate=4 September 2015}}</ref>
<ref name="AJAM20150322">{{cite web|first=Christopher|last=Vourlias|title=In Ghana, movies project fierce female leads|date=22 March 2015|url=http://america.aljazeera.com/articles/2015/3/22/in-ghana-movies-project-fierce-female-leads.html|publisher=Al Jazeera America|accessdate=4 September 2015}}</ref>
<ref name="ETV2013">{{cite web|url=http://www.etvghana.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3634:etv-ghana-holds-maiden-edition-of-ghanas-most-influential-awards&catid=96:etvgh-blog-news&Itemid=484|title=Etv Ghana holds maiden edition of Ghana Most Influential People|publisher=etvghana.com|date=23 April 2013|accessdate=16 July 2014|archive-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714162720/http://www.etvghana.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3634:etv-ghana-holds-maiden-edition-of-ghanas-most-influential-awards&catid=96:etvgh-blog-news&Itemid=484|url-status=dead}}</ref>
<ref name="todaypost20160129">{{cite news|publisher="The Today Post"|url=http://gh.thetodaypost.com/rebecca-shirley-frimpong-mansos-movie-set-for-premiere-in-the-uk-video-11008|title='Rebecca': Shirley Frimpong Manso's movie set for premiere in the UK|date=29 January 2016|accessdate=29 January 2016|archive-date=3 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203193413/http://gh.thetodaypost.com/rebecca-shirley-frimpong-mansos-movie-set-for-premiere-in-the-uk-video-11008|url-status=dead}}</ref>
<ref name="pulseng20170711">{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/shirley-frimpong-manso-put-a-spin-on-divorce-in-potato-pothato-id7568118.html|title="Potato Potahto" - How Shirley Frimpong-Manso put a hilarious spin on divorce|last=Izuzu|first=Chidumga|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=15 December 2018|archive-date=15 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215070115/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/shirley-frimpong-manso-put-a-spin-on-divorce-in-potato-pothato-id7568118.html|url-status=dead}}</ref>
<ref name="enewsgh20180706">{{Cite web|url=https://enewsgh.com/2018/07/2018-africa-magic-viewers-choice-awards-shirley-frimpong-mansos-potato-potahto-keeps-ghana-afloat/|title=2018 Africa Magic Viewers' Choice Awards: Shirley Frimpong-Manso's POTATO POTAHTO Keeps Ghana Afloat|date=6 July 2018|first=Gabriel Myers|last=Hansen|website=Proudly Ghanaian! {{!}} EnewsGH|language=en-US|access-date=14 December 2018|archive-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402044901/https://enewsgh.com/2018/07/2018-africa-magic-viewers-choice-awards-shirley-frimpong-mansos-potato-potahto-keeps-ghana-afloat/|url-status=dead}}</ref>
<ref name="myjoyonline20160513">{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/may-13th/i-went-into-movies-to-change-the-way-ghana-was-portrayed-shirley-frimpong-manso.php|title=I went into movies to change the way Ghana was portrayed - Shirley Frimpong-Manso|date=13 May 2016|website=www.myjoyonline.com|access-date=15 December 2018|archive-date=23 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723155502/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/may-13th/i-went-into-movies-to-change-the-way-ghana-was-portrayed-shirley-frimpong-manso.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name="ghanacelebs20121002">{{Cite news|url=http://www.ghanacelebrities.com/2012/10/02/photo-of-the-day-shirley-frimpong-manso-her-man-ken-attoh/|title=Shirley Frimpong Manso & Her Man-Ken Attoh...|date=2 October 2012|work=Ghanacelebrities.com|access-date=19 April 2018|language=en-US|archive-date=16 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116234305/https://www.ghanacelebrities.com/2012/10/02/photo-of-the-day-shirley-frimpong-manso-her-man-ken-attoh/|url-status=dead}}</ref>
<ref name="SparrowShampaign">{{cite web|title=Shampaign|url=http://sparrowproductions.net/shampaign/|publisher=Sparrow Station|accessdate=19 December 2018}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<ref name="NollywoodShampaign">{{Cite web|url=https://nollywoodobserver.blog/2017/03/13/series-review-shampaign/|title=Series Review: Shampaign|date=13 March 2017|website=Nollywood Observer|language=en|access-date=20 December 2018|archive-date=23 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723155502/https://nollywoodobserver.blog/2017/03/13/series-review-shampaign/|url-status=dead}}</ref>
<ref name="TalkMoviesDevil">{{Cite web|url=http://www.talkafricanmovies.com/devil-in-the-detail/|title=Devil in the Detail|date=28 September 2014|website=Talk African Movies|language=en-US|access-date=22 December 2018}}</ref>
<ref name="EAAWinners2021">{{Cite news|date=2021-03-27|title=Winners of Entertainment Achievement Awards 2021 [Full list]|url=https://citinewsroom.com/2021/03/winners-of-entertainment-achievement-awards-2021-full-list/|access-date=2021-03-29|website=[[Citi FM (Ghana)]]|language=en-US}}</ref>
<ref name="BellaNaija20191203">{{Cite web|date=2019-12-03|title=Ghanaian Movie "The Perfect Picture – Ten Years Later" premiered with the Leading Ladies in Attendance|url=https://www.bellanaija.com/2019/12/ghanaian-movie-the-perfect-picture-ten-years-later-premiered-with-the-leading-ladies-in-attendance/|access-date=2021-03-29|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref>
<ref name="CitiUsInBetween2020">{{Cite news|first=Kwame|last=Dadzie|date=2020-11-30|title=Shirley Frimpong-Manso premieres 'Us in Between', a movie on COVID-19|url=https://citinewsroom.com/2020/11/shirley-frimpong-manso-premieres-us-in-between-a-movie-on-covid-19/|access-date=2020-12-01|website=[[Citi FM (Ghana)]]|language=en-US}}</ref>
<ref name="Graphic20191216">{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/shirley-frimpong-manso-s-potato-potahto-makes-it-to-netflix.html|title=Shirley Frimpong-Manso's 'Potato Potahto' makes it to Netflix|date=2019-12-16|website=Graphic Showbiz|language=en-gb|access-date=2019-12-16}}</ref>
<ref name="NigeriaFilmsAMAA2010">{{Cite web|first=Obour|last=Amankwa|date=2010-04-20|title=African Movie Academy Awards 2010: Shirley Frimpong Manso Wins Director of The Year|url=https://www.thenigerianvoice.com/movie/20054/african-movie-academy-awards-2010shirley-frimpong-manso-win.html|access-date=2022-05-15|website=The Nigerian Voice|language=en}}</ref>
<ref name="NigerianVoiceBlue">{{Cite web|date=2007-09-20|author=Adwoa Serwaa Bonsu|title=In Different Shades Of Blue • Drama Is Only A Heart Beat Away|url=https://www.thenigerianvoice.com/lifestyle/8276/in-different-shades-of-blue-drama-is-only-a-heart-beat-awa.html|access-date=2022-05-27|website=The Nigerian Voice}}</ref>
<ref name="CITIThreeThings">{{Cite news|first=Kwame|last=Dadzie|date=2021-03-29|title=Three things to know about #EAAwards winner Shirley Frimpong-Manso|url=https://citinewsroom.com/2021/03/three-things-to-know-about-eaawards-winner-shirley-frimpong-manso/|access-date=2022-05-27|work=[[Citi FM (Ghana)]]|language=en-US}}</ref>
<ref name="GhanaCelebPAFAF2010">{{Cite web|date=2010-02-26|title=Shirley Frimpong Manso's 'A Sting in a Tale' wins award|url=https://www.modernghana.com/entertainment/11441/shirley-frimpong-mansos-a-sting-in-a-tale-wins-award.html|access-date=2022-05-27|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
<ref name="NYDJLive2014Awards">{{Cite web|first=Ebenezer|last=Donkoh|date=2014-03-09|title=Shirley Frimpong-Manso wins Best Director at 2014 AfricaMagic Viewers' Choice Awards #AMCVA2014|url=https://www.nydjlive.com/shirley-frimpong-manso-wins-best-director-at-2014-africamagic-viewers-choice-awards-amcva2014/|access-date=2022-05-27|website=NY DJ Live|language=en-GB}}</ref>
<ref name="BellaNaija2014Awards">{{Cite web|date=2014-03-09|title=And the 2014 Africa Magic Viewers' Choice Awards WINNERS Are…|url=https://www.bellanaija.com/2014/03/and-the-2014-africa-magic-viewers-choice-awards-winners-are/|access-date=2022-05-27|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref>
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{IMDb name|4444248}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
2q4gn36096086ypovhz1websxi3sxhe
Rosemary Esehagu
0
75094
973354
907075
2026-10-29T13:24:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973354
wikitext
text/x-wiki
'''Rosemary Esehagu''' (an haife ta 15 Nuwamba 1981) marubuciya ce ƴar ƙasar [[Ɗan Nijeriya|Najeriya]] . An haife ta kuma ta girma a [[Lagos (birni)|Legas]], Najeriya, ga iyali mai yara shida. A shekarar 1997, ta zo Amurka don ci gaba da karatunta. Ta halarci Kwalejin Williams, babbar makarantar fasaha ta sassaucin ra'ayi a Williamstown, Massachusetts, inda ta sami BA a cikin fannin [[ilimin halin dan Adam]] . <ref>Rosemary Esehagu, [http://www.oocities.org/youngadultwriters/esehagu.html "24-year-old Nigerian author asks 'What makes us who we are?'"] Geocities, archived article.</ref> Littafinta na farko, ''[[The Looming Fog (littafi)|The Looming Fog]]'', an buga shi a cikin 2006. <ref>[https://www.amazon.com/Looming-Fog-Rosemary-Esehagu/dp/1933496002/ref=la_B001JOXB3E_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1484672777&sr=1-1 "The Looming Fog"] at Amazon.</ref> Tana zaune a yankin [[Washington, D.C.|gundumar Columbia]] kuma tana kammala littafinta na biyu.
== Nassoshi ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://rosemaryesehagu.blogspot.co.uk/ Rosemary Esehagu blog]
* [http://www.mimimagazine.com/april2006/02-04-dream01.html Cikakkun labarin na Rosemary Esehagu mai suna "Kira zuwa mafarki"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303172439/http://www.mimimagazine.com/april2006/02-04-dream01.html |date=2016-03-03 }}
* [http://www.rosemaryesehagu.com Yanar Gizo na Rosemary Esehagu]
* [https://web.archive.org/web/20160303194514/http://www.iblist.com/author14042.htm Rosemary Esehagu] a Jerin Littafin Intanet
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1981]]
mzcyppuct6n7j5oryyu33k9fvdeyh19
Chiamaka Nnadozie
0
81785
973715
909364
2026-10-30T11:46:45Z
Zahrah0
14848
973715
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:CHIAMAKA CYNTHIA NNADOZIE.jpg|thumb|Chiamaka Nnadozie]]
'''Chiamaka Cynthia Nnadozie''' (/tʃiːˈɑː???) 'yar wasan ƙwallon ƙafa ce ta Najeriya wacce yake taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]] na kulob din Première Ligue Paris FC da tawagar mata ta Najeriya. <ref>{{Cite web |date=21 January 2020 |title=Falcons Goalkeeper, Chiamaka Nnadozie Completes FC Paris move |url=https://www.brila.net/falcons-goalkeeper-chiamaka-nnadozie-completes-fc-paris-move/ |access-date=20 July 2024 |archive-date=26 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726150821/https://www.brila.net/falcons-goalkeeper-chiamaka-nnadozie-completes-fc-paris-move/ |url-status=dead }}</ref> An dauke ta a matsayin mafi kyawun mata mai tsaron gida a Afirka kuma daya daga cikin mafi kyau a duniya.<ref name="auto">{{Cite web |date=28 November 2019 |title=Super Falcons goalkeeper Chiamaka Nnadozie named Africa's Best by IFFHS |url=https://www.tvcnews.tv/super-falcons-goalkeeper-chiamaka-nnadozie-named-africas-best-by-iffhs/}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
Nnadozie ta sanya hannu ga Rivers Angels a farkon kakar 2016.
A cikin 2019 Nnadozie ta taimaka wa Rivers Angels 2019-2020 Season NWPL league win.
A ranar 22 ga watan Janairun 2020 ta sanya hannu a kungiyar Faransa ta Paris FC a kan yarjejeniyar watanni 18.<ref>{{Cite web |last=Saliu |first=Mohammed |date=21 January 2020 |title=Falcons Goalkeeper, Chiamaka Nnadozie Completes FC Paris move |url=https://www.brila.net/falcons-goalkeeper-chiamaka-nnadozie-completes-fc-paris-move/ |access-date=20 July 2024 |archive-date=26 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726150821/https://www.brila.net/falcons-goalkeeper-chiamaka-nnadozie-completes-fc-paris-move/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nnadozie: Nigeria goalkeeper signs for Paris FC | Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/nnadozie-nigeria-goalkeeper-signs-for-paris-fc/1lgjsnygxqg361n73mwmyz2sul |website=www.goal.com}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
A lokacin gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA U-20 ta 2018 Nnadozie ta buga dukkan wasannin hudu. A kan Haiti ta sami lambar yabo ta "Dare to Shine" Player of the Match saboda kyakkyawan aikinta. Ba da daɗewa ba bayan Gasar U-20 an kuma zaba ta don gasar cin kofin mata ta Afirka ta 2018 inda ta zauna a kan benci a duk wasannin biyar, sannan a gasar cin kocin mata ta WAFU ta 2019 ta kasance a cikin burin wasan kwaikwayo na Super Falcons.
A lokacin da take da shekaru 19, an sanya sunan Nnadozie zuwa babbar ƙungiyar ƙasa (wanda aka fi sani da Super Falcons) don yin gasa a Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata ta FIFA ta 2019 a Faransa.<ref name="FIFA_1220">{{Cite web |title=Nigeria's Nnadozie looking out for number one |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/nigeria-s-nnadozie-looking-out-for-number-one |access-date=8 December 2020 |publisher=FIFA}}</ref> A matsayinta na mai tsaron gida na farko na Najeriya a nasarar da tawagar ta samu 2-0 a kan Koriya, Nnadozie ta zama mai tsaron gidan da ta fi ƙanƙanta a gasar cin kofin duniya.
Bayan gasar cin kofin duniya, Nnadozie ta sake taimaka wa Falconets zuwa lambar zinare a wasannin Afirka a Maroko inda ta sami fansa uku a wasan da aka yi da Kamaru.
A ranar 16 ga watan Yunin 2023, an haɗa ta cikin 'yan wasa 23 na Najeriya don Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata ta FIFA ta 2023. <ref>{{Cite web |last=Ryan Dabbs |date=2023-06-14 |title=Nigeria Women's World Cup 2023 squad: most recent call ups |url=https://www.fourfourtwo.com/features/nigeria-women-world-cup-2023-squad-team-roster-players |access-date=2023-06-20 |website=fourfourtwo.com |language=en}}</ref>A wasan farko na gasar cin kofin duniya ta mata da zakarun Olympics na Kanada, Nnadozie ita ce kyaftin din [[Kungiyar kwallon kafa ta mata ta Najeriya|Super Falcons]]. Ta yi ceto uku, ciki har da dakatar da hukuncin minti 50 daga Christine Sinclair.<ref>{{Cite web |last=Davidson |first=Neil |date=July 21, 2023 |title=Sinclair misses penalty kick as Canada ties Nigeria in Women's World Cup opener |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/worldcup/canada-nigeria-womens-world-cup-recap-july-20-1.6913174 |access-date=July 21, 2023 |website=[[CBC Sports]]}}</ref> Ayyukanta a wasan sun sami nasarar zanawa ba tare da kwallo ba ga Super Falcons, sun sami lambar yabo ta Player of the Match kuma sun sami hankalin duniya.<ref>{{Cite web |date=21 July 2023 |title=Nigeria 0-0 Canada: Nnadozie the hero, as Falcons get off to good start |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/610983-nigeria-0-0-canada-nnadozie-the-hero-as-falcons-get-off-to-good-start/ |access-date=21 July 2023 |website=Premium Times NG}}</ref>
== Daraja ==
; Kogin Mala'iku
* Gasar Mata ta Najeriya: 2016
* [[Gasar cin Kofi ta Matan Najeriya|Kofin Mata na Najeriya]]: 2016, 2017, 2018 <ref name="goal.com-1119" />
; Najeriya
* Gasar Cin Kofin Mata ta Afirka: 2018 <ref name="soccerway">{{Cite web |title=Chiamaka Cynthia Nnadozie |url=https://uk.soccerway.com/players/chiamaka-cynthia-nnadozie/463885/ |access-date=8 December 2020 |publisher=Soccerway}}</ref>
* [[Wasannin Afirka]]: 2019
'''Mutumin da ya fi so'''
* [[Kyautar CAF|CAF Goalkeeper of the Year (Mata)]] : [[Kyautar CAF|2023]] <ref>{{Cite web |title=Nnadozie Crowned 2023 CAF Women’s Goalkeeper Of The Year |url=https://www.channelstv.com/2023/12/11/nnadozie-crowned-2023-caf-womens-goalkeeper-of-the-year/ |access-date=11 December 2023 |website=www.channelstv.com}}</ref>
* D1 Arkema Goalkeeper na kakar: 2023-24 <ref name="The Cable">{{Cite web |title=Nnadozie wins best goalkeeper of the season award in France |url=https://www.thecable.ng/nnadozie-wins-best-goalkeeper-of-the-season-award-in-france |access-date=30 April 2024 |publisher=The Cable NG}}</ref>
* IFFHS Mafi kyawun Mata na Afirka: 2019 <ref name="auto"/>
* IFFHS Mafi Kyawun Mata a Duniya: 2019 (wanda aka zaba) <ref name="auto" />
* [[Gwarzuwar 'Yar Wasan Kwallon Kafa ta Matan Afirka|Dan wasan kwallon kafa na mata na Afirka na Shekara]]: 2019 (wanda aka zaba) <ref>{{Cite web |title=Nominees for all Caf 2019 Awards revealed | Goal.com |url=https://www.goal.com/en-ng/news/nominees-for-all-caf-2019-awards-revealed/wldwmsltaaw91iuvzga3t3fbu/ |website=www.goal.com}}</ref>
* [[Hukumar kwallon kafa ta Najeriya|NFF Awards Matashi Mai kunnawa na Shekara]]: 2018 (wanda aka zaba)
* [https://eaglestrackerng.com/blogs/eaglestracker-awards/2024-day-one EaglesTracker Goalkeeper na kakar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240702032930/https://eaglestrackerng.com/blogs/eaglestracker-awards/2024-day-one |date=2024-07-02 }}: 2022, 2023, 2024
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
* {{Soccerway|chiamaka-cynthia-nnadozie/463885}}
{{Paris FC (women) squad}}{{Navboxes|title=Nigeria squads|bg=#008751|fg=white|list1={{Nigeria squad 2018 Africa Women Cup of Nations}}
{{Nigeria squad 2019 FIFA Women's World Cup}}
{{Nigeria squad 2022 Africa Women Cup of Nations}}
{{Nigeria squad 2023 FIFA Women's World Cup}}}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
gmuz4uz0dho22bxj4ilkizxh8fxbbjn
Paul Kraus (Larabci)
0
84695
973407
900592
2026-10-29T19:12:45Z
Torsade de Pointes
22709
/* Littattafan da aka zaɓa */ >> Aufsätze
973407
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Eliezer Paul Kraus''', 11 Disamba 1904 - 10 ko 12 Oktoba 1944, ya kasance Bayahuden Larabawa wanda aka haife shi a [[Prag|Prague]] . Shi ne marubucin wasu ayyuka masu mahimmanci a kan Falsafar Larabci ta farko, tare da mai da hankali na musamman kan alchemy da ilmin sunadarai na Larabci. Wasu daga cikin rubuce-rubucensa a kan wannan batun har yanzu suna da daidaitattun ayyukan bincike a fagen yau.
Bayan ya yi karatu a Prague da [[Berlin]] (inda ya yi karatu karkashin Julius Ruska), tashiwar Nazis a cikin 1930s Jamus ya tilasta masa ya koma [[Faris|Paris]] da farko kuma daga baya zuwa [[Kairo|Alkahira]], inda ya mutu a 1944. An yi zargin cewa ya kashe kansa ko kuma, bisa ga ikirarin iyali, an kashe shi ta siyasa.<ref>{{Harvard citation no brackets|Irwin|2000}}.</ref><ref name="murder">[https://books.google.com/books?id=XNmPBQAAQBAJ&pg=PT179 Leo Strauss and the Politics of Exile: The Making of a Political Philosopher], Eugene Sheppard, Brandeis University Press (Google Books)</ref><ref>[http://martinkramer.org/sandbox/reader/archives/the-jewish-discovery-of-islam/ Preface of The Jewish Discovery of Islam] by Professor Martin Kramer (Martin Kramer's website)</ref><ref name="Strauss papers">See [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.STRAUSSLEO#idp76474768 Strauss papers] box 5 folders 11-15</ref>
== Nazarin Ilimi da Aiki ==
An haifi Paul Kraus a Prague.<ref name="WDL1">{{Cite web |title=Selected Treatises by Jabir ibn Hayyan |url=http://www.wdl.org/en/item/7474 |access-date=28 February 2013 |publisher=[[World Digital Library]] |archive-date=30 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130430101517/http://www.wdl.org/en/item/7474/ |url-status=dead }}</ref> Kraus ya yi karatu a Prague, Berlin (inda ya sadu da matarsa ta farko, Bettina, kuma ya sami digirin digirinsa a 1929) da Paris.
An san Kraus da kwarewarsa a cikin harsuna da yawa na gabas, gami da [[Ibrananci]], Aramaic, Amharic (Ethiopian), Akkadian, Girkanci, [[Harshen Latin|Latin]] da [[Farisawa|Farisa]].
A shekara ta 1925, a matsayin matashi na Zionist, ya tafi Falasdinu, yana zaune da farko a Kibbutz, amma bayan shekara guda ya koma [[Jerusalem|Urushalima]] kuma ya fara karatu a sabuwar Jami'ar Ibrananci. A wannan shekarar ya yi aure na ɗan lokaci kuma ya sake shi. A ƙarshen 1926 ya bar Urushalima kuma ya fara tafiya ta bincike ta hanyar [[Lebanon]] da [[Turkiyya]], ya ƙare a Jamus don ci gaba da karatunsa a Berlin.
A cikin 1933, tare da Nazis suna zuwa mulki a Jamus kuma Yahudawa da yawa sun rasa ayyukansu, Kraus ya bar Berlin zuwa Paris, inda ya sami damar ci gaba da karatunsa a ƙarƙashin masanin Gabas na Faransa Louis Massignon . Ya zauna na tsawon shekaru uku.
A cikin 1935 ya fara buga fassarar Faransanci na [[Muhammad dan Zakariya al-Razi|Abu Bakr al-Razi]]'s Philosophic Life, ya biyo baya a cikin 1936 tare da rubutun kan aikin da muhimmancin [[Jabir bin Hayyan|Jābir ibn Hayyān]] (wanda aka sanya sunansa a matsayin Geber) zuwa kimiyyar [[Kimiyya|ilmin sunadarai]].<ref>"Raziana I," ''Orientalia'' 4 (1935): 300-334.</ref> Rubutun ya gabatar da yiwuwar cewa babu wani mutum kamar Geber da ya taɓa kasancewa, ko kuma idan yana da shi, ɗayan ɗalibai na iya rubuta littafin na asali, shekaru goma bayan ya mutu.<ref>[http://www.history-science-technology.com/geber/geber.html Geber according to Kraus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240915111915/http://www.history-science-technology.com/geber/geber.html |date=2024-09-15 }} at the [http://www.history-science-technology.com History of Science and Technology in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190520225937/http://www.history-science-technology.com/ |date=2019-05-20 }} website</ref>
A shekara ta 1936, an ba shi matsayi a jami'o'i uku: [[The Holy Muslim University of India|Jami'ar Musulmi Mai Tsarki ta Indiya]], Jami'ar Ibrananci ta Urushalima, da [[Jami'ar Alkahira]] . Ya ɗauki tayin Alkahira, ya koma can a 1937. Ya yi aiki a can a Jami'ar Alkahira, yana koyar da sukar rubutu da Harsunan Semitic, da kuma Cibiyar Archeological ta Faransa ta Alkahira.
A cikin 1938 Kraus ya gano rubutun [[Al Farabi|Al-Farabi]] (falsafar [[Plato]] da [[Aristotle]] da Commentary on the Laws) a cikin ɗakin karatu na [[Istanbul]], kuma ya sanar da surukinsa na gaba, Leo Strauss, game da shi. Su biyu sun yi farin ciki game da yiwuwar fassara, bugawa da bincike kan rubutun. An kira taron Al-Farabi na 1939 a [[Istanbul]], amma an soke shi saboda barkewar [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]].
A cewar tarihin rayuwarsa na yaren Czech, a cikin tafiya ta 1939 zuwa Urushalima, ya yi nadamar karkatar da matsayin jami'a, tunda ya gano cewa yanayin ilimi ya canza gaba ɗaya, yana cike da manyan masu bincike na fagen, kuma babu abin da za a iya kwatanta shi da lokacin da ya fara kasancewa a can a 1926.
A shekara ta 1941, ya auri Bettina Strauss, 'yar'uwar Farfesa Leo Strauss. Su biyu sun saba tun daga ƙarshen shekarun 1920 kuma sun yi tafiya tare zuwa Turkiyya, Lebanon, Falasdinu da Masar don bincike. Bettina ta mutu yayin haihuwar 'yarsu, Jenny Ann, a shekarar 1942. <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.embeddedlive.com/pdfs/Leos_daughter.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027221805/http://embeddedlive.com/pdfs/Leos_daughter.pdf |archive-date=2010-10-27 |access-date=2009-06-15}}</ref>
A shekara ta 1943, bayan mutuwar matarsa ta biyu, ya yi tafiya zuwa [[Jerusalem|Urushalima]] tare da 'yarsa, inda ya auri Dorothee Metlitzki, kanta sananniyar malama ce kuma ta kafa Jami'ar Ibrananci.
A wannan lokacin an gayyace shi zuwa muhawara ta jama'a da aka gudanar a Jami'ar Ibrananci, inda ya gabatar da ka'idarsa game da daidaituwa na [[Tsohon Alkawari]] a matsayin jerin kalmomi, watakila a matsayin al'adar baki, wanda, ya ba da shawarar, ya bayyana rashin daidaituwa da yawa da kuma maimaita sassa a cikin matani. An bayyana halinsa a cikin muhawara a matsayin "mai ban sha'awa". An yi wa ra'ayoyinsa ba'a, yawancin tsaransa sun guje shi, kuma da alama ya sha wahala daga damuwa.
Bayan muhawara a Urushalima, ya koma Alkahira shi kaɗai, sabuwar matarsa ta kasance a asibitin Urushalima tare da mummunar rashin lafiya. Yanayin siyasa a Alkahira ya fara tabarbarewa; an kori manyan jami'an Kraus a Jami'ar Alkahira. A bayyane yake cewa babu makoma a gare shi a Alkahira, amma Urushalima ta rufe masa kofofinta. An yi hayar ɗakuna a cikin gidansa ga ɗalibai biyu na Lebanon, Albert Hourani da ɗan'uwansa [[Cecil Hourani|Cecil]] - dukansu daga baya sun zama fitattun malamai. Sun lura cewa a lokacin da ya dawo daga Urushalima ya bayyana mai damuwa. A bayyane yake, an zargi Kraus da satar kudade da aka yi niyya don sayen ɗakin karatu.
Bayan watanni da yawa a cikin 1944, a ranar 10 ko 12 ga Oktoba, an sami Kraus ya mutu, yana rataye a cikin gidan wanka na gidan Albert Hourani. 'Yan sanda na Masar sun tabbatar da cewa kashe kansa ne, kodayake danginsa sun yi iƙirarin cewa suna da tabbacin cewa an kashe Kraus saboda kasancewa Bayahude ko kuma saboda alakarsa da Zionism.<ref name="murder"/><ref name="Strauss papers"/>
Yarinyar Jenny ta karbi surukinsa Farfesa Strauss yana da shekaru hudu. Takardun Kraus, waɗanda aka adana a Cibiyar Faransanci a Alkahira kuma a bayyane yake wasu malamai sun kwace su, 'yarsa ce ta kawo su Amurka wacce ta ba da gudummawa ga Laburaren Tattalin Arziki na Musamman na Jami'ar Chicago.
== Littattafan da aka zaɓa ==
* ''Altbabylonische Briefe: aus der Vorderasiatischen Abteilung der Preussischen Staatsmuseen zu Berlin''. Leipzig: J C Hinrichs, 1931.
*
* ''Rubuce-rubuce game da tarihin ra'ayoyin kimiyya a cikin Islama''. Paris: G P Maisonneuve; Alkahira: al-Khanji, 1935.
* ''Julius Ruska'' [Hasiya]
* ''Plato Arabus''. Richard Walzer, Paul Kraus, da sauransu ne suka shirya shi. London: Cibiyar Warburg, 1943.
* ''Jâbir ibn Hayyân - Gudummawa ga tarihin ra'ayoyin kimiyya a cikin Islama - Jâbir da kimiyyar Girka''. [Hasiya]
* [http://ismaili.net/Source/0817a.html ''Alchemie, Ketzerei, Apokryphen a cikin Islama: Gesammelte Aufsätze'']{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . Rémi Brague ne ya shirya shi. Hildesheim da New York: Georg Olms Verlag, 1994. Tarin karatu goma sha ɗaya na Paul Kraus, wanda ke dauke da taƙaitaccen tarihin rayuwa.
== Duba kuma ==
* Julius Ruska, mai ba da shawara
* Constance E. Padwick
== Manazarta ==
<references />
== Tushe ==
*
*
*
* {{Cite journal |last=D’Ancona |first=Cristina |date=2016 |title=Paul Kraus. Cahiers (© Jenny Strauss Clay) transcrits et annotés. Théologie d'Aristote, 35 |journal=Studia graeco-arabica |volume=6 |pages=211–258}}
* {{Cite journal |last=Glick |first=Thomas F. |author-link=Thomas F. Glick |date=1999 |title=From the Sarton papers: Paul Kraus and Arabic Alchemy |url=http://hdl.handle.net/10261/101116 |journal=Cronos |volume=2 |issue=2 |pages=221–244}}
*
** Bincike a cikin: Irwin, Robert (2000). {{Cite journal |last=Irwin |first=Robert |date=2000 |title=''The Jewish Discovery of Islam: Studies in Honor of Bernard Lewis'' by Martin Kramer |url=https://archive.org/details/sim_middle-eastern-studies_2000-07_36_3/page/244 |journal=[[Middle Eastern Studies]] |volume=36 |issue=3 |pages=244–247 |doi=10.1080/00263200008701327 |jstor=4284101 |s2cid=220378507}}<cite class="citation journal cs1" id="CITEREFIrwin2000">"''Binciken Yahudawa na Islama: Nazarin girmamawa na Bernard Lewis'' na Martin Kramer". ''Nazarin Gabas ta Tsakiya''. '''36''' (3): 244–247. doi:[[doi:10.1080/00263200008701327|10.1080/00263200008701327]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4284101 4284101]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:220378507 220378507]. </cite>
* {{Cite journal |last=Kuentz |first=Charles |author-link=Charles Kuentz (Egyptologist) |date=1945 |title=Paul Kraus (1904-1944) |journal=Bulletin de l'Institut d'Égypte |volume=27 |pages=431–441}}
*
* {{Cite journal |last=Ščrbačić |first=Maja |date=2013 |title=Von der Semitistik zur Islamwissenschaften und zurück – Paul Kraus (1904-1944) |url=https://books.google.com/books?id=q2TiAgAAQBAJ&pg=PA389 |journal=Jahrbuch des Simon-Dubnow-Instituts |volume=12 |pages=389–416 |isbn=9783525369425}}
*
* {{Cite journal |last=Ščrbačić |first=Maja |date=2019 |title=Exilland Ägypten: Der vergessene Orientalist Paul Kraus |url=https://mimeo.dubnow.de/exilland-aegypten |journal=Mimeo: Blog der Doktorandinnen und Doktoranden Am Dubnow-Institut}}
*
*
== Haɗin waje ==
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.KRAUSP Jagora ga takardun Paul Kraus 1903-1996] Laburaren Jami'ar Chicago akan layi
* Paul Kraus da Larabci Alchemy Jami'ar Valencia Cronos mujallar 1999 (Faransanci)
* [http://www.uv.es/IHCD/imagenes/cronos2_2.jpg Hoton Paul Kraus] a bangon mujallar Cronos
* [https://books.google.com/books?id=UcGKV9R37BQC Ilimin tauhidin falsafar Islama ta hanyar Parviz Morewedge] yana ambaton da jayayya da ra'ayin Kraus.
* [http://jwa.org/encyclopedia/article/metlitzki-dorothee Kyauta ga Dorothee Metlitzki]
* [https://www.jstor.org/pss/196037 Richard Walzer] ya rubuta littafin da Kraus ya shirya.
* Kraus-Meyerhof Offprints da Paul Kraus ya tattara.
* Wani [https://mimeo.dubnow.de/exilland-aegypten/ labarin] da Maja Ščrbačić ya rubuta a shafin yanar gizon Dubnow (tare da hotuna daga littafin Kraus).
* [https://scholar.harvard.edu/files/martinkramer/files/jewish_discovery_of_islam_studies_in_honor_of_bernard_lewis_by_martin_kramer_z-lib.org_1.pdf Gidan yanar gizon Jami'ar Harvard, The Jewish Discovery of Islam, ed. Martin Kramer (1999)] (kwafin kan layi)
[[Rukuni:Haifaffun 1904]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
l7lt9tsvorutli3qhcu8nzubqqhoncg
Sophia Obiajulu Ogwude
0
84888
973558
618563
2026-10-30T02:48:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973558
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Sophia Obiajulu Ogwude''', Farfesa ce ta Najeriya a fannin adabin Ingilishi da kwatance a tsangayar fasaha ta [[Jami'ar Abuja]], Gwagwalada.<ref name=":0">{{Cite web |last=National Universities Commission |date=2021 |title=Directory of Full Professors in the Nigerian University System |url=https://education.gov.ng/wp-content/uploads/2022/12/2021-Directory-of-Full-Professors-in-the-Nigerian-University-System-FINAL.pdf |website=Ministry of Education |page=166 |access-date=2024-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519012439/https://education.gov.ng/wp-content/uploads/2022/12/2021-Directory-of-Full-Professors-in-the-Nigerian-University-System-FINAL.pdf |archive-date=2026-05-19 |url-status=dead}}</ref>
Ita ce shugabar tsangayar fasaha ta Jami'ar Abuja.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Referee in Okeibunor CV |url=https://staff.biu.edu.ng/img/cv/CV_Okeibunor.pdf |website=Benson Idahosa University |access-date=2024-09-18 |archive-date=2024-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806194334/https://staff.biu.edu.ng/img/cv/CV_Okeibunor.pdf |url-status=dead }}</ref> Ta yi aiki a matsayin Darakta, Cibiyar Nazarin Gabaɗaya a [[Jami'ar Fasaha ta Tarayya Owerri|Jami'ar Fasaha ta Tarayya, Owerri]].<ref name=":1">{{Cite web |title=SOPHIA OBIAULU OGWUDE CURRICULUM VITAE.pdf |url=https://drive.google.com/file/d/1yUECjHzIFKFwtxxVxvyrdpVsOU_d2VhL/view?usp=sharing&usp=embed_facebook |access-date=2024-08-06 |website=}}</ref> Ta kasance Daraktar Cibiyar Nazarin Tsaron Jinsi da Ci gaban Matasa na Jami’ar Abuja.<ref name=":1" /> A kan haka ne ta kira taron kasa na farko kan harkokin tsaron jinsi a Najeriya.<ref name=":1" /> Ita ce tsohuwar mai magana a taron sadarwar mata ta ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |title=West Africa WINConference |url=https://www.winconference.net/westafrica-winconference |access-date=2024-08-06 |website=WIN Inspiring Women |language=en}}</ref> A cikin 2012, Ogwude ta kasance mai shari'a don lambar yabo ta Najeriya don adabi (Fiction).<ref>{{Cite web |last=Writer |first=Energy |date=2014-11-25 |title=The Race For Africa's Biggest Literary Prizes Begins |url=https://www.flowtechenergy.com/news/industry-news/the-race-for-africas-biggest-literary-prizes-begins/ |access-date=2024-08-06 |website=www.flowtechenergy.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Magazine |first=African Writer |date=2012-10-09 |title=The Nigeria Prize for Literature: Final Shortlist of Three |url=https://www.africanwriter.com/the-nigeria-prize-for-literature-final-shortlist-of-three/ |access-date=2024-08-06 |website=AfricanWriter.com |language=en-US}}</ref> Ana lura da ita a matsayin ɗaya daga cikin manyan masu sukar Najeriya.<ref>{{Cite web |date=2019-05-04 |title=Nigerian Political Landscape Populated By Ghoulish Creatures Of Indeterminate Moral – Udenta – Independent Newspaper Nigeria |url=https://independent.ng/nigerian-political-landscape-populated-by-ghoulish-creatures-of-indeterminate-moral-udenta/ |access-date=2024-08-06 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2020 |title=Review: Sophia O. Ogwude (ed). Writing the Female Image in African Fiction, Ibadan: Ibadan University Press, 2013, 319 pages |url=https://www.ajol.info/index.php/ibjhs/issue/view/19766 |journal=Ibadan Journal of Humanistic Studies |language=en-US |volume=30 |issue=1}}</ref>
Wasu malamai sun sake nazarin rubuce-rubucenta<ref>{{Cite journal |last=Ogunrotimi |first=Olumide |date=2020 |title=Review: Sophia O. Ogwude (ed). Writing the Female Image in African Fiction, Ibadan: Ibadan University Press, 2013, 319 pages |url=https://www.ajol.info/index.php/ibjhs/article/view/208981 |journal=Ibadan Journal of Humanistic Studies |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=247–253 |issn=2141-9744}}</ref> kuma sun haɗa da wallafe-wallafe a kan Bessie Head,<ref name=":2">{{Cite journal |last=Ogwude |first=Sophia Obiajulu |date=1998 |title=Protest and Commitment in Bessie Head's Utopia |url=https://www.jstor.org/stable/3820620 |journal=Research in African Literatures |volume=29 |issue=3 |pages=70–81 |jstor=3820620 |issn=0034-5210}}</ref> tarihin almara a Najeriya<ref>{{Cite web |title=Oldest International Journal of African Literature Announces Forthcoming Issue on African Language Literatures |url=https://brittlepaper.com/2023/09/oldest-international-journal-of-african-literature-announces-forthcoming-issue-on-african-language-literatures/ |access-date=2024-08-06 |website=brittlepaper.com}}</ref> da kuma tashin hankali don ƙarin hoton mace a cikin almara na Afirka.[12] Ita mamba ce a kungiyar adabin baka ta Najeriya (NORA).<ref>{{Cite web |title=Mary Martin Booksellers |url=https://www.marymartin.com/web/viewbooks?bookId=162042 |access-date=2024-08-06 |website=www.marymartin.com}}</ref> An buga littafi game da ita a cikin 2017.<ref>{{Cite web |title=Gender and power in contemporary Africa : essays in honour of Prof. Sophia Ogwude {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/918266493 |access-date=2024-08-07 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref>
== Ilimi ==
An baiwa Ogwude lambar yabo ta musamman na mata na jihar Bendel don halartar Jami'ar Najeriya a 1973.<ref name=":1" /> Ta kammala karatunta a Jami’ar Najeriya a shekarar 1977 da digirin farko a fannin Turanci. Ta wuce [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami’ar Ahmadu Bello]] da ke Zariya, inda ta yi Diploma, wadda ta samu a watan Nuwamba, 1981. Ogwude ta samu gurbin karatu na Gwamnatin Tarayya inda ta samu digiri na biyu a fannin Adabin Dabi’u (Comparative Literature) a [[Jami'ar Ibadan|Jami’ar Ibadan]] a watan Nuwamba, 1984. Da Kwalejin. Na Advanced Studies, Zariya Fellowship Award, ta samu digirin digirgir a fannin Ingilishi a Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya a watan Janairu, 1990.<ref name=":1" />
== Aiki ==
Ogwude ta shiga cikakken bincike da koyarwa a matakin manyan makarantu a watan Oktoba 1980. A shekarar 1984, ta kasance shugabar Sashen Amfani da Ingilishi, Sashen Harsuna, Kwalejin Advanced Studies, Zariya. Ta koma Jami'ar Fasaha ta Tarayya da ke Owerri daga 1994 zuwa 1996, ta yi aiki a matsayin shugabar sashin Ingilishi, sashin nazarin janar na jami'ar.<ref name=":1" /><ref>{{Citation |chapter=Notes on Contributors |date=2008-11-20 |pages=x |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9781846156083-001/html?lang=en |access-date=2024-08-11 |publisher=Boydell and Brewer |language=en |doi=10.1515/9781846156083-001 |isbn=978-1-84615-608-3 |title=ALT 26 War in African Literature Today }}</ref> Ta yi aiki a matsayin Darakta, Janar Studies Division daga 2002 zuwa 2004 a cikin ma'aikata. Daga Satumba 2008 zuwa Janairu, 2014, ta kasance shugabar tsangayar fasaha ta Jami’ar Abuja.<ref name=":1" /> Ogwude ya yi aiki a matsayin Daraktan Cibiyar Nazarin Tsaro da Ci gaban Matasa na Jami’ar daga 2016 zuwa 2018.<ref name=":1" />
== Gudunmawar bincike ==
Digiri na uku na Ogwude, wanda aka kammala a watan Disamba 1989, yana kan ayyukan Bessie Head. Rubuce-rubucen nata ya kalubalanci ra'ayoyin marubuciyar Afirka ta Kudu, inda ta canza ta daga wani mutum mai ra'ayin mazan jiya mai shakku kan mahimmancin siyasa zuwa mutuniyar adabin da ake mutuntawa a Afirka ta Kudu. An buga sassan aikin a cikin mujallu na ilimi kuma daga baya aka buga shi a matsayin littafi mai suna "Bessie Head: An Exile Writing on Home," na Jami'ar Ahmadu Bello ta Press a 1998.<ref name=":1" />
== Membanci da fellowship ==
Ita memba ce ta Kungiyar Adabin Baka ta Najeriya (NORA),<ref>{{Cite web |last=Jaafar |first=Jaafar |date=December 14, 2016 |title=Oral literature experts spearhead campaign for cultural heritage |url=https://dailynigerian.com/oral-literature-experts-spearhead-campaign-for-cultural-heritage/ |website=[[Daily Nigerian]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 14, 2013 |title=Folklore can generate revenue than oil |url=https://thenationonlineng.net/folklore-can-generate-revenue-than-oil/ |website=[[The Nation (Nigeria)]]}}</ref> Kwalejin Harufa ta Najeriya, da Kungiyar Adabi ta Najeriya.
== Wallafa ==
=== Litattafai ===
* Writing the female image in African fiction<ref>{{Cite web |title=Writing the female image in African fiction |url=https://koha.bowen.edu.ng:83/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=19109 |website=Bowen University}}</ref><ref>{{Cite web |title=Writing the female image in African fiction {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/884279919 |access-date=2024-08-07 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref>
* Parables of Alienation in Modern Fiction (Owerri: Ihem Davis Publishers, 1990)
* Studies in Nigerian Fiction (Owerri: Ihem Davis Publishers, 1999)
* Recollections (poetry) (Owerri: Ihem Davis Publishers, 1999)
* Testimonies (Ibadan: Kraft Books, 2008)
* Writing the Female Image in African Literature (Ibadan: Ibadan University Press, 2013)
=== Zababbun wallafe-wallfe ===
* S.O. Ogwude (1998) "Protest and Commitment in Bessie Head's Utopia"<ref name=":2" />
* S.O. Ogwude (2011) "History And Ideology In Chimamanda Adichie's Fiction"<ref>{{Cite journal |last=Ogwude |first=Sophia O. |date=2011-09-22 |title=History and ideology in Chimamanda Adichie's fiction. |url=https://go.gale.com/ps/i.do?p=AONE&sw=w&issn=0041476X&v=2.1&it=r&id=GALE%7CA252290786&sid=googleScholar&linkaccess=abs |journal=Tydskrif vir Letterkunde |language=English |volume=48 |issue=1 |pages=110–124|doi=10.4314/tvl.v48i1.63824 }}</ref>
* S.O. Ogwude (1996) “Realism and Commitment in the Works of Festus Iyayi” ''Savanna: A Journal of the Environmental and Social'' Sciences, Zaria: ABU Press Vol.17, Nos1&2 June & December : 55-60.
* S.O. Ogwude (1996) "Towards Improving the Attitude of Tertiary Students to "The Use of English Course in Nigeria. ''Nigerian Educational Forum.''13 (2) December: 221-8.
* S.O. Ogwude (1997) "The Role of Literature in ELT: An ESL Teacher's Perspective", Zaria ''Journal of Educational Studies'' Vol. 2 (1): 86-90.
* S.O. Ogwude (2000) “Okpewho’s ''The Victims:'' Victims of Art not of Fire” in E. N. Emenyonu (ed) ''Goat Skin Bags and Wisdom: New Critical Perspectives on Africa Literature'' New Jersey: African World Press: 173-181.
* S.O. Ogwude (2001) ”Achebe on the Woman Question” ''The Literary Griot: International Journal of Black Expressive Culture Studies'' Vol.13, Nos. 1&2 Spring/Fall: 62-69.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[category:rayayyun mutane]]
[[category:maluman Najeriya]]
p7dlnk2ckveb85wcz6x4gvflfgvecbi
Lisabi: Tashin hankali
0
85995
973447
972146
2026-10-29T21:02:18Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1380804109|Lisabi: The Uprising]]"
973447
wikitext
text/x-wiki
An kawo mawakiyar fim din Najeriya Tolu Obanro don ƙirƙirar maki ga Lisabi: The Uprising biyo bayan aikinsa akan Jagun Jagun . [1][2] An tsara ƙwallon ta amfani da waƙoƙin gargajiya na Yoruba, kuma Obanro ya yi amfani da dabaru daban-daban don cimma kyakkyawan sauti don fim din.Ya lura, "An yi amfani da dabaru da yawa wajen hada sauti na Lisabi. Na yi niyyar zurfi a duk al'amuran, gami da tasirin sauti. "Ya ci gaba da jaddada muhimmancin shirya fina-finai don jerin ayyukan fim din, yana mai cewa, "Ko da shiru wani nau'i ne na sauti; yana buƙatar goyon bayan ƙungiyar mawaƙa mai kyau".
Lisabi: The Uprising fim ne na wasan kwaikwayo na tarihi na Najeriya na 2024 wanda [[Niyi Akinmolayan]] ya jagoranta kuma [[Adebimpe Oyebade]] da Victoria Akujobi ne suka samar da shi.Shirin ya hada da [[Lateef Adedimeji]], [[Adebimpe Oyebade]], [[Ibrahim Chatta]], [[Jide Awobona]], [[Eniola Ajao]], da [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]] .Fim din ya biyo bayan Lisabi Agbongbo-Akala, wani manomi da ke son fansa bayan ya ga kisan gillar da [[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]] da abokinsa, Songodeyi suka yi wa abokinsa na kusa.Fim din ya dogara ne akan tarihin Lisabi Rebellion na [[Abeokuta]] na ƙarni na 18.
Akinmolayan ya rubuta rubutun tare da Yinka Olaoye, tare da haɗin gwiwar Al Notions Studios da Anthill Studios don haɗawa da ɗaukar motsi mai ci gaba da VFX.An yi fim din da farko a Jihar Abeokuta da Ogun, Najeriya, wurin ya nuna ainihin yanayin fim din kafin mulkin mallaka na Najeriya da kuma juriya ta tarihi na [[Mutanen Egba]] a kan [[Masarautar Oyo|Daular Oyo]]. <ref>{{Cite web |date=29 August 2024 |title=Nigeria: 'Lisab' An Epic Yoruba Tale To Premiere On Netflix This September |url=https://broadcastmediaafrica.com/2024/08/23/nigeria-lisab-an-epic-yoruba-tale-to-premiere-on-netflix-this-september/ |website=broadcastmediaafrica}}</ref>
Lisabi: The Uprising ya fara ne a kan [[Netflix]] Najeriya a ranar 27 ga Satumba, 2024, kuma an yaba da shi saboda abubuwan gani da daidaito na tarihi.Duk da yake wasu masu sukar sun ambaci ci gaban halayyar da ba daidai ba, fim din ya kai lamba daya a kan jadawalin fim na Netflix Najeriya a cikin kwanaki uku. Fim din ya sami gabatarwa da yawa, inda ya lashe lambar yabo ta Afirka Magic Viewers 'Choice Awards sau uku.<ref name=":9">{{Cite web |date=2025-05-10 |title=AMVCA 2025 Awards: Full List Of Winners As Lateef Adedimeji's Lisabi Clinches Prizes |url=https://www.channelstv.com/2025/05/10/amvca-2025-awards-full-list-of-winners-as-lateef-adedimejis-lisabi-clinches-prizes/ |access-date=2025-05-11 |website=[[Channels Television]] |language=en}}</ref>
⁸A ƙarshen [[Masarautar Oyo|Daular Oyo]], [[Najeriya]], mai mulkin Olodan na mulkin Olodan, ya ki biyan haraji mai yawa da mai mulkin [[Alaafin]] na Daular Oyo ya nema daga gare shi.An kai masa hari ba tare da tausayi ba kuma an kawo shi fadar.Ana karɓar haraji a cikin kuɗi da kayan aikin gona ta hanyar tilasta daga kasuwancin mutane.[[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]], wanda ya fusata da rashin amincewar Olodan, ya kashe shi a matsayin gargadi ga duk wanda ya yi ƙarfin hali ya kalubalanci.
Duk da bin bukatun haraji na mutanen Egba, Sangodeyi, shugaban mara tausayi na masu karɓar haraji, da magoya bayansa masu tsoratar da su.Sun dauki fiye da abin da aka biya, sun yi wa 'yan mata fyade, kuma sun kashe wadanda suka yi tsayayya, suna sa rayuwa ba za a iya jurewa ba ga manoma da mazauna ƙauyen ƙasar Egba yayin da zaluntarsu ta kara tsanantawa.
Oshokenu, abokiyar Lisabi, ta ga wani abu mai ban tsoro lokacin da masu tarawa, bayan sun karɓi duk kuɗin daga wata mace mai siyarwa, suka ɗauke da 'yarta.Tsayayyar Oshokenu game da rashin adalci an fallasa shi yayin da yake fushi da zaluncin su, yana ihu, "Me ya sa kuna ɗaukar mata kawai?Maza ma suna tare da su.A matsayin horo ga rashin biyayya, masu karɓar haraji sun hukunta shi ba tare da tausayi ba ta hanyar karkatar da fuskarsa a cikin cikakken ra'ayi na jama'a a matsayin nuni na iko.Oshokenu yana so ya auri Abebi, kyakkyawar mace mai suna Egba, kamar yadda aka san shi da zama manomi mai laushi.Ya samu nasarar neman ta tare da taimakon Lisabi, kuma Abebi ya yarda da auren.Amma a ranar bikin auren Oshokenu, Sangodeyi da mutanensa sun yi niyya da shi a kokarin karya ruhunsa.Sangodeyi ya yi wa Abebi fyade sosai yayin da aka tsayar da ita a kan hanyar zuwa sabon gidanta.Abin takaici, Abebi ta kawo karshen rayuwarta saboda damuwa da kunya sun lalata ta.
Bayan ya yi fushi game da mutuwar Abebi, Oshokenu ya tashi don neman fansa.Ya yi yaƙi da masu tarawa kuma ya kashe goma daga cikinsu kafin a harbe shi kuma a kashe shi.Yana kusa da mutuwa lokacin da Lisabi ta same shi.A kan gadonsa na mutuwa, Oshokenu ya roƙe kusa da abokinsa.Bayan tattaunawa mai tausayi tare da abokinsa mai mutuwa, Lisabi ya yanke shawarar ɗaukar nauyin gwagwarmayar mutanen Egba don adalci.Ya zo da wani shiri inda manoma za su bayyana su yi aiki tare kuma a cikin hadin kai a matsayin wani ɓangare na kokarin noma na al'umma don kawar da tuhumar da sojojin Oyo suka yi.Koyaya, Lisabi tana shirya ƙarin bayani a asirce: don shirya mutanen Egba don tayar da kayar baya ga masu mulkin su.
Lisabi ta hanyar dabarun ta kafa kungiyar Aaro, ƙungiyar aiki ta al'umma wacce a asirce ta haifar da tashin hankali na Egba.Yayin da tashin hankali ya karu tare da shugabanninsu na Oyo, Lisabi ya shirya tawaye a ɓoye, wanda ya haifar da yaƙe-yaƙe masu tsanani inda Egba ya yi nasara, a ƙarshe ya sami 'yancin kai.
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi
* [[Ibrahim Chatta]] a matsayin Songodeyi
* [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]] a matsayin Osokenu
* [[Odunlade Adekola]] a matsayin [[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]] (Oloyo)
* [[Femi Adebayo]] a matsayin Olu Olodan
* Roseline Afije "Liquorose" a matsayin Abebi
* [[Adebimpe Oyebade|Oyebade Adebimpe Adedimeji]] a matsayin Ikeola
* [[Ibrahim Yekini]] Icon a matsayin Salako
* Olarotimi Michael Fakunle a matsayin Ogunlana
* [[Jide Awobona]] a matsayin Osobande
* [[Gabriel Afolayan]] a matsayin Odunbamitefa
* Kola Ajeyemi a matsayin Akinolu
* Boma Akpore a matsayin Osogbenro
* [[Olumide Oworu]] a matsayin Bejide
* [[Kelvin Ikeduba|Kevin Ikeduba]] a matsayin Obimodede
* [[Seun Akindele]] a matsayin Oduyale
* [[Muyiwa Ademola]] a matsayin Alake
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Onitumọ
* Atobiloye Kelvin a matsayin Akilapa
* [[Efe Irele]] a matsayin Idon
* [[Seun Ajayi]] a matsayin Olo Olori Ilari
* Damilola Ogunsi a matsayin Jogbo
* [[Eniola Ajao|Eniola T. Ajao]] a matsayin Orosola
* [[Deyemi Okanlawon]] a matsayin Sabon Janar (Aronimoja)
* Jaiye Kuti a matsayin Edioke
Lisabi: An fara sanar da tashin hankali a matsayin wani ɓangare na wani bangare na bangare biyu na [[Netflix]] a ranar 19 ga Satumba, 2024, yana nuna ɗayan mahimman ayyukan sabis ɗin yawo a cikin wasan kwaikwayo na [[Tarihin Yarabawa|Tarihin Yoruba]].<ref name=":4">{{Cite web |title=Netflix Announces Two-Part Yoruba Epic "Lisabi" |url=https://thenollywoodreporter.com/film/netflix-announces-two-part-yoruba-epic-lisabi/ |access-date=2025-10-08 |website=Nollywood Reporter |language=en}}</ref> Kashi na farko, The Uprising, an saita shi don saki a ranar 27 ga Satumba, 2024, tare da sakamakonsa, ''Lisabi: An haifi Labari'', wanda aka saki a watan Janairun 2025.
Fim din samfurin Nollywood ne na "New Nollywood", wanda ke da niyyar ingantaccen tsarin samarwa, labaran da aka samo daga al'adu, da kuma tarihin lokaci wanda ya rinjayi fim din duniya.[[Niyi Akinmolayan]] ne ya ba da umarni, wanda aka sani da hada mysticism tare da wasan kwaikwayo na tarihi, fim din yana wakiltar babban saka hannun jari a cikin fina-finai na al'adun Yoruba, tare da kasafin kuɗi wanda ya wuce N200 miliyan.<ref name=":8">{{Cite web |last=B |first=Somi |date=2024-09-28 |title=Lisabi The Uprising: An Ambitious Epic Weighed Down by CGI – |url=https://nollycritic.com/lisabi-the-uprising-an-ambitious-epic-weighed-down-by-cgi/ |access-date=2025-10-08 |language=en-GB}}</ref> A cikin jagorancin samarwa, Akinmolayan ya bayyana cewa asalin fim din ya wuce sa'o'i uku.Ya bayyana cewa Netflix ya ba da shawarar raba shi zuwa kashi biyu don haka masu sauraro ba za su zauna ta hanyar tsawo guda ɗaya ba.<ref name=":5">{{Cite web |last=Peter |first=Dennis Ade |date=2025-01-14 |title=Niyi Akinmolayan Talks 'Lisabi' and the Way Forward for Nollywood {{!}} OkayAfrica |url=https://www.okayafrica.com/niyi-akinmolayan-talks-lisabi-and-the-way-forward-for-nollywood/190527 |access-date=2025-10-08 |website=www.okayafrica.com |language=en-US}}</ref> Shi da abokan aikinsa (ciki har da Yinka Olaoye) sannan suka sake fasalin labarin: The Uprising ya jaddada farkon tawaye na Lisabi, yayin da A Legend Is Born ke kula da gadonsa, abubuwan almara, da kuma sakamakonsa.<ref name=":5" />
Kungiyar samar da Lisabi ta sanya shi fifiko don amfani da 'yan Najeriya kawai.A cikin wata hira da BusinessDay, Akinmolayan ya tabbatar da cewa ma'aikatan samar da fim din 100% 'yan Najeriya ne, suna kawar da dogaro da tarihin [[Nollywood]] ga kwararru na fasaha na kasashen waje.Zaɓin ya kasance mai kyau da siyasa: don nuna cewa masu shirya fina-finai na gida na iya isar da sikelin ba tare da taimakon waje ba.
Anthill Studios, gidan samar da Akinmolayan, ya haɗu da Netflix da Al Notions Studios don aiwatar da aikin.A cikin tambayoyin, Akinmolayan ya yi jayayya cewa matsalolin tattalin arziki sune babbar ƙalubalen Nollywood ba kerawa ba.<ref name=":5" /> Fim din ya sami tallafi daga [[Nigerian Film Corporation|Kamfanin Fim na Najeriya]] da Gwamnan Jihar Ogun, [[Dapo Abiodun|Yarima Dapo Abiodun]] don taimakawa wajen inganta tarihin Najeriya da al'adun ga masu sauraro na duniya.
An fara samar da shi ne a matsayin aikin sha'awa ta hanyar ɗan wasan kwaikwayo da kuma mai gabatar da fina-finai [[Lateef Adedimeji]], wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar aikin da ya yi a baya wanda ya ba da umarnin fim din ''[[Ayinla (fim)|Ayinla]]'' (2021) don sanya a allon labarin jarumai Yoruba da ba a san su sosai ba.Adedimeji, wanda kuma ya taka rawar Lisabi, yana so ya ilimantar da matasa game da irin su Lisabi, suna tallata fim din a matsayin tushen girman kai da 'yanci.[[Adebimpe Oyebade]] da Victoria Akujobi sun samar da fim din, tare da rubuta rubutun da Akinmolayan da Yinka Olaoye suka yi a kan dabarun Lisabi na karɓar al'ummar Aaro don tattarawa da makamai na mazajen Egba a matsayin aikin al'umma, kuma ba don fada ba.Fim din ya nuna Ogundoyin na [[Ibrahim Chatta]], [[Jide Awobona]], [[Eniola Ajao]], da [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]].<ref>{{Cite web |date=2024-10-02 |title="Lisabi: The Uprising" Review: Niyi Akinmolayan's Dramatised Biopic Is a Deeply Contained Story – Afrocritik |url=https://afrocritik.com/niyi-akinmolayan-lisabi-the-uprising-review/ |access-date=2025-10-08 |language=en}}</ref>
"The Uprising" ya nuna karuwar zalunci tun lokacin da Daular Oyo ke biyan haraji da kuma tayar da su a kan manoma na Egba, don haka Lisabi ta motsa ta shirya tawaye.Kungiyar Aaro, hadin gwiwa ta hanyar zama na al'umma, ta sake tsarawa a asirce don horar da kuma daukar mayakan.<ref name=":4" />
Babban daukar hoto ya fara ne a watan Fabrairun 2024, a [[Abeokuta]] da yankunan da ke kewaye da shi a cikin [[Jihar Ogun]], Najeriya, bayan watanni na samarwa da gano wuri a kudu maso yammacin Najeriya.An fara kama fim din ne a [[Yarbanci|Yoruba]] saboda dalilai na gaskiya tare da subtitles na Turanci da aka kara a lokacin bayan samarwa.Kungiyar ta gina ƙauyukan Egba na tarihi, manyan gidaje, da sansanonin Oyo daga kayan da aka samo a cikin gida da kayan aikin da aka yi da hannu wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta gine-ginen Yoruba na ƙarni na 18.<ref>{{Cite web |last=ogtv |title=LISABI: THE UPRISING' MOVIE, A REMINDER OF EGBA IDENTITY – GOV. ABIODUN |url=https://ogtv.com.ng/2024/09/28/lisabi-the-uprising-movie-a-reminder-of-egba-identity-gov-abiodun/ |access-date=30 October 2024 |language=en-US}}</ref>
Mai tsarawa kayan aiki Abiola Ojo ya kula da kirkirar abubuwa da yawa, gami da Fadar Alaafin, ɓoyewar Lisabi, da kuma gandun daji na Aaro, wuri na farko don wuraren horar da tawaye.<ref name=":7">{{Cite web |title="Lisabi: The Uprising" – A Bold Yet Uneven Historical Epic |url=https://thenollywoodreporter.com/film/lisabi-the-uprising-a-bold-yet-uneven-historical-epic/#google_vignette |access-date=30 October 2024 |website=Nollywood Reporter |language=en}}</ref> Akinmolayan ya lura cewa yanayin da ba a iya tsammani ba da kuma mummunan wuri sau da yawa ya sa yin fim ya zama ƙalubale, wanda ya haifar da sauye-sauye da yawa.
Sakamakon na musamman ga Lisabi: [[Tasirin Hakeem|Hakeem Onilogbo]] ne ya samar da tashin hankali, yana sa alamun kabilun Yoruba da tufafi su zama masu gaskiya, don haka ya taimaka wajen kafa lokacin neman fim din.Anthill Studios ne ke kula da tasirin gani.<ref>{{Cite web |last=Adedayo |first=Adedamola |date=14 October 2024 |title="Lisabi: The Uprising" Walks The Fine Line Between History And Storytelling |url=https://culturecustodian.com/lisabi-the-uprising-walks-the-fine-line-between-history-and-storytelling/ |access-date=30 October 2024 |website=The Culture Custodian (Est. 2014.) |language=en-GB}}</ref> Anthill ya kara da ƙirar halitta ta CGI kuma ya yi amfani da dabarun tasirin gani na zamani don yin kwaikwayon saitunan tarihi daidai, inganta tasirin gani na fim din.Fim din ya ƙunshi abubuwa masu ban mamaki, kamar ikon ruhaniya na Lisabi, wanda Akinmolayan ya haɗu don inganta wasan kwaikwayo; duk da haka, wannan ya haifar da rikice-rikice game da sahihanci.<ref name=":8" />
<ref>{{Cite web |last=Tewobola |first=Shalom |date=23 October 2024 |title=The Delicate Art of Sound Design in "Lisabi: The Uprising" |url=https://culturecustodian.com/the-delicate-art-of-sound-design-in-lisabi-the-uprising/ |access-date=30 October 2024 |website=The Culture Custodian (Est. 2014.) |language=en-GB}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jab75nswd8dihd1i33dcv31dahqbq5q
973448
973447
2026-10-29T21:02:51Z
Yakubu manya
45962
973448
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An kawo mawakiyar fim din Najeriya Tolu Obanro don ƙirƙirar maki ga Lisabi: The Uprising biyo bayan aikinsa akan Jagun Jagun . [1][2] An tsara ƙwallon ta amfani da waƙoƙin gargajiya na Yoruba, kuma Obanro ya yi amfani da dabaru daban-daban don cimma kyakkyawan sauti don fim din.Ya lura, "An yi amfani da dabaru da yawa wajen hada sauti na Lisabi. Na yi niyyar zurfi a duk al'amuran, gami da tasirin sauti. "Ya ci gaba da jaddada muhimmancin shirya fina-finai don jerin ayyukan fim din, yana mai cewa, "Ko da shiru wani nau'i ne na sauti; yana buƙatar goyon bayan ƙungiyar mawaƙa mai kyau".
Lisabi: The Uprising fim ne na wasan kwaikwayo na tarihi na Najeriya na 2024 wanda [[Niyi Akinmolayan]] ya jagoranta kuma [[Adebimpe Oyebade]] da Victoria Akujobi ne suka samar da shi.Shirin ya hada da [[Lateef Adedimeji]], [[Adebimpe Oyebade]], [[Ibrahim Chatta]], [[Jide Awobona]], [[Eniola Ajao]], da [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]] .Fim din ya biyo bayan Lisabi Agbongbo-Akala, wani manomi da ke son fansa bayan ya ga kisan gillar da [[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]] da abokinsa, Songodeyi suka yi wa abokinsa na kusa.Fim din ya dogara ne akan tarihin Lisabi Rebellion na [[Abeokuta]] na ƙarni na 18.
Akinmolayan ya rubuta rubutun tare da Yinka Olaoye, tare da haɗin gwiwar Al Notions Studios da Anthill Studios don haɗawa da ɗaukar motsi mai ci gaba da VFX.An yi fim din da farko a Jihar Abeokuta da Ogun, Najeriya, wurin ya nuna ainihin yanayin fim din kafin mulkin mallaka na Najeriya da kuma juriya ta tarihi na [[Mutanen Egba]] a kan [[Masarautar Oyo|Daular Oyo]]. <ref>{{Cite web |date=29 August 2024 |title=Nigeria: 'Lisab' An Epic Yoruba Tale To Premiere On Netflix This September |url=https://broadcastmediaafrica.com/2024/08/23/nigeria-lisab-an-epic-yoruba-tale-to-premiere-on-netflix-this-september/ |website=broadcastmediaafrica}}</ref>
Lisabi: The Uprising ya fara ne a kan [[Netflix]] Najeriya a ranar 27 ga Satumba, 2024, kuma an yaba da shi saboda abubuwan gani da daidaito na tarihi.Duk da yake wasu masu sukar sun ambaci ci gaban halayyar da ba daidai ba, fim din ya kai lamba daya a kan jadawalin fim na Netflix Najeriya a cikin kwanaki uku. Fim din ya sami gabatarwa da yawa, inda ya lashe lambar yabo ta Afirka Magic Viewers 'Choice Awards sau uku.<ref name=":9">{{Cite web |date=2025-05-10 |title=AMVCA 2025 Awards: Full List Of Winners As Lateef Adedimeji's Lisabi Clinches Prizes |url=https://www.channelstv.com/2025/05/10/amvca-2025-awards-full-list-of-winners-as-lateef-adedimejis-lisabi-clinches-prizes/ |access-date=2025-05-11 |website=[[Channels Television]] |language=en}}</ref>
⁸A ƙarshen [[Masarautar Oyo|Daular Oyo]], [[Najeriya]], mai mulkin Olodan na mulkin Olodan, ya ki biyan haraji mai yawa da mai mulkin [[Alaafin]] na Daular Oyo ya nema daga gare shi.An kai masa hari ba tare da tausayi ba kuma an kawo shi fadar.Ana karɓar haraji a cikin kuɗi da kayan aikin gona ta hanyar tilasta daga kasuwancin mutane.[[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]], wanda ya fusata da rashin amincewar Olodan, ya kashe shi a matsayin gargadi ga duk wanda ya yi ƙarfin hali ya kalubalanci.
Duk da bin bukatun haraji na mutanen Egba, Sangodeyi, shugaban mara tausayi na masu karɓar haraji, da magoya bayansa masu tsoratar da su.Sun dauki fiye da abin da aka biya, sun yi wa 'yan mata fyade, kuma sun kashe wadanda suka yi tsayayya, suna sa rayuwa ba za a iya jurewa ba ga manoma da mazauna ƙauyen ƙasar Egba yayin da zaluntarsu ta kara tsanantawa.
Oshokenu, abokiyar Lisabi, ta ga wani abu mai ban tsoro lokacin da masu tarawa, bayan sun karɓi duk kuɗin daga wata mace mai siyarwa, suka ɗauke da 'yarta.Tsayayyar Oshokenu game da rashin adalci an fallasa shi yayin da yake fushi da zaluncin su, yana ihu, "Me ya sa kuna ɗaukar mata kawai?Maza ma suna tare da su.A matsayin horo ga rashin biyayya, masu karɓar haraji sun hukunta shi ba tare da tausayi ba ta hanyar karkatar da fuskarsa a cikin cikakken ra'ayi na jama'a a matsayin nuni na iko.Oshokenu yana so ya auri Abebi, kyakkyawar mace mai suna Egba, kamar yadda aka san shi da zama manomi mai laushi.Ya samu nasarar neman ta tare da taimakon Lisabi, kuma Abebi ya yarda da auren.Amma a ranar bikin auren Oshokenu, Sangodeyi da mutanensa sun yi niyya da shi a kokarin karya ruhunsa.Sangodeyi ya yi wa Abebi fyade sosai yayin da aka tsayar da ita a kan hanyar zuwa sabon gidanta.Abin takaici, Abebi ta kawo karshen rayuwarta saboda damuwa da kunya sun lalata ta.
Bayan ya yi fushi game da mutuwar Abebi, Oshokenu ya tashi don neman fansa.Ya yi yaƙi da masu tarawa kuma ya kashe goma daga cikinsu kafin a harbe shi kuma a kashe shi.Yana kusa da mutuwa lokacin da Lisabi ta same shi.A kan gadonsa na mutuwa, Oshokenu ya roƙe kusa da abokinsa.Bayan tattaunawa mai tausayi tare da abokinsa mai mutuwa, Lisabi ya yanke shawarar ɗaukar nauyin gwagwarmayar mutanen Egba don adalci.Ya zo da wani shiri inda manoma za su bayyana su yi aiki tare kuma a cikin hadin kai a matsayin wani ɓangare na kokarin noma na al'umma don kawar da tuhumar da sojojin Oyo suka yi.Koyaya, Lisabi tana shirya ƙarin bayani a asirce: don shirya mutanen Egba don tayar da kayar baya ga masu mulkin su.
Lisabi ta hanyar dabarun ta kafa kungiyar Aaro, ƙungiyar aiki ta al'umma wacce a asirce ta haifar da tashin hankali na Egba.Yayin da tashin hankali ya karu tare da shugabanninsu na Oyo, Lisabi ya shirya tawaye a ɓoye, wanda ya haifar da yaƙe-yaƙe masu tsanani inda Egba ya yi nasara, a ƙarshe ya sami 'yancin kai.
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi
* [[Ibrahim Chatta]] a matsayin Songodeyi
* [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]] a matsayin Osokenu
* [[Odunlade Adekola]] a matsayin [[Abiodun (Sarkin Oyo)|Alaafin na Oyo]] (Oloyo)
* [[Femi Adebayo]] a matsayin Olu Olodan
* Roseline Afije "Liquorose" a matsayin Abebi
* [[Adebimpe Oyebade|Oyebade Adebimpe Adedimeji]] a matsayin Ikeola
* [[Ibrahim Yekini]] Icon a matsayin Salako
* Olarotimi Michael Fakunle a matsayin Ogunlana
* [[Jide Awobona]] a matsayin Osobande
* [[Gabriel Afolayan]] a matsayin Odunbamitefa
* Kola Ajeyemi a matsayin Akinolu
* Boma Akpore a matsayin Osogbenro
* [[Olumide Oworu]] a matsayin Bejide
* [[Kelvin Ikeduba|Kevin Ikeduba]] a matsayin Obimodede
* [[Seun Akindele]] a matsayin Oduyale
* [[Muyiwa Ademola]] a matsayin Alake
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Onitumọ
* Atobiloye Kelvin a matsayin Akilapa
* [[Efe Irele]] a matsayin Idon
* [[Seun Ajayi]] a matsayin Olo Olori Ilari
* Damilola Ogunsi a matsayin Jogbo
* [[Eniola Ajao|Eniola T. Ajao]] a matsayin Orosola
* [[Deyemi Okanlawon]] a matsayin Sabon Janar (Aronimoja)
* Jaiye Kuti a matsayin Edioke
Lisabi: An fara sanar da tashin hankali a matsayin wani ɓangare na wani bangare na bangare biyu na [[Netflix]] a ranar 19 ga Satumba, 2024, yana nuna ɗayan mahimman ayyukan sabis ɗin yawo a cikin wasan kwaikwayo na [[Tarihin Yarabawa|Tarihin Yoruba]].<ref name=":4">{{Cite web |title=Netflix Announces Two-Part Yoruba Epic "Lisabi" |url=https://thenollywoodreporter.com/film/netflix-announces-two-part-yoruba-epic-lisabi/ |access-date=2025-10-08 |website=Nollywood Reporter |language=en}}</ref> Kashi na farko, The Uprising, an saita shi don saki a ranar 27 ga Satumba, 2024, tare da sakamakonsa, ''Lisabi: An haifi Labari'', wanda aka saki a watan Janairun 2025.
Fim din samfurin Nollywood ne na "New Nollywood", wanda ke da niyyar ingantaccen tsarin samarwa, labaran da aka samo daga al'adu, da kuma tarihin lokaci wanda ya rinjayi fim din duniya.[[Niyi Akinmolayan]] ne ya ba da umarni, wanda aka sani da hada mysticism tare da wasan kwaikwayo na tarihi, fim din yana wakiltar babban saka hannun jari a cikin fina-finai na al'adun Yoruba, tare da kasafin kuɗi wanda ya wuce N200 miliyan.<ref name=":8">{{Cite web |last=B |first=Somi |date=2024-09-28 |title=Lisabi The Uprising: An Ambitious Epic Weighed Down by CGI – |url=https://nollycritic.com/lisabi-the-uprising-an-ambitious-epic-weighed-down-by-cgi/ |access-date=2025-10-08 |language=en-GB}}</ref> A cikin jagorancin samarwa, Akinmolayan ya bayyana cewa asalin fim din ya wuce sa'o'i uku.Ya bayyana cewa Netflix ya ba da shawarar raba shi zuwa kashi biyu don haka masu sauraro ba za su zauna ta hanyar tsawo guda ɗaya ba.<ref name=":5">{{Cite web |last=Peter |first=Dennis Ade |date=2025-01-14 |title=Niyi Akinmolayan Talks 'Lisabi' and the Way Forward for Nollywood {{!}} OkayAfrica |url=https://www.okayafrica.com/niyi-akinmolayan-talks-lisabi-and-the-way-forward-for-nollywood/190527 |access-date=2025-10-08 |website=www.okayafrica.com |language=en-US}}</ref> Shi da abokan aikinsa (ciki har da Yinka Olaoye) sannan suka sake fasalin labarin: The Uprising ya jaddada farkon tawaye na Lisabi, yayin da A Legend Is Born ke kula da gadonsa, abubuwan almara, da kuma sakamakonsa.<ref name=":5" />
Kungiyar samar da Lisabi ta sanya shi fifiko don amfani da 'yan Najeriya kawai.A cikin wata hira da BusinessDay, Akinmolayan ya tabbatar da cewa ma'aikatan samar da fim din 100% 'yan Najeriya ne, suna kawar da dogaro da tarihin [[Nollywood]] ga kwararru na fasaha na kasashen waje.Zaɓin ya kasance mai kyau da siyasa: don nuna cewa masu shirya fina-finai na gida na iya isar da sikelin ba tare da taimakon waje ba.
Anthill Studios, gidan samar da Akinmolayan, ya haɗu da Netflix da Al Notions Studios don aiwatar da aikin.A cikin tambayoyin, Akinmolayan ya yi jayayya cewa matsalolin tattalin arziki sune babbar ƙalubalen Nollywood ba kerawa ba.<ref name=":5" /> Fim din ya sami tallafi daga [[Nigerian Film Corporation|Kamfanin Fim na Najeriya]] da Gwamnan Jihar Ogun, [[Dapo Abiodun|Yarima Dapo Abiodun]] don taimakawa wajen inganta tarihin Najeriya da al'adun ga masu sauraro na duniya.
An fara samar da shi ne a matsayin aikin sha'awa ta hanyar ɗan wasan kwaikwayo da kuma mai gabatar da fina-finai [[Lateef Adedimeji]], wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar aikin da ya yi a baya wanda ya ba da umarnin fim din ''[[Ayinla (fim)|Ayinla]]'' (2021) don sanya a allon labarin jarumai Yoruba da ba a san su sosai ba.Adedimeji, wanda kuma ya taka rawar Lisabi, yana so ya ilimantar da matasa game da irin su Lisabi, suna tallata fim din a matsayin tushen girman kai da 'yanci.[[Adebimpe Oyebade]] da Victoria Akujobi sun samar da fim din, tare da rubuta rubutun da Akinmolayan da Yinka Olaoye suka yi a kan dabarun Lisabi na karɓar al'ummar Aaro don tattarawa da makamai na mazajen Egba a matsayin aikin al'umma, kuma ba don fada ba.Fim din ya nuna Ogundoyin na [[Ibrahim Chatta]], [[Jide Awobona]], [[Eniola Ajao]], da [[Mr Macaroni|Adebowale Adedayo]].<ref>{{Cite web |date=2024-10-02 |title="Lisabi: The Uprising" Review: Niyi Akinmolayan's Dramatised Biopic Is a Deeply Contained Story – Afrocritik |url=https://afrocritik.com/niyi-akinmolayan-lisabi-the-uprising-review/ |access-date=2025-10-08 |language=en}}</ref>
"The Uprising" ya nuna karuwar zalunci tun lokacin da Daular Oyo ke biyan haraji da kuma tayar da su a kan manoma na Egba, don haka Lisabi ta motsa ta shirya tawaye.Kungiyar Aaro, hadin gwiwa ta hanyar zama na al'umma, ta sake tsarawa a asirce don horar da kuma daukar mayakan.<ref name=":4" />
Babban daukar hoto ya fara ne a watan Fabrairun 2024, a [[Abeokuta]] da yankunan da ke kewaye da shi a cikin [[Jihar Ogun]], Najeriya, bayan watanni na samarwa da gano wuri a kudu maso yammacin Najeriya.An fara kama fim din ne a [[Yarbanci|Yoruba]] saboda dalilai na gaskiya tare da subtitles na Turanci da aka kara a lokacin bayan samarwa.Kungiyar ta gina ƙauyukan Egba na tarihi, manyan gidaje, da sansanonin Oyo daga kayan da aka samo a cikin gida da kayan aikin da aka yi da hannu wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta gine-ginen Yoruba na ƙarni na 18.<ref>{{Cite web |last=ogtv |title=LISABI: THE UPRISING' MOVIE, A REMINDER OF EGBA IDENTITY – GOV. ABIODUN |url=https://ogtv.com.ng/2024/09/28/lisabi-the-uprising-movie-a-reminder-of-egba-identity-gov-abiodun/ |access-date=30 October 2024 |language=en-US}}</ref>
Mai tsarawa kayan aiki Abiola Ojo ya kula da kirkirar abubuwa da yawa, gami da Fadar Alaafin, ɓoyewar Lisabi, da kuma gandun daji na Aaro, wuri na farko don wuraren horar da tawaye.<ref name=":7">{{Cite web |title="Lisabi: The Uprising" – A Bold Yet Uneven Historical Epic |url=https://thenollywoodreporter.com/film/lisabi-the-uprising-a-bold-yet-uneven-historical-epic/#google_vignette |access-date=30 October 2024 |website=Nollywood Reporter |language=en}}</ref> Akinmolayan ya lura cewa yanayin da ba a iya tsammani ba da kuma mummunan wuri sau da yawa ya sa yin fim ya zama ƙalubale, wanda ya haifar da sauye-sauye da yawa.
Sakamakon na musamman ga Lisabi: [[Tasirin Hakeem|Hakeem Onilogbo]] ne ya samar da tashin hankali, yana sa alamun kabilun Yoruba da tufafi su zama masu gaskiya, don haka ya taimaka wajen kafa lokacin neman fim din.Anthill Studios ne ke kula da tasirin gani.<ref>{{Cite web |last=Adedayo |first=Adedamola |date=14 October 2024 |title="Lisabi: The Uprising" Walks The Fine Line Between History And Storytelling |url=https://culturecustodian.com/lisabi-the-uprising-walks-the-fine-line-between-history-and-storytelling/ |access-date=30 October 2024 |website=The Culture Custodian (Est. 2014.) |language=en-GB}}</ref> Anthill ya kara da ƙirar halitta ta CGI kuma ya yi amfani da dabarun tasirin gani na zamani don yin kwaikwayon saitunan tarihi daidai, inganta tasirin gani na fim din.Fim din ya ƙunshi abubuwa masu ban mamaki, kamar ikon ruhaniya na Lisabi, wanda Akinmolayan ya haɗu don inganta wasan kwaikwayo; duk da haka, wannan ya haifar da rikice-rikice game da sahihanci.<ref name=":8" />
<ref>{{Cite web |last=Tewobola |first=Shalom |date=23 October 2024 |title=The Delicate Art of Sound Design in "Lisabi: The Uprising" |url=https://culturecustodian.com/the-delicate-art-of-sound-design-in-lisabi-the-uprising/ |access-date=30 October 2024 |website=The Culture Custodian (Est. 2014.) |language=en-GB}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3fgoa1cvlttpocwtb6uxtdg0tnagb58
Arthur Raikes
0
86602
973709
549363
2026-10-30T11:40:44Z
Zahrah0
14848
973709
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Arthur Edward Harington Raikes''' (A ranar 5 ga watan Fabrairu shekara ta alif 1867 zuwa ranar 3 ga watan Maris shekara ta 1915) wani jami'in sojan Burtaniya ne wanda ya yi aiki a matsayin firayim minista, waziri kuma minista na farko ga dimbin Sarakunan Zanzibar. Yin hidima a cikin Regiment na Wiltshire Raikes ya ɗauki matsayi a matsayin birgediya-janar a cikin sojojin Zanzibar kuma ya yi yaƙi a ɓangaren masu goyon bayan Burtaniya a yakin Anglo-Zanzibar. Ya kuma taimaka wajen yin shawarwarin shata iyaka tsakanin Zanzibari da yankin Birtaniyya a yankin Afirka. Raikes ya samu karramawa daga kasashe da dama a yayin gudanar da aikinsa.
== Shekarun Baya ==
An haifi Raikes a ranar 5 ga Fabrairu 1867 ga Reverend Charles Hall Raikes da Charlotte d'Ende Arbuthnot.<ref>Entry at The Peerage</ref> Ta wurin 'yar uwarsa Madeline, matar Edmund Henry Clutterbuck, ya kasance kawun Walter Clutterbuck. Kakanninsa na uwa sune Sir Robert Arbuthnot, Baronet na biyu da tsohuwar Anne Fitzgerald ('yar Field Marshal Sir John Forster FitzGerald).<ref>Debrett's Peerage & Baronetage. 2005</ref> Raikes jami'i ne a cikin Regiment na Wiltshire, ana ba da mukamin laftanar na biyu a ranar 10 ga Nuwamba 1888 kuma laftanar a ranar 24 ga Nuwamba 1890.<ref>"Hart's Army List 1894". Retrieved 26 January 2018.</ref>
== Aiki ==
Raikes ya koma Sultanate na Zanzibar don ɗaukar alƙawari a matsayin Birgediya-Janar a cikin sojojin Sarkin Musulmi.<ref>Hernon 2003</ref><ref>Entry at The Peerage</ref> A cikin 1896 ya shiga cikin yakin Anglo-Zanzibar, wanda ya haifar da maye gurbin wani sarkin da bai dace ba ga Birtaniya, kuma ya jagoranci 900 masu goyon bayan Birtaniyyan Askaris lokacin harin bam a fadar Sarkin Musulmi.<ref>Hernon 2003</ref> A sakamakon hidimarsa an nada shi mamba na Daraja na Farko (Aji na Biyu) na Order of the Brilliant Star of Zanzibar a ranar 24 ga Satumba 1896, mamba na Daraja na Farko na Zanzibari Order na Hamondieh a ranar 25 ga Agusta 1897 sannan daga baya aka kara masa girma zuwa Kwamandan sojojin Zanzibari.<ref>No. 26886". The London Gazette. 27 August 1897. p. 4812.</ref><ref>No. 26780". The London Gazette. 25 September 1896. p. 5320</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Mutuwan 1915]]
379r5g99kixtoxripz9z1pf3orgi775
Jaysuma Saidy Ndure
0
86605
973306
973231
2026-10-29T12:02:41Z
Baby juuu
38856
973306
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jaysuma Saidy Ndure''' (An haifeshi ranar 1 ga watan Janairu a shekarar alif 1984) ɗan tseren [[Gambiya]]-[[Norway]]. Yana daga gadon Serer na dangin Ndure masu daraja. A cikin shekarar 2002, ya tafi [[Oslo]], yana da shekaru 18 kuma ya zauna tare da mahaifinsa wanda ke zaune a Norway tun 1970s.<ref>Wiik, Jon (13 July 2007). "Jaysuma vil skrive norgeshistorie". ''ANB'' (in Norwegian). Retrieved 2007-12-08.</ref>
Bayan ya canza ɗan ƙasa daga Gambiya zuwa Norway a cikin shekarar 2006, yana riƙe da bayanan Norwegian a cikin 100 da 200 mita,[3][4] kuma shine Bature na bakwai da na huɗu mafi sauri a kowane lokaci akan nisa biyu.<ref>Mirko Jalava, Tilastopaja Oy (6 January 2008). "European Alltime Top 30". Retrieved 2008-01-07.</ref>Yana da lambar tagulla daga Gasar Cin Kofin Afirka da kuma matsayi na sama-uku a gasar IAAF Golden League da kuma Gasar Ƙarshe na Ƙarshe na Duniya.<ref>Farshchian, Aslân W.A. (22 September 2007). "Da Jaysuma kom til Norge, løp jentene fra ham. I dag er han i verdenstoppen..." ''Aftenposten'' (in Norwegian). Retrieved 2007-12-08.</ref>
== Rayuwar farko data sirri ==
An kuma haifi Saidy a Bakau, yammacin Gambiya, kuma mahaifiyarsa ta rene shi. Kwarewarsa ta farko a wasannin tsere ya zo ne a makarantar sakandare a garinsu.<ref>Wiik, Jon (13 July 2007). "Jaysuma vil skrive norgeshistorie". ''ANB'' (in Norwegian). Retrieved 2007-12-08.</ref>Rahotanni sun bayyana cewa ya ɗauki gasar tseren mita 200 ne domin gudun kada abokinsa ya doke shi, wanda tuni ya ɗauki nauyin gasar mita 100.A watan Yunin 2001 Saidy ya shiga gasar cin kofin Afirka ta Yamma a Lagos, kuma ya lashe tseren mita 200 a cikin 21.27. Sakamakon ya kasance sabon lokacin rikodin Gambia. Koyaya, kafa tarihin ƙasa bai ƙarfafa shi ya fara horo mai mahimmanci ba, saboda har yanzu ya fi son buga ƙwallon kwando da wasan kwallon raga don nishaɗi tare da abokan karatunsa.<ref>Wiik, Jon (13 July 2007). "Jaysuma vil skrive norgeshistorie". ''ANB'' (in Norwegian). Retrieved 2007-12-08.</ref>
A cikin 2002, Saidy ya ƙaura zuwa Oslo, Norway. Yawancin dangi sun riga sun zauna a kusa,[6] mafi mahimmanci mahaifin Saidy wanda ya zauna a Norway tun shekarun 1970.<ref>Wiik, Jon (13 July 2007). "Jaysuma vil skrive norgeshistorie". ''ANB'' (in Norwegian). Retrieved 2007-12-08.</ref> Da yake neman abubuwan nishadi, Saidy ya yanke shawarar sake shiga wasannin guje-guje da tsalle-tsalle kuma ya shiga daya daga cikin kungiyoyin wasannin guje-guje da tsalle-tsalle a babban birnin kasar Norway, IL i BUL, wanda aka gudanar da zaman horo a filin wasa na Bislett na duniya. Anan, ba da daɗewa ba aka gano gwanintarsa kuma aka sa Saidy ya sadu da kocin Olav Magne Tveitå, wanda har yanzu yana horar da shi.
Saidy daga baya ya kulla dangantaka da Heidi Trollsås, mai murabus 400m mai gudun hijira daga birnin Sandefjord na Norway wanda ya fafata a matakin kasa. A ƙarshe ma'auratan sun ƙaura zuwa Blystadlia a wajen Oslo, inda har yanzu suke zaune.[2] Har ila yau, Trollsås ya yi aiki a matsayin manaja har zuwa 2008. Jin cewa ana buƙatar ƙwararren wakili don gudanar da aikin Saidy, sai suka ɗauki hayar fitaccen manajan wasannin motsa jiki na [[Sweden]] Daniel Westfeldt.[8] Jim kadan bayan haka Saidy ya rattaba hannu kan kwangilar shekaru biyar mai kayatarwa tare da Nike.<ref>Parr, Odd Steinar (24 April 2008). "Norsk sprinter kan bli søkkrik". ''Hegnar Online'' (in Norwegian). Retrieved 2008-05-04.</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 1984]]
mvtqpee7hra36lopxqqapilgxzpok7c
Louis Moult
0
90053
973324
973088
2026-10-29T12:22:02Z
Baby juuu
38856
973324
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agusta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
tvc7nvkt5qqkg5gd62ewuw88b9xg5z9
973426
973324
2026-10-29T20:42:38Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973426
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agusta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
htteywsmrbasv5np6zrnwej4x5d9blc
973427
973426
2026-10-29T20:43:33Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973427
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agusta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
fx7iawvqt98izr9dw8foz4mu9tybyj1
973428
973427
2026-10-29T20:44:30Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973428
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2so2lnj4y1orwie8cnc6ctf3fvrbbxv
973432
973428
2026-10-29T20:48:52Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973432
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
iz4m3s0aze6h14rrmbplo12frbf2ag5
973433
973432
2026-10-29T20:49:52Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973433
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na cikin 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
e0t113vhfa5qq4p9vat8r35ebe1r7y3
973435
973433
2026-10-29T20:50:29Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973435
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na cikin shekara ta 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
syyjmpopkcwwdq2pca5w8vaw6j4at93
973437
973435
2026-10-29T20:51:31Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973437
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na cikin shekara ta 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan shekara ta 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
b6shi9oygvk6sttuy7ltk0xye4s0du2
973444
973437
2026-10-29T20:56:09Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973444
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na cikin shekara ta 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan shekara ta 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga watan Afrilu 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7fmo5vylas7nyevjtzk6ferdzj5fd04
973454
973444
2026-10-29T21:15:00Z
Abdulmuddalib Iabrahim Salisu
14681
973454
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Louis Elliot Moult''' (An haife shi a ranar 14 ga watan Mayu na shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Dundee United ta Scotland .
Moult, mai zira kwallaye a makarantar Stoke City da kuma ajiyar, ya bayyana a wasan Premier League a watan Maris na shekara ta 2010. Bayan wannan Moult ya yi ƙoƙari ya sami matsayi a cikin tawagar Stoke kuma an tura shi aro zuwa Bradford City, Mansfield Town, Accrington Stanley da Mansfield a karo na biyu. Stoke ta sake shi a watan Yunin shekarar 2012 kuma ya sanya hannu a Northampton Town . Daga baya ya buga wasan kwallon kafa ba tare da gasar ba a Nuneaton Town da Wrexham, kafin ya koma kulob din Scotland Motherwell acikin shekarar 2015. Daga nan sai ya shiga Preston North End da Burton Albion kafin ya koma Motherwell a watan Satumban shekara ta 2022.
== Ayyuka ==
=== Birnin Stoke ===
An haife shi a Stoke-on-Trent, Staffordshire, Moult ya shiga Stoke's Academy daga kungiyar matasa ta Stoke Arrows, kuma ya kasance mai zira kwallaye a makarantar. Bayan da ya yi wasanni masu ban sha'awa ya fara horo tare da tawagar farko kuma an haɗa shi a wasanni da yawa da ya zira kwallaye a kan Fulham, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], Wolverhampton Wanderers da kuma sau biyu a kan West Ham United.<ref>{{Cite web |title=Stoke Res 1–0 Wolves Res |url=http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0,,10310~1786198,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109061511/http://www.stokecityfc.com/page/Reserves/0%2C%2C10310~1786198%2C00.html |archive-date=9 January 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Ya fara wasan farko a matsayin mai maye gurbin a ranar 12 ga watan Agustan shekara ta 2009 a gasar cin Kofin League 1-0 a kan Leyton Orient kuma ya biyo bayan wannan ta hanyar sake buga wasan a gasar da Portsmouth. Ya shiga cikin tawagar wasan League a karo na farko a ranar 10 ga watan Maris na cikin shekara ta 2010 kuma ya fara buga wasan farko na league minti biyar kafin karshen 1-1 draw a Burnley . <ref>{{Cite web |title=Stoke 1–1 Burnley |url=http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0,,10310~47911,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411080031/http://www.stokecityfc.com/page/MatchReport/0%2C%2C10310~47911%2C00.html |archive-date=11 April 2010 |access-date=11 March 2010 |publisher=Stoke City FC}}</ref> Moult ya sami yabo daga kocin makarantar Stoke Adrian Pennock bayan da ya fara buga gasar League.
Moult ya sanya hannu kan kwangilar kwararru tare da birni a ranar 19 ga watan Maris shekara ta 2010. Moult ya shiga Bradford City a kan rancen watanni shida a ranar 30 ga Yulin shekara ta 2010 don samun kwarewa mai mahimmanci.<ref>{{Cite web |title=Moult Joins Bradford City on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2106666,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801045209/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2106666%2C00.html |archive-date=1 August 2010 |access-date=30 July 2010 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya fara bugawa ''Bantams'' a cikin nasara 3-1 ga Shrewsbury Town . Moult ya zira kwallaye na farko a ranar 30 ga watan Oktoban shekara ta 2010 a kan Oxford United lokacin da ya doke Ryan Clarke a minti na karshe. <ref>{{Cite web |title=Bradford City 5 Oxford United 0 |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |access-date=30 October 2010 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=1 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165044/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2201319,00.html |url-status=dead }}</ref>
Ya koma Stoke a watan Janairun shekara ta 2011 bayan ya ƙare rancensa a Bradford.<ref>{{Cite web |title=Moult and Hendrie leave Bantams |url=http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |access-date=1 January 2011 |publisher=bradfordcityfc.co.uk |archive-date=5 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105120130/http://www.bradfordcityfc.co.uk/page/News/0,,10266~2255540,00.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011 ya shiga kungiyar Mansfield Town ta kasa don aro na wata daya.<ref>{{Cite web |title=Moult Heads For Mansfield |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2280938,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203211256/http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0%2C%2C10310~2280938%2C00.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=31 January 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stags land striker |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2280885,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022313/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2280885%2C00.html |archive-date=25 March 2012 |access-date=31 January 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> Moult ya fara buga wasan Mansfield a kan Alfreton Town a FA Trophy ɗan'uwansa Jake ya buga wasan ga Alfreton. <ref>{{Cite web |title=Stags 1–1 Alfreton |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2286350,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209011708/http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0%2C%2C10325~2286350%2C00.html |archive-date=9 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moult dreaming of sibling rivalry |url=http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |access-date=5 February 2011 |publisher=chad.co.uk |archive-date=11 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211124508/http://www.chad.co.uk/sport/football/mansfield-town-fc/moult_dreaming_of_sibling_rivalry_1_3041679 |url-status=dead }}</ref> A farkon wasansa na farko na The Stags Moult ya zira kwallaye sau biyu a wasan 3-3 tare da Newport County . <ref>{{Cite web |title=Mansfield Town vs Newport County |url=http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0,,10325~54187,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202219/http://www.mansfieldtown.net/page/MatchReport/0%2C%2C10325~54187%2C00.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=13 February 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref> An tsawaita rancensa har zuwa watan Afrilu.<ref>{{Cite web |title=Moult Loan Extended With Stags |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2304558,00.html |access-date=28 February 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Koyaya, bayan ya sami raunin baya Moult ya koma Stoke a watan Maris.<ref>{{Cite web |title=Strikers on the move |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2325293,00.html |access-date=28 March 2011 |publisher=mansfieldtown.net}}</ref>
Moult ya shiga League Two Accrington Stanley a kan rancen watanni a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |title=Moult Joins Accrington on Loan |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2425980,00.html |access-date=19 August 2011 |publisher=stokecityfc.com}}</ref> Ya buga wasanni biyar ga Stanley kafin ya koma Stoke. Ya sake komawa Mansfield Town a kan aro a ranar 28 ga Oktoba 2011. <ref>{{Cite web |date=28 October 2011 |title=Stoke striker joins Mansfield |url=http://nonleague.pitchero.com/news/stoke-striker-joins-mansfield-7757/? |access-date=28 October 2011 |publisher=Pitchhero nonleague}}</ref> Ya koma Stoke bayan ya yi sauya sau ɗaya kawai.<ref>{{Cite web |title=Moult returns to Stoke |url=http://www.mansfieldtown.net/page/NewsDetail/0,,10325~2538765,00.html? |access-date=6 December 2011 |website=Mansfield Town F.C.}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairu Moult ya haɗu da ɗan'uwansa Jake, a Garin Alfreton a kan rancen watanni. <ref>{{Cite web |title=Moult Links Up With His Brother |url=http://www.stokecityfc.com/page/NewsDetail/0,,10310~2575008,00.html |access-date=12 January 2012 |website=Stoke City F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reds Land Louis Moult on Loan |url=http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |access-date=12 January 2012 |website=Alfreton Town F.C. |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025809/http://www.alfretontownfc.com/news/REDS%20LAND%20LOUIS%20MOULT%20ON%20LOAN-1430.htm |url-status=dead }}</ref> Ya fara taron farko na Alfreton a kan [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]] a ranar 21 ga watan Janairun 2012 amma an kore shi kafin rabin lokaci saboda mummunar kalubale a kan dan wasan tsakiya na Harriers Kyle Storer . Ya koma Stoke bayan ƙarshen rancensa.<ref>{{Cite web |title=Louis Moult returns to Stoke City |url=http://www.alfretontownfc.com/news/LOUIS-MOULT-RETURNS-TO-STOKE-CITY-1485.htm |access-date=13 February 2012 |website=Alfreton Town F.C.}}</ref> Ya bar Stoke a ƙarshen kakar 2011-12 bayan cikar kwangilarsa.<ref>{{Cite web |title=FREE TRANSFER LIST 2011/12 |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616133811/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/other/premier-league-released-list.pdf |archive-date=16 June 2012 |access-date=1 June 2012 |website=Premier League}}</ref>
=== Birnin Northampton ===
Bayan nasarar gwajin inda ya zira kwallaye sau biyu a wasan da ya yi da Kettering Town, Moult ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Northampton Town a ranar 17 ga watan Agusta 2012. <ref>{{Cite web |title=MOULT SIGNS SIXFIELDS DEAL |url=http://www.ntfc.co.uk//news/article/moult-signs-316235.aspx |access-date=17 August 2012 |website=Northampton Town F.C}}</ref> An ba Moult rigar lamba 19 kuma sa hannu ta farko ita ce a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a kan Rotherham. Farkonsa ya zo ne a gasar cin Kofin League da aka yi wa Wolverhampton Wanderers . Goal dinsa guda daya kuma kawai ga Northampton ya zo ne a wasan da ya yi da Port Vale, Moult ya yi magana daga baya yana cewa "Na kasance babban magoya bayan Stoke don haka samun burin a yau yana da ban mamaki, kuna mafarki game da irin wannan lokutan kuma gaskiyar cewa ya zo da Port Vale ya sa ya fi ɗanɗano. " Bayan ya buga wasanni 13 kawai a cikin watanni shida na farko, galibi daga benci, an ba da Moult aro ga Nuneaton Town. <ref>{{Cite web |title=Goal against Port Vale was a dream for Stoke fan Louis Moult |url=http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |access-date=2024-12-30 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122351/http://www.northamptonchron.co.uk/sport/goal-against-port-vale-was-a-dream-for-stoke-fan-louis-moult-1-4418541 |url-status=dead }}</ref> Northampton ta sake shi a ƙarshen kakar shekara ta 2012-zuwa shekara ta 2013, inda ya buga wasanni 13 inda ya zira kwallaye sau ɗaya.
=== Birnin Nuneaton ===
Bayan nasarar samun rance a cikin matakan da suka biyo baya na kakar shekara ta 2012-zuwa cikin shekara ta 2013, Moult ya shiga kungiyar Nuneaton Town a watan Yulin shekara ta 2013 a kan dindindin. Da yake zira kwallaye sau ɗaya a cikin wasanni 17, kocin Kevin Wilkin ya amince da ikon dan wasan na zira kwallayen, wanda aka tabbatar lokacin da Moult ya zira kwallayi takwas a wasanni tara na farko. Ya fara fafatawa da Macclesfield Town inda ya zira kwallaye. An haɗa shi da kungiyoyi da yawa a ƙarshen kakar shekara ta 2013-har zuwa shekara ta 2014, kamar yadda Nuneaton ya kashe mafi yawansu a cikin wasan kwaikwayo, kafin kocin Wilkin ya tafi ga abokan hamayyar Wrexham kuma kungiyar ta sauka zuwa 13th. A ƙarshen kakar wasan an haɗa dan wasan gaba na kwangila sosai tare da tafiya zuwa Wrexham, don sake haɗuwa da Kevin Wilkin da tsohon abokin wasan Wes York, wanda ya zaɓi tafiya zuwa Arewacin Wales.
=== Wrexham ===
Bayan makonni na hasashe, Moult ya sanya hannu ga Wrexham kan yarjejeniyar shekara guda a ranar 30 ga watan Yuni. Ya sake shiga tsohon kocin Kevin Wilkin da kuma abokin wasan Nuneaton Wes York . <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=30 June 2014 |title=Louis Moult signs for Wrexham FC one year deal |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/louis-moult-signs-wrexham-fc-7300828}}</ref> Bayan kwana daya a cikin horo kafin kakar wasa, kocin Wilkin ya kafa mashaya ga Moult don zira kwallaye 20 a kakar wasa mai zuwa ta 2014-dakuam cikin shekara ta 2015. <ref>{{Cite web |last=Currie |first=Mark |date=1 July 2014 |title=Wrexham FC: Kevin Wilkin targets 20 goals from new signing Louis Moult |url=http://www.dailypost.co.uk/sport/football/football-news/wrexham-fc-kevin-wilkin-targets-7350903}}</ref> Ya zira kwallaye 23 a cikin wasa 37 da ya fara a kakar wasa daya da Wrexham.
=== Motherwell ===
Moult ya koma kulob din Firayim Minista na Scotland Motherwell a watan Yunin shekara ta 2015, tare da Motherwell ta biya Wrexham kuɗin canja wurin da ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Motherwell sign Louis Moult and Louis Laing |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33328619 |access-date=30 June 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC}}</ref> Ya fara bugawa a ranar 1 ga watan Agustan shekara ta 2015, a cikin nasara 1-0 a kan Inverness Caledonian Thistle . A ranar 22 ga watan Agustan shekara ta 2015, ya zira kwallaye na farko ga Motherwell, a cikin nasarar 2-1 ga St Johnstone.
Kafin kakar wasar shekara ta 2016-17, Moult ya bayyana cewa yana wasa tare da raunin gwiwa na ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Injury doubt Moult ready to do whatever it takes to spearhead Motherwell attack against Rangers |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/sport/14614573.injury-doubt-moult-ready-to-do-whatever-it-takes-to-spearhead-motherwell-attack-against-rangers/}}</ref> Bayan wasan da ya yi da Annan Athletic a gasar cin Kofin Scottish League a ranar 23 ga watan Yulin shekara ta 2016, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-1, Moult ya yi tiyata a kan raunin.<ref>{{Cite web |last=Temlett |first=Michael |date=26 July 2016 |title=Motherwell striker Louis Moult plays through the pain barrier as he heads for operation |url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/motherwell-striker-louis-moult-plays-8496446 |access-date=10 September 2016 |publisher=Wishaw Press}}</ref> Ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo kungiyar yayin da Motherwell ya zira kwallayen 1-1 zuwa Ross County a ranar 10 ga watan Satumban shekara ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Irons |first=Lewis |date=10 September 2016 |title=Ross County 1–1 Motherwell |url=http://www.motherwellfc.co.uk/2016/09/10/ross-county-1-1-motherwell/ |access-date=10 September 2016 |publisher=Motherwell F.C.}}</ref> A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye sau hudu yayin da Motherwell ta ci 4-2 a kan Hamilton Academical a wasan Lanarkshire derby .
A ranar 10 ga watan Oktoban shekarar 2017, an kira Moult a matsayin Dan wasan Firayim Minista na Scotland na watan Satumba. A ranar 22 ga watan Oktoban shekara ta 2017, ya zira kwallaye sau biyu yayin da Motherwell ta doke [[Rangers F.C.|Rangers]] 2-0 a wasan kusa da na karshe na Kofin Scottish League .
=== Preston North End ===
An bayyana a ranar 14 ga watan Disamban shekara ta 2017 cewa Motherwell ta amince da sayar da Moult ga kungiyar EFL Championship ta Preston North End, daga 1 ga Janairun shekara ta 2018. Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 20 ga watan Janairun shekara ta 2018, a matsayin mai maye gurbinsa a wasan 1-1 a gida ga Birmingham City, tare da burinsa na farko da ya zo a cikin nasara 4-1 ga Sheffield Laraba a ranar 30 ga watan Maris na cikin shekara ta 2018. <ref>{{Cite web |date=20 January 2018 |title=Preston North End 1 Birmingham City 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/january/preston-north-end-vs-birmingham-city-match-report/ |access-date=20 January 2018 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 March 2018 |title=Sheffield Wednesday 4 Preston North End 1 |url=https://www.pnefc.net/news/2018/march/sheffield-wednesday-vs-preston-north-end-match-report/ |access-date=24 August 2019 |publisher=Preston North End F.C.}}</ref>
A ranar 17 ga watan Agustan shekara ta 2019, Moult ya ji rauni a gwiwa a rabi na farko na wasan Preston zuwa Swansea City, <ref>{{Cite web |last=Vincent |first=Gareth |date=17 August 2019 |title=Swansea City 3–2 Preston North End |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49302341 |access-date=24 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> tare da kocin Alex Neil ya tabbatar a cikin kwanaki masu zuwa cewa ya ji rauni kuma an shirya shi ya rasa ragowar kakar. <ref>{{Cite web |last=James |first=Alex |date=21 August 2019 |title=Preston North End striker Louis Moult set to miss rest of season |url=https://www.lancs.live/sport/football/football-news/preston-north-end-striker-louis-16795319 |access-date=24 August 2019 |publisher=LancsLive}}</ref>
A ranar 5 ga watan Afrilun shekara ta 2021, Moult ya koma kungiyar Preston North End a karo na farko tun watan Agustan 2019 a matsayin mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba a nasarar da suka yi da Swansea City.<ref>{{Cite web |last=Pritchard |first=Dafydd |date=5 April 2021 |title=Swansea 0–1 Preston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56560215 |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Preston ne ya saki Moult a ƙarshen kakar 2020-21.
=== Burton Albion ===
Bayan da aka sake shi daga Preston, Moult ya shiga Burton Albion kan kwangilar shekaru biyu. Moult ya zira kwallaye guda daya na Burton Albion a nasarar da ya samu 3-2 a kan Fleetwood Town
==== Rashin rance na Motherwell ====
A ranar 2 ga Satumba 2022, Moult ya koma Motherwell a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci daga Burton.<ref>{{Cite web |date=2 September 2022 |title=LOUIS MOULT JOINS ON LOAN FOR THE SEASON |url=https://www.motherwellfc.co.uk/2022/09/02/louis-moult-joins-on-loan-for-the-season/ |access-date=2 September 2022 |website=motherwellfc.co.uk/ |publisher=Motherwell F.C.}}</ref>A ranar 6 ga Nuwamba 2022 Moult ya zira kwallaye na farko tun lokacin da ya dawo Motherwell a cikin nasara 3-2 a kan Hearts . Moult ya dakatar da rancensa a Motherwell da wuri a ranar 6 ga Janairun 2023 saboda rauni.
=== Dundee United ===
A ranar 18 ga watan Yulin 2023, Moult ya shiga kungiyar Dundee United ta Scottish Championship a kan yarjejeniyar shekara guda. Ya sami lambar yabo ta Man of The Match a karon farko, bayan ya taimaka wa 3 kuma ya zira kwallaye 1 <ref>{{Cite web |title=LOUIS MOULT UNVEILED AS UNITED'S NUMBER NINE |url=https://www.dundeeunitedfc.co.uk/news/7929/LOUIS-MOULT-UNVEILED-AS-UNITEDS-NUMBER-NINE.html |access-date=2023-07-18 |website=Dundee United Football Club |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Moult minti goma daga Burslem a Stoke, kuma yana da ɗan'uwa, Jake. <ref name="Stoke tragedy">{{Cite web |title=From tragedy to triumph for Stoke starlet Moult |url=http://www.thisisstaffordshire.co.uk/stokecity/Stoke-City-tragedy-triumph-Stoke-starlet-Moult/article-2032401-detail/article.html |access-date=17 April 2010 |publisher=The Sentinel}}</ref> Ya girma a matsayin mai sha'awar Stoke City . <ref name="Potteries rivalry" /> Ya halarci makarantar firamare ta Sir John Offley a makarantar sakandare ta Madeley da Madeley . Lokacin da yake dan shekara 15 mahaifiyarsa Vicky ta mutu ta bar shi tare da mahaifinsa Arthur da ɗan'uwansa Jake.<ref name="Stoke tragedy" /> Ɗan'uwansa yana aiki a makarantar Stoke a matsayin mai horar da 'yan kasa da shekaru 12 da 7, kuma yana taka leda a Altrincham, bayan ya kasance a Plymouth Argyle, Port Vale, [[Kidderminster Harriers F.C.|Kidderminster Harriers]], Leek Town da Stafford Rangers.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 7 December 2024}}<ref>{{cite web|title=Louis Moult|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=52132|work=Soccerbase|access-date=11 August 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Birnin Stoke
|2009–10
|[[Premier League|Gasar Firimiya]]
|1
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|2010–11
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!3
!0
|-
|Birnin Bradford (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Ƙungiyar Biyu
|11
|1
|1
|0
|2
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]
|0
|15
|1
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2010–11<ref name="2010/11" />
|Taron farko
|3
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|6
|2
|-
|Accrington Stanley (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Ƙungiyar Biyu
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|1 [ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|5
|0
|-
|Garin Mansfield (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|2
|0
|-
|Garin Alfreton (rashin kuɗi)
|2011–12<ref name="2011/12" />
|Taron farko
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1 <ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|1
|2
|1
|-
|Birnin Northampton
|2012–13
|Ƙungiyar Biyu
|13
|1
|1
|1
|1
|0
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="FLT" />
|0
|17
|2
|-
|Garin Nuneaton (rashin kuɗi)
|2012–13<ref name="2012/13" />
|Taron farko
|17
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|17
|1
|-
|Birnin Nuneaton
|2013–14
|Taron farko
|43
|17
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|43
|17
|-
|Wrexham
|2014–15
|Taron farko
|39
|16
|3
|0
| colspan="2" | -
|9<ref group="lower-alpha" name="FAT" />
|7
|51
|23
|-
| rowspan="4" |Motherwell
|2015–16
|Firayim Minista na Scotland
|38
|15
|2
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|42
|18
|-
|2016–17
|Firayim Minista na Scotland
|31
|15
|1
|1
|2
|2
| colspan="2" | -
|34
|18
|-
|2017–18
|Firayim Minista na Scotland
|15
|8
|0
|0
|7
|6
| colspan="2" | -
|22
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!84
!38
!3
!2
!11
!10
!0
!0
!98
!50
|-
| rowspan="5" |Preston North End
|2017–18<ref name="2017/18" />
|Gasar cin kofin
|10
|2
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|11
|2
|-
|2018–19
|Gasar cin kofin
|24
|4
|0
|0
|3
|1
| colspan="2" | -
|27
|5
|-
|2019–20
|Gasar cin kofin
|2
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|2020–21
|Gasar cin kofin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!7
!1
!0
!3
!1
!0
!0
!40
!8
|-
| rowspan="3" |Burton Albion
|2021–22
|Ƙungiyar Ɗaya
|10
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|1
|-
|2022–23
|Ƙungiyar Ɗaya
|4
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|4
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!1
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!14
!1
|-
|Motherwell (rashin kuɗi)
|2022–23<ref name="2022/23" />
|Firayim Minista na Scotland
|7
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee United
|2023–24
|Gasar Zakarun Scotland
|33
|18
|1
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[Scottish Challenge Cup]]}}
|1
|39
|20
|-
|2024–25
|Firayim Minista na Scotland
|8
|1
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" | -
|14
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!41
!19
!1
!0
!8
!3
!3
!1
!53
!23
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!301
!97
!10
!3
!26
!13
!20
!9
!357
!122
|}
== Daraja ==
'''Wrexham'''
* Wanda ya ci gaba da cin kofin FA: 2014-15
* Dan wasan Kwalejin Stoke City na Shekara: 2010
* Dan wasan Firayim Minista na Scotland na Watan: Satumba 2017
== manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jcybjk6loywtf5jjvv68se0oxuhtf2q
Karisma Kapoor
0
92783
973414
971326
2026-10-29T19:39:39Z
Beehra
15944
973414
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Karisma Kapoor''' ({{IPA|eng|kəˈrɪzmə kəˈpuːr, kəˈrɪʃmə|pron}} ; an haife ta a ranar 25 ga watan Yuni 1974) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Indiya wacce ta fi fitowa a [[Bollywood|fina-finan Hindi]] . Daya daga cikin jaruman fina-finan da suka fi samun albashi a shekarun 1990, ta zama mace ta farko a cikin [[Iyali Kapoor|iyalan Kapoor]] da ta fara harkar fim. <ref>{{Cite web |date=2022-01-06 |title=When 17-year-old Karisma Kapoor was asked about women of Kapoor family not working in films |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/when-17-year-old-karisma-kapoor-was-asked-about-women-of-kapoor-family-not-working-in-films-101641460747272.html |access-date=2026-06-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Kapoor ya sami kyaututtuka da dama, ciki har da kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyaututtukan Filmfare guda huɗu.
An haifi Kapoor ga jarumai Randhir Kapoor da [[Babita|Babita Kapoor]], kuma 'yar'uwar jaruma [[Kareena Kapoor]] ce. Ta fara fitowa a matsayin jarumai a fim ɗin ''Prem Qaidi'' (1991). Ta ci gaba da zama tauraro a cikin fina-finai kamar su wasan kwaikwayo ''Jigar'' (1992) da ''Anari'' (1993), comedies ''Raja Babu'' (1994), ''Andaz Apna Apna'' (1994), ''Coolie No. 1'' (1995) da ''Saajan Chale Sasural'' (1996), da kuma ''Jeet'' mai ban sha'awa (1996). Fim ɗin soyayya mai suna ''Raja Hindustani'' wanda aka yi a shekarar 1996 ya nuna wani gagarumin sauyi a rayuwar Kapoor, wanda hakan ya ba ta kyautar Filmfare Award a matsayin Best Actress . Daga baya ta lashe kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyautar Filmfare saboda rawar da ta taka a matsayin mai rawa mai sha'awar rawa a cikin soyayyar waƙar ''Dil To Pagal Hai'' (1997). Kapoor ya ƙara samun nasara ta hanyar fitowa a matsayin mace a cikin fina-finan ban dariya guda uku na David Dhawan masu nasara— ''Jarumi No.1'' (1997), ''Biwi No.1'' (1999), da ''Dulhan Hum Le Jayenge'' (2000) da kuma a cikin wasan kwaikwayo na iyali na Sooraj Barjatya mai matuƙar nasara ''Hum Saath-Saath Hain'' (1999). Ta lashe kyautar Filmfare Best Actress da Best Actress Critics a Filmfare saboda rawar da ta taka a cikin wasan kwaikwayo ''Fiza'' (2000) da ''Zubeidaa'' (2001).
Kapoor ya ɗauki hutun kammala aikin cikakken fim a shekarar 2004 kuma tun daga lokacin ya fito lokaci-lokaci, ciki har da shirin yanar gizo na ''Mentalhood'' (2020) da kuma fim ɗin ban mamaki mai ban mamaki ''Murder Mubarak'' (2024) da Brown (2026) <ref>{{Cite web |last=Rahul |first=Desai |date=5 June 2026 |title=‘Brown’ Series Review: This Stylish Karisma Kapoor-led Crime Drama Lacks Substance |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/reviews/streaming/brown-series-review-this-stylish-karisma-kapoor-led-crime-drama-lacks-substance}}</ref> . Ta kuma taka rawar a cikin shirin talabijin mai ''suna Karishma: The Miracles of Destiny'' (2003–2004) kuma ta yi aiki a matsayin alkali a shirye-shiryen gaskiya da dama.
Kapoor ya auri wani ɗan kasuwa Sunjay Kapur daga 2003 zuwa 2016; ma'auratan suna da 'ya'ya biyu. An yi ta yada labarin rayuwarta ta sirri a kafafen yada labarai. Baya ga yin wasan kwaikwayo, Kapoor yana shiga cikin shirye-shiryen wasan kwaikwayo kuma fitaccen mai goyon bayan shahara ne.
== Rayuwar Farko da Tarihi ==
[[File:Kapoor_Women.jpg|right|thumb|300x300px| Kapoor tare da mahaifiyarta [[Babita]] (hagu) da 'yar'uwarta [[Kareena Kapoor|Kareena]] (dama) a wani biki a shekarar 2003]]
An haifi Karisma Kapoor a ranar 25 ga Yuni 1974 a [[Mumbai|Bombay]], [[Maharashtra]], ga ƴan wasan kwaikwayo, [[Babita]] ( née Shivdasani) da Randhir Kapoor . Kanwarta, [[Kareena Kapoor]], jarumar fim ce wacce ta auri jarumi [[Saif Ali Khan]] . <ref name="Bio2">{{Cite web |date=30 October 2002 |title=Rediff's Star of The Week - Kareena Kapoor |url=http://www.rediff.com/movies/2002/oct/30sotw.htm |access-date=24 July 2008 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> Kakan ta na uba shine jarumi kuma mai shirya fina-finai [[Raj Kapoor]], yayin da kakan ta na uba shine jarumi Hari Shivdasani . Kakan kakan ta na uba shine jarumi Prithviraj Kapoor . Jaruman Rishi Kapoor da Rajiv Kapoor kawunta ne, yayin da jarumar Neetu Singh ke matsayin goggon ta. 'Yan uwanta na farko su ne jarumi Ranbir Kapoor da kuma ɗan kasuwa Nikhil Nanda . Jaruman Shammi Kapoor da Shashi Kapoor kakanni ne nata, kuma marigayiyar jaruma Sadhana 'yar uwan mahaifiyarta ce ta farko. <ref>{{Cite web |title=35 fun facts about the Kapoors; Indian cinema's first family |url=https://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971 |access-date=29 November 2018 |website=NDTV India}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 June 2012 |title=Prithviraj Kapoor to Karisma Kapoor and Ranbir Kapoor |url=http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805085551/http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor |archive-date=5 August 2017 |access-date=24 March 2023}}</ref>
Ana kiran Kapoor da "Lolo" a gidanta ba bisa ƙa'ida ba. A cewar Kapoor, sunan Lolo ya samo asali ne bayan mahaifiyarta ta ambaci wata 'yar wasan kwaikwayo ta Italiya [[Gina Lollobrigida]] a wani lokaci. <ref name="OGTKP">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=10 interesting facts about Karisma Kapoor that you probably didn't know |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731131543/https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |archive-date=31 July 2021 |access-date=31 July 2022 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> Kakanninta na uba da na uwa sun fito ne daga Peshawar, Lyallpur da [[Karachi]] bi da bi, waɗanda suka ƙaura zuwa [[Mumbai|Bombay]] don aikinsu na fim kafin raba Indiya . Kapoor 'yar asalin [[Mutanen Punjabi|Punjabi]] ce a ɓangaren mahaifinta, kuma a ɓangaren mahaifiyarta 'yar asalin Sindhi ce kuma 'yar asalin Birtaniya .
Musamman saboda ayyukan jarumai [[Sridevi]] da Madhuri Dixit, Kapoor ya kasance mai sha'awar yin wasan kwaikwayo tun yana ƙarami. A lokacin da take girma, Kapoor ta kan halarci bukukuwan bayar da kyaututtuka akai-akai kuma tana raka iyayenta zuwa wurin shirya fina-finai. <ref>{{Cite web |date=23 October 2011 |title=Karishma Kapoor, Sridevi's biggest admirer! |url=http://asridevi.blogspot.fr/2011/10/karishma-kapoor-sridevis-biggest.html |access-date=15 October 2017 |website=asridevi.blogspot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=14 March 2012 |title=What Celebrities Say about Madhuri |url=http://whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr/ |access-date=15 October 2017 |website=whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr}}</ref> Duk da haka, duk da asalin danginta, mahaifinta bai amince da mata masu yin fina-finai ba, domin ya yi imanin cewa hakan ya saɓa wa ayyukan iyaye mata na gargajiya da kuma nauyin da ke kan mata a cikin iyali. <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=Veteran actress Sadhana walks the ramp with Ranbir Kapoor |url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/veteran-actress-sadhana-walks-the-ramp-with-ranbir-kapoor/3/ |access-date=1 May 2016 |website=The Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mahadevan |first=Sneha |date=23 May 2012 |title=I don't advocate dieting: Karisma Kapoor |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1692587/report-i-don-t-advocate-dieting-karisma-kapoor |access-date=1 May 2016 |website=Daily News and Analysis}}</ref> Wannan ya haifar da rikici tsakanin iyayenta kuma suka rabu a shekarar 1988. Mahaifiyarsu ce ta rene ta da 'yar uwarta Kareena, wadda ta yi aiki da dama don ta rene su, har sai da ta fara fitowa a fina-finai a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. <ref>{{Cite web |title=I am a foodie: Kareena Kapoor |url=http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062038/http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |archive-date=25 January 2012 |access-date=1 May 2016 |website=Day & Night News}}</ref> Ma'auratan sun yi sulhu a shekarar 2007, bayan sun zauna daban tsawon shekaru da dama. Kapoor ya yi karatu a Cathedral da Makarantar John Connon da [[Mumbai|ke Mumbai]], sannan daga baya, na tsawon watanni, a Kwalejin Sophia for Women, Mumbai. Daga baya Kapoor ta ce ta bar jami'a don neman tallafin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=13 June 2008 |title=Sophia College retains both heritage and class through education |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210110508/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |archive-date=10 February 2011 |access-date=1 May 2016 |website=Hindustan Times}}</ref>
== Sana'a ==
=== Farkon aikinsa da kuma farkon aikinsa (1991–1995) ===
[[File:KarismaKapoor.jpg|left|thumb| Kapoor a bikin bayar da kyaututtuka na Screen Awards a shekarar 2008]]
Kapoor ta fara fitowa a matsayin jaruma a shekarar 1991 tana da shekaru 16 tare da shirin fim na soyayya ''Prem Qaidi'', tare da sabon jarumi Harish Kumar . <ref>{{Cite web |title=Prem Qaidi |url=https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310010710/https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |archive-date=10 March 2018 |access-date=9 March 2018 |publisher=[[Amazon (company)|Amazon]]}}</ref> Bayan fitowar fim ɗin, fim ɗin ya fito a matsayin nasara mai matsakaicin matsayi a cikin akwatin fina-finai kuma ya sami sharhi iri-iri daga masu suka, haka nan kuma wasan kwaikwayon Kapoor, inda Taran Adarsh na ''Bollywood Hungama'' ya bayyana shi a matsayin "na inji". <ref name="Karisma's Box Office">{{Cite web |title=Karisma Kapoor's Filmography |url=http://boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827021718/http://www.boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |archive-date=27 August 2007 |access-date=8 September 2007 |publisher=Box Office India}}</ref> A shekara mai zuwa, fitowar farko biyar na Kapoor - ''Jami'in 'Yan Sanda'', ''Jaagruti'', ''Nishchaiy'', ''Sapne Sajan Ke'' da ''Deedar -'' sun tashi a ofishin akwatin. <ref>{{Cite web |title=Jagruti (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920220806/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |archive-date=20 September 2014 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> ''Sapne Sajan Ke'' ta sami damar shiga gasar Filmfare Award a matsayin Mafi Kyawun Fim ɗin Mata . <ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Best Female Debut: Complete List Of The Winners and Nominees |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=26 December 2019 |website=Filmfare}}</ref> ''Jaagruti'' da ''Nishchaiy'' sun yi bikin haɗin gwiwarsu guda biyu na farko da [[Salman Khan]], yayin da ''Deedar'' suka yi bikin haɗin gwiwarta na farko da [[Akshay Kumar]] . <ref>{{Cite web |title=Deedar (1992) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214135628/https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |archive-date=14 December 2017 |access-date=9 March 2018 |website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> Ta sake fitowa a cikin wasan kwaikwayo na ''Jigar'' (1992), sannan kuma wasan kwaikwayo na soyayya ''Anari'' (1993), dukkansu sun fito a matsayin manyan fina-finan da suka shahara a harkar tallan fina-finai kuma suna cikin manyan fina-finan da suka fi samun riba a shekarun da suka gabata. ''Jigar'' ta yi fice a cikin ayyukan haɗin gwiwa da Kapoor ya yi da [[Ajay Devgn]], yayin da ''Anari'' ta fito a matsayin jaruma a matsayin Rajnandini, gimbiya da ta kamu da son talakan baiwarta (wanda Daggubati Venkatesh ya taka). <ref>{{Cite web |title=Jigar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617152642/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |archive-date=17 June 2016 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Devesh |date=25 June 2020 |title=Filmfare Recommends: Top 10 Films of Karisma Kapoor |url=https://www.filmfare.com/features/filmfare-recommends-top-10-films-of-karisma-kapoor-41788.html |access-date=7 February 2025 |website=[[Filmfare]]}}</ref><blockquote>Lokacin da na fara shiga harkar, abubuwa sun yi min wahala. Ba ina cewa an ware ni ba ne. Ina ganin dole ne kowane ɗan tauraro ya fuskanci wannan. Kowa ya yi mini rashin adalci sosai. An yaba wa sauran sabbin shiga saboda kowace ƙaramar nasara, amma ba a yaba mini da ɗan lokaci ba. Da na zo gare ta, koyaushe sai na ce, 'To, ta yi kyau, amma menene babban abin da ke damunta? '. Babu wanda ya yaba wa wani ɗan shekara 17 saboda yin aikina yadda ya kamata. <ref name="Karisma's Box Office" /></blockquote>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
==Manazarta==
{{reflist}}
gi2ejlwzv6u5c8invihf6u5vhnigpqm
973415
973414
2026-10-29T19:40:18Z
Beehra
15944
973415
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Karisma Kapoor''' ({{IPA|eng|kəˈrɪzmə kəˈpuːr, kəˈrɪʃmə|pron}} ; an haife ta a ranar 25 ga watan Yuni shekarar 1974) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Indiya wacce ta fi fitowa a [[Bollywood|fina-finan Hindi]] . Daya daga cikin jaruman fina-finan da suka fi samun albashi a shekarun 1990, ta zama mace ta farko a cikin [[Iyali Kapoor|iyalan Kapoor]] da ta fara harkar fim. <ref>{{Cite web |date=2022-01-06 |title=When 17-year-old Karisma Kapoor was asked about women of Kapoor family not working in films |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/when-17-year-old-karisma-kapoor-was-asked-about-women-of-kapoor-family-not-working-in-films-101641460747272.html |access-date=2026-06-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Kapoor ya sami kyaututtuka da dama, ciki har da kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyaututtukan Filmfare guda huɗu.
An haifi Kapoor ga jarumai Randhir Kapoor da [[Babita|Babita Kapoor]], kuma 'yar'uwar jaruma [[Kareena Kapoor]] ce. Ta fara fitowa a matsayin jarumai a fim ɗin ''Prem Qaidi'' (1991). Ta ci gaba da zama tauraro a cikin fina-finai kamar su wasan kwaikwayo ''Jigar'' (1992) da ''Anari'' (1993), comedies ''Raja Babu'' (1994), ''Andaz Apna Apna'' (1994), ''Coolie No. 1'' (1995) da ''Saajan Chale Sasural'' (1996), da kuma ''Jeet'' mai ban sha'awa (1996). Fim ɗin soyayya mai suna ''Raja Hindustani'' wanda aka yi a shekarar 1996 ya nuna wani gagarumin sauyi a rayuwar Kapoor, wanda hakan ya ba ta kyautar Filmfare Award a matsayin Best Actress . Daga baya ta lashe kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyautar Filmfare saboda rawar da ta taka a matsayin mai rawa mai sha'awar rawa a cikin soyayyar waƙar ''Dil To Pagal Hai'' (1997). Kapoor ya ƙara samun nasara ta hanyar fitowa a matsayin mace a cikin fina-finan ban dariya guda uku na David Dhawan masu nasara— ''Jarumi No.1'' (1997), ''Biwi No.1'' (1999), da ''Dulhan Hum Le Jayenge'' (2000) da kuma a cikin wasan kwaikwayo na iyali na Sooraj Barjatya mai matuƙar nasara ''Hum Saath-Saath Hain'' (1999). Ta lashe kyautar Filmfare Best Actress da Best Actress Critics a Filmfare saboda rawar da ta taka a cikin wasan kwaikwayo ''Fiza'' (2000) da ''Zubeidaa'' (2001).
Kapoor ya ɗauki hutun kammala aikin cikakken fim a shekarar 2004 kuma tun daga lokacin ya fito lokaci-lokaci, ciki har da shirin yanar gizo na ''Mentalhood'' (2020) da kuma fim ɗin ban mamaki mai ban mamaki ''Murder Mubarak'' (2024) da Brown (2026) <ref>{{Cite web |last=Rahul |first=Desai |date=5 June 2026 |title=‘Brown’ Series Review: This Stylish Karisma Kapoor-led Crime Drama Lacks Substance |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/reviews/streaming/brown-series-review-this-stylish-karisma-kapoor-led-crime-drama-lacks-substance}}</ref> . Ta kuma taka rawar a cikin shirin talabijin mai ''suna Karishma: The Miracles of Destiny'' (2003–2004) kuma ta yi aiki a matsayin alkali a shirye-shiryen gaskiya da dama.
Kapoor ya auri wani ɗan kasuwa Sunjay Kapur daga 2003 zuwa 2016; ma'auratan suna da 'ya'ya biyu. An yi ta yada labarin rayuwarta ta sirri a kafafen yada labarai. Baya ga yin wasan kwaikwayo, Kapoor yana shiga cikin shirye-shiryen wasan kwaikwayo kuma fitaccen mai goyon bayan shahara ne.
== Rayuwar Farko da Tarihi ==
[[File:Kapoor_Women.jpg|right|thumb|300x300px| Kapoor tare da mahaifiyarta [[Babita]] (hagu) da 'yar'uwarta [[Kareena Kapoor|Kareena]] (dama) a wani biki a shekarar 2003]]
An haifi Karisma Kapoor a ranar 25 ga Yuni 1974 a [[Mumbai|Bombay]], [[Maharashtra]], ga ƴan wasan kwaikwayo, [[Babita]] ( née Shivdasani) da Randhir Kapoor . Kanwarta, [[Kareena Kapoor]], jarumar fim ce wacce ta auri jarumi [[Saif Ali Khan]] . <ref name="Bio2">{{Cite web |date=30 October 2002 |title=Rediff's Star of The Week - Kareena Kapoor |url=http://www.rediff.com/movies/2002/oct/30sotw.htm |access-date=24 July 2008 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> Kakan ta na uba shine jarumi kuma mai shirya fina-finai [[Raj Kapoor]], yayin da kakan ta na uba shine jarumi Hari Shivdasani . Kakan kakan ta na uba shine jarumi Prithviraj Kapoor . Jaruman Rishi Kapoor da Rajiv Kapoor kawunta ne, yayin da jarumar Neetu Singh ke matsayin goggon ta. 'Yan uwanta na farko su ne jarumi Ranbir Kapoor da kuma ɗan kasuwa Nikhil Nanda . Jaruman Shammi Kapoor da Shashi Kapoor kakanni ne nata, kuma marigayiyar jaruma Sadhana 'yar uwan mahaifiyarta ce ta farko. <ref>{{Cite web |title=35 fun facts about the Kapoors; Indian cinema's first family |url=https://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971 |access-date=29 November 2018 |website=NDTV India}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 June 2012 |title=Prithviraj Kapoor to Karisma Kapoor and Ranbir Kapoor |url=http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805085551/http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor |archive-date=5 August 2017 |access-date=24 March 2023}}</ref>
Ana kiran Kapoor da "Lolo" a gidanta ba bisa ƙa'ida ba. A cewar Kapoor, sunan Lolo ya samo asali ne bayan mahaifiyarta ta ambaci wata 'yar wasan kwaikwayo ta Italiya [[Gina Lollobrigida]] a wani lokaci. <ref name="OGTKP">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=10 interesting facts about Karisma Kapoor that you probably didn't know |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731131543/https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |archive-date=31 July 2021 |access-date=31 July 2022 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> Kakanninta na uba da na uwa sun fito ne daga Peshawar, Lyallpur da [[Karachi]] bi da bi, waɗanda suka ƙaura zuwa [[Mumbai|Bombay]] don aikinsu na fim kafin raba Indiya . Kapoor 'yar asalin [[Mutanen Punjabi|Punjabi]] ce a ɓangaren mahaifinta, kuma a ɓangaren mahaifiyarta 'yar asalin Sindhi ce kuma 'yar asalin Birtaniya .
Musamman saboda ayyukan jarumai [[Sridevi]] da Madhuri Dixit, Kapoor ya kasance mai sha'awar yin wasan kwaikwayo tun yana ƙarami. A lokacin da take girma, Kapoor ta kan halarci bukukuwan bayar da kyaututtuka akai-akai kuma tana raka iyayenta zuwa wurin shirya fina-finai. <ref>{{Cite web |date=23 October 2011 |title=Karishma Kapoor, Sridevi's biggest admirer! |url=http://asridevi.blogspot.fr/2011/10/karishma-kapoor-sridevis-biggest.html |access-date=15 October 2017 |website=asridevi.blogspot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=14 March 2012 |title=What Celebrities Say about Madhuri |url=http://whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr/ |access-date=15 October 2017 |website=whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr}}</ref> Duk da haka, duk da asalin danginta, mahaifinta bai amince da mata masu yin fina-finai ba, domin ya yi imanin cewa hakan ya saɓa wa ayyukan iyaye mata na gargajiya da kuma nauyin da ke kan mata a cikin iyali. <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=Veteran actress Sadhana walks the ramp with Ranbir Kapoor |url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/veteran-actress-sadhana-walks-the-ramp-with-ranbir-kapoor/3/ |access-date=1 May 2016 |website=The Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mahadevan |first=Sneha |date=23 May 2012 |title=I don't advocate dieting: Karisma Kapoor |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1692587/report-i-don-t-advocate-dieting-karisma-kapoor |access-date=1 May 2016 |website=Daily News and Analysis}}</ref> Wannan ya haifar da rikici tsakanin iyayenta kuma suka rabu a shekarar 1988. Mahaifiyarsu ce ta rene ta da 'yar uwarta Kareena, wadda ta yi aiki da dama don ta rene su, har sai da ta fara fitowa a fina-finai a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. <ref>{{Cite web |title=I am a foodie: Kareena Kapoor |url=http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062038/http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |archive-date=25 January 2012 |access-date=1 May 2016 |website=Day & Night News}}</ref> Ma'auratan sun yi sulhu a shekarar 2007, bayan sun zauna daban tsawon shekaru da dama. Kapoor ya yi karatu a Cathedral da Makarantar John Connon da [[Mumbai|ke Mumbai]], sannan daga baya, na tsawon watanni, a Kwalejin Sophia for Women, Mumbai. Daga baya Kapoor ta ce ta bar jami'a don neman tallafin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=13 June 2008 |title=Sophia College retains both heritage and class through education |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210110508/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |archive-date=10 February 2011 |access-date=1 May 2016 |website=Hindustan Times}}</ref>
== Sana'a ==
=== Farkon aikinsa da kuma farkon aikinsa (1991–1995) ===
[[File:KarismaKapoor.jpg|left|thumb| Kapoor a bikin bayar da kyaututtuka na Screen Awards a shekarar 2008]]
Kapoor ta fara fitowa a matsayin jaruma a shekarar 1991 tana da shekaru 16 tare da shirin fim na soyayya ''Prem Qaidi'', tare da sabon jarumi Harish Kumar . <ref>{{Cite web |title=Prem Qaidi |url=https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310010710/https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |archive-date=10 March 2018 |access-date=9 March 2018 |publisher=[[Amazon (company)|Amazon]]}}</ref> Bayan fitowar fim ɗin, fim ɗin ya fito a matsayin nasara mai matsakaicin matsayi a cikin akwatin fina-finai kuma ya sami sharhi iri-iri daga masu suka, haka nan kuma wasan kwaikwayon Kapoor, inda Taran Adarsh na ''Bollywood Hungama'' ya bayyana shi a matsayin "na inji". <ref name="Karisma's Box Office">{{Cite web |title=Karisma Kapoor's Filmography |url=http://boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827021718/http://www.boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |archive-date=27 August 2007 |access-date=8 September 2007 |publisher=Box Office India}}</ref> A shekara mai zuwa, fitowar farko biyar na Kapoor - ''Jami'in 'Yan Sanda'', ''Jaagruti'', ''Nishchaiy'', ''Sapne Sajan Ke'' da ''Deedar -'' sun tashi a ofishin akwatin. <ref>{{Cite web |title=Jagruti (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920220806/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |archive-date=20 September 2014 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> ''Sapne Sajan Ke'' ta sami damar shiga gasar Filmfare Award a matsayin Mafi Kyawun Fim ɗin Mata . <ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Best Female Debut: Complete List Of The Winners and Nominees |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=26 December 2019 |website=Filmfare}}</ref> ''Jaagruti'' da ''Nishchaiy'' sun yi bikin haɗin gwiwarsu guda biyu na farko da [[Salman Khan]], yayin da ''Deedar'' suka yi bikin haɗin gwiwarta na farko da [[Akshay Kumar]] . <ref>{{Cite web |title=Deedar (1992) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214135628/https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |archive-date=14 December 2017 |access-date=9 March 2018 |website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> Ta sake fitowa a cikin wasan kwaikwayo na ''Jigar'' (1992), sannan kuma wasan kwaikwayo na soyayya ''Anari'' (1993), dukkansu sun fito a matsayin manyan fina-finan da suka shahara a harkar tallan fina-finai kuma suna cikin manyan fina-finan da suka fi samun riba a shekarun da suka gabata. ''Jigar'' ta yi fice a cikin ayyukan haɗin gwiwa da Kapoor ya yi da [[Ajay Devgn]], yayin da ''Anari'' ta fito a matsayin jaruma a matsayin Rajnandini, gimbiya da ta kamu da son talakan baiwarta (wanda Daggubati Venkatesh ya taka). <ref>{{Cite web |title=Jigar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617152642/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |archive-date=17 June 2016 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Devesh |date=25 June 2020 |title=Filmfare Recommends: Top 10 Films of Karisma Kapoor |url=https://www.filmfare.com/features/filmfare-recommends-top-10-films-of-karisma-kapoor-41788.html |access-date=7 February 2025 |website=[[Filmfare]]}}</ref><blockquote>Lokacin da na fara shiga harkar, abubuwa sun yi min wahala. Ba ina cewa an ware ni ba ne. Ina ganin dole ne kowane ɗan tauraro ya fuskanci wannan. Kowa ya yi mini rashin adalci sosai. An yaba wa sauran sabbin shiga saboda kowace ƙaramar nasara, amma ba a yaba mini da ɗan lokaci ba. Da na zo gare ta, koyaushe sai na ce, 'To, ta yi kyau, amma menene babban abin da ke damunta? '. Babu wanda ya yaba wa wani ɗan shekara 17 saboda yin aikina yadda ya kamata. <ref name="Karisma's Box Office" /></blockquote>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
==Manazarta==
{{reflist}}
i2b7atqpy8q7k7wxjxmckls62t4hcdy
973418
973415
2026-10-29T19:46:22Z
Beehra
15944
973418
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Karisma Kapoor''' ({{IPA|eng|kəˈrɪzmə kəˈpuːr, kəˈrɪʃmə|pron}} ; an haife ta a ranar 25 ga watan Yuni shekarar 1974) ƴar wasan kwaikwayo ce ta Indiya wacce ta fi fitowa a [[Bollywood|fina-finan Hindi]] . Daya daga cikin jaruman fina-finan da suka fi samun albashi a shekarun 1990, ta zama mace ta farko a cikin [[Iyali Kapoor|iyalan Kapoor]] da ta fara harkar fim. <ref>{{Cite web |date=2022-01-06 |title=When 17-year-old Karisma Kapoor was asked about women of Kapoor family not working in films |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/when-17-year-old-karisma-kapoor-was-asked-about-women-of-kapoor-family-not-working-in-films-101641460747272.html |access-date=2026-06-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Kapoor ya sami kyaututtuka da dama, ciki har da kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyaututtukan Filmfare guda huɗu.
An haifi Kapoor ga jarumai Randhir Kapoor da [[Babita|Babita Kapoor]], kuma 'yar'uwar jaruma [[Kareena Kapoor]] ce. Ta fara fitowa a matsayin jarumai a fim ɗin ''Prem Qaidi'' (1991). Ta ci gaba da zama tauraro a cikin fina-finai kamar su wasan kwaikwayo ''Jigar'' (1992) da ''Anari'' (1993), comedies ''Raja Babu'' (1994), ''Andaz Apna Apna'' (1994), ''Coolie No. 1'' (1995) da ''Saajan Chale Sasural'' (1996), da kuma ''Jeet'' mai ban sha'awa (1996). Fim ɗin soyayya mai suna ''Raja Hindustani'' wanda aka yi a shekarar 1996 ya nuna wani gagarumin sauyi a rayuwar Kapoor, wanda hakan ya ba ta kyautar Filmfare Award a matsayin Best Actress . Daga baya ta lashe kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyautar Filmfare saboda rawar da ta taka a matsayin mai rawa mai sha'awar rawa a cikin soyayyar waƙar ''Dil To Pagal Hai'' (1997). Kapoor ya ƙara samun nasara ta hanyar fitowa a matsayin mace a cikin fina-finan ban dariya guda uku na David Dhawan masu nasara— ''Jarumi No.1'' (1997), ''Biwi No.1'' (1999), da ''Dulhan Hum Le Jayenge'' (2000) da kuma a cikin wasan kwaikwayo na iyali na Sooraj Barjatya mai matuƙar nasara ''Hum Saath-Saath Hain'' (1999). Ta lashe kyautar Filmfare Best Actress da Best Actress Critics a Filmfare saboda rawar da ta taka a cikin wasan kwaikwayo ''Fiza'' (2000) da ''Zubeidaa'' (2001).
Kapoor ya ɗauki hutun kammala aikin cikakken fim a shekarar 2004 kuma tun daga lokacin ya fito lokaci-lokaci, ciki har da shirin yanar gizo na ''Mentalhood'' (2020) da kuma fim ɗin ban mamaki mai ban mamaki ''Murder Mubarak'' (2024) da Brown (2026) <ref>{{Cite web |last=Rahul |first=Desai |date=5 June 2026 |title=‘Brown’ Series Review: This Stylish Karisma Kapoor-led Crime Drama Lacks Substance |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/reviews/streaming/brown-series-review-this-stylish-karisma-kapoor-led-crime-drama-lacks-substance}}</ref> . Ta kuma taka rawar a cikin shirin talabijin mai ''suna Karishma: The Miracles of Destiny'' (2003–2004) kuma ta yi aiki a matsayin alkali a shirye-shiryen gaskiya da dama.
Kapoor ya auri wani ɗan kasuwa Sunjay Kapur daga 2003 zuwa 2016; ma'auratan suna da 'ya'ya biyu. An yi ta yada labarin rayuwarta ta sirri a kafafen yada labarai. Baya ga yin wasan kwaikwayo, Kapoor yana shiga cikin shirye-shiryen wasan kwaikwayo kuma fitaccen mai goyon bayan shahara ne.
== Rayuwar Farko da Tarihi ==
[[File:Kapoor_Women.jpg|right|thumb|300x300px| Kapoor tare da mahaifiyarta [[Babita]] (hagu) da 'yar'uwarta [[Kareena Kapoor|Kareena]] (dama) a wani biki a shekarar 2003]]
An haifi Karisma Kapoor a ranar 25 ga Yuni 1974 a [[Mumbai|Bombay]], [[Maharashtra]], ga ƴan wasan kwaikwayo, [[Babita]] ( née Shivdasani) da Randhir Kapoor . Kanwarta, [[Kareena Kapoor]], jarumar fim ce wacce ta auri jarumi [[Saif Ali Khan]] . <ref name="Bio2">{{Cite web |date=30 October 2002 |title=Rediff's Star of The Week - Kareena Kapoor |url=http://www.rediff.com/movies/2002/oct/30sotw.htm |access-date=24 July 2008 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> Kakan ta na uba shine jarumi kuma mai shirya fina-finai [[Raj Kapoor]], yayin da kakan ta na uba shine jarumi Hari Shivdasani . Kakan kakan ta na uba shine jarumi Prithviraj Kapoor . Jaruman Rishi Kapoor da Rajiv Kapoor kawunta ne, yayin da jarumar Neetu Singh ke matsayin goggon ta. 'Yan uwanta na farko su ne jarumi Ranbir Kapoor da kuma ɗan kasuwa Nikhil Nanda . Jaruman Shammi Kapoor da Shashi Kapoor kakanni ne nata, kuma marigayiyar jaruma Sadhana 'yar uwan mahaifiyarta ce ta farko. <ref>{{Cite web |title=35 fun facts about the Kapoors; Indian cinema's first family |url=https://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971 |access-date=29 November 2018 |website=NDTV India}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 June 2012 |title=Prithviraj Kapoor to Karisma Kapoor and Ranbir Kapoor |url=http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805085551/http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor |archive-date=5 August 2017 |access-date=24 March 2023}}</ref>
Ana kiran Kapoor da "Lolo" a gidanta ba bisa ƙa'ida ba. A cewar Kapoor, sunan Lolo ya samo asali ne bayan mahaifiyarta ta ambaci wata 'yar wasan kwaikwayo ta Italiya [[Gina Lollobrigida]] a wani lokaci. <ref name="OGTKP">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=10 interesting facts about Karisma Kapoor that you probably didn't know |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731131543/https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |archive-date=31 July 2021 |access-date=31 July 2022 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> Kakanninta na uba da na uwa sun fito ne daga Peshawar, Lyallpur da [[Karachi]] bi da bi, waɗanda suka ƙaura zuwa [[Mumbai|Bombay]] don aikinsu na fim kafin raba Indiya . Kapoor 'yar asalin [[Mutanen Punjabi|Punjabi]] ce a ɓangaren mahaifinta, kuma a ɓangaren mahaifiyarta 'yar asalin Sindhi ce kuma 'yar asalin Birtaniya .
Musamman saboda ayyukan jarumai [[Sridevi]] da Madhuri Dixit, Kapoor ya kasance mai sha'awar yin wasan kwaikwayo tun yana ƙarami. A lokacin da take girma, Kapoor ta kan halarci bukukuwan bayar da kyaututtuka akai-akai kuma tana raka iyayenta zuwa wurin shirya fina-finai. <ref>{{Cite web |date=23 October 2011 |title=Karishma Kapoor, Sridevi's biggest admirer! |url=http://asridevi.blogspot.fr/2011/10/karishma-kapoor-sridevis-biggest.html |access-date=15 October 2017 |website=asridevi.blogspot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=14 March 2012 |title=What Celebrities Say about Madhuri |url=http://whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr/ |access-date=15 October 2017 |website=whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr}}</ref> Duk da haka, duk da asalin danginta, mahaifinta bai amince da mata masu yin fina-finai ba, domin ya yi imanin cewa hakan ya saɓa wa ayyukan iyaye mata na gargajiya da kuma nauyin da ke kan mata a cikin iyali. <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=Veteran actress Sadhana walks the ramp with Ranbir Kapoor |url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/veteran-actress-sadhana-walks-the-ramp-with-ranbir-kapoor/3/ |access-date=1 May 2016 |website=The Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mahadevan |first=Sneha |date=23 May 2012 |title=I don't advocate dieting: Karisma Kapoor |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1692587/report-i-don-t-advocate-dieting-karisma-kapoor |access-date=1 May 2016 |website=Daily News and Analysis}}</ref> Wannan ya haifar da rikici tsakanin iyayenta kuma suka rabu a shekarar 1988. Mahaifiyarsu ce ta rene ta da 'yar uwarta Kareena, wadda ta yi aiki da dama don ta rene su, har sai da ta fara fitowa a fina-finai a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. <ref>{{Cite web |title=I am a foodie: Kareena Kapoor |url=http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062038/http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |archive-date=25 January 2012 |access-date=1 May 2016 |website=Day & Night News}}</ref> Ma'auratan sun yi sulhu a shekarar 2007, bayan sun zauna daban tsawon shekaru da dama. Kapoor ya yi karatu a Cathedral da Makarantar John Connon da [[Mumbai|ke Mumbai]], sannan daga baya, na tsawon watanni, a Kwalejin Sophia for Women, Mumbai. Daga baya Kapoor ta ce ta bar jami'a don neman tallafin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=13 June 2008 |title=Sophia College retains both heritage and class through education |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210110508/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |archive-date=10 February 2011 |access-date=1 May 2016 |website=Hindustan Times}}</ref>
== Sana'a ==
=== Farkon aikinsa da kuma farkon aikinsa (1991–1995) ===
[[File:KarismaKapoor.jpg|left|thumb| Kapoor a bikin bayar da kyaututtuka na Screen Awards a shekarar 2008]]
Kapoor ta fara fitowa a matsayin jaruma a shekarar 1991 tana da shekaru 16 tare da shirin fim na soyayya ''Prem Qaidi'', tare da sabon jarumi Harish Kumar . <ref>{{Cite web |title=Prem Qaidi |url=https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310010710/https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |archive-date=10 March 2018 |access-date=9 March 2018 |publisher=[[Amazon (company)|Amazon]]}}</ref> Bayan fitowar fim ɗin, fim ɗin ya fito a matsayin nasara mai matsakaicin matsayi a cikin akwatin fina-finai kuma ya sami sharhi iri-iri daga masu suka, haka nan kuma wasan kwaikwayon Kapoor, inda Taran Adarsh na ''Bollywood Hungama'' ya bayyana shi a matsayin "na inji". <ref name="Karisma's Box Office">{{Cite web |title=Karisma Kapoor's Filmography |url=http://boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827021718/http://www.boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |archive-date=27 August 2007 |access-date=8 September 2007 |publisher=Box Office India}}</ref> A shekara mai zuwa, fitowar farko biyar na Kapoor - ''Jami'in 'Yan Sanda'', ''Jaagruti'', ''Nishchaiy'', ''Sapne Sajan Ke'' da ''Deedar -'' sun tashi a ofishin akwatin. <ref>{{Cite web |title=Jagruti (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920220806/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |archive-date=20 September 2014 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> ''Sapne Sajan Ke'' ta sami damar shiga gasar Filmfare Award a matsayin Mafi Kyawun Fim ɗin Mata . <ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Best Female Debut: Complete List Of The Winners and Nominees |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=26 December 2019 |website=Filmfare}}</ref> ''Jaagruti'' da ''Nishchaiy'' sun yi bikin haɗin gwiwarsu guda biyu na farko da [[Salman Khan]], yayin da ''Deedar'' suka yi bikin haɗin gwiwarta na farko da [[Akshay Kumar]] . <ref>{{Cite web |title=Deedar (1992) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214135628/https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |archive-date=14 December 2017 |access-date=9 March 2018 |website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> Ta sake fitowa a cikin wasan kwaikwayo na ''Jigar'' (1992), sannan kuma wasan kwaikwayo na soyayya ''Anari'' (1993), dukkansu sun fito a matsayin manyan fina-finan da suka shahara a harkar tallan fina-finai kuma suna cikin manyan fina-finan da suka fi samun riba a shekarun da suka gabata. ''Jigar'' ta yi fice a cikin ayyukan haɗin gwiwa da Kapoor ya yi da [[Ajay Devgn]], yayin da ''Anari'' ta fito a matsayin jaruma a matsayin Rajnandini, gimbiya da ta kamu da son talakan baiwarta (wanda Daggubati Venkatesh ya taka). <ref>{{Cite web |title=Jigar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617152642/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |archive-date=17 June 2016 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Devesh |date=25 June 2020 |title=Filmfare Recommends: Top 10 Films of Karisma Kapoor |url=https://www.filmfare.com/features/filmfare-recommends-top-10-films-of-karisma-kapoor-41788.html |access-date=7 February 2025 |website=[[Filmfare]]}}</ref><blockquote>Lokacin da na fara shiga harkar, abubuwa sun yi min wahala. Ba ina cewa an ware ni ba ne. Ina ganin dole ne kowane ɗan tauraro ya fuskanci wannan. Kowa ya yi mini rashin adalci sosai. An yaba wa sauran sabbin shiga saboda kowace ƙaramar nasara, amma ba a yaba mini da ɗan lokaci ba. Da na zo gare ta, koyaushe sai na ce, 'To, ta yi kyau, amma menene babban abin da ke damunta? '. Babu wanda ya yaba wa wani ɗan shekara 17 saboda yin aikina yadda ya kamata. <ref name="Karisma's Box Office" /></blockquote>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
==Manazarta==
{{reflist}}
po1ln6an53phoejxxlqy6pzug475ph5
973419
973418
2026-10-29T19:46:51Z
Beehra
15944
973419
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Karisma Kapoor''' ({{IPA|eng|kəˈrɪzmə kəˈpuːr, kəˈrɪʃmə|pron}} ; an haife ta a ranar 25 ga watan Yuni shekarar 1974) ƴar wasan kwaikwayo ce ta [[Indiya]] wacce ta fi fitowa a [[Bollywood|fina-finan Hindi]] . Daya daga cikin jaruman fina-finan da suka fi samun albashi a shekarun 1990, ta zama mace ta farko a cikin [[Iyali Kapoor|iyalan Kapoor]] da ta fara harkar fim. <ref>{{Cite web |date=2022-01-06 |title=When 17-year-old Karisma Kapoor was asked about women of Kapoor family not working in films |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/when-17-year-old-karisma-kapoor-was-asked-about-women-of-kapoor-family-not-working-in-films-101641460747272.html |access-date=2026-06-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Kapoor ya sami kyaututtuka da dama, ciki har da kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyaututtukan Filmfare guda huɗu.
An haifi Kapoor ga jarumai Randhir Kapoor da [[Babita|Babita Kapoor]], kuma 'yar'uwar jaruma [[Kareena Kapoor]] ce. Ta fara fitowa a matsayin jarumai a fim ɗin ''Prem Qaidi'' (1991). Ta ci gaba da zama tauraro a cikin fina-finai kamar su wasan kwaikwayo ''Jigar'' (1992) da ''Anari'' (1993), comedies ''Raja Babu'' (1994), ''Andaz Apna Apna'' (1994), ''Coolie No. 1'' (1995) da ''Saajan Chale Sasural'' (1996), da kuma ''Jeet'' mai ban sha'awa (1996). Fim ɗin soyayya mai suna ''Raja Hindustani'' wanda aka yi a shekarar 1996 ya nuna wani gagarumin sauyi a rayuwar Kapoor, wanda hakan ya ba ta kyautar Filmfare Award a matsayin Best Actress . Daga baya ta lashe kyautar fina-finai ta ƙasa da kuma kyautar Filmfare saboda rawar da ta taka a matsayin mai rawa mai sha'awar rawa a cikin soyayyar waƙar ''Dil To Pagal Hai'' (1997). Kapoor ya ƙara samun nasara ta hanyar fitowa a matsayin mace a cikin fina-finan ban dariya guda uku na David Dhawan masu nasara— ''Jarumi No.1'' (1997), ''Biwi No.1'' (1999), da ''Dulhan Hum Le Jayenge'' (2000) da kuma a cikin wasan kwaikwayo na iyali na Sooraj Barjatya mai matuƙar nasara ''Hum Saath-Saath Hain'' (1999). Ta lashe kyautar Filmfare Best Actress da Best Actress Critics a Filmfare saboda rawar da ta taka a cikin wasan kwaikwayo ''Fiza'' (2000) da ''Zubeidaa'' (2001).
Kapoor ya ɗauki hutun kammala aikin cikakken fim a shekarar 2004 kuma tun daga lokacin ya fito lokaci-lokaci, ciki har da shirin yanar gizo na ''Mentalhood'' (2020) da kuma fim ɗin ban mamaki mai ban mamaki ''Murder Mubarak'' (2024) da Brown (2026) <ref>{{Cite web |last=Rahul |first=Desai |date=5 June 2026 |title=‘Brown’ Series Review: This Stylish Karisma Kapoor-led Crime Drama Lacks Substance |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/reviews/streaming/brown-series-review-this-stylish-karisma-kapoor-led-crime-drama-lacks-substance}}</ref> . Ta kuma taka rawar a cikin shirin talabijin mai ''suna Karishma: The Miracles of Destiny'' (2003–2004) kuma ta yi aiki a matsayin alkali a shirye-shiryen gaskiya da dama.
Kapoor ya auri wani ɗan kasuwa Sunjay Kapur daga 2003 zuwa 2016; ma'auratan suna da 'ya'ya biyu. An yi ta yada labarin rayuwarta ta sirri a kafafen yada labarai. Baya ga yin wasan kwaikwayo, Kapoor yana shiga cikin shirye-shiryen wasan kwaikwayo kuma fitaccen mai goyon bayan shahara ne.
== Rayuwar Farko da Tarihi ==
[[File:Kapoor_Women.jpg|right|thumb|300x300px| Kapoor tare da mahaifiyarta [[Babita]] (hagu) da 'yar'uwarta [[Kareena Kapoor|Kareena]] (dama) a wani biki a shekarar 2003]]
An haifi Karisma Kapoor a ranar 25 ga Yuni 1974 a [[Mumbai|Bombay]], [[Maharashtra]], ga ƴan wasan kwaikwayo, [[Babita]] ( née Shivdasani) da Randhir Kapoor . Kanwarta, [[Kareena Kapoor]], jarumar fim ce wacce ta auri jarumi [[Saif Ali Khan]] . <ref name="Bio2">{{Cite web |date=30 October 2002 |title=Rediff's Star of The Week - Kareena Kapoor |url=http://www.rediff.com/movies/2002/oct/30sotw.htm |access-date=24 July 2008 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> Kakan ta na uba shine jarumi kuma mai shirya fina-finai [[Raj Kapoor]], yayin da kakan ta na uba shine jarumi Hari Shivdasani . Kakan kakan ta na uba shine jarumi Prithviraj Kapoor . Jaruman Rishi Kapoor da Rajiv Kapoor kawunta ne, yayin da jarumar Neetu Singh ke matsayin goggon ta. 'Yan uwanta na farko su ne jarumi Ranbir Kapoor da kuma ɗan kasuwa Nikhil Nanda . Jaruman Shammi Kapoor da Shashi Kapoor kakanni ne nata, kuma marigayiyar jaruma Sadhana 'yar uwan mahaifiyarta ce ta farko. <ref>{{Cite web |title=35 fun facts about the Kapoors; Indian cinema's first family |url=https://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971 |access-date=29 November 2018 |website=NDTV India}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 June 2012 |title=Prithviraj Kapoor to Karisma Kapoor and Ranbir Kapoor |url=http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805085551/http://www.indiamarks.com/prithviraj-kapoor-to-kareena-kapoor-and-ranbir-kapoor |archive-date=5 August 2017 |access-date=24 March 2023}}</ref>
Ana kiran Kapoor da "Lolo" a gidanta ba bisa ƙa'ida ba. A cewar Kapoor, sunan Lolo ya samo asali ne bayan mahaifiyarta ta ambaci wata 'yar wasan kwaikwayo ta Italiya [[Gina Lollobrigida]] a wani lokaci. <ref name="OGTKP">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=10 interesting facts about Karisma Kapoor that you probably didn't know |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731131543/https://www.vogue.in/culture-and-living/content/karisma-kapoor-secret-unknown-interesting-facts-bollywood-actor |archive-date=31 July 2021 |access-date=31 July 2022 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> Kakanninta na uba da na uwa sun fito ne daga Peshawar, Lyallpur da [[Karachi]] bi da bi, waɗanda suka ƙaura zuwa [[Mumbai|Bombay]] don aikinsu na fim kafin raba Indiya . Kapoor 'yar asalin [[Mutanen Punjabi|Punjabi]] ce a ɓangaren mahaifinta, kuma a ɓangaren mahaifiyarta 'yar asalin Sindhi ce kuma 'yar asalin Birtaniya .
Musamman saboda ayyukan jarumai [[Sridevi]] da Madhuri Dixit, Kapoor ya kasance mai sha'awar yin wasan kwaikwayo tun yana ƙarami. A lokacin da take girma, Kapoor ta kan halarci bukukuwan bayar da kyaututtuka akai-akai kuma tana raka iyayenta zuwa wurin shirya fina-finai. <ref>{{Cite web |date=23 October 2011 |title=Karishma Kapoor, Sridevi's biggest admirer! |url=http://asridevi.blogspot.fr/2011/10/karishma-kapoor-sridevis-biggest.html |access-date=15 October 2017 |website=asridevi.blogspot.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=14 March 2012 |title=What Celebrities Say about Madhuri |url=http://whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr/ |access-date=15 October 2017 |website=whatcelebritiessayaboutmadhuri.blogspot.fr}}</ref> Duk da haka, duk da asalin danginta, mahaifinta bai amince da mata masu yin fina-finai ba, domin ya yi imanin cewa hakan ya saɓa wa ayyukan iyaye mata na gargajiya da kuma nauyin da ke kan mata a cikin iyali. <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=Veteran actress Sadhana walks the ramp with Ranbir Kapoor |url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/veteran-actress-sadhana-walks-the-ramp-with-ranbir-kapoor/3/ |access-date=1 May 2016 |website=The Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mahadevan |first=Sneha |date=23 May 2012 |title=I don't advocate dieting: Karisma Kapoor |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1692587/report-i-don-t-advocate-dieting-karisma-kapoor |access-date=1 May 2016 |website=Daily News and Analysis}}</ref> Wannan ya haifar da rikici tsakanin iyayenta kuma suka rabu a shekarar 1988. Mahaifiyarsu ce ta rene ta da 'yar uwarta Kareena, wadda ta yi aiki da dama don ta rene su, har sai da ta fara fitowa a fina-finai a matsayin 'yar wasan kwaikwayo. <ref>{{Cite web |title=I am a foodie: Kareena Kapoor |url=http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062038/http://www.dayandnightnews.com/2012/01/i-am-a-foodie-kareena-kapoor/ |archive-date=25 January 2012 |access-date=1 May 2016 |website=Day & Night News}}</ref> Ma'auratan sun yi sulhu a shekarar 2007, bayan sun zauna daban tsawon shekaru da dama. Kapoor ya yi karatu a Cathedral da Makarantar John Connon da [[Mumbai|ke Mumbai]], sannan daga baya, na tsawon watanni, a Kwalejin Sophia for Women, Mumbai. Daga baya Kapoor ta ce ta bar jami'a don neman tallafin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=13 June 2008 |title=Sophia College retains both heritage and class through education |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210110508/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/317115.aspx |archive-date=10 February 2011 |access-date=1 May 2016 |website=Hindustan Times}}</ref>
== Sana'a ==
=== Farkon aikinsa da kuma farkon aikinsa (1991–1995) ===
[[File:KarismaKapoor.jpg|left|thumb| Kapoor a bikin bayar da kyaututtuka na Screen Awards a shekarar 2008]]
Kapoor ta fara fitowa a matsayin jaruma a shekarar 1991 tana da shekaru 16 tare da shirin fim na soyayya ''Prem Qaidi'', tare da sabon jarumi Harish Kumar . <ref>{{Cite web |title=Prem Qaidi |url=https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310010710/https://www.amazon.in/Prem-Qaidi-Harish/dp/B006QGDO1E |archive-date=10 March 2018 |access-date=9 March 2018 |publisher=[[Amazon (company)|Amazon]]}}</ref> Bayan fitowar fim ɗin, fim ɗin ya fito a matsayin nasara mai matsakaicin matsayi a cikin akwatin fina-finai kuma ya sami sharhi iri-iri daga masu suka, haka nan kuma wasan kwaikwayon Kapoor, inda Taran Adarsh na ''Bollywood Hungama'' ya bayyana shi a matsayin "na inji". <ref name="Karisma's Box Office">{{Cite web |title=Karisma Kapoor's Filmography |url=http://boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827021718/http://www.boxofficeindia.com/karismakapoor.htm |archive-date=27 August 2007 |access-date=8 September 2007 |publisher=Box Office India}}</ref> A shekara mai zuwa, fitowar farko biyar na Kapoor - ''Jami'in 'Yan Sanda'', ''Jaagruti'', ''Nishchaiy'', ''Sapne Sajan Ke'' da ''Deedar -'' sun tashi a ofishin akwatin. <ref>{{Cite web |title=Jagruti (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920220806/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534804 |archive-date=20 September 2014 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> ''Sapne Sajan Ke'' ta sami damar shiga gasar Filmfare Award a matsayin Mafi Kyawun Fim ɗin Mata . <ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Best Female Debut: Complete List Of The Winners and Nominees |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=26 December 2019 |website=Filmfare}}</ref> ''Jaagruti'' da ''Nishchaiy'' sun yi bikin haɗin gwiwarsu guda biyu na farko da [[Salman Khan]], yayin da ''Deedar'' suka yi bikin haɗin gwiwarta na farko da [[Akshay Kumar]] . <ref>{{Cite web |title=Deedar (1992) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214135628/https://www.rottentomatoes.com/m/deedar/ |archive-date=14 December 2017 |access-date=9 March 2018 |website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> Ta sake fitowa a cikin wasan kwaikwayo na ''Jigar'' (1992), sannan kuma wasan kwaikwayo na soyayya ''Anari'' (1993), dukkansu sun fito a matsayin manyan fina-finan da suka shahara a harkar tallan fina-finai kuma suna cikin manyan fina-finan da suka fi samun riba a shekarun da suka gabata. ''Jigar'' ta yi fice a cikin ayyukan haɗin gwiwa da Kapoor ya yi da [[Ajay Devgn]], yayin da ''Anari'' ta fito a matsayin jaruma a matsayin Rajnandini, gimbiya da ta kamu da son talakan baiwarta (wanda Daggubati Venkatesh ya taka). <ref>{{Cite web |title=Jigar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617152642/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539590 |archive-date=17 June 2016 |access-date=4 June 2016 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Devesh |date=25 June 2020 |title=Filmfare Recommends: Top 10 Films of Karisma Kapoor |url=https://www.filmfare.com/features/filmfare-recommends-top-10-films-of-karisma-kapoor-41788.html |access-date=7 February 2025 |website=[[Filmfare]]}}</ref><blockquote>Lokacin da na fara shiga harkar, abubuwa sun yi min wahala. Ba ina cewa an ware ni ba ne. Ina ganin dole ne kowane ɗan tauraro ya fuskanci wannan. Kowa ya yi mini rashin adalci sosai. An yaba wa sauran sabbin shiga saboda kowace ƙaramar nasara, amma ba a yaba mini da ɗan lokaci ba. Da na zo gare ta, koyaushe sai na ce, 'To, ta yi kyau, amma menene babban abin da ke damunta? '. Babu wanda ya yaba wa wani ɗan shekara 17 saboda yin aikina yadda ya kamata. <ref name="Karisma's Box Office" /></blockquote>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
==Manazarta==
{{reflist}}
4y91ywurynqptz9r4nx2yd6trptzxru
Ruth Morris Bakwin
0
95047
973362
594459
2026-10-29T14:35:13Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973362
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ruth Morris Bakwin''' (an haife ta a ranar 3 ga watan Yuni, na shekara ta 1898 - 31 ga Yuli, 1985) ta kasance Likitan yara ta Amurka kuma masaniyar ilimin halayyar yara kuma mace ta farko a asibitin Fifth Avenue a Birnin New York (yanzu Kwalejin Kiwon Lafiya ta New York). Bakwin da mijinta, wanda shi ma likitan yara ne, sun daɗe suna da alaƙa da Makarantar Kiwon Lafiya ta Jami'ar New York.
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Ruth Mae Morris a Birnin Chicago a shekara ta 1898. Iyayenta duka biyu sun kasance zuriyar fitattun iyalai da ke da hannu a masana'antar shirya nama a Birnin Chicago: Edward Morris, ɗan wanda ya kafa Morris & Company, Nelson Morris; da Helen Swift Morris, 'yar Gustavus Swift, wanda ya kafa Swift &amp; Co.<ref name="Tribune">{{Cite web |date=August 3, 1985 |title=Dr. Ruth M. Bakwin, New York pediatrician |url=https://www.chicagotribune.com/1985/08/03/dr-ruth-m-bakwin-new-york-pediatrician/ |access-date=March 26, 2017 |website=[[Chicago Tribune]] |language=en}}</ref>
Ta yi karatu a Kwalejin Wellesley da Makarantar Kiwon Lafiya ta Jami'ar Cornell . <ref name="NYTObit">{{Cite web |date=August 2, 1985 |title=Dr. Ruth Bakwin dies; professor of pediatrics |url=https://www.nytimes.com/1985/08/02/nyregion/dr-ruth-bakwin-dies-professor-of-pediatrics.html |access-date=December 3, 2013 |website=[[The New York Times]]}}</ref> Yayinda yake a Cornell, Bakwin ya fara asusun don taimakawa dalibai a makarantar da ke da bukatar kudi.<ref name="Finding">{{Cite web |title=Finding aid to the Ruth Morris Bakwin, MD (1898-1985) Papers |url=http://library.weill.cornell.edu/sites/default/files/bakwin_0.pdf |access-date=March 26, 2017 |publisher=[[Weill Cornell Medicine]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327172130/http://library.weill.cornell.edu/sites/default/files/bakwin_0.pdf |archive-date=March 27, 2017 |url-status=dead}}</ref>
A shekara ta 1925, Ruth da Harry Bakwin sun yi aure a birnin Paris. Harry kuma likitan yara ne, kuma ya kasance daya daga cikin likitoci na farko da suka gano mai haƙuri da ke fama da autism. Yayinda Bakwins ke cikin horo na digiri a Turai, sun fara godiya ga fasaha. A ziyarar dawowa Turai a ƙarshen shekarun 1920, sun sayi fasalin [[Vincent van Gogh]] na 1890 na L'Arlésienne . Bakwins sun yi abota da sanannun masu fasaha da yawa, ciki har da Diego Rivera da Chaim Soutine . <ref name="Sheets">{{Cite web |last=Sheets |first=Hilarie M. |date=April 22, 2006 |title=Parting with the family van Gogh |url=https://www.nytimes.com/2006/04/22/arts/design/parting-with-the-family-van-gogh.html |access-date=March 26, 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> Ruth Bakwin ta yi karatu tare da Anna Freud a Vienna.<ref name="Tribune"/>
Bakwin ta kasance memba na Sashen Kula da Yara a Makarantar Kiwon Lafiya ta Jami'ar New York daga 1930 har zuwa mutuwarta. Ta kuma kasance Darakta na Ayyukan Kula da Yara a New York Infirmary daga 1936 zuwa 1954 kuma an zabe ta memba na Kwamitin a 1961, sannan ta zama mai amincewa bayan Infirmory ta haɗu da Asibitin Beekman (yanzu Asibitin New York Downtown) a 1979. Tare da mijinta, ta rubuta litattafai da yawa ciki har da Clinical Management of Behavior Disorders in Children (1968).
A shekara ta 1950, ta sami lambar yabo ta Elizabeth Blackwell saboda aikinta na musamman a fannin ilimin yara daga New York Infirmary . A shekara ta 1983, ta lashe lambar yabo ta Alumnae Achievement a Kwalejin Wellesley . <ref name="Wellesley">{{Cite web |title=Ruth Morris Bakwin '19 |url=https://www.wellesley.edu/alumnae/awards/achievementawards/allrecipients/ruth_morris_bakwin_19#ep5l0DVeItyswOCZ.97 |access-date=March 26, 2017 |website=[[Wellesley College]] |language=en}}</ref>
== Rayuwa da mutuwarsa ==
Ita da mijinta suna da 'ya'ya hudu: Edward Bakwin, Michael Bakwin, Barbara Bakwin Rosenthal, da Patricia Bakwin Selch . <ref name="NYTObit"/> Yayinda yake hutu a 1985 a Kodiak, Alaska, Bakwin ya mutu daga ciwon zuciya. Mijinta ne ya riga ya mutu a shekarar 1973. A shekara ta 2006 dan Bakwin Edward ya sayar da L'Arlésienne ta [[Vincent van Gogh]] a Christie's a New York don dala miliyan 40.3.<ref name="Vogel">{{Cite web |last=Vogel |first=Carol |date=May 3, 2006 |title=A famous face, and now an auction star |url=https://www.nytimes.com/2006/05/03/arts/design/03auction.html |access-date=March 26, 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1985]]
[[Rukuni:Haifaffun 1898]]
gwybqs7rpv541pv2bqnpx2uf160bae2
Ruth E. Hodge
0
96733
973361
600528
2026-10-29T14:26:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973361
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ruth Evelyn Hodge''' ƴar Amirka ce mai adana bayanai, marubuciya, malama, kuma mai fafutukar al'umma wacce ta ci gaba da ci gaban binciken tarihin soja na Afirka da Amurka da rubuce-rubuce a cikin ƙarni na 20 da farkon 21. "Mutanen Afirka na Amurka sun taka muhimmiyar rawa wajen gina Amurka, "in ji ta a lokacin wata hira da jarida a shekarar 2000. "Yayin da mutane suka sani, da kyau suka fahimta kuma da kyau suka yi hulɗa".<ref>Saylor, Pamilla."[https://archive.org/stream/lycomingcollegem1602lyco#page/6/mode/1up/search/Hodge State Archivist Rescues History: Tracks African-American Contributions]", in ''Lycoming College Magazine'', Winter 2000-01, pp. 6-7. Williamsport, Pennsylvania: Lycoming College, retrieved online July 28, 2018.</ref>
== Shekaru na farko ==
An haife ta ne a ranar 27 ga Afrilu, 1937, a Fluvanna County, Virginia, Ruth Evelyn (Perry) Hodge 'yar marigayi Rev. Houston Bryan Perry, Sr. (1894-1983) da Ruth Van Buren (Morgan) Perry (1904-1998). <ref>"[https://scottsvillemuseum.com/portraits/homeRH01cdRH01.html Reverend Houston Bryan Perry, Sr., and Ruth Van Buren (Morgan) Perry]", in "Capturing Our Heritage." Scottsville, Virginia: Scottsville Museum, retrieved online August 1, 2018.</ref>
A cewar mai ba da labarai Pamilla Saylor, Ruth Perry ɗaliba ce mai ƙwazo ta tarihi tun daga lokacin yarinta "lokacin da aka koya mata cewa Pennsylvania 'ceto ce ga Hanyar jirgin kasa ta karkashin kasa.<ref>"Ruth Van Buren Morgan Perry", in "[https://cumberlink.com/obituaries-for/article_6386e174-9e84-55d4-b2d9-9f08b8e69b9e.html Obituaries for 12/19/1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241227200128/https://cumberlink.com/obituaries-for/article_6386e174-9e84-55d4-b2d9-9f08b8e69b9e.html |date=2024-12-27 }}." Carlisle, Pennsylvania: ''The Sentinel'', December 19, 1998.</ref>'" Batutuwan da ta zaɓa ta rubuta game da su a makaranta galibi suna magana da muhimmanci, amma sau da yawa ana watsi da tarihin Afirka-Amurka. "Yawancin mambobin Union Baptist [inda mahaifinta ya yi aiki a matsayin fasto lokacin da take ƙarama] ba ta taɓa sanin sunan da aka ba Ruth ba saboda a lokacin haihuwa mahaifiyarta ta yi mata lakabi da sunan 'Precious', a cewar masu kula da gidan kayan gargajiya na Scottsville a Scottsville, Virginia.
<ref>"Ruth Van Buren Morgan Perry", in "[https://cumberlink.com/obituaries-for/article_6386e174-9e84-55d4-b2d9-9f08b8e69b9e.html Obituaries for 12/19/1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241227200128/https://cumberlink.com/obituaries-for/article_6386e174-9e84-55d4-b2d9-9f08b8e69b9e.html |date=2024-12-27 }}." Carlisle, Pennsylvania: ''The Sentinel'', December 19, 1998.</ref>
A shekara ta 1953, Ruth ta koma tare da iyayenta da 'yan uwanta zuwa Williamsport, Pennsylvania, inda aka hayar mahaifinta ya zama fasto na Ikilisiyar Baptist ta Shiloh. Ta kammala karatu a makarantar sakandare ta Williamsport a shekara ta 1954, ta ci gaba da kammala digiri na farko a fannin Gudanar da Kasuwanci a Kwalejin Lycoming a shekara ta 1958, sannan ta fara iyalinta lokacin da ta auri Marcus Lee Hodge (1930-2017) a ranar 26 ga Satumba, 1959. Dan asalin Carlisle, Pennsylvania kuma ɗan marigayi Peter Andrew da Rachel Ellen (Humphreys) Hodge, mijinta ya yi aiki a cikin Sojojin Sama na Amurka kuma daga baya [[Gannett Fleming]] da Ma'aikatar Sufuri ta Pennsylvania suka yi amfani da shi a matsayin mai tsarawa. Ma'auratan, wadanda suka hadu a Cocin Shiloh Baptist a Williamsport, Pennsylvania, inda mahaifinta ke aiki a matsayin fasto, sun zama iyaye na yara biyu: Perrianne da Mark Andrew .
A shekara ta 1971, Ruth E. Hodge ta sami digiri na biyu a fannin kimiyyar ɗakin karatu a Jami'ar Shippensburg .
== Rayuwar sana'a da sabis na al'umma ==
[[Fayil:USArmyWarCollege.gif|thumb|Ƙofar gaba, Kwalejin Yakin Sojojin Amurka (Carlisle Barracks).]]
Daga farkon shekarun 1960 zuwa farkon shekarun 1990, Ruth E. Hodge ta yi amfani da shirinta na dabarun da kuma ƙwarewar ajiya don taimakawa Sojojin Amurka tare da takardu da adana tarihinta. Yayinda take aiki a cikin Laburaren Kwalejin Yakin Sojojin Amurka (Carlisle Barracks) daga 1960 zuwa 1980, ta kuma kasance memba na Cibiyar Sadarwar Kimiyya ta Kiwon Lafiya a Jami'ar Shippensburg (1971).<ref>{{Cite web |date=1972 |title=Proceedings of Military Librarians' Workshop (16th) Held at Huntsville, Alabama on 2-4 October 1972 |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED075035.pdf |access-date=July 30, 2022 |publisher=Redstone Scientific Information Center US Army Missile Research |page=98}}</ref>
Daga nan ne Cibiyar Tarihin Sojojin Amurka (Carlisle Barracks) ta yi mata aiki daga 1980 zuwa 1993. A wannan lokacin na hidimarta, ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga ma'aikatarta, kuma ta koyar da azuzuwan a Jami'ar Shippensburg a matsayin farfesa daga 1981 zuwa 1982.
Yayin da Sojojin Amurka suka shirya don tunawa da cika shekaru 50 na [[Yaƙin Duniya na II]], an tsara ta don taimakawa tare da bincike, amma nan da nan ta fahimci cewa akwai bayanai kaɗan "a kan baƙi lokacin da ya zo ga tarihin Sojoji da litattafan makaranta". Bayan gabatar da taron kwana ɗaya ga abokan aikinta a 1992 don wayar da kan jama'a game da wannan batun da matsawa manyanta su yi ƙarin, an ba ta ikon shirya taron kwana da yawa, wanda hakan ya haifar da gayyata a gare ta don gabatar da ƙarin laccoci a duk ƙasar.
Ta kuma taimaka wa marubuta tare da tambayoyin bincike iri-iri a lokacin da take tare da Sojojin Amurka, ciki har da Robert F. Jefferson, wanda daga baya ya gode wa Ruth da sauransu daga "Institute of Military History of the United States at Carlisle Barracks ... saboda karimci da albarkatunsu" ta hanyar sashin "Godiya" na littafinsa na 2008, Fighting for Hope: Sojojin Afirka na 93rd Infantry Division in World War II and postwar America.
[[Fayil:Pennsylvania_State_Museum_and_Archives.jpg|thumb|Gidan Tarihi na Jihar Pennsylvania, da kuma hasumiyar Tarihin Jihar Pennsylvania (dama) a Harrisburg, Pennsylvania, Maris 2010 (GFDL, CC-BY-SA).]]
An hayar ta da Pennsylvania State Archives a Harrisburg, Pennsylvania a 1993 a matsayin mai adana bayanai, ta zama ƙwararren ƙwararren Afirka na Amirka. A shekara ta 1997, ta kuma zama mai ba da shawara ga Gidan Tarihin Sojojin Pennsylvania a Boalsburg, kuma ta sami damar samun kudade don tallafawa ƙaddamar da gidan kayan gargajiya na shirin yin rikodin tarihin baki na 'yan Afirka na Amurka waɗanda suka yi aiki a cikin sojojin Amurka a lokacin yakin duniya na biyu . A shekara mai zuwa, ta kuma shiga kwamitin gudanarwa wanda aka kafa don tsara abubuwan da suka faru na musamman da suka shafi bikin cika shekaru 250 na Cumberland County.
Yayin da karni na 21 ya fara, ta wallafa littafinta, Guide to African American Resources a Pennsylvania State Archives . A cewar mai ba da labarai Michael Bupp, Hodge "ya shafe shekaru shida yana tonowa ta hanyar ƙafa 69,000 na takardun da aka adana don tattara" kayan littafinta a lokacin rani na 2000 . A lokacin bincikenta, ta tabbatar da yin rajistar sama da sojoji 10,000 na Afirka da suka yi yaƙi don Tarayyar a lokacin [[Yaƙin basasar Amurka]]. An yi hira da ita a shekara ta 2000, ta tuna:
{{Blockquote|I found evidence that nearly 20 men from Carlisle served with the [[54th Massachusetts Regiment]].... It wasn't until Pennsylvania really got into a tight situation and needed as many troops as possible that [[Andrew Gregg Curtin|Gov. Andrew Curtin]] noticed the number of blacks heading elsewhere to enlist.}}
A shekara ta 2001, ta ba da lacca game da rayuwar da aikin Charles Franklin Moss, mai daukar hoto na Carlisle na farkon karni na 20 wanda aka ruwaito shi ma ya kirkiro zane don tutar jihar Pennsylvania. An gabatar da shirin ne a Cocin Baptist na Shiloh a matsayin wani ɓangare na bikin cika shekaru 133 a watan Nuwamba na wannan shekarar.
Ta ci gaba da aiki a lokacin da ta yi ritaya, ta gabatar da shirin game da "Carlisle's African American Civil War Soldiers" a Bosler Free Library a wannan birni a watan Nuwamba 2002 a matsayin wani ɓangare na shirin "One Book, Two Counties" wanda Cumberland da Dauphin counties suka tallafawa.
A shekara ta 2005, ta taka muhimmiyar rawa a bikin Carlisle na Watan Tarihin Afirka ta Amirka, ta taimaka wajen daidaita shirin Fabrairu a Ikilisiyar Baptist ta Shiloh tare da taken, "The Niagara Movement: Black Protest Reborn 1905-2005" wanda [[Sheila Y. Flemming]], dean na Makarantar Kimiyya ta Jama'a kuma farfesa na tarihi a Kwalejin Bethune-Cookman a Daytona Beach, Florida, ya yi aiki a matsayin babban mai magana.
Ta kuma yi magana a lokacin da aka keɓe alamar tarihi a shekara ta 2009 don ɗayan cibiyoyin addini na farko da za a gina a yammacin Kogin Susquehanna na Pennsylvania - Ikilisiyar Bethel AME a 131 East Pomfret Street a Carlisle - coci wanda kuma ya taka muhimmiyar rawa a cikin ayyukan Railroad na karkashin kasa a lokacin yakin basasar Amurka. Sauran masu gabatarwa a shirin Mayu 9 sun hada da: Sanata na Jihar Pennsylvania Pat Vance; magajin garin, Kirk Wilson; fastocin cocin, Rev. Troy Lynn Carr; da Barbara Harris, babban darakta na Hukumar Tarihi da Gidan Tarihi ta Pennsylvania .
A wannan shekarar, ita da mijinta sun yi bikin cika shekaru 50 da bikin aurensu yayin hidimar sake tabbatarwa wanda aka gudanar a Cocin Baptist na Shiloh a Carlisle . A fannin addini, ita da iyalinta sun kasance mambobi masu aiki na wannan coci na dogon lokaci. Baya ga yin hidima ga ikilisiyarta a matsayin mai hidima da masanin tarihin coci, ta kafa ɗakin karatu na Robert C. Gaskill na ma'aikatar, ta ba shi suna don girmama Ba'amurke na farko da aka nada a matsayin kwamandan Kwalejin Yakin Sojojin Amurka.
Bayan ta rasa mahaifinta da mahaifiyarta a 1983 da 1998, bi da bi, ta kuma tsira daga mutuwar ɗan'uwanta, Houston Bryan Perry, Jr., da mijinta, Marcus L. Hodge . Ɗan'uwanta ya mutu a ranar 9 ga watan Agusta, 2014, kuma an kwantar da shi a lambunan tunawa da Cumberland Valley bayan hidimar gida a Cocin Baptist na Shiloh a ranar 19 ga watan Agustan. Daga nan ne mijinta ya mutu a shekarar 2017 lokacin da ya mutu yana da shekaru 87 a gidansu a Carlisle a ranar 13 ga Yuli. Bayan hidimar jana'izar a Ikilisiyar Baptist ta Shiloh a ranar 19 ga Yuli, an kwantar da shi tare da cikakken girmamawar soja a lambunan tunawa da Cumberland Valley .
== Kyaututtuka ==
[[Fayil:Cover_Ruth_E._Hodge's_"Guide_to_African_American_Resources_at_the_Pennsylvania_State_Archives"_(pub._2000).jpg|thumb|Rufin gaba, Ruth E. Hodge's Guide to African American Resources a Pennsylvania State Archives (wanda aka buga, 2000).]]
Ruth E. Hodge ta kasance mai karɓar girmamawa da yawa a lokacin rayuwarta, gami da:
* Babban Alumnus, Kwalejin Lycoming (1983); da kuma
* Kyautar Masana Tarihin Mata Baƙar fata, Masana Tarihi na Mata Baƙarƙashiya, Washington, DC (1993).
Bugu da kari, an kira ta daya daga cikin "Carlisle's Finest" a cikin 1991 ta hanyar ''Carlisle Evening Sentinel'' .
== Littattafai ==
* Hodge, Ruth E. ''[https://shoppaheritage.com/products/guide-african-american-resources-state-archives Jagora ga albarkatun Afirka ta Amirka a Tarihin Jihar Pennsylvania]''. Harrisburg, Pennsylvania: Commonwealth of Pennsylvania, Pennsylvania Tarihi da Gidan Tarihi, 2000. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-8927-1087-4|978-0-8927-1087-4]]
Ta kuma ba da gudummawa ga abun ciki don kayan aiki iri-iri da aka kirkira a madadin ma'aikatanta a tsawon shekaru, da kuma jerin wallafe-wallafen da Kamfanin Tarihin Gundumar Cumberland ya samar, gami da: Shekaru 250 na Fasaha; Al'ummomin Bangaskiya: Tarihin Addini na Cumberland County; da Tarihin Pictorial .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1937]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
k0cf6vztdmbr0p4sxjb50r1jib2n6i4
Sussan Tahmasebi
0
96986
973568
618049
2026-10-30T05:30:13Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973568
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Sussan Tahmasebi''' (Persian) babbar mai ba da shawara kan kare hakkin mata ce kuma gwani daga [[Iran]].<ref>{{Cite web |last=Ardalan |first=Davar |title=Iranian Women Demand Change |url=https://www.npr.org/sections/sundaysoapbox/2009/06/women_rights_factors_in_irans.html |access-date=May 28, 2019 |website=NPR}}</ref> Ayyukanta sun mayar da hankali kan inganta haƙƙin mata da zaman lafiya a Gabas ta Tsakiya da Arewacin Afirka da Asiya.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Tahmasebi ne a [[Tehran]] ga mahaifin Iran da mahaifiyar ta Amurka. Iyalin sun yi ƙaura zuwa Amurka a cikin 1978 a cikin jagorancin juyin juya halin Iran. Tahmasebi ta koma Iran a 1999 inda ta zauna sama da shekaru goma, inda ta shiga cikin al'ummar farar hula ta Iran da ƙungiyar mata ta Iran.
== Ayyuka ==
Tahmasebi ita ce co-kafa kuma Babban Darakta na [https://femena.net/ Femena], kungiyar da ke tallafawa mata masu kare hakkin dan adam, kungiyoyinsu da ƙungiyoyin mata a Gabas ta Tsakiya da Arewacin Afirka da yankunan Asiya. Tahmasebi babbar masani ce kan halin da mata ke ciki a Iran da Gabas ta Tsakiya . Ita ce memba mai kafa Kamfen ɗin Sa hannu Miliyan Ɗaya, wani yunkuri na ƙauyuka da ke aiki don kawo ƙarshen dokokin nuna bambanci ga jinsi a Iran. <ref> name=":1">{{Cite web |title=Change for Equality {{!}} About "One Million Signatures Demanding Changes to Discriminatory Laws" |url=https://www.we-change.org/english/spip.php?article18 |access-date=2020-04-20 |website=www.we-change.org}}</ref><ref> name=":2">{{Cite web |last=Tahmasebi |first=Sussan |title=How US Sanctions Impede the Women’s Movement in Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/how-us-sanctions-impede-the-women-s-movement-in-iran |access-date=May 28, 2019 |website=Atlantic Council |publisher=Atlantic Council Blogs}}</ref> Yayinda yake a Iran Tahmasebi ya kuma yi aiki don tallafawa ci gaban al'ummar farar hula ta Iran. Don wannan dalili ta kafa Cibiyar Horar da Nazarin CSO ta Iran kuma ta yi aiki a matsayin memba na kwamitin. <ref>{{Cite web |date=2010-10-08 |title=Sussan Tahmasebi, Iran |url=https://www.hrw.org/news/2010/10/08/sussan-tahmasebi-iran |access-date=2020-04-20 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sussan Tahmasebi-Iran: Women's Rights Defenders Defy Repression |url=https://www.amnesty.org/download/Documents/MDE130222008ENGLISH.PDF |access-date=May 19, 2019 |website=Amnesty International}}</ref> A Amurka ta ci gaba da aikinta don inganta haƙƙin mata da ƙarfafa al'ummar farar hula tare da fadada mayar da hankali ga yankin MENA / Asiya. Ta yi aiki a matsayin Darakta na yankin MENA / Asiya a Cibiyar Ayyukan Jama'a ta Duniya (2011-2017), ƙungiyar da ke mai da hankali kan inganta zaman lafiya da haƙƙin mata, wanda ta kafa.<ref>{{Cite web |title=Important Changes at ICAN |url=https://www.icanpeacework.org/2017/09/06/ican-sussan-tahmasebi/ |access-date=May 28, 2019 |website=ICAN}}</ref> Kafin ta koma Iran, ta yi aiki a Amurka don inganta lafiyar haihuwa ta mata da lafiyar uwa da yara.
Tahmasebi ba mazaunin ba ne a Democracy for the Arab World Now (Dawn), <ref>{{Cite web |title=Sussan Tahmasebi |url=https://dawnmena.org/experts/sussan-tahmasebi/ |access-date=2023-07-07 |website=DAWN |language=en-US}}</ref> memba ne na kwamitin Doria Feminist Fund <ref>{{Cite web |title=About us |url=https://www.doriafeministfund.org/about-us |access-date=2023-07-07 |website=www.doriafeministfund.org}}</ref> kuma yana cikin Kwamitin Ba da Shawara na Human Rights Watch MENA. <ref>{{Cite web |date=2015-05-11 |title=Middle East and North Africa Division |url=https://www.hrw.org/about/people/advisory-committee/middle-east-and-north-africa-division |access-date=2023-07-07 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510003113/https://www.hrw.org/about/people/advisory-committee/middle-east-and-north-africa-division |archive-date=2019-05-10 |url-status=dead}}</ref>
=== Kamfen ɗin Sa hannu Miliyan Ɗaya ===
Tahmasebi ta kasance memba ne na kafa Kamfen ɗin Sa hannu Miliyan Ɗaya, wani yunkuri na asali da nufin tattara sa hannu miliyan ɗaya da ke neman kawo ƙarshen nuna bambanci na doka ga mata. Ta yi aiki a matsayin edita na shafin Ingilishi na Kamfen ɗin . <ref> name=":1">{{Cite web |title=Change for Equality {{!}} About "One Million Signatures Demanding Changes to Discriminatory Laws" |url=https://www.we-change.org/english/spip.php?article18 |access-date=2020-04-20 |website=www.we-change.org}}</ref> An dakatar da Tahmasebi sau da yawa daga tafiya, an yi mata tambayoyi kuma an kama ta dangane da kokarin da take yi na inganta daidaiton jinsi kuma a matsayin memba na Kamfen ɗin Sa hannu Miliyan Daya.<ref> name=":2">{{Cite web |last=Tahmasebi |first=Sussan |title=How US Sanctions Impede the Women’s Movement in Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/how-us-sanctions-impede-the-women-s-movement-in-iran |access-date=May 28, 2019 |website=Atlantic Council |publisher=Atlantic Council Blogs}}</ref> Tare da sauran masu fafutuka an kama ta a ranar 4 ga Maris, 2007. <ref name=":3">{{Cite web |date=8 October 2010 |title=Sussan Tahmasebi, Iran |url=https://www.hrw.org/news/2010/10/08/sussan-tahmasebi-iran |access-date=28 November 2017 |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> Daga baya aka yanke mata hukuncin shekaru 2 a kurkuku, tare da dakatar da watanni 18 na tsawon shekaru 5. <ref>name=":4">{{Cite web |title=Meet Sussan Tahmasebi, Iran |url=https://nobelwomensinitiative.org/meet-sussan-tahmasebi-iran/ |access-date=May 28, 2019 |website=Nobel Women's Initiative}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Sussan Tahmasebi ta sami lambar yabo ta Alison Des Forges ta Human Rights Watch don Babban Ayyuka a cikin 2010 da 2011. <ref> name=":3">{{Cite web |date=8 October 2010 |title=Sussan Tahmasebi, Iran |url=https://www.hrw.org/news/2010/10/08/sussan-tahmasebi-iran |access-date=28 November 2017 |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 February 2017 |title=Iranian president criticised for all-male delegation to meet Swedes |url=https://www.theguardian.com/world/2017/feb/13/iranian-president-criticised-all-male-delegation-swedes-hassan-rouhani |access-date=28 November 2017 |publisher=[[The Guardian]]}}</ref> A shekara ta 2011 an kuma gane ta a matsayin daya daga cikin "Mata 150 da ke girgiza Duniya" ta hanyar Newsweek . <ref name=":4">{{Cite web |title=Meet Sussan Tahmasebi, Iran |url=https://nobelwomensinitiative.org/meet-sussan-tahmasebi-iran/ |access-date=May 28, 2019 |website=Nobel Women's Initiative}}</ref> Ayyukanta na tallafawa haƙƙin mata an nuna su a matsayin wani ɓangare na nune-nunen dindindin a kan ƙungiyar haƙƙin ɗan adam ta duniya "A Spark Of Conviction" a Cibiyar Kula da 'Yancin Bil'adama da 'Yanci ta Kasa, a [[Atlanta]], GA . <ref>{{Cite web |title=The Global Human Rights Movement: A Spark of Conviction |url=https://www.civilandhumanrights.org/exhibit/global-human-rights/ |website=The Center for Civil and Human Rights |access-date=2025-03-21 |archive-date=2020-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930062221/https://www.civilandhumanrights.org/exhibit/global-human-rights/ |url-status=dead }}</ref> Cibiyar Kula da 'Yancin Bil'adama da 'Yanfin Dan Adam ta Kasa ta girmama Tahmasebi tare da lambar yabo ta 2016 "Power to Inspire".<ref>{{Cite web |title=ICAN’s Sussan Tahmasebi Receives the 2016 Power to Inspire Award |url=https://www.icanpeacework.org/2016/05/02/sussan-tahmasebi-receives-power-to-inspire-award/ |access-date=May 28, 2019 |website=ICAN}}</ref> Har ila yau, a cikin 2016, aikin Tahmasebi na tallafawa haƙƙin mata da zaman lafiya a yankin MENA da Asiya ya sami amincewar Ƙungiyar 'Yancin Mata a Ci Gaban (AWID). Ɗaya daga cikin "masu gwagwarmaya 12 da suka sa ka yi fatan don makomar mata ba tare da Fundamentalism ba" an girmama aikin majagaba na Tahmasebi a madadin mata, tare da 'yan gwagwarmayar kare hakkin dan adam [[Zainah Anwar]] da [[Dawn Cavanagh]] da sauransu.<ref>{{Cite web |title=12 activists who will make you hopeful for feminist futures without fundamentalisms |url=https://www.awid.org/news-and-analysis/12-activists-who-will-make-you-hopeful-feminist-futures-without-fundamentalisms |website=AWID}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
0p10aqff9rzm7ttf450lys9k6e06ghe
Robinah Nabbanja
0
97735
973334
608330
2026-10-29T12:34:15Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973334
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Robinah Nabbanja''' (an Haife ta a ranar 17 ga watan Disamba 1969) malama ce kuma 'yar siyasa 'yar ƙasar Uganda wacce ke aiki a matsayin Firayim Minista na [[Uganda]], wacce aka gabatar da ita a ofishin a ranar 8 ga watan Yuni 2021. Majalisar ta tabbatar da ita a ranar 21 ga watan Yuni 2021. <ref>{{Cite web |title=Xinhua world news summary at 1530 GMT, June 14 |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/269892971/xinhua-world--summary-at-1530-gmt-june-14 |access-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043133/https://www.bignewsnetwork.com/news/269892971/xinhua-world--summary-at-1530-gmt-june-14 |archive-date=2021-06-16 |url-status=dead}}</ref> Ta maye gurbin Ruhakana Rugunda, wadda aka naɗa a matsayin ''jakadiyar ayyuka na musamman a ofishin shugaban ƙasar Uganda''. Ita ce mace ta farko da ta zama Firaminista a Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=Uganda Radio Network |date=9 June 2021 |title=New Cabinet: Museveni drops Kutesa, 10 ministers |url=https://www.independent.co.ug/new-cabinet-museveni-drops-kutesa-10-ministers/ |access-date=9 June 2021}}</ref>
A baya can, ta yi aiki a matsayin Ƙaramar Ministar Lafiya na dukkan Ayyuka a cikin majalisar ministocin Uganda, tsakanin ranar 14 ga watan Disamba 2019 <ref name="2R">{{Cite web |last=Monitor Reporter |date=14 December 2019 |title=Museveni Shuffles Cabinet, Drops Muloni, Appoints Magyezi |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-shuffles-Cabinet-drops-Muloni-Nadduli-Ssekandi/688334-5386130-139sq4lz/index.html |access-date=18 December 2019 |place=Kampala}}</ref> har zuwa 3 ga watan Mayu 2021. <ref name="3R">{{Cite web |last=The Independent |date=3 May 2021 |title=President Museveni hosts cabinet farewell luncheon |url=https://www.independent.co.ug/president-museveni-dissolves-cabinet/ |access-date=9 June 2021 |place=Kampala}}</ref>
A lokaci guda tana zama zaɓaɓɓiyar 'yar majalisa mai wakiltar mazaɓar mata ta Kakumiro a majalisa ta 11 (2021-2026), rawar da ta taka a majalisa ta 10 (2016-2021). <ref name="4R">{{Cite web |last=Parliament of Uganda |date=2016 |title=Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament: Nabbanja Robinah |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=336 |access-date=30 January 2020 |publisher=[[Parliament of Uganda]] |place=Kampala}}</ref>
== Tarihi da ilimi ==
An haife ta a gundumar Kakumiro ta yau, a ranar 17 ga watan Disamba 1969. Ta halarci ''makarantar firamare ta Nkooko''. Daga nan ta yi karatu a ''St. Edward’s Secondary School Bukuumi'', a duka biyun karatunta na O-Level da A-Level, inda ta samu takardar shaidar ilimi ta Uganda da kuma Uganda Advanced Certificate of Education daga nan. <ref name="4R"/>
Tsakanin shekarun 1990 zuwa 2000, Nabbanja ta sami takaddun shaida da difloma a fannin jagoranci, gudanarwa da karatun ci gaba, daga cibiyoyi daban-daban, ciki har da [[Jami'ar shahidan Uganda|Jami'ar Shahidai Uganda]], [[Cibiyar Gudanarwa ta Uganda]], [[Jami'ar Musulunci a Uganda]] da ''Cibiyar Shugabanci ta Kyankwanzi''. [[Dimokaraɗiyya|Jami'ar Shuhada'u ta Uganda ce ta ba ta digirin ta a fannin Dimokuraɗiyya da Nazarin Ci gaba]] da Master of Arts a fannin Nazarin Ci gaba. <ref name="4R"/>
A watan Oktoba 2023, ta kammala karatun digiri na biyu a fannin Kulawa da kimantawa daga [[Jami'ar Nkumba]]. <ref>{{Cite web |last=Simon Peter Tumwine |date=26 October 2023 |title=PM Nabbanja Graduates From Nkumba University |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/pm-nabbanja-graduates-from-nkumba-university-NV_173519 |access-date=28 October 2023 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Aiki ==
Daga shekarun 1993 zuwa 1996, Nabbanja ta kasance [[Malami|malamar makaranta]] a ''Makarantar Shahida ta Uganda Kakumiro''. Daga nan ta yi aiki a matsayin Kansila, mai wakiltar ƙaramar ''hukumar Nkooko'', a yankin Kibaale a lokacin, daga shekarun 1998 zuwa 2001. A lokaci guda ta yi aiki a matsayin Sakatariyar Lafiya, Jinsi da Ayyukan Al'umma na gundumar a lokacin. <ref name="4R"/>
Sannan ta shafe shekaru goma masu zuwa (2001–2010) tana aiki a matsayin Hakimar Mazauna a gundumomin Pallisa, Busia da Budaka. A cikin shekarar 2011, ta shiga siyasar zaɓe ta Uganda ta hanyar samun nasarar tsayawa takarar Wakiliyar Mata na gundumar Kibaale a majalisar wakilai ta 9 (2011–2016). Lokacin da gundumar Kakumiro kamar yadda aka kirkira a shekarar 2016, ta tsaya takarar mazaɓar mata a sabuwar gundumar kuma ta sake yin nasara. Ita ce 'yar majalisa mai ci. <ref name="4R"/>
A cikin sauya shekar majalisar ministocin da aka yi a ranar 14 ga watan Disamba, 2019, an naɗa Nabbanja Ƙaramar Ministar Lafiya (General Duties), wacce ta maye gurbin Sarah Achieng Opendi wacce aka naɗa ƙaramar ministar ma'adinai. <ref name="2R"/> <ref name="5R">{{Cite web |last=The Edge |date=15 December 2019 |title=Kafuuzi, Nabbanja, Adoa Made Ministers Too |url=https://edge.ug/2019/12/15/kafuuzi-nabbanja-adoa-made-ministers-too/ |access-date=30 January 2020 |publisher=The Edge Uganda |place=Kampala |archive-date=1 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501220832/http://edge.ug/2019/12/15/kafuuzi-nabbanja-adoa-made-ministers-too/ |url-status=dead }}</ref> Bayan amincewar majalisar, an rantsar da ita a ranar 13 ga watan Janairu 2020. <ref name="6R">{{Cite web |last=New Vision |date=13 January 2020 |title=New ministers take office |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1513304/ministers-office |access-date=30 January 2020}}</ref>
A cikin sabuwar majalisar da aka naɗa a ranar 8 ga watan Yuni 2021, an naɗa Nabbanja Firayim Minista a cikin mambobi 82 na masunta (2021 zuwa 2026). <ref name="7R">{{Cite web |last=Daily Monitor |date=8 June 2021 |title=Full cabinet list: Jessica Alupo New Vice President |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/full-cabinet-list-jessica-alupo-new-vice-president-3430616 |access-date=9 June 2021}}</ref> <ref name="4R"/>
== Rigima ==
A watan Disamba 2021, yayin zaɓen LC5 a Kayunga, Robinah Nabbanja ta tafi yakin neman zaɓe na kwanaki 5 kuma an zarge ta da bayar da cin hancin UGX: 4,000 don zaɓen ɗan takarar NRM Andrew Muwonge. <ref>{{Cite web |last=Uganda Radio Network |date=17 December 2021 |title=NRM's Muwonge declared winner of Kayunga by-election |url=https://observer.ug/news/headlines/72208-nrm-s-muwonge-declared-winner-of-kayunga-by-election |access-date=28 October 2023 |website=[[The Observer (Uganda)]]}}</ref>
== Duba kuma ==
* Gwamnatin Uganda
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1969]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
pdkwozlbai1did0qi833ojl83utocat
The Suffragist (Jarida)
0
97944
973706
946573
2026-10-30T11:38:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973706
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
''The Suffragist'' wata jarida ce ta mako-mako da Ƙungiyar Mata masu Zabe (''Congressional Union for Woman Suffrage'') ta buga a 1913 don bunkasa sha'anin [[Zaɓen Mata|Zaɓe na Mata]]. An fara hasashen jaridar a matsayin ƙaramin ƙasida ta Ƙungiyar Majalisa (CU), sabuwar abokiyar alaƙa ta Ƙungiyar Zabe ta Mata ta Amirka (NAWSA), wadda a cikin 1917 ta zama NWP. Ya bunkasa zuwa jaridar makao-mako mai shafi takwas lokacin da ta fara fitowa a ranar 15 ga Nuwamba 1913.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Lumsden |first=Linda |date=September 1995 |title=Suffragist: The Making of a Militant |url=https://archive.org/details/sim_journalism-and-mass-communication-quarterly_autumn-1995_72_3/page/525 |journal=Journalism & Mass Communication Quarterly |volume=72 |issue=3 |pages=525–538 |doi=10.1177/107769909507200304 |issn=1077-6990 |s2cid=145011553}}</ref>
Alice Paul ta fara tare da Rheta Childe Dorr a matsayin editan sa na farko, burinta shine yada labaran siyasa na mata da kuma ci gaba da motsi zuwa ga gyara. Jaridar ta bai wa mawallafinta wata hanya ta sadarwa kai tsaye da juna da magoya bayanta ba tare da manyan kafafen yada labarai ba. A cikin shekaru shida da aka buga, littafin ya taka muhimmiyar rawa wajen samun nasarar gwagwarmayar zabe. <ref name=":0">{{Cite journal |last=Lumsden |first=Linda |date=September 1995 |title=Suffragist: The Making of a Militant |url=https://archive.org/details/sim_journalism-and-mass-communication-quarterly_autumn-1995_72_3/page/525 |journal=Journalism & Mass Communication Quarterly |volume=72 |issue=3 |pages=525–538 |doi=10.1177/107769909507200304 |issn=1077-6990 |s2cid=145011553}}</ref>
''Suffragist'' ya rubuta zanga-zangar da kama a asusun labarai da editoci. Tare da zane-zane na siyasa, zane-zane, hotuna, kasidu, da wakoki duk sun zama na'urorin bayar da shawarwari a cikin takarda. <ref name=":0"/> Murfin kowane fitowa yawanci yana nuna zane mai cikakken shafi. Mawallafin Nina Allender ta zana mafi yawan waɗannan. Allender ya gabatar da sabon hoto na dan takarar a matsayin matashi da kyau na jiki, da kuma ƙarfin hali da basira. Shafi na uku na ''The Suffragist'' ya ƙunshi rubutun gyare-gyaren da aka tsara na zaɓen tarayya da aƙalla edita ɗaya. <ref name=":1" />
A cikin 1917, lokacin da Jam'iyyar Mata ta Kasa (NWP) ta fara zabar Fadar White House kuma aka kama ta, jaridar ta zama haske ga jama'a game da yadda ake mu'amala da waɗannan mutane na siyasa. A cikin 1914, Alice Paul da Lucy Burns sune masu gyara ta, kuma daga baya a cikin 1917 Edith Houghton Hooker ya zama editan sa na hukuma.
Jaridar ta daina bugawa bayan da aka yi kwaskwarima na goma sha tara ga kundin tsarin mulkin Amurka da ya ba wa mata damar kada kuri'a. Ya buga fitowarsa ta ƙarshe a cikin Janairu 1921. <ref>{{Cite book|edition=Therese L.}}</ref> Bayan wucewar Kwaskwarima na sha tara a cikin 1919, ya sake samun bugawa a matsayin ''Daidaitacce,'' Mujallar Jam'iyyar Mata ta Kasa daga 1923 har zuwa 1954. Mujallar ta yi aiki iri ɗaya kamar ''The Suffragist.'' Har yanzu, an mayar da hankalinsa musamman kan Gyaran Haƙƙin Daidaita da sauran kuɗaɗen da suka shafi mata, gami da dokar ƙwadago, batutuwan ƙasa, da sabis na juri. <ref>{{Cite web |date=17 February 1923 |title=EQUAL RIGHTS. VOL. 1, NO. 1. FEBRUARY 17, 1923 |url=https://lewissuffragecollection.omeka.net/items/show/2187 |website=Lewis Suffrage Collection}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Ehrenberg |first=Ronald |date=October 1985 |title=Workers' Rights: Rethinking Protective Labor Legislation |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1715&context=articles |location=Cambridge, MA |doi=10.3386/w1754 |s2cid=166652606 |hdl-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003011329/http://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1715&context=articles |archive-date=2015-10-03 |access-date=2025-03-28 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suffragist Newspapers |url=http://www.sewallbelmont.org/collectionitems/suffragist-newspapers/ |access-date=17 December 2013 |publisher=Sewall-Belmont House & Museum |archive-date=17 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217001402/http://www.sewallbelmont.org/collectionitems/suffragist-newspapers/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suffrage Journals |url=http://womansuffragememorabilia.com/woman-suffrage-memorabilia/suffrage-journals/ |access-date=17 December 2013 |publisher=womansuffragememorabilia.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The suffragist : official weekly newspaper of the Congressional Union for Woman Suffrage |url=https://catalyst.library.jhu.edu/catalog/bib_1391631 |access-date=17 December 2013 |publisher=catalyst. Johns Hopkins Library |archive-date=9 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709155707/https://catalyst.library.jhu.edu/catalog/bib_1391631 |url-status=dead }}</ref><gallery>
Fayil:Nina_E_Allender_at_desk.jpg|alt=Nina Allender, Cartoonist for The Suffragist.| Nina Allender, Mawallafin Cartoon na ''The Suffragist.''
Fayil:Alice_Paul_(1915)_by_Harris_&_Ewing.jpg|alt=Alice Paul, Founder of The Suffragist.| Alice Paul, wanda ya kafa ''The Suffragist.''
Fayil:DORR,_MRS._RHETA_C.,_SUFFRAGIST._WITH_FIRST_EDITION_OF_'THE_SUFFRAGIST'_LCCN2016865037.tif|alt=Rheta Childe Dorr, First editor of The Suffragist.| Rheta Childe Dorr, editan farko na ''The Suffragist.''
Fayil:Lucy_Burns_1913.jpg|alt=Lucy Burns, Editor of The Suffragist.| Lucy Burns, Editan ''The Suffragist.''
Fayil:Sue_S._White_158006v.jpg|alt=Sue Shelton White, Editor of The Suffragist, circa 1920| Sue Shelton White, Editan ''The Suffragist'', kusan 1920
</gallery>
== Duba kuma ==
* Hotunan zaben mata
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Jaridun da aka kafa a1]]
0gzznvwn9uxxui0em0zgi107fqo56jp
Sa'an nan kuma
0
99143
973382
901085
2026-10-29T16:12:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973382
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Thenjiwe '''Moseley''' an haife ta Thenjiwe Maphumulo a ranar 29 ga Satumba 1977 'yar wasan kwaikwayo ce ta Afirka ta Kudu, 'yar wasan kwaikwayon, mai kula da bukukuwan kuma ɗan kasuwa wanda ya samo asali ne daga [[KwaMashu]], [[Durban]] . A sana'a, an san ta da suna Thenjiwe . Ta kirkiro kuma ta yi aiki a cikin ''Alkalin Thenjiwe Khambule'' da Meet the Khambules wanda aka watsa a kan Moja Love . Ita jakada ce mai kyau ga Gidauniyar Embrace ta Kudancin Afirka, [[Toronto]] da Babban Tasiri, Durban . Har ila yau, ita ce mai kirkirar abun ciki na YouTube kuma mai tasiri, bayan da aka shahara da zane-zanen da ta sanya a kafofin sada zumunta.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Thenjiwe a ranar 29 ga Satumba 1977 a zamanin wariyar launin fata [1] ga iyayen matasa, Thenene Sipho Langa da Nonhlanhla Viera Maphumulo . An haife ta ne a Kwamashu, G Section, KwaZulu-Natal ta kakanta Joshua Bhekokwakhe Maphumulo, mai fafutukar siyasa, da Agnes Ntombizodwa Maphumulo.
Saboda tashe-tashen hankulan siyasa da ake fama da su a kasar nan da kuma yadda kakanta ke shiga gwagwarmayar, sai ta rika sauya sheka daga wannan makaranta zuwa waccan. Ta yi karatun sakandare a Northmead Secondary School sannan ta shiga [[Jami'ar Fasaha ta Durban|Natal Technical College]] (Natal Teknikon) wacce a yanzu [[Jami'ar Fasaha ta Durban|take Jami'ar Fasaha ta Durban]] inda ta kammala karatun Arts a 1998. <ref> name=":0">{{Cite web |title=Thenjiwe Moseley - Parkers Comedy and Jive |url=http://parkerscomedy.com/comedians/36-thenjiwe-moseley |access-date=2019-11-27 |website=parkerscomedy.com}}</ref> Bayan kammala karatun, ta jira damar yin wasan kwaikwayo a banza <ref> name=":3">{{Cite web |title=Hire Thenjiwe Moseley. For Corporates, Exclusive Functions and Special Events. |url=https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |access-date=2019-12-11 |website=www.corporate-comedians.co.za |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127093015/https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |archive-date=2024-11-27 |url-status=dead}}</ref> saboda ba za ta iya ba da wakili ba ko kuma ta tafi zama a Johannesburg <ref>{{Cite web |last=Kekana |first=Chrizelda |date=2 August 2018 |title=Thenjiwe Moseley cementing her place in Imbewu |url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/lifestyle/2018-08-02-thenjiwe-moseley-cementing-her-place-in-imbewu/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-11 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> don haka, a cikin 2001, ta tafi [[Tarayyar Amurka|Amurka]], inda ta zauna tsawon shekaru biyu, tana aiki a matsayin au pair, <ref> name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=29 August 2017 |title=Expect a blast with 'Hurricane Thenjiwe' |url=https://www.pressreader.com/south-africa/the-herald-south-africa/20170829/281968902819879 |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-10 |via=PressReader}}</ref> yayin da take karatun Gudanar da Kasuwanci a Kwalejin Al'umma ta Montgomery County a Pennsylvania. <ref>name=":7">{{Cite web |title=comedy cv - the UK's largest collection of comedians biogs and photos |url=https://www.comedycv.co.uk/thenjiwemoseley/index.html |access-date=2019-12-15 |website=www.comedycv.co.uk |archive-date=2019-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117174420/https://www.comedycv.co.uk/thenjiwemoseley/index.html |url-status=dead }}</ref> Daga baya ta koma [[Birtaniya|Burtaniya]], tana zaune a can na tsawon shekaru 12, a lokacin ta karanta fannin shari'a, ta fara sauke karatu daga Jami'ar London tare da difloma a fannin shari'a a 2006 sannan daga baya ta sami digiri na uku daga Jami'ar Metropolitan London a 2009.
== Ayyuka ==
=== Lauyan ===
Bayan kammala karatunsa daga Makarantar Shari'a, Thenjiwe ya yi aiki a matsayin lauyan shige da fice daga 2010 zuwa 2015.
=== Mai wasan kwaikwayo ===
Bayan da ita da abokan aikinta suka yi farin ciki a kotu <ref> name=":3">{{Cite web |title=Hire Thenjiwe Moseley. For Corporates, Exclusive Functions and Special Events. |url=https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |access-date=2019-12-11 |website=www.corporate-comedians.co.za |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127093015/https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |archive-date=2024-11-27 |url-status=dead}}</ref> a cikin 2013, sai suka tafi yin bikin a wani mashaya wanda ya faru don karbar bakuncin dare mai ban dariya. An yi ƙarfin hali ta yi kuma ta yi minti biyar a kan mataki kuma mai binciken baiwa ya lura da ita.<ref name=":5">{{Cite web |last=Ndlangisa |first=Amanda |date=5 August 2016 |title=Thenjiwe Moseley talks about women in comedy |url=https://www.w24.co.za/TrueLove/Archive/thenjiwe-moseley-talks-about-women-in-comedy-20170728 |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-14 |website=W24}}</ref> Daga baya ta yi murabus daga aikinta a watan Nuwamba 2015 don mayar da hankali kan aikinta na wasan kwaikwayo. Ta sami wasanni a cikin 'yan kungiyoyi. Ayyukanta na farko sun kasance a gidan wasan kwaikwayo na Wokingham . <ref> name=":0">{{Cite web |title=Thenjiwe Moseley - Parkers Comedy and Jive |url=http://parkerscomedy.com/comedians/36-thenjiwe-moseley |access-date=2019-11-27 |website=parkerscomedy.com}}</ref> A shekara ta 2013, ta yi gasa a cikin Funny Woman Awards a Ƙasar Ingila, kuma bayyanar ta sanya mai wasan kwaikwayo [[Celeste Ntuli]] sanarwa kuma ta gayyace ta ta zama aikin buɗewa ga wasan kwaikwayon mata ɗaya, Myself . <ref name=":6">{{Cite web |date=2013-09-16 |title=Funny Women Awards 2013 Finalist - Tevashnee |url=https://funnywomen.com/2013/09/16/funny-women-awards-2013-finalist-tevashnee/ |access-date=2019-12-11 |website=Funny Women |language=en-GB |archive-date=2024-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114210226/https://funnywomen.com/2013/09/16/funny-women-awards-2013-finalist-tevashnee/ |url-status=dead }}</ref> Wannan ya buɗe ƙofofi don ƙarin damar yin aiki a Afirka ta Kudu. Amma ramukan minti biyar da ake bayarwa ba za su iya tabbatar da sauyawa daga Ingila ba.
Da yake an raina ta a matsayin mace mai wasan kwaikwayo, <ref> name=":5">{{Cite web |last=Ndlangisa |first=Amanda |date=5 August 2016 |title=Thenjiwe Moseley talks about women in comedy |url=https://www.w24.co.za/TrueLove/Archive/thenjiwe-moseley-talks-about-women-in-comedy-20170728 |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-14 |website=W24}}</ref> Thenjiwe ta yanke shawarar amfani da kafofin sada zumunta don inganta abubuwan da take ciki.
A watan Fabrairun 2015, ta shiga [[YouTube]], daga baya ta sanya hotunan bidiyo na wasan kwaikwayo wanda ya sa ta shahara.<ref> name=":4">{{Cite web |last=Kekana |first=Chrizelda |date=9 August 2018 |title=Thenjiwe Moseley is making international money moves in comedy |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-08-09-thenjiwe-moseley-is-making-international-money-moves-in-comedy/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-11-27 |website=Times LIVE |language=en-ZA}}</ref>
Tsakanin 2015 da 2016, ta bayyana a matsayin baƙon wasan kwaikwayo a cikin Season 1 na Bantu Hour a kan SABC 2.<ref> name=":9">{{Cite web |title=The Bantu Hour {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=3329&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
A cikin 2016, tare da [[Celeste Ntuli]], [[Tumi Morake]], Noko Moswete, Nina Hastie da Tracey-Lee Oliver, ta yi wasan kwaikwayo na mata Bitches Be Back . <ref>{{Cite web |last=Journalist |first=The |date=2016-01-19 |title=Bitches Be Back 2016! |url=https://www.zkhiphani.co.za/bitches-be-back-2016/ |access-date=2019-12-18 |website=Online Youth Magazine {{!}} Zkhiphani.com |language=en-US}}</ref>
A watan Maris na shekara ta 2018, ta yi wasan kwaikwayo a bikin Magners International Comedy a [[Tailan|Thailand]], [[Vietnam]] da [[Filipin|Philippines]]. <ref>{{Cite web |title=Magners Comedy - THENJIWE MOSELEY |url=https://bangkok.oneplace.events/nightlife/magners-comedy-thenjiwe |access-date=2019-12-15 |website=bangkok.oneplace.events |language=en }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A watan Agusta, ta gabatar da wani wasan kwaikwayo a [[Eswatini]] mai suna Laugh Goes On kuma a watan Disamba, ta yi a 4th Annual Durban Comedy Festival a Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite web |last=Msibi |first=Nondumiso |date=13 August 2018 |title=EMBRACE COUNTRY'S NAME CHANGE - SA'S THENJIWE |url=http://www.times.co.sz/feed/entertainment/119669-embrace-country%E2%80%99s-name-change-sa%E2%80%99s-thenjiwe.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215085611/http://www.times.co.sz/feed/entertainment/119669-embrace-country%25E2%2580%2599s-name-change-sa%25E2%2580%2599s-thenjiwe.txt |archive-date=15 December 2019 |access-date=15 December 2019 |website=Times of Swaziland |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Walford |first=Lauren |date=2018-12-11 |title=Durban's biggest annual comedy festival returns |url=https://bereamail.co.za/145326/durbans-biggest-annual-comedy-festival-returns-2/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-15 |website=Berea Mail}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dennis |first=Michelle |date=2018-12-05 |title=Durban's BIGGEST annual Comedy Festival is back! |url=https://highwaymail.co.za/308005/durbans-biggest-annual-comedy-festival-back/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-15 |website=Highway Mail}}</ref>
A watan Mayu 2019, Thenjiwe, Mark Banks, Alfred Adriaan da Eugene Khozawas sun kasance wani ɓangare na All Star Tour na Afirka ta Kudu a [[Sydney]] da [[Perth]], Australia. Daga baya a cikin wannan watan ta kasance mai gabatarwa a ''Combo Comedy Show Fest'' a Carnival City . <ref>{{Cite web |last=Bambalele |first=Patience |date=24 May 2019 |title=Thenjiwe returns to make SA fans laugh |url=https://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2019-05-24-thenjiwe-returns-to-make-sa-fans-laugh/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-11 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> A watan Yuni, ta yi wasan kwaikwayo a wasan kwaikwayo na Eswatini Must Laugh a Eswatini . <ref>{{Cite web |last=Dube |first=Dudu |date=23 June 2019 |title=Times Of Swaziland |url=http://www.times.co.sz/entertainment/124137-%E2%80%98eswatini-must-laugh%E2%80%99-a-hit.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217170033/http://www.times.co.sz/entertainment/124137-%25E2%2580%2598eswatini-must-laugh%25E2%2580%2599-a-hit.html |archive-date=2019-12-17 |access-date=2019-12-15 |website=Times of Swaziland |url-status=dead }}</ref> A watan Agusta, ta yi a Sarakuna da Sarauniya na Comedy: Women's Day Edition . <ref>{{Cite web |last=Thangevelo |first=Debashine |date=4 August 2019 |title=My Joburg: Thenjiwe Moseley ready to rock 'Kings & Queens of Comedy' {{!}} IOL Entertainment |url=https://www.iol.co.za/entertainment/celebrity-news/local/my-joburg-thenjiwe-moseley-ready-to-rock-kings-and-queens-of-comedy-30228741 |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-11-27 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2023, ta lashe ''King Gong Comedy'' a The Comedy Store (London) kuma a watan Mayu, ta lashe The Black Out a Up the Creek (kulob din wasan kwaikwayo). <ref>{{Cite web |title=Thenjiwe |url=https://www.mirthcontrolcomedy.com/thenjiwe.html |access-date=16 August 2023 |website=Mirth Control }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A watan Agustan 2023, Ta yi a bikin Edinburgh Festival Fringe a karo na farko a cikin wani wasan kwaikwayon da ake kira The Mandela Effect . <ref>{{Cite web |title=Thenjiwe - The Mandela Effect |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/thenjiwe.html |access-date=16 August 2023 |website=British Comedy Guide }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Thenjiwe ta fara fitowa a matsayin Doris a cikin The Road a shekarar 2015.<ref> name=":4">{{Cite web |last=Kekana |first=Chrizelda |date=9 August 2018 |title=Thenjiwe Moseley is making international money moves in comedy |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-08-09-thenjiwe-moseley-is-making-international-money-moves-in-comedy/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-11-27 |website=Times LIVE |language=en-ZA}}</ref><ref> name=":10">{{Cite web |title=The Road {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=3285&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
A cikin 2017, Thenjiwe ya yi aiki a cikin jerin wasan kwaikwayo na TV, The Harvest, a matsayin Zodwa . <ref> name=":4">{{Cite web |last=Kekana |first=Chrizelda |date=9 August 2018 |title=Thenjiwe Moseley is making international money moves in comedy |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-08-09-thenjiwe-moseley-is-making-international-money-moves-in-comedy/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-11-27 |website=Times LIVE |language=en-ZA}}</ref> A cikin wannan shekarar, ta yi aiki a fina-finai biyu na [[Nollywood]]; 10 Days in Sun City a watan Yuni da kuma The Accidental Spy a watan Disamba. <ref>name=":8">{{Cite web |title=Pictures from the set of Ay Makun's 10 Days in Sun City {{!}} Nolly Silver Screen |url=http://nollysilverscreen.com/2017/02/17/pictures-from-the-set-of-ay-makuns-10-days-in-sun-city/ |access-date=2019-12-15 |language=en-US |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324023055/https://nollysilverscreen.com/2017/02/17/pictures-from-the-set-of-ay-makuns-10-days-in-sun-city/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kareem |first=Tolu |date=20 October 2017 |title=#NTA: Ramsey Nouah & Ayo Makun Take On Action-Comedy In 'The Accidental Spy'! {{!}} Xplorenollywood |url=https://xplorenollywood.com/nta-ramsey-nouah-ayo-makun-take-on-action-comedy-in-the-accidental-spy/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-15 |website=Xplore Nollywood |language=en-US}}</ref>
A cikin 2018, ta yi aiki a matsayin Thenjiwe "Mthandazi" Mvelase, annabiya mara aiki a ''Imbewu'' . <ref> name=":4">{{Cite web |last=Kekana |first=Chrizelda |date=9 August 2018 |title=Thenjiwe Moseley is making international money moves in comedy |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-08-09-thenjiwe-moseley-is-making-international-money-moves-in-comedy/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-11-27 |website=Times LIVE |language=en-ZA}}</ref>
A cikin 2019, ta yi aiki a cikin fim mai ban tsoro na Afirka ta Kudu, Uncovered . <ref>name=":11">{{Cite web |last= |first= |date=12 August 2019 |title=GRIPPING LOCAL THRILLER UNCOVERED COMES TO STER-KINEKOR THIS AUGUST |url=https://www.sterkinekor.com/news/detail/3625 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127085322/https://www.sterkinekor.com/news/detail/3625 |archive-date=2024-11-27 |access-date=2019-12-18 |website=Ster-Kinekor |url-status=dead }}</ref><ref>name=":12">{{Cite web |last=Mabaso |first=Nanu |date=2018-10-12 |title=Film Culture in KZN gets a Boost |url=http://afropolitanexplosiv.co.za/2018/10/12/kznfilm/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218044826/http://afropolitanexplosiv.co.za/2018/10/12/kznfilm/ |archive-date=2019-12-18 |access-date=2019-12-18 |website=Afropolitan Explosiv |language=en-US |url-status=dead }}</ref>
=== Mai karɓar bakuncin ===
Thenjiwe ya kasance Mc a Tarayyar Afirka a Belgium da Ma'aikatar Ciniki da Masana'antu a Pretoria . <ref>name=":7">{{Cite web |title=comedy cv - the UK's largest collection of comedians biogs and photos |url=https://www.comedycv.co.uk/thenjiwemoseley/index.html |access-date=2019-12-15 |website=www.comedycv.co.uk |archive-date=2019-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117174420/https://www.comedycv.co.uk/thenjiwemoseley/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 April 2016 |title='Mother' pleads for Beyonc to return to Durban home |url=https://www.enca.com/life/entertainment/mother-beyonce-was-born-durban |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-17 |website=eNCA |language=en }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A shekara ta 2016, ta kasance mai sharhi a cikin wasan kwaikwayo na 10 a kan Vuzu . <ref> name=":13">{{Cite web |title=10 Over 10 {{!}} Season 4 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=2043&season=4 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Thenjiwe ya yi aure <ref> name=":3">{{Cite web |title=Hire Thenjiwe Moseley. For Corporates, Exclusive Functions and Special Events. |url=https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |access-date=2019-12-11 |website=www.corporate-comedians.co.za |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127093015/https://www.corporate-comedians.co.za/hire-comedian-thenjiwe-moseley.html |archive-date=2024-11-27 |url-status=dead}}</ref> John William Moseley a ranar 5 ga Afrilu 2004. Tare, suna da ɗa, Jack Unathi Moseley, an haife shi a ranar 22 ga Mayu 2005 a Woking Ingila. Tana zaune tare da iyalinta a Woking, Surrey amma tana yawan tafiya don nunawa zuwa Afirka ta Kudu da sauran wurare.<ref> name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=29 August 2017 |title=Expect a blast with 'Hurricane Thenjiwe' |url=https://www.pressreader.com/south-africa/the-herald-south-africa/20170829/281968902819879 |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-10 |via=PressReader}}</ref> Thenjiwe Jakadan Goodwill ne na Gidauniyar Embrace ta Kudancin Afirka, Toronto da Babban Tasiri, Durban . {{Ana bukatan hujja|date=December 2019}}Thenjiwe Kirista ne.
== Hotunan fina-finai ==
=== Fim din ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Halinsa
!Bayani
!Bayani
|-
|2014
|''Mala'ika''
|Veronica
|
| style="text-align:center;" |
|-
|2014
|''Liputsa Lami''
|Sa'an nan kuma
|
| style="text-align:center;" |<ref> name=":1">{{Cite web |title=Thenjiwe Moseley Top Secret Comedy Club Covent Garden London |url=https://thetopsecretcomedyclub.co.uk/comedians/thenjiwe-moseley/ |access-date=2019-11-27 |website=Top Secret Comedy Club |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Matsalar Iyali''
|Sa'an nan kuma
|
| style="text-align:center;" |
|-
|2015
|''Brazzaville a Johannesburg''
|Sa'an nan kuma
|
| style="text-align:center;" |
|-
|2017
|''Mai leken asiri na hadari''
|Sa'an nan kuma
|
| style="text-align:center;" |
|-
|2017
|''Kwanaki 10 a Sun City''
|Sa'an nan kuma
|
| style="text-align:center;" |<ref>name=":8">{{Cite web |title=Pictures from the set of Ay Makun's 10 Days in Sun City {{!}} Nolly Silver Screen |url=http://nollysilverscreen.com/2017/02/17/pictures-from-the-set-of-ay-makuns-10-days-in-sun-city/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324023055/https://nollysilverscreen.com/2017/02/17/pictures-from-the-set-of-ay-makuns-10-days-in-sun-city/ |archive-date=2025-03-24 |access-date=2019-12-15 |language=en-US}}</ref>
|-
|2019
|An gano shi
|Thishiwe
|
| style="text-align:center;" |<ref>name=":11">{{Cite web |last= |first= |date=12 August 2019 |title=GRIPPING LOCAL THRILLER UNCOVERED COMES TO STER-KINEKOR THIS AUGUST |url=https://www.sterkinekor.com/news/detail/3625 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127085322/https://www.sterkinekor.com/news/detail/3625 |archive-date=2024-11-27 |access-date=2019-12-18 |website=Ster-Kinekor}}</ref><ref>name=":12">{{Cite web |last=Mabaso |first=Nanu |date=2018-10-12 |title=Film Culture in KZN gets a Boost |url=http://afropolitanexplosiv.co.za/2018/10/12/kznfilm/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218044826/http://afropolitanexplosiv.co.za/2018/10/12/kznfilm/ |archive-date=2019-12-18 |access-date=2019-12-18 |website=Afropolitan Explosiv |language=en-US}}</ref>
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Nunin
!Halinsa
!Cibiyar sadarwa
!Bayani
!Bayani
|-
|2015-2016
|''Lokacin Bantu''
|Baƙon Comedian
|SABC 2
|Lokacin 1
| style="text-align:center;" |<ref> name=":9">{{Cite web |title=The Bantu Hour {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=3329&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2016
|''Hanyar''
|Doris
|Masanin sihiri na Mzansi
|Lokacin 1
| style="text-align:center;" |<ref> name=":10">{{Cite web |title=The Road {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=3285&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2016
|''10 Fiye da 10''
|Mai sharhi - Shi da kansa
|Vuzu, Mzansi MagicMasanin sihiri na Mzansi
|Lokaci na 4
| style="text-align:center;" |<ref> name=":13">{{Cite web |title=10 Over 10 {{!}} Season 4 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=2043&season=4 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2017
|''Girbi''
|Zodwa
|E.tv
|Farkon bayyanarta ya kasance a cikin Season 1, Episode 2
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Harvest {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5485&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2017
|''Karektas''
|Baƙo Mai Girma
|SABC2
|Lokaci na 1 Kashi na 4
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=#Karektas {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5490&season=1 |access-date=2019-12-18 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2018
|''Ganawa da Khambules''
|Misis Khambule
|Moja Love
|Lokacin 1
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Meet the Khambules {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5549&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2018-2019
|''Imbewu: Tsire-tsire''
|Mthandazi
|E.tv
|Lokaci na 1 da 2
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Imbewu: The Seed {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5541&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref><ref>{{Cite web |title=Imbewu: The Seed {{!}} Season 2 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5541&season=2 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|-
|2018-2019
|''Alkalin Thenjiwe Khambule''
|Alkalin Khambule
|Moja Love
|Lokaci na 1, 2 & 3
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Judge Thenjiwe Khambule {{!}} Season 1 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5533&season=1 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref><ref>{{Cite web |title=Judge Thenjiwe Khambule {{!}} Season 2 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5533&season=2 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref><ref>{{Cite web |title=Judge Thenjiwe Khambule {{!}} Season 3 {{!}} TVSA |url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?showId=5533&season=3 |access-date=2019-11-27 |website=www.tvsa.co.za}}</ref>
|}
== Kyaututtuka ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Sakamakon
|-
|2013
|Kyautar Mata Masu Farin Ciki
|
|Wanda ya kammala <ref>name=":6">{{Cite web |date=2013-09-16 |title=Funny Women Awards 2013 Finalist - Tevashnee |url=https://funnywomen.com/2013/09/16/funny-women-awards-2013-finalist-tevashnee/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114210226/https://funnywomen.com/2013/09/16/funny-women-awards-2013-finalist-tevashnee/ |archive-date=2024-11-14 |access-date=2019-12-11 |website=Funny Women |language=en-GB}}</ref>
|-
|2014
|Zaɓin Comics
|Kyautar Zaɓin Masu sauraro| {{Nom}}
|-
|2017
|Kyautar Kasuwanci Mai Girma
|Mai wasan kwaikwayo na Shekara| {{Won}}
|-
|2018
|Kyautar Simon Sabela
|Mafi kyawun Sabon Actress TV|| {{Nom}}<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/entertainment/movies/simon-sabela-film-and-television-awards-2018-nominees-announced-15610159|title=Simon Sabela Film and Television Awards 2018 nominees announced {{!}} IOL Entertainment|last=Alyssia|first=Birjalal|date=21 June 2018|website=www.iol.co.za|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-12-18}}</ref>
|-
|2018
|Kyautar Zaɓin Savanna Comics
|Kyautar Pen ta Comics| {{Nom}}<ref>{{Cite web|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/477/179375.html|title=2018 Savanna Comics' Choice Awards nominees announced|website=www.bizcommunity.com|language=en|access-date=2019-12-15}}</ref>
|-
|2018
|Masu Fim na Afirka
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo| {{Won}}
|-
|2018
|Masu Fim na Afirka
|Mafi kyawun Mawallafin Labari na asali| {{Won}}
|-
|2018
|Kyautar Simon Sabela
|Mafi kyawun Mai gabatarwa| {{Won}}
|-
|2018
|Kyautar Simon Sabela
|Mafi Kyawun Marubuci| {{Won}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
smqq9bx37itkrvp1fg83sh91tipkfw1
Nasarar Menelik II
0
101836
973400
734538
2026-10-29T18:23:07Z
M Bash Ne
12403
/* Faɗaɗa zuwa yankin Ogaden */
973400
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Yakin Menelik II''', wanda kuma aka fi sani da '''Agar Maqnat''' ( Amharic ), sun kasance jerin yaƙin neman zaɓe na ƙarshen ƙarni na 19 da Sarkin Shewa Menelik II ya jagoranta don faɗaɗa yankin daular [[Itofiya|Habasha]] .
Fitowa daga rarrabuwar kawuna na tsaunukan Abyssiniya, Menelik - wanda ya hau kan karagar mulki a 1866 - ya fara, shekaru goma bayan haka, don cin gajiyar yunƙurin ci gaban ƙasa, haɓaka kayan aikin soja, da shigo da makamai masu yawa daga ƙasashen [[Turai]] don ƙaddamar da guguwar faɗuwa da sau da yawa tashe tashen hankula a Gabas ta Tsakiya da Afirka ta Kudu 8. Waɗannan kamfen, waɗanda sojojin Amhara suka yi daga Shewa, {{Sfn|Lewis|1983}} suka yi kama da ayyukan turawa na mulkin mallaka -kamar mulkin kai tsaye, [[Turawan mulkin mallaka|yaƙin neman zaɓe]], da ƙwace ƙasa - kuma Menelik ya ba da hujja akai-akai a matsayin wani ɓangare na manufa ta wayewar Kirista. <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}</ref> <ref name=":8">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription |quote=Menelik…operated with French technicians, French map makers, French advice on the management of a standing army, and more French advice as to holding captured provinces with permanent garrisons of conscripted colonial troops.}}</ref> Tsakanin tsarin daular a yawancin yankunan kudanci shi ne tsarin ''neftenya-gabbar'', tsarin mulkin mallaka wanda ya kafa ikon Amhara a kan sabbin yankunan da aka haɗa ta hanyar tallafin filaye, [[haraji]], da aikin tilastawa . <ref name=":1">{{Cite journal |last=Keefer |first=Edward C. |date=1973 |title=Great Britain and Ethiopia, 1897–1910: Competition for Empire |url=https://www.jstor.org/stable/216612 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=6 |issue=3 |pages=468–474 |doi=10.2307/216612 |issn=0361-7882 |jstor=216612 |url-access=subscription}}</ref>
Yunkurin fadadawa da Menelik ya yi ya sa Habasha ta zama ɗaya daga cikin ƴan daulolin Afirka da ke shiga cikin [[Kasa Afrika|Scramble for Africa]] . <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}</ref> Duk da yake ta kiyaye ikonta akan mulkin mallaka na Turai - musamman ta hanyar nasara a yakin Italiya da Habasha na farko - an sami ci gaban daular ta hanyar mummunan tashin hankali da danniya wanda yawancin masana tarihi a yau suka kwatanta da [[kisan kiyashi]] . <ref>{{Cite journal |last=Mekuria Bulcha |date=2004-04-02 |title=Genocidal Violence in the Making of Nation and State in Ethiopia |url=http://dx.doi.org/10.4314/asr.v9i2.23257 |journal=African Sociological Review |volume=9 |issue=2 |pages=1–54 |doi=10.4314/asr.v9i2.23257 |issn=1027-4332}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}</ref> <ref name=":3">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription}}</ref>
Girman girma na Habasha ya karu sosai kuma ya taimaka wajen kafa gadon Menelik a matsayin wanda ya tsara kasar Habasha ta zamani. <ref>{{Cite journal |last=Selassie |first=Tsehai Brhane |year=1975 |title=The question of Damot and Wälamo |url=https://www.jstor.org/stable/41965880 |journal=Journal of Ethiopian Studies |volume=13 |issue=1 |pages=37–46 |jstor=41965880}}</ref> Dorewar gadon zamantakewa da siyasa da al'adu na wadannan mamaya na da matukar tasiri ga kafuwar kasar Habasha da alakar kabilanci, sakamakon da ke ci gaba da daidaita rikice-rikicen cikin gida na kasar zuwa yau. <ref name=":9">{{Cite journal |last=Assefa |first=Tefera |date=2022 |title=The Imperial Regimes as a Root of Current Ethnic Based Conflicts in Ethiopia |journal=Journal of Ethnic and Cultural Studies |volume=9 |issue=1 |pages=95–130 |doi=10.29333/ejecs/919 |issn=2149-1291 |jstor=48710291 |doi-access=free}}</ref>
== Fage ==
Bayan wani lokaci na rashin haɗin kai, yawancin karni na 19 ya ga sarautar sarakunan Abyssiniya biyu, Tewodros II (1855-68) da Yohannes IV (1871-89), waɗanda suka ci gaba da zama ƙasa. Sarki na uku kuma na karshe na karni, Menelik II, Sarkin Abyssinia Shewa, ya yi nasarar mayar da dukkan Arewacin Abyssinia karkashin ikonsa, daga bisani kuma ya fara fadada daular Habasha . {{Sfn|Donham|James|1986}} Daga karshen 1880s, ya aika da sojoji da ’yan mulkin mallaka a fadin yamma, kudu, da kudu maso gabas. <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFReid2022">Reid, Richard (2022-01-02). </cite></ref> A cikin ƙarnuka da suka gabata kafin wannan, al'ummar Oromo da Somaliya galibi sun yi nasara wajen ɗaukar faɗaɗa Abyssiniya. <ref name=":7">{{Cite journal |last=Greenfield |first=Richard |date=1979 |title=An Historical Introduction to Refugee Problems in the Horn |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=184654769 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=2 |issue=4 |pages=14–26 |quote=}}</ref> Mulkin daular Menelik ya kasance ƙarshen ƙarni na sojojin Abyssiniya . Sojojinsa sun fadada zuwa irin wannan matakin da ci gaba da kai hari da sace-sacen mutane ya zama jigon daular, wanda ya zama dole don sanya matasa da masu dauke da makamai su shagaltu. <ref name=":2" />
Fadadawar da Menelik ya yi ya zo daidai da zamanin da [[Kasa Afrika|Turawa suka ci gaba da yin mulkin mallaka]] a yankin Kahon Afirka, a lokacin da Daular Habasha ta samu dimbin albarkatun soji daga kasashen waje. Faransa musamman ta zuba makamai a cikin kasar a cikin shekarun 1880, tare da Rasha da Italiya; neman samun tagomashi don matsayin kariya akan daular. {{Sfn|Lewis|1983}} A lokacin farko na fadadawa Menelik a cikin 1870s, yana samun shawarar soja da taimako daga Faransa. <ref name=":3">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">Hassen, Mohammed (2022-01-02). </cite></ref> Tuwowar kayan aikin soji ya taimaka wa sarki Menelik ya yi yaƙin da ba a taɓa yin irinsa ba na mamaye da kuma faɗaɗa yankin Amhara . Sarkin sarakuna ya isar wa takwarorinsa na Turai ' aikinsa mai tsarki na wayewa' don mika fa'idar mulkin [[Kirista]] ga 'arna'. {{Sfn|Lewis|1983}}
Menelik ya zama mai rattaba hannu kan dokar Brussels ta 1890, wadda ta tsara shigar da makamai cikin nahiyar Afirka. Italiya ta dauki nauyin shigar Habasha cikin wannan aikin, wanda ya baiwa Abyssinia damar shigo da makamai "bisa doka". <ref>{{Cite book|last3=John Drysdale (historian)}}</ref> Wannan matakin ya kuma yi aiki don halalta jigilar makamai da ke gudana tsawon shekaru kafin daga Faransa. Don haka, lokacin da aka fara rikici daga baya da Italiya a lokacin yakin farko na Italo da Habasha na 1895-96, daular Habasha ta tara adadi mai yawa na makamai na zamani wanda ya ba su damar yin yaki daidai da ma'auni na Turai da kuma ci gaba da fadadawa. <ref>{{Cite journal |last=Abdi |first=Said Y. |date=January–March 1978 |title=Self-Determination for Ogaden Somalis |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00000145 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=20–25 |quote=}}</ref> Marubuciya ’yar Burtaniya Evelyn Waugh da ke kwatanta abin da ya faru a karni na sha tara ta ce:
A karkashin Menelik II, daular Habasha ta taka rawar gani sosai a cikin [[Kasa Afrika|Scramble don Afirka]] tare da ikon Turai. Duk da yake a wasu lokuta tana adawa da Turawa da ke yankin Kahon Afirka (musamman [[Italiya]] ), ta kulla yarjejeniya da yarjejeniyoyin turawa 'yan mulkin mallaka kan bangarori masu tasiri, kamar irin wadanda kasashen waje masu fafatawa suka yi a tsakaninsu. <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNatsoulas1981">Natsoulas, Theodore (1981). </cite></ref>
== Dabarun daular Menelik ==
Daular Habasha karkashin Menelik II ta baje kolin abubuwa da dama na mulkin mallaka na Turawa, da suka hada da mulkin kai tsaye, dabarun rarraba da mulki, hadin kan manyan mutane na cikin gida, da fifita muradun mazauna sama da komai. <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNatsoulas1981">Natsoulas, Theodore (1981). </cite></ref> Fadada daular ta yi kama da fadada mulkin mallaka na dauloli na [[Daular Sipaniya|Sipaniya]] da [[Daular Portuguese|na Fotigal]] . <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 "Ethiopia: Conquest and Terror"]. </cite></ref> A cikin shekarun 1870 zuwa 1880, Menelik ya samu shawara daga Faransawa game da tafiyar da runduna mai tsayi da gudanar da lardunan da aka kama ta hanyar amfani da hanyoyin mulkin mallaka. <ref name=":8">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription |quote=Menelik…operated with French technicians, French map makers, French advice on the management of a standing army, and more French advice as to holding captured provinces with permanent garrisons of conscripted colonial troops.}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHassen2022">Hassen, Mohammed (2022-01-02). </cite></ref>
Tsarin mamaye [[Imperialism|daular]] da ya dogara akan [[turawan mulkin mallaka]], wanda ya hada da tura matsugunai masu dauke da makamai a cikin sabbin yankunan soja da aka kirkira, ya yadu a ko'ina cikin yankunan kudanci da yamma da suka zo karkashin mulkin Menelik. {{Sfn|Lewis|1983}} A karkashin tsarin 'Neftenya-Gabbar' Daular Habasha ta samar da ingantaccen tsarin mamaya da sulhu. Mazaunan sojoji da iyalansu sun ƙaura zuwa ƙauyuka masu kagara da aka fi sani da ''katamas'' a yankuna masu mahimmanci don tabbatar da faɗaɗa kudanci. Wadannan matsugunan da ke dauke da makamai da iyalansu an san su da ''neftenya'' da manoma manoma wadanda aka ba su ''gabbar'' . <ref name=":1">{{Cite journal |last=Keefer |first=Edward C. |date=1973 |title=Great Britain and Ethiopia, 1897–1910: Competition for Empire |url=https://www.jstor.org/stable/216612 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=6 |issue=3 |pages=468–474 |doi=10.2307/216612 |issn=0361-7882 |jstor=216612 |url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKeefer1973">Keefer, Edward C. (1973). </cite></ref> Neftenya ( lit. ' ) an sanya gabbar daga cikin jama'ar da aka ci nasara a cikin gida, waɗanda suka yi aiki sosai a cikin ƙwazo don masu nasara. {{Sfn|Lewis|1983}} Galibin neftenya 'yan kabilar Amhara ne daga Shewa . Dangantakar neftenya-gabbar ta kasance 'dangantaka mai kama da abokin ciniki' tsakanin mazauna arewa da mazauna kudu. Yayin da aka karbe filaye, masu gudanar da mulkin arewa sun zama masu mallaka kuma suna da haƙƙin mallakar fili yadda suka ga dama. {{Sfn|Donham|James|1986}} Waɗanda aka ci galaba a kansu sun sami gudun hijira, sau da yawa sun zama masu haya a ƙasarsu ta sabon ƴan mulkin Amhara. {{Sfn|Lewis|1983}} Wajiban feudal da aka ɗora akan gabbar sun yi yawa har suka ci gaba da hidima ga dangin neftegna ko da bayan mutuwar ta ƙarshe. {{Sfn|Lewis|1983}} Tsarin gabbar ya yi aiki yadda ya kamata na kusan rabin karni wajen ba da tallafin garrison da gudanar da harkokin kudanci har zuwa lokacin da aka rushe a shekarar 1941. {{Sfn|Donham|James|1986}} Ba a yi amfani da wannan tsarin ba a duk sassan yankunan da Menelik ya faɗaɗa don dalilai daban-daban. Dangane da yawancin 'yankunan kudancin kudancin kasar, yankin bai dace da mulkin mallaka daga Shewan Highlander Plow manoma ba, kuma makiyayan da ke cikin karkara sun fi [[Noman Kayan Lambu (Horticulture)|masu noman noma]] na tsaunukan kuda wuya wuyar sarrafawa da sarrafawa. A maimakon haka an kai hare-hare ga waɗannan yankuna don hakar kudaden shiga, galibi ta hanyar dabbobi, zuwa karni na 20. {{Sfn|Donham|James|1986}}
Ko da yake wasu gwamnatocin sun yi shawarwari daban-daban na samun yancin kai ta hanyar biyan haraji da haraji, a wasu wurare ana rage yawan jama'ar gida ta hanyar faɗaɗa ta'addancin 'yan mulkin mallaka wanda ya dogara ne akan haɗakar al'adu . <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFReid2022">Reid, Richard (2022-01-02). </cite></ref> Saboda dalilai na tattalin arziki da ke haifar da faɗaɗa arewa, yawanci an fi son a dagula tattalin arziƙin ƴan asalin ƙasa kaɗan a yankunan da ba a da juriya. {{Sfn|Donham|James|1986}} An yi mummunar tashin hankali a lokacin da aka mamaye yankuna kamar Masarautar Wolaita da Kaffa a kudu, tare da Illubabor da sauran yankuna a kan iyakokin Sudan . Yakin da sojoji suka yi zuwa yankin Ogaden da ke Somaliya a karkashin Ras Makonnen ya kasance da kisan kiyashi da kwace, wanda ya kafa harsashin shigar daular Habasha nan gaba. [[Jami'ar Oxford]] Farfesa na Tarihin Afirka Richard Reid ya lura cewa, "Daular Menelik ta kasance mai tsananin tashin hankali da kuma dogara ga tsarin zalunci-kamar yadda ake amfani da shi na [[Imperialism|mulkin mallaka]] kamar yadda ayyukan mulkin mallaka na Turai ke bunkasa a kan iyakokin Menelik." <ref name=":2" />
== Nasara na farko ==
An fara faɗaɗa Shewan tun kafin Menelik, yayin da sarakunan yankin suka fara tunkarar Oromo a farkon karni na 19. {{Sfn|Donham|James|1986}} A farkon rabin shekarun 1880, Sarkin Shewa Sahla Selassie na lokacin ya gudanar da balaguron soji da dama a kan al'ummar Oromo da ke zaune a tudun Shewan.
[[Fayil:Menelik_II_conquests_map_on_world_sphere.svg|thumb|250x250px]]
Yaƙin farko na Menelik na faɗaɗa daular ya faru ne lokacin da yake ƙarƙashin ikon sarki Yohannes IV a cikin shekarun 1870s. Tare da haɗin gwiwar da Menelik ya yi na Wollo a arewacinsa a ƙarshen 1870s, an haɗa dukkanin yankin tsakiya. Menelik ya aike da sojoji zuwa gabas don yakar Gojjam, suka ci nasara. Sarki Yohannes ya hukunta Menelik da mai mulkin Gojjam saboda zuwa yaki ta hanyar kwace sassan yankunansu, amma ya amince da ‘yancin Menelik na kudu maso yamma. Bayan tabbatar da magudanar ruwa zuwa kudu maso yamma, Menelik ya mayar da hankalinsa ga musulmi mazauna kudu maso gabas. A lokacin wannan farkon lokacin faɗaɗa, Menelik ya kawo sarakunan larduna waɗanda a al'adance suka mamaye Abyssinia a ƙarƙashin mulkinsa. Yawancin lardunan arewacin kasar da ke da rinjayen kiristoci sun fi na musulmi ko maguzawa da Menelik ya karbe a kudancin kasar, saboda ba su da yawa daga manyan dakaru masu girma da Sarakuna kuma mazauna yankin sun fi samun makamai don kare kansu
=== Hadiya ===
A ƙarshen 1870s Menelik ya jagoranci yaƙin shigar da ƙasashen Hadiya wanda ya haɗa da mutanen Gurage cikin Shewa . A cikin 1878, Soddo Gurage da ke zaune a Arewa da Gabashin Gurage cikin lumana sun mika wuya ga Menelik kuma sojojinsa sun bar yankunansu ba su taba ba, mai yiwuwa saboda bangaskiyar Orthodox na Habasha da kuma mika wuya ga Negus Sahle Selassie, kakan Sarkin sarakuna . Duk da haka, a Yammacin Gurage da Hadiya waɗanda Sebat Bet, Kebena, da Wolane suke zaune sun yi tur da Menelik. <ref>{{Cite web |date=20 August 2018 |title=The Introduction and Legacy of Menelik's life |url=https://zehabesha.com/the-introduction-and-legacy-of-meneliks-life-by-samuel-bekele/}}</ref> Hassan Enjamo na Kebena ne ya jagorance su wanda bisa shawarar shehunan sa suka shelanta jihadi da shewa. Sama da shekaru goma Hassan Injamo ya yi yaki ya kori Shewawa daga yankunan musulmi na Hadiya da Gurage har zuwa 1888 a lokacin da Gobana Dacche ya fafata da shi a [[Battle of Jebdu Meda|yakin Jebdu Meda]] inda sojojin Hadiya musulmi da na Gurage suka fatattaki Shewan, kuma da haka aka fatattake duk yankin Gurage . Farfesa Lapiso ya bayyana cewa taimakon Habte Giyorgis Dinagde da aka kama daga yakin da aka yi da ‘yan Hadiyya a baya ya taimaka matuka wajen samun nasara a rikicin.
Halaba Hadiya a karkashin shugabansu Barre Kagaw sun ci gaba da yin turjiya har zuwa shekara ta 1893 lokacin da Abyssiniyawa suka ci moriyar yunwar da ta addabi yankin suka kai farmaki a yankinsu.
=== Welega ===
A farkon shekarun 1880, sojojin Shewan da na Gojjam sun fara kai farmaki kan [[kogin Gibe]] zuwa yankin Welega da sarki Kumsa Moroda ke mulki daga kabilar Machaa na Oromo. Ras Gobena, wani janar na kabilar Oromo mai yiwa Menelik hidima, ya isa yankin ne a gaban shugaban wata rijiya mai dauke da makamai na sojojin Shewan. {{Sfn|Donham|James|1986}} Babban dalilin da ya sa Menelik ya ci Welega shi ne iko da gundumomin da ake samar da zinare a yamma. {{Sfn|Donham|James|1986}} Yaƙin Ras Gobenas a Yammacin Welega daga 1886 zuwa 1888 ya kafa mulkin Shewan a duk yankin kuma ya kawo ƙarshen barazanar kutse na Mahdist . Nasarar da Menelik ya samu a wadannan yankuna na Oromo yana da matukar girma saboda Ras Gobena, tare da manyan sojojin dawakai da ya ci tare da karbo haraji daga shugabannin Oromo don kotun Shewan.
Babban Fari na 1888-92 ya baiwa Menelik damar zana kan talakawan manoman Amhara. Da su ne ya tara wata babbar runduna wadda ta yi ta fita daga Shewa domin neman ganima da haraji. <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 "Ethiopia: Conquest and Terror"]. </cite></ref>
== Mulkin mallaka da juriya daga bangaren Oromawa ==
Yayin da dakarun Abyssinia suka ci gaba da kutsa kudu cikin ƙasashen da kabilar Oromawa ke zaune (ƙasar Galla), ƙoƙarin juriya daga sassan Oromawa da dama bai iya hana wannan mamaya da sojojin suka yi ba. Daya bayan daya, Oromawa sun sha kaye, sai dai kabilar Arsi kaɗai ce ta tsaya tsayin daka. <ref name=":3" /> Saboda bambancin makamai, talakawan yankin arewacin da ke da addinin Kirista sun fi ƙarfin makamai, amma a kudu a zamanin Menelik, ba su da isassun makamai da za su iya jurewa harin sojojin Menelik. {{Sfn|Caulk|1978|p=474}} Yaƙin Menelik da Arsi yana daga cikin mafiya muni da ɗaukar lokaci mai tsawo. Bayan jerin hare-hare na shekaru da dama, an samu nasarar murkushe su ta hanyar harbin sojojin Shewa. {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}}
== Mamayar Harar ==
Daga shekarar 1883 zuwa 1885, dakarun Shewa ƙarƙashin jagorancin Menelik sun yi ƙoƙarin mamaye yankin Chercher na Harar, amma aka kayar da su daga hannun 'yan Ittu Oromo.<ref>{{cite book |last1=Slikkerveer |first1=Leendert |title=Plural Medical Systems In The Horn Of Africa: The Legacy Of Sheikh Hippocrates |year=2013 |publisher=Taylor & Francis |page=123 |isbn=9781136143304 |url=https://books.google.com/books?id=5eErBgAAQBAJ&dq=battle+of+chelenqo+chercher&pg=PA123}}</ref> A cikin shekarar 1886, Menelik ya fara wani gagarumin yaƙi don ɗora iko a yankunan kudu.<ref name=":1" /> A wannan shekarar, wani ɗan bincike Ba-Italiya da duk tawagarsa sun rasa rayukansu a hannun sojojin Daular Harar, abin da ya ba wa Sarki Menelik dalili na farmakar Harar. Sojojin Shewa sun kai hari, amma lokacin da suka kafa sansani a Hirna, ƙaramin rundunar Sarkin Harar, Abdullah II, ta harba wutar wasan kwaikwayo zuwa cikin sansanin, hakan ya firgita sojojin Shewa kuma suka gudu zuwa Kogin Awash a lokacin Yaƙin Hirna.
Menelik ya fara amfani da makaman Turawa da yawa da ya samu a Harar.{{Sfn|Lewis|1983|pp=2–3}} Harar ce mafi shahara daga cikin dukkan daulolin Musulmi masu cin gashin kansu a yankin.<ref>{{Cite book |last=Ali |first=Abdulkadir |url=https://books.google.com/books?id=WXXsEAAAQBAJ |title=The Covert Genocide: Tragedy of a Nation Downtrodden |date=2023 |publisher=Fulton Books, Inc. |isbn=979-8-88731-671-0 |language=en}}</ref> Menelik ya rubuta wa kasashen Turai cewa: "Habasha tsawon ƙarni 14 tana zama tsibirin Kiristoci a cikin teku na kafirai. Idan ƙasashen duniya za su zo su raba Afirka tsakaninsu, ni ba zan tsaya gefe ina kallo ba."<ref>{{Cite book |last=Akbar |first=M. J. |url=https://books.google.com/books?id=4S5hBAAAQBAJ&dq=Ethiopia+has+been+for+14+centuries+a+Christian+island+in+a+sea+of+pagans.+If+Powers+at+a+distance+come+forward+to+partition+Africa+between+them%2C+I+do+not+intend+to+remain+an+indifferent+spectator.&pg=PT31 |title=Have Pen, Will Travel |date=2010 |publisher=Roli Books Private Limited |isbn=978-81-7436-993-2 |language=en}}</ref> Ya aika da saƙo zuwa ga Sarkin Harar, Abdullah, wanda ke mulkin birnin tarihi na Harar, cibiyar Musulunci a Gabashin Afirka, ya karɓi ikon Menelik. Sarkin ya ba da shawara Menelik ya karɓi Musulunci. Menelik ya ce zai mamaye Harar kuma ya mayar da babban masallaci coci, yana cewa: "Zan zo Harar in mayar da Masallaci zuwa Coci. Ku jira ni." Coci Medihane Alam na nuna Menelik ya cika alkawurinsa.<ref>Have Pen, Will Travel, M.J. Akbar, 2010</ref><ref>{{Cite book |last=Selassie |first=Bereket H. |url=https://books.google.com/books?id=5kicAAAAMAAJ&q=menelik+harar+mosque |title=The Crown and the Pen: The Memoirs of a Lawyer Turned Rebel |date=2007 |publisher=Red Sea Press, Incorporated |isbn=978-1-56902-276-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Sauldie |first=Madan M. |url=https://books.google.com/books?id=Z8AtAQAAIAAJ&q=menelik+harar+mosque |title=Super Powers in the Horn of Africa |date=1987 |publisher=APT Books |isbn=978-0-86590-092-9 |language=en}}</ref>
A shekarar 1887, sojojin Shewa sun sake turo wata babbar runduna ƙarƙashin jagorancin Menelik II da kansa don mamaye Harar. A lokacin Yaƙin Chelenqo, Sarkin Harar, Abdullah, ya yanke shawarar kai farmaki da sassafe a ranar Kirsimatin Habasha, yana tsammanin za su kasance cikin rashin shiri sakamakon shan giya da cin abinci, amma an kayar da shi domin Menelik ya tashi rundunarsa tun da wuri yana tsammanin za a kai hari. Sarkin ya tsere zuwa yankin Ogaden, kuma Shewa ta mamaye Hararghe.<ref>{{Cite encyclopedia|last=Mukhtar |first=Mohamed Haji |year=2003 |title=Ugas Nuur |encyclopedia=Historical Dictionary of Somalia |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6604-1 |pages=248–249 |language=en |url=https://books.google.com/books?id=DPwOsOcNy5YC }}</ref><ref>Harold G. Marcus, ''The Life and Times of Menelik II: Ethiopia 1844–1913'', (Lawrenceville: Red Sea Press, 1995), p. 91 {{ISBN|1-56902-010-8}}</ref> Bayan mamaye Harar, Menelik ya bunƙasa hanyoyin kasuwanci ta hanyar birnin, yana shigo da kayayyaki masu daraja kamar makamai, da fitar da abubuwa kamar kofi. Ya naɗa ɗan uwansa, Makonnen Wolde Mikael, a matsayin shugaban birnin. Tarihin baka na Harar na bayyana cewa dakarun Menelik sun kashe Hafiz 300 da sabbin ma'aurata sojoji 700 a cikin wannan ƙaramin faɗa. Tunawa da waɗanda aka kashe daga cikin waɗanda aka daura aure ya shiga al’adun biki na Harari har yanzu, inda ake ba angwaye kyautar wani yadi da ake kira "satti baqla" a Harari, wanda ke nufin “dubu bakwai.” Wannan yadi fari ne da aka saka jan layi a gefuna wanda ke nuna kisan. Mai ba da kyautar (wanda yawanci kawu ne daga ɓangaren uba) yana faɗa a kunne: “Domin kada ka manta.”<ref>HISTORY OF HARAR AND THE HARARIS, REFINED VERSION, REFINED BY WEHIB M. AHMED (DUA’LE), HARARI
Rigimar da ke tsakanin Masarautar Shewa da Arsi Oromo ta fara tun a shekarun 1840s lokacin da Sahle Selassie ya jagoranci hari kan Arsi. Sarakunan Shewa sun daɗe suna ƙoƙarin daidaita yankin da kuma haɗa shi da masarautarsu. A shekarar 1881, Menelik ya jagoranci wani hari a kan Arsi Oromo, kuma wannan hari ya zama mai wahala domin Oromawan sun bar ƙasarsu suka shiga yaƙin salon ɓoyayyen hari da Shewa. Arsi sun jawo asarar rayuka masu yawa ga sojojin Menelik ta hanyar kwanton bauna da hare-hare. Daga bisani, Menelik ya bar yankin Arsi kuma ya bar wa kawunsa Darge Sahle Selassie ya jagoranci yakin. A watan Satumba 1886, Darge ya fuskanci babban rundunar Arsi a Yaƙin Azule, inda Shewa ta yi babbar nasara kuma ta ci Arsi Oromo ƙuri. Bayan karyewar Arsi a Azule, yankin Arsi ya shiga zaman lafiya kuma Darge aka nada a matsayin gwamnan yankin. <ref>{{cite book|url=https://brill.com/view/title/24518?crawler=true&lang=en&language=en&mimetype=application%2Fpdf|title=The Arsi Oromo Resistance against Ethiopian Imperial Conquest (1880–1900)|chapter=Conquest and Resistance in the Ethiopian Empire, 1880–1974: The Case of the Arsi Oromo |date=2014 |publisher=Brill |isbn=9789004265486 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Tafla|first=Bairu|date=July 1975|title=Ras Dargé Sahle Selassie, c 1827 – 1900|journal=The Journal of African History|volume=13|issue=2|pages=17–37}}</ref> Bayan hare-hare guda shida, a shekarar 1887 an ƙwace Arsi gaba ɗaya ƙarƙashin ikon Menelik. Bayan nasarar mamayar, mafi yawan ƙasashen kiwo masu kyau da Arsi ke da su an ba su ga sojoji a matsayin ganimar yaƙi. Arsi Oromo a shekarun 1960 sun bayyana zamanin mulkin Amhara da ya biyo bayan shan kaye a 1887 a matsayin “zamanin wahala.” {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}}
Yawan mutanen Oromo ya ragu matuƙa sakamakon kisan ƙare dangi. <ref>{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2002 |title=Conquest, Tyranny, and Ethnocide against the Oromo: A Historical Assessment of Human Rights Conditions in Ethiopia, ca. 1880s–2002 |url=https://www.jstor.org/stable/41931279 |journal=Northeast African Studies |volume=9 |issue=3 |pages=15–49 |doi=10.1353/nas.2007.0013 |jstor=41931279 |issn=0740-9133 |quote=the Oromo population was reduced substantially due to massacres committed in many places by the Abyssinians.|url-access=subscription }}</ref> An tilasta wa yawancin Oromawa su karɓi addinin Kiristanci da kuma sauya sunayensu zuwa na Amhara. <ref name=":5" /> Daga farkon hare-haren, Menelik da manyan kwamandojinsa sun kama dubban mutane, abin da ya ƙara yawan bayi a kasuwannin gida da na ƙasashen waje. <ref name=":0" /> Shekara huɗu bayan mamayar Arsi, baki daga ƙetare da suka bi ta yankin sun lura cewa sabbin masu mulki na ɗaukar Arsi a matsayin bayi kuma ana sayar da su a fili a kasuwanni. {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}} Hare-haren da aka kai a 1885 a yankin Ittu Oromo kafin a kwace Harar ya bar sassa da dama daga cikin yankin babu mutane. <ref name=":0">{{Cite book |last=Clarence-Smith |first=William Gervase |url= |title=The Economics of the Indian Ocean Slave Trade in the Nineteenth Century |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-18214-4 |pages=117–118 |language=en |chapter=Slave Trade in Southern Ethiopia}}</ref>
== Mamayar Daular Wolaita da Kaffa ==
=== Wolaita ===
A shekara ta 1890, Menelik ya mamaye Daular Wolaita. Masanin tarihi Bahru Zewde ya bayyana wannan yakin mamaya a matsayin "daya daga cikin mafi zubar da jini a duk lokacin fadada daular," kuma al'adar baka ta Wolaita na cewa mutane 118,000 daga kabilar Welayta da sojoji 90,000 daga yankin Shewa ne suka mutu a wannan fada.<ref name=sarahvaughan>Sarah Vaughan, [http://www.ihasa.org/documents/special-reports/ethnicity-in-ethiopia.pdf "Ethnicity and Power in Ethiopia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813043308/http://www.ihasa.org/documents/special-reports/ethnicity-in-ethiopia.pdf |date=2011-08-13 }} (Jami'ar Edinburgh: Digirin Ph.D., 2003), shafi na 253.</ref> Kawo (Sarki) Tona Gaga, sarkin karshe na Wolayta, an kayar da shi kuma aka ci garinsu a shekara ta 1895. Daga nan sai aka hade Wolayta da Daular Habasha. Sai dai Wolayta ta ci gaba da samun wani irin ikon cin gashin kanta, inda ake nada gwamnonin da ke da alhakin kai tsaye ga sarki har zuwa lokacin faduwar Sarki Haile Selassie a shekara ta 1974.<ref name=sarahvaughan/><ref>{{cite book |last1=Yimam |first1=Baye |title=Ethiopian studies at the end of the second millennium |year=2002 |publisher=Institute of Ethiopian Studies, Jami'ar Addis Ababa |page=930 |url=https://books.google.com/books?id=-91yAAAAMAAJ&q=Wolamo |access-date=13 July 2016}}</ref>
=== Kaffa ===
[[File:Army of Ras Wolda Giyorigs after the conquest of Kaffa bows before the Emperor.jpg|thumb|Sojojin Ras Wolde Giyorgis bayan sun ci Kaffa suna rusuna wa Sarki]]
Daular Kaffa wata daula ce mai karfi da ke kudu da kogin Gojeb, a cikin dazuka masu yawa na tsaunukan Kaffa. Saboda yawan hare-hare daga Mecha Oromos, mutanen Kafficho sun kirkiro wata hanya ta tsaro wadda ba a taba gani ba a yankin Afirka ta Gabas. Kafficho sun gina rami mai zurfi (Hiriyoo) da magudanan ruwan kariya (Kuripoa) a kan iyakokin daular domin hana maharan shigowa. Haka kuma, sun yi amfani da shingen halitta kamar Kogin Gojeb da tsaunuka domin dakile hare-hare. Saboda haka ne Kaffa ta sami suna a matsayin wuri da ba za a iya kutsa kai cikinsa ba kuma mai wahalar samu.{{cn|date=July 2024}}
A shekara ta 1895, Menelik II ya umurci a mamaye Daular Kaffa, inda ya tura dakaru uku da Dejazmach Tessema Nadew, Ras Wolde Giyorgis da Dejazmach Demissew Nassibu suka jagoranta, tare da goyon bayan Abba Jifar II na Jimma (wanda ya mika wuya ga Menelik), domin su ci wannan daula mai tsaunuka. Gaki Sherocho, sarkin Kaffa, ya buya a cikin dazukan daularsa yana kare kanta daga dakarun Menelik II har sai da aka kama shi a 1897 aka tura shi gudun hijira zuwa Addis Ababa. Bayan nasarar mamayar, Ras Wolde Giyorgis aka nada a matsayin gwamnan yankin.<ref>{{cite web |url=http://www.samizdat.com/armies.html |title=ETHIOPIA THROUGH RUSSIAN EYES |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414223626/http://www.samizdat.com/armies.html |archive-date=14 April 2014 |url-status=dead}}</ref>
== Faɗaɗa zuwa yankin Ogaden ==
[[File:Abyssinia,_Shoa,_Harar_(1873).jpg|thumb|260x260px|Taswirar shekarar 1873 da John Bartholomew ya zana tana nuna "Ugaden" a gabashin Harar]]
Bayan nasarar kwace birnin Harar a shekarar 1887, Menelik ya sanar da wani shiri na faɗaɗa iko da mulkin mallaka ga kasashen Turai a 1891. Wannan ne ya nuna farkon mamayar da aka fara kaiwa cikin yankin Ogaden, wadda ta kasance da rikici da tashin hankali.
<ref name=":22">{{Cite book |last1=Woodward |first1=Peter |url=http://archive.org/details/conflictpeaceinh00pete |title=Conflict and peace in the Horn of Africa : federalism and its alternatives |last2=Forsyth |first2=Murray |date=1994 |publisher=Aldershot |isbn=978-1-85521-486-6 |location=Dartmouth |pages=105–106}}</ref>
Sarki Menelik bai tsaya da Harar kawai ba, ya kuma nuna sha'awa kan biranen Zeila da Hargeisa da sauran manyan yankunan da ke karkashin mallakar Somawa. <ref name=":7" />
A farkon mamayar, Menelik ya tura dakarunsa domin kai hare-hare da suka haddasa firgita da barna a yankin. An rika kashe jama'a ba tare da bambanci ba, tare da wawure dukiyoyi kafin sojojin su koma sansanoninsu da shanun da suka sace. Daga 1890 zuwa 1900, an rika kai hare-haren da suka jefa yankin Ogaden cikin halaka.
{{Sfn|Abdi|2021|pp=35–36}}
Shigo da makaman zamani daga Turai ya lalata daidaito tsakanin Somawa da daular Habasha, domin kasashen Turai sun hana Somawa samun irin waɗannan makaman. <ref>{{Cite book |last=Irons |first=Roy |url=https://books.google.com/books?id=t9MVBAAAQBAJ |title=Churchill and the Mad Mullah of Somaliland: Betrayal and Redemption 1899–1921 |year=2013 |publisher=Pen and Sword |isbn=978-1-78346-380-0 |page=16 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saleh |first=Abdulkader |url=https://books.google.com/books?id=r1e8Oqo80AwC |title=Friedensräume in Eritrea und Tigray unter Druck: Identitätskonstruktion, soziale Kohäsion und politische Stabilität |date=2008 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-8258-1858-6 |pages=351 |language=de}}</ref>
Yawancin ƙabilun Somaliya da ke karkashin mallakar Birtaniya sun sanya hannu kan yarjejeniyar kariya da Birtaniya domin kare hakkokinsu da ‘yancinsu. <ref>{{Cite book |last=Gorman |first=Robert F. |url=https://books.google.com/books?id=YKlyAAAAMAAJ |title=Political Conflict on the Horn of Africa |date=1981 |publisher=Praeger |isbn=978-0-03-059471-7 |pages=29 |language=en |quote=Facing the Ethiopian threat, many Somali clans accepted British protection.}}</ref>
A shekarar 1897, domin kwantar da hankalin Menelik dangane da shirin faɗaɗawa, Birtaniya ta mika kusan rabin yankin [[Somaliland]] na Birtaniya ga Habasha karkashin yarjejeniyar Anglo-Ethiopian ta 1897. Daga wannan lokaci ne hukumomin Habasha suka fara jingina ikonsu na Ogaden da wannan yarjejeniya da takardun da suka biyo baya. <ref name=":02">{{Cite journal |last=Ahmed Yusuf |first=Abdulqawi |year=1980 |title=The Anglo-Ethiopian Treaty of 1897 and the Somali-Ethiopian Dispute |journal=Horn of Africa |volume=3 |issue=1 |pages=39}}</ref>
Wannan yarjejeniya ba ta da ingancin doka domin tana jingina ikon da Somawa ba su taɓa bai wa Birtaniya ba. Yarjejeniyoyin da aka yi tsakaninsu sun kasance ne don kare filayensu. {{Sfn|Lewis|1983|pp=157–159}}
Yayin da hare-haren da suka gabata daga Habasha suka fi shafar harkar kasuwanci, shigowar sojojin Menelik cikin cikakken shiri da makamai a lokacin mulkin mallaka ya tayar da hankula a tsakanin Somawa har zuwa bakin gabar teku ta Banaadir.
Wata rundunar sojojin Habasha da ke kan dawaki kuma dauke da bindigogi ta kutsa cikin kwarin Shabelle kusa da Balad – inda ake tafiya zuwa [[Mogadishu]] a cikin rana guda – a lokacin bazarar 1905. Wasu daga cikin ƙabilun yankin sun shiga fada da wadannan sojojin da suka kutsa yankinsu, suka kore su.
<ref name=":13">{{Cite book |last=Cassanelli |first=Lee V. |url=https://books.google.com/books?id=mlhyAAAAMAAJ |title=The Shaping of Somali Society: Reconstructing the History of a Pastoral People, 1600–1900 |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1982 |isbn=978-0-8122-7832-3 |pages=199–201 |language=en}}</ref>
A wasu lokuta, mayakan Somaliya da ke dauke da makamai marasa inganci sun fatattaki sojojin mamaya. A shekarar 1893, wani jami’in sojan Birtaniya mai suna Colonel Swayne, wanda ya kai ziyara Imi, ya ga “ragowar sansanin wani babban rundunar Habasha da aka fatattaka kimanin shekaru biyu ko uku da suka gabata.”
<ref>H. G. C. Swayne, [https://www.jstor.org/stable/1773666 "A Trip to Harar and Imé", Geographical Journal, 2 (September 1893), p. 251</ref>
A gabar yamma mai nisa da Somawa suka fi yawa, Farfesa Donald L. Donham na fannin al’adu ya lura cewa mulkin mallaka na Menelik bai dace da addini da siyasar yankin ba, kuma yana fuskantar cikas daga gungun masu gwagwarmayar adawa da mulkin mallaka na Somaliya – Dervish.
<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=RuKmDGeBZ0gC&dq=proseliti+mullah+abissine&pg=PA203 |title=Rivista coloniale organo dell'Istituto coloniale italiano |date=1927 |publisher=Unione coop. editrice |pages=203 |language=it}}</ref>{{Sfn|Donham|James|1986|pp=46–47}}
A yayin da Habasha ta fara faɗaɗawa cikin ƙasar Somaliya tun daga farkon shekarun 1890, Jigjiga ta fara fuskantar mamaya ta soja sau da dama har zuwa shekarar 1900. A ƙarshen ƙarnin, dakarun Habasha sun mamaye Jigjiga kuma suka gina wani sansani kusa da garin.
<ref name=":23">{{Cite book |last=Martin |first=B. G. |title=Muslim Brotherhoods in Nineteenth-Century Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-53451-2 |pages=183 |language=en}}</ref>
Daga nan ne kuma, mutanen Amhara suka fara shigowa garin Jigjiga da kewaye domin zama. <ref>{{Cite journal |last1=Girma |first1=Zerihun |last2=Imana |first2=Gutema |date=2020 |title=The Impact of Somali Nationalism on the Amhara-Somali Ethnic Interaction in Jigjiga Town and its Surroundings (1940s–1990s) |journal=East African Journal of Social Sciences and Humanities |volume=5 |issue=2 |pages=21–28}}</ref>
A wannan shekarar ne mayakan Dervish na Somaliya suka kai hari na farko kan sojojin Habasha a Jigjiga da nufin kwato dabbobin da aka sace. <ref name=":24">{{Cite book |last=Martin |first=B. G. |title=Muslim Brotherhoods in Nineteenth-Century Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-53451-2 |pages=183 |language=en}}</ref>
A shekara ta gaba, rundunar haɗin gwiwar Birtaniya da Habasha ta kaddamar da farmaki domin murkushe Dervish. <ref>{{Cite book |last=Irons |first=Roy |url=https://books.google.com/books?id=t9MVBAAAQBAJ&q=Jig-Jigga |title=Churchill and the Mad Mullah of Somaliland: Betrayal and Redemption 1899–1921 |date=2013 |publisher=Pen and Sword |isbn=978-1-78346-380-0 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Commons |first=Great Britain Parliament House of |url=https://books.google.com/books?id=sZEOAQAAIAAJ&q=Jiga+mullah |title=Parliamentary Papers |date=1902 |publisher=H.M. Stationery Office |language=en}}</ref>
A farkon shekaru na ƙarni na 20, Habasha ba ta da cikakken iko a Ogaden dake gabashin Jigjiga duk da yarjejeniyar da aka yi. Lokacin da kwamitin iyaka ya zo domin zana iyakar yarjejeniya a 1934, mutanen yankin Somaliya ba su san cewa su na ƙarƙashin Habasha ba.
<ref>Lewis, Modern History, p. 61</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
awyx7ahuk9vopdj7llsh9u3901eh4wz
973401
973400
2026-10-29T18:36:43Z
M Bash Ne
12403
/* Wolaita */
973401
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Yakin Menelik II''', wanda kuma aka fi sani da '''Agar Maqnat''' ( Amharic ), sun kasance jerin yaƙin neman zaɓe na ƙarshen ƙarni na 19 da Sarkin Shewa Menelik II ya jagoranta don faɗaɗa yankin daular [[Itofiya|Habasha]] .
Fitowa daga rarrabuwar kawuna na tsaunukan Abyssiniya, Menelik - wanda ya hau kan karagar mulki a 1866 - ya fara, shekaru goma bayan haka, don cin gajiyar yunƙurin ci gaban ƙasa, haɓaka kayan aikin soja, da shigo da makamai masu yawa daga ƙasashen [[Turai]] don ƙaddamar da guguwar faɗuwa da sau da yawa tashe tashen hankula a Gabas ta Tsakiya da Afirka ta Kudu 8. Waɗannan kamfen, waɗanda sojojin Amhara suka yi daga Shewa, {{Sfn|Lewis|1983}} suka yi kama da ayyukan turawa na mulkin mallaka -kamar mulkin kai tsaye, [[Turawan mulkin mallaka|yaƙin neman zaɓe]], da ƙwace ƙasa - kuma Menelik ya ba da hujja akai-akai a matsayin wani ɓangare na manufa ta wayewar Kirista. <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}</ref> <ref name=":8">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription |quote=Menelik…operated with French technicians, French map makers, French advice on the management of a standing army, and more French advice as to holding captured provinces with permanent garrisons of conscripted colonial troops.}}</ref> Tsakanin tsarin daular a yawancin yankunan kudanci shi ne tsarin ''neftenya-gabbar'', tsarin mulkin mallaka wanda ya kafa ikon Amhara a kan sabbin yankunan da aka haɗa ta hanyar tallafin filaye, [[haraji]], da aikin tilastawa . <ref name=":1">{{Cite journal |last=Keefer |first=Edward C. |date=1973 |title=Great Britain and Ethiopia, 1897–1910: Competition for Empire |url=https://www.jstor.org/stable/216612 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=6 |issue=3 |pages=468–474 |doi=10.2307/216612 |issn=0361-7882 |jstor=216612 |url-access=subscription}}</ref>
Yunkurin fadadawa da Menelik ya yi ya sa Habasha ta zama ɗaya daga cikin ƴan daulolin Afirka da ke shiga cikin [[Kasa Afrika|Scramble for Africa]] . <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}</ref> Duk da yake ta kiyaye ikonta akan mulkin mallaka na Turai - musamman ta hanyar nasara a yakin Italiya da Habasha na farko - an sami ci gaban daular ta hanyar mummunan tashin hankali da danniya wanda yawancin masana tarihi a yau suka kwatanta da [[kisan kiyashi]] . <ref>{{Cite journal |last=Mekuria Bulcha |date=2004-04-02 |title=Genocidal Violence in the Making of Nation and State in Ethiopia |url=http://dx.doi.org/10.4314/asr.v9i2.23257 |journal=African Sociological Review |volume=9 |issue=2 |pages=1–54 |doi=10.4314/asr.v9i2.23257 |issn=1027-4332}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}</ref> <ref name=":3">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription}}</ref>
Girman girma na Habasha ya karu sosai kuma ya taimaka wajen kafa gadon Menelik a matsayin wanda ya tsara kasar Habasha ta zamani. <ref>{{Cite journal |last=Selassie |first=Tsehai Brhane |year=1975 |title=The question of Damot and Wälamo |url=https://www.jstor.org/stable/41965880 |journal=Journal of Ethiopian Studies |volume=13 |issue=1 |pages=37–46 |jstor=41965880}}</ref> Dorewar gadon zamantakewa da siyasa da al'adu na wadannan mamaya na da matukar tasiri ga kafuwar kasar Habasha da alakar kabilanci, sakamakon da ke ci gaba da daidaita rikice-rikicen cikin gida na kasar zuwa yau. <ref name=":9">{{Cite journal |last=Assefa |first=Tefera |date=2022 |title=The Imperial Regimes as a Root of Current Ethnic Based Conflicts in Ethiopia |journal=Journal of Ethnic and Cultural Studies |volume=9 |issue=1 |pages=95–130 |doi=10.29333/ejecs/919 |issn=2149-1291 |jstor=48710291 |doi-access=free}}</ref>
== Fage ==
Bayan wani lokaci na rashin haɗin kai, yawancin karni na 19 ya ga sarautar sarakunan Abyssiniya biyu, Tewodros II (1855-68) da Yohannes IV (1871-89), waɗanda suka ci gaba da zama ƙasa. Sarki na uku kuma na karshe na karni, Menelik II, Sarkin Abyssinia Shewa, ya yi nasarar mayar da dukkan Arewacin Abyssinia karkashin ikonsa, daga bisani kuma ya fara fadada daular Habasha . {{Sfn|Donham|James|1986}} Daga karshen 1880s, ya aika da sojoji da ’yan mulkin mallaka a fadin yamma, kudu, da kudu maso gabas. <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFReid2022">Reid, Richard (2022-01-02). </cite></ref> A cikin ƙarnuka da suka gabata kafin wannan, al'ummar Oromo da Somaliya galibi sun yi nasara wajen ɗaukar faɗaɗa Abyssiniya. <ref name=":7">{{Cite journal |last=Greenfield |first=Richard |date=1979 |title=An Historical Introduction to Refugee Problems in the Horn |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=184654769 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=2 |issue=4 |pages=14–26 |quote=}}</ref> Mulkin daular Menelik ya kasance ƙarshen ƙarni na sojojin Abyssiniya . Sojojinsa sun fadada zuwa irin wannan matakin da ci gaba da kai hari da sace-sacen mutane ya zama jigon daular, wanda ya zama dole don sanya matasa da masu dauke da makamai su shagaltu. <ref name=":2" />
Fadadawar da Menelik ya yi ya zo daidai da zamanin da [[Kasa Afrika|Turawa suka ci gaba da yin mulkin mallaka]] a yankin Kahon Afirka, a lokacin da Daular Habasha ta samu dimbin albarkatun soji daga kasashen waje. Faransa musamman ta zuba makamai a cikin kasar a cikin shekarun 1880, tare da Rasha da Italiya; neman samun tagomashi don matsayin kariya akan daular. {{Sfn|Lewis|1983}} A lokacin farko na fadadawa Menelik a cikin 1870s, yana samun shawarar soja da taimako daga Faransa. <ref name=":3">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">Hassen, Mohammed (2022-01-02). </cite></ref> Tuwowar kayan aikin soji ya taimaka wa sarki Menelik ya yi yaƙin da ba a taɓa yin irinsa ba na mamaye da kuma faɗaɗa yankin Amhara . Sarkin sarakuna ya isar wa takwarorinsa na Turai ' aikinsa mai tsarki na wayewa' don mika fa'idar mulkin [[Kirista]] ga 'arna'. {{Sfn|Lewis|1983}}
Menelik ya zama mai rattaba hannu kan dokar Brussels ta 1890, wadda ta tsara shigar da makamai cikin nahiyar Afirka. Italiya ta dauki nauyin shigar Habasha cikin wannan aikin, wanda ya baiwa Abyssinia damar shigo da makamai "bisa doka". <ref>{{Cite book|last3=John Drysdale (historian)}}</ref> Wannan matakin ya kuma yi aiki don halalta jigilar makamai da ke gudana tsawon shekaru kafin daga Faransa. Don haka, lokacin da aka fara rikici daga baya da Italiya a lokacin yakin farko na Italo da Habasha na 1895-96, daular Habasha ta tara adadi mai yawa na makamai na zamani wanda ya ba su damar yin yaki daidai da ma'auni na Turai da kuma ci gaba da fadadawa. <ref>{{Cite journal |last=Abdi |first=Said Y. |date=January–March 1978 |title=Self-Determination for Ogaden Somalis |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00000145 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=20–25 |quote=}}</ref> Marubuciya ’yar Burtaniya Evelyn Waugh da ke kwatanta abin da ya faru a karni na sha tara ta ce:
A karkashin Menelik II, daular Habasha ta taka rawar gani sosai a cikin [[Kasa Afrika|Scramble don Afirka]] tare da ikon Turai. Duk da yake a wasu lokuta tana adawa da Turawa da ke yankin Kahon Afirka (musamman [[Italiya]] ), ta kulla yarjejeniya da yarjejeniyoyin turawa 'yan mulkin mallaka kan bangarori masu tasiri, kamar irin wadanda kasashen waje masu fafatawa suka yi a tsakaninsu. <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNatsoulas1981">Natsoulas, Theodore (1981). </cite></ref>
== Dabarun daular Menelik ==
Daular Habasha karkashin Menelik II ta baje kolin abubuwa da dama na mulkin mallaka na Turawa, da suka hada da mulkin kai tsaye, dabarun rarraba da mulki, hadin kan manyan mutane na cikin gida, da fifita muradun mazauna sama da komai. <ref name=":6">{{Cite journal |last=Natsoulas |first=Theodore |date=1981 |title=Ethiopia: The Anatomy of an Indigenous African Colonial Empire |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00040668 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=3 |pages=3–6}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNatsoulas1981">Natsoulas, Theodore (1981). </cite></ref> Fadada daular ta yi kama da fadada mulkin mallaka na dauloli na [[Daular Sipaniya|Sipaniya]] da [[Daular Portuguese|na Fotigal]] . <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 "Ethiopia: Conquest and Terror"]. </cite></ref> A cikin shekarun 1870 zuwa 1880, Menelik ya samu shawara daga Faransawa game da tafiyar da runduna mai tsayi da gudanar da lardunan da aka kama ta hanyar amfani da hanyoyin mulkin mallaka. <ref name=":8">{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2022-01-02 |title=Genocidal Conquest, Plunder of Resources and Dehumanization of the Oromo in Ethiopia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992925 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–118 |doi=10.1080/14623528.2021.1992925 |issn=1462-3528 |url-access=subscription |quote=Menelik…operated with French technicians, French map makers, French advice on the management of a standing army, and more French advice as to holding captured provinces with permanent garrisons of conscripted colonial troops.}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHassen2022">Hassen, Mohammed (2022-01-02). </cite></ref>
Tsarin mamaye [[Imperialism|daular]] da ya dogara akan [[turawan mulkin mallaka]], wanda ya hada da tura matsugunai masu dauke da makamai a cikin sabbin yankunan soja da aka kirkira, ya yadu a ko'ina cikin yankunan kudanci da yamma da suka zo karkashin mulkin Menelik. {{Sfn|Lewis|1983}} A karkashin tsarin 'Neftenya-Gabbar' Daular Habasha ta samar da ingantaccen tsarin mamaya da sulhu. Mazaunan sojoji da iyalansu sun ƙaura zuwa ƙauyuka masu kagara da aka fi sani da ''katamas'' a yankuna masu mahimmanci don tabbatar da faɗaɗa kudanci. Wadannan matsugunan da ke dauke da makamai da iyalansu an san su da ''neftenya'' da manoma manoma wadanda aka ba su ''gabbar'' . <ref name=":1">{{Cite journal |last=Keefer |first=Edward C. |date=1973 |title=Great Britain and Ethiopia, 1897–1910: Competition for Empire |url=https://www.jstor.org/stable/216612 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=6 |issue=3 |pages=468–474 |doi=10.2307/216612 |issn=0361-7882 |jstor=216612 |url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKeefer1973">Keefer, Edward C. (1973). </cite></ref> Neftenya ( lit. ' ) an sanya gabbar daga cikin jama'ar da aka ci nasara a cikin gida, waɗanda suka yi aiki sosai a cikin ƙwazo don masu nasara. {{Sfn|Lewis|1983}} Galibin neftenya 'yan kabilar Amhara ne daga Shewa . Dangantakar neftenya-gabbar ta kasance 'dangantaka mai kama da abokin ciniki' tsakanin mazauna arewa da mazauna kudu. Yayin da aka karbe filaye, masu gudanar da mulkin arewa sun zama masu mallaka kuma suna da haƙƙin mallakar fili yadda suka ga dama. {{Sfn|Donham|James|1986}} Waɗanda aka ci galaba a kansu sun sami gudun hijira, sau da yawa sun zama masu haya a ƙasarsu ta sabon ƴan mulkin Amhara. {{Sfn|Lewis|1983}} Wajiban feudal da aka ɗora akan gabbar sun yi yawa har suka ci gaba da hidima ga dangin neftegna ko da bayan mutuwar ta ƙarshe. {{Sfn|Lewis|1983}} Tsarin gabbar ya yi aiki yadda ya kamata na kusan rabin karni wajen ba da tallafin garrison da gudanar da harkokin kudanci har zuwa lokacin da aka rushe a shekarar 1941. {{Sfn|Donham|James|1986}} Ba a yi amfani da wannan tsarin ba a duk sassan yankunan da Menelik ya faɗaɗa don dalilai daban-daban. Dangane da yawancin 'yankunan kudancin kudancin kasar, yankin bai dace da mulkin mallaka daga Shewan Highlander Plow manoma ba, kuma makiyayan da ke cikin karkara sun fi [[Noman Kayan Lambu (Horticulture)|masu noman noma]] na tsaunukan kuda wuya wuyar sarrafawa da sarrafawa. A maimakon haka an kai hare-hare ga waɗannan yankuna don hakar kudaden shiga, galibi ta hanyar dabbobi, zuwa karni na 20. {{Sfn|Donham|James|1986}}
Ko da yake wasu gwamnatocin sun yi shawarwari daban-daban na samun yancin kai ta hanyar biyan haraji da haraji, a wasu wurare ana rage yawan jama'ar gida ta hanyar faɗaɗa ta'addancin 'yan mulkin mallaka wanda ya dogara ne akan haɗakar al'adu . <ref name=":2">{{Cite journal |last=Reid |first=Richard |date=2022-01-02 |title=Atrocity in Ethiopian History |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2021.1992924 |journal=Journal of Genocide Research |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=97–108 |doi=10.1080/14623528.2021.1992924 |issn=1462-3528 |via=[[Taylor & Francis]]}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFReid2022">Reid, Richard (2022-01-02). </cite></ref> Saboda dalilai na tattalin arziki da ke haifar da faɗaɗa arewa, yawanci an fi son a dagula tattalin arziƙin ƴan asalin ƙasa kaɗan a yankunan da ba a da juriya. {{Sfn|Donham|James|1986}} An yi mummunar tashin hankali a lokacin da aka mamaye yankuna kamar Masarautar Wolaita da Kaffa a kudu, tare da Illubabor da sauran yankuna a kan iyakokin Sudan . Yakin da sojoji suka yi zuwa yankin Ogaden da ke Somaliya a karkashin Ras Makonnen ya kasance da kisan kiyashi da kwace, wanda ya kafa harsashin shigar daular Habasha nan gaba. [[Jami'ar Oxford]] Farfesa na Tarihin Afirka Richard Reid ya lura cewa, "Daular Menelik ta kasance mai tsananin tashin hankali da kuma dogara ga tsarin zalunci-kamar yadda ake amfani da shi na [[Imperialism|mulkin mallaka]] kamar yadda ayyukan mulkin mallaka na Turai ke bunkasa a kan iyakokin Menelik." <ref name=":2" />
== Nasara na farko ==
An fara faɗaɗa Shewan tun kafin Menelik, yayin da sarakunan yankin suka fara tunkarar Oromo a farkon karni na 19. {{Sfn|Donham|James|1986}} A farkon rabin shekarun 1880, Sarkin Shewa Sahla Selassie na lokacin ya gudanar da balaguron soji da dama a kan al'ummar Oromo da ke zaune a tudun Shewan.
[[Fayil:Menelik_II_conquests_map_on_world_sphere.svg|thumb|250x250px]]
Yaƙin farko na Menelik na faɗaɗa daular ya faru ne lokacin da yake ƙarƙashin ikon sarki Yohannes IV a cikin shekarun 1870s. Tare da haɗin gwiwar da Menelik ya yi na Wollo a arewacinsa a ƙarshen 1870s, an haɗa dukkanin yankin tsakiya. Menelik ya aike da sojoji zuwa gabas don yakar Gojjam, suka ci nasara. Sarki Yohannes ya hukunta Menelik da mai mulkin Gojjam saboda zuwa yaki ta hanyar kwace sassan yankunansu, amma ya amince da ‘yancin Menelik na kudu maso yamma. Bayan tabbatar da magudanar ruwa zuwa kudu maso yamma, Menelik ya mayar da hankalinsa ga musulmi mazauna kudu maso gabas. A lokacin wannan farkon lokacin faɗaɗa, Menelik ya kawo sarakunan larduna waɗanda a al'adance suka mamaye Abyssinia a ƙarƙashin mulkinsa. Yawancin lardunan arewacin kasar da ke da rinjayen kiristoci sun fi na musulmi ko maguzawa da Menelik ya karbe a kudancin kasar, saboda ba su da yawa daga manyan dakaru masu girma da Sarakuna kuma mazauna yankin sun fi samun makamai don kare kansu
=== Hadiya ===
A ƙarshen 1870s Menelik ya jagoranci yaƙin shigar da ƙasashen Hadiya wanda ya haɗa da mutanen Gurage cikin Shewa . A cikin 1878, Soddo Gurage da ke zaune a Arewa da Gabashin Gurage cikin lumana sun mika wuya ga Menelik kuma sojojinsa sun bar yankunansu ba su taba ba, mai yiwuwa saboda bangaskiyar Orthodox na Habasha da kuma mika wuya ga Negus Sahle Selassie, kakan Sarkin sarakuna . Duk da haka, a Yammacin Gurage da Hadiya waɗanda Sebat Bet, Kebena, da Wolane suke zaune sun yi tur da Menelik. <ref>{{Cite web |date=20 August 2018 |title=The Introduction and Legacy of Menelik's life |url=https://zehabesha.com/the-introduction-and-legacy-of-meneliks-life-by-samuel-bekele/}}</ref> Hassan Enjamo na Kebena ne ya jagorance su wanda bisa shawarar shehunan sa suka shelanta jihadi da shewa. Sama da shekaru goma Hassan Injamo ya yi yaki ya kori Shewawa daga yankunan musulmi na Hadiya da Gurage har zuwa 1888 a lokacin da Gobana Dacche ya fafata da shi a [[Battle of Jebdu Meda|yakin Jebdu Meda]] inda sojojin Hadiya musulmi da na Gurage suka fatattaki Shewan, kuma da haka aka fatattake duk yankin Gurage . Farfesa Lapiso ya bayyana cewa taimakon Habte Giyorgis Dinagde da aka kama daga yakin da aka yi da ‘yan Hadiyya a baya ya taimaka matuka wajen samun nasara a rikicin.
Halaba Hadiya a karkashin shugabansu Barre Kagaw sun ci gaba da yin turjiya har zuwa shekara ta 1893 lokacin da Abyssiniyawa suka ci moriyar yunwar da ta addabi yankin suka kai farmaki a yankinsu.
=== Welega ===
A farkon shekarun 1880, sojojin Shewan da na Gojjam sun fara kai farmaki kan [[kogin Gibe]] zuwa yankin Welega da sarki Kumsa Moroda ke mulki daga kabilar Machaa na Oromo. Ras Gobena, wani janar na kabilar Oromo mai yiwa Menelik hidima, ya isa yankin ne a gaban shugaban wata rijiya mai dauke da makamai na sojojin Shewan. {{Sfn|Donham|James|1986}} Babban dalilin da ya sa Menelik ya ci Welega shi ne iko da gundumomin da ake samar da zinare a yamma. {{Sfn|Donham|James|1986}} Yaƙin Ras Gobenas a Yammacin Welega daga 1886 zuwa 1888 ya kafa mulkin Shewan a duk yankin kuma ya kawo ƙarshen barazanar kutse na Mahdist . Nasarar da Menelik ya samu a wadannan yankuna na Oromo yana da matukar girma saboda Ras Gobena, tare da manyan sojojin dawakai da ya ci tare da karbo haraji daga shugabannin Oromo don kotun Shewan.
Babban Fari na 1888-92 ya baiwa Menelik damar zana kan talakawan manoman Amhara. Da su ne ya tara wata babbar runduna wadda ta yi ta fita daga Shewa domin neman ganima da haraji. <ref name=":5">{{Cite journal |last= |date=1981 |title=Ethiopia: Conquest and Terror |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 |journal=Horn of Africa |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=8–19}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.africabib.org/rec.php?RID=P00004130 "Ethiopia: Conquest and Terror"]. </cite></ref>
== Mulkin mallaka da juriya daga bangaren Oromawa ==
Yayin da dakarun Abyssinia suka ci gaba da kutsa kudu cikin ƙasashen da kabilar Oromawa ke zaune (ƙasar Galla), ƙoƙarin juriya daga sassan Oromawa da dama bai iya hana wannan mamaya da sojojin suka yi ba. Daya bayan daya, Oromawa sun sha kaye, sai dai kabilar Arsi kaɗai ce ta tsaya tsayin daka. <ref name=":3" /> Saboda bambancin makamai, talakawan yankin arewacin da ke da addinin Kirista sun fi ƙarfin makamai, amma a kudu a zamanin Menelik, ba su da isassun makamai da za su iya jurewa harin sojojin Menelik. {{Sfn|Caulk|1978|p=474}} Yaƙin Menelik da Arsi yana daga cikin mafiya muni da ɗaukar lokaci mai tsawo. Bayan jerin hare-hare na shekaru da dama, an samu nasarar murkushe su ta hanyar harbin sojojin Shewa. {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}}
== Mamayar Harar ==
Daga shekarar 1883 zuwa 1885, dakarun Shewa ƙarƙashin jagorancin Menelik sun yi ƙoƙarin mamaye yankin Chercher na Harar, amma aka kayar da su daga hannun 'yan Ittu Oromo.<ref>{{cite book |last1=Slikkerveer |first1=Leendert |title=Plural Medical Systems In The Horn Of Africa: The Legacy Of Sheikh Hippocrates |year=2013 |publisher=Taylor & Francis |page=123 |isbn=9781136143304 |url=https://books.google.com/books?id=5eErBgAAQBAJ&dq=battle+of+chelenqo+chercher&pg=PA123}}</ref> A cikin shekarar 1886, Menelik ya fara wani gagarumin yaƙi don ɗora iko a yankunan kudu.<ref name=":1" /> A wannan shekarar, wani ɗan bincike Ba-Italiya da duk tawagarsa sun rasa rayukansu a hannun sojojin Daular Harar, abin da ya ba wa Sarki Menelik dalili na farmakar Harar. Sojojin Shewa sun kai hari, amma lokacin da suka kafa sansani a Hirna, ƙaramin rundunar Sarkin Harar, Abdullah II, ta harba wutar wasan kwaikwayo zuwa cikin sansanin, hakan ya firgita sojojin Shewa kuma suka gudu zuwa Kogin Awash a lokacin Yaƙin Hirna.
Menelik ya fara amfani da makaman Turawa da yawa da ya samu a Harar.{{Sfn|Lewis|1983|pp=2–3}} Harar ce mafi shahara daga cikin dukkan daulolin Musulmi masu cin gashin kansu a yankin.<ref>{{Cite book |last=Ali |first=Abdulkadir |url=https://books.google.com/books?id=WXXsEAAAQBAJ |title=The Covert Genocide: Tragedy of a Nation Downtrodden |date=2023 |publisher=Fulton Books, Inc. |isbn=979-8-88731-671-0 |language=en}}</ref> Menelik ya rubuta wa kasashen Turai cewa: "Habasha tsawon ƙarni 14 tana zama tsibirin Kiristoci a cikin teku na kafirai. Idan ƙasashen duniya za su zo su raba Afirka tsakaninsu, ni ba zan tsaya gefe ina kallo ba."<ref>{{Cite book |last=Akbar |first=M. J. |url=https://books.google.com/books?id=4S5hBAAAQBAJ&dq=Ethiopia+has+been+for+14+centuries+a+Christian+island+in+a+sea+of+pagans.+If+Powers+at+a+distance+come+forward+to+partition+Africa+between+them%2C+I+do+not+intend+to+remain+an+indifferent+spectator.&pg=PT31 |title=Have Pen, Will Travel |date=2010 |publisher=Roli Books Private Limited |isbn=978-81-7436-993-2 |language=en}}</ref> Ya aika da saƙo zuwa ga Sarkin Harar, Abdullah, wanda ke mulkin birnin tarihi na Harar, cibiyar Musulunci a Gabashin Afirka, ya karɓi ikon Menelik. Sarkin ya ba da shawara Menelik ya karɓi Musulunci. Menelik ya ce zai mamaye Harar kuma ya mayar da babban masallaci coci, yana cewa: "Zan zo Harar in mayar da Masallaci zuwa Coci. Ku jira ni." Coci Medihane Alam na nuna Menelik ya cika alkawurinsa.<ref>Have Pen, Will Travel, M.J. Akbar, 2010</ref><ref>{{Cite book |last=Selassie |first=Bereket H. |url=https://books.google.com/books?id=5kicAAAAMAAJ&q=menelik+harar+mosque |title=The Crown and the Pen: The Memoirs of a Lawyer Turned Rebel |date=2007 |publisher=Red Sea Press, Incorporated |isbn=978-1-56902-276-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Sauldie |first=Madan M. |url=https://books.google.com/books?id=Z8AtAQAAIAAJ&q=menelik+harar+mosque |title=Super Powers in the Horn of Africa |date=1987 |publisher=APT Books |isbn=978-0-86590-092-9 |language=en}}</ref>
A shekarar 1887, sojojin Shewa sun sake turo wata babbar runduna ƙarƙashin jagorancin Menelik II da kansa don mamaye Harar. A lokacin Yaƙin Chelenqo, Sarkin Harar, Abdullah, ya yanke shawarar kai farmaki da sassafe a ranar Kirsimatin Habasha, yana tsammanin za su kasance cikin rashin shiri sakamakon shan giya da cin abinci, amma an kayar da shi domin Menelik ya tashi rundunarsa tun da wuri yana tsammanin za a kai hari. Sarkin ya tsere zuwa yankin Ogaden, kuma Shewa ta mamaye Hararghe.<ref>{{Cite encyclopedia|last=Mukhtar |first=Mohamed Haji |year=2003 |title=Ugas Nuur |encyclopedia=Historical Dictionary of Somalia |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6604-1 |pages=248–249 |language=en |url=https://books.google.com/books?id=DPwOsOcNy5YC }}</ref><ref>Harold G. Marcus, ''The Life and Times of Menelik II: Ethiopia 1844–1913'', (Lawrenceville: Red Sea Press, 1995), p. 91 {{ISBN|1-56902-010-8}}</ref> Bayan mamaye Harar, Menelik ya bunƙasa hanyoyin kasuwanci ta hanyar birnin, yana shigo da kayayyaki masu daraja kamar makamai, da fitar da abubuwa kamar kofi. Ya naɗa ɗan uwansa, Makonnen Wolde Mikael, a matsayin shugaban birnin. Tarihin baka na Harar na bayyana cewa dakarun Menelik sun kashe Hafiz 300 da sabbin ma'aurata sojoji 700 a cikin wannan ƙaramin faɗa. Tunawa da waɗanda aka kashe daga cikin waɗanda aka daura aure ya shiga al’adun biki na Harari har yanzu, inda ake ba angwaye kyautar wani yadi da ake kira "satti baqla" a Harari, wanda ke nufin “dubu bakwai.” Wannan yadi fari ne da aka saka jan layi a gefuna wanda ke nuna kisan. Mai ba da kyautar (wanda yawanci kawu ne daga ɓangaren uba) yana faɗa a kunne: “Domin kada ka manta.”<ref>HISTORY OF HARAR AND THE HARARIS, REFINED VERSION, REFINED BY WEHIB M. AHMED (DUA’LE), HARARI
Rigimar da ke tsakanin Masarautar Shewa da Arsi Oromo ta fara tun a shekarun 1840s lokacin da Sahle Selassie ya jagoranci hari kan Arsi. Sarakunan Shewa sun daɗe suna ƙoƙarin daidaita yankin da kuma haɗa shi da masarautarsu. A shekarar 1881, Menelik ya jagoranci wani hari a kan Arsi Oromo, kuma wannan hari ya zama mai wahala domin Oromawan sun bar ƙasarsu suka shiga yaƙin salon ɓoyayyen hari da Shewa. Arsi sun jawo asarar rayuka masu yawa ga sojojin Menelik ta hanyar kwanton bauna da hare-hare. Daga bisani, Menelik ya bar yankin Arsi kuma ya bar wa kawunsa Darge Sahle Selassie ya jagoranci yakin. A watan Satumba 1886, Darge ya fuskanci babban rundunar Arsi a Yaƙin Azule, inda Shewa ta yi babbar nasara kuma ta ci Arsi Oromo ƙuri. Bayan karyewar Arsi a Azule, yankin Arsi ya shiga zaman lafiya kuma Darge aka nada a matsayin gwamnan yankin. <ref>{{cite book|url=https://brill.com/view/title/24518?crawler=true&lang=en&language=en&mimetype=application%2Fpdf|title=The Arsi Oromo Resistance against Ethiopian Imperial Conquest (1880–1900)|chapter=Conquest and Resistance in the Ethiopian Empire, 1880–1974: The Case of the Arsi Oromo |date=2014 |publisher=Brill |isbn=9789004265486 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Tafla|first=Bairu|date=July 1975|title=Ras Dargé Sahle Selassie, c 1827 – 1900|journal=The Journal of African History|volume=13|issue=2|pages=17–37}}</ref> Bayan hare-hare guda shida, a shekarar 1887 an ƙwace Arsi gaba ɗaya ƙarƙashin ikon Menelik. Bayan nasarar mamayar, mafi yawan ƙasashen kiwo masu kyau da Arsi ke da su an ba su ga sojoji a matsayin ganimar yaƙi. Arsi Oromo a shekarun 1960 sun bayyana zamanin mulkin Amhara da ya biyo bayan shan kaye a 1887 a matsayin “zamanin wahala.” {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}}
Yawan mutanen Oromo ya ragu matuƙa sakamakon kisan ƙare dangi. <ref>{{Cite journal |last=Hassen |first=Mohammed |date=2002 |title=Conquest, Tyranny, and Ethnocide against the Oromo: A Historical Assessment of Human Rights Conditions in Ethiopia, ca. 1880s–2002 |url=https://www.jstor.org/stable/41931279 |journal=Northeast African Studies |volume=9 |issue=3 |pages=15–49 |doi=10.1353/nas.2007.0013 |jstor=41931279 |issn=0740-9133 |quote=the Oromo population was reduced substantially due to massacres committed in many places by the Abyssinians.|url-access=subscription }}</ref> An tilasta wa yawancin Oromawa su karɓi addinin Kiristanci da kuma sauya sunayensu zuwa na Amhara. <ref name=":5" /> Daga farkon hare-haren, Menelik da manyan kwamandojinsa sun kama dubban mutane, abin da ya ƙara yawan bayi a kasuwannin gida da na ƙasashen waje. <ref name=":0" /> Shekara huɗu bayan mamayar Arsi, baki daga ƙetare da suka bi ta yankin sun lura cewa sabbin masu mulki na ɗaukar Arsi a matsayin bayi kuma ana sayar da su a fili a kasuwanni. {{Sfn|Lewis|1983|p=|pp=140–141}} Hare-haren da aka kai a 1885 a yankin Ittu Oromo kafin a kwace Harar ya bar sassa da dama daga cikin yankin babu mutane. <ref name=":0">{{Cite book |last=Clarence-Smith |first=William Gervase |url= |title=The Economics of the Indian Ocean Slave Trade in the Nineteenth Century |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-18214-4 |pages=117–118 |language=en |chapter=Slave Trade in Southern Ethiopia}}</ref>
== Mamayar Daular Wolaita da Kaffa ==
=== Wolaita ===
A shekara ta 1890, Menelik ya mamaye Daular Wolaita. Masanin tarihi Bahru Zewde ya bayyana wannan yaƙin mamaya a matsayin ɗaya daga cikin mafi zubar da jini a duk lokacin fadada daular," kuma al'adar baka ta Wolaita na cewa mutane 118,000 daga kabilar Welayta da sojoji 90,000 daga yankin Shewa ne suka mutu a wannan fada.<ref name=sarahvaughan>Sarah Vaughan, [http://www.ihasa.org/documents/special-reports/ethnicity-in-ethiopia.pdf "Ethnicity and Power in Ethiopia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813043308/http://www.ihasa.org/documents/special-reports/ethnicity-in-ethiopia.pdf |date=2011-08-13 }} (Jami'ar Edinburgh: Digirin Ph.D., 2003), shafi na 253.</ref> Kawo (Sarki) Tona Gaga, sarkin karshe na Wolayta, an kayar da shi kuma aka ci garinsu a shekara ta 1895. Daga nan sai aka haɗe Wolayta da Daular Habasha. Sai dai Wolayta ta ci gaba da samun wani irin ikon cin gashin kanta, inda ake naɗa gwamnonin da ke da alhakin kai tsaye ga sarki har zuwa lokacin faduwar Sarki Haile Selassie a shekara ta 1974.<ref name=sarahvaughan/><ref>{{cite book |last1=Yimam |first1=Baye |title=Ethiopian studies at the end of the second millennium |year=2002 |publisher=Institute of Ethiopian Studies, Jami'ar Addis Ababa |page=930 |url=https://books.google.com/books?id=-91yAAAAMAAJ&q=Wolamo |access-date=13 July 2016}}</ref>
=== Kaffa ===
[[File:Army of Ras Wolda Giyorigs after the conquest of Kaffa bows before the Emperor.jpg|thumb|Sojojin Ras Wolde Giyorgis bayan sun ci Kaffa suna rusuna wa Sarki]]
Daular Kaffa wata daula ce mai karfi da ke kudu da kogin Gojeb, a cikin dazuka masu yawa na tsaunukan Kaffa. Saboda yawan hare-hare daga Mecha Oromos, mutanen Kafficho sun kirkiro wata hanya ta tsaro wadda ba a taba gani ba a yankin Afirka ta Gabas. Kafficho sun gina rami mai zurfi (Hiriyoo) da magudanan ruwan kariya (Kuripoa) a kan iyakokin daular domin hana maharan shigowa. Haka kuma, sun yi amfani da shingen halitta kamar Kogin Gojeb da tsaunuka domin dakile hare-hare. Saboda haka ne Kaffa ta sami suna a matsayin wuri da ba za a iya kutsa kai cikinsa ba kuma mai wahalar samu.{{cn|date=July 2024}}
A shekara ta 1895, Menelik II ya umurci a mamaye Daular Kaffa, inda ya tura dakaru uku da Dejazmach Tessema Nadew, Ras Wolde Giyorgis da Dejazmach Demissew Nassibu suka jagoranta, tare da goyon bayan Abba Jifar II na Jimma (wanda ya mika wuya ga Menelik), domin su ci wannan daula mai tsaunuka. Gaki Sherocho, sarkin Kaffa, ya buya a cikin dazukan daularsa yana kare kanta daga dakarun Menelik II har sai da aka kama shi a 1897 aka tura shi gudun hijira zuwa Addis Ababa. Bayan nasarar mamayar, Ras Wolde Giyorgis aka nada a matsayin gwamnan yankin.<ref>{{cite web |url=http://www.samizdat.com/armies.html |title=ETHIOPIA THROUGH RUSSIAN EYES |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414223626/http://www.samizdat.com/armies.html |archive-date=14 April 2014 |url-status=dead}}</ref>
== Faɗaɗa zuwa yankin Ogaden ==
[[File:Abyssinia,_Shoa,_Harar_(1873).jpg|thumb|260x260px|Taswirar shekarar 1873 da John Bartholomew ya zana tana nuna "Ugaden" a gabashin Harar]]
Bayan nasarar kwace birnin Harar a shekarar 1887, Menelik ya sanar da wani shiri na faɗaɗa iko da mulkin mallaka ga kasashen Turai a 1891. Wannan ne ya nuna farkon mamayar da aka fara kaiwa cikin yankin Ogaden, wadda ta kasance da rikici da tashin hankali.
<ref name=":22">{{Cite book |last1=Woodward |first1=Peter |url=http://archive.org/details/conflictpeaceinh00pete |title=Conflict and peace in the Horn of Africa : federalism and its alternatives |last2=Forsyth |first2=Murray |date=1994 |publisher=Aldershot |isbn=978-1-85521-486-6 |location=Dartmouth |pages=105–106}}</ref>
Sarki Menelik bai tsaya da Harar kawai ba, ya kuma nuna sha'awa kan biranen Zeila da Hargeisa da sauran manyan yankunan da ke karkashin mallakar Somawa. <ref name=":7" />
A farkon mamayar, Menelik ya tura dakarunsa domin kai hare-hare da suka haddasa firgita da barna a yankin. An rika kashe jama'a ba tare da bambanci ba, tare da wawure dukiyoyi kafin sojojin su koma sansanoninsu da shanun da suka sace. Daga 1890 zuwa 1900, an rika kai hare-haren da suka jefa yankin Ogaden cikin halaka.
{{Sfn|Abdi|2021|pp=35–36}}
Shigo da makaman zamani daga Turai ya lalata daidaito tsakanin Somawa da daular Habasha, domin kasashen Turai sun hana Somawa samun irin waɗannan makaman. <ref>{{Cite book |last=Irons |first=Roy |url=https://books.google.com/books?id=t9MVBAAAQBAJ |title=Churchill and the Mad Mullah of Somaliland: Betrayal and Redemption 1899–1921 |year=2013 |publisher=Pen and Sword |isbn=978-1-78346-380-0 |page=16 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saleh |first=Abdulkader |url=https://books.google.com/books?id=r1e8Oqo80AwC |title=Friedensräume in Eritrea und Tigray unter Druck: Identitätskonstruktion, soziale Kohäsion und politische Stabilität |date=2008 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-8258-1858-6 |pages=351 |language=de}}</ref>
Yawancin ƙabilun Somaliya da ke karkashin mallakar Birtaniya sun sanya hannu kan yarjejeniyar kariya da Birtaniya domin kare hakkokinsu da ‘yancinsu. <ref>{{Cite book |last=Gorman |first=Robert F. |url=https://books.google.com/books?id=YKlyAAAAMAAJ |title=Political Conflict on the Horn of Africa |date=1981 |publisher=Praeger |isbn=978-0-03-059471-7 |pages=29 |language=en |quote=Facing the Ethiopian threat, many Somali clans accepted British protection.}}</ref>
A shekarar 1897, domin kwantar da hankalin Menelik dangane da shirin faɗaɗawa, Birtaniya ta mika kusan rabin yankin [[Somaliland]] na Birtaniya ga Habasha karkashin yarjejeniyar Anglo-Ethiopian ta 1897. Daga wannan lokaci ne hukumomin Habasha suka fara jingina ikonsu na Ogaden da wannan yarjejeniya da takardun da suka biyo baya. <ref name=":02">{{Cite journal |last=Ahmed Yusuf |first=Abdulqawi |year=1980 |title=The Anglo-Ethiopian Treaty of 1897 and the Somali-Ethiopian Dispute |journal=Horn of Africa |volume=3 |issue=1 |pages=39}}</ref>
Wannan yarjejeniya ba ta da ingancin doka domin tana jingina ikon da Somawa ba su taɓa bai wa Birtaniya ba. Yarjejeniyoyin da aka yi tsakaninsu sun kasance ne don kare filayensu. {{Sfn|Lewis|1983|pp=157–159}}
Yayin da hare-haren da suka gabata daga Habasha suka fi shafar harkar kasuwanci, shigowar sojojin Menelik cikin cikakken shiri da makamai a lokacin mulkin mallaka ya tayar da hankula a tsakanin Somawa har zuwa bakin gabar teku ta Banaadir.
Wata rundunar sojojin Habasha da ke kan dawaki kuma dauke da bindigogi ta kutsa cikin kwarin Shabelle kusa da Balad – inda ake tafiya zuwa [[Mogadishu]] a cikin rana guda – a lokacin bazarar 1905. Wasu daga cikin ƙabilun yankin sun shiga fada da wadannan sojojin da suka kutsa yankinsu, suka kore su.
<ref name=":13">{{Cite book |last=Cassanelli |first=Lee V. |url=https://books.google.com/books?id=mlhyAAAAMAAJ |title=The Shaping of Somali Society: Reconstructing the History of a Pastoral People, 1600–1900 |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1982 |isbn=978-0-8122-7832-3 |pages=199–201 |language=en}}</ref>
A wasu lokuta, mayakan Somaliya da ke dauke da makamai marasa inganci sun fatattaki sojojin mamaya. A shekarar 1893, wani jami’in sojan Birtaniya mai suna Colonel Swayne, wanda ya kai ziyara Imi, ya ga “ragowar sansanin wani babban rundunar Habasha da aka fatattaka kimanin shekaru biyu ko uku da suka gabata.”
<ref>H. G. C. Swayne, [https://www.jstor.org/stable/1773666 "A Trip to Harar and Imé", Geographical Journal, 2 (September 1893), p. 251</ref>
A gabar yamma mai nisa da Somawa suka fi yawa, Farfesa Donald L. Donham na fannin al’adu ya lura cewa mulkin mallaka na Menelik bai dace da addini da siyasar yankin ba, kuma yana fuskantar cikas daga gungun masu gwagwarmayar adawa da mulkin mallaka na Somaliya – Dervish.
<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=RuKmDGeBZ0gC&dq=proseliti+mullah+abissine&pg=PA203 |title=Rivista coloniale organo dell'Istituto coloniale italiano |date=1927 |publisher=Unione coop. editrice |pages=203 |language=it}}</ref>{{Sfn|Donham|James|1986|pp=46–47}}
A yayin da Habasha ta fara faɗaɗawa cikin ƙasar Somaliya tun daga farkon shekarun 1890, Jigjiga ta fara fuskantar mamaya ta soja sau da dama har zuwa shekarar 1900. A ƙarshen ƙarnin, dakarun Habasha sun mamaye Jigjiga kuma suka gina wani sansani kusa da garin.
<ref name=":23">{{Cite book |last=Martin |first=B. G. |title=Muslim Brotherhoods in Nineteenth-Century Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-53451-2 |pages=183 |language=en}}</ref>
Daga nan ne kuma, mutanen Amhara suka fara shigowa garin Jigjiga da kewaye domin zama. <ref>{{Cite journal |last1=Girma |first1=Zerihun |last2=Imana |first2=Gutema |date=2020 |title=The Impact of Somali Nationalism on the Amhara-Somali Ethnic Interaction in Jigjiga Town and its Surroundings (1940s–1990s) |journal=East African Journal of Social Sciences and Humanities |volume=5 |issue=2 |pages=21–28}}</ref>
A wannan shekarar ne mayakan Dervish na Somaliya suka kai hari na farko kan sojojin Habasha a Jigjiga da nufin kwato dabbobin da aka sace. <ref name=":24">{{Cite book |last=Martin |first=B. G. |title=Muslim Brotherhoods in Nineteenth-Century Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-53451-2 |pages=183 |language=en}}</ref>
A shekara ta gaba, rundunar haɗin gwiwar Birtaniya da Habasha ta kaddamar da farmaki domin murkushe Dervish. <ref>{{Cite book |last=Irons |first=Roy |url=https://books.google.com/books?id=t9MVBAAAQBAJ&q=Jig-Jigga |title=Churchill and the Mad Mullah of Somaliland: Betrayal and Redemption 1899–1921 |date=2013 |publisher=Pen and Sword |isbn=978-1-78346-380-0 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Commons |first=Great Britain Parliament House of |url=https://books.google.com/books?id=sZEOAQAAIAAJ&q=Jiga+mullah |title=Parliamentary Papers |date=1902 |publisher=H.M. Stationery Office |language=en}}</ref>
A farkon shekaru na ƙarni na 20, Habasha ba ta da cikakken iko a Ogaden dake gabashin Jigjiga duk da yarjejeniyar da aka yi. Lokacin da kwamitin iyaka ya zo domin zana iyakar yarjejeniya a 1934, mutanen yankin Somaliya ba su san cewa su na ƙarƙashin Habasha ba.
<ref>Lewis, Modern History, p. 61</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ixqn45q294izatw48xeix0rxeupivyj
Sekhopi Malebo
0
103974
973460
889910
2026-10-29T21:23:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973460
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sekhopi Molisaotsile Andrew Malebo''' (an haife shi a ranar 5 ga watan Afrilu 1960) ɗan siyasan [[Afirka ta Kudu]] ne kuma tsohon mai fafutukar yaƙi da nuna wariyar launin fata daga Jihar 'Yanci. Ya kasance Memba na Majalisar Zartarwa ta Jihar Free (MEC) mai kula da ayyukan jama'a, hanyoyi da sufuri daga shekarun 1997 zuwa 2004. Kafin haka dai ya wakilci jam'iyyar ANC a [[Majalisar Dokokin Afirka ta Kudu|majalisar dokokin ƙasar]] daga shekarun 1994 zuwa 1996.
== Rayuwar farko da gwagwarmaya ==
An haifi Malebo a ranar 5 ga watan Afrilu 1960<ref name=":02">{{cite magazine |date=11 June 1999 |title=General Notice: Notice 1319 of 1999 – Electoral Commission: Representatives Elected to the Various Legislatures |url=https://gazettes.africa/archive/za/1999/za-government-gazette-dated-1999-06-11-no-20203.pdf |magazine=[[Government Gazette of South Africa]] |location=Pretoria, South Africa |publisher=[[Government of South Africa]] |volume=408 |issue=20203 |pages= |access-date=26 March 2021}}</ref> kuma yana magana da [[Harshen Tswana|Tswana]]. <ref name=":1">{{Cite web |last=Högberg |first=Bertil |date=15 July 2005 |title=Interviews: Sekopi Malebo |url=https://nai.uu.se/library/resources/liberation-africa/interviews/sekopi-malebo.html |access-date=2023-06-09 |website=The Nordic Africa Institute |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya zama ɗan siyasa a matsayin ɗalibi na sakandare a [[Bloemfontein]] bayan tashin hankalin 1976 na Soweto, musamman ta ƙungiyar ɗaliban Bloemfontein, wanda a lokacin Black Consciousness ta yi tasiri sosai.<ref name=":1"/> Daga baya ya ce ya sauya sheka daga akidar Black Consciousness zuwa al'adar Charterist a shekara ta 1979, lokacin da aka fara fallasa shi ga haramtacciyar [[Yarjejeniya ta ƴanci|Yarjejeniya ta 'Yanci]], wacce yake sha'awa sosai. <ref name=":1" />
Daga baya ya shiga cikin ƙungiyoyin jama'a na Charterist a Bloemfontein, da kuma tsarin siyasa ta hanyar Ikilisiyar Lutheran, kuma ya yi hulɗa da ANC yayin ziyara a [[Sweden]] a shekarar 1981.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite book |last=Chitja Twala |url=https://www.researchgate.net/publication/341297226 |title=The Road to Democracy in South Africa, Vol. 4 (1980-1990) |publisher=UNISA Press |year=2010 |pages=765–813 |chapter=Activists networks and political protest in the Free State, 1983-1990 |access-date=10 April 2023}}</ref> A cikin shekarun baya, ya kasance shugaban teburin matasa na Majalisar Cocin Afirka ta Kudu, wanda cocinsa ke da alaƙa;<ref name=":1" /> ya kuma riƙe muƙaman jagoranci a kungiyar jama'a ta Mangaung.<ref name=":2" />
Bayan da aka dakatar da ANC a cikin shekarar 1990 yayin tattaunawar kawo karshen mulkin nuna wariyar launin fata, Malebo ya shiga cikin kungiyar a hukumance kuma ya zama memba na ruƙunin shugabanninta na wucin gadi a cikin Orange Free State. A cikin watan Nuwamba 1991,<ref name=":1"/> an zaɓe shi a matsayin shugaban reshen yanki na ANC a Kudancin Orange Free State.<ref>{{Cite journal |date=1991 |title=Southern OFS conference |url=http://www.nationalarchives.gov.za/sites/default/files/ITEM_COD-0100-0001-_-003.pdf |journal=Mayibuye |volume=2 |issue=11 |pages=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008153006/http://www.nationalarchives.gov.za/sites/default/files/ITEM_COD-0100-0001-_-003.pdf |archive-date=2025-10-08 |access-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref>
== Aikin doka: 1994-2004 ==
An zaɓi Malebo a matsayin ɗan takarar jam'iyyar ANC a majalisar dokokin ƙasar a zaɓen farko da aka yi a Afirka ta Kudu bayan mulkin nuna wariyar launin fata a shekarar 1994.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/13429370/south-africa-campaign-and-election-report-april-26- |title=South Africa: Campaign and Election Report April 26–29, 1994 |publisher=[[International Republican Institute]] |year=1994 |access-date=13 April 2023 |via=Yumpu}}</ref> A cikin shekarar 1996, ya bar kujerarsa ya shiga majalisar dokokin lardin Free State, inda aka rantsar da shi a ranar 18 ga watan Disamba. <ref name=":5">{{Cite journal |last=Twala |first=Chitja |date=2005-01-01 |title=The demon of factionalism in an African National Congress (ANC)-led Free State Province (1994-2004): a reality? |url=https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC28366 |journal=Journal for Contemporary History |volume=30 |issue=3 |pages=109–131}}</ref> An kuma naɗa shi a matsayin MEC na Ayyukan Jama'a, Hanyoyi da Sufuri a Majalisar Zartarwa ta Firayim Minista Ivy Matsepe-Casaburri.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eSM_AQAAIAAJ |title=Who's Who of Southern Africa |date=2005 |publisher=Ken Donaldson |pages=1994 |language=en |chapter=Sekhopi Malebo}}</ref> An zaɓe shi cikakken wa'adi a majalisar dokokin lardin a babban zaɓen 1999 kuma magajin Matsepe-Casaburri, Firayim Minista [[Winkie Direko]] ya ci gaba da riƙe shi a matsayin MEC. <ref>{{Cite web |date=29 June 2001 |title=Direko axes three MECs |url=https://www.news24.com/news24/direko-axes-three-mecs-20010628 |access-date=2023-06-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref>
A babban zaɓen shekara ta 2004, ANC ta zaɓi Malebo don komawa majalisar dokoki ta ƙasa, amma ya kasance a matsayi na 14 a jerin jam'iyyun yankin na jihar 'Yanci <ref name=":023">{{Cite web |date=29 March 2004 |title=General Notice: List of registered parties and final lists of candidates submitted for the election of the National Assembly and the Nine Provincial Legislatures on 14 April 2004 |url=https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_document/201409/26209gen558.pdf |access-date=8 June 2023 |website=[[Government Gazette of South Africa]] |publisher=[[Government of South Africa]] |page=48 |publication-place=Pretoria, South Africa}}</ref> kuma da kyar ya ƙasa samun sake tsayawa takara. Seiso Mohai ne ya gaje shi a matsayin MEC. '''<ref>{{Cite web |date=3 May 2004 |title=Marshoff names new Free State council |url=https://www.iol.co.za/news/politics/marshoff-names-new-free-state-council-211941 |access-date=2023-01-03 |website=IOL |language=en}}</ref>'''
== Ayyukansa na baya ==
Bayan ya bar siyasar majalisa a shekara ta 2004, Malebo ya ci gaba da harkokin kasuwanci.<ref name=":1" /> A cikin shekarar 2020, ya shirya wani tattaki a hedkwatar ANC a gidan Luthuli, inda ya buƙaci a kori Ace Magashule da "sauran masu laifin da ke da hannu a cin hanci da rashawa a lardin [Jihar 'Yanci] a lokacin [Magashule] a matsayin Firayim Minista.<ref>{{Cite web |date=2020-10-22 |title=Free State branches gun for Ace |url=https://mg.co.za/politics/2020-10-22-free-state-branches-gun-for-ace/ |access-date=2023-06-09 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
0ld86pysl6aavf14allphp6r10w72i8
Hukumar Kula da Alhazai ta Najeriya
0
103976
973526
834850
2026-10-29T22:32:31Z
Mhizabdoul
42167
973526
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Hukumar Alhazai ta Najeriya''' ( '''NAHCON''' ) wata hukuma ce ta gwamnati da ke da alhakin gudanarwa da kuma kula da ayyukan Hajji ga Alhazan Najeriya da aka kafa a shekarar 2006.<ref>{{Cite web |title=NAHCON Act and Establishment |url=https://www.vanguardngr.com/2019/11/nahcon-act-on-tenure-of-chairman-commissioners/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>
== Tarihin Hukumar ==
Tun a shekarar 1953 ne gwamnatin Najeriya ta shiga aikin Hajji a hukumance, lokacin da Alhaji Abubakar Imam ya gabatar da ƙudiri a Majalisar Dokokin Arewa inda ya bukaci a kafa ofishin Alhazan Najeriya a [[Jeddah]] na kasar [[Saudiyya]], domin taimakawa alhazan Najeriya da ke fuskantar kunci a kasashen waje.Yayin da adadin mahajjata ya ƙaru a shekarun 1960 zuwa 1970, an kafa Hukumar Jin Daɗin Alhazai na yanki daban-daban. Domin daidaita ayyukan Hajji tare da ƙware, Gwamnatin Tarayya ta kafa Hukumar Alhazai ta Nijeriya a shekarar 1975 ta hanyar doka mai lamba 16. Daga baya hukumar alhazai ta Najeriya ta maye gurbinsa a shekarar 1989, wanda aka rushe a shekarar 1991 bayan wani mummunan hatsarin jirgin da ya faru a Jiddah wanda ya yi sanadiyar mutuwar alhazan Najeriya 247 da ma'aikatan jirgin 14. Rashin gazawar tsarin wucin gadi kamar jami’an tsaro, da kuma dokar hana alhazan Najeriya da gwamnatin Saudiyya ta yi a shekarar 1996, sun ƙara jaddada bukatar samar da cibiyar Ahazai ta dindindin. <ref>{{Cite web |date=12 October 2006 |title=THE NAHCON ACT – National Hajj Commission of Nigeria (2006) |url=https://nahcon.gov.ng/wp-content/uploads/2017/04/THE-NAHCON-ACT.pdf |access-date=2025-06-27 |website=NAHCON}}</ref>
An kafa hukumar alhazai ta kasa (NAHCON) a shekarar 2006 bisa wata doka ta Majalisar Dokoki ta ƙasa NAHCON (Establishment) Act, 2006 don sa ido, daidaitawa, da daidaita ayyukan Hajji da Umrah a Najeriya. An ƙirƙiro ta ne saboda rashin tsayayyiyar Hukuma da aka shafe shekaru da dama ana yi a ayyukan Hajji, da suka haɗa da gazawar hukumomi da yawa kamar Hukumar Alhazai ta Najeriya, Hukumar Alhazai ta Najeriya, da Hukumar Kula da Alhazai. <ref>{{Cite web |date=28 March 2025 |title=National Hajj Commission of Nigeria (NAHCON) (Establishment) Act, 2006 |url=https://lawnigeria.com/2025/03/28/national-hajj-commission-of-nigeria-nahcon-establishment-act-2006/ |access-date=2025-06-27 |website=LAW Nigeria }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2016-05-26 |title=Hajj Made Easy at 10 |url=https://blueprint.ng/hajj-made-easy-at-10/ |access-date=2025-06-27 |website=Blueprint Newspapers}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-12-09 |title=NAHCON and the Indelible Legacy of Abdullahi Mukhtar Muhammad |url=https://dailytimesng.com/nahcon-and-the-indelible-legacy-of-abdullahi-mukhtar-muhammad/ |access-date=2025-06-27 |website=Daily Times Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-10-25 |title=NAHCON: Beyond Organizing Hajj |url=https://www.vanguardngr.com/2019/10/nahcon-beyond-organizing-hajj/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>Hukumar [[NAHCON]] dai ta fara aiki a hukumance a shekarar 2007, inda aka naɗa shugabanta na farko Muhammad Musa Bello daga baya kuma aka naɗa shi a matsayin ministan babban birnin tarayyar Najeriya. Tun daga wannan lokacin, Hukumar ta yi aiki a matsayin hukumar gudanarwa ta tarayya da ke da alhakin kula da:
* Gudanar da hukumar jin dadin alhazai ta jihohi
* Kula da kayan aikin Hajji, gami da tashin jirgi da masauki
* Tabbatar da bin ƙa'idojin aikin Hajji a Saudiyya
* Kula da jindaɗin alhazai da rajista
== Shugabannin Hukumar NAHCON ==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|+'''Shugaban Hukumar Alhazai ta Najeriya NAHCON.'''
!No.
!Suna
!Lokaci
!Jawabi
|-
|
|
|
|Shugaban majagaba; daga baya ya zama Ministan Babban Birnin Tarayya (FCT). <ref>{{Cite web |title=Muhammad Musa Bello's tenure as NAHCON Chairman and appointment as FCT Minister |url=https://www.exploreabuja.ng/blog/muhammad-musa-bello/ |access-date=2025-06-27 |website=Explore Abuja}}</ref>
|-
|
|
|
|Tsohon Babban Sakataren Hukumar Alhazai ta Jihar Kaduna.
|-
|
|
|
|Musulmin Kudu na farko da ya jagoranci NAHCON; An tabbatar a cikin Janairu 2020. <ref>{{Cite web |date=2019-12-04 |title=Zikrullah Kunle Hassan appointed as NAHCON Chairman |url=https://muslimnews.com.ng/2019/12/04/profile-new-designated-nahcon-chairman-was-former-amir-mssn-lagos/ |access-date=2025-06-27 |website=Muslim News Nigeria}}</ref>
|-
|
|
|2023 - 2024 (riƙon kwarya)
|Ya jagoranci aikin Hajjin 2024 a matsayin Shugaban riƙon ƙwarya.
|-
|5
|
|2024 - Yanzu
|Shugaban yanzu; Majalisar dattijai ta tabbatar dashi a watan Oktoba 2024.
|}
== Manazart a==
{{Reflist}}
[[Category:Hukumomi ]]
[[Category:Hukumar Alhazzai ta Najeriya]]
3bszvw9kg5frbnd5v36uzagfb41qnfd
973527
973526
2026-10-29T22:33:07Z
Mhizabdoul
42167
973527
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Hukumar Alhazai ta Najeriya''' ( '''NAHCON''' ) wata hukuma ce ta gwamnati da ke da alhakin gudanarwa da kuma kula da ayyukan Hajji ga Alhazan Najeriya da aka kafa a shekarar 2006.<ref>{{Cite web |title=NAHCON Act and Establishment |url=https://www.vanguardngr.com/2019/11/nahcon-act-on-tenure-of-chairman-commissioners/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>
== Tarihin Hukumar ==
Tun a shekarar 1953 ne gwamnatin Najeriya ta shiga aikin Hajji a hukumance, lokacin da Alhaji Abubakar Imam ya gabatar da ƙudiri a Majalisar Dokokin Arewa inda ya bukaci a kafa ofishin Alhazan Najeriya a [[Jeddah]] na kasar [[Saudiyya]], domin taimakawa alhazan Najeriya da ke fuskantar kunci a kasashen waje.Yayin da adadin mahajjata ya ƙaru a shekarun 1960 zuwa 1970, an kafa Hukumar Jin Daɗin Alhazai na yanki daban-daban. Domin daidaita ayyukan Hajji tare da ƙware, Gwamnatin Tarayya ta kafa Hukumar Alhazai ta Nijeriya a shekarar 1975 ta hanyar doka mai lamba 16. Daga baya hukumar alhazai ta Najeriya ta maye gurbinsa a shekarar 1989, wanda aka rushe a shekarar 1991 bayan wani mummunan hatsarin jirgin da ya faru a Jiddah wanda ya yi sanadiyar mutuwar alhazan Najeriya 247 da ma'aikatan jirgin 14. Rashin gazawar tsarin wucin gadi kamar jami’an tsaro, da kuma dokar hana alhazan Najeriya da gwamnatin Saudiyya ta yi a shekarar 1996, sun ƙara jaddada bukatar samar da cibiyar Ahazai ta dindindin. <ref>{{Cite web |date=12 October 2006 |title=THE NAHCON ACT – National Hajj Commission of Nigeria (2006) |url=https://nahcon.gov.ng/wp-content/uploads/2017/04/THE-NAHCON-ACT.pdf |access-date=2025-06-27 |website=NAHCON}}</ref>
An kafa hukumar alhazai ta kasa (NAHCON) a shekarar 2006 bisa wata doka ta Majalisar Dokoki ta ƙasa NAHCON (Establishment) Act, 2006 don sa ido, daidaitawa, da daidaita ayyukan Hajji da Umrah a Najeriya. An ƙirƙiro ta ne saboda rashin tsayayyiyar Hukuma da aka shafe shekaru da dama ana yi a ayyukan Hajji, da suka haɗa da gazawar hukumomi da yawa kamar Hukumar Alhazai ta Najeriya, Hukumar Alhazai ta Najeriya, da Hukumar Kula da Alhazai. <ref>{{Cite web |date=28 March 2025 |title=National Hajj Commission of Nigeria (NAHCON) (Establishment) Act, 2006 |url=https://lawnigeria.com/2025/03/28/national-hajj-commission-of-nigeria-nahcon-establishment-act-2006/ |access-date=2025-06-27 |website=LAW Nigeria }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2016-05-26 |title=Hajj Made Easy at 10 |url=https://blueprint.ng/hajj-made-easy-at-10/ |access-date=2025-06-27 |website=Blueprint Newspapers}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-12-09 |title=NAHCON and the Indelible Legacy of Abdullahi Mukhtar Muhammad |url=https://dailytimesng.com/nahcon-and-the-indelible-legacy-of-abdullahi-mukhtar-muhammad/ |access-date=2025-06-27 |website=Daily Times Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-10-25 |title=NAHCON: Beyond Organizing Hajj |url=https://www.vanguardngr.com/2019/10/nahcon-beyond-organizing-hajj/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>Hukumar NAHCON dai ta fara aiki a hukumance a shekarar 2007, inda aka naɗa shugabanta na farko Muhammad Musa Bello daga baya kuma aka naɗa shi a matsayin ministan babban birnin tarayyar Najeriya. Tun daga wannan lokacin, Hukumar ta yi aiki a matsayin hukumar gudanarwa ta tarayya da ke da alhakin kula da:
* Gudanar da hukumar jin dadin alhazai ta jihohi
* Kula da kayan aikin Hajji, gami da tashin jirgi da masauki
* Tabbatar da bin ƙa'idojin aikin Hajji a Saudiyya
* Kula da jindaɗin alhazai da rajista
== Shugabannin Hukumar NAHCON ==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|+'''Shugaban Hukumar Alhazai ta Najeriya NAHCON.'''
!No.
!Suna
!Lokaci
!Jawabi
|-
|
|
|
|Shugaban majagaba; daga baya ya zama Ministan Babban Birnin Tarayya (FCT). <ref>{{Cite web |title=Muhammad Musa Bello's tenure as NAHCON Chairman and appointment as FCT Minister |url=https://www.exploreabuja.ng/blog/muhammad-musa-bello/ |access-date=2025-06-27 |website=Explore Abuja}}</ref>
|-
|
|
|
|Tsohon Babban Sakataren Hukumar Alhazai ta Jihar Kaduna.
|-
|
|
|
|Musulmin Kudu na farko da ya jagoranci NAHCON; An tabbatar a cikin Janairu 2020. <ref>{{Cite web |date=2019-12-04 |title=Zikrullah Kunle Hassan appointed as NAHCON Chairman |url=https://muslimnews.com.ng/2019/12/04/profile-new-designated-nahcon-chairman-was-former-amir-mssn-lagos/ |access-date=2025-06-27 |website=Muslim News Nigeria}}</ref>
|-
|
|
|2023 - 2024 (riƙon kwarya)
|Ya jagoranci aikin Hajjin 2024 a matsayin Shugaban riƙon ƙwarya.
|-
|5
|
|2024 - Yanzu
|Shugaban yanzu; Majalisar dattijai ta tabbatar dashi a watan Oktoba 2024.
|}
== Manazart a==
{{Reflist}}
[[Category:Hukumomi ]]
[[Category:Hukumar Alhazzai ta Najeriya]]
k8g2pt68axyqw5hwh6h3yl00nsbbyjh
973529
973527
2026-10-29T22:34:19Z
Mhizabdoul
42167
973529
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Hukumar Alhazai ta Najeriya''' ( '''NAHCON''' ) wata hukuma ce ta gwamnati da ke da alhakin gudanarwa da kuma kula da ayyukan Hajji ga Alhazan Najeriya da aka kafa a shekarar 2006.<ref>{{Cite web |title=NAHCON Act and Establishment |url=https://www.vanguardngr.com/2019/11/nahcon-act-on-tenure-of-chairman-commissioners/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>
== Tarihin Hukumar ==
Tun a shekarar 1953 ne gwamnatin Najeriya ta shiga aikin Hajji a hukumance, lokacin da Alhaji Abubakar Imam ya gabatar da ƙudiri a [[Majalisar dokokin Najeriya|Majalisar Dokokin]] Arewa inda ya bukaci a kafa ofishin Alhazan Najeriya a [[Jeddah]] na kasar [[Saudiyya]], domin taimakawa alhazan Najeriya da ke fuskantar kunci a kasashen waje.Yayin da adadin mahajjata ya ƙaru a shekarun 1960 zuwa 1970, an kafa Hukumar Jin Daɗin Alhazai na yanki daban-daban. Domin daidaita ayyukan Hajji tare da ƙware, Gwamnatin Tarayya ta kafa Hukumar Alhazai ta Nijeriya a shekarar 1975 ta hanyar doka mai lamba 16. Daga baya hukumar alhazai ta Najeriya ta maye gurbinsa a shekarar 1989, wanda aka rushe a shekarar 1991 bayan wani mummunan hatsarin jirgin da ya faru a Jiddah wanda ya yi sanadiyar mutuwar alhazan Najeriya 247 da ma'aikatan jirgin 14. Rashin gazawar tsarin wucin gadi kamar jami’an tsaro, da kuma dokar hana alhazan Najeriya da gwamnatin Saudiyya ta yi a shekarar 1996, sun ƙara jaddada bukatar samar da cibiyar Ahazai ta dindindin. <ref>{{Cite web |date=12 October 2006 |title=THE NAHCON ACT – National Hajj Commission of Nigeria (2006) |url=https://nahcon.gov.ng/wp-content/uploads/2017/04/THE-NAHCON-ACT.pdf |access-date=2025-06-27 |website=NAHCON}}</ref>
An kafa hukumar alhazai ta kasa (NAHCON) a shekarar 2006 bisa wata doka ta Majalisar Dokoki ta ƙasa NAHCON (Establishment) Act, 2006 don sa ido, daidaitawa, da daidaita ayyukan Hajji da Umrah a Najeriya. An ƙirƙiro ta ne saboda rashin tsayayyiyar Hukuma da aka shafe shekaru da dama ana yi a ayyukan Hajji, da suka haɗa da gazawar hukumomi da yawa kamar Hukumar Alhazai ta Najeriya, Hukumar Alhazai ta Najeriya, da Hukumar Kula da Alhazai. <ref>{{Cite web |date=28 March 2025 |title=National Hajj Commission of Nigeria (NAHCON) (Establishment) Act, 2006 |url=https://lawnigeria.com/2025/03/28/national-hajj-commission-of-nigeria-nahcon-establishment-act-2006/ |access-date=2025-06-27 |website=LAW Nigeria }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2016-05-26 |title=Hajj Made Easy at 10 |url=https://blueprint.ng/hajj-made-easy-at-10/ |access-date=2025-06-27 |website=Blueprint Newspapers}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-12-09 |title=NAHCON and the Indelible Legacy of Abdullahi Mukhtar Muhammad |url=https://dailytimesng.com/nahcon-and-the-indelible-legacy-of-abdullahi-mukhtar-muhammad/ |access-date=2025-06-27 |website=Daily Times Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-10-25 |title=NAHCON: Beyond Organizing Hajj |url=https://www.vanguardngr.com/2019/10/nahcon-beyond-organizing-hajj/ |access-date=2025-06-27 |website=Vanguard Nigeria}}</ref>Hukumar NAHCON dai ta fara aiki a hukumance a shekarar 2007, inda aka naɗa shugabanta na farko Muhammad Musa Bello daga baya kuma aka naɗa shi a matsayin ministan babban birnin tarayyar Najeriya. Tun daga wannan lokacin, Hukumar ta yi aiki a matsayin hukumar gudanarwa ta tarayya da ke da alhakin kula da:
* Gudanar da hukumar jin dadin alhazai ta jihohi
* Kula da kayan aikin Hajji, gami da tashin jirgi da masauki
* Tabbatar da bin ƙa'idojin aikin Hajji a Saudiyya
* Kula da jindaɗin alhazai da rajista
== Shugabannin Hukumar NAHCON ==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|+'''Shugaban Hukumar Alhazai ta Najeriya NAHCON.'''
!No.
!Suna
!Lokaci
!Jawabi
|-
|
|
|
|Shugaban majagaba; daga baya ya zama Ministan Babban Birnin Tarayya (FCT). <ref>{{Cite web |title=Muhammad Musa Bello's tenure as NAHCON Chairman and appointment as FCT Minister |url=https://www.exploreabuja.ng/blog/muhammad-musa-bello/ |access-date=2025-06-27 |website=Explore Abuja}}</ref>
|-
|
|
|
|Tsohon Babban Sakataren Hukumar Alhazai ta Jihar Kaduna.
|-
|
|
|
|Musulmin Kudu na farko da ya jagoranci NAHCON; An tabbatar a cikin Janairu 2020. <ref>{{Cite web |date=2019-12-04 |title=Zikrullah Kunle Hassan appointed as NAHCON Chairman |url=https://muslimnews.com.ng/2019/12/04/profile-new-designated-nahcon-chairman-was-former-amir-mssn-lagos/ |access-date=2025-06-27 |website=Muslim News Nigeria}}</ref>
|-
|
|
|2023 - 2024 (riƙon kwarya)
|Ya jagoranci aikin Hajjin 2024 a matsayin Shugaban riƙon ƙwarya.
|-
|5
|
|2024 - Yanzu
|Shugaban yanzu; Majalisar dattijai ta tabbatar dashi a watan Oktoba 2024.
|}
== Manazart a==
{{Reflist}}
[[Category:Hukumomi ]]
[[Category:Hukumar Alhazzai ta Najeriya]]
tgxwlrxil6aqmd8u6gft3zugoofg8rl
Sharran Srivatsaa
0
104545
973543
654496
2026-10-29T23:03:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973543
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Sharran Srivatsaa|image=|image_size=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|nationality=|other_names=|known_for=|education=[[Luther College (Iowa)|Luther College in Iowa]] (BA), [[Vanderbilt University]] (MBA)|employer=|occupation=entrepreneur, investor, public speaker|spouse=|parents=|relatives=}}
'''Sharran Srivatsaa''' ɗan kasuwa ne na Amurka, mai saka hannun jari, kuma mai magana da jama'a wanda ke zaune a Orange County, California . <ref>{{Cite web |title=Real Brokerage’s Growth Surges 400% Under Leadership of Sharran Srivatsaa |url=https://www.msn.com/en-us/money/realestate/real-brokerage-s-growth-surges-400-under-leadership-of-sharran-srivatsaa/ar-AA1DoMRE?ocid=BingNewsSerp |access-date=2025-05-07 |website=www.msn.com}}</ref> An fi saninsa da tsohon shugaban Teles Properties, wani dillalin gida na Kudancin California wanda Douglas Elliman ya saya a cikin 2017.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-07-31 |title=Luxury real estate brokerage Douglas Elliman to purchase Beverly Hills rival Teles |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-douglas-eliman-teles-20170731-story.html |access-date=2025-05-07 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Winzelberg |first=David |date=2017-08-01 |title=Douglas Elliman expands with LA acquisition {{!}} Long Island Business News |url=https://libn.com/2017/08/01/douglas-elliman-expands-with-la-acquisition/ |access-date=2025-05-07 |language=en-US}}</ref> Srivatsaa a halin yanzu yana aiki a matsayin shugaban Real Brokerage, wani kamfani na mallakar ƙasa da ke zaune a New York. Shi ne wanda ya kafa Kingston Lane, dandalin fasahar ƙasa, kuma shugaban Srilo Capital, kamfanin saka hannun jari mai zaman kansa.<ref name=":1">{{Cite web |last=Harris |first=William |date=2022-12-12 |title=The Real Brokerage Names Sharran Srivatsaa as President |url=https://www.citybiz.co/article/357873/the-real-brokerage-names-sharran-srivatsaa-as-president/ |access-date=2025-05-07 |website=citybiz |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Srivatsaa a Indiya kuma ta koma Amurka bayan ta sami tallafin karatu a Kwalejin Luther a Iowa . <ref name=":2">{{Cite web |date=2019-06-07 |title=From Dumpster Diving to Building a $3 Billion Business: 7 Things Sharran Srivatsaa Learned on His Journey to Success |url=https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/from-dumpster-diving-to-building-a-3-billion-business-7/334815 |access-date=2025-05-07 |website=Entrepreneur |language=en}}</ref> Ya sami digiri na farko a kimiyyar kwamfuta daga Kwalejin Luther a Iowa a shekara ta 2001 da kuma MBA tare da girmamawa daga Jami'ar Vanderbilt.<ref name=":5">{{Cite web |last=Schweinefus |first=Kathleen |date=2023-03-13 |title=Luther College announces alum Sharran Srivatsaa as 2023 Commencement speaker |url=https://www.luther.edu/news/luther-college-announces-alum-sharran-srivatsaa-as-2023-commencement-speaker |access-date=2025-05-07 |website=Luther College |language=en-US}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan kammala karatunsa, Srivatsaa ya yi aiki a bangarorin banki da fasaha, yana riƙe da shawarwarin saka hannun jari da matsayi na dabarun kamfanoni a Goldman Sachs da Credit Suisse . <ref name=":2"/><ref name=":3">{{Cite web |title=The Real Brokerage Inc. Names Sharran Srivatsaa as President |url=https://www.streetinsider.com/Business+Wire/The+Real+Brokerage+Inc.+Names+Sharran+Srivatsaa+as+President/20956319.html |access-date=2025-05-07 |website=StreetInsider.com |language=en}}</ref>
A shekara ta 2011, Srivatsaa ya shiga Teles Properties, wani kamfani mai kayatarwa wanda ke zaune a Beverly Hills, California inda ya yi aiki a matsayin Shugaban kasa. A lokacin mulkinsa na shekaru biyar a matsayin shugaban Teles Properties, darajar kamfanin ta karu daga dala miliyan 300 zuwa sama da dala biliyan 3 kafin sayar da shi ga kamfanin sayar da dukiyar Douglas Elliman a shekarar 2017. <ref name=":0"/> <ref name=":2"/><ref>{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Entrepreneurs Share How They're Hedging for Sh*t Hitting the Fan |url=https://www.huffpost.com/entry/11-top-entrepreneurs-share-how-theyre-hedging-for_b_59fa4340e4b09afdf01c4015 |access-date=2025-05-07 |website=HuffPost |language=en}}</ref> A cikin 2018, bayan sayen, Srivatsaa ya kafa Kingston Lane, kamfanin software na ƙasa wanda ke ba da sabis ga wakilai da dillalai. <ref name=":1"/>
A watan Disamba na shekara ta 2022, an nada Srivatsaa a matsayin shugaban Real Brokerage, wani kamfani mai sayar da dukiya da ke zaune a New York kuma an kafa shi a shekarar 2014. <ref name=":4">{{Cite web |last=Chronicle-Journal |first=The |title=Real Brokerage’s Growth Surges 400% Under Leadership of Sharran Srivatsaa |url=https://markets.chroniclejournal.com/chroniclejournal/news/article/marketersmedia-2025-4-26-real-brokerages-growth-surges-400-under-leadership-of-sharran-srivatsaa |access-date=2025-05-07 |website=The Chronicle-Journal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-04-23 |title=Real’s March Agent Survey: Spring Market Outperforming Expectations Despite Macro Uncertainty |url=https://www.morningstar.com/news/business-wire/20250423713061/reals-march-agent-survey-spring-market-outperforming-expectations-despite-macro-uncertainty |access-date=2025-05-07 |website=Morningstar, Inc. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514233848/https://www.morningstar.com/news/business-wire/20250423713061/reals-march-agent-survey-spring-market-outperforming-expectations-despite-macro-uncertainty |archive-date=2025-05-14 |url-status=dead}}</ref> A cikin 2025, Real Brokerage ya ba da rahoton karuwar 400% a cikin adadin wakilai, tare da sabbin wakilai 10,000 da aka kara a cikin 2024. <ref name=":4" /> A watan Maris na shekara ta 2025, Real ta ba da sanarwar cewa Srivatsaa zai sauya matsayinsa na shugaban kasa don shiga kwamitin daraktocin kamfanin, daga ranar 1 ga Yuni, shekara ta 2025.<ref>{{Cite web |title=The Real Brokerage Inc (REAX) Announces Management Changes |url=https://www.streetinsider.com/Corporate+News/The+Real+Brokerage+Inc+(REAX)+Announces+Management+Changes/24490503.html?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-05-07 |website=StreetInsider.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sharran Srivatsaa is changing roles at Real |url=https://www.inman.com/2025/03/12/srivatsaa-steps-down-as-real-president-opts-for-board-seat/ |access-date=2025-05-07 |website=Inman |language=en-US}}</ref>
Srivatsaa a halin yanzu yana aiki a matsayin Shugaba na Srilo Ventures, wani kamfani mai zaman kansa na saka hannun jari wanda ke saka hannun jari da kuma ba da shawara ga kamfanonin fasaha da kasuwancin da ke mai da hankali ga masu amfani.<ref name=":1"/>
== Podcast ==
Sharran shine mai karɓar bakuncin 5 AM Club, wanda ya fara bayan mai ba da shawara ya ba da shawarar amfani da safiya don ayyukan kansa. Da farko ya gayyaci abokai uku don shiga kiran taron karfe 5 na safe inda ya raba saƙonnin da ke ƙarfafawa na minti biyar.<ref name=":6">{{Cite web |last=Oracles |first=The |title=Bethenny Frankel, Ed Mylett, Dave Asprey And Others Share The One Decision That Changed Their Lives |url=https://www.forbes.com/councils/forbesleadershipcollective/2019/01/31/bethenny-frankel-ed-mylett-dave-asprey-and-others-share-the-one-decision-that-changed-their-lives/#56b9f8e2a388 |access-date=2025-05-07 |website=Forbes |language=en}}</ref> Yayin da waɗannan abokai suka fara gayyatar wasu, ƙungiyar ta girma, kuma a ƙarshe, mambobi 10,000 na yau da kullun suna kira zuwa 5 AM Club kowace rana.<ref name=":6" /> Har ila yau, yana karɓar bakuncin Podcast na ''Makarantar Kasuwanci'', inda yake raba dabarun kan ci gaban kasuwanci, gina alama, da ci gaban mutum.<ref>{{Cite web |date=2025-04-07 |title=Business School with Sharran Srivatsaa |url=https://podnews.net/podcast/i4a0m |access-date=2025-05-07 |website=podnews.net |language=en}}</ref><ref name=":5"/>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
lom334ntjjcs10bs3jt6ymjcx99yzif
Shekarar yarda
0
106705
973549
816666
2026-10-29T23:24:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973549
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Age_of_consent_-_Global.svg|alt=Map of the world's countries, with countries colored by age of consent|thumb|400x400px|Shekarar yarda don jima'i na jima'i a waje da aure ta ƙasa ko yanki. Shekaru sun bambanta da jihohi a [[Asturaliya|Ostiraliya]], [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]]. A kasar Sin, [[Hong Kong]] ba ta da kyau, inda shekarun yarda [[Sin|China]] " class="legend nowrap" data-ve-ignore="true" id="mwHw"> 16<span class="legend-color mw-no-invert" style="background-color:#0000CD; color:white;"> </span> , ba ba (ba daidai ba ne a taswirar).
14 16 17 21 (kawai Bahrain) <br /> {{Legend inline|#FEF592|12}}{{Legend inline|#7FFFD4|13}}{{Legend inline|#00CED1|14}}{{Legend inline|#1E90FF|15}}{{Legend inline|#0000CD|16}}{{Legend inline|#808000|17}}{{Legend inline|#32CD32|18}}{{Legend inline|#9400D3|21 (only [[Bahrain]])}}{{Legend inline|#FF1493|must be married}}]]
{| class="sidebar sidebar-collapse nomobile nowraplinks"
! class="sidebar-title" |[[:en:Youth_rights|Youth rights]]
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Activities</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* ''[[:en:Bailey_v._Drexel_Furniture_Co.|Bailey v. Drexel Furniture Co.]]''
* [[:en:Child_Labor_Deterrence_Act|Child Labor Deterrence Act]]
* [[:en:Children's_Online_Privacy_Protection_Act|Children's Online Privacy Protection Act]]
* [[:en:Kids_Online_Safety_Act|Kids Online Safety Act]]
* [[:en:Convention_on_the_Rights_of_the_Child|Convention on the Rights of the Child]]
* [[:en:Fair_Labor_Standards_Act|Fair Labor Standards Act]]
* ''[[:en:Hammer_v._Dagenhart|Hammer v. Dagenhart]]''
* [[:en:History_of_youth_rights_in_the_United_States|History of youth rights in the United States]]
* ''[[:en:Morse_v._Frederick|Morse v. Frederick]]''
* [[:en:Newsboys'_strike_of_1899|Newsboys' strike of 1899]]
* ''[[:en:Prez_(comics)|Prez]]''
* [[:en:Quebec_Charter_of_Human_Rights_and_Freedoms|Quebec Charter of Human Rights and Freedoms]]
* ''[[:en:Wild_in_the_Streets|Wild in the Streets]]''
</div></div>
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Theory / concepts</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* [[:en:Adultcentrism|Adultcentrism]]
* [[:en:Adultism|Adultism]]
* [[:en:Ageism|Ageism]]
* [[:en:Criminalization|Criminalization]]
* [[:en:Democracy|Democracy]]
* [[:en:Ephebiphobia|Ephebiphobia]]
* [[:en:Fear_of_children|Fear of children]]
* [[:en:Free-range_parenting|Free-range parenting]]
* [[:en:Intergenerational_equity|Intergenerational equity]]
** [[:en:Future_generations|Future generations]]
* [[:en:Paternalism|Paternalism]]
* [[:en:Social_class|Social class]]
* [[:en:Suffrage|Suffrage]]
* [[:en:Taking_Children_Seriously|Taking Children Seriously]]
* [[:en:Universal_suffrage|Universal suffrage]]
* [[:en:Unschooling|Unschooling]]
* [[:en:Youth_activism|Youth activism]]
* [[:en:Youth_detention_center|Youth detention center]]
* [[:en:Youth_empowerment|Youth empowerment]]
* [[:en:Youth_exclusion|Youth exclusion]]
* [[:en:Youth_suffrage|Youth suffrage]]
* [[:en:Youth_voice|Youth voice]]
</div></div>
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Issues</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* [[:en:Adolescent_sexuality|Adolescent sexuality]]
* [[:en:Age_of_candidacy|Age of candidacy]]
* [[:en:Age_of_consent|Age of consent]]
* [[:en:Age-of-consent_reform|Age-of-consent reform]]
* [[:en:Age_of_majority|Age of majority]]
* [[:en:Age_of_marriage|Age of marriage]]
* [[:en:Behavior_modification_facility|Behavior modification facility]]
* [[:en:Child_labour|Child labour]]
* [[:en:Children_in_the_military|Children in the military]]
* [[:en:Child_marriage|Child marriage]]
* [[:en:Compulsory_education|Compulsory education]]
* [[:en:Conscription|Conscription]]
* [[:en:Corporal_punishment|Corporal punishment]]
** [[:en:Corporal_punishment_in_the_home|at home]]
** [[:en:Corporal_punishment_in_schools|at school]]
** [[:en:Child_corporal_punishment_laws|in law]]
* [[:en:Curfew|Curfew]]
* [[:en:Child_abuse|Child abuse]]
* [[:en:Emancipation_of_minors|Emancipation of minors]]
* [[:en:Gambling_age|Gambling age]]
* [[:en:Human_rights_and_youth_sport|Human rights and youth sport]]
* [[:en:In_loco_parentis|In loco parentis]]
* [[:en:Juvenile_delinquency|Juvenile delinquency]]
* [[:en:Juvenile_court|Juvenile court]]
* [[:en:Juvenile_law|Juvenile law]]
* [[:en:Legal_drinking_age|Legal drinking age]] ([[:en:U.S._history_of_alcohol_minimum_purchase_age_by_state|U.S. history]])
* [[:en:Legal_working_age|Legal working age]]
* [[:en:List_of_minimum_driving_ages|Minimum driving age]]
* [[:en:Marriageable_age|Marriageable age]]
* [[:en:Minor_(law)|Minor (law)]]
* [[:en:Minors_and_abortion|Minors and abortion]]
* [[:en:Restavec|Restavec]]
* [[:en:School_leaving_age|School leaving age]]
* [[:en:Smoking_age|Smoking age]] ([[:en:U.S._history_of_tobacco_minimum_purchase_age_by_state|U.S. history]])
* [[:en:Status_offense|Status offense]]
* [[:en:Alcohol_consumption_by_youth_in_the_United_States|Underage drinking in the US]]
* [[:en:Voting_age|Voting age]]
* [[:en:Youth-adult_partnership|Youth-adult partnership]]
* [[:en:Youth_participation|Youth participation]]
* [[:en:Youth_politics|Youth politics]]
* [[:en:Youth_unemployment|Youth unemployment]]
* [[:en:Youth_vote_in_the_United_States|Youth voting]]
</div></div>
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Organizations</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* [[:en:United_Nations_Convention_on_the_Rights_of_the_Child|United Nations Convention on the Rights of the Child]]
* [[:en:Akt_(charity)|Akt]]
* Americans for a Society Free from Age Restrictions
* [[:en:Canadian_Youth_for_Choice|Canadian Youth for Choice]]
* [[:en:Commission_des_droits_de_la_personne_et_des_droits_de_la_jeunesse|Human Rights and Youth Rights Commission]]
* [[:en:Common_Cents|Common Cents]]
* [[:en:Community_Alliance_for_the_Ethical_Treatment_of_Youth|Community Alliance for the Ethical Treatment of Youth]]
* [[:en:DoSomething|DoSomething]]
* [[:en:Future_Coalition|Future Coalition]]
* [[:en:Global_Youth_Action_Network|Global Youth Action Network]]
* [[:en:High_School_Democrats_of_America|High School Democrats of America]]
* [[:en:Indian_Youth_Climate_Network|Indian Youth Climate Network]]
* [[:en:International_Falcon_Movement_–_Socialist_Educational_International|International Falcon Movement – Socialist Educational International]]
* [[:en:Mermaids_(charity)|Mermaids]]
* [[:en:National_Union_of_Students_LGBT+_Campaign|National Union of Students LGBT+ Campaign]]
* [[:en:National_Youth_Rights_Association|National Youth Rights Association]]
* [[:en:One_World_Youth_Project|One World Youth Project]]
* [[:en:Queer_Youth_Network|Queer Youth Network]]
* [[:en:Students_for_a_Democratic_Society|Students for a Democratic Society]]
* [[:en:Freechild_Project|Freechild Project]]
* [[:en:Three_O'Clock_Lobby|Three O'Clock Lobby]]
* [[:en:UK_Youth_Parliament|UK Youth Parliament]]
* [[:en:Youth_International_Party|Youth International Party]]
* [[:en:Youth_Liberation_of_Ann_Arbor|Youth Liberation of Ann Arbor]]
* [[:en:The_Youth_Cafe|The Youth Cafe]]
* [[:en:Young_Communist_League_of_Canada|Young Communist League of Canada]]
* [[:en:Young_Democrats_of_America|Young Democrats of America]]
* [[:en:World_Federation_of_Democratic_Youth|World Federation of Democratic Youth]]
</div></div>
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">People</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* [[:en:Adam_Fletcher_(activist)|Fletcher]]
* [[:en:David_J._Hanson|Hanson]]
* [[:en:David_Joseph_Henry|Henry]]
* [[:en:John_Holt_(educator)|Holt]]
* [[:en:Alex_Koroknay-Palicz|Koroknay-Palicz]]
* [[:en:Lyn_Duff|Duff]]
* [[:en:Mike_A._Males|Males]]
* [[:en:Neil_Postman|Postman]]
* [[:en:Sonia_Yaco|Yaco]]
</div></div>
|-
| class="sidebar-content" |<div class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Related</div><div class="sidebar-list-content mw-collapsible-content hlist" style="padding-top:0;">
* [[:en:Ages_of_consent_in_Asia|Ages of consent in Asia]]
* [[:en:Ages_of_consent_in_Europe|Ages of consent in Europe]]
* [[:en:Ages_of_consent_in_North_America|Ages of consent in North America]]
* [[:en:Ages_of_consent_in_Oceania|Ages of consent in Oceania]]
* [[:en:Ages_of_consent_in_South_America|Ages of consent in South America]]
* [[:en:Ages_of_consent_in_the_United_States|Ages of consent in the United States]]
* [[:en:Animal_rights|Animal rights]]
* [[:en:Anti-racism|Anti-racism]]
* [[:en:Direct_democracy|Direct democracy]]
* [[:en:Egalitarianism|Egalitarianism]]
* [[:en:Feminism|Feminism]]
* [[:en:French_petitions_against_age-of-consent_laws|French petitions against age-of-consent laws]]
* [[:en:Legal_status_of_tattooing_in_European_countries|Legal status of tattooing in European countries]]
* [[:en:Legal_status_of_tattooing_in_the_United_States|Legal status of tattooing in the United States]]
* [[:en:Libertarianism|Libertarianism]]
* [[:en:Student_rights|Students' rights]]
* [[:en:Youth_Olympic_Games|Youth Olympic Games]]
* [[:en:Youth_sports|Youth sports]]
* [[:en:Youth_wing|Youth wing]]
* [[:en:Liberation_theology|Liberation theology]]
* [[:en:Communism|Communism]]
* [[:en:Socialism|Socialism]]
* [[:en:Marxism|Marxism]]
</div></div>
|-
| class="sidebar-below plainlist" style="text-align:center;" |<div class="hlist">
* [[File:HumanRightsLogo.svg|link=|alt=|27x27px]] [[:en:Category:Youth_rights|Youth rights]]
* <span class="nowrap">[[File:Social_sciences.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Social_sciences.svg|alt=icon|class=skin-invert-image noviewer|32x32px]] </span>[[:en:Portal:Society|Society portal]]
</div>
|}
Shekarar yarda ita ce shekarun da ake ɗaukan mutum a matsayin wanda ya cancanci a shari'a don yarda da ayyukan jima'i. Don haka, baligi da ya yi jima'i da wanda bai kai shekarun yarda ba ba zai iya yin iƙirarin bisa doka ba cewa yin jima'i na yarda ne, kuma ana iya ɗaukar irin wannan jima'i cin zarafin yara ko fyade bisa doka.Mutumin da ke ƙasa da ƙaramin shekaru ana ɗauka a matsayin wanda aka azabtar, kuma abokin aurensu a matsayin mai laifi, kodayake wasu hukunce-hukuncen suna ba da keɓancewa ta hanyar "Dokokin Romeo da Juliet" idan ɗaya ko duka mahalarta ba su da shekaru kuma suna kusa da shekaru.
Kalmar ''shekarun yarda'' yawanci ba ta bayyana a cikin ka'idojin doka. :Gabaɗaya, doka za ta kafa shekarun da ke ƙasa da ba bisa ka'ida ba don yin jima'i da mutumin. An yi amfani da shi a wasu lokuta tare da wasu ma'anoni, kamar shekarun da mutum ya zama cancantar yarda da aure.<ref>{{Cite web |title=State-by-State Marriage "Age of Consent" Laws |url=https://www.findlaw.com/family/marriage/state-by-state-marriage-age-of-consent-laws.html |website=FindLaw}}</ref> Bai kamata a rikita shi da wasu [[Dokar|dokoki]] game da mafi ƙarancin shekaru ba ciki har da, amma ba a iyakance shi ba, shekarun mafi girma, shekarun aikata laifuka, shekarun jefa kuri'a, Shekarar shan giya, da Shekarar tuki.
Dokokin shekarun yarda sun bambanta sosai daga iko zuwa iko, ko da yake mafi yawan hukunce-hukuncen sun sanya shekarun amincewa tsakanin 14 zuwa 18 (ban da Nijar da Yammacin Sahara da suka sanya shekarun amincewa a 13, Mexico wadda ta sanya shekarun amincewa tsakanin 12 zuwa 18, da kuma 14 jihohin musulmi da kuma birnin Vatican wanda ya ba da izinin aure kawai). Dokokin kuma na iya bambanta da nau'in jima'i, jinsin mahalarta ko wasu la'akari, kamar haɗar matsayi na amana; wasu hukunce-hukuncen kuma na iya ba da izini ga yara ƙanana da ke yin jima'i da juna, maimakon shekaru ɗaya. Zarge-zarge da hukunce-hukunce sakamakon karya wadannan dokoki na iya kasancewa daga aikata laifi, kamar 'lalata da kananan yara', zuwa abin da aka fi sani da fyade na doka.
Akwai “bangaren launin toka” da yawa a cikin wannan fannin na doka, wasu game da dokokin da ba su takamaimai ba kuma ba a gwada su ba, wasu kuma ta haifar da muhawara game da sauya halayen al’umma, wasu kuma saboda sabani tsakanin dokokin tarayya da na jihohi. Wadannan abubuwan duk sun sa shekarun yarda su zama batun rikice-rikice da kuma batun muhawara mai tsanani.
== Ta nahiyar ==
=== Afirka ===
* Shekarar yarda a Afirka
=== Amurka ===
* Shekarar yarda a Arewacin Amurka
** Shekarar yarda a Amurka
* Shekarar yarda a Kudancin Amurka
* Shekarar yarda a Asiya
=== Turai ===
* Shekarar yarda a Turai
=== Oceania ===
* Shekarar yarda a Oceania
== Tarihi da halayen zamantakewa ==
=== Halin gargajiya ===
A cikin al'ummomin gargajiya, shekarun yarda don yin jima'i lamari ne na iyali su yanke shawara, ko kuma al'adar kabilanci. A mafi yawan lokuta wannan ya zo daidai da alamomin balaga, da jinin haila ga mace, da kuma gashi ga namiji.
BaAmintattun bayanai na shekaru a aure ba su da yawa. A Ingila, alal misali, kawai ingantaccen bayanai a farkon zamani ya fito ne daga bayanan kadarorin da aka yi bayan mutuwa. Ba wai kawai bayanan ba su da yawa, amma ba duka sun damu ba don yin rikodin shekarun mahalarta ba, kuma da alama yawancin bayanan sun kasance, za su iya bayyana ƙananan aure. Masana tarihi na zamani a wasu lokuta sun nuna rashin son yarda da shaidar shekarun aure, suna watsi da shi a matsayin 'rashin karantawa' daga baya mai kwafin bayanan.
A cikin karni na 12, Gratian, wanda ya yi tasiri a cikin kundin dokokin canon a Turai ta tsakiyar Turai, ya yarda da shekarun balaga don aure ya kasance kusan goma sha biyu ga 'yan mata da kuma kusan goma sha hudu ga maza amma ya yarda da yarda da ma'ana idan yaran biyu sun girmi shekaru bakwai.<ref>{{Cite web |last=Noonan |first=John |date=1967 |title=Marriage Canons from the Decretum of Gratian and the Decretals, Sext, Clementines and Extravagantes |url=http://faculty.cua.edu/Pennington/Canon%20Law/marriagelaw.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117042750/http://faculty.cua.edu/pennington/Canon%20Law/marriagelaw.htm |archive-date=17 January 2016 |website=[[Catholic University of America]] |quote=If one over the age of seven takes a prepubescent wife of less than seven and transfers her to his house, such a contract gives rise to the impediment of public propriety.}}</ref> Akwai hukumomi da suka ce irin wannan izinin shiga aure na iya faruwa tun da wuri. Sa'an nan kuma aure zai kasance mai girma idan dai babu ɗayan bangarorin biyu da ya warware yarjejeniyar aure kafin su balaga, ko kuma idan sun riga sun daura aure. Alƙalai a wasu lokuta suna girmama aure bisa amincewar juna a shekaru ƙasa da bakwai: sabanin kafuwar littafin, akwai rikodi na auren 'yan shekara biyu da uku.
A kasar Sin, Kundin Doka na Qingyuan [ja; ku; zh] Reign (慶元條法事類), wanda aka buga a shekara ta 1202 wanda ya kididdige dokokin da suka fara aiki daga shekara ta 1127 zuwa 1195, sun gabatar da fyade bisa doka a cikin wannan doka: 'An yi nasarar saduwa da 'yan matan da ba su wuce 10 ba a cikin kowane yanayi, wanda za a hukunta shi zuwa gudun hijira. idan fyaden bai yi nasara ba, a yi gudun hijira da lita 500; Idan rauni ya faru a cikin tsari, mutuwa ta hanyar rataya'.<ref>{{Cite web |title=庆元条法事类二十五 第52页 (图书馆) – 中国哲学书电子化计划 |url=https://ctext.org/library.pl?if=gb&res=2592&remap=gb |access-date=2023-08-31 |website=ctext.org |language=zh-CN}}</ref>
Doka ta farko da aka yi rikodin shekarun yarda a Turai ta kasance daga 1275 a Ingila; a matsayin wani ɓangare na tanade-tanade game da fyade, Dokar Westminster 1275 ta sanya ta zama laifi don "lalata" yarinya a cikin shekaru," ko tare da ko ba tare da izininta ba. Daga baya masanin shari’a Sir Edward Coke (Ingila, karni na 17) ya fassara kalmar “cikin shekaru” da ma’anar shekarun aure, wanda a lokacin yana da shekara goma sha biyu. <ref name="chnm.gmu.edu">{{Cite web |last=Robertson |first=Stephen |title=Age of Consent Laws (Teaching Module) |url=https://chnm.gmu.edu/cyh/teaching-modules/230.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715110242/https://chnm.gmu.edu/cyh/items/show/230 |archive-date=15 July 2018 |access-date=26 January 2023 |website=Children & Youth in History |publisher=[[Roy Rosenzweig Center for History and New Media]]}}</ref>
The Great Ming Code, sashe na 25, Criminal Code on Fyade ya fara aiki ne daga shekara ta 1373, ya kai shekaru 12 da haihuwa inda ya bayyana cewa ‘yan mata ‘yan kasa da shekaru 12 ba su da sha’awar jima’i, don haka duk wata saduwa da su ana daukarsu daidai da fyade don haka hukuncin kisa ta hanyar rataya ne'.<ref>{{Cite web |title=大明律/25 – 维基文库,自由的图书馆 |url=https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%A4%A7%E6%98%8E%E5%BE%8B/25 |access-date=2023-08-31 |website=zh.wikisource.org |language=zh}}</ref>
Turawan mulkin mallaka na Amurka sun bi al'adar Ingilishi, kuma doka ta fi jagora. Misali, Mary Hathaway (Virginia, 1689) ta kasance tara kacal lokacin da ta yi aure da William Williams.. Sir Edward Coke "ya bayyana a fili cewa auren 'yan mata 'yan kasa da shekara 12 ya kasance na al'ada, kuma shekarun da yarinyar da ta kasance matar ta cancanci samun kyauta daga dukiyar mijinta ya kasance 9 duk da cewa mijinta yana da shekaru hudu kawai. "
A cikin karni na 16, ƙananan adadin jihohin Italiya da Jamus sun tsara mafi ƙarancin shekarun jima'i ga 'yan mata, wanda ya sanya shi shekaru goma sha biyu. A karshen karni na 18, wasu kasashen Turai ma sun fara kafa irin wadannan dokoki. Tsarin Mulkin Faransa na farko na 1791 ya kafa mafi ƙarancin shekaru a shekaru goma sha ɗaya. Portugal, Spain, Denmark da Cantons na Swiss sun fara saita mafi ƙarancin shekarun shekaru goma zuwa goma sha biyu.<ref name="chnm.gmu.edu"/>
Shekarun dokokin yarda sun kasance masu wahala a tarihi da wahala a bi da aiwatarwa. Ka'idoji na shari'a dangane da shekaru ba su kasance, gaba ɗaya, na gama gari ba har zuwa ƙarni na 19, saboda ba a samun tabbatacciyar hujja ta ainihin shekaru da takamaiman ranar haihuwa.<ref name="chnm.gmu.edu"/>
A Ostiraliya na ƙarni na 18 an yi tunanin cewa yara suna da zunubi a zahiri kuma suna fuskantar jarabar jima'i. Hukuncin “bau da kai” ga waɗannan fitintinu gabaɗaya an bar su ga iyaye kuma ba a ganin su a matsayin al’amarin gwamnati, sai dai abin da ya shafi fyade.<ref name="aic">{{Cite web |last=Boxall |first=Hayley |last2=Tomison |first2=Adam M. |last3=Hulme |first3=Shann |date=2014 |title=Historical review of sexual offence and child sexual abuse legislation in Australia: 1788–2013 |url=http://aic.gov.au/media_library/publications/special/007/Historical-review-sexual-offence-child-sexual-abuse.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412095850/http://aic.gov.au/media_library/publications/special/007/Historical-review-sexual-offence-child-sexual-abuse.pdf |archive-date=12 April 2015 |access-date=25 August 2015 |publisher=Australian Institute of Criminology}}</ref> Yaran Australiya suna da 'yanci kaɗan kuma an dauke su a matsayin dukiyar iyayensu.<ref name="aic" /> Daga ƙarshen karni na 18, kuma musamman a karni na 19, halayen sun fara canzawa. A tsakiyar karni na 19 an kara damuwa game da cin zarafin yara.<ref name="aic" />
=== Gyara a cikin karni na 19 da 20 ===
wani sauyi gaba ɗaya a cikin halayen zamantakewa da na shari'a game da batutuwan jima'i ya faru a zamanin yau. Halayen da suka dace na shekarun da suka dace na izini ga mata don yin jima'i sun karkata zuwa girma. Yayin da ake ɗaukar shekaru daga shekaru goma zuwa goma sha uku a matsayin shekarun da aka amince da su don izinin jima'i a cikin ƙasashen Yamma a tsakiyar karni na 19. <ref name="chnm.gmu.edu"/>
[[Fayil:William_Thomas_Stead.jpg|thumb|299x299px|Labarai da yawa da ɗan jaridar bincike na Burtaniya William Thomas Stead ya rubuta a ƙarshen ƙarni na 19 game da batun karuwancin yara a Landan ya haifar da fushin jama'a kuma a ƙarshe ya ɗaga shekarun yarda zuwa 16.]]
Dokar gama gari ta Ingilishi ta al'ada ta saita shekarun yarda tsakanin shekaru goma zuwa goma sha biyu, amma Laifukan da suka shafi Dokar Mutum 1875 ya ɗaga wannan zuwa goma sha uku a Burtaniya da Ireland. Masoyan mata na farko na ƙungiyar Tsabtace Zamantakewa, irin su Josephine Butler da sauran su, waɗanda suka taimaka wajen tabbatar da soke Ayyukan Cututtuka masu Yaduwa, sun fara juyawa zuwa matsalar karuwanci na yara a ƙarshen 1870s. Bayanan da kafofin watsa labarai na jin dadi suka yi game da bala'in karuwanci na yara a London a cikin 1880s sannan ya haifar da fushi a tsakanin masu daraja na tsakiya, wanda ya haifar da matsin lamba don shekarun yarda da sake tasowa.
Dan jarida mai binciken William Thomas Stead na Pall Mall Gazette ya kasance mai taka rawa wajen fallasa matsalar karuwancin yara a cikin duniya ta [[Landan]] ta hanyar talla. A cikin 1885 ya "sayi" daya wanda aka azabtar, Eliza Armstrong, 'yar shekaru goma sha uku na bututun hayaki, fam biyar kuma ya kai ta gidan karuwai inda aka yi mata muggan kwayoyi. Daga nan ya wallafa jerin bayyani guda huɗu mai suna The Maiden Tribute of Modern Babylon, wanda ya gigita masu karatunta da tatsuniyoyi na karuwanci da sace, saye, da kuma sayar da budurwai na Turanci zuwa ga “gidajen jin daɗi” na Nahiyar. "Maiden Tribute" ya kasance abin jin daɗi tare da karatun jama'a, kuma an jefa al'ummar Victoria cikin tashin hankali game da karuwanci. Saboda tsoron tarzoma a matakin kasa, Sakataren Harkokin Cikin Gida, Sir William Harcourt, ya roki a banza da Stead da ta daina buga labaran. Kungiyoyin kawo sauyi iri-iri sun gudanar da tarurrukan zanga-zanga tare da yin tattaki tare zuwa Hyde Park suna neman a kara shekarun amincewa. An tilasta wa gwamnati ta gabatar da Dokar Gyara Dokar Laifuka ta 1885, wadda ta ɗaga shekarun yarda daga sha uku zuwa sha shida kuma ta yi watsi da karuwanci.<ref>{{Cite web |last=Hogenbloom |first=Melissa |date=1 November 2012 |title=Child prostitutes: How the age of consent was raised to 16 |url=http://www.bbc.co.uk/history/0/20097046 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727184445/http://www.bbc.co.uk/history/0/20097046 |archive-date=27 July 2014 |publisher=BBC History}}</ref>
A Amurka, a ƙarshen shekarun 1880 yawancin jihohi sun sanya mafi ƙarancin shekaru a goma zuwa goma sha biyu (a Delaware, ya kasance bakwai a cikin 1895). An yi wahayi zuwa gare su ta hanyar labaran "Maiden Tribute", mata masu gyarawa a Amurka sun fara kamfen ɗin kansu, wanda ya roki 'yan majalisa da su ɗaga mafi ƙarancin shekaru zuwa akalla goma sha shida, tare da babban burin ɗaga shekaru zuwa goma sha takwas.<ref>''Delinquent Daughters: Policing and Protecting Adolescent Female Sexuality in the United States, 1885–1920.'' by Mary Odem. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1995. {{ISBN|978-0807863671}}.</ref> wanda ya roki ‘yan majalisar da su daga mafi karancin shekarun shari’a zuwa akalla goma sha shida, tare da cimma matsayar daukaka shekarun zuwa goma sha takwas. Yaƙin neman zaɓe ya yi nasara, inda kusan dukkan jihohin suka ɗaga mafi ƙarancin shekaru tsakanin shekaru sha shida zuwa sha takwas nan da 1920.<ref name="chnm.gmu.edu"/><ref>{{Cite web |title=Campaign to Raise the Legal Age of Consent, 1885–1914, Lesson Plan |url=http://womhist.alexanderstreet.com/teacher/aoc.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617063339/http://womhist.alexanderstreet.com/teacher/aoc.htm |archive-date=17 June 2010 |access-date=30 June 2010 |publisher=Womhist.alexanderstreet.com}}</ref>
A [[Faransa]], Portugal, Denmark, cantons na Switzerland da sauran ƙasashe, an ɗaga mafi ƙarancin shekaru zuwa tsakanin shekaru goma sha uku zuwa goma sha shida a cikin shekarun da suka biyo baya.<ref name="chnm.gmu.edu"/> Kodayake hujjoji na asali na haɓaka shekarun yarda sun dogara ne akan ɗabi'a, tun lokacin raison d'être na dokokin ya canza zuwa jin daɗin yara da abin da ake kira haƙƙin ƙuruciya ko rashin laifi.<ref>''The Emergence of a New Taboo: The Desexualization of Youth in Western Societies Since 1800.'' by Martin Killias. European Journal on Criminal Policy and Research Vol.8 (2000). {{ISSN|0928-1371}}.</ref>
A Faransa, a karkashin Dokar Napoleon, an kafa shekarun yarda a 1832 a goma sha ɗaya, <ref>{{Cite web |title=Loi du 28 avril 1832 CONTENANT DES MODIFICATIONS AU CODE PENAL ET AU CODE D'INSTRUCTION CRIMINELLE—Legifrance |url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000515393 |access-date=29 June 2015}}</ref> kuma an ɗaga shi zuwa goma sha uku a 1863. <ref>{{Cite web |title=Loi du 13 mai 1863 PORTANT MODIFICATION DE PLUSIEURS ARTICLES DU CODE PENAL—Legifrance |url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000882642 |access-date=29 June 2015}}</ref> An kara shi zuwa goma sha biyar a shekara ta 1945.<ref>{{Cite web |title=Ordonnance n°45-1456 du 2 juillet 1945 ABROGE ET REMPLACE L'ART. 331 (AL. 1 ET 2) DU CODE PENAL, MODIFIE PAR LA LOI DU 13-05-1863 (ATTENTAT A LA PUDEUR CONTRE UN ENFANT DE MOINS DE 15 ANS OU NON EMANCIPE PAR LE MARIAGE POUR LES PLUS DE 15 ANS, PUNI DE RECLUSION)—Legifrance |url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000516232 |access-date=29 June 2015}}</ref> A cikin 1970s, gungun fitattun ’yan boko na Faransa sun ba da shawarar soke shekarun amincewa da dokokin, amma ba su yi nasara ba.
A [[Ispaniya|Spain]], an saita shi a cikin 1822 a "shekarun balaga", kuma ya canza zuwa goma sha biyu a 1870. <ref>{{Cite web |date=17 June 1870 |title=Código penal reformado |url=http://sirio.ua.es/libros/BDerecho/codigo_penal/ima0119.htm |access-date=29 June 2015 |website=sirio.ua.es |archive-url=https://web.archive.org/web/20260816032527/https://sirio.ua.es/libros/BDerecho/codigo_penal/ima0119.htm |archive-date=16 August 2026 |url-status=dead}}</ref> wanda aka kiyaye har zuwa 1999, lokacin da ya zama 13; <ref>{{Cite web |title=BOE.es—Documento BOE-A-1973-1715 |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1973-1715 |access-date=23 August 2015 |website=boe.es}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ley Orgánica 11/1999, de 30 de abril, de modificación del Título VIII del Libro II del Código Penal, aprobado por Ley Orgánica 10/1995, de 23 de noviembre. |url=http://noticias.juridicas.com/base_datos/Penal/lo11-1999.html#a2 |access-date=29 June 2015 |website=Noticias Jurídicas |archive-url=https://web.archive.org/web/20150620083143/http://noticias.juridicas.com/base_datos/Penal/lo11-1999.html#a2 |archive-date=20 June 2015 |url-status=dead}}</ref> kuma a cikin 2015 an ɗaga shi zuwa 16. <ref>{{Cite web |date=31 March 2015 |title=Disposición 3439 del BOE núm |url=http://www.boe.es/boe/dias/2015/03/31/pdfs/BOE-A-2015-3439.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.boe.es/boe/dias/2015/03/31/pdfs/BOE-A-2015-3439.pdf |archive-date=2022-10-09 |access-date=25 August 2015}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Las 20 claves del nuevo Código Penal |url=http://www.radiointereconomia.com/2015/07/01/las-20-claves-del-nuevo-codigo-penal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924084242/http://www.radiointereconomia.com/2015/07/01/las-20-claves-del-nuevo-codigo-penal/ |archive-date=24 September 2015 |access-date=23 August 2015 |website=radiointereconomia.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Entra en vigor la llamada ley mordaza |url=http://www.abc.es/videos-espana/20150630/entra-vigor-llamada-mordaza-4330498762001.html |access-date=23 August 2015 |website=ABC}}</ref>
=== Karni na 21 ===
A cikin karni na 21, damuwa game da yawon shakatawa na jima'i na yara da cin zarafin yara na kasuwanci sun sami shahara, wanda ya haifar da sauye-sauye na majalisa a yankuna da yawa, da kuma amincewa da dokokin kasa da kasa.
Yarjejeniyar Majalisar Turai kan Kare Yara Daga Cin Hanci da Cin Hanci da Rashawa (Lanzarote, 25 Oktoba 2007), da Dokar Tarayyar Turai 2011/92/EU na Majalisar Turai da na Majalisar 13 Disamba 2011 kan yakar cin zarafi da cin zarafin yara da lalata da yara. <ref>{{Cite web |date=13 December 2011 |title=DIRECTIVE 2011/92/EU OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of 13 December 2011 on combating the sexual abuse and sexual exploitation of children and child pornography, and replacing Council Framework Decision 2004/68/JHA |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:335:0001:0014:EN:PDF |access-date=25 August 2015 |publisher=Official Journal of the European Union}}</ref> an karɓa.
Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka kan Siyar da Yara, Karuwanci da Batsa na Yara ta fara aiki a cikin 2002.
Yarjejeniyar Hana, dannewa da ladabtar da fataucin mutane, musamman mata da yara, wanda ya fara aiki a shekara ta 2003, ya haramta cin zarafin yara ta hanyar kasuwanci.<ref>{{Cite web |date=15 November 2000 |title=Protocol to Prevent, Suppress and Punish Trafficking in Persons Especially Women and Children, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime |url=http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/ProtocolTraffickingInPersons.aspx |access-date=25 August 2015 |publisher=[[OHCHR]]}}</ref>
Yarjejeniyar Majalisar Turai game da matakin yaƙi da fataucin bil adama (wanda ya fara aiki a shekara ta 2008) ya kuma shafi cin zarafin yara ta hanyar kasuwanci.
Yawancin ƙasashen yammacin duniya sun ɗaga shekarun yarda a cikin 'yan shekarun nan. Waɗannan sun haɗa da Kanada (a cikin 2008—daga 14 zuwa 16); kuma a Turai, Iceland (a cikin 2007 - daga 14 zuwa 15), Lithuania (a cikin 2010 - daga 14 zuwa 16), Croatia (a cikin 2013 - daga 14 zuwa 15), Spain (a cikin 2015 - daga 13 zuwa 16), Romania (a cikin 2sto20 daga 15 zuwa 20) 14 zuwa 16).
Dokar Kotun Hukunta Manyan Laifuka ta Duniya ba ta ba da takamaiman shekarun yarda ba a cikin ka'idojinta na fyade ko cin zarafin jima'i, amma ta yi nuni ga ayyukan jima'i da aka yi wa mutanen da ba za su iya ba da izini na gaske ba; da bayanin bayanin ƙasa mai ma'ana ya ce, "An fahimci cewa mutum na iya zama ba zai iya ba da izini na gaske ba idan rashin iyawar halitta, jawo ko kuma ta shafi shekaru." (duba bayanin kula na 51) <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Elements of Crimes |url=http://www.icc-cpi.int/NR/rdonlyres/336923D8-A6AD-40EC-AD7B-45BF9DE73D56/0/ElementsOfCrimesEng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140923132736/http://www.icc-cpi.int/nr/rdonlyres/336923d8-a6ad-40ec-ad7b-45bf9de73d56/0/elementsofcrimeseng.pdf |archive-date=23 September 2014 |access-date=25 August 2015 |publisher=[[International Criminal Court]]}}</ref>
=== Dokar ===
Jima'i da wanda bai kai shekarun yarda ba laifi ne a yawancin ƙasashe; Hukunce-hukuncen shari'a suna amfani da kalmomi iri-iri don laifin, ciki har da lalata da yara, fyade na shari'a, ilimin jiki da ba bisa ka'ida ba, cin hanci da rashawa na ƙarami, ban da wasu.
Ayyukan tilastawa na shekarun yarda dokokin sun bambanta dangane da yanayin zamantakewa na musamman al'ada (duba sama). Sau da yawa, ba a aiwatar da aiwatar da doka ba, tare da ɗaukar matakin shari'a kawai lokacin da isasshiyar tazarar shekaru da ba za a yarda da ita ba ta wanzu tsakanin mutane biyu, ko kuma idan mai laifin yana cikin matsayi a kan ƙaramin (misali malami, minista, ko likita). Jima'i na kowane ɗan takara kuma na iya yin tasiri ga fahimtar laifin mutum don haka tilastawa.
=== Shekaru ===
Shekarar ƙofar yin jima'i ta bambanta tsakanin hukunce-hukunce. Yawancin hukunce-hukunce sun kafa ƙayyadadden shekarun yarda.<ref name="SOA2003">{{Cite web |title=Sexual Offences Act 2003 (See Sections 9 to 12) |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2003/pdf/ukpga_20030042_en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080726161022/http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2003/pdf/ukpga_20030042_en.pdf |archive-date=26 July 2008 |publisher=Published by the Government of the United Kingdom, (Office of Public Sector Information)}}</ref> Duk da haka, wasu hukunce-hukuncen suna ba da izinin yin jima'i da mutum bayan fara balaga, kamar Yemen, amma kawai a cikin aure. Shekaru kuma na iya bambanta dangane da nau'in kalanda da aka yi amfani da su, kamar kalandar wata <ref>{{Cite web |last=Mousavi |first=Shohreh |last2=Shapiee |first2=Rohimi |last3=Nordin |first3=Rohaida |date=30 June 2012 |title=Child offenders in Iran: Legal Analysis on the Age of Criminal Responsibility |url=http://www.ukm.my/ijwas/images/koleksi_jurnal_pdf/vol4_n1_2012a/3_Pesalah_KanakKanak_Article.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193702/http://www.ukm.my/ijwas/images/koleksi_jurnal_pdf/vol4_n1_2012a/3_Pesalah_KanakKanak_Article.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=25 August 2015 |publisher=Universiti Kebangsaan Malaysia}}</ref> yadda ake sarrafa kwanakin haihuwa a cikin shekarun tsalle, ko ma hanyar da ake lissafin ranar haihuwa.
=== Tsaro da stammani ===
Shekarar yarda ita ce shingen doka ga ikon ƙarami na yarda sabili da haka samun izini gabaɗaya ba kariya ce ga yin jima'i da mutum a ƙarƙashin shekarun da aka tsara ba, misali:
==== Gaskiya mai ma'ana cewa wanda aka azabtar ya wuce shekarun yarda ====
A wasu hukunce-hukuncen tsaro ne idan wanda ake tuhuma zai iya nuna imaninsu cewa wanda aka azabtar ya wuce shekarun yarda. Duk da haka, idan aka ba da irin wannan kariya, yawanci yana aiki ne kawai lokacin da wanda aka azabtar ya kusa da shekarun izini ko kuma wanda ake tuhuma zai iya nuna himma wajen tantance shekarun wanda aka azabtar (misali wanda ba shi da shekaru wanda ya yi amfani da takaddun shaida na bogi yana da'awar cewa shekarunsa ne na doka). <ref>{{Cite journal |last=Larry W. Myers |year=1965 |title=Reasonable Mistake of Age: A Needed Defense to Statutory Rape |url=https://repository.law.umich.edu/mlr/vol64/iss1/6 |journal=Michigan Law Review |publisher=The Michigan Law Review Association |volume=64 |issue=1 |pages=105–136 |doi=10.2307/1287118 |jstor=1287118}}</ref>
==== Aure ====
A cikin hukunce-hukunce daban-daban, shekarun dokokin yarda ba sa aiki idan bangarorin sun yi auren bisa doka. Ruhollah Khomeini, Jagoran juyin juya halin Musulunci na farko na [[Iran]], ya rubuta a cikin littafin Tahrir al-Wasilah cewa shiga cikin jima'i yana bukatar yarinyar ta kasance akalla shekaru 9, amma sauran ayyukan jima'i ba za a iya watsi da su ba tare da la'akari da shekarun su ba, ko da kuwa "jarirai ne masu shayarwa". <ref>{{Cite web |date=4 September 2019 |title=قوانین جمهوری اسلامی کودکهمسری را تشویق میکند |trans-title=The laws of the Islamic Republic exhortation child marriage |url=https://www.independentpersian.com/node/18486 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013073745/https://www.independentpersian.com/node/18486 |archive-date=13 October 2022 |access-date=13 October 2022 |website=[[The Independent]] to Persian |quote=آیتالله خمینی در کتاب تحریر الوسیله مینویسد که «نزدیکی با زوجه قبل از تمام شدن نُه سال جایز نیست ـ نکاحش دائمی باشد یا منقطع ـ و اما سایر لذتها مانند لمس نمودن با شهوت و بغل گرفتن و تفخیذ او (مالیدن آلت تناسلی به ران) حتی در شیرخوار مجاز است».}}</ref> <ref>{{Cite book|last3=Ruhollah Khomeini}}</ref>
===== Irin wannan shekarun =====
Wasu hukunce-hukuncen suna da dokoki da ke ba da izinin yin jima'i da ƙanana a ƙarƙashin shekarun izini idan abokin tarayya ya kusa tsufa. A Kanada, shekarun yarda shine 16, amma akwai keɓance-ƙusa guda uku: jima'i tare da yara masu shekaru 14-15 an halatta idan abokin tarayya bai wuce shekaru biyar ba, an yarda da jima'i tare da yara masu shekaru 12-13 idan abokin tarayya bai wuce shekaru biyu ba, kuma jima'i tare da yara masu shekaru 0-11 an halatta idan abokin tarayya yana da shekaru 12. amana akan sauran kananan yara.<ref>{{Cite web |title=RSC 1985, c C-46 {{!}} Criminal Code {{!}} CanLII |url=https://www.canlii.org/en/ca/laws/stat/rsc-1985-c-c-46/latest/rsc-1985-c-c-46.html#sec150.1 |access-date=11 October 2022 |website=CanLII}}</ref>
===== Shekaru a ƙarƙashin ƙofar =====
Wata hanyar kuma tana ɗaukar nau'i na sharadi cewa yin jima'i tsakanin ƙaramin yaro da babban abokin tarayya ya halatta a ƙarƙashin sharaɗin cewa ƙarshen ba zai wuce ƙayyadaddun shekaru ba. Misali, shekarun yarda a jihar Delaware ta Amurka shekaru 18 ne, amma an ba wa matasa masu shekaru 16 da 17 damar yin jima'i muddin babban abokin tarayya ya gaza 30.<ref>{{Cite web |title=TITLE 11, Crimes and Criminal Procedure, Delaware Criminal Code, CHAPTER 5. SPECIFIC OFFENSES, Subchapter II. Offenses Against the Person, Subpart A. Assaults and Related Offenses (see § 768 and § 770) |url=https://delcode.delaware.gov/title11/c005/sc02/index.html |website=Delaware Code}}</ref> Dokar a Kanada don jima'i tsakanin kananan yara masu shekaru 0-11 tare da abokin tarayya mai shekaru 14 kuma yana ɗaukar wannan nau'in.
===== Irin wannan balaga =====
Wasu ƙasashe sun bayyana cewa ba za a azabtar da jima'i da ƙananan yara ba idan abokan tarayya suna da shekaru iri ɗaya da ci gaba: alal misali, shekarun yarda a Finland 16 ne, amma doka ta ce ba za a hukunta wannan ba idan "babu wani babban bambanci a cikin shekaru ko girma na tunani da jiki na mutanen da ke da hannu".<ref>{{Cite web |date=29 May 2009 |title=FINLEX ®—Translations of Finnish acts and decrees: 39/1889 English |url=http://www.finlex.fi/en/laki/kaannokset/1889/en18890039 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050225222432/http://www.finlex.fi/en/laki/kaannokset/1889/en18890039 |archive-date=25 February 2005 |access-date=14 January 2013 |publisher=Finlex.fi}}</ref> A [[Sloveniya|Slovenia]], shekarun yarda shine 15, amma aikin ana ɗaukarsa laifi ne kawai idan akwai "rashin daidaituwa tsakanin balaga na mai aikata laifin da na wanda aka azabtar".<ref>{{Cite web |title=Republic of Slovenia—Legislation against child sex tourism |url=http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/docpdf/slovenia.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043215/http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/docpdf/slovenia.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=25 August 2015 |publisher=[[WTO]]}}</ref>
==== Bambancin shekarun ɗan luwaɗi da na ɗan luwaɗi ====
Wasu hukunce-hukuncen, kamar su Bahamas, Burtaniya na ketare na Tsibirin Cayman, da Paraguay suna da mafi girman shekarun izinin yin jima'i. Koyaya, ana ƙara ƙalubalantar irin waɗannan bambance-bambance. A cikin Bermuda misali (tun 1 Nuwamba 2019 a karkashin sashe na 177 na Criminal Code Act 1907) shekarun izinin jima'i na farji da na baka shine 16, amma ga jima'i na dubura 18. A Kanada, United Kingdom da Western Australia, alal misali, shekarun yarda sun kasance 21 a baya game da ayyukan jima'i tsakanin maza da mata (ba tare da jima'i ba). 16 don ayyukan jima'i na maza; wannan ba haka lamarin yake ba kuma shekarun yarda ga duk ayyukan jima'i shine 16. A watan Yunin 2019, gwamnatin Kanada ta soke sashin dokar aikata laifuka wanda ya sanya shekaru mafi girma na yarda don jima'i na baya.
==== Bambancin jinsi da shekaru ====
A wasu hukunce-hukuncen (irin su [[Indonesiya|Indonesia]] <ref name="Indonesia">{{Cite web |title=Sexual Offences Laws – Indonesia |url=http://www.interpol.int/Public/Children/SexualAbuse/NationalLaws/csaIndonesia.asp |url-status=dead |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20080229151529/http://www.interpol.int/Public/Children/SexualAbuse/NationalLaws/csaIndonesia.asp |archive-date=29 February 2008 |access-date=5 September 2009 |publisher=Interpol}}</ref>), Indonesiya[1]), akwai shekaru daban-daban na yarda don yin jima'i da madigo waɗanda suka dogara da jinsin kowane mutum. A cikin ƙasashen da akwai bambance-bambancen shekarun jinsi, shekarun yarda na iya zama mafi girma ga 'yan mata-misali a Papua New Guinea, inda shekarun izinin jima'i na jinsi ya kasance 16 ga 'yan mata da 14 ga maza, [2] ko kuma suna iya zama mafi girma ga maza, kamar a Indonesia, inda maza dole ne su kasance 19 shekaru kuma mata dole ne su kasance 16 shekaru. <ref name="Indonesia" /><ref>{{Cite web |title=Law, Ethics and HIV/AIDS: Existing Law of Papua New Guinea |url=http://www.paclii.org/pg/LRC/WP_1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419132305/http://www.paclii.org/pg/LRC/WP_1.htm |archive-date=19 April 2012 |access-date=14 January 2013 |publisher=Paclii.org}}</ref> Har ila yau, akwai yankuna da yawa - kamar Kuwait da Yankin Palasdinawa - inda dokokin aure ke sarrafa bambancin jinsi-shekara.<ref name="Kuwait">{{Cite web |title=Summary record of the 488th meeting : Kuwait |url=http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/2f5665ae20b956cb8025675a0033cafb?Opendocument |access-date=5 September 2009 |publisher=Committee on the Rights of the Child}}</ref><ref name="Palestine">{{Cite web |year=2002 |title=Islamic Family Law: Palestine / Palestinian Territories of West Bank and Gaza Strip |url=https://scholarblogs.emory.edu/islamic-family-law/home/research/legal-profiles/palestinepalestinian-territories-of-west-bank-and-gaza-strip/ |access-date=5 December 2022 |publisher=Emory University School of Law |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205092641/https://scholarblogs.emory.edu/islamic-family-law/home/research/legal-profiles/palestinepalestinian-territories-of-west-bank-and-gaza-strip/ |url-status=dead }}</ref> A cikin waɗannan hukunce-hukuncen, ba bisa ka'ida ba ne a yi jima'i a waje da aure, don haka shekarun yarda na zahiri shine shekarun aure. A Kuwait, wannan yana nufin cewa yara maza dole ne su kasance aƙalla 17 kuma 'yan mata aƙalla 15 shekaru.
==== Matsayi na iko / amincewa ====
A mafi yawan hukunce-hukuncen inda shekarun yarda ya kasance ƙasa da 18 (kamar Ingila da Wales), <ref name="SOA2003_a">{{Cite web |title=Sexual Offences Act 2003 (See Sections 16 to 24) |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2003/pdf/ukpga_20030042_en.pdf |publisher=Published by the Government of the United Kingdom, (Office of Public Sector Information)}}</ref> a lokuta da mutum mai shekaru 18 ko sama da haka yana cikin matsayi na amana akan mutumin da ke ƙasa da 18, shekarun yarda yawanci yakan kai 18 ko sama. Misalan irin wannan matsayi na amana sun haɗa da dangantaka tsakanin malamai da ɗalibai. Misali, a Ingila da Wales shekarun yarda shine 16, amma idan mutumin dalibin babban mutum ne zai zama 18.
==== Yanayin dangantakar ====
A wasu hukunce-hukuncen shari'a, haramun ne a yi jima'i da mutum a ƙarƙashin wasu yanayi a wasu yanayi dangane da dangantakar da ake magana a kai, kamar idan ta shafi cin gajiyar ko lalata ɗabi'ar matashin. Alal misali, yayin da shekarun yarda ya kai 14 a Jamus da 16 a Kanada, haramun ne a cikin ƙasashen biyu don yin jima'i tare da mutumin da bai kai 18 ba idan aikin ya yi amfani da ƙaramin yaro. Wani misali kuma shi ne a Mexico, inda akwai wani laifi da ake kira "estupro" da aka ayyana a matsayin jima'i tare da mutum fiye da shekarun yarda amma a ƙarƙashin ƙayyadaddun shekarun (gaba ɗaya 18) wanda aka samu izinin ƙarami ta hanyar lalata da/ko yaudara. A Pennsylvania, shekarun yarda a hukumance 16 ne, amma idan babban abokin tarayya yana da shekaru 18 ko sama da haka, ana iya tuhume su da laifin cin hanci da rashawa na ƙananan yara saboda cin hanci da rashawa ko ƙoƙarin lalata ɗabi'a na ƙaramin saurayi.
=== Kasuwanci ===
Yawancin ƙasashe suna da takamaiman dokar ƙasa da ta tuhumi ƴan ƙasarsu a ƙasarsu idan sun yi lalata da yara a wata ƙasa da ke da yara. A cikin 2008, ECPAT ta ba da rahoton cewa ƙasashe 44 suna da dokar yin lalata da yara daga yanki.<ref>{{Cite web |title=What is Child Sex Tourism? – ECPAT International |url=http://www.ecpat.org/wp-content/uploads/legacy/cst_faq_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113120720/http://www.ecpat.org/wp-content/uploads/legacy/cst_faq_eng.pdf |archive-date=13 January 2017 |access-date=12 January 2017 |publisher=[[ECPAT]] |page=35}}</ref> Misali, Dokar KARE ta 2003, dokar Amurka ta tarayya ta haramta yin jima'i da 'yan kasarta tare da baƙi ko tare da 'yan ƙasar Amurka daga wata jiha, idan abokin tarayya yana ƙasa da 18 kuma aikin ya sabawa doka a ƙarƙashin tarayya, jiha, ko dokar gida. Wannan ya shafi al'amuran da kowane ɗayan abokan hulɗa ya shiga ko fita Amurka, ko daga wata jiha zuwa wata, don manufar saduwa ta haramtacciyar hanya.<ref>{{Cite web |title=18 U.S. Code § 2423—Transportation of minors |url=https://www.law.cornell.edu/uscode/text/18/2423 |access-date=29 June 2015 |publisher=Legal Information Institute}}</ref><ref name="SOLR">{{Cite web |year=2009 |title=Research on sex offender laws and their effects on people and society |url=http://www.solresearch.org/~SOLR/rprt/USnatlAoC.asp |access-date=23 October 2011 |publisher=SOL Research.org}}</ref>
== Sauran batutuwa ==
=== Jima'i na mahalarta ===
Akwai muhawara kan ko jinsi na wadanda abin ya shafa ya kamata ya haifar da mu'amala daban-daban game da saduwar jima'i, a doka ko a aikace. A al'adance, dokokin shekarun yarda game da jima'i na farji galibi ana nufin su kare mutuncin 'yan matan da ba su yi aure ba.<ref name="chnm.gmu.edu"/> yawan mata da masu fafutuka na canje-canje a cikin 1970s sun nuna rashin lafiyar da rashin lafiyar budurci, kuma sun yi kokarin su canza ra'ayoyin mata da cin zarafi na maza; suna neman doka ta kare yara daga cin zarafi ba tare da la'akari da jinsinsu ba, maimakon matsalar tsafta. Wannan yakamata da dokokin nuna tsaka-tsakin jinsi a taron da yawa.<ref name="chnm.gmu.edu" /> A gefe guda, akwai ra'ayi mai adawa wanda ke jayayya cewa aikin jima'i na al'aura "aiki ne mara daidaito" ga maza da mata, saboda batutuwan kamar ciki, karuwar haɗarin STDs, da haɗarin raunin jiki idan yarinyar ta yi ƙuruciya kuma ba ta shirya a jiki. A cikin Amurka, a cikin ''Michael M. v. Superior Ct.450 U.S. 464 (1981) '' an yanke hukuncin cewa ma'auni biyu na bayar da ƙarin kariya ta doka ga 'yan mata yana da inganci saboda "Ma'anar Kariya ta Daidaitawa ba ta nufin cewa dole ne a yi watsi da bambancin ilimin jiki tsakanin maza da mata".<ref>{{Cite web |title=Michael M. v. Superior Ct. :: 450 U.S. 464 (1981) :: Justia U.S. Supreme Court Center |url=https://supreme.justia.com/cases/federal/us/450/464/case.html |access-date=29 June 2015 |website=Justia Law}}</ref>
A al'adance, yawancin shekarun dokokin yarda sun shafi mazajen da ke yin jima'i tare da 'yan mata da yara maza (ayyukan na ƙarshe suna faɗuwa ƙarƙashin dokokin luwaɗi da lalata). Wannan yana nufin cewa a wasu tsarin shari'a, ba a cika yarda da lamuran mata suna yin jima'i da abokan zamansu ba. Misali, har zuwa 2000, a cikin Burtaniya, kafin Dokar Laifukan Jima'i (gyara) ta 2000, babu shekarun izinin jima'i na madigo. A [[New Zealand]], kafin shekara ta 2005, babu dokokin yarda da shekarun da suka shafi mata da ke yin jima'i da yara maza.<ref>"In respect of sexual conduct with a young person aged under 16, the bill [Crimes Amendment Bill (No 2) which became law in 2005 significantly toughens the law. The loophole protecting women against being charged with sexual offending against children is removed".{{Cite web |date=12 April 2005 |title=Crimes Amendment Bill (No 2) – Second Reading, Instruction to Committee, In Committee |url=http://www.parliament.nz/en-nz/pb/debates/debates/47HansD_20050414_00000206/crimes-amendment-bill-no-2-%E2%80%94-second-reading-instruction |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150609123151/https://www.parliament.nz/en-nz/pb/debates/debates/47HansD_20050414_00000206/crimes-amendment-bill-no-2-%E2%80%94-second-reading-instruction |archive-date=9 June 2015 |access-date=8 June 2015 |website=parliament.nz}}</ref> A baya, a Fiji, maza masu laifin cin zarafin yara na iya karɓar ɗaurin rai da rai, yayin da mata masu laifin za su karɓi har zuwa shekaru bakwai.<ref>{{Cite web |last=Whitehead |first=John |last2=Roffee |first2=James |title=Child Sexual Abuse in Fiji: Authority, Risk Factors and Responses |url=https://www.researchgate.net/publication/304495447}}</ref> Yanayi kamar waɗannan an danganta su da ra'ayoyin al'umma game da Matsayin jinsi na gargajiya, da kuma tsarin Jima'i na maza da jima'i ta mata; a cewar E Martellozzo, "duba mata a matsayin masu aikata cin zarafin jima'i ya saɓa da kowane nau'i da al'umma ke da shi game da mata: mata a matsayin uwaye da masu kulawa kuma ba a matsayin mutanen da ke cin zarafi da cutarwa ba".<ref>{{Cite web |last=Martellozzo |first=Elena |last2=Nehring |first2=Daniel |last3=Taylor |first3=Helen |date=2010 |title=Online child sexual abuse by female offenders: An Exploratory study |url=http://www.cybercrimejournal.com/elenaetal2010ijcc.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.cybercrimejournal.com/elenaetal2010ijcc.pdf |archive-date=2022-10-09 |access-date=25 August 2015 |publisher=International Journal of Cyber Criminology}}</ref> Alissa Nutting ta yi jayayya cewa ba a yarda da mata a matsayin masu aikata laifukan jima'i ba saboda al'umma ba ta yarda da cewa mata suna da jima'i mai cin gashin kansu.<ref>{{Cite web |title=CULT Magazine FESTIVAL OF DANGEROUS IDEAS TOP 10 |url=http://cultmagazine.com.au/2014/08/festival-dangerous-ideas-top-10/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150609123104/http://cultmagazine.com.au/2014/08/festival-dangerous-ideas-top-10/ |archive-date=9 June 2015 |access-date=29 June 2015 |website=CULT Magazine}}</ref>
=== Aure da shekarun yarda ===
Shekarun da mutum zai iya yin aure bisa doka zai iya bambanta da shekarun yarda. A cikin hukunce-hukuncen da shekarun aure suka yi ƙasa da shekarun yarda, waɗannan dokokin yawanci suna yin watsi da shekarun dokokin yarda a cikin yanayin ma'auratan inda ɗaya ko duka abokan zamansu ba su kai shekarun yarda ba. Wasu hukunce-hukuncen sun haramta duk wani jima'i a wajen aure ba tare da la'akari da shekaru ba, kamar yadda yake a cikin lamarin [[Yemen]].
=== Karuwanci ===
In many countries, there are specific laws dealing with child prostitution.{{Ana bukatan hujja|date=August 2015}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
=== Hotunan batsa da "jailbait" ===
A wasu ƙasashe, jihohi, ko wasu hukunce-hukuncen, shekarun yarda na iya zama ƙasa da shekarun da mutum zai iya fitowa a cikin hotuna da fina-finai na batsa. A yawancin hukunce-hukuncen, mafi ƙarancin shekarun shiga har ma da kallon irin waɗannan abubuwan shine 18. Don haka, a cikin wasu hukunce-hukuncen, fina-finai da hotuna da ke nuna mutane ƙasa da shekaru 18, amma sama da shekarun yarda, waɗanda suka dace da ma'anar batsa na yara an haramta su duk da cewa ayyukan jima'i da aka nuna suna da doka don shiga in ba haka ba a ƙarƙashin dokokin shekarun da suka dace. A irin waɗannan lokuta, yin fim ɗin aikin jima'i ne kawai laifi ne saboda ba za a ɗauki aikin da kansa a matsayin laifin jima'i ba. Misali, a Amurka a karkashin dokar tarayya laifi ne a yi fim ga yara ‘yan kasa da shekaru 18 a cikin ayyukan jima’i, har ma a jihohin da shekarun da ba su kai 18 ba.<ref name="SOLR"/> A cikin waɗannan jihohin, ana iya amfani da tuhume-tuhume irin su hotunan batsa na yara don gurfanar da wani da ke yin jima'i da ƙarami, wanda ba za a iya gurfanar dashi ba saboda fyade na doka, idan sun yi fim ko daukar hoto.
Ana iya rarrabe hotunan Jailbait daga hotunan batsa na yara, saboda ba su nuna kananan yara kafin farawar balaga, kuma ba su dauke da tsirara ba. Hotunan, duk da haka, yawanci suna nuna jima'i, <ref name="boost" /> sau da yawa suna nuna tween ko matasa matasa a cikin bikinis, skirts, tufafi ko lingerie.<ref name="pcmag">{{Cite web |last=Hachman |first=Mark |date=10 August 2011 |title=Reddit Closes 'Jailbait' Pic Site, Allows Others to Remain |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2391317,00.asp |access-date=12 June 2014 |website=[[PC Magazine]]}}</ref> Ana muhawara ko waɗannan hotuna na doka ne ko a'a. Lokacin da aka tambaye shi game da halalcin su Jeffrey Toobin manazarcin shari'a Jeffrey Toobin ya ce ya yi tunanin hakan ba bisa ka'ida ba ne, kodayake kwararre kan harkokin shari'a Sunny Hostin ya fi nuna shakku, yana mai bayyana hotunan gidan yari a matsayin "batsa" na yara wanda zai iya zama ba bisa ka'ida ba.<ref name="mediaite">{{Cite web |last=Crugnale |first=James |date=30 September 2011 |title=Anderson Cooper Excoriates Reddit For 'Creepy' Jailbait Section |url=http://www.mediaite.com/tv/anderson-cooper-excoriates-reddit-for-creepy-jailbait-section/ |access-date=12 June 2014 |website=[[Mediaite]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fitzpatrick |first=David |last2=Griffin |first2=Drew |date=19 October 2012 |title=Man behind 'Jailbait' posts exposed, loses job |url=https://edition.cnn.com/2012/10/18/us/internet-troll-apology/ |access-date=12 June 2014 |publisher=[[CNN]]}}</ref>
=== Lafiya ===
Tsarin rigakafi ɗan adam yana ci gaba da bunkasa bayan balaga.<ref>{{Cite web |title=Medscape: Medscape Access |url=http://www.medscape.com/viewarticle/524225_4 |access-date=29 June 2015}}</ref> Shekarun bayyanarwa yana da tasiri akan idan tsarin rigakafi zai iya kawar da cututtuka gaba ɗaya, kuma wannan ma gaskiya ne a yanayin wasu cututtuka da ake dauka ta hanyar jima'i. Misali, wani abu mai haɗari ga nau'in HPV da ke haifar da warts na al'aura shine farkon jima'i tun yana ƙarami; idan wannan ya ƙara zuwa ciwon daji yana haifar da damuwa, to farawar jima'i a lokacin ƙuruciya zai iya ƙara haɗarin dagewar cututtukan HPV wanda ke haifar da ciwon daji na HPV wanda ake ganowa a cikin adadi mai yawa na matasa. <ref name="ncbi.nlm.nih.gov">{{Cite journal |last=Brewer |first=N. T. |last2=Ng |first2=T. W. |last3=McRee |first3=A. L. |last4=Reiter |first4=P. L. |year=2010 |title=Men's beliefs about HPV-related disease |journal=Journal of Behavioral Medicine |volume=33 |issue=4 |pages=274–281 |doi=10.1007/s10865-010-9251-2 |pmc=4018629 |pmid=20162346}}</ref><ref name="ncbi.nlm.nih.gov" />
== Shirye-shiryen canza shekarun yarda ==
Gyaran shekarun yarda yana nufin ƙoƙarin wasu mutane ko ƙungiyoyi, saboda dalilai daban-daban, don canza ko soke dokokin shekarun yarda. Waɗannan ƙoƙarin suna ba da shawarar matsayi kamar:
* Gabatarwa game da bambance-bambance na kusa.
* Rage shekarun yarda don aikin ɗan luwaɗi don ya dace da aikin ɗan luwaɗano.
* Canji a hanyar da ake nazarin dokokin shekarun yarda a kotu.
* Ko dai karuwa a cikin shekarun yarda ko hukunci mai tsanani ko duka biyun.
* Ko dai yana raguwa a cikin shekarun yarda ko ƙananan hukunci ko duka biyun.
* Cire dokokin shekarun yarda ko dai na dindindin ko kuma na wucin gadi, mai amfani.
== Dubi kuma ==
iha32iarltgsrodefr9tjd5d2w3ngt5
Kadarorin muhalli
0
107360
973535
906053
2026-10-29T22:41:41Z
Mhizabdoul
42167
973535
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Rainforest_Fatu_Hiva.jpg|right|thumb|[[Dajin ruwan sama]] a Amazon, a cikin tsibiran Marquesas, misali ne na albarkatun ƙasa da ba a damu ba. Daji yana ba da katako ga mutane, abinci, ruwa da matsuguni ga flora da fauna kabilu da dabbobi. Zagayowar sinadirai tsakanin kwayoyin halitta suna samar da sarƙoƙin abinci kuma suna haɓaka nau'ikan nau'ikan halittu.]]
[[Fayil:Carson_Fall_Mt_Kinabalu.jpg|thumb|Faɗuwar Carson da ke Dutsen Kinabalu, Malaysia misali ne na albarkatun ƙasa da ba su da matsala. Waterfalls suna ba da ruwan bazara ga mutane, dabbobi da tsirrai don rayuwa da matsugunin halittun ruwa. Za a iya amfani da halin yanzu na ruwa don juya turbines don samar da wutar lantarki.]]
[[Fayil:Ocean_waves.jpg|thumb|Teku misali ne na albarkatun kasa. Ana iya amfani da igiyoyin ruwa don samar da wutar lantarki, tushen makamashi mai sabuntawa. Ruwan teku yana da mahimmanci don samar da gishiri, daskarewa, da samar da wurin zama don kifayen ruwa mai zurfi. Akwai nau'ikan nau'ikan halittu na ruwa a cikin tekun inda ake yawan zagayowar abinci mai gina jiki.]]
[[Fayil:Udachnaya_pipe.JPG|thumb|Hoton bututun Udachnaya, ma'adinin lu'u-lu'u a Siberia. Misali na albarkatun halitta marasa sabuntawa.]]
'''Albarkatun halitta''' albarkatun ne da aka samo daga yanayi kuma aka yi amfani da su tare da 'yan gyare-gyare. Wannan ya haɗa da tushen halaye, masu [[daraja]] ƙasar amfani da kasuwanci da [[masana'antu]], ƙimar kyawawan [[Abubuwan da ke cikin zafi na teku|abubuwa]], sha'awar kimiyya, da ƙimar al'adu. A [[Duniya]], ya haɗa da Hasken rana, [[yanayi]], [[ruwa]], ƙasa, duk ma'adanai tare da duk ciyayi, da namun daji.<ref>{{Cite web |date=2014-04-20 |title=natural resources - definition of natural resources in English |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/natural-resources |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103125106/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/natural-resources |archive-date=November 3, 2013 |access-date=2016-12-12 |publisher=Oxford Dictionaries}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-09-20 |title=Definition of natural resource - Student Dictionary |url=http://www.wordcentral.com/cgi-bin/student?natural+resource |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803174950/http://www.wordcentral.com/cgi-bin/student?natural+resource |archive-date=2017-08-03 |access-date=2016-12-12 |website=Wordcentral.com |quote=natural resource [...] : something (as a mineral, waterpower source, forest, or kind of animal) that is found in nature and is valuable to humans (as in providing a source of energy, recreation, or scenic beauty[.]}}</ref><ref>{{Cite web |title=What is Natural Resources? definition and meaning |url=http://www.investorwords.com/3210/natural_resources.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102191000/http://www.investorwords.com/3210/natural_resources.html |archive-date=2019-11-02 |access-date=2016-12-12 |website=Investorwords.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Natural resource dictionary definition | natural resource defined |url=http://www.yourdictionary.com/natural-resource |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022135036/https://www.yourdictionary.com/natural-resource |archive-date=2019-10-22 |access-date=2016-12-12 |website=Yourdictionary.com |quote=Natural-resource meaning [:] <br> An actual or potential form of wealth supplied by nature, as coal, oil, water power, timber, arable land, etc. <br> A material source of wealth, such as timber, fresh water, or a mineral deposit, that occurs in a natural state and has economic value. <br> Something, such as a forest, a mineral deposit, or fresh water, that is found in nature and is necessary or useful to humans. <br> Any source of wealth that occurs naturally, especially minerals, fossil fuels, timber, etc.}}</ref>
Albarkatun kasa wani bangare ne na gadon dan'adam ko kuma an kiyaye shi a ma'adanar yanayi. Wurare na musamman (kamar dajin da ke Fatu-Hiva) galibi suna nuna bambance-bambancen halittu da bambance-bambancen ƙasa a cikin mahallinsu. Ana iya rarraba albarkatun ƙasa ta hanyoyi,daban-daban. Albarkatun ƙasa kayan aiki ne da abubuwan da aka haɗa (wani abu da za a iya amfani da su) da ake samu a cikin muhalli.<ref>{{Cite web |url=http://med.iiab.me/kiwix/wikipedia_ha_all_maxi_2019-12/A/Tattalin_arziki |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-08-04 |archive-date=2025-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211093534/http://med.iiab.me/kiwix/wikipedia_ha_all_maxi_2019-12/A/Tattalin_arziki |url-status=dead }}</ref> Kowane samfurin mutum ya ƙunshi albarkatun ƙasa (a matakin farko).
Albarkatun kasa na iya kasancewa a matsayin wani keɓaɓɓen mahalli kamar ruwa mai daɗi, iska, ko duk wata halitta mai rai kamar kifi, ko kuma ana iya canza shi ta hanyar masana'antu masu tsattsauran ra'ayi zuwa wani tsari mai fa'ida na tattalin arziki wanda dole ne a sarrafa shi don samun albarkatun kamar ƙarfe, abubuwan da ba kasafai ba, man fetur, katako da mafi yawan nau'ikan makamashi. Wasu albarkatun ana sabunta su, wanda ke nufin cewa ana iya amfani da su a wani ƙayyadaddun tsari kuma hanyoyin dabi'a za su dawo da su. Sabanin haka, yawancin masana'antu masu hakowa sun dogara kacokan akan albarkatun da ba za a iya sabuntawa ba waɗanda za a iya fitar da su sau ɗaya kawai.
Rarraba albarkatun kasa na iya kasancewa tsakiyar rigimar tattalin arziki da siyasa da dama a ciki da tsakanin kasashe. Wannan gaskiya ne musamman a lokutan ƙaranci da rashi (rashewa da yawan amfani da albarkatu). Har ila yau, hakar albarkatu shine babban tushen take haƙƙin ɗan adam da lalacewar muhalli. Manufofin ci gaba mai dorewa da sauran tsare-tsare na ci gaban kasa da kasa akai-akai suna mayar da hankali ne kan samar da karin albarkatu masu dorewa, tare da wasu masana da masu bincike sun mayar da hankali kan samar da tsarin tattalin arziki, kamar tattalin arzikin madauwari, wadanda ba su dogara da hakar albarkatu ba, da kuma sake amfani da su, sake yin amfani da su da sabunta albarkatun da za a iya sarrafa su ta hanyar dawwama.
== Rabewa ==
Akwai ka'idoji daban-daban don rarraba albarkatun kasa. Wadannan sun hada da tushen asali, matakai na ci gaba, sabuntawa da mallaka.
=== Asalin ===
* '''Biotic:''' albarkatun da suka samo asali daga biosphere kuma suna da rayuwa kamar flora da fauna, kamun kifi, dabbobi, da dai sauransu. An haɗa [[Danyen mai|man fetur]] kamar kwal da man fetur a cikin wannan rukuni saboda an kafa su ne daga kwayoyin halitta da suka lalace.
* '''Abittic:''': albarkatun da suka samo asali ne daga abubuwan da ba su da rai da kuma abubuwan da ba a gina su ba. Wadannan sun hada da ƙasar, [[ruwa]], iska, abubuwa masu wuya, da ƙarfe masu nauyi ciki har da [[Ore|ma'adanai]], kamar [[Zinare|zinariya]], baƙin ƙarfe, azurfa, da dai sauransu.
=== Mataki na ci gaba ===
* '''Abubuwan da za a iya amfani da su:''' Abubuwan da aka sani sun wanzu, amma ba a yi amfani da su ba tukuna. Ana iya amfani da waɗannan a nan gaba. Misali, [[Danyen mai|man fetur]] a cikin duwatsu masu laushi wanda, har sai an cire shi kuma an yi amfani da shi, ya kasance mai amfani.
* Gaskiya albarkatun: albarkatun da aka bincika, ƙididdiga da cancanta, kuma a halin yanzu ana amfani da su a ci gaba. Wadannan yawanci sun dogara da fasaha da matakin yiwuwar su, aikin katako misali.
* Reserves: Sashe na ainihin albarkatun da za a iya bunkasa da riba a nan gaba.
* Stocks: albarkatun da aka bincika, amma ba za a iya amfani da su ba saboda rashin fasaha, Motocin hydrogen misali.
=== Sabuntawa / ƙarewa ===
* '''Abubuwan sabuntawa:''' Ana iya cika waɗannan albarkatun ta hanyar halitta. Wasu daga cikin waɗannan albarkatu, kamar makamashin hasken rana, iska, iska, ruwa, da dai sauransu suna ci gaba da samun su kuma yawansu ba ya shafar amfanin ɗan adam. Ko da yake yawancin albarkatun da za a iya sabuntawa ba su da irin wannan saurin farfadowa, waɗannan albarkatun suna da sauƙi ga lalacewa ta hanyar amfani da yawa. An rarraba albarkatu daga hangen nesa na amfani da ɗan adam a matsayin mai sabuntawa muddin adadin sakewa/farfadowa ya wuce na ƙimar amfani. Suna cika sauƙi idan aka kwatanta da albarkatun da ba za a iya sabuntawa ba.
[[Fayil:Waters_of_the_Victoria_Nile_in_the_Murchison_Falls_National_Park.jpg|alt=Victoria Nile waters as one of Uganda's key natural resources|thumb|Ruwan White Nile River shine mahimmin albarkatun halitta ga [[Uganda]].]]
* '''Abubuwan da ba za a iya sabuntawa ba:''' Wadannan albarkatun an kafa su ne a cikin dogon lokaci a cikin muhalli kuma ba za a sake sabunta su cikin sauƙi ba. Ma'adanai sune mafi yawan albarkatun da aka haɗa a cikin wannan rukuni. Daga hangen nesa na ɗan adam, albarkatun ba za a iya sabuntawa ba lokacin da yawan amfani da su ya wuce yawan sakewa / farfadowa; misali mai kyau na wannan shine man fetur na burbushin halittu, wanda ke cikin wannan rukuni saboda yawan samar da su yana da jinkiri sosai (watakila miliyoyin shekaru), ma'ana ana ɗaukar su ba za a sake sabuntawa. Wasu albarkatun halitta sun ragu a cikin adadi ba tare da tsangwama na mutum ba, mafi sanannun waɗannan abubuwa ne masu aiki na rediyo kamar uranium, wanda ke lalacewa cikin ƙarfe masu nauyi. Daga cikin wadannan, ana iya sake amfani da ma'adanai na ƙarfe ta hanyar sake amfani da su, <ref>{{Cite web |date=May 23, 2007 |title=Earth's natural wealth: an audit |url=http://www.science.org.au/nova/newscientist/027ns_005.htm?id=mg19426051.200&print=true |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720095945/http://www.science.org.au/nova/newscientist/027ns_005.htm?id=mg19426051.200&print=true |archive-date=July 20, 2008 |publisher=Science.org.au}}</ref> amma ba za a iya sake amfani le kwal da man fetur ba. <ref>{{Cite web |date=April 27, 2010 |title=Peak Everything? |url=http://reason.com/archives/2010/04/27/peak-everything |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101131819/http://reason.com/archives/2010/04/27/peak-everything |archive-date=January 1, 2019 |access-date=May 5, 2010 |publisher=Reason.com}}</ref>
=== Mallaka ===
* Abubuwan da ke cikin mutum: Abubuwan da mutane ke mallaka. Wadannan sun hada da filaye, gidaje, shuka-shuke, [[Wurin yin Kiwo na Dabbobi|makiyaya]], tafkuna, da sauransu.
* '''Albarkatun al'umma:''' Albarkatunan da ke samuwa ga dukkan mambobin al'umma. Misali: [[Maƙabarta|Kabari]]
* '''Albarkatun ƙasa:''' Albarkatunan da ke cikin al'umma. Al'ummar tana da ikon doka don samun su don jin daɗin jama'a. Wadannan kuma sun hada da ma'adanai, gandun daji da namun daji a cikin iyakokin siyasa da kuma Yankin tattalin arziki na musamman.
* '''Albarkatun kasa da kasa:''' Wadannan albarkatun suna sarrafawa ta kungiyoyin kasa da kasa. Misali: Ruwa na kasa da kasa.
Cire albarkatu ya haɗa da duk wani aikin da ke janye albarkatu daga yanayi. Wannan na iya kasancewa a sikelin daga amfani da al'ummomin da suka gabata zuwa masana'antar duniya. Masana'antu masu fitarwa, tare da noma, tushen bangaren farko na tattalin arziki. Cirewa yana samar da albarkatun kasa, wanda aka sarrafa shi don ƙara darajar. Misalan masana'antu masu [[hakar ma'adinai]] sune [[farauta]], kamawa, hakar ma-adinai, hako mai da iskar gas, da gandun daji. Albarkatun kasa na iya zama wani bangare mai mahimmanci na dukiyar kasar; <ref>{{Cite web |title=EnviroStats: Canada's natural resource wealth at a glance |url=http://www.statcan.gc.ca/pub/16-002-x/2007003/10454-eng.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106142956/http://www.statcan.gc.ca/pub/16-002-x/2007003/10454-eng.htm |archive-date=2014-11-06 |access-date=2014-05-31 |publisher=Statcan.gc.ca}}</ref> duk da haka, shigowar kudi ta kwatsam da aka haifar da bunkasa hakar albarkatu na iya haifar da matsalolin zamantakewa ciki har da hauhawar farashi da ke cutar da wasu masana'antu ("Dutch disease") da cin hanci da rashawa, wanda ke haifar da rashin daidaito da rashin ci gaba, wannan an san shi da "la'anar albarkatu".
Masana'antu masu fitarwa suna wakiltar babban aiki mai girma a kasashe masu tasowa amma dukiyar da aka samar ba koyaushe tana haifar da ci gaba mai dorewa da haɓaka ba. Mutane galibi suna zargin kasuwancin masana'antu da ke aiki ne kawai don kara darajar gajeren lokaci, yana nuna cewa ƙasashe marasa ci gaba suna da rauni ga kamfanoni masu ƙarfi. A madadin haka, sau da yawa ana zaton gwamnatocin masu karɓar bakuncin suna kara yawan kudaden shiga nan take. Masu bincike suna jayayya cewa akwai wuraren da ke da sha'awa inda burin ci gaba da kasuwanci suka haɗu. Wadannan damar da hukumomin gwamnati na kasa da kasa ke da ita don yin aiki tare da kamfanoni masu zaman kansu da gwamnatocin karbar bakuncin ta hanyar gudanar da kudaden shiga da lissafin kudade, ci gaban ababen more rayuwa, samar da aiki, ƙwarewa da ci gaban kasuwanci, da kuma tasiri ga yara, musamman 'yan mata da mata.<ref>{{Cite web |last=Evelyn Dietsche |last2=Samantha Dodd |last3=Dan Haglund |last4=Mark Henstridge |last5=Maja Jakobsen |last6=Esméralda Sindou |last7=Caroline Slaven |title=Extractive industries, development and the role of donors - ECONOMIC AND PRIVATE SECTOR PROFESSIONAL EVIDENCE AND APPLIED KNOWLEDGE SERVICES |url=http://www.partnerplatform.org/?wwwszt4b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205225440/https://www.partnerplatform.org/?wwwszt4b |archive-date=2017-02-05 |access-date=2016-12-12 |website=Partberplatform.org}}</ref> Ƙungiyar farar hula mai ƙarfi na iya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da ingantaccen gudanar da albarkatun ƙasa. Norway na iya zama abin koyi a wannan bangaren saboda tana da cibiyoyi masu kyau da muhawara ta jama'a mai budewa da ƙarfi tare da 'yan wasan farar hula masu ƙarfi waɗanda ke ba da ingantaccen tsarin bincike da ma'auni don gudanar da masana'antu masu hawan ruwa, kamar su Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), ma'aunin duniya don kyakkyawan shugabancin mai, iskar gas da albarkatun ma'adinai. Yana neman magance mahimman batutuwan shugabanci a cikin bangarorin hawan dutse. Koyaya, a cikin ƙasashen da ba su da al'umma mai ƙarfi da haɗin kai, ma'ana akwai masu adawa waɗanda ba su da farin ciki da gwamnati kamar yadda yake a Norway, albarkatun ƙasa na iya zama ainihin dalilin ko yakin basasa ya fara da kuma tsawon lokacin da yaƙin ya kasance.<ref>{{Cite journal |last=Lujala |first=Päivi |date=January 2010 |title=The spoils of nature: Armed civil conflict and rebel access to natural resources |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-peace-research_2010-01_47_1/page/15 |journal=Journal of Peace Research |volume=47 |issue=1 |pages=15–28 |doi=10.1177/0022343309350015 |s2cid=111088968}}</ref>
[[Fayil:Windmills_D1-D4_-_Thornton_Bank.jpg|left|thumb|Iska hanya ce ta halitta wacce za a iya amfani da ita don samar da wutar lantarki, kamar yadda yake tare da waɗannan turbines na iska na 5 MW a cikin Thorntonbank Wind Farm {{Convert|28|km|0}} km (17 daga bakin tekun [[Beljik|Belgium]]. ]]
A cikin 'yan shekarun nan, [[Rashin albarkatun|raguwar albarkatun kasa]] ya zama babban abin da gwamnatoci da kungiyoyi kamar [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] (UN) suka mayar da hankali. Wannan ya bayyana a cikin Agenda 21 na Majalisar Dinkin Duniya Sashe na Biyu, wanda ya tsara matakan da suka dace ga ƙasashe su ɗauka don ci gaba da albarkatun su.<ref name="UN 2002">{{Cite web |date=12 September 2011 |title=UN 2002 Earth Summit Agenda 21 The United Nations programme for action from Rio: Section Two – Conservation and Management of Resources for Development, United Nations, Rio |url=https://www.un.org/esa/dsd/agenda21/res_agenda21_09.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010221701/https://www.un.org/esa/dsd/agenda21/res_agenda21_09.shtml |archive-date=2019-10-10 |access-date=2016-12-12 |publisher=Un.org}}</ref> Rashin albarkatun kasa ana daukar shi a matsayin batun Ci gaba mai ɗorewa. Kalmar ''Ci gaba mai ɗorewa'' tana da fassarori da yawa, musamman Hukumar Brundtland 'don tabbatar da cewa ta cika bukatun yanzu ba tare da lalata ikon tsararraki masu zuwa don biyan bukatun kansu ba'; <ref>{{Cite web |date=12 September 2011 |title=UN 1987 'Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future' UN Documents: Gathering a body of global agreements |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517002735/http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |archive-date=2019-05-17 |access-date=2016-12-12 |publisher=Un.org}}</ref> duk da haka, a cikin cikakkun kalmomi tana daidaita bukatun mutanen duniya da jinsuna yanzu da nan gaba.<ref name="UN 2002" /> Game da albarkatun kasa, raguwa yana da damuwa ga ci gaba mai ɗorewa saboda yana da ikon lalata yanayin yanzu da kuma yiwuwar tasiri ga bukatun tsararraki masu zuwa. <ref name="Schilling" />
{{Quote box|''"The conservation of natural resources is the fundamental problem. Unless we solve that problem, it will avail us little to solve all others."''|3=[[Theodore Roosevelt]]<ref>Theodore Roosevelt, Address to the Deep Waterway Convention
Memphis, TN, October 4, 1907</ref>}}
Rashin albarkatun kasa yana da alaƙa da Rashin daidaito na zamantakewa. Idan aka yi la'akari da yawancin halittu masu yawa suna cikin kasashe masu tasowa, raguwar wannan albarkatun na iya haifar da asarar [[Sabis ɗin yanayin halittu|Ayyukan yanayin halittu]] ga waɗannan ƙasashe. Wasu suna kallon wannan raguwa a matsayin babban tushen rikice-rikicen zamantakewa da rikice-rikice a kasashe masu tasowa.
A halin yanzu, akwai damuwa ta musamman ga yankunan gandun daji waɗanda ke riƙe da mafi yawan halittu masu yawa na Duniya. A cewar Nelson, sare daji da lalacewa sun shafi kashi 8.5% na gandun daji na duniya tare da kashi 30% na farfajiyar duniya da aka riga aka sare.<ref name="Nelson">{{Cite web |date=12 September 2011 |title=Nelson 2005 Chapter 3: Drivers of Ecosystem Change: Summary Chapter in Current State and Trends Assessment Millenium Ecosystem Assessment |url=http://www.maweb.org/documents/document.272.aspx.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014132137/http://www.maweb.org/documents/document.272.aspx.pdf |archive-date=14 October 2009 |access-date=2016-12-12}}</ref> Idan muka yi la'akari da cewa kashi 80% na mutane sun dogara da magungunan da aka samu daga tsire-tsire kuma kashi na magungunan magani na duniya suna da sinadaran da aka karɓa daga tsire'o'i, asarar gandun daji na duniya na iya haifar da asarar neman ƙarin magungunan ceton rai.
Rashin albarkatun kasa ya samo asali ne daga 'masu tuka kai tsaye na canji' <ref name="Nelson"/> kamar [[hakar ma'adinai]], hakar man fetur, kamun kifi, da gandun daji da kuma 'masu tuki na canji ba kai tsaye' kamar yawan jama'a (misali ci gaban yawan jama'aa), tattalin arziki, al'umma, siyasa, da fasaha. Ayyukan [[noma]] na yanzu wani abu ne da ke haifar da raguwar albarkatun kasa. Misali, raguwar abubuwan gina jiki a cikin ƙasa saboda yawan amfani da nitrogen <ref name="Nelson" /> da hamada. <ref name="UN 2002"/> Rashin albarkatun kasa yana ci gaba da damuwa ga al'umma. Ana ganin wannan a cikin bayanin da aka ambata wanda Theodore Roosevelt, sanannen mai kiyayewa kuma tsohon shugaban Amurka, wanda ya yi adawa da hakar albarkatun kasa ba tare da tsari ba.
Ilimin halittu na kiyayewa shine binciken kimiyya game da yanayin da matsayi na bambancin halittu na Duniya tare da manufar kare jinsuna, mazauninsu, da yanayin halittu daga yawan halaka. Batun ne na fannoni daban-daban wanda ya samo asali daga kimiyya, tattalin arziki da kuma aikin kula da albarkatun kasa.<ref name="Hunter96">Hunter, M. L. (1996). Fundamentals of Conservation Biology. Blackwell Science Inc., Cambridge, Massachusetts., {{ISBN|0-86542-371-7}}.</ref><ref name="Groom06">Groom, M.J., Meffe, G.K. and Carroll, C.R. (2006) Principles of Conservation Biology (3rd ed.). Sinauer Associates, Sunderland, MA. {{ISBN|0-87893-518-5}}</ref> An gabatar da kalmar ''ilmin halitta'' a matsayin taken taron da aka gudanar a Jami'ar California, San Diego, a La Jolla, California, a cikin 1978, wanda masana kimiyyar halitta Bruce A. Wilcox da Michael E. Soulé suka shirya.
Tsaro na mazauni wani nau'in kula da ƙasa ne wanda ke neman kiyayewa, karewa da kuma dawo da wuraren zama ga tsire-tsire da [[Dabba|Dabbobi]] na daji, musamman nau'in da ke dogara da kiyayewa, da kuma hana halaka, raguwa ko raguwa a kewayon.<ref name="CDFG">{{Cite web |last=Habitat Conservation Planning Branch |title=Habitat Conservation |url=http://www.dfg.ca.gov/habcon/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026173356/http://www.dfg.ca.gov/habcon/ |archive-date=2019-10-26 |access-date=2009-04-07 |publisher=[[California Department of Fish & Game]]}}</ref>
== Gudanarwa ==
Gudanar da albarkatun kasa wani horo ne na kula da albarkatun kasa kamar kasa, ruwa, kasa, tsirrai, da dabbobi - tare da mai da hankali musamman kan yadda gudanarwa ke shafar ingancin rayuwa na yanzu da na gaba. Don haka, ana bin ci gaba mai ɗorewa bisa la'akari da yin amfani da albarkatun don wadata al'ummomin yanzu da na gaba. Sana'o'in kiwon kamun kifi, dazuzzuka, da namun daji misalai ne na manya-manyan tsarin kula da albarkatun kasa.
Gudanar da albarkatun kasa ya haɗa da gano wanda ke da 'yancin amfani da albarkatuna da kuma wanda ba ya bayyana iyakokin gudanarwa na albarkatun.<ref name="Kommers and Mackie">{{Cite web |title=Ostrom E cited in Kommers N and Mackie P 2005 Journalist guide to world resources 2005 World Resources Institute 1-30 |url=http://pdf.wri.org/worldresources_2005_journalist_guide.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125125144/http://pdf.wri.org/worldresources_2005_journalist_guide.pdf |archive-date=2011-11-25 |access-date=2011-09-22 |publisher=Pdf.wri.org}}</ref> Masu amfani na iya sarrafa albarkatun bisa ga ka'idojin da ke mulki lokacin da kuma yadda ake amfani da albarkatun dangane da yanayin gida ko kuma albarkatun na iya sarrafawa ta hanyar ƙungiyar gwamnati ko wata hukuma ta tsakiya. <ref name="Managing Ecosystem">{{Cite web |title=UNDP, UNEP, The World Bank and World Resources Institute – The Wealth of the Poor: Managing Ecosystems to Fight Poverty Institute 2005 Chapter 3 The board's role in governance, World Resources 2005 |url=http://www.sc.com.my/eng/html/cg/cg2011/pdf/chapter3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725052556/http://www.sc.com.my/eng/html/cg/cg2011/pdf/chapter3.pdf |archive-date=2011-07-25 |publisher=Sc.com.my}}</ref>
"... Gudanar da albarkatun kasa mai nasara ya dogara da 'yancin magana, muhawara mai ƙarfi da yawa ta hanyar tashoshin kafofin watsa labarai masu zaman kansu da kuma jama'a masu aiki da ke cikin batutuwan albarkatun halitta..." saboda yanayin albarkatun da aka raba, mutanen da dokoki suka shafi na iya shiga cikin saitawa ko canza su. <ref name="Kommers and Mackie"/> Masu amfani suna da haƙƙin tsara nasu cibiyoyin gudanarwa da tsare-tsare a ƙarƙashin amincewar gwamnati. Hakkin albarkatun ya haɗa da ƙasa, ruwa, kamun kifi, da haƙƙin kiwo.<ref name="Managing Ecosystem"/> Masu amfani ko ɓangarorin da ke da alhakin masu amfani dole ne su sa ido sosai kuma su tabbatar da yin amfani da abubuwan da suka dace da ƙa'idodi da kuma zartar da hukunci akan mutanen da suka keta dokokin. Ana magance waɗannan rikice-rikice cikin sauri da inganci ta hanyar cibiyoyi na gida bisa ga girman da mahallin laifin Dandalin tushen kimiyyar duniya don tattaunawa akan sarrafa albarkatun ƙasa shine Dandalin Albarkatun Duniya, wanda ke a Switzerland
== Dubi kuma ==
* Ma'adinai na Asteroid
* Rashin cinikin ɗan ƙasa
* Karewa (daidaitawa)
* Al'adun al'adu
* [[Gudanar da muhalli|Motsi na muhalli]]
* Ƙasa (tattalin arziki)
* Abubuwan da ke cikin wata
* [[Hakar ma'adinai|Ma'adinai]]
* Maganin halitta
* Ƙaunar ƙasa
* Ci gaba mai dorewa
* Tsarin Tsarin Majalisar Dinkin Duniya don albarkatu
* Tsarin Gudanar da albarkatun Majalisar Dinkin Duniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
5hb9ctw1n0ozug5kwsly5jv6c2c6mq8
973537
973535
2026-10-29T22:43:05Z
Mhizabdoul
42167
973537
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Rainforest_Fatu_Hiva.jpg|right|thumb|[[Dajin ruwan sama]] a Amazon, a cikin tsibiran Marquesas, misali ne na albarkatun ƙasa da ba a damu ba. Daji yana ba da katako ga mutane, abinci, ruwa da matsuguni ga flora da fauna kabilu da dabbobi. Zagayowar sinadirai tsakanin kwayoyin halitta suna samar da sarƙoƙin abinci kuma suna haɓaka nau'ikan nau'ikan halittu.]]
[[Fayil:Carson_Fall_Mt_Kinabalu.jpg|thumb|Faɗuwar Carson da ke Dutsen Kinabalu, Malaysia misali ne na albarkatun ƙasa da ba su da matsala. Waterfalls suna ba da ruwan bazara ga mutane, dabbobi da tsirrai don rayuwa da matsugunin halittun ruwa. Za a iya amfani da halin yanzu na ruwa don juya turbines don samar da wutar lantarki.]]
[[Fayil:Ocean_waves.jpg|thumb|Teku misali ne na albarkatun kasa. Ana iya amfani da igiyoyin ruwa don samar da wutar lantarki, tushen makamashi mai sabuntawa. Ruwan teku yana da mahimmanci don samar da gishiri, daskarewa, da samar da wurin zama don kifayen ruwa mai zurfi. Akwai nau'ikan nau'ikan halittu na ruwa a cikin tekun inda ake yawan zagayowar abinci mai gina jiki.]]
[[Fayil:Udachnaya_pipe.JPG|thumb|Hoton bututun Udachnaya, ma'adinin lu'u-lu'u a Siberia. Misali na albarkatun halitta marasa sabuntawa.]]
'''Albarkatun halitta''' albarkatun ne da aka samo daga yanayi kuma aka yi amfani da su tare da 'yan gyare-gyare. Wannan ya haɗa da tushen halaye, masu [[daraja]] ƙasar amfani da kasuwanci da [[masana'antu]], ƙimar kyawawan [[Abubuwan da ke cikin zafi na teku|abubuwa]], sha'awar kimiyya, da ƙimar al'adu. A [[Duniya]], ya haɗa da Hasken rana, [[yanayi]], [[ruwa]], ƙasa, duk ma'adanai tare da duk ciyayi, da namun daji.<ref>{{Cite web |date=2014-04-20 |title=natural resources - definition of natural resources in English |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/natural-resources |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103125106/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/natural-resources |archive-date=November 3, 2013 |access-date=2016-12-12 |publisher=Oxford Dictionaries}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-09-20 |title=Definition of natural resource - Student Dictionary |url=http://www.wordcentral.com/cgi-bin/student?natural+resource |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803174950/http://www.wordcentral.com/cgi-bin/student?natural+resource |archive-date=2017-08-03 |access-date=2016-12-12 |website=Wordcentral.com |quote=natural resource [...] : something (as a mineral, waterpower source, forest, or kind of animal) that is found in nature and is valuable to humans (as in providing a source of energy, recreation, or scenic beauty[.]}}</ref><ref>{{Cite web |title=What is Natural Resources? definition and meaning |url=http://www.investorwords.com/3210/natural_resources.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102191000/http://www.investorwords.com/3210/natural_resources.html |archive-date=2019-11-02 |access-date=2016-12-12 |website=Investorwords.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Natural resource dictionary definition | natural resource defined |url=http://www.yourdictionary.com/natural-resource |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022135036/https://www.yourdictionary.com/natural-resource |archive-date=2019-10-22 |access-date=2016-12-12 |website=Yourdictionary.com |quote=Natural-resource meaning [:] <br> An actual or potential form of wealth supplied by nature, as coal, oil, water power, timber, arable land, etc. <br> A material source of wealth, such as timber, fresh water, or a mineral deposit, that occurs in a natural state and has economic value. <br> Something, such as a forest, a mineral deposit, or fresh water, that is found in nature and is necessary or useful to humans. <br> Any source of wealth that occurs naturally, especially minerals, fossil fuels, timber, etc.}}</ref>
Albarkatun kasa wani bangare ne na gadon dan'adam ko kuma an kiyaye shi a ma'adanar yanayi. Wurare na musamman (kamar dajin da ke Fatu-Hiva) galibi suna nuna bambance-bambancen halittu da bambance-bambancen ƙasa a cikin mahallinsu. Ana iya rarraba albarkatun ƙasa ta hanyoyi,daban-daban. Albarkatun ƙasa kayan aiki ne da abubuwan da aka haɗa (wani abu da za a iya amfani da su) da ake samu a cikin muhalli.<ref>{{Cite web |url=http://med.iiab.me/kiwix/wikipedia_ha_all_maxi_2019-12/A/Tattalin_arziki |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-08-04 |archive-date=2025-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211093534/http://med.iiab.me/kiwix/wikipedia_ha_all_maxi_2019-12/A/Tattalin_arziki |url-status=dead }}</ref> Kowane samfurin mutum ya ƙunshi albarkatun ƙasa (a matakin farko).
Albarkatun kasa na iya kasancewa a matsayin wani keɓaɓɓen mahalli kamar ruwa mai daɗi, iska, ko duk wata halitta mai rai kamar kifi, ko kuma ana iya canza shi ta hanyar masana'antu masu tsattsauran ra'ayi zuwa wani tsari mai fa'ida na tattalin arziki wanda dole ne a sarrafa shi don samun albarkatun kamar ƙarfe, abubuwan da ba kasafai ba, man fetur, katako da mafi yawan nau'ikan makamashi. Wasu albarkatun ana sabunta su, wanda ke nufin cewa ana iya amfani da su a wani ƙayyadaddun tsari kuma hanyoyin dabi'a za su dawo da su. Sabanin haka, yawancin masana'antu masu hakowa sun dogara kacokan akan albarkatun da ba za a iya sabuntawa ba waɗanda za a iya fitar da su sau ɗaya kawai.
Rarraba albarkatun kasa na iya kasancewa tsakiyar rigimar tattalin arziki da siyasa da dama a ciki da tsakanin kasashe. Wannan gaskiya ne musamman a lokutan ƙaranci da rashi (rashewa da yawan amfani da albarkatu). Har ila yau, hakar albarkatu shine babban tushen take haƙƙin ɗan adam da lalacewar muhalli. Manufofin ci gaba mai dorewa da sauran tsare-tsare na ci gaban kasa da kasa akai-akai suna mayar da hankali ne kan samar da karin albarkatu masu dorewa, tare da wasu masana da masu bincike sun mayar da hankali kan samar da tsarin tattalin arziki, kamar tattalin arzikin madauwari, wadanda ba su dogara da hakar albarkatu ba, da kuma sake amfani da su, sake yin amfani da su da sabunta albarkatun da za a iya sarrafa su ta hanyar dawwama.
== Rabewa ==
Akwai ka'idoji daban-daban don rarraba albarkatun kasa. Wadannan sun hada da tushen asali, matakai na ci gaba, sabuntawa da mallaka.
=== Asalin ===
* '''Biotic:''' albarkatun da suka samo asali daga biosphere kuma suna da rayuwa kamar flora da fauna, kamun kifi, dabbobi, da dai sauransu. An haɗa [[Danyen mai|man fetur]] kamar kwal da man fetur a cikin wannan rukuni saboda an kafa su ne daga kwayoyin halitta da suka lalace.
* '''Abittic:''': albarkatun da suka samo asali ne daga abubuwan da ba su da rai da kuma abubuwan da ba a gina su ba. Wadannan sun hada da ƙasar, [[ruwa]], iska, abubuwa masu wuya, da ƙarfe masu nauyi ciki har da [[Ore|ma'adanai]], kamar [[Zinare|zinariya]], baƙin ƙarfe, azurfa, da dai sauransu.
=== Mataki na ci gaba ===
* '''Abubuwan da za a iya amfani da su:''' Abubuwan da aka sani sun wanzu, amma ba a yi amfani da su ba tukuna. Ana iya amfani da waɗannan a nan gaba. Misali, man fetur a cikin duwatsu masu laushi wanda, har sai an cire shi kuma an yi amfani da shi, ya kasance mai amfani.
* Gaskiya albarkatun: albarkatun da aka bincika, ƙididdiga da cancanta, kuma a halin yanzu ana amfani da su a ci gaba. Wadannan yawanci sun dogara da fasaha da matakin yiwuwar su, aikin katako misali.
* Reserves: Sashe na ainihin albarkatun da za a iya bunkasa da riba a nan gaba.
* Stocks: albarkatun da aka bincika, amma ba za a iya amfani da su ba saboda rashin fasaha, Motocin hydrogen misali.
=== Sabuntawa / ƙarewa ===
* '''Abubuwan sabuntawa:''' Ana iya cika waɗannan albarkatun ta hanyar halitta. Wasu daga cikin waɗannan albarkatu, kamar makamashin hasken rana, iska, iska, ruwa, da dai sauransu suna ci gaba da samun su kuma yawansu ba ya shafar amfanin ɗan adam. Ko da yake yawancin albarkatun da za a iya sabuntawa ba su da irin wannan saurin farfadowa, waɗannan albarkatun suna da sauƙi ga lalacewa ta hanyar amfani da yawa. An rarraba albarkatu daga hangen nesa na amfani da ɗan adam a matsayin mai sabuntawa muddin adadin sakewa/farfadowa ya wuce na ƙimar amfani. Suna cika sauƙi idan aka kwatanta da albarkatun da ba za a iya sabuntawa ba.
[[Fayil:Waters_of_the_Victoria_Nile_in_the_Murchison_Falls_National_Park.jpg|alt=Victoria Nile waters as one of Uganda's key natural resources|thumb|Ruwan White Nile River shine mahimmin albarkatun halitta ga [[Uganda]].]]
* '''Abubuwan da ba za a iya sabuntawa ba:''' Wadannan albarkatun an kafa su ne a cikin dogon lokaci a cikin muhalli kuma ba za a sake sabunta su cikin sauƙi ba. Ma'adanai sune mafi yawan albarkatun da aka haɗa a cikin wannan rukuni. Daga hangen nesa na ɗan adam, albarkatun ba za a iya sabuntawa ba lokacin da yawan amfani da su ya wuce yawan sakewa / farfadowa; misali mai kyau na wannan shine man fetur na burbushin halittu, wanda ke cikin wannan rukuni saboda yawan samar da su yana da jinkiri sosai (watakila miliyoyin shekaru), ma'ana ana ɗaukar su ba za a sake sabuntawa. Wasu albarkatun halitta sun ragu a cikin adadi ba tare da tsangwama na mutum ba, mafi sanannun waɗannan abubuwa ne masu aiki na rediyo kamar uranium, wanda ke lalacewa cikin ƙarfe masu nauyi. Daga cikin wadannan, ana iya sake amfani da ma'adanai na ƙarfe ta hanyar sake amfani da su, <ref>{{Cite web |date=May 23, 2007 |title=Earth's natural wealth: an audit |url=http://www.science.org.au/nova/newscientist/027ns_005.htm?id=mg19426051.200&print=true |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720095945/http://www.science.org.au/nova/newscientist/027ns_005.htm?id=mg19426051.200&print=true |archive-date=July 20, 2008 |publisher=Science.org.au}}</ref> amma ba za a iya sake amfani le kwal da man fetur ba. <ref>{{Cite web |date=April 27, 2010 |title=Peak Everything? |url=http://reason.com/archives/2010/04/27/peak-everything |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101131819/http://reason.com/archives/2010/04/27/peak-everything |archive-date=January 1, 2019 |access-date=May 5, 2010 |publisher=Reason.com}}</ref>
=== Mallaka ===
* Abubuwan da ke cikin mutum: Abubuwan da mutane ke mallaka. Wadannan sun hada da filaye, gidaje, shuka-shuke, [[Wurin yin Kiwo na Dabbobi|makiyaya]], tafkuna, da sauransu.
* '''Albarkatun al'umma:''' Albarkatunan da ke samuwa ga dukkan mambobin al'umma. Misali: [[Maƙabarta|Kabari]]
* '''Albarkatun ƙasa:''' Albarkatunan da ke cikin al'umma. Al'ummar tana da ikon doka don samun su don jin daɗin jama'a. Wadannan kuma sun hada da ma'adanai, gandun daji da namun daji a cikin iyakokin siyasa da kuma Yankin tattalin arziki na musamman.
* '''Albarkatun kasa da kasa:''' Wadannan albarkatun suna sarrafawa ta kungiyoyin kasa da kasa. Misali: Ruwa na kasa da kasa.
Cire albarkatu ya haɗa da duk wani aikin da ke janye albarkatu daga yanayi. Wannan na iya kasancewa a sikelin daga amfani da al'ummomin da suka gabata zuwa masana'antar duniya. Masana'antu masu fitarwa, tare da noma, tushen bangaren farko na tattalin arziki. Cirewa yana samar da albarkatun kasa, wanda aka sarrafa shi don ƙara darajar. Misalan masana'antu masu [[hakar ma'adinai]] sune [[farauta]], kamawa, hakar ma-adinai, hako mai da iskar gas, da gandun daji. Albarkatun kasa na iya zama wani bangare mai mahimmanci na dukiyar kasar; <ref>{{Cite web |title=EnviroStats: Canada's natural resource wealth at a glance |url=http://www.statcan.gc.ca/pub/16-002-x/2007003/10454-eng.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106142956/http://www.statcan.gc.ca/pub/16-002-x/2007003/10454-eng.htm |archive-date=2014-11-06 |access-date=2014-05-31 |publisher=Statcan.gc.ca}}</ref> duk da haka, shigowar kudi ta kwatsam da aka haifar da bunkasa hakar albarkatu na iya haifar da matsalolin zamantakewa ciki har da hauhawar farashi da ke cutar da wasu masana'antu ("Dutch disease") da cin hanci da rashawa, wanda ke haifar da rashin daidaito da rashin ci gaba, wannan an san shi da "la'anar albarkatu".
Masana'antu masu fitarwa suna wakiltar babban aiki mai girma a kasashe masu tasowa amma dukiyar da aka samar ba koyaushe tana haifar da ci gaba mai dorewa da haɓaka ba. Mutane galibi suna zargin kasuwancin masana'antu da ke aiki ne kawai don kara darajar gajeren lokaci, yana nuna cewa ƙasashe marasa ci gaba suna da rauni ga kamfanoni masu ƙarfi. A madadin haka, sau da yawa ana zaton gwamnatocin masu karɓar bakuncin suna kara yawan kudaden shiga nan take. Masu bincike suna jayayya cewa akwai wuraren da ke da sha'awa inda burin ci gaba da kasuwanci suka haɗu. Wadannan damar da hukumomin gwamnati na kasa da kasa ke da ita don yin aiki tare da kamfanoni masu zaman kansu da gwamnatocin karbar bakuncin ta hanyar gudanar da kudaden shiga da lissafin kudade, ci gaban ababen more rayuwa, samar da aiki, ƙwarewa da ci gaban kasuwanci, da kuma tasiri ga yara, musamman 'yan mata da mata.<ref>{{Cite web |last=Evelyn Dietsche |last2=Samantha Dodd |last3=Dan Haglund |last4=Mark Henstridge |last5=Maja Jakobsen |last6=Esméralda Sindou |last7=Caroline Slaven |title=Extractive industries, development and the role of donors - ECONOMIC AND PRIVATE SECTOR PROFESSIONAL EVIDENCE AND APPLIED KNOWLEDGE SERVICES |url=http://www.partnerplatform.org/?wwwszt4b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205225440/https://www.partnerplatform.org/?wwwszt4b |archive-date=2017-02-05 |access-date=2016-12-12 |website=Partberplatform.org}}</ref> Ƙungiyar farar hula mai ƙarfi na iya taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da ingantaccen gudanar da albarkatun ƙasa. Norway na iya zama abin koyi a wannan bangaren saboda tana da cibiyoyi masu kyau da muhawara ta jama'a mai budewa da ƙarfi tare da 'yan wasan farar hula masu ƙarfi waɗanda ke ba da ingantaccen tsarin bincike da ma'auni don gudanar da masana'antu masu hawan ruwa, kamar su Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), ma'aunin duniya don kyakkyawan shugabancin mai, iskar gas da albarkatun ma'adinai. Yana neman magance mahimman batutuwan shugabanci a cikin bangarorin hawan dutse. Koyaya, a cikin ƙasashen da ba su da al'umma mai ƙarfi da haɗin kai, ma'ana akwai masu adawa waɗanda ba su da farin ciki da gwamnati kamar yadda yake a Norway, albarkatun ƙasa na iya zama ainihin dalilin ko yakin basasa ya fara da kuma tsawon lokacin da yaƙin ya kasance.<ref>{{Cite journal |last=Lujala |first=Päivi |date=January 2010 |title=The spoils of nature: Armed civil conflict and rebel access to natural resources |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-peace-research_2010-01_47_1/page/15 |journal=Journal of Peace Research |volume=47 |issue=1 |pages=15–28 |doi=10.1177/0022343309350015 |s2cid=111088968}}</ref>
[[Fayil:Windmills_D1-D4_-_Thornton_Bank.jpg|left|thumb|Iska hanya ce ta halitta wacce za a iya amfani da ita don samar da wutar lantarki, kamar yadda yake tare da waɗannan turbines na iska na 5 MW a cikin Thorntonbank Wind Farm {{Convert|28|km|0}} km (17 daga bakin tekun [[Beljik|Belgium]]. ]]
A cikin 'yan shekarun nan, [[Rashin albarkatun|raguwar albarkatun kasa]] ya zama babban abin da gwamnatoci da kungiyoyi kamar [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] (UN) suka mayar da hankali. Wannan ya bayyana a cikin Agenda 21 na Majalisar Dinkin Duniya Sashe na Biyu, wanda ya tsara matakan da suka dace ga ƙasashe su ɗauka don ci gaba da albarkatun su.<ref name="UN 2002">{{Cite web |date=12 September 2011 |title=UN 2002 Earth Summit Agenda 21 The United Nations programme for action from Rio: Section Two – Conservation and Management of Resources for Development, United Nations, Rio |url=https://www.un.org/esa/dsd/agenda21/res_agenda21_09.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010221701/https://www.un.org/esa/dsd/agenda21/res_agenda21_09.shtml |archive-date=2019-10-10 |access-date=2016-12-12 |publisher=Un.org}}</ref> Rashin albarkatun kasa ana daukar shi a matsayin batun Ci gaba mai ɗorewa. Kalmar ''Ci gaba mai ɗorewa'' tana da fassarori da yawa, musamman Hukumar Brundtland 'don tabbatar da cewa ta cika bukatun yanzu ba tare da lalata ikon tsararraki masu zuwa don biyan bukatun kansu ba'; <ref>{{Cite web |date=12 September 2011 |title=UN 1987 'Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future' UN Documents: Gathering a body of global agreements |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517002735/http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |archive-date=2019-05-17 |access-date=2016-12-12 |publisher=Un.org}}</ref> duk da haka, a cikin cikakkun kalmomi tana daidaita bukatun mutanen duniya da jinsuna yanzu da nan gaba.<ref name="UN 2002" /> Game da albarkatun kasa, raguwa yana da damuwa ga ci gaba mai ɗorewa saboda yana da ikon lalata yanayin yanzu da kuma yiwuwar tasiri ga bukatun tsararraki masu zuwa. <ref name="Schilling" />
{{Quote box|''"The conservation of natural resources is the fundamental problem. Unless we solve that problem, it will avail us little to solve all others."''|3=[[Theodore Roosevelt]]<ref>Theodore Roosevelt, Address to the Deep Waterway Convention
Memphis, TN, October 4, 1907</ref>}}
Rashin albarkatun kasa yana da alaƙa da Rashin daidaito na zamantakewa. Idan aka yi la'akari da yawancin halittu masu yawa suna cikin kasashe masu tasowa, raguwar wannan albarkatun na iya haifar da asarar [[Sabis ɗin yanayin halittu|Ayyukan yanayin halittu]] ga waɗannan ƙasashe. Wasu suna kallon wannan raguwa a matsayin babban tushen rikice-rikicen zamantakewa da rikice-rikice a kasashe masu tasowa.
A halin yanzu, akwai damuwa ta musamman ga yankunan gandun daji waɗanda ke riƙe da mafi yawan halittu masu yawa na Duniya. A cewar Nelson, sare daji da lalacewa sun shafi kashi 8.5% na gandun daji na duniya tare da kashi 30% na farfajiyar duniya da aka riga aka sare.<ref name="Nelson">{{Cite web |date=12 September 2011 |title=Nelson 2005 Chapter 3: Drivers of Ecosystem Change: Summary Chapter in Current State and Trends Assessment Millenium Ecosystem Assessment |url=http://www.maweb.org/documents/document.272.aspx.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014132137/http://www.maweb.org/documents/document.272.aspx.pdf |archive-date=14 October 2009 |access-date=2016-12-12}}</ref> Idan muka yi la'akari da cewa kashi 80% na mutane sun dogara da magungunan da aka samu daga tsire-tsire kuma kashi na magungunan magani na duniya suna da sinadaran da aka karɓa daga tsire'o'i, asarar gandun daji na duniya na iya haifar da asarar neman ƙarin magungunan ceton rai.
Rashin albarkatun kasa ya samo asali ne daga 'masu tuka kai tsaye na canji' <ref name="Nelson"/> kamar [[hakar ma'adinai]], hakar man fetur, kamun kifi, da gandun daji da kuma 'masu tuki na canji ba kai tsaye' kamar yawan jama'a (misali ci gaban yawan jama'aa), tattalin arziki, al'umma, siyasa, da fasaha. Ayyukan [[noma]] na yanzu wani abu ne da ke haifar da raguwar albarkatun kasa. Misali, raguwar abubuwan gina jiki a cikin ƙasa saboda yawan amfani da nitrogen <ref name="Nelson" /> da hamada. <ref name="UN 2002"/> Rashin albarkatun kasa yana ci gaba da damuwa ga al'umma. Ana ganin wannan a cikin bayanin da aka ambata wanda Theodore Roosevelt, sanannen mai kiyayewa kuma tsohon shugaban Amurka, wanda ya yi adawa da hakar albarkatun kasa ba tare da tsari ba.
Ilimin halittu na kiyayewa shine binciken kimiyya game da yanayin da matsayi na bambancin halittu na Duniya tare da manufar kare jinsuna, mazauninsu, da yanayin halittu daga yawan halaka. Batun ne na fannoni daban-daban wanda ya samo asali daga kimiyya, tattalin arziki da kuma aikin kula da albarkatun kasa.<ref name="Hunter96">Hunter, M. L. (1996). Fundamentals of Conservation Biology. Blackwell Science Inc., Cambridge, Massachusetts., {{ISBN|0-86542-371-7}}.</ref><ref name="Groom06">Groom, M.J., Meffe, G.K. and Carroll, C.R. (2006) Principles of Conservation Biology (3rd ed.). Sinauer Associates, Sunderland, MA. {{ISBN|0-87893-518-5}}</ref> An gabatar da kalmar ''ilmin halitta'' a matsayin taken taron da aka gudanar a Jami'ar California, San Diego, a La Jolla, California, a cikin 1978, wanda masana kimiyyar halitta Bruce A. Wilcox da Michael E. Soulé suka shirya.
Tsaro na mazauni wani nau'in kula da ƙasa ne wanda ke neman kiyayewa, karewa da kuma dawo da wuraren zama ga tsire-tsire da [[Dabba|Dabbobi]] na daji, musamman nau'in da ke dogara da kiyayewa, da kuma hana halaka, raguwa ko raguwa a kewayon.<ref name="CDFG">{{Cite web |last=Habitat Conservation Planning Branch |title=Habitat Conservation |url=http://www.dfg.ca.gov/habcon/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026173356/http://www.dfg.ca.gov/habcon/ |archive-date=2019-10-26 |access-date=2009-04-07 |publisher=[[California Department of Fish & Game]]}}</ref>
== Gudanarwa ==
Gudanar da albarkatun kasa wani horo ne na kula da albarkatun kasa kamar kasa, ruwa, kasa, tsirrai, da dabbobi - tare da mai da hankali musamman kan yadda gudanarwa ke shafar ingancin rayuwa na yanzu da na gaba. Don haka, ana bin ci gaba mai ɗorewa bisa la'akari da yin amfani da albarkatun don wadata al'ummomin yanzu da na gaba. Sana'o'in kiwon kamun kifi, dazuzzuka, da namun daji misalai ne na manya-manyan tsarin kula da albarkatun kasa.
Gudanar da albarkatun kasa ya haɗa da gano wanda ke da 'yancin amfani da albarkatuna da kuma wanda ba ya bayyana iyakokin gudanarwa na albarkatun.<ref name="Kommers and Mackie">{{Cite web |title=Ostrom E cited in Kommers N and Mackie P 2005 Journalist guide to world resources 2005 World Resources Institute 1-30 |url=http://pdf.wri.org/worldresources_2005_journalist_guide.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125125144/http://pdf.wri.org/worldresources_2005_journalist_guide.pdf |archive-date=2011-11-25 |access-date=2011-09-22 |publisher=Pdf.wri.org}}</ref> Masu amfani na iya sarrafa albarkatun bisa ga ka'idojin da ke mulki lokacin da kuma yadda ake amfani da albarkatun dangane da yanayin gida ko kuma albarkatun na iya sarrafawa ta hanyar ƙungiyar gwamnati ko wata hukuma ta tsakiya. <ref name="Managing Ecosystem">{{Cite web |title=UNDP, UNEP, The World Bank and World Resources Institute – The Wealth of the Poor: Managing Ecosystems to Fight Poverty Institute 2005 Chapter 3 The board's role in governance, World Resources 2005 |url=http://www.sc.com.my/eng/html/cg/cg2011/pdf/chapter3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725052556/http://www.sc.com.my/eng/html/cg/cg2011/pdf/chapter3.pdf |archive-date=2011-07-25 |publisher=Sc.com.my}}</ref>
"... Gudanar da albarkatun kasa mai nasara ya dogara da 'yancin magana, muhawara mai ƙarfi da yawa ta hanyar tashoshin kafofin watsa labarai masu zaman kansu da kuma jama'a masu aiki da ke cikin batutuwan albarkatun halitta..." saboda yanayin albarkatun da aka raba, mutanen da dokoki suka shafi na iya shiga cikin saitawa ko canza su. <ref name="Kommers and Mackie"/> Masu amfani suna da haƙƙin tsara nasu cibiyoyin gudanarwa da tsare-tsare a ƙarƙashin amincewar gwamnati. Hakkin albarkatun ya haɗa da ƙasa, ruwa, kamun kifi, da haƙƙin kiwo.<ref name="Managing Ecosystem"/> Masu amfani ko ɓangarorin da ke da alhakin masu amfani dole ne su sa ido sosai kuma su tabbatar da yin amfani da abubuwan da suka dace da ƙa'idodi da kuma zartar da hukunci akan mutanen da suka keta dokokin. Ana magance waɗannan rikice-rikice cikin sauri da inganci ta hanyar cibiyoyi na gida bisa ga girman da mahallin laifin Dandalin tushen kimiyyar duniya don tattaunawa akan sarrafa albarkatun ƙasa shine Dandalin Albarkatun Duniya, wanda ke a Switzerland
== Dubi kuma ==
* Ma'adinai na Asteroid
* Rashin cinikin ɗan ƙasa
* Karewa (daidaitawa)
* Al'adun al'adu
* [[Gudanar da muhalli|Motsi na muhalli]]
* Ƙasa (tattalin arziki)
* Abubuwan da ke cikin wata
* [[Hakar ma'adinai|Ma'adinai]]
* Maganin halitta
* Ƙaunar ƙasa
* Ci gaba mai dorewa
* Tsarin Tsarin Majalisar Dinkin Duniya don albarkatu
* Tsarin Gudanar da albarkatun Majalisar Dinkin Duniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8x97a5t4r8hoderiqxfz50sht7fiq0a
2019 Ruwa mai zafi na Indiya da Pakistan
0
108719
973498
682923
2026-10-29T21:35:49Z
Alfurqan
14918
973498
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Daga tsakiyar watan Mayu zuwa tsakiyar watan Yunin shekarar 2019, jamhuriyar [[Indiya]] da [[Pakistan]] sun yi tsananin zafi . Ya kasance ɗaya daga cikin zafi mafi zafi kuma mafi tsayi a yankin tun bayan da kasashen biyu suka fara nadar rahotannin yanayi. Mafi girman yanayin zafi ya faru a Churu, [[Rajasthan]], ya kai {{Convert|50.8|C|F}}, <ref name="bbc">{{Cite web |date=3 June 2019 |title=India reels as summer temperatures touch 50C |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-48495492 |access-date=3 June 2019 |website=BBC News}}</ref> mafi kusa da rikodin a Indiya, ya ɓace rikodin {{Convert|51.0|C|F}} an saita a cikin 2016 ta ɗan ƙaramin digiri. <ref name="gizmodo">{{Cite web |last=Kahn |first=Brian |date=3 June 2019 |title=It Hit {{convert|123|°F|°C}} in India This Weekend |url=https://earther.gizmodo.com/it-hit-123-degrees-fahrenheit-in-india-this-weekend-1835203136 |access-date=3 June 2019 |website=Earther |archive-date=3 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603211349/https://earther.gizmodo.com/it-hit-123-degrees-fahrenheit-in-india-this-weekend-1835203136 |url-status=dead }}</ref> {{As of|2019|June|12}} An rarraba kwanaki 32 a matsayin sassan zafin rana, wanda ya sa ya zama na biyu mafi tsawo da aka taɓa yin rikodin. <ref name="msn">{{Cite web |last=Chauhan |first=Chetan |date=12 June 2019 |title=India staring at longest heatwave in 3 decades |url=https://www.msn.com/en-in/news/newsindia/india-staring-at-longest-heatwave-in-3-decades/ar-AACKkTx?li=AAggbRN |access-date=12 June 2019 |website=MSN}}</ref>
A sakamakon yanayin zafi da rashin isasshen shiri, fiye da mutane 184 sun mutu a jihar [[Bihar]], <ref name="jazeeraBihar">{{Cite web |date=18 June 2019 |title=India's heatwave turns deadly |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/06/india-heatwave-turns-deadly-190618090507114.html |access-date=18 June 2019 |website=Al Jazeera}}</ref> tare da karin mutuwar da aka ruwaito a wasu sassan kasar. <ref name="reutersDeaths">{{Cite web |last=Srivastava |first=Roli |date=12 June 2019 |title=India heatwave deaths rise to 36, poorest workers worst hit |url=https://www.reuters.com/article/us-india-temperature-workers/india-heatwave-deaths-rise-to-36-poorest-workers-worst-hit-idUSKCN1TD11E |access-date=12 June 2019 |website=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 June 2019 |title=Nitish Kumar Cancels Aerial Inspection of Heat Wave Affected Areas, to Visit Hospital in Gaya |url=https://www.india.com/news/india/nitish-kumar-cancels-aerial-inspection-of-heat-wave-affected-areas-to-visit-hospital-in-gaya-3694608/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620154605/https://www.india.com/news/india/nitish-kumar-cancels-aerial-inspection-of-heat-wave-affected-areas-to-visit-hospital-in-gaya-3694608/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=20 June 2019 |website=India.Com}}</ref> A Pakistan, jarirai biyar sun mutu bayan matsanancin zafi.<ref>{{Cite web |date=2 June 2019 |title=Pakistan Infants death update: Five infants confirmed dead in Pakistan as hospital air conditioning unit breaks down |url=https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/pakistan-infants-death-update-five-infants-confirmed-dead-in-pakistan-as-hospital-air-conditioning-unit-breaks-down-1.1559472954540 |website=gulfnews.com}}</ref>
Ruwa mai zafi ya yi daidai da matsanancin fari da karancin ruwa a duk faɗin Indiya da Pakistan. A tsakiyar watan Yuni, tafkuna da suka samar da [[Chennai]] a baya sun bushe, suna hana miliyoyin mutane. Rikicin ruwa ya kara tsanantawa saboda yanayin zafi mai yawa da rashin shiri, wanda ya haifar da zanga-zangar da fada wanda wani lokacin yakan haifar da kisa da wuka.<ref name="cnnChennai2">{{Cite web |last=Yeung |first=Jessie |last2=Gupta |first2=Swati |date=20 June 2019 |title=More than 500 arrested after protests and clashes as India water crisis worsens |url=https://edition.cnn.com/2019/06/20/india/chennai-water-crisis-intl-hnk/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620150337/https://edition.cnn.com/2019/06/20/india/chennai-water-crisis-intl-hnk/index.html |archive-date=20 June 2019 |access-date=20 June 2019 |website=CNN}}</ref><ref name="dw">{{Cite web |last=Janjevic |first=Darko |date=8 June 2019 |title=India heat wave triggers clashes over water |url=https://www.dw.com/en/india-heat-wave-triggers-clashes-over-water/a-49110943 |access-date=10 June 2019 |website=Deutsche Welle}}</ref>
== Tarihi ==
Ruwa na zafi a duk duniya sun zama mafi tsananin gaske kuma sun fi yawa saboda sauyin yanayi da tasirin mutum da dumamar duniya. <ref>{{Cite web |last=Lindsey |first=Rebecca |date=2 April 2018 |title=Influence of global warming on U.S. heat waves may be felt first in the West and Great Lakes regions |url=https://www.climate.gov/news-features/featured-images/influence-global-warming-us-heat-waves-may-be-felt-first-west-and |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726012819/https://www.climate.gov/news-features/featured-images/influence-global-warming-us-heat-waves-may-be-felt-first-west-and |archive-date=26 July 2018 |access-date=23 June 2019 |website=Climate.gov}}</ref> Tun daga shekara ta 2004, Indiya da Pakistan sun sami 11 daga cikin shekaru 15 mafi zafi da aka rubuta.<ref name="businessInsider">{{Cite web |date=12 June 2019 |title=India likely to witness its worst summer ever, temperatures will remain severe for a long time |url=https://www.businessinsider.in/India-likely-to-witness-its-worst-summer-ever-temperatures-will-remain-severe-for-a-long-time/articleshow/69749850.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190615012629/https://www.businessinsider.in/india-likely-to-witness-its-worst-summer-ever-temperatures-will-remain-severe-for-a-long-time/articleshow/69749850.cms |archive-date=15 June 2019 |access-date=13 June 2019 |website=Business Insider India}}</ref> Yawanci da tsawon lokacin raƙuman zafi a Indiya da Pakistan sun karu. Cibiyar Nazarin Yanayi ta Indiya ta gano dalilai da yawa da ke ba da gudummawa, gami da "El Niño Modoki", wani El Niño mara kyau wanda tsakiyar Tekun Pacific ya fi na gabas zafi, da kuma asarar murfin itace, wanda ke rage inuwa, ƙara yawan zafin jiki, da rage danshi a cikin ƙasa, wanda ke haifar da ƙarancin evapotranspiration da ƙarin canja wurin zafi a cikin yanayi.<ref name="weatherChannelHeat">{{Cite web |date=31 May 2019 |title=Heat Takes Heavy Toll Across India |url=https://weather.com/en-IN/india/news/news/2019-05-31-heatwave-maharashtra-telangana-andhra-pradesh-rayalaseema-vidarbha |access-date=7 June 2019 |website=The Weather Channel}}</ref><ref name="weatherChannelStudy">{{Cite web |date=20 May 2019 |title=Study Shows Increase in Heatwave Conditions from Next Year |url=https://weather.com/en-IN/india/news/news/2019-05-20-heatwave-el-nino-india-evapotranspiration-soil-el-nino-modoki-central |access-date=7 June 2019 |website=The Weather Channel}}</ref>
Dangane da karuwar yawan mutuwar daga raƙuman zafi, gwamnatin Indiya, kodayake ba ta magance tushen abubuwan da suka haifar ba, ta fara aiwatar da matakan da aka nufa don ceton rayuka a cikin 2013. A [[Ahmedabad]], alal misali, "an rage kwanakin makaranta, shirye-shiryen aikin gwamnati sun daina, kuma an rarraba ruwa kyauta a wuraren da ke cike da mutane. "An buɗe lambunan jama'a da rana don mutane su nemi inuwa. Farfesa na kiwon lafiyar jama'a [[Parthasarathi Ganguly]] ya kiyasta cewa mutane 800 sun mutu a shekarar 2014 sakamakon wadannan manufofi.<ref name="guardian">{{Cite web |last=Safi |first=Michael |date=2 June 2018 |title=India slashes heatwave death toll with series of low-cost measures |url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/02/india-heat-wave-deaths-public-health-measures |access-date=10 June 2019 |website=The Guardian}}</ref>
A Indiya, lokacin ruwan sama yawanci yana farawa a ranar 1 ga Yuni. Koyaya, a cikin 2019, an jinkirta kakar da kwanaki bakwai kuma ta fara a ranar 8 ga Yuni. Lokacin da ya faru, ruwan sama ya yi jinkirin ci gaba kuma ya kawo ruwan sama zuwa 10-15% na kasar a ranar 19 ga Yuni. Yawancin lokaci, kashi biyu bisa uku na ƙasar za su sami ruwan sama a wannan lokacin. Rashin ruwan sama ya kara tsananta yanayin guguwar zafi da karuwar karancin ruwa.<ref name="weatherMonsoon">{{Cite web |title=As Monsoon Makes Slowest Progress in 12 Years, Rain Deficit Crosses 44% |url=https://weather.com/en-IN/india/monsoon/news/2019-06-18-monsoon-rain-deficiency-44-despair-drought-maharashtra |access-date=20 June 2019 |website=The Weather Channel}}</ref>
== Tasirin ==
Rashin zafi ya haifar da mutuwar mutane da yawa da kuma kamuwa da rashin lafiya. Ya zuwa 31 ga Mayu 2019, an bayar da rahoton mutuwar 8 da shari'o'i 456 na rashin lafiya saboda zafi a [[Maharashtra]], akalla mutuwar 17 a [[Telangana]], da mutuwar 3 da shari'ar bugun zafi 433 a [[Andhra Pradesh]].<ref name="weatherChannelHeat"/> A ranar 10 ga Yuni 2019, an sami fasinjoji uku sun mutu a cikin jirgin kasa yayin da ya isa Jhansi, a bayyane yake saboda matsanancin zafi. An sami fasinja na huɗu a cikin mawuyacin hali kuma an kawo su asibiti inda suka mutu daga yawan zafin jiki.<ref name="keralaExpress">{{Cite web |last=Chauhan |first=Arvind |date=11 June 2019 |title=Four Kerala Express passengers die due to heat in Jhansi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kanpur/four-kerala-express-passengers-die-due-to-heat-in-jhansi/articleshow/69737867.cms |access-date=11 June 2019 |website=The Times of India}}</ref> A cikin jihar [[Bihar]], mutuwar da ke da alaƙa da zafi ta kai 184 a ranar 18 ga Yuni a cewar Al Jazeera, yayin da a cewar Zee News adadin wadanda suka mutu ya kai 139 a ranar 19 ga Yuni 2019. <ref name="jazeeraBihar"/><ref name="zeeNews">{{Cite web |date=19 June 2019 |title=Heatwave claims lives of 139 people in Bihar |url=https://zeenews.india.com/bihar/heatwave-claims-lives-of-139-people-in-bihar-2212675.html |access-date=19 June 2019 |website=Zee News}}</ref>
Tsananin zafi ya karya ko kusan karya tarihi a birane daban-daban na Indiya da Pakistan. A wani lokaci, 11 daga cikin 15 mafi zafi a duniya duk suna cikin ƙasar. <ref name="businessInsider"/> A ranar 2 ga Yuni 2019, birnin Churu ya yi rikodin zazzabi na {{Convert|50.8|C}}, kashi ɗaya cikin biyar na ma'aunin ma'aunin celcius ne ƙasa da mafi yawan zafin jiki na ƙasar, {{Convert|51|C}} a lokacin zafi na 2016 . <ref name="gizmodo"/> A ranar 9 ga Yuni 2019, Allahabad ya kai {{Convert|48.9|C}}, karya tarihin da ya gabata na kowane lokaci. <ref name="businessInsider" /> A ranar 3 da 4 ga Yuni 2019, zafin jiki a Jacobabad ya kai {{Convert|49|C}} ya zama mafi girman zafin jiki na Pakistan. <ref>{{Cite web |last=Leister |first=Eric |date=6 June 2019 |title=Temperatures pass 50 C as grueling India heat wave enters 2nd week with no end in sight |url=https://www.accuweather.com/en/weather-news/temperatures-pass-50-c-as-grueling-india-heat-wave-enters-2nd-week-with-no-end-in-sight/70008441 |access-date=2019-07-01 |website=www.accuweather.com}}</ref> A ranar 10 ga Yuni 2019, zafin jiki a [[Delhi]] ya kai {{Convert|48|C}}, sabon tarihin da ya samu a birnin a cikin watan Yuni. <ref name="ndtv">{{Cite web |last=Mishra |first=Himanshu |date=10 June 2019 |title=Delhi at 48 Degrees, Highest Ever in June As Heat Wave Sweeps North India |url=https://www.ndtv.com/delhi-news/delhi-weather-delhi-at-48-degrees-highest-ever-in-june-says-weather-agency-skymet-2051014 |access-date=11 June 2019 |website=NDTV}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 June 2019 |title=Delhi records highest temperature in history |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/delhi-records-highest-temperature-in-history |access-date=11 June 2019 |website=Khaleej Times}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 June 2019 |title=Delhi records all-time high of 48 degrees Celsius in June, heatwave to continue |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhi-records-all-time-high-of-48-degrees-celsius-heat-wave-to-continue/articleshow/69727572.cms |access-date=11 June 2019 |website=The Times of India}}</ref> A wannan rana, yawan amfani da wutar lantarki a Delhi ya kai 6,686 MW, wanda ya karya duk bayanan da aka yi a baya. <ref name="msn"/> A ranar 29 ga Yuni 2019, zafin jiki a [[Islamabad]] da Rawalpindi ya kai {{Convert|42|C}} .
Ba a san jimlar mutuwar ba. Don kwatanta, guguwar zafi ta Turai ta 2003 ta kashe kimanin mutane 35,000-70,000, tare da yanayin zafi dan kadan fiye da Indiya da Pakistan. A cikin ilimin zafin jiki na ɗan adam, ainihin yanayin zafi na 40.0 ko 41.5 an ce [[Zazzaɓi|zazzabi]] ne na nau'in ''hyperpyrexia'', kuma an dauke shi gaggawa na likita kamar yadda zafin jiki zai iya haifar da matsaloli ciki har da lalacewar kwakwalwa ta dindindin, ko mutuwa.<ref name="EM01">{{Cite journal |vauthors=McGugan EA |date=March 2001 |title=Hyperpyrexia in the emergency department |journal=Emergency Medicine |volume=13 |issue=1 |pages=116–20 |doi=10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x |pmid=11476402}}</ref>
=== Rashin ruwa ===
Kiya da karancin ruwa sun faru a jihohi da larduna da yawa a fadin Indiya da Pakistan, <ref>{{Cite web |date=1 July 2019 |title=Country's water woes may worsen |url=https://gulf-times.com/story/635457 |website=Gulf-Times}}</ref> wanda ya kara tsananta yanayin zafi. A [[Chennai]], miliyoyin mutane ba su da damar samun ruwa. [[Rashin ruwa]] sama da ruwan kasa ya bar tafkuna huɗu da ke samar da birni gaba ɗaya bushe. Rashin iya biyan buƙatun ruwa ya tilasta kasuwancin kamar otal-otal da gidajen cin abinci su rufe. Masu tankar ruwa daga yankunan [[Tamil Nadu]] wadanda fari bai shafa ba suna kawo ruwa zuwa wasu yankuna na birnin. Koyaya, tankunan gwamnati na iya ɗaukar har zuwa wata ɗaya don bayyana bayan an nemi su, don haka wasu mazauna masu arziki da masu kasuwanci sun zaɓi biyan tankunan ruwa masu zaman kansu masu tsada. Matalauta da ke zaune a cikin ƙauyuka ba su da wannan zaɓi; iyali a cikin ƙuƙwalwar Chennai na iya karɓar kusan lita 30 (7.9 US gallons) na ruwa kowace rana idan aka kwatanta da matsakaicin gidan Amurka wanda ke amfani da lita 1,100 (290 US gallons). A Coimbatore, an kama akalla mutane 550 saboda nuna rashin amincewa da gwamnatin birni saboda rashin kula da rikicin ruwa.<ref name="cnnChennai2"/>
Har ila yau, rikice-rikice game da samun ruwa sun faru a duk faɗin Indiya. A ranar 7 ga Yuni, an yi wa mutane shida wuka a [[Jharkhand]] yayin fada kusa da tankar ruwa, kuma an kashe mutum daya a irin wannan fada a Tamil Nadu. A [[Madhya Pradesh]] a ranar 5 ga Yuni, yaƙi game da ruwa ya haifar da maza biyu da suka "ji rauni sosai", yayin da a cikin wani yaƙi daban kwana daya da suka gabata, an "buɗe direban tankin ruwa".<ref name="dw2">{{Cite web |last=Janjevic |first=Darko |date=8 June 2019 |title=India heat wave triggers clashes over water |url=https://www.dw.com/en/india-heat-wave-triggers-clashes-over-water/a-49110943 |access-date=10 June 2019 |website=Deutsche Welle}}</ref> A farkon watan Yuni, an gano birai goma sha biyar sun mutu a cikin wani gandun daji a Madhya Pradesh, watakila sakamakon guguwar zafi. Likitan dabbobi Arun Mishra ya ce wannan na iya faruwa ne saboda rikici game da ruwa tare da babban rukuni na birai 30-35. Mishra ya ce wannan "baƙon abu ne kuma baƙon abu" saboda masu cin ganyayyaki ba sa shiga irin waɗannan rikice-rikice.
=== Yaduwar cutar ƙwaƙwalwa ta Bihar ===
Ruwa mai zafi yana iya haifar da barkewar cutar encephalitis a Bihar wanda ya kashe yara sama da 100 tun daga 1 ga Yuni.<ref name="outbreak2">{{Cite web |date=18 June 2019 |title=Litchi Toxins, Malnutrition or Heat Wave? Doctors Explain What's Causing Deadly AES Epidemic in Bihar |url=https://www.news18.com/news/india/litchi-toxins-or-heat-wave-doctors-explain-whats-causing-the-deadly-encephalitis-epidemic-in-bihar-2191335.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618065240/https://www.news18.com/news/india/litchi-toxins-or-heat-wave-doctors-explain-whats-causing-the-deadly-encephalitis-epidemic-in-bihar-2191335.html |archive-date=18 June 2019 |access-date=2019-06-18 |website=News18}}</ref>
== Amsoshin ==
Hukumar Kula da Bala'o'i ta Indiya (NDMA) tana da burin kiyaye mutuwar da ke da alaƙa da zafi a wannan shekara zuwa lambobi guda. A cikin 2018, an ci gaba da yawan mutuwar guguwar zafi a 20 ta hanyar matakan tsaro na jama'a; alal misali, ma'aikatan gwamnati a duk faɗin ƙasar sun gudanar da kamfen ɗin wayar da kan jama'a kuma sun rarraba ruwa kyauta. Koyaya, a cikin 2019, Babban zaben kasa ya faru kuma ma'aikatan da suka ba da gargadi na guguwar zafi a maimakon haka suna yin ayyukan zabe.
A farkon watan Yuni, Ma'aikatar Kula da Yanayi ta Indiya ta ba da gargadi mai tsanani a Rajasthan da yankunan da ke kusa da shi kamar [[Delhi]].<ref name="gizmodo"/> Ma'aikatar Lafiya ta ba da shawarar kauce wa rana tsakanin tsakar rana da karfe 3 na yamma kuma kada a sha barasa, shayi, ko kofi. A halin yanzu, NDMA ta ba da shawarar rufe kai, ɗakunan numfashi, da barci a ƙarƙashin takarda mai laushi.
Asphalt da aka yi amfani da shi don hanyoyi yana sa ran fara narkewa a {{Convert|50|C}} ° C (122 ° F); saboda haka, a ranar 3 ga Yuni, gwamnatin Churu ta zuba ruwa a kan hanyoyi don sanyaya su da hana su narkewa.<ref name="reutersHottest">{{Cite web |last=Dasgupta |first=Shounak |date=3 June 2019 |title=World's 15 hottest places are in India, Pakistan as pre-monsoon heat builds |url=https://www.reuters.com/article/us-india-weather-heatwave-idUSKCN1T4125 |access-date=10 June 2019 |website=Reuters}}</ref>
Don mayar da martani ga fadace-fadace kan ruwa a Madhya Pradesh, an tura 'yan sanda don kare tankunan ruwa da sauran hanyoyin ruwa daga masu tayar da kayar baya, tun daga ranar 8 ga Yuni. <ref name="dw"/>
A ranar 17 ga Yuni, gwamnatin [[Gaya, India|Gaya]], wani birni a [[Bihar]], ta sanya [[Section 144|Sashe na 144]] don aiki, wanda ya ba da ikon majistare ya hana taron mutane fiye da hudu a wani yanki, kuma ya haramta aikin gini da tarurruka tsakanin karfe 11 na safe da karfe 4 na yamma.<ref name="zeeNews2">{{Cite web |date=19 June 2019 |title=Heatwave claims lives of 139 people in Bihar |url=https://zeenews.india.com/bihar/heatwave-claims-lives-of-139-people-in-bihar-2212675.html |access-date=19 June 2019 |website=Zee News}}</ref>
Kungiyar Likitoci ta Pakistan ta bukaci mutane da su koyi game da matakan don kauce wa mutuwar da ke da alaƙa da zafi.<ref>{{Cite web |date=17 June 2019 |title=PMA issues guideline for people to avoid heat-wave |url=https://www.dentalnewspk.com/pma-issues-guideline-for-people-to-avoid-heat-wave/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701173256/https://www.dentalnewspk.com/pma-issues-guideline-for-people-to-avoid-heat-wave/ |archive-date=1 July 2019 |access-date=1 July 2019}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7x0t128jwcp1kwf8asev1fn0raqt8sl
Sauyin yanayi na Andorra
0
109048
973429
691089
2026-10-29T20:46:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973429
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Andorra]] Karamar ƙasa ce, wadda ba ta da ƙasa a kudu maso yammacin Turai, tana cikin tsaunin gabashin Pyrenees kuma tana iyaka da Spain da Faransa. Tare da yanki na 468 km², ita ce ƙasa ta shida mafi ƙanƙanta a Turai kuma ita ce mafi girma a cikin ƙananan ƙasashen Turai.
Andorra ta kunshi mafi yawan duwatsu masu tsawo, mafi girma shine Coma Pedrosa a mita 2,942 (9,652 , kuma matsakaicin tsawo na Andorra shine mita 1,996 (6,549 . Wadannan an rarraba su ne ta hanyar kwari uku a cikin siffar Y wanda ya haɗu cikin ɗaya a matsayin babban rafi, kogin Gran Valira, ya bar ƙasar zuwa Spain (a mafi ƙasƙanci na Andorra na {{Convert|840|m|ft|0}} ft).
[[Climate|yanayi]] Andorra yayi kama da na Yanayin yanayi na maƙwabtanta, amma mafi girman girman girmansa yana nufin akwai, a matsakaici, karin dusar ƙanƙara a cikin hunturu, ƙananan danshi, kuma yana da ɗan sanyi a lokacin rani. Akwai, a matsakaita, kwanaki 300 a kowace shekara na hasken rana.
A fannin ilimin ƙasa, Andorra na cikin lardin Atlantic na Turai na yankin Circumboreal a cikin Masarautar Boreal. A cewar WWF, yankin Andorra na cikin yankin Pyrenees conifer da kuma gandun daji.
Rushewar ƙasa da raƙuman ruwa sune manyan haɗarin halitta. Akwai girgizar ƙasa da yawa a ƙasa da Girman Richter 2. Babu wani rikodin tarihi na duk wani girgizar kasa mai lalacewa a Andorra, amma gwamnatin Andorra ta yi nazarin yiwuwar nan gaba.
A cikin gandun daji na Andorra yana da kusan 34% na jimlar yankin ƙasa, daidai da hekta 16,000 (ha) na gandun daji a cikin 2020, wanda bai canza ba daga 1990. A cikin 2020, gandun daji mai sabuntawa ya rufe hekta 16,000 (ha) kuma gandun daji da aka dasa ya rufe hekita 0 (ha). Daga cikin gandun daji mai sabuntawa na halitta an ruwaito 0% a matsayin gandun daji na farko (wanda ya ƙunshi nau'ikan bishiyoyi na asali ba tare da alamun bayyanar ayyukan ɗan adam ba) kuma kusan 0% na yankin gandun daji an samo shi a cikin yankunan da aka kiyaye.<ref>{{Cite web |title=Global Forest Resources Assessment 2020, Andorra |url=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/AND/home/overview |website=Food Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>
== Duwatsu ==
[[Fayil:Andorra_la_Vella_view2.jpg|left|thumb|Ra'ayi na Andorra la Vella tare da duwatsu]]
Dukkanin Andorra yana da tsaunuka, kuma a cikin duka, akwai tsaunuka 65 na tsaunuka.
Dutsen da ya fi tsayi shine Coma Pedrosa, wanda ya tashi zuwa {{Convert|2942|m|ft|0}} a arewa maso yammacin Andorra kusa da iyakokin Faransa da Mutanen Espanya.
Tare da kan iyaka da Faransa, daga yamma zuwa gabas, manyan tsaunuka sune Pic de Médécourbe (mita 2,914 (9,560 ft)), wanda shine iyakar ƙasa da ƙasa ta yamma ta Andorra, Faransa, da Spain, Pic de Cataperdis (mita 2,805 (9,203 ft)) da Pic de Tristaina ( ft 2 ft) Font Blanca (mita 2,903 (9,524 ft)) a arewa maso yamma; Pic de Siguer (mita 2,903 (9,524 ft)), Pic de la Serrera (mita 2,914 (9,560 ft)) da pic d'Anrodat (mita 2,730 (8,957 ft)) a arewa; da Pic de Noé (mita 2,737 (mita 8,980 ft)), Pic de la Cabaneta (mita 2,818 (9,245 ft)) da Roc Mélé (mita 2,811 (9,222 ft)) a cikin
Tare da iyaka da Spain, daga yamma zuwa gabas, manyan tsaunuka sune Pic de Médécourbe (mita 2,914 (9,560 ft)), Pic de Coma Pedrosa (mita 2,942 (9,652 ft)), Port de Cabús (mita 2,301 (7,549 ft)) da Pic de Médécourbe (mita 2,914, L9, 652 ft. yamma; Pic Negre (mita 2,665 (8,743 ft)), Torre dels Soldats (mita 2,761 (9,058 ft)), da Pic de la Portelleta (mita 2,905 (9,531 ft)) a kudu.
A gabas, kusa da inda iyakokin ƙasashen biyu ke haɗuwa, ya ta'allaka ne Pic d'Envalira (mita 2,825 (9,268 ft)) da Pic dels Pessons (mita 2,865 (9,400 ft)). Tafki, Estany de l'Estanyó, da dutse, Pic de l'Estanyó (mita 2,915 (9,564 ft)) suna kwance a gabas da El Serrat kuma ana samun su ta hanyar tafiya kawai.
== Tafkuna da koguna ==
Andorra ta zubar da ruwa kusan gaba ɗaya ta hanyar kwandon guda ɗaya wanda babban kogi, Gran Valira, ya fita daga ƙasar a kudu kusa da ƙetaren iyakar Spain-Andorra.
Valira del Nord ita ce arewa maso yamma, tana gudana daga kusa da El Serrat ta hanyar ƙauyuka na Les Salines, Arans, La Cortinada, Sornàs, Ordino, da La Massana - inda ta haɗu da [[Riu Tristaina|Kogin Tristaina]] - kuma a ƙarshe ta hanyar Les Escaldes inda ta haɗuwa da Valira d'Orient ta zama Gran Valira.
Valira d'Orient ita ce arewa maso gabas, tana gudana daga kusa da Grau Roig ta hanyar Soldeu, Canillo, Encamp, da Les Escaldes inda ta haɗu da [[Riu Madriu|Kogin Madriu]] sannan Valira del Nord, ta zama Gran Valira .
Har ila yau, akwai ƙananan wuraren ruwa da yawa waɗanda suka mamaye iyakokin Andorra tare da Faransa da Spain. Mafi sananne daga cikin wadannan shine tafkin Pic de Maià wanda babban kogi, Sant Josep, ke gudana daga gabas daga kasar zuwa Faransa kuma yana da alaƙa da Ariège, wanda ke cikin tafkin Garonne (Atlantic).
Andorra has 172 lakes, of which the largest is Estanys de Juclar ({{Convert|23|ha|acre|0}})<ref name="gg1">Girard P & Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208233940/http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html |date=2015-12-08 }}. {{In lang|fr}}</ref> near Pic de Noé in the north east.
== Yanayi ==
Yanayi a Andorra ya bambanta sosai tare da tsaW. Kwarin suna da Yanayin teku wanda yayi kama da yanayin matsakaici na maƙwabtan Andorra, amma saboda tsawo mafi girma, hunturu yana da tsanani, danshi ya fi ƙasa, kuma lokacin rani ya ɗan sanyi. Yankunan da ke sama da Layin itacen Alpine a kusan <sup>2</sup>,100-<sup>2</sup>,400 suna da [[Yanayin Alpine]] da tundra na alpine. Snow gaba ɗaya ya rufe kwarin arewa na watanni da yawa. Akwai, a matsakaita, kwanaki 300 a kowace shekara na hasken rana. Matsakaicin matsakaicin rana na yau da kullun ya bambanta daga 1150 W / m2 a watan Yuni zuwa 280 W / m3 a watan Disamba.<ref name="catmet">Atles climàtic de Catalunya. Periode 1961–1990. Servei Meteorològic de Catalunya, Generalitat de Catalunya. {{In lang|ca}}</ref>
Matsakaicin zafin jiki na shekara yana bambanta daga 11 °C (52 °F) a Sant Julià de Lòria a kudu, zuwa 8 °C (46 °F) a La Massana a tsakiya, zuwa 2 °C (36 °F) a Arcalis a arewa.[1] Matsakaicin yanayin zafi na yau da kullun da ƙarancin zafi a cikin Escaldes-Engordany shine, bi da bi, 28 ° C (82 °F) da 15 °C (59 °F) a watan Yuli, da 11 °C (52 °F) da -2 °C (28 °F) a cikin Janairu..
Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara shine {{Convert|1071.9|mm|in|1}} in) ga dukan ƙasar, amma ya bambanta a duk faɗin ƙasar, yana ƙaruwa tare da tsawo kuma daga kudu zuwa arewa. Ikklisiya mafi bushewa ita ce Sant Julià na Lòria ({{Convert|800|mm|in|1}} a kowace shekara) a kudu, kuma mafi ruwan sama shine Canillo ({{Convert|1100|mm|in|1}} a kowace shekara). Ruwan sama na shekara-shekara na iya wucewa {{Convert|1220|mm|in|0}} in) mafi girman tsaunuka. Watanni mafi bushewa shine Janairu da Fabrairu, kuma mafi ruwan sama, Mayu, Yuni, da Nuwamba. A lokacin watanni na rani, akwai kwanaki masu ruwan sama kaɗan, amma ruwan sama na iya zama mai nauyi sosai saboda yana da alaƙa da tsawa.<ref name="catmet">Atles climàtic de Catalunya. Periode 1961–1990. Servei Meteorològic de Catalunya, Generalitat de Catalunya. {{In lang|ca}}</ref>{{Weather box}}
== Haɗarin Halitta ==
=== Ruwan sama ===
Akwai haɗarin ruwan sama daga tsakiyar hunturu zuwa farkon lokacin rani. Ana amfani da hanyoyin sarrafa guguwa kamar share dusar ƙanƙara ta hanyar cajin fashewa mai sarrafawa, tarkon dusar ƙara, shingen dusar ƙana, masu karkatarwa, shingen rigid, da ƙarancin dusar ƙane a Andorra don hana haɗari.<ref name="meffre1">JF Meffre (2001), [http://www.cenma.ad/webcenma/1%20JORNADES/MEFFRE.pdf La Predicció local del perill d'allaus a Andorra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706062202/http://www.cenma.ad/webcenma/1%20JORNADES/MEFFRE.pdf |date=2011-07-06 }}, ''La Gestió dels Riscos Naturals'', Jornades del CRECIT, pp.100–106, 13/14 September 2001. {{In lang|ca}}</ref>
==== 1996 Ruwan Arinsal ====
Dusar ƙanƙarar Arinsal ta 1996 ta kasance ƙaƙƙarfan ƙaƙƙarfan ƙanƙara-dusar ƙanƙara wacce ta biyo bayan kwanaki da yawa na faɗuwar dusar ƙanƙara da iska mai ƙarfi Da karfe 19:00 na ranar 8 ga Fabrairun 1996, dusar ƙanƙara ta faɗo a ƙauyen Arinsal ta lalata ko lalata motoci da gine-gine da otal da yawa ciki har da otal ɗin crest da mashaya dutsen dutse da sama da ɗakuna da mashaya asterics da ƙarancin barna ga gidaje uku da wani kamfani na Rasha ke kan ginawa kuma har yanzu ana kan gina su; An kammala kwashe mazauna ƙauyen da masu yawon buɗe ido a ƙauyen sa'o'i 1½ kafin balaguron balaguro, sabili da haka ba a samu mace-mace ba, amma lalacewar abubuwa da tattalin arziki sun yi yawa.] Bayan haka, gwamnati ta ba da umarnin gina dam ɗin dusar ƙanƙara a cikin kwarin Arinsal don dakatar da ɓarkewar ruwa a nan gaba. Dam ɗin dusar ƙanƙara ta Arinsal, mai tsayin mita 16 (52.5 ft) da faɗin mita 320 (1,050 ft), ta kashe kuɗi miliyan 52 kuma ta yi amfani da 115,000 m3 (150,414 cu yd) na ƙasa da 11,000 m3 (14,38 cu m3).
==== 1970 Ba a fito da gidan da ya yi ruwan sama ba ====
Guguwar Pas de la Casa ta 1970 ta kasance bala'in foda-dusar ƙanƙara wadda ta faru bayan wani mummunar guguwar dusar ƙanƙara da ta bar mita 2 (6.56 ft) na sabon dusar ƙanƙara a saman fakitin dusar ƙanƙara da ke kan tsaunin dutsen da ke sama da Pas de la Casa. Dusar ƙanƙarar ta fara ne a wani tsayin mita 2,640 (8,661 ft) a saman gangaren Pic d'Envalira (2,825 m ko 9,268 ft), ya garzaya zuwa gangaren 35° kuma ya zube sama da lankwasa shida na tsohuwar hanyar CG-2, wacce ke kan hanyar zuwa ƙauyen Pasa. 2,100 m (6,890 ft). Daga nan kuma ta afkawa kauyen, inda ta lalata gine-gine da dama ciki har da ma'aikatar kula da lafiya da kuma kashe wata ma'aikaciyar jinya.[1] A cikin 1970, Pas de la Casa yana da ƙarancin gine-gine fiye da yadda yake yi a yanzu, don haka lalacewar ta kasance kaɗan. A cikin shekaru masu zuwa yayin da aka ci gaba da haɓaka wurin shakatawa na ski, an yi nazarin tsare-tsaren matakan shawo kan balaguron balaguro, amma sai a shekara ta 1985 aka girka ƙaƙƙarfan fasalulluka masu ƙarfi waɗanda suka haɗa da 250m (820 ft) na iska da 500 m (1,640 ft) na shingen dusar ƙanƙara.[1] Sabuwar CG-2 ta ratsa Ramin Envalira, don haka guje wa Pas de la Casa da haɗarin dusar ƙanƙara.
=== Rushewar ƙasa ===
Rugujewar ƙasa abu ne mai yawa a Andorra; sun kasance suna bin lokutan ruwan sama mai yawa.<ref name="capons1">R Capons-Llorens (2005), [http://www.cenma.ad/webcenma/HORITZO/Horitz%C3%B3%208/H8article5.pdf El relleu postglacial al Principat d'Andorra – Les dinàmiques de vessants i fluviotorrencials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706062208/http://www.cenma.ad/webcenma/HORITZO/Horitz%C3%B3%208/H8article5.pdf |date=2011-07-06 }}. Jornades del CRECIT – Horitzó, 8(2):25–33. {{In lang|ca}}</ref>
Zabtarewar kasa a lokacin gudun maraice a ranar 25 ga Janairu, 2008 ta tanadi 4,000 m3 (5,232 cu yd) na ƙasa da aka daure da duwatsu daga gangaren dutsen da ke sama zuwa babban titin CG-3 (Avinguda del Través de la Massana) tsakanin La Massana da Ordino, tare da buɗe motar gaba ɗaya tare da rufe ta na tsawon kwanaki uku. motoci. Lalacewar dukiya ce kawai, kuma babu wanda ya samu rauni, amma mazauna wani katafaren gidaje da ke kusa da zaftarwar kasar an kwashe su saboda ana ganin ginin ba shi da lafiya kuma ya kasance babu kowa. An ƙaddara dalilin zabtarewar ƙasa zama daidaitawar ƙasa saboda rashin isasshen ƙarfafa ƙasa wajen ginawa da tono wurin shakatawar mota shekaru 30 a baya..<ref name="3cat24a">[http://www.3cat24.cat/noticia/247731/societat/Una-esllavissada-talla-la-carretera-de-la-Massana-a-Ordino-i-obliga-a-desallotjar-els-veins Una esllavissada talla la carretera de la Massana a Ordino i obliga a desallotjar els veïns], ''3cat24'', 26 January 2008, {{In lang|ca}}</ref>
On 7 July 2009, a rock landslide fell {{Convert|200|m|ft|0}} onto the CG-3 main road between La Massana and Andorra La Vella, blocking the road near the entrance to the [[Pont Pla Tunnel]] for three hours. Protective nets on the mountain side caught most of the rockfall, but {{Convert|4|m3|cuyd|2}} went over the nets and fell onto the road and pavement.<ref name="bd3">M Miño (2009), [http://www.bondia.ad/index.php?option=com_content&view=article&id=6384%3Auna-esllavissada-aquesta-matinada-obliga-a-tallar-tres-hores-la-carretera-de-la-massana&catid=87%3Asuccessos&Itemid=28 Una esllavissada obliga a tallar tres hores la carretera de la Massana], ''Bon Dia'' newspaper, 7 July 2009. {{In lang|ca}}</ref>
=== Girgizar ƙasa ===
Pyrenees da Catalonia suna da girgizar ƙasa akai-akai kuma wani lokacin mai lalacewa - mafi girma a tarihin da aka rubuta shine girgizar ƙasar Catalonia ta 1428 tare da ƙididdigar girman IX a kan sikelin MSK, daidai da 6.0-6.5 a kan sikalin Richter. Koyaya, girgizar ƙasa wanda cibiyarsa ke cikin Andorra tana da ƙanƙanta fiye da girman 2.<ref name="igc2" /> An ji girgizar ƙasa mai girman 4.2 a ranar 5 ga Oktoba 1999 a Bagnères-de-Luchon (Faransa) da ke kusa a Andorra, wanda ya haifar da fargabar jama'a.<ref name="vwc1">[https://archive.today/20130115233329/http://www.vilaweb.cat/www/noticia?p_idcmp=1114585 El terratremol espanta tot Andorra, pero no causa danys], ''VilaWeb.cat'', Maresma i Associats, SL. 1999-10-05. {{In lang|ca}}</ref> Gwamnatin Andorra ta yi nazarin yiwuwar girgizar kasa mai lalacewa a Andorra.
== Abubuwa masu tsanani ==
[[Fayil:Andorra2021OSM.png|thumb|Babbar taswirar Andorra]]
; Latitude da longitude <ref name="geogandorra">{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113203301/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |archive-date=13 November 2009 |access-date=15 January 2022 |website=www.estadistica.ad}}</ref>
* Arewa: Basers na Font Blanca (42°39′17′′N 1°33′4′′E / 42.65472°N 1.55111°E / 42. 65472; 1.5511 1 (Pic d'Arial (North)))
* Kudancin: Conangle - Riu Runer (42°25′43′′N 1°31′2′′E / 42.42861°N 1.51722°E / 42.432861; 1.51722 (Conangle (South)))
* Yamma: Coll de l'Aquell (42°29′11′′N 1°24′32′′E / 42.48639°N 1.40889°E / 42. 48639; 1.408 89 (Coll de l'aquell (West)))
* Gabas: Kogin Palomera - Kogin Arièja (42°34′26′′N 1°47′10′′E / 42.57389°N 1.78611°E / 42.87389; 1.78611.
; Hawan sama <ref name="geogandorra"/>
* Mafi girma: Pic del Comapedrosa, {{Convert|2942|m|2}} (42°35′N 01°27′E / 42.583°N 1.450°E / 42.583; 1.450 (Coma Pedrosa (mafi girma)))
* Mafi ƙanƙanta: Conflent na kogin Runer, {{Convert|840|m|2}} (42°26′N 01°29′E / 42.433°N 1.483°E / 42.433; 1.483 (Riu Runer (mafi ƙasƙanci)))
; Cibiyar
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4nztn9bvp44keckmp85v4lqhw101h7l
El Niño-Kudancin Oscillation
0
111451
973350
973294
2026-10-29T13:17:25Z
Ibn baaz
28481
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1382331917|El Niño–Southern Oscillation]]"
973350
wikitext
text/x-wiki
El Niño-Southern Oscillation ('''ENSO''') wani yanayi ne na duniya wanda ke tasowa sabida bambancin iska da Yanayin zafi na teku a kan ɓangaren [[Tekun Pacific]] dake tsakiyar duniya. Wadannan bambance-bambance suna da tsari mara tsayayye, amma suna da wasu bayyanar sake zagayowar. Faruwar ENSO yana da wuyar hasashe. Yana shafar yanayin yawancin [[Wurare masu zafi (Tropics)|wurare masu zafi]] da subtropics(wurare dake kusa da masu zafi), kuma yana da alaƙa ([[Haɗin kai daga nesa|Haɗin kai]]) da yankuna masu faɗin kasa na duniya. Lokacin dumama na yanayin zafi na teku an san shi da "'''El Niño'''" kuma lokacin sanyaya shine "La Niña". '''Southern''' '''Oscillation''' shine ƙwan-gaba ƙwan-bayan yanayin da ke tattare da shi, wanda yake haɗe da canjin zafin teku.
El Niño yana da alaƙa da matsin iska mafi girma fiye da na yau da kullun a kan kasashen [[Indonesiya]] da [[Ostiraliya (nahiya)|Ostiraliya]], da kuma fadin [[Tekun Indiya]] zuwa [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]]. La Niña tana da kusan tsari na akasi: matsin lamba a tsakiya da gabashin [[tekun Pacific]] da ƙaramin matsin lamba ta hanyar yawancin sauran wurare masu zafi da wurare kusa da masu zafi.<ref name="CPC ENSO">{{Cite web |last=Climate Prediction Center |author-link=Climate Prediction Center |date=2005-12-19 |title=Frequently Asked Questions about El Niño and La Niña |url=http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827143632/http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-date=2009-08-27 |access-date=2009-07-17 |publisher=[[National Centers for Environmental Prediction]]}}</ref> Abubuwan da suka faru guda biyu yawanci suna da kusan shekara guda kowannensu kuma yawanci suna faruwa a kowace shekara biyu zuwa bakwai tare da bambancin ƙarfi, tare da lokutan tsaka-tsaki na ƙananan ƙarfi.<ref>{{Cite web |title=El Niño, La Niña and the Southern Oscillation |url=http://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063920/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |archive-date=2023-10-27 |access-date=2015-08-18 |publisher=MetOffice}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño na iya zama mafi tsanani, amma abubuwan da suka faru a La Niña na iya maimaitawa kuma sun daɗe.
Wani mahimmin tsari na ENSO shine ra'ayi na Bjerknes (mai suna bayan Jacob Bjerkne a cikin 1969) wanda sauye-sauyen yanayi ke canza yanayin zafi na teku wanda, bi da bi, ke canza iskar yanayi a cikin kyakkyawan ra'ayi. Rashin ƙarfi na iska na gabas yana haifar da hauhawar ruwan zafi zuwa gabas da rage yawan ruwan teku a kan ma'auni. Hakanan, wannan yana haifar da yanayin zafi na teku (wanda ake kira El Niño), yaduwar Walker mai rauni (gabas - yamma da ke juyawa a cikin yanayi) har ma da iskar kasuwanci mai rauni. A ƙarshe, ruwan dumi a yammacin Pacific ya ƙare sosai don yanayin ya koma yadda ya kamata. Takamaiman hanyoyin da ke haifar da oscillation ba su da tabbas kuma ana nazarin su.
Kowace ƙasa da ke sa ido kan ENSO tana da matsaya daban-daban ga abin da ya zama yanayin El Niño ko La Niña ya ƙunsa, wanda aka tsara don takamaiman bukatun su.<ref name="December 2014 EU2">{{Cite web |last=Becker |first=Emily |date=4 December 2014 |title=December's ENSO Update: Close, but no cigar |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322155232/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-date=22 March 2016 |website=ENSO Blog}}</ref>
El Niño da La Niña suna shafar yanayin duniya kuma suna wargaza yanayin yanayi na yau da kullun, wanda zai iya haifar da guguwa mai tsanani a wasu wurare da [[fari]] a wasu.<ref name="NIWA El Niño/La Niña">{{Cite web |date=27 February 2007 |title=El Niño and La Niña |url=https://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319114842/http://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |archive-date=19 March 2016 |access-date=11 April 2016 |publisher=New Zealand's National Institute of Water and Atmospheric Research}}</ref><ref name="How Much Do El Niño">{{Cite journal |year=2016 |title=How Much Do El Niño and La Niña Affect Our Weather? This fickle and influential climate pattern often gets blamed for extreme weather. A closer look at the most recent cycle shows that the truth is more subtle |journal=Scientific American |volume=315 |issue=4 |pages=68–75 |doi=10.1038/scientificamerican1016-68 |pmid=27798565}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño suna haifar da gajeren lokaci (kimanin shekara guda a tsawo) a cikin matsakaicin zafin jiki na duniya, yayin da abubuwan da suka faru a La Niña ke haifar da sanyayawa na gajeren lokaci.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Brown |first=Patrick T. |last2=Li |first2=Wenhong |last3=Xie |first3=Shang-Ping |author-link3=Shang-Ping Xie |date=27 January 2015 |title=Regions of significant influence on unforced global mean surface air temperature variability in climate models: Origin of global temperature variability |journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |volume=120 |issue=2 |pages=480–494 |doi=10.1002/2014JD022576 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Sabida haka, yawan haukuwar El Niño idan aka kwatanta da abubuwan da suka faru na La Niña na iya shafar yanayin zafin jiki na duniya a kan mitar lokaci na kusan shekaru goma.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Trenberth |first=Kevin E. |last2=Fasullo |first2=John T. |date=December 2013 |title=An apparent hiatus in global warming? |journal=Earth's Future |volume=1 |issue=1 |pages=19–32 |bibcode=2013EaFut...1...19T |doi=10.1002/2013EF000165 |doi-access=free}}</ref> Kasashen da ENSO ta fi shafa sune [[Developing country|Kasashe masu tasowa]] waɗanda ke kan iyakar [[Tekun Pacific]] kuma suna dogara da noma da sū.
A cikin kimiyyar [[Canjin yanayi da canji|Canjin yanayi]], an san ENSO a matsayin daya daga cikin abubuwan da suka faru na canjin yanayi na ciki.: 23 Abubuwan da ke faruwa a nan gaba a ENSO saboda [[Sauyin yanayi|Canjin yanayi]] ba su da tabbas, <ref name="Collins102">{{Cite journal |last=Collins, Mat |last2=An, Soon-Il |last3=Cai, Wenju |last4=Ganachaud, Alexandre |last5=Guilyardi, Eric |last6=Jin, Fei-Fei |last7=Jochum, Markus |last8=Lengaigne, Matthieu |last9=Power, Scott |last10=Timmermann, Axel |author-link10=Axel Timmermann |last11=Vecchi, Gabe |last12=Wittenberg, Andrew |date=23 May 2010 |title=The impact of global warming on the tropical Pacific Ocean and El Niño |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |url-status=live |journal=Nature Geoscience |volume=3 |issue=6 |pages=391–397 |bibcode=2010NatGe...3..391C |doi=10.1038/ngeo868 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914105415/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |archive-date=14 September 2019 |access-date=10 January 2019}}</ref> kodayake canjin yanayi yana kara tasirin fari da [[ambaliyar ruwa]].Rahoton Bincike na shida na IPCC shekara 2021 ya taƙaita ilimin kimiyya makomar ENSO kamar haka: "A cikin dogon lokaci, mai yiwuwa ne cewa bambancin hazo da ke da alaƙa da El Niño-Southern Oscillation zai karu".<ref name="IPCC2021" />:{{Rp|113}} Ittifakin kimiyya ita ce kuma cewa "yana da matukar yiwuwar cewa bambancin ruwan sama da ke da alaƙa da canje-canje a cikin ƙarfi da girman sararin samaniya na haɗin ENSO zai haifar da canje-canjen gagarumin a sikelin yanki".<ref name="IPCC2021" />{{Rp|114}}
== Ma'ana da ƙamus ==
[[File:SOI.svg|thumb|Kudancin Oscillation Index daga 1876 zuwa 2025.Kudancin Oscillation shine yanayin yanayi na El Niño .Wannan bangare shine oscillation a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabas da yammacin [[Tekun Pacific]].]]
El Niño-Southern Oscillation wani yanayi ne guda daya wanda ke sake dawowa a matakai uku: Neutral, La Niña ko El Niño . <ref name="ENSO:Nutshell">{{Cite web |last=L'Heureux, Michelle |date=5 May 2014 |title=What is the El Niño–Southern Oscillation (ENSO) in a nutshell? |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409220031/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-date=9 April 2016 |access-date=7 April 2016 |website=ENSO Blog |publisher=[[NOAA]]}}</ref> La Niña da El Niño matakai ne masu tsayayya a cikin oscillation wanda ake zaton yana faruwa lokacin da aka kai ko wuce takamaiman yanayin teku da yanayi.<ref name="ENSO:Nutshell" />
matakin ɗumama na yanayin zafi na teku an san shi da "El Niño", kuma lokacin sanyaya shi da "La Niña"."Southern Oscillation" shine girgizawa a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabashin tekun Pacific da ruwan yammacin tekun Pacific .
Wani rubutu na farko da aka ambaci kalmar "El Niño" ("The Boy" a yaren Espaniya) a cikin yanayi ilimin yanayin samaniya ya faru a shekara ta 1892, lokacin da Kyaftin Camilo Carrillo ya ba da rahoton ga taron kungiyar masana yanayin ƙasa a [[Lima]] cewa ma'aikatan jirgin ruwa na Peru sun naɗa sunan ruwa mai dumi, mai gudana ta kudu bayan ɗan yesu, kamar yadda ya bayyana a kusa da [[Kirsimeti]].<ref name="Definition">{{Cite journal |last=Trenberth, Kevin E |date=December 1997 |title=The Definition of El Niño |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |volume=78 |issue=12 |pages=2771–2777 |bibcode=1997BAMS...78.2771T |doi=10.1175/1520-0477(1997)078<2771:TDOENO>2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=El Niño |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605082628/https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino/ |archive-date=2023-06-05 |access-date=2023-06-03 |website=education.nationalgeographic.org |language=en}}</ref>
A tsawon lokaci, kalmar ta canza asali kuma yanzu tana nufin yanayin dumi da mara kyau na El Niño-Southern Oscillation (ENSO).Kalmomin asali,' El Niño de Navidad' 'Yaron Krismeti', sun fito ne ƙarni da yawa da suka gabata, lokacin da masunta na Peru suka ba da sunan yanayin yanayi bayan jaririn Kristi.
La Niña ("The Girl" a yaren Espaniya) ita ce takwaransa mafi sanyi na El Niño, a matsayin wani ɓangare na tsarin yanayi na ENSO.A baya, an kuma kira shi mai adawa da El Niño <ref name="USNOAA-NOS-NinoNina">{{Cite web |date=February 10, 2020 |title=What are "El Niño" and "La Niña"? |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111092825/https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |archive-date=11 January 2023 |access-date=11 September 2020 |website=oceanservice.noaa.gov |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]}}</ref> da El Viejo '''Tsohon '' mutum'. <ref>{{Cite web |date=24 March 2008 |title=What is "La Niña"? |url=http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216020733/http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |archive-date=16 December 2008 |access-date=17 July 2009 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref>
Wani mummunan mataki yana faruwa lokacin da matsin yanayi a kan Indonesiya da Yammacin Pacific ya yi yawa ba bisa ƙaida ba kuma matsin lamba a kan Gabashin Pacific ya yi ƙasa sosai a lokacin abubuwan El Niño, kuma wani mataki mai kyau shine lokacin da akasin haka ya faru a lokacin abubuwan La Niña.<ref>{{Cite web |title=The Southern Oscillation and its Links to the ENSO Cycle |url=https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119143151/https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |archive-date=19 January 2024 |access-date=19 January 2024 |website=www.cpc.ncep.noaa.gov |publisher=NOAA National Weather Service Climate Prediction Centre}}</ref>
== Abubuwan da suka fi muhimmanci ==
[[File:LaNina.png|alt=Diagram showing a cross-section of the Pacific and related phenomena|thumb|Yammacin Pacific yawanci yana da zafi fiye da Gabashin Pacific.Ruwa mai zafi a Yammacin Pacific yana haifar da: ƙarin girgije, ƙarin ruwan sama, da ƙananan matsin iska.Ruwa mai dumi zuwa yamma kuma yana haifar da wani nau'i mai zurfi na ruwan teku mai dumi wanda ke rage zurfin thermocline.]]
A matsakaici, zafin jiki na teku a cikin wurare masu zafi na Gabashin Pacific yana da kimanin 8-10 ° C (14-18 ° F) sanyi fiye da na Yammacin Pacific.Zafin saman teku (SST) na Yammacin Pacific arewa maso gabashin [[Asturaliya|Ostiraliya]] yana da matsakaicin 28-30 ° C (82-86 ° F).SSTs a Gabashin Pacific a yammacin gāɓar tekun Kudancin Amurka suna kusa da {{Cvt|20|C}} ° C (68 ° F). <ref>{{Cite web |title=Pacific Ocean Temperatures {{!}} El Nino Theme Page - A comprehensive Resource |url=https://www.pmel.noaa.gov/elnino/la-nina-pacific |access-date=2026-06-30 |website=www.pmel.noaa.gov}}</ref>
The warm surface waters collect in the western Pacific, with the result that the [[thermocline]], the transitional zone between the warmer waters near the ocean surface and the cooler waters of the deep ocean,<ref name="What ENSO IRI">{{Cite web |title=What is ENSO? |url=https://iridl.ldeo.columbia.edu/maproom/ENSO/ENSO_Info.html |access-date=22 January 2024 |website=IRI/LDEO Climate Data Library |publisher=International Research Institute for Climate and Society}}</ref> lies much deeper in the western Pacific,<ref name="Effects ENSO Pacific" /> where it has an average depth of around {{Cvt|450|ft}} compared to around {{Cvt|90|ft}} in the East Pacific.<ref name="Effects ENSO Pacific">{{Cite web |title=Effects of ENSO in the Pacific |url=https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/tropical_stuff/enso/enso2.htm |access-date=22 January 2024 |publisher=National Weather Service}}</ref> At depth, the sloping surface thermocline helps reduce the east–west pressure difference due to the sea level slope, but below the thermocline, the pressure difference is still enough to drive the eastward flowing cold equatorial undercurrent.{{Rp|12}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7biebzin09oejp4m3oqp8mjpcn25aeg
973357
973350
2026-10-29T13:35:54Z
Ibn baaz
28481
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1382331917|El Niño–Southern Oscillation]]"
973357
wikitext
text/x-wiki
El Niño-Southern Oscillation ('''ENSO''') wani yanayi ne na duniya wanda ke tasowa sabida bambancin iska da Yanayin zafi na teku a kan ɓangaren [[Tekun Pacific]] dake tsakiyar duniya. Wadannan bambance-bambance suna da tsari mara tsayayye, amma suna da wasu bayyanar sake zagayowar. Faruwar ENSO yana da wuyar hasashe. Yana shafar yanayin yawancin [[Wurare masu zafi (Tropics)|wurare masu zafi]] da subtropics(wurare dake kusa da masu zafi), kuma yana da alaƙa ([[Haɗin kai daga nesa|Haɗin kai]]) da yankuna masu faɗin kasa na duniya. Lokacin dumama na yanayin zafi na teku an san shi da "'''El Niño'''" kuma lokacin sanyaya shine "La Niña". '''Southern''' '''Oscillation''' shine ƙwan-gaba ƙwan-bayan yanayin da ke tattare da shi, wanda yake haɗe da canjin zafin teku.
El Niño yana da alaƙa da matsin iska mafi girma fiye da na yau da kullun a kan kasashen [[Indonesiya]] da [[Ostiraliya (nahiya)|Ostiraliya]], da kuma fadin [[Tekun Indiya]] zuwa [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]]. La Niña tana da kusan tsari na akasi: matsin lamba a tsakiya da gabashin [[tekun Pacific]] da ƙaramin matsin lamba ta hanyar yawancin sauran wurare masu zafi da wurare kusa da masu zafi.<ref name="CPC ENSO">{{Cite web |last=Climate Prediction Center |author-link=Climate Prediction Center |date=2005-12-19 |title=Frequently Asked Questions about El Niño and La Niña |url=http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827143632/http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-date=2009-08-27 |access-date=2009-07-17 |publisher=[[National Centers for Environmental Prediction]]}}</ref> Abubuwan da suka faru guda biyu yawanci suna da kusan shekara guda kowannensu kuma yawanci suna faruwa a kowace shekara biyu zuwa bakwai tare da bambancin ƙarfi, tare da lokutan tsaka-tsaki na ƙananan ƙarfi.<ref>{{Cite web |title=El Niño, La Niña and the Southern Oscillation |url=http://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063920/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |archive-date=2023-10-27 |access-date=2015-08-18 |publisher=MetOffice}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño na iya zama mafi tsanani, amma abubuwan da suka faru a La Niña na iya maimaitawa kuma sun daɗe.
Wani mahimmin tsari na ENSO shine ra'ayi na Bjerknes (mai suna bayan Jacob Bjerkne a cikin 1969) wanda sauye-sauyen yanayi ke canza yanayin zafi na teku wanda, bi da bi, ke canza iskar yanayi a cikin kyakkyawan ra'ayi. Rashin ƙarfi na iska na gabas yana haifar da hauhawar ruwan zafi zuwa gabas da rage yawan ruwan teku a kan ma'auni. Hakanan, wannan yana haifar da yanayin zafi na teku (wanda ake kira El Niño), yaduwar Walker mai rauni (gabas - yamma da ke juyawa a cikin yanayi) har ma da iskar kasuwanci mai rauni. A ƙarshe, ruwan dumi a yammacin Pacific ya ƙare sosai don yanayin ya koma yadda ya kamata. Takamaiman hanyoyin da ke haifar da oscillation ba su da tabbas kuma ana nazarin su.
Kowace ƙasa da ke sa ido kan ENSO tana da matsaya daban-daban ga abin da ya zama yanayin El Niño ko La Niña ya ƙunsa, wanda aka tsara don takamaiman bukatun su.<ref name="December 2014 EU2">{{Cite web |last=Becker |first=Emily |date=4 December 2014 |title=December's ENSO Update: Close, but no cigar |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322155232/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-date=22 March 2016 |website=ENSO Blog}}</ref>
El Niño da La Niña suna shafar yanayin duniya kuma suna wargaza yanayin yanayi na yau da kullun, wanda zai iya haifar da guguwa mai tsanani a wasu wurare da [[fari]] a wasu.<ref name="NIWA El Niño/La Niña">{{Cite web |date=27 February 2007 |title=El Niño and La Niña |url=https://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319114842/http://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |archive-date=19 March 2016 |access-date=11 April 2016 |publisher=New Zealand's National Institute of Water and Atmospheric Research}}</ref><ref name="How Much Do El Niño">{{Cite journal |year=2016 |title=How Much Do El Niño and La Niña Affect Our Weather? This fickle and influential climate pattern often gets blamed for extreme weather. A closer look at the most recent cycle shows that the truth is more subtle |journal=Scientific American |volume=315 |issue=4 |pages=68–75 |doi=10.1038/scientificamerican1016-68 |pmid=27798565}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño suna haifar da gajeren lokaci (kimanin shekara guda a tsawo) a cikin matsakaicin zafin jiki na duniya, yayin da abubuwan da suka faru a La Niña ke haifar da sanyayawa na gajeren lokaci.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Brown |first=Patrick T. |last2=Li |first2=Wenhong |last3=Xie |first3=Shang-Ping |author-link3=Shang-Ping Xie |date=27 January 2015 |title=Regions of significant influence on unforced global mean surface air temperature variability in climate models: Origin of global temperature variability |journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |volume=120 |issue=2 |pages=480–494 |doi=10.1002/2014JD022576 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Sabida haka, yawan haukuwar El Niño idan aka kwatanta da abubuwan da suka faru na La Niña na iya shafar yanayin zafin jiki na duniya a kan mitar lokaci na kusan shekaru goma.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Trenberth |first=Kevin E. |last2=Fasullo |first2=John T. |date=December 2013 |title=An apparent hiatus in global warming? |journal=Earth's Future |volume=1 |issue=1 |pages=19–32 |bibcode=2013EaFut...1...19T |doi=10.1002/2013EF000165 |doi-access=free}}</ref> Kasashen da ENSO ta fi shafa sune [[Developing country|Kasashe masu tasowa]] waɗanda ke kan iyakar [[Tekun Pacific]] kuma suna dogara da noma da sū.
A cikin kimiyyar [[Canjin yanayi da canji|Canjin yanayi]], an san ENSO a matsayin daya daga cikin abubuwan da suka faru na canjin yanayi na ciki.: 23 Abubuwan da ke faruwa a nan gaba a ENSO saboda [[Sauyin yanayi|Canjin yanayi]] ba su da tabbas, <ref name="Collins102">{{Cite journal |last=Collins, Mat |last2=An, Soon-Il |last3=Cai, Wenju |last4=Ganachaud, Alexandre |last5=Guilyardi, Eric |last6=Jin, Fei-Fei |last7=Jochum, Markus |last8=Lengaigne, Matthieu |last9=Power, Scott |last10=Timmermann, Axel |author-link10=Axel Timmermann |last11=Vecchi, Gabe |last12=Wittenberg, Andrew |date=23 May 2010 |title=The impact of global warming on the tropical Pacific Ocean and El Niño |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |url-status=live |journal=Nature Geoscience |volume=3 |issue=6 |pages=391–397 |bibcode=2010NatGe...3..391C |doi=10.1038/ngeo868 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914105415/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |archive-date=14 September 2019 |access-date=10 January 2019}}</ref> kodayake canjin yanayi yana kara tasirin fari da [[ambaliyar ruwa]].Rahoton Bincike na shida na IPCC shekara 2021 ya taƙaita ilimin kimiyya makomar ENSO kamar haka: "A cikin dogon lokaci, mai yiwuwa ne cewa bambancin hazo da ke da alaƙa da El Niño-Southern Oscillation zai karu".<ref name="IPCC2021" />:{{Rp|113}} Ittifakin kimiyya ita ce kuma cewa "yana da matukar yiwuwar cewa bambancin ruwan sama da ke da alaƙa da canje-canje a cikin ƙarfi da girman sararin samaniya na haɗin ENSO zai haifar da canje-canjen gagarumin a sikelin yanki".<ref name="IPCC2021" />{{Rp|114}}
== Ma'ana da ƙamus ==
[[File:SOI.svg|thumb|Kudancin Oscillation Index daga 1876 zuwa 2025.Kudancin Oscillation shine yanayin yanayi na El Niño .Wannan bangare shine oscillation a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabas da yammacin [[Tekun Pacific]].]]
El Niño-Southern Oscillation wani yanayi ne guda daya wanda ke sake dawowa a matakai uku: Neutral, La Niña ko El Niño . <ref name="ENSO:Nutshell">{{Cite web |last=L'Heureux, Michelle |date=5 May 2014 |title=What is the El Niño–Southern Oscillation (ENSO) in a nutshell? |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409220031/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-date=9 April 2016 |access-date=7 April 2016 |website=ENSO Blog |publisher=[[NOAA]]}}</ref> La Niña da El Niño matakai ne masu tsayayya a cikin oscillation wanda ake zaton yana faruwa lokacin da aka kai ko wuce takamaiman yanayin teku da yanayi.<ref name="ENSO:Nutshell" />
matakin ɗumama na yanayin zafi na teku an san shi da "El Niño", kuma lokacin sanyaya shi da "La Niña"."Southern Oscillation" shine girgizawa a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabashin tekun Pacific da ruwan yammacin tekun Pacific .
Wani rubutu na farko da aka ambaci kalmar "El Niño" ("The Boy" a yaren Espaniya) a cikin yanayi ilimin yanayin samaniya ya faru a shekara ta 1892, lokacin da Kyaftin Camilo Carrillo ya ba da rahoton ga taron kungiyar masana yanayin ƙasa a [[Lima]] cewa ma'aikatan jirgin ruwa na Peru sun naɗa sunan ruwa mai dumi, mai gudana ta kudu bayan ɗan yesu, kamar yadda ya bayyana a kusa da [[Kirsimeti]].<ref name="Definition">{{Cite journal |last=Trenberth, Kevin E |date=December 1997 |title=The Definition of El Niño |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |volume=78 |issue=12 |pages=2771–2777 |bibcode=1997BAMS...78.2771T |doi=10.1175/1520-0477(1997)078<2771:TDOENO>2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=El Niño |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605082628/https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino/ |archive-date=2023-06-05 |access-date=2023-06-03 |website=education.nationalgeographic.org |language=en}}</ref>
A tsawon lokaci, kalmar ta canza asali kuma yanzu tana nufin yanayin dumi da mara kyau na El Niño-Southern Oscillation (ENSO).Kalmomin asali,' El Niño de Navidad' 'Yaron Krismeti', sun fito ne ƙarni da yawa da suka gabata, lokacin da masunta na Peru suka ba da sunan yanayin yanayi bayan jaririn Kristi.
La Niña ("The Girl" a yaren Espaniya) ita ce takwaransa mafi sanyi na El Niño, a matsayin wani ɓangare na tsarin yanayi na ENSO.A baya, an kuma kira shi mai adawa da El Niño <ref name="USNOAA-NOS-NinoNina">{{Cite web |date=February 10, 2020 |title=What are "El Niño" and "La Niña"? |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111092825/https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |archive-date=11 January 2023 |access-date=11 September 2020 |website=oceanservice.noaa.gov |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]}}</ref> da El Viejo '''Tsohon '' mutum'. <ref>{{Cite web |date=24 March 2008 |title=What is "La Niña"? |url=http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216020733/http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |archive-date=16 December 2008 |access-date=17 July 2009 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref>
Wani mummunan mataki yana faruwa lokacin da matsin yanayi a kan Indonesiya da Yammacin Pacific ya yi yawa ba bisa ƙaida ba kuma matsin lamba a kan Gabashin Pacific ya yi ƙasa sosai a lokacin abubuwan El Niño, kuma wani mataki mai kyau shine lokacin da akasin haka ya faru a lokacin abubuwan La Niña.<ref>{{Cite web |title=The Southern Oscillation and its Links to the ENSO Cycle |url=https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119143151/https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |archive-date=19 January 2024 |access-date=19 January 2024 |website=www.cpc.ncep.noaa.gov |publisher=NOAA National Weather Service Climate Prediction Centre}}</ref>
== Abubuwan da suka fi muhimmanci ==
[[File:LaNina.png|alt=Diagram showing a cross-section of the Pacific and related phenomena|thumb|Yammacin Pacific yawanci yana da zafi fiye da Gabashin Pacific.Ruwa mai zafi a Yammacin Pacific yana haifar da: ƙarin girgije, ƙarin ruwan sama, da ƙananan matsin iska.Ruwa mai dumi zuwa yamma kuma yana haifar da wani nau'i mai zurfi na ruwan teku mai dumi wanda ke rage zurfin thermocline.]]
A matsakaici, zafin jiki na teku a cikin wurare masu zafi na Gabashin Pacific yana da kimanin 8-10 ° C (14-18 ° F) sanyi fiye da na Yammacin Pacific.Zafin saman teku (SST) na Yammacin Pacific arewa maso gabashin [[Asturaliya|Ostiraliya]] yana da matsakaicin 28-30 ° C (82-86 ° F).SSTs a Gabashin Pacific a yammacin gāɓar tekun Kudancin Amurka suna kusa da {{Cvt|20|C}} ° C (68 ° F). <ref>{{Cite web |title=Pacific Ocean Temperatures {{!}} El Nino Theme Page - A comprehensive Resource |url=https://www.pmel.noaa.gov/elnino/la-nina-pacific |access-date=2026-06-30 |website=www.pmel.noaa.gov}}</ref>
Iska na dindindin mai karfi na kusa da ikwaita(layin tsakyar duniya) yana fitar da ruwa daga Gabashin Pacific zuwa Yammacin Pacific.<ref name="BOM About ENSO">{{Cite web |title=El Niño Southern Oscillation (ENSO) |url=http://www.bom.gov.au/climate/about/australian-climate-influences.shtml?bookmark=enso |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122152621/http://www.bom.gov.au/climate/about/australian-climate-influences.shtml?bookmark=enso |archive-date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024 |website=About Australian climate |publisher=Bureau of Meteorology}}</ref> Wannan ruwa yana sanyayawa ta hanyar Rana yayin da yake motsawa zuwa yamma tare da ikwaita, matsin iska da ke aiki a saman teku yana daidaitawa ta hanyar gangaren teku.<ref name="ENSO and Australia">{{Cite web |date=February 2005 |title=El Niño, La Niña and Australia's Climate |url=http://www.bom.gov.au/info/leaflets/nino-nina.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122181111/http://www.bom.gov.au/info/leaflets/nino-nina.pdf |archive-date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024 |publisher=Bureau of Meteorology}}</ref>Ɗaya daga cikin sakamakon wannan shi ne cewa matakan teku kusa da [[Indonesiya]] yawanci suna kusa da {{Cvt|1.5|ft}} sama da wanda ke kusa da [[Peru]].
saman ruwa masu ɗumi suna samun ruwa ne daga yammacin pacific, da sakamako cewa [[thermocline]], waton yankin sauyi tsakanin ruwa masu ɗumi dake kusa dasaman teku da kuma ruwa mae sanyi wanda ke cikin tekun,<ref name="What ENSO IRI">{{Cite web |title=What is ENSO? |url=https://iridl.ldeo.columbia.edu/maproom/ENSO/ENSO_Info.html |access-date=22 January 2024 |website=IRI/LDEO Climate Data Library |publisher=International Research Institute for Climate and Society}}</ref> yana kwance cikin yammacin pacifik,<ref name="Effects ENSO Pacific" /> where it has an average depth of around {{Cvt|450|ft}} compared to around {{Cvt|90|ft}} in the East Pacific.<ref name="Effects ENSO Pacific">{{Cite web |title=Effects of ENSO in the Pacific |url=https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/tropical_stuff/enso/enso2.htm |access-date=22 January 2024 |publisher=National Weather Service}}</ref> At depth, the sloping surface thermocline helps reduce the east–west pressure difference due to the sea level slope, but below the thermocline, the pressure difference is still enough to drive the eastward flowing cold equatorial undercurrent.{{Rp|12}}
Ruwa mai zurfi mai zurfi ya maye gurbin ruwan da ke fitowa a Gabashin Pacific, yana tashi zuwa saman teku a cikin wani tsari da ake kira upwelling.<ref name="BOM About ENSO" /><ref name="ENSO and Australia" /> Tare da gabar yammacin Kudancin Amurka, ana tura ruwa kusa da teku zuwa yamma saboda haɗuwa da iskar kasuwanci da Tasirin Coriolis.Wannan tsari an san shi da jigilar Ekman .Ruwa mai sanyi daga zurfi a cikin teku yana tashi tare da gefen nahiyar don maye gurbin ruwan da ke kusa.<ref name="OceanMotion">{{Cite web |title=Wind Driven Surface Currents: Upwelling and Downwelling Background |url=https://oceanmotion.org/html/background/upwelling-and-downwelling.htm |access-date=22 January 2024 |website=Ocean Motion and surface currents |publisher=NASA}}</ref>
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ee0i7bdgveijh05yolswne03sg20f3c
973358
973357
2026-10-29T13:42:51Z
Ibn baaz
28481
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1382331917|El Niño–Southern Oscillation]]"
973358
wikitext
text/x-wiki
El Niño-Southern Oscillation ('''ENSO''') wani yanayi ne na duniya wanda ke tasowa sabida bambancin iska da Yanayin zafi na teku a kan ɓangaren [[Tekun Pacific]] dake tsakiyar duniya. Wadannan bambance-bambance suna da tsari mara tsayayye, amma suna da wasu bayyanar sake zagayowar. Faruwar ENSO yana da wuyar hasashe. Yana shafar yanayin yawancin [[Wurare masu zafi (Tropics)|wurare masu zafi]] da subtropics(wurare dake kusa da masu zafi), kuma yana da alaƙa ([[Haɗin kai daga nesa|Haɗin kai]]) da yankuna masu faɗin kasa na duniya. Lokacin dumama na yanayin zafi na teku an san shi da "'''El Niño'''" kuma lokacin sanyaya shine "La Niña". '''Southern''' '''Oscillation''' shine ƙwan-gaba ƙwan-bayan yanayin da ke tattare da shi, wanda yake haɗe da canjin zafin teku.
El Niño yana da alaƙa da matsin iska mafi girma fiye da na yau da kullun a kan kasashen [[Indonesiya]] da [[Ostiraliya (nahiya)|Ostiraliya]], da kuma fadin [[Tekun Indiya]] zuwa [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]]. La Niña tana da kusan tsari na akasi: matsin lamba a tsakiya da gabashin [[tekun Pacific]] da ƙaramin matsin lamba ta hanyar yawancin sauran wurare masu zafi da wurare kusa da masu zafi.<ref name="CPC ENSO">{{Cite web |last=Climate Prediction Center |author-link=Climate Prediction Center |date=2005-12-19 |title=Frequently Asked Questions about El Niño and La Niña |url=http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827143632/http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ensofaq.shtml#DIFFER |archive-date=2009-08-27 |access-date=2009-07-17 |publisher=[[National Centers for Environmental Prediction]]}}</ref> Abubuwan da suka faru guda biyu yawanci suna da kusan shekara guda kowannensu kuma yawanci suna faruwa a kowace shekara biyu zuwa bakwai tare da bambancin ƙarfi, tare da lokutan tsaka-tsaki na ƙananan ƙarfi.<ref>{{Cite web |title=El Niño, La Niña and the Southern Oscillation |url=http://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063920/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/seasonal-to-decadal/gpc-outlooks/el-nino-la-nina/enso-description |archive-date=2023-10-27 |access-date=2015-08-18 |publisher=MetOffice}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño na iya zama mafi tsanani, amma abubuwan da suka faru a La Niña na iya maimaitawa kuma sun daɗe.
Wani mahimmin tsari na ENSO shine ra'ayi na Bjerknes (mai suna bayan Jacob Bjerkne a cikin 1969) wanda sauye-sauyen yanayi ke canza yanayin zafi na teku wanda, bi da bi, ke canza iskar yanayi a cikin kyakkyawan ra'ayi. Rashin ƙarfi na iska na gabas yana haifar da hauhawar ruwan zafi zuwa gabas da rage yawan ruwan teku a kan ma'auni. Hakanan, wannan yana haifar da yanayin zafi na teku (wanda ake kira El Niño), yaduwar Walker mai rauni (gabas - yamma da ke juyawa a cikin yanayi) har ma da iskar kasuwanci mai rauni. A ƙarshe, ruwan dumi a yammacin Pacific ya ƙare sosai don yanayin ya koma yadda ya kamata. Takamaiman hanyoyin da ke haifar da oscillation ba su da tabbas kuma ana nazarin su.
Kowace ƙasa da ke sa ido kan ENSO tana da matsaya daban-daban ga abin da ya zama yanayin El Niño ko La Niña ya ƙunsa, wanda aka tsara don takamaiman bukatun su.<ref name="December 2014 EU2">{{Cite web |last=Becker |first=Emily |date=4 December 2014 |title=December's ENSO Update: Close, but no cigar |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322155232/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/decembers-enso-update-close-no-cigar |archive-date=22 March 2016 |website=ENSO Blog}}</ref>
El Niño da La Niña suna shafar yanayin duniya kuma suna wargaza yanayin yanayi na yau da kullun, wanda zai iya haifar da guguwa mai tsanani a wasu wurare da [[fari]] a wasu.<ref name="NIWA El Niño/La Niña">{{Cite web |date=27 February 2007 |title=El Niño and La Niña |url=https://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319114842/http://www.niwa.co.nz/climate/information-and-resources/elnino |archive-date=19 March 2016 |access-date=11 April 2016 |publisher=New Zealand's National Institute of Water and Atmospheric Research}}</ref><ref name="How Much Do El Niño">{{Cite journal |year=2016 |title=How Much Do El Niño and La Niña Affect Our Weather? This fickle and influential climate pattern often gets blamed for extreme weather. A closer look at the most recent cycle shows that the truth is more subtle |journal=Scientific American |volume=315 |issue=4 |pages=68–75 |doi=10.1038/scientificamerican1016-68 |pmid=27798565}}</ref> Abubuwan da suka faru na El Niño suna haifar da gajeren lokaci (kimanin shekara guda a tsawo) a cikin matsakaicin zafin jiki na duniya, yayin da abubuwan da suka faru a La Niña ke haifar da sanyayawa na gajeren lokaci.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Brown |first=Patrick T. |last2=Li |first2=Wenhong |last3=Xie |first3=Shang-Ping |author-link3=Shang-Ping Xie |date=27 January 2015 |title=Regions of significant influence on unforced global mean surface air temperature variability in climate models: Origin of global temperature variability |journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |volume=120 |issue=2 |pages=480–494 |doi=10.1002/2014JD022576 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Sabida haka, yawan haukuwar El Niño idan aka kwatanta da abubuwan da suka faru na La Niña na iya shafar yanayin zafin jiki na duniya a kan mitar lokaci na kusan shekaru goma.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Trenberth |first=Kevin E. |last2=Fasullo |first2=John T. |date=December 2013 |title=An apparent hiatus in global warming? |journal=Earth's Future |volume=1 |issue=1 |pages=19–32 |bibcode=2013EaFut...1...19T |doi=10.1002/2013EF000165 |doi-access=free}}</ref> Kasashen da ENSO ta fi shafa sune [[Developing country|Kasashe masu tasowa]] waɗanda ke kan iyakar [[Tekun Pacific]] kuma suna dogara da noma da sū.
A cikin kimiyyar [[Canjin yanayi da canji|Canjin yanayi]], an san ENSO a matsayin daya daga cikin abubuwan da suka faru na canjin yanayi na ciki.: 23 Abubuwan da ke faruwa a nan gaba a ENSO saboda [[Sauyin yanayi|Canjin yanayi]] ba su da tabbas, <ref name="Collins102">{{Cite journal |last=Collins, Mat |last2=An, Soon-Il |last3=Cai, Wenju |last4=Ganachaud, Alexandre |last5=Guilyardi, Eric |last6=Jin, Fei-Fei |last7=Jochum, Markus |last8=Lengaigne, Matthieu |last9=Power, Scott |last10=Timmermann, Axel |author-link10=Axel Timmermann |last11=Vecchi, Gabe |last12=Wittenberg, Andrew |date=23 May 2010 |title=The impact of global warming on the tropical Pacific Ocean and El Niño |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |url-status=live |journal=Nature Geoscience |volume=3 |issue=6 |pages=391–397 |bibcode=2010NatGe...3..391C |doi=10.1038/ngeo868 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914105415/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00534052 |archive-date=14 September 2019 |access-date=10 January 2019}}</ref> kodayake canjin yanayi yana kara tasirin fari da [[ambaliyar ruwa]].Rahoton Bincike na shida na IPCC shekara 2021 ya taƙaita ilimin kimiyya makomar ENSO kamar haka: "A cikin dogon lokaci, mai yiwuwa ne cewa bambancin hazo da ke da alaƙa da El Niño-Southern Oscillation zai karu".<ref name="IPCC2021" />:{{Rp|113}} Ittifakin kimiyya ita ce kuma cewa "yana da matukar yiwuwar cewa bambancin ruwan sama da ke da alaƙa da canje-canje a cikin ƙarfi da girman sararin samaniya na haɗin ENSO zai haifar da canje-canjen gagarumin a sikelin yanki".<ref name="IPCC2021" />{{Rp|114}}
== Ma'ana da ƙamus ==
[[File:SOI.svg|thumb|Kudancin Oscillation Index daga 1876 zuwa 2025.Kudancin Oscillation shine yanayin yanayi na El Niño .Wannan bangare shine oscillation a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabas da yammacin [[Tekun Pacific]].]]
El Niño-Southern Oscillation wani yanayi ne guda daya wanda ke sake dawowa a matakai uku: Neutral, La Niña ko El Niño . <ref name="ENSO:Nutshell">{{Cite web |last=L'Heureux, Michelle |date=5 May 2014 |title=What is the El Niño–Southern Oscillation (ENSO) in a nutshell? |url=https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409220031/https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/what-el-ni%C3%B1o%E2%80%93southern-oscillation-enso-nutshell |archive-date=9 April 2016 |access-date=7 April 2016 |website=ENSO Blog |publisher=[[NOAA]]}}</ref> La Niña da El Niño matakai ne masu tsayayya a cikin oscillation wanda ake zaton yana faruwa lokacin da aka kai ko wuce takamaiman yanayin teku da yanayi.<ref name="ENSO:Nutshell" />
matakin ɗumama na yanayin zafi na teku an san shi da "El Niño", kuma lokacin sanyaya shi da "La Niña"."Southern Oscillation" shine girgizawa a cikin matsin iska tsakanin ruwan gabashin tekun Pacific da ruwan yammacin tekun Pacific .
Wani rubutu na farko da aka ambaci kalmar "El Niño" ("The Boy" a yaren Espaniya) a cikin yanayi ilimin yanayin samaniya ya faru a shekara ta 1892, lokacin da Kyaftin Camilo Carrillo ya ba da rahoton ga taron kungiyar masana yanayin ƙasa a [[Lima]] cewa ma'aikatan jirgin ruwa na Peru sun naɗa sunan ruwa mai dumi, mai gudana ta kudu bayan ɗan yesu, kamar yadda ya bayyana a kusa da [[Kirsimeti]].<ref name="Definition">{{Cite journal |last=Trenberth, Kevin E |date=December 1997 |title=The Definition of El Niño |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |volume=78 |issue=12 |pages=2771–2777 |bibcode=1997BAMS...78.2771T |doi=10.1175/1520-0477(1997)078<2771:TDOENO>2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |title=El Niño |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605082628/https://education.nationalgeographic.org/resource/el-nino/ |archive-date=2023-06-05 |access-date=2023-06-03 |website=education.nationalgeographic.org |language=en}}</ref>
A tsawon lokaci, kalmar ta canza asali kuma yanzu tana nufin yanayin dumi da mara kyau na El Niño-Southern Oscillation (ENSO).Kalmomin asali,' El Niño de Navidad' 'Yaron Krismeti', sun fito ne ƙarni da yawa da suka gabata, lokacin da masunta na Peru suka ba da sunan yanayin yanayi bayan jaririn Kristi.
La Niña ("The Girl" a yaren Espaniya) ita ce takwaransa mafi sanyi na El Niño, a matsayin wani ɓangare na tsarin yanayi na ENSO.A baya, an kuma kira shi mai adawa da El Niño <ref name="USNOAA-NOS-NinoNina">{{Cite web |date=February 10, 2020 |title=What are "El Niño" and "La Niña"? |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111092825/https://oceanservice.noaa.gov/facts/ninonina.html |archive-date=11 January 2023 |access-date=11 September 2020 |website=oceanservice.noaa.gov |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]}}</ref> da El Viejo '''Tsohon '' mutum'. <ref>{{Cite web |date=24 March 2008 |title=What is "La Niña"? |url=http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216020733/http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/la-nina-story.html |archive-date=16 December 2008 |access-date=17 July 2009 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref>
Wani mummunan mataki yana faruwa lokacin da matsin yanayi a kan Indonesiya da Yammacin Pacific ya yi yawa ba bisa ƙaida ba kuma matsin lamba a kan Gabashin Pacific ya yi ƙasa sosai a lokacin abubuwan El Niño, kuma wani mataki mai kyau shine lokacin da akasin haka ya faru a lokacin abubuwan La Niña.<ref>{{Cite web |title=The Southern Oscillation and its Links to the ENSO Cycle |url=https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119143151/https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensocycle/soilink.shtml |archive-date=19 January 2024 |access-date=19 January 2024 |website=www.cpc.ncep.noaa.gov |publisher=NOAA National Weather Service Climate Prediction Centre}}</ref>
== Abubuwan da suka fi muhimmanci ==
[[File:LaNina.png|alt=Diagram showing a cross-section of the Pacific and related phenomena|thumb|Yammacin Pacific yawanci yana da zafi fiye da Gabashin Pacific.Ruwa mai zafi a Yammacin Pacific yana haifar da: ƙarin girgije, ƙarin ruwan sama, da ƙananan matsin iska.Ruwa mai dumi zuwa yamma kuma yana haifar da wani nau'i mai zurfi na ruwan teku mai dumi wanda ke rage zurfin thermocline.]]
A matsakaici, zafin jiki na teku a cikin wurare masu zafi na Gabashin Pacific yana da kimanin 8-10 ° C (14-18 ° F) sanyi fiye da na Yammacin Pacific.Zafin saman teku (SST) na Yammacin Pacific arewa maso gabashin [[Asturaliya|Ostiraliya]] yana da matsakaicin 28-30 ° C (82-86 ° F).SSTs a Gabashin Pacific a yammacin gāɓar tekun Kudancin Amurka suna kusa da {{Cvt|20|C}} ° C (68 ° F). <ref>{{Cite web |title=Pacific Ocean Temperatures {{!}} El Nino Theme Page - A comprehensive Resource |url=https://www.pmel.noaa.gov/elnino/la-nina-pacific |access-date=2026-06-30 |website=www.pmel.noaa.gov}}</ref>
Iska na dindindin mai karfi na kusa da ikwaita(layin tsakyar duniya) yana fitar da ruwa daga Gabashin Pacific zuwa Yammacin Pacific.<ref name="BOM About ENSO">{{Cite web |title=El Niño Southern Oscillation (ENSO) |url=http://www.bom.gov.au/climate/about/australian-climate-influences.shtml?bookmark=enso |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122152621/http://www.bom.gov.au/climate/about/australian-climate-influences.shtml?bookmark=enso |archive-date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024 |website=About Australian climate |publisher=Bureau of Meteorology}}</ref> Wannan ruwa yana sanyayawa ta hanyar Rana yayin da yake motsawa zuwa yamma tare da ikwaita, matsin iska da ke aiki a saman teku yana daidaitawa ta hanyar gangaren teku.<ref name="ENSO and Australia">{{Cite web |date=February 2005 |title=El Niño, La Niña and Australia's Climate |url=http://www.bom.gov.au/info/leaflets/nino-nina.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122181111/http://www.bom.gov.au/info/leaflets/nino-nina.pdf |archive-date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024 |publisher=Bureau of Meteorology}}</ref>Ɗaya daga cikin sakamakon wannan shi ne cewa matakan teku kusa da [[Indonesiya]] yawanci suna kusa da {{Cvt|1.5|ft}} sama da wanda ke kusa da [[Peru]].
saman ruwa masu ɗumi suna samun ruwa ne daga yammacin pacific, da sakamako cewa [[thermocline]], waton yankin sauyi tsakanin ruwa masu ɗumi dake kusa dasaman teku da kuma ruwa mae sanyi wanda ke cikin tekun,<ref name="What ENSO IRI">{{Cite web |title=What is ENSO? |url=https://iridl.ldeo.columbia.edu/maproom/ENSO/ENSO_Info.html |access-date=22 January 2024 |website=IRI/LDEO Climate Data Library |publisher=International Research Institute for Climate and Society}}</ref> yana kwance cikin yammacin pacifik,<ref name="Effects ENSO Pacific" /> wanda zurfin sa ya kusa taki {{Cvt|450|ft}} idan aka kwatanta da taki {{Cvt|90|ft}} dake gabashin pacific.<ref name="Effects ENSO Pacific">{{Cite web |title=Effects of ENSO in the Pacific |url=https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/tropical_stuff/enso/enso2.htm |access-date=22 January 2024 |publisher=National Weather Service}}</ref> cikin zurfin, karkataciyar farfada na thermocline(yankin sauyi tsakanin sinfin ruwa guda biyu) yana taimakawa wajan rage bambancin matsin gabas-yamma wanda ya samu sakamakon karkacewar teku, but below the thermocline, the pressure difference is still enough to drive the eastward flowing cold equatorial undercurrent.{{Rp|12}}
Ruwa mai zurfi mai zurfi ya maye gurbin ruwan da ke fitowa a Gabashin Pacific, yana tashi zuwa saman teku a cikin wani tsari da ake kira upwelling.<ref name="BOM About ENSO" /><ref name="ENSO and Australia" /> Tare da gabar yammacin Kudancin Amurka, ana tura ruwa kusa da teku zuwa yamma saboda haɗuwa da iskar kasuwanci da Tasirin Coriolis.Wannan tsari an san shi da jigilar Ekman .Ruwa mai sanyi daga zurfi a cikin teku yana tashi tare da gefen nahiyar don maye gurbin ruwan da ke kusa.<ref name="OceanMotion">{{Cite web |title=Wind Driven Surface Currents: Upwelling and Downwelling Background |url=https://oceanmotion.org/html/background/upwelling-and-downwelling.htm |access-date=22 January 2024 |website=Ocean Motion and surface currents |publisher=NASA}}</ref>
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
p2r94h8vol0shgi7cmc8q44h6eex4hl
Shekarar caca
0
112599
973548
964142
2026-10-29T23:19:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973548
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Gambling_Age_-_Global.svg|alt=|thumb|275x275px|'''Mafi ƙarancin shekarun doka don shiga gidan caca ta ƙasa (2023):'''<br /> ]]
'''Shekarar [[Gambling|caca]]''' wani bangare ne na [[Gambling law|Dokar caca]] - mafi ƙarancin shekaru wanda mutum zai iya yin caca bisa doka a wani [[Yanke hukunci|iko]]. A wasu ƙasashe, caca ba bisa ka'ida ba ne ba tare da la'akari da shekaru ba, yayin da wasu ƙasashe suna da iyakokin shekaru daban-daban don nau'ikan caca daban-daban, kuma wasu ƙasashe ba su da mafi ƙarancin shekarun caca.
== Oceania ==
{| class="wikitable sortable"
! data-sort-type="letter" |Kasar
! data-sort-type="number" |Shekaru
! class="unsortable" |Bayani
|-
|{{Flag|Australia}}
|18
|Dokar caca ta Interactive ta 2001 ta wuce ta Majalisar Dinkin Duniya ta Ostiraliya ta haramta caca ta kan layi ta hanyar gidajen caca da ramuka.
|-
|[[Mikroneziya|Jihohin Tarayyar Micronesia]]{{Flagicon|Federated States of Micronesia}}
| data-sort-value="10" |Ya dogara da dokar Jiha
|[[Chuuk State|Chuuk]] da [[Yap]] - ba bisa ka'ida ba {{Flagicon|Chuuk}}{{Flagicon|Yap}}
|-
|[[Kiribati]]{{Flagicon|Kiribati}}
|18
|
|-
|[[Tsibiran Mashal|Tsibirin Marshall]]{{Flagicon|Marshall Islands}}
| data-sort-value="99" |Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne sai dai ga bingo, raffles da cakewalks.
|-
|[[Nauru]]{{Flagicon|Nauru}}
|18
|
|-
|{{Flag|New Zealand}}
|20 (casinos) 18 (tseren doki da kiwi nan take) Babu (sauran nau'ikan, gami da caca) <ref name="dia-gambleage-nz">{{Cite web |title=Casinos |url=https://www.dia.govt.nz/Services-Casino-and-Non-Casino-Gaming-Casinos}}</ref>[8]<br />
18 (tseren doki da kiwi nan take) Babu (sauran nau'ikan, gami da caca)
|
|-
|[[Palau]]{{Flagicon|Palau}}
|18
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne a Palau sai dai don caca ta zamantakewa, kungiyoyi masu zaman kansu, da caca ta waje. Shekarar caca ta zamantakewa tana da alaƙa da shekarun mafi rinjaye, wanda shine 18 a ƙarƙashin dokar Palau. <ref>{{Cite web |title=Domestic Relations - Title 21 |url=http://www.paclii.org/cgi-bin/sinodisp/pw/legis/consol_act/drt21245/drt21245.html |website=www.paclii.org |access-date=2025-08-10 |archive-date=2022-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408042300/http://www.paclii.org/cgi-bin/sinodisp/pw/legis/consol_act/drt21245/drt21245.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{Flag|Papua New Guinea}}
| data-sort-value="0" |Babu
|
|-
|[[Tsibiran Solomon|Tsibirin Solomon]]{{Flagicon|Solomon Islands}}
|18
|Mutanen da ba su kai shekara 18 ba za su iya yin caca tare da izinin iyaye a cikin gidan zama mai zaman kansa ko a gaban iyaye.<ref name="solomon1" /> Ga wasu ƙananan caca, mafi ƙarancin shekarun sayen tikiti shine 16.
|-
|[[Tokelau]]{{Flagicon|Tokelau}}
| data-sort-value="99" |Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|Wasanni ba bisa ka'ida ba ne a Tokelau (wanda aka bayyana a matsayin "wasan kuɗi tare da katunan ko tare da dice").
|-
|[[Tuvalu]]{{Flagicon|Tuvalu}}
|18
|Mutanen da ba su kai shekara 18 ba za su iya yin caca tare da izinin iyaye a cikin gidan zama mai zaman kansa ko a gaban iyaye.<ref name="tuvalu1" /> Ga wasu ƙananan caca, mutum kawai yana buƙatar zama 16 don siyan tikiti.
|-
|[[Vanuatu]]{{Flagicon|Vanuatu}}
|18
|Bayanan da aka bayar kawai suna hana mutanen da ba su kai shekara 18 ba daga caca a kan layi ko a cikin gidajen caca.
|}
== Turai ==
{| class="wikitable sortable"
!Country/territory
!Minimum age
! class="unsortable" |Notes
|-
|{{Flag|Albania}}
|18
|
|-
|{{Flag|Andorra}}
|None
|
|-
|{{Flag|Austria}}
|18<ref>{{Cite web |title=Austria: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/austria/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190628161626/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/austria/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Belarus}}
|18
|
|-
|{{Flag|Belgium}}
|21 (casinos)<br /><br />18 (national lottery)
|
|-
|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}
|18
|
|-
|{{Flag|Bulgaria}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Croatia}} [[Kroatiya|Croatia]]
|18 (excluding non-casino machines and private)
|
|-
|{{Flag|Cyprus}}
|18<ref>{{Cite web |title=Practical Law UK Signon |url=https://signon.thomsonreuters.com/?productid=PLCUK&viewproductid=UKPL&lr=0&culture=en-US&returnto=https%3a%2f%2fuk.practicallaw.thomsonreuters.com%2fCosi%2fSignOn%3fredirectTo%3d%252f3-635-8647%253ftransitionType%253dDefault%2526contextData%253d(sc.Default)%2526firstPage%253dtrue&tracetoken=0628190548410OPd_iHBEBzExV1RTafyt1JtwAWNNS_8pYT5pc5AiJyxn2nLNU3LwUM1Z3So_2BNGdeZnkDqvvliLmKOGyCR3IBcqF45AtVTdvvPF8UAjBva7e2F9cTvsHw0aMtROerDrkWI3TknTr-9un-Q3E64rJdb3vsH0vlLyR7p_qNmjpHA14Ile6BvfdQ3yenoyETRNa7YYw7tYQruqdh56mDiro47WMU8pkpvUDX2VfnpaLWer2HWodp_wszGusTryiKv968VHOllq5Odr_M8cb_i2XVPOHquDBK0—lDNUfUYEEEssrHYSXBCzJNjIWCi8DRi5znTBQ7slTd19icnNNfYc9K1UK3CNs5IGrA5eIUPnZw |access-date=2019-06-28 |website=signon.thomsonreuters.com}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Czech Republic}}
|18
|
|-
|{{Flag|Denmark}}
|18 (except sports betting)<ref>{{Cite web |title=International Comparative Legal Guides |url=https://iclg.com/practice-areas/gambling-laws-and-regulations/denmark |access-date=2019-06-28 |website=International Comparative Legal Guides International Business Reports |language=en}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Estonia}}
|21 (casinos)<ref>{{Cite web |title=Gambling Act–Riigi Teataja |url=https://www.riigiteataja.ee/en/eli/515012016007/consolide |access-date=2024-05-04 |website=www.riigiteataja.ee}}</ref><br /><br />18 (sports betting)16 (national lottery)
|
|-
|{{Flag|Faroe Islands}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Finland}} [[Finland]]
|18
|-
|{{Flagicon|France}} [[Faransa|France]]
|18
|Lowered from 21 to 18 on May 5, 1987, for casinos.
|-
|{{Flagicon|Germany}} [[Jamus|Germany]]
|18–21
|Varies by state and the type of gambling, lotteries and casinos are generally rated above 18 except casinos in Baden-Württemberg, Bavaria and [[Lower Saxony]], which are rated above 21.
|-
|{{Flag|Gibraltar}}
|18<ref>{{Cite web |title=Practical Law UK Signon |url=https://signon.thomsonreuters.com/?productid=PLCUK&viewproductid=UKPL&lr=0&culture=en-US&returnto=https%3a%2f%2fuk.practicallaw.thomsonreuters.com%2fCosi%2fSignOn%3fredirectTo%3d%252f5-635-9938%253ftransitionType%253dDefault%2526contextData%253d(sc.Default)%2526firstPage%253dtrue%2526bhcp%253d1&tracetoken=0628190546540oO25P7CaFbgYkFnDGE3qNQJ928leBRV1wsXC7-V8P1HIkFS19biLvm0LvtiVb88NkUAxTF96rUJG4iWyeGjMt0QaHUbdSTCQYLIWzEGMpU9mK6LhFMKPLnLEzCHy48uEHlM2lRbju2KPbfgMB7uOK5zMly2_NVkcjCj3TLkG5qLP6vZY7210KPeRSLRi1NYNrcgsutAjeqPWgEpjqHAtir5FuHwK7lnYkmTesnela54oWzU0x2riA3jySU5VcvuOiqS5o6cF3JaEqho1P0WmIPWzmNuZaMCr_sc68Bc48TkgTOLGHvkxX8OhJ8Nn9zt4vaCd_pq8KebcSZjZ0IIBSmhj1gxciiOieboRR4zKg5k |access-date=2019-06-28 |website=signon.thomsonreuters.com}}</ref>
|
|-
|{{Flagicon|Greece}} [[Girka (ƙasa)|Greece]]
|21<ref name=":0">{{Cite web |title=European Gambling Policies for the Young |url=http://www.legalgamblingage.net/european-gambling-policies-for.html |access-date=2019-05-25 |website=www.legalgamblingage.net}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Georgia}}
|25, or 18 for foreign citizens and stateless persons<ref>{{Cite web |date=2021-12-22 |title=Georgia tightens gambling business regulations from March 1 |url=https://1tv.ge/lang/en/news/georgia-tightens-gambling-business-regulations-from-march-1/ |access-date=2023-01-03 |website=1tv.ge}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Guernsey}}
|18
|
|-
|{{Flag|Hungary}}
|18<ref>{{Cite web |title=Hungary: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/hungary/ |access-date=2019-05-25 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525143715/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/hungary/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Iceland}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Ireland}} [[Ayilan (ƙasa)|Ireland]]
|18
|
|-
|{{Flag|Isle of Man}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Italy}} [[Italiya|Italy]]
|18
|
|-
|{{Flagicon|Kosovo}} [[Kosovo]]
|Illegal for all ages
|Gambling was outlawed in 2019 due to a string of murders that occurred in casinos that year.
|-
|{{Flag|Latvia}}
|18<ref>{{Cite web |title=Latvia: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/latvia/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818144059/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/latvia |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Liechtenstein}}
|18
|
|-
|{{Flag|Lithuania}}
|18<ref>{{Cite web |title=Lithuania: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/lithuania/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821105806/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/lithuania |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Luxembourg}}
|18<ref>{{Cite web |title=Luxembourg: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/luxembourg/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716030020/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/luxembourg |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Malta}}
|18,<ref>{{Cite web |title=Practical Law UK Signon |url=https://signon.thomsonreuters.com/?productid=PLCUK&viewproductid=UKPL&lr=0&culture=en-US&returnto=https%3a%2f%2fuk.practicallaw.thomsonreuters.com%2fCosi%2fSignOn%3fredirectTo%3d%252f4-634-9916%253ftransitionType%253dDefault%2526contextData%253d(sc.Default)%2526firstPage%253dtrue%2526bhcp%253d1&tracetoken=0628190601240-NA0thzVVnAhBxsNzxCq7hV7rScTpp3rI1ptNJsOvvdTL8CC0pn8qjbQmCuMPSAeHa_A7iWW6zRxkrNzYRsXKj-Xz8hSCYJeMdbbEE7k4MKq7FrcTNklWAMrCnQTkHRK7uoOoAmxhtOFfky8hkBTo-gs-Xkd95m22NrEGO57nq_DkirxpP8lgkuqAz7l58NlE4xxFX8DAkjSrg8no-uyrIcpaW4zi3_U4jqYQLI5MFc4ZobI5WRD8o-EVZni6HiP6P5gX5CP1fE0RZoZz60An7g7kIDr59SFGfDOafRcEMemBvLS0-_KEfIhdf5WOTIMAcvsfrLis-6XUsOOqg1g2NZ21LMR2DsIbZEd0pVB_fs |access-date=2019-06-28 |website=signon.thomsonreuters.com}}</ref> or 25 for Maltese citizens<ref>{{Cite journal |last=Bonello |first=Emerson |date=2016 |title=Rationale behind different age requirements to enter casinos in Malta and their compatibility with Article 45 of the Maltese Constitution |url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/17303 |language=en}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Moldova}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Monaco}} [[Monaco]]
|18<ref>{{Cite web |title=Monte Carlo Casino {{!}} Monaco |url=http://monaco.me/monte-carlo/monte-carlo-casino/ |access-date=2019-05-25 |language=en-US}}</ref>
|
|-
|{{Flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]]
|18
|
|-
|{{Flag|Netherlands}}
|18
|
|-
|{{Flag|Northern Cyprus}}
|18
|
|-
|{{Flag|North Macedonia}}
|18
|
|-
|{{Flag|Norway}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|Poland}} [[Poland]]
|18<ref>{{Cite web |title=Poland: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/poland/ |access-date=2019-05-25 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525093956/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/poland/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flagicon|Portugal}} [[Portugal]]
|25 (some casinos)<br /><br />18 (some casinos, and all other types)<ref name=":0" />
|Portugal has complicated gambling laws. It depends on each casino, and there are even some casinos which allow tourists from the age of 18, and local people from 25.
|-
|{{Flag|Romania}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|San Marino}} [[San Marino]]
|18<ref>{{Cite web |title=San Marino: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/san-marino/ |access-date=2019-05-25 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525093956/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/san-marino/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flagicon|Serbia}} [[Serbiya|Serbia]]
|18<ref>{{Cite web |title=Serbia: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/serbia/ |access-date=2019-05-25 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525093958/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/serbia/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Slovakia}}
|18<ref>{{Cite web |title=Slovakia: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/slovakia/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821123439/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/slovakia |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Slovenia}}
|18<ref>{{Cite web |title=Slovenia: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/slovenia/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2021-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305010952/https://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/slovenia/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flagicon|Spain}} [[Ispaniya|Spain]]
|18<ref name=":0" />
|
|-
|{{Flag|Sweden}}
|20 (casinos)<ref>{{Cite web |title=Vanliga frågor om Club Cosmopol |url=https://www.casinocosmopol.se/sundsvall/club-cosmopol/vanliga-fragor_1 |access-date=2019-11-18 |website=Casino Cosmopol |language=sv}}</ref> <br /><br />
18 (other types)<ref>{{Cite web |title=For the love of Sweden! |url=https://www.swedishfreak.com/culture/gambling-in-sweden/ |access-date=2019-06-28 |website=Swedish Freak |language=en-US}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Switzerland}}
|18<ref>{{Cite web |title=Switzerland: European Casino Association (ECA) |url=http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/switzerland/ |access-date=2019-06-28 |website=www.europeancasinoassociation.org |archive-date=2019-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190628161616/http://www.europeancasinoassociation.org/country-by-country-report/switzerland/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Turkey}}
|Illegal for all ages (casinos)<br /><br /> 18 (lotteries)
|Gambling is illegal in Turkey except for lotteries and horse races.
|-
|{{Flag|Ukraine}}
|18
|
|-
|{{Flagicon|UK}} [[Birtaniya|UK (United Kingdom)]]
|Age variable by bet:
18 16None
(See the table for more information)<ref>{{Cite web |title=How Is Gambling Regulated? {{!}} BeGambleAware {{!}} BeGambleAware |url=https://www.begambleaware.org/understanding-gambling/how-is-gambling-regulated/ |access-date=2019-05-25 |website=www.begambleaware.org}}</ref>
|{{Gambling ages in the United Kingdom}}
|-
|{{Flag|Vatican City}}
|None
|
|}
== Asiya ==
{| class="wikitable sortable"
!Kasar / yanki
!Mafi ƙarancin shekaru
! class="unsortable" |Bayani
|-
|{{Flag|Akrotiri and Dhekelia}}
|18
|
|-
|[[Afghanistan]]{{Flagicon|Afghanistan}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|Dukkanin gidajen caca da caca an haramta su.
|-
|{{Flag|Armenia}}
|21<ref>{{Cite web |date=2019-06-19 |title=Armenia Adopts Gambling Adverts Restrictions |url=https://www.casinonewsdaily.com/2019/06/19/armenia-restricts-gambling-ads-as-gambling-overhaul-looms/ |access-date=2019-09-12 |website=Casino News Daily |language=en-US}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Azerbaijan}}
|18
|
|-
|[[Baharen|Bahrain]]{{Flagicon|Bahrain}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Bangladesh}}
|Babu
|
|-
|{{Flag|British Indian Ocean Territory}}
|18
|
|-
|{{Flag|Brunei Darussalam}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Cambodia}}
|Babu
|
|-
|{{Flag|China}}
|Ba bisa ka'ida ba ga duk masu shekaru 18 (lotteries) <br />
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne a kasar Sin sai dai don caca.
|-
|{{Flag|Christmas Island}}
|18
|
|-
|{{Flag|Cocos (Keeling) Islands}}
|18
|
|-
|{{Flag|Hong Kong}}
|18
|
|-
|{{Flag|Iran}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|India}}
|21
|Dangane da Dokar caca ta Jama'a ta 1867, ana ɗaukar caca ba bisa ka'ida ba a yawancin yankuna a duk faɗin ƙasar.
|-
|{{Flag|Indonesia}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|Dukkanin nau'ikan caca ba bisa ka'ida ba ne.<ref>{{Cite web |date=27 June 2024 |title=Indonesia.go.id - Edukasi dan Penegakan Hukum: Strategi Pemerintah Berantas Judi Online |trans-title=Gov’t Establishes Online Gambling Eradication Task Force |url=https://indonesia.go.id/kategori/editorial/8335/edukasi-dan-penegakan-hukum-strategi-pemerintah-berantas-judi-online?lang=1 |access-date=16 October 2024 |website=indonesia.go.id |publisher=Government of Indonesia |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815191115/https://indonesia.go.id/kategori/editorial/8335/edukasi-dan-penegakan-hukum-strategi-pemerintah-berantas-judi-online?lang=1 |archive-date=15 August 2025 |url-status=dead}} - English translation [https://indonesia.go.id/kategori/editorial/8335/gov-t-establishes-online-gambling-eradication-task-force?lang=2 here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250819231749/https://indonesia.go.id/kategori/editorial/8335/gov-t-establishes-online-gambling-eradication-task-force?lang=2 |date=2025-08-19 }}</ref><ref>{{Cite web |last=TRIANA |first=NELI |date=15 October 2023 |title=Uang Judi Gagal Membangun Kota, ”Bang Oma” Sudah Ingatkan |trans-title=Gambling Money Fails to Build Cities, "Bang Oma" Reminds You |url=https://www.kompas.id/baca/english/2023/10/13/wabah-judi-daring-bang-rhoma-pun-makin-prihatin?open_from=Translator_Mark |access-date=16 October 2024 |website=kompas.id |language=id |trans-quote=At the end of 1993, following years of pressure from various parties [...] the Indonesian government banned all forms of gambling.}}</ref>
|-
|{{Flag|Israel}}
|18
|
|-
|{{Flag|Japan}}
|2018 (pachinko) <ref>{{Cite web |date=2017-08-15 |title=Japan Gvt to lower age of adulthood to 18; gambling age will remain 20 |url=https://news.worldcasinodirectory.com/japan-gvt-to-lower-age-of-adulthood-to-18-gambling-age-will-remain-20-48925 |access-date=2019-05-25 |website=World Casino News |language=en-US}}</ref><br />
|Yawancin sun ragu zuwa 18, amma shekarun caca har yanzu suna cikin 20 (don caca da gidajen caca).
|-
|[[Jodan|Jordan]]{{Flagicon|Jordan}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Kyrgyzstan}}
|18
|
|-
|{{Flag|Laos}}
|18<ref>{{Cite web |title=Gambling Age In Laos |url=https://fastip.edu.al/gambling-age-in-laos |access-date=2019-11-13 |website=fastip.edu.al |archive-date=2025-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250820002741/https://fastip.edu.al/gambling-age-in-laos |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Lebanon}}
|21
|
|-
|[[Macau]]{{Flagicon|Macau}}
|21 18 (lottery, caca wasanni, tsere) <br />
|
|-
|{{Flag|Malaysia}}
|21Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru (Musulmai) <br />
|Wurin shakatawa na duniya a cikin Genting Highlands shine kawai gidan caca a Malaysia tun daga shekarar 2022.
|-
|{{Flag|Maldives}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Mongolia}}
|Babu
|
|-
|{{Flag|Myanmar}}
|18
|
|-
|{{Flag|Pakistan}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Philippines}}
|21 (casinos) 18 (lottery) <br />
|
|-
|{{Flag|Qatar}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Russia}}
|18
|
|-
|[[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]]{{Flagicon|Saudi Arabia}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Singapore}}
|21 (casinos) 18 (lottery, wasanni fare, tsere) <br />
|
|-
|{{Flag|South Korea}}
|19
|
|-
|{{Flag|Sri Lanka}}
|21 (ƙwallon ƙafa)
|
|-
|{{Flag|Syria}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukkan shekaru <ref>{{Cite web |title=Syrian Arab Republic Online Gambling Restrictions |url=https://lcb.org/restrictions/syria |access-date=2019-06-28 |website=lcb.org |language=en}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Taiwan}}
|20
|
|-
|{{Flag|Tajikistan}}
|18
|
|-
|{{Flag|Thailand}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukkan shekaru (casinos) 20 (lottery)
20 (rashin caca)
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne a Thailand, ban da caca ta Gwamnati.
|-
|{{Flag|Timor-Leste}}
|18
|Gasar caca ta Gwamnati da na'urorin caca masu lasisi ne kawai suka zama doka.<ref>{{Cite journal |date= |title=Decreto-lei № 6/2016 de 20 de abril - Regime Jurídico do Licenciamento, Exploração e Controlo da Atividade dos Jogos Sociais e de Diversão, Máquinas de Jogo e Jogos Tradicionais |url=http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2016/serie_1/SERIE_I_NO_15.pdf |journal=Jornal da República |language=pt |location=Díli |publication-date=2016-04-20 |volume=1 |issue= |pages=9214–9226}}</ref>
|-
|{{Flag|Turkey}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukkan shekaru (casinos) 18 (lotteries) <br />
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne a Turkiyya sai dai don caca da tseren dawakai.
|-
|{{Flag|UAE}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukkan shekaru (casinos) 21 (lotteries) <br />
|
|-
|[[Vietnam]]{{Flagicon|Vietnam}}
|21
|
|}
== Africa ==
{| class="wikitable sortable"
|+
!Kasar / yanki
!Mafi ƙarancin shekaru
!Bayani
|-
|[[Aljeriya]]{{Flagicon|Algeria}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|{{Flag|Angola}}
|18
|
|-
|[[Botswana]]{{Flagicon|Botswana}}
|18
|
|-
|{{Flag|Burkina Faso}}
|18
|
|-
|{{Flag|Cote d'Ivoire}}
|21
|
|-
|[[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]]{{Flagicon|Djibouti}}
|18 (casinos)
Babu (sauran nau'ikan)
<br />
|
|-
|[[Misra|Misira]]{{Flagicon|Egypt}}
|21
|
|-
|{{Flag|Equatorial Guinea}}
|Babu
|
|-
|{{Flag|Eritrea}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru Babu (online) <br />
Babu (a kan layi)
|
|-
|{{Flag|Ethiopia}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru Babu (online) <br />
Babu (a kan layi)
|
|-
|{{Flag|Gabon}}
|Babu
|Babu shekarun caca na hukuma; mutane da yawa sun yi kuskuren cewa yana da 18.
|-
|[[Ghana]]{{Flagicon|Ghana}}
|18
|
|-
|{{Flag|Guinea}}
|18
|
|-
|{{Flag|Guinea Bissau}}
|Babu
|Babu shekarun caca na hukuma; mutane da yawa sun yi kuskuren cewa yana da 18.
|-
|[[Libya]]{{Flagicon|Libya}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|[[Malawi]]{{Flagicon|Malawi}}
|18 <ref>{{Cite web |last=Administrator |first=Website |title=Malawi Gaming Board, Police warn illegal gamblers |url=https://www.gamingboard.org.mw/media-centre/item/49-malawi-gaming-board-police-warn-illegal-gamblers |website=www.gamingboard.org.mw}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Mali}}
|18
|
|-
|[[Muritaniya|Mauritania]]{{Flagicon|Mauritania}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|[[Moroko|Maroko]]{{Flagicon|Morocco}}
|18
|
|-
|{{Flag|Mozambique}}
|18
|
|-
|[[Namibiya|Namibia]]{{Flagicon|Namibia}}
|21<ref>{{Cite web |title=African Gambling Laws – The Legality of Casinos in Africa |url=https://www.gamblingsites.org/laws/africa/ |access-date=2019-05-17 |website=www.gamblingsites.org}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Niger}}
|21 (wasu gidajen caca) 18 (wasu wasu gidajen caca, duk sauran nau'ikan) <br />
18 (wasu gidajen caca, duk sauran nau'ikan)
|
|-
|{{Flag|Nigeria}}
|18<ref>{{Cite web |title=How Old Do You Have to Be to Gamble? |url=https://sigma.world/blog/how-old-do-you-have-to-be-to-gamble/ |access-date=2022-11-03 |website=SiGMA |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|
|-
|{{Flag|Rwanda}}
|18
|
|-
|{{Flag|Senegal}}
|18
|
|-
|{{Flag|Seychelles}}
|18
|
|-
|[[Somaliya]]{{Flagicon|Somalia}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|[[Afirka ta Kudu]]{{Flagicon|South Africa}}
|18<ref>{{Cite web |title=South African Gambling – Online and Offline |url=http://www.gamblingafrica.com/southafrica/ |access-date=2019-05-17 |website=www.gamblingafrica.com |archive-date=2019-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509125647/http://www.gamblingafrica.com/southafrica/ |url-status=dead }}</ref>
|
|-
|{{Flag|South Sudan}}
|Babu
|
|-
|[[Sudan]]{{Flagicon|Sudan}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukan shekaru
|
|-
|[[Tanzaniya|Tanzania]]{{Flagicon|Tanzania}}
|18
|
|-
|[[Tunisiya]]{{Flagicon|Tunisia}}
|Babu
|Shari'a a kowane zamani: an yi ƙoƙari mara nasara don bayyana caca ba bisa ka'ida ba ko kuma sanya mafi ƙarancin shekaru.
|-
|[[Uganda]]{{Flagicon|Uganda}}
|25
|
|}
== Arewacin Amurka ==
{| class="wikitable sortable"
!Country/territory
!Minimum age
! class="unsortable" |Notes
|-
|{{Flag|Anguilla}}
|None
|Casinos do not exist in Anguilla as of 2023
|-
|{{Flag|Antigua and Barbuda}}
|18
|
|-
|{{Flag|Bahamas}}
|18
|
|-
|{{Flag|Barbados}}
|18<ref>{{Cite web |date=2011-09-05 |title=Gambling in Barbados |url=https://www.bajanreporter.com/2011/09/gambling-in-barbados/ |access-date=2019-05-25 |website=The Bajan Reporter |language=en-US}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Belize}}
|18
|
|-
|{{Flag|British Virgin Islands}}
|Illegal for all ages
|
|-
|{{Flag|Canada}}
|18–19 (varies by province)
|
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
!Province
!Minimum age
!Notes
|-
|Alberta
|18 (casinos)<br /><br /> 18 (lottery)
|
|-
|British Columbia
|19 (casinos)<br /><br /> 19 (lottery)
|
|-
|Manitoba
|18 (casinos)<br /><br /> 18 (lottery)
|
|-
|New Brunswick
|19 (casinos)<br /><br /> 19 (lottery)
|
|-
|Newfoundland and Labrador
|19 (casinos)<br /><br /> 19 (lottery)
|
|-
|Nova Scotia
|19 (casinos)<br /><br /> 19 (lottery)
|
|-
|Ontario
|19 (casinos)<br /><br /> 18 (lottery)
|
|-
|Prince Edward Island
|19 (casinos)<br /><br /> 19 (lottery)
|
|-
|Quebec
|18 (casinos)<br /><br /> 18 (lottery)
|
|-
|Saskatchewan
|19 (casinos)<br /><br /> 18 (lottery)
|
|-
|}
|-
|{{Flag|Cayman Islands}}
|18
|
|-
|{{Flag|Costa Rica}}
|18
|
|-
|{{Flag|Cuba}}
|Illegal for all ages
|
|-
|{{Flag|Dominica}}
|18
|
|-
|{{Flag|Dominican Republic}}
|18{{Ana bukatan hujja|date=June 2023}}
|
|-
|{{Flag|El Salvador}}
|18
|
|-
|{{Flag|Greenland}}
|18
|
|-
|{{Flag|Guatemala}}
|18
|
|-
|{{Flag|Haiti}}
|18
|
|-
|{{Flag|Honduras}}
|18
|
|-
|{{Flag|Jamaica}}
|18
|
|-
|{{Flag|Mexico}}
|18
|
|-
|{{Flag|Nicaragua}}
|18
|
|-
|{{Flag|Panama}}
|18
|
|-
|{{Flag|Puerto Rico}}
|18<ref>{{Cite web |title=What is the gambling age for the casino at the... |url=https://www.tripadvisor.co.za/FAQ_Answers-g147320-d149920-t4867276-What_is_the_gambling_age_for_the_casino_at_the.html |access-date=2019-05-25 |website=www.tripadvisor.co.za |language=en}}</ref>
|
|-
|{{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
|18
|
|-
|{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
|18
|
|-
|{{Flag|Saint Lucia}}
|18
|
|-
|{{Flag|Turks and Caicos Islands}}
|21
|
|-
|{{Flag|US Virgin Islands}}
|21 (casinos)<br /><br />18 (other)
|
|-
|{{Flag|United States}}
|18, 19, 21 or illegal (varies by state)
|
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
!State
!Minimum age
! class="unsortable" |Notes
|-
|Alabama
|19
|
|-
|Alaska
|21
|
|-
|Arizona
|21
|
|-
|Arkansas
|21
|
|-
|California
|21 or 18 (casinos)<ref>{{Cite web |title=California Gambling Control Commission |url=http://www.cgcc.ca.gov/?pageID=laws-regs |access-date=2021-07-30 |website=www.cgcc.ca.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827035357/http://www.cgcc.ca.gov/?pageID=laws-regs |archive-date=2021-08-27 |url-status=dead}}</ref>
18 (Lottery)<ref>{{Cite web |title=Responsible Gaming {{!}} California State Lottery |url=https://www.calottery.com/about-us/responsible-gaming |access-date=2021-07-30 |website=www.calottery.com |language=en}}</ref>
|
|-
|Colorado
|21 (casinos) <br /><br />
18 (lottery)
|
|-
|Connecticut
|21
|
|-
|Delaware
|21 (casinos) <br /><br />
18 (lottery)<ref>{{Cite web |title=Chapter - Delaware General Assembly |url=https://legis.delaware.gov/SessionLaws/Chapter?id=15354 |access-date=2021-08-05 |website=legis.delaware.gov}}</ref>
|
|-
|District of Columbia
|18
|
|-
|Florida
|21 (casinos) <br /><br />
18 (lottery)<ref>{{Cite web |title=Statutes & Constitution :Constitution : Online Sunshine |url=http://www.leg.state.fl.us/statutes/index.cfm?submenu=3#A10S30 |access-date=2021-08-05 |website=www.leg.state.fl.us}}</ref>
|
|-
|Georgia
|18
|
|-
|Hawaii
|21
|
|-
|Idaho
|18
|
|-
|Illinois
|21
|
|-
|Indiana
|21
|
|-
|Iowa
|21
|
|-
|Kansas
|21
|
|-
|Kentucky
|18
|
|-
|Louisiana
|21
|
|-
|Maine
|21 (casinos) <br /><br />
18 (lottery)
|
|-
|Maryland
|21
|
|-
|Massachusetts
|21 (casinos) <br /><br />
18 (lottery)
|
|-
|Michigan
|18
|
|-
|Minnesota
|18
|
|-
|Mississippi
|21
|
|-
|Missouri
|21
|
|-
|Montana
|18
|
|-
|Nebraska
|21
|
|-
|Nevada
|21
|
|-
|New Hampshire
|21
|
|-
|New Jersey
|21
|
|-
|New Mexico
|21
|
|-
|New York
|18
|
|-
|North Carolina
|21
|
|-
|North Dakota
|19
|
|-
|Ohio
|21 or 18
|
|-
|Oklahoma
|18
|
|-
|Oregon
|21 (casinos) <br /><br />
18 (other)
|
|-
|Pennsylvania
|21
|
|-
|Rhode Island
|18
|
|-
|South Dakota
|21
|
|-
|South Carolina
|21
|
|-
|Tennessee
|21 (sports betting) <br /><br />
18 (lottery)
|
|-
|Texas
|21
|
|-
|Utah
|Illegal for all ages<ref>{{Cite web |title=Utah Code Section 76-10-1102 |url=https://le.utah.gov/xcode/Title76/Chapter10/76-10-S1102.html?v=C76-10-S1102_2020032820200328 |access-date=2021-08-01 |website=le.utah.gov}}</ref>
|
|-
|Vermont
|21
|
|-
|Virginia
|21 (casinos) <br /><br />
18 (other)
|
|-
|Washington
|18
|
|-
|West Virginia
|21
|
|-
|Wisconsin
|21
|
|-
|Wyoming
|21
|
|}
|}
== Kudancin Amurka ==
{| class="wikitable sortable"
!Kasar / yanki
!Mafi ƙarancin shekaru
! class="unsortable" |Bayani
|-
|{{Flag|Argentina}}
|18
|
|-
|{{Flag|Aruba}}
|18
|Ba a aiwatar da wannan doka sau da yawa.
|-
|{{Flag|Bolivia}}
|18
|
|-
|{{Flag|Brazil}}
|Ba bisa ka'ida ba ga dukkan shekaru (casinos) 18 (lottery) <br />
|Yin caca ba bisa ka'ida ba ne a Brazil, ban da caca ta Gwamnati.
|-
|{{Flag|Chile}}
|18
|
|-
|{{Flag|Colombia}}
|18
|
|-
|{{Flag|Curacao}}
|18
|
|-
|{{Flag|Ecuador}}
|18
|
|-
|{{Flag|Falkland Islands}}
|18
|
|-
|{{Flag|French Guiana}}
|18
|
|-
|{{Flag|Guyana}}
|18
|
|-
|{{Flag|Paraguay}}
|18
|
|-
|{{Flag|Peru}}
|18
|
|-
|{{Flag|Suriname}}
|18
|
|-
|{{Flag|Trinidad and Tobago}}
|18
|
|-
|{{Flag|Uruguay}}
|18
|
|-
|{{Flag|Venezuela}}
|18
|
|}
== Antarctica ==
{| class="wikitable"
!Kasar / yanki
!Mafi ƙarancin shekaru
!Bayani
|-
|{{Flag|Antarctica}}
|Ba ya dace / Bambanci
|Dubi Laifi a Antarctica
|-
|{{Flag|French Southern and Antarctic Lands}}
|18
|
|-
|{{Flag|Heard and McDonald Islands}}
|18
|
|-
|{{Flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|18
|
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
nq09l3gule5x9kdsiev1b3r4pemwlic
Shahriar Kabir
0
113773
973516
922922
2026-10-29T22:22:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973516
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Shahriar Kabir''' (Bengali; An haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba shekarar 1950) [[ɗan jarida]] Bangladesh ne, mai shirya fina-finai, [[Mai kare ƴancin ɗan'adam|Mai fafutukar kare hakkin Ɗan adam]], mai binciken laifukan yaki<ref>{{Cite web |title=::: Star Weekend Magazine ::: |url=https://www.thedailystar.net/magazine/2011/12/01/opinion.htm |access-date=2024-12-14 |website=www.thedailystar.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bangladesh Holocaust of '71 |url=https://archive.thedailystar.net/forum/2010/December/bangladesh.htm |access-date=2024-12-14 |website=Forum}}</ref> kuma marubucin littattafai sama da 70 da ke mai da hankali kan haƙƙin ɗan adam, kwaminisanci, tsatstsauran ra'ayi, tarihi, da yaƙin 'yancin Bangladesh. An ba shi lambar yabo ta Bangla Academy Literary Award a shekarar 1995.<ref>{{Cite web |script-title=bn:পুরস্কারপ্রাপ্তদের তালিকা |trans-title=Winners list |url=http://banglaacademy.org.bd/?page_id=1315 |access-date=23 August 2017 |publisher=Bangla Academy |language=bn |archive-date=6 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606222807/http://banglaacademy.org.bd/?page_id=1315 |url-status=dead }}</ref> Shi ne Shugaban Kwamitin Ekattorer Ghatak Dalal Nirmul . <ref>{{Cite web |date=2018-03-06 |title=Priyabhashini was mouthpiece of '71 tortured women: Shahriar Kabir |url=https://www.thedailystar.net/country/bangladeshi-freedom-fighter-ferdousi-priyabhashini-was-mouthpiece-71-tortured-women-shahriar-kabir-1544278 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> Shi ne tsohon shugaban Forum for Secular Bangladesh . <ref>{{Cite web |title=Uphold democratic spirit and human rights |url=https://archive.thedailystar.net/2006/11/16/d61116060183.htm |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star}}</ref> Ya yi aiki tare da sanannen ƙungiyar masu adawa da wariyar launin fata da masu adawa le Fascist Association "Never Again", wanda ke zaune a Poland. A shekara ta 2001, [[Amnesty International]] ta amince da shi a matsayin fursuna na lamiri saboda aikinsa na zaman lafiya da rashin tashin hankali don kare haƙƙin 'yan tsiraru na addini da kabilanci. A cikin 2025, saboda tsare-tsaren da ya yi da kuma haɗarin da ya fuskanta don aikin jarida da na haƙƙin ɗan adam, 'yan jarida ba tare da iyaka ba (RWB) sun amince da Shahriar Kabir a matsayin wanda aka yi wa zalunci, kuma an kara shari'arsa a cikin Barometer na keta' yancin jarida.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Kabir a Gundumar Feni, Chittagong Division, Gabashin Pakistan kuma yanzu a Bangladesh a ranar 20 ga Nuwamba 1950. Ya halarci Makarantar St Gregory. Ya wuce jarrabawar sakandare ta biyu daga Kwalejin Jagannath . Ya kasance dalibi na Sashen Bengali a Jami'ar Dhaka . Shariar Kabir na ɗaya daga cikin fitattun masu fafutuka na Swadhin Bangla Betar Kendra a [[Kolkata]] a lokacin Yakin 'Yanci na Bangladesh . <ref>{{Cite web |date=2014-04-13 |title=লজ্জায় অপমানে মাথা হেঁট হয়ে গেছে |url=https://www.prothomalo.com/opinion/%E0%A6%B2%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%81%E0%A6%9F-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A7%87 |access-date=2024-12-14 |website=Prothomalo |language=bn}}</ref> Ya taimaka wajen rubuta rubutun da waƙoƙi masu ban sha'awa ga mai gwagwarmayar 'yanci a lokacin yakin da aka buga a Swadhin Bangla Betar Kendra . Daga nan ya kasance dalibi na Sashen Bengali na Jami'ar Dhaka . <ref name="social">{{Cite web |date=2002-01-01 |title=Shahriar Kabir in prison |url=http://socialhistory.org/nl/news/shahriar-kabir-prison |access-date=2012-11-20 |publisher=Bangladesh IISH |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306141709/https://socialhistory.org/nl/news/shahriar-kabir-prison |url-status=dead }}</ref> An kashe 'yan uwansa, Zahir Raihan da Shahidullah Kaiser, a yakin.<ref>{{Cite web |date=2012-01-31 |title=Disappearance of an icon |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-220493 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-04-02 |title=A daughter's quest to discover her father |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/daughters-quest-discover-her-father-1384840 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref>
''Kabir ya fara rubuce-rubucensa ga matasa da matasa lokacin da yake dalibi a jami'a. Bayan yakin, ya shiga matsayin ɗan jarida a cikin Daily Bangla da kuma a cikin Weekly Bichitra . Ya kasance ɗaya daga cikin manyan editocin Weekly Bichitra, wanda ya taka muhimmiyar rawa ga azabtar da masu aikata laifukan yaki. Daga 1976 zuwa 1980 ya zama babban sakatare na ƙungiyar <a href="./Bangladesh_Lekhak_Shibir" rel="mw:WikiLink" data-linkid="97" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Bangladesh Lekhak Shibir&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Bangladesh_Lekhak_Shibir_Emblem.svg/120px-Bangladesh_Lekhak_Shibir_Emblem.svg.png&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:80},&quot;description&quot;:&quot;Bangladeshi literary and cultural organisation&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q30687715&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}">Bangladesh Lekhak Shibir</a>''.''r''.<ref>{{Cite web |title=Bangladesh Lekhak Shibir |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Lekhak_Shibir |access-date=2017-04-30 |website=Banglapedia |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ayyuka ==
A watan Janairun shekara ta 1992, ''Kwamitin Ekattorer Ghatak Dalal Nirmul'' (kwamitin tsayayya da masu kisan kai da masu haɗin gwiwa na Yakin 'Yanci na Bangladesh na 71) an kafa shi da mutane 101. Wannan kwamitin ya yi kira ga shari'ar mutanen da suka aikata laifuka a kan bil'adama a cikin Yakin 'Yanci na Bangladesh na 1971 tare da hadin gwiwar Sojojin Pakistan. Kwamitin Ghatak-Dalal Nirmul ya kafa shari'o'i a Dhaka a watan Maris na shekara ta 1992 da aka sani da Gono Adalot (Kotu na mutane) da kuma 'yan da aka yanke musu hukunci' da suka zargi da zama masu aikata laifukan yaki. Jahanara Imam da wasu 24 an tuhume su da cin amana. Wannan zargi, duk da haka, an sauke shi a cikin 1996 bayan mutuwarta ta Babban mai ba da shawara Mohammed Habibur Rahman na gwamnatin Caretaker na wannan lokacin.<ref>{{Cite web |date=2017-04-05 |title=শাহরিয়ার কবির ও মুনতাসির মামুনের তওবা করা উচিত-প্রবাসী ইমাম সমিতির বিবৃতি |url=https://m.dailyinqilab.com/article/73189/শাহরিয়ার-কবির-ও-মুনতাসির-মামুনের-তওবা-করা-উচিত-প্রবাসী-ইমাম-সমিতির-বিবৃতি |access-date=2024-09-17 |website=Daily Inqilab |language=bn}}</ref>
Kabir ya taka muhimmiyar rawa wajen kafa [[Nirmul Committee|Kwamitin Nirmul]] . <ref name=":52">{{Cite web |last= |title=Shahriar Kabir arrested in Dhaka, charges not specified |url=https://bdnews24.com/bangladesh/6b75eb11f091 |access-date=2024-12-14 |website=[[Bdnews24.com]] |language=en}}</ref> Kotun jama'a da Kwamitin Ekattorer Ghatak-Dalal Nirmul ya kafa karkashin jagorancin [[Jahanara Imam]] Gwamnatin Bangladesh ta dauke ta haramtacciya.<ref>{{Cite book|edition=A.}}</ref> Bayan mutuwar Jahanara Imam, ya zama mukaddashin shugaban kwamitin Ghatak Dalal Nirmul a shekarar 1994. <ref name=":52" /> e.<ref name=":5">{{Cite web |last= |title=Shahriar Kabir arrested in Dhaka, charges not specified |url=https://bdnews24.com/bangladesh/6b75eb11f091 |access-date=2024-12-14 |website=[[Bdnews24.com]] |language=en}}</ref>.<ref>{{Cite book|edition=A.}}</ref>.<ref name=":5" />
Kabir ya kasance mai aiki na shekaru da yawa a matsayin ɗan jarida da ke rubutu game da haƙƙin ɗan adam a Bangladesh. An kama shi sau biyu a farkon shekarun 2000 saboda abin da gwamnati ta dauka hare-hare ba bisa ka'ida ba.<ref name="Second arrest">{{Cite web |date=December 2002 |title=Humanist Shahriar Kabir Arrested Again |url=http://www.iheu.org/node/1114 |publisher=International Humanist and Ethical Union}}</ref> An fara kama shi a watan Nuwamba na shekara ta 2001, bayan gwamnatin [[Khaleda Zia]] ta jam'iyyar Bangladesh National Party ta zo mulki. Gwamnati ta zarge shi da tayar da kayar baya da kuma "ƙazantar da hoton gwamnati" saboda yana binciken hare-hare kan 'yan tsiraru na Hindu daga Oktoba zuwa Disamba 2001 kuma ya zargi ministan Bangladesh Jamaat-e-Islami da shiga cikin laifukan yaki a lokacin Yakin 'Yanci na Bangladesh.<ref name="humanist">{{Cite web |title=Humanists International |url=https://humanists.international/ |access-date=2024-12-14 |website=Humanists International |language=en-US}}</ref> A mayar da martani, Amnesty International ta ba shi suna fursuna na lamiri a shekara ta 2001, ta amince da aikinsa na rashin tashin hankali wajen kare haƙƙin 'yan tsiraru. Ma'aikatan jam'iyya sun tsoratar da Hindu da yawa a wannan lokacin a kokarin hana su daga zaben, saboda ba su jefa kuri'a ga jam'iyyun Islama ba.<ref name="humanist" /> Kabir yana rubuce-rubuce da bayanan da wadanda suka tsira suka bayar. Takardun da rikodin hare-haren da aka kai wa 'yan tsiraru Hindu ma'aikatan tsaro sun kwace shi.<ref name=":1">{{Cite web |date=2008-11-14 |title=Shahriar Kabir cleared of sedition case |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-63274 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> A watan Fabrairun shekara ta 2002, an jefa bam a wani liyafar da aka yi masa a Chittagong Press Club, inda ya kashe wani mai kallo.
A watan Disamba na shekara ta 2002, an tsare Kabir tare da masanin tarihi Muntasir Mamun . <ref name=":2">{{Cite web |date=2003-01-06 |title=HC ignored, Shahriar detained again |url=https://www.thedailystar.net/news/hc-ignored-shahriar-detained-again |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> A matsayinsa na shugaban Kwamitin Nirmul, wanda ya kafa a 1992 don yin aiki don gurfanar da wadanda ke da alhakin kisan kare dangi da sauran laifukan yaki a lokacin yakin neman 'yancin Bangladesh a 1971, Kabir ya ci gaba da taka muhimmiyar rawa.<ref name="humanist" /> Masu lura sun ce an yi wa BNP barazana a matsayin babban abokin tarayya na siyasa, Bangladesh Jamaat-e-Islami yana da shugabannin da ake zargi da shiga cikin dakarun sojoji da ke adawa da 'yanci a shekarar 1971, wanda jam'iyyar ta yi adawa da shi.<ref name="humanist" /> Lokacin da Babban Kotun ta yanke hukunci a ranar 4 ga watan Janairun shekara ta 2003 cewa tsare Kabir ba tare da tuhuma ba, <ref name=":2" /> gwamnati ta tsare shi na ƙarin kwanaki 90 a karkashin Dokar Sojoji (Special Powers). <ref name="humanist" /> <ref name=":2" /> Barrister M Amir-ul Islam ya ce, ''"Halin gwamnati a bayyane yake ya sabawa mulkin doka da haƙƙin ɗan adam. Bugu da ƙari, yana watsi da kuma keta umarnin Babban Kotun".'' [1] Daga nan aka sake shi a kan beli a watan Janairun shekara ta 2002.<ref name="humanist"/> An kwantar da shi a asibitin Dhaka bayan an sake shi tare da Muntasir Mamun.<ref>{{Cite web |date=2003-01-13 |title=Shahriar, Muntasir hospitalised |url=https://www.thedailystar.net/news/shahriar-muntasir-hospitalised |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> Ya kasance babban sakatare na Kungiyar Jama'ar Asiya ta Kudu da ke adawa da Fundamentalism da Kwaminisanci . <ref>{{Cite web |date=19 August 2004 |title=Ahmadiyya Complex |url=https://archive.thedailystar.net/2004/08/19/d40819011919.htm |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star}}</ref>
A shekara ta 2006, Kabir ya sadu da tsohon Firayim Minista Sheikh Hasina yana neman a soke yarjejeniyar tsakanin Awami League da Bangladesh Khelafat Majlish yana bayyana yarjejeniyar a matsayin barazana ga dabi'u na duniya.<ref name=":6">{{Cite web |title=Citizens' body asks AL to scrap deal with bigots |url=https://archive.thedailystar.net/2006/12/31/d61231011613.htm |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star}}</ref> Ya kasance tare da Kabir Chowdhury, Ajoy Roy, Ferdousi Priyabhashini, da Sara Zaker . <ref name=":6" /> A watan Nuwamba na shekara ta 2007, Kabir ya yi kira ga kirkirar kotun don shari'ar masu haɗin gwiwa daga Yakin 'Yanci na Bangladesh . <ref>{{Cite web |date=2007-11-05 |title=‘Form special tribunal to try war criminals’ |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-10408 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> A shekara ta 2008, Ma'aikatar Bincike ta Cutar da shi daga tuhumar tayar da kayar baya daga shekara ta 2001.<ref>{{Cite web |date=2008-10-25 |title=Shahriar Kabir cleared of sedition charges |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-60259 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> Alkalin Mohammad Azizul Haque na Kotun Alkalin Dhaka Metropolitan Sessions ya yi watsi da zargin tayar da kayar baya a kansa kamar yadda aka ƙirƙira shi.<ref name=":1"/> Ya kira Bangladesh Jamaat-e-Islami "mafi girman abokin gaba na Islama" saboda rawar da ya taka a yakin 'yancin Bangladesh.<ref>{{Cite web |date=2009-01-20 |title=Jamaat biggest enemy of Islam: Shahriar Kabir |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-72130 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> A watan Oktoba na shekara ta 2008, ya yi kira ga gwamnati da ta sake shigar da siffofi da aka cire daga gaban Filin jirgin saman Zia na kasa da kasa biyo bayan bukatun Musulmai.<ref>{{Cite web |date=2008-10-17 |title=Reinstallation of sculptures demanded |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-59105 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> A shekara ta 2010, Babban Kotun ya fara sauraron karar da shi da Muntasir Mamun suka gabatar da ita da ke kalubalantar halattaccen tsare su a shekara ta 2002.<ref>{{Cite web |date=2010-10-06 |title=HC starts hearing |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-157318 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> Ya kasance mai shirya taron Kotun Antorjatik Aporadh Dhaka Sohayak Moncho . <ref>{{Cite web |date=2010-07-08 |title=Nirmul Committe for well-equipped war crime tribunal |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-145845 |access-date=2024-12-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref>
; Littattafai
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
==Manazarta==
t86docdbl2pcvdoqibwdprr0ptwopvy
Rotimi Salami
0
114444
973442
971350
2026-10-29T20:54:57Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1361382271|Rotimi Salami]]"
973442
wikitext
text/x-wiki
Ya fara yin wasan kwaikwayo a shekara ta 2007 inda ya fito a fim dinsa na farko, Unknown Revenge, kuma daga baya ya shiga cikin jerin shirye-shiryen talabijin.Fim dinsa na farko a matsayin darektan jerin shirye-shiryen talabijin ne da ake kira Kuti's career Palace . [1]
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Shi ɗan asalin [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]] ne kuma ya kammala karatun zamantakewa daga Jami'ar Jihar Legos .Har ila yau, yana da takardar shaidar difloma daga Kwalejin Fim ta New York .
Ya fito a cikin jerin daban-daban kamar [[Tinsel (TV series)|Tinsel]], Superstory, Silent Night, About to Wed, Dear Mother, Kuti's Career Palace, Emerald, Alan Poza, Bella's Place, Leave My Boyfriend, 11th Hour, Papa Ajasco da Crack in the Wall; da kuma fina-finai daban-daban:
* [[Omoye]] (2017) a matsayin Femi
* Shadow Parties (2021) a matsayin Akinola
* [[Just Not Married|Ba a Yi Aure Ba]] (2016) a matsayin Lati
* Mirage (2019)
* Saki Ba a Ba da izini ba (2018) a matsayin Joe
* [[Fate of Alakada|Makomar Alakada]] (2020) a matsayin Lucky Accessbet
* Magadan da ya ɓace (2018)
* Jaridar wata Mace 'yar Najeriya mai banƙyama (2017) a matsayin Chibuzor
* Fiye da Wasiƙu Hudu (2020)
* Rashin Lokaci (2017)
* Sarauniyar Afirka (2018)
* Ba a Rarraba ba (2018)
* [[Lugard (fim)|Lugard]] (2021) a matsayin Usman
* Zuciya mai guguwa (2017)
* [[The Miracle Centre|''Cibiyar Mu'ujiza'']] (2021)
* Rashin Ruwa (2017)
* A hankali (2017) a matsayin Udi
* Rashin amincewa (2016)
* Maƙiya a Cikin (1994)
* Dare Kafin (2015)
* Hey You (2022) a matsayin Lanre
* Oko Rere (2023) a matsayin Alex
* Rush (2023) a matsayin Banji
* Open Marriage (2024) a matsayin Adeyanju
* Hanyar Hanyar (2024) a matsayin Gbenga's Squad
* Soja da ba a sani ba (2024) a matsayin Galala
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
mwqa995j96q4bc6r9cj11my58wg8me3
973443
973442
2026-10-29T20:55:37Z
Yakubu manya
45962
973443
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ya fara yin wasan kwaikwayo a shekara ta 2007 inda ya fito a fim dinsa na farko, Unknown Revenge, kuma daga baya ya shiga cikin jerin shirye-shiryen talabijin.Fim dinsa na farko a matsayin darektan jerin shirye-shiryen talabijin ne da ake kira Kuti's career Palace . [1]
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Shi ɗan asalin [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]] ne kuma ya kammala karatun zamantakewa daga Jami'ar Jihar Legos .Har ila yau, yana da takardar shaidar difloma daga Kwalejin Fim ta New York .
Ya fito a cikin jerin daban-daban kamar [[Tinsel (TV series)|Tinsel]], Superstory, Silent Night, About to Wed, Dear Mother, Kuti's Career Palace, Emerald, Alan Poza, Bella's Place, Leave My Boyfriend, 11th Hour, Papa Ajasco da Crack in the Wall; da kuma fina-finai daban-daban:
* [[Omoye]] (2017) a matsayin Femi
* Shadow Parties (2021) a matsayin Akinola
* [[Just Not Married|Ba a Yi Aure Ba]] (2016) a matsayin Lati
* Mirage (2019)
* Saki Ba a Ba da izini ba (2018) a matsayin Joe
* [[Fate of Alakada|Makomar Alakada]] (2020) a matsayin Lucky Accessbet
* Magadan da ya ɓace (2018)
* Jaridar wata Mace 'yar Najeriya mai banƙyama (2017) a matsayin Chibuzor
* Fiye da Wasiƙu Hudu (2020)
* Rashin Lokaci (2017)
* Sarauniyar Afirka (2018)
* Ba a Rarraba ba (2018)
* [[Lugard (fim)|Lugard]] (2021) a matsayin Usman
* Zuciya mai guguwa (2017)
* [[The Miracle Centre|''Cibiyar Mu'ujiza'']] (2021)
* Rashin Ruwa (2017)
* A hankali (2017) a matsayin Udi
* Rashin amincewa (2016)
* Maƙiya a Cikin (1994)
* Dare Kafin (2015)
* Hey You (2022) a matsayin Lanre
* Oko Rere (2023) a matsayin Alex
* Rush (2023) a matsayin Banji
* Open Marriage (2024) a matsayin Adeyanju
* Hanyar Hanyar (2024) a matsayin Gbenga's Squad
* Soja da ba a sani ba (2024) a matsayin Galala
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
5twpl9hy5y1wkccr83sq9pyjqxhhd6u
Kayan doki
0
114640
973315
973232
2026-10-29T12:14:19Z
Baby juuu
38856
/* Magana */
973315
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Kayan doki wani firam ne mai ɗaukuwa, yawanci da itace, <ref> "A Comprehensive Guide to Clothes Horse"</ref> ƙarfe, ko robobi, wanda ake rataye rigar win an waketa don bushewa ta hanyar ƙafe.,kayan kwalliyar dokin sun kasance kayan da hausawa me anfani dasu don Yi bikin al'adu irin su kilisa da sauransu
== Magana==
==Amfani da madadin==
Kayan dokikayan wanki ne mai arha, ƙarancin fasaha, sabanin kayan injin in wankir bul wanda ke buƙatar wutar lantarki ko iskar gas don aiki, ko layin tufafi ko Hills Hoist, wanda ke buƙatar isasshen sarari, iska, da yanayi mai kyau. A baya, ] sun kuma zama madadin isar da akwatunan iska. A lokacin sanyi, lokacin sanyi da kuma rashin dumamar gagan jikin ts, tufafin dokin da aka sanya a gefen wuta ko kewayon kicin yana ba da wurin dumin tufafi kafin saka shi. Al'adar isar da iska, wanda sau ɗaya ya zama ruwan dare a Biritaniya da Wasu ƙasashen hausa (misali, a yaƙin da ake yi da damshi da ƙura), ya zama ƙasa da ƙasa akai-akai tare da zuwan dumama na tsakiya da na'urorin bushewar tufafi masu araha<ref>""Airing" clothes - necessary or just extra work? | Mumsnet"</ref>
==Kalmomi==
Sauran sunaye na wannan na'ura sun haɗa da rumbun tufafi, doki mai bushewa, budurwar tufafi, busarwa, almakashi, tsayawar bushewa, ko iska.
Winter-dyke <ref>"Scot's Word of the Week - Archive page 1"</ref> <ref>"DYKE, DIKE, n. and v."</ref> kalma ce ta Scots don dokin tufafi da ake amfani da shi don busar da tufafi a cikin gida. Kalmar 'dyke' tana nufin bango ko shingen da aka yi ba tare da turmi ba; An yi amfani da ganuwar irin wannan lokaci-lokaci don rataye wanki a cikin watanni na rani.
==Nau'ukan==
Akwai dawakai iri-iri iri-iri, waɗanda suka haɗa da manya, waɗanda ke waje, ƙanana, akwatunan ɗorawa, da tarkacen bushewa masu hawa bango. Dokin tufafi yana kama da amfani kuma yana aiki zuwa layin tufafi kuma yana aiki a matsayin madadin na'urar bushewa mai ƙarfi. Akwai madadin lantarki, wanda aka fi sani da zafafan iskan tufafi.
Za a iya saukar da iska mai iska ta sama ta hanyar injin ɗin sa zuwa tsayin da ya dace don loda wanki mai jika, sannan a ɗaga shi daga hanyar zuwa tsayin rufi yayin da tufafin ya bushe.
==Tsarin wankewa==
==Amfani da siffar==
Ana iya amfani da kalmar tufafin doki 'dokin tufafi' don bayyana mutane masu sha'awar tufafi kuma koyaushe suna fitowa cikin jama'a sanye da sabbin salo. Daga 1850, kalmar tana nufin wani namiji fop ko quaintrelle mace, mutumin da babban aikinsa shi ne, ko kuma ya bayyana, don sawa ko nuna tufafi.<ref> Oxford English Dictionary, 2nd ed., documents use of "clothes horse" in 1807, and "human clothes horse" in 1850</ref> cikin wannan mahallin, kalmar ta yi kama da "farantin zamani", wanda asalinsa yana magana ne ga hoton lithograph na tufafin gaye a cikin littafi ko mujallu.
Hakanan ana iya amfani da kalmar dokin tufafi 'dokin tufafi' don siffanta mutanen da aka yi aiki da farko don nuna tufafi.<ref>Oxford English Dictionary, 2nd ed., documents use of "clothes horse" in 1807, and "human clothes horse" in 1850</ref> Ana amfani da kalmar sau da yawa a fili, alal misali, don nuna cewa an jefa ɗan wasan kwaikwayo ko ƴan wasan kwaikwayo a wani matsayi da farko don nuna tufafi maimakon don iya wasan kwaikwayo.
==Manazarta==
1tk72doncklamy2lir1i0t3qe26s4pa
Kayan kwalliya
0
114933
973457
835810
2026-10-29T21:22:26Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1377981423|Varenets]]"
973457
wikitext
text/x-wiki
Varenets (Russian: варенец, lit. <nowiki>''</nowiki>), wani lokacin ana kiransa '''''stewler''''' ko simmeler, samfurin madara ne wanda ya shahara a [[Rasha]]..<ref name="Goldstein2">{{cite book|last1=Goldstein|first1=Darra|title=A taste of Russia : a cookbook of Russian hospitality|date=1999|publisher=Russian Life Books|location=Montpelier, VT|isbn=9781880100424|edition=2nd|url=https://archive.org/details/tasteofrussia00darr|url-access=registration|quote=varenets.}}</ref><ref name="Molkhovets2">{{cite book|last1=translated|last2=introduced|last3=Toomre|first3=annotated by Joyce|title=Classic Russian cooking : Elena Molokhovets' A gift to young housewives|date=1998|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21210-8|edition=1st pbk.|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets}}</ref> Kamar yadda aka yi da ryazhenka, ana yin sa ne ta hanyar ƙara cream mai zaki (''Smetana'') zuwa madara da aka dafa..<ref name="Molkhovets3">{{cite book|last1=translated|last2=introduced|last3=Toomre|first3=annotated by Joyce|title=Classic Russian cooking : Elena Molokhovets' A gift to young housewives|date=1998|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21210-8|edition=1st pbk.|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets}}</ref><ref name="Molkhovets" />
== Fitarwa ==
Varenets abin sha ne mai laushi tare da dandano mai laushi da launi mai laushi.An samar da Varenets ta al'ada ta hanyar yin burodi a cikin tanda na Rasha da kuma fermenting shi da cream mai zaki.<ref name="Molokhovets2">{{cite book|last=Molokhovets|first=Elena|translator-last=Toomre|translator-first=Joyce Stetson|title=Classic Russian Cooking: Elena Molokhovets' ''A Gift to Young Housewives''|year=1998|orig-year=1861|publisher=Indiana University Press|page=369|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets|isbn=9780253212108}}</ref>
Varenets na al'adu((((((((((((((Commercially available cultured ''varenets'' is milk that has been [[:en:Pasteurized|pasteurized]] and [[:en:Homogenization_(chemistry)|homogenized]] (with 0.5% to 8.9% fat), and then [[:en:Inoculation|inoculated]] with a culture of ''[[:en:Streptococcus_thermophilus|Streptococcus thermophilus]]'' to simulate the naturally occurring bacteria in the old-fashioned product.<ref name="GOST_Varenets4">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=175734 ГОСТ Р 53508-2009]. Варенец. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 53508-2009. ''Varenets. Specifications''; in Russian)</ref>))))))))))) da ake samu a kasuwa shine madara da aka yi amfani da ita kuma an yi amfani da shi (tare da 0.5% zuwa 8.9% mai), sannan aka yi amfani dashi da al'adun ''Streptococcus thermophilus'' don kwaikwayon kwayoyin halitta da ke faruwa a cikin tsohuwar samfurin.<ref name="GOST_Varenets3">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=175734 ГОСТ Р 53508-2009]. Варенец. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 53508-2009. ''Varenets. Specifications''; in Russian)</ref><ref name="GOST_Ryazhenka2">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=181080 ГОСТ 31455-2012]. Ряженка. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 31455-2012. ''Ryazhenka. Specifications''; in Russian)</ref>
== Irin waɗannan kayayyakin madara ==
''Ryazhenka'' ita ce kalmar Rasha don irin wannan samfurin madara mai yisti.Duk da yake wasu ƙamus suna bi da waɗannan kalmomi guda biyu a matsayin ma'ana,<ref>{{cite encyclopedia|author1=С. И. Ожегов|author2=Н. Ю. Шведова|title=Ряженка|encyclopedia=Толковый словарь русского языка|publisher=Российская академия наук. Институт русского языка им. В. В. Виноградова|location=Москва|date=1999|isbn=5-89285-003-X|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/ogegova/211378}} [{{cite encyclopedia|author1=Sergey Ozhegov|author-link=Sergey Ozhegov|author2=Natalia Shvedova|title=Ryazhenka|encyclopedia=[[Dictionary of the Russian Language (Ozhegov)|Dictionary of the Russian Language]]|date=1999|location=Moscow|publisher=V. V. Vinogradov Russian Language Institute of the Russian Academy of Sciences|language=Russian}}]</ref> ma'aunin masana'antu GOST ya bambanta tsakanin samfuran biyu, yana ƙayyade hanyoyin samarwa daban-daban.<ref name="GOST_Varenets2">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=175734 ГОСТ Р 53508-2009]. Варенец. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 53508-2009. ''Varenets. Specifications''; in Russian)</ref>
Hakanan makamancin haka sune qatiq da Kaymak, waɗanda aka saba samu a ƙasashen Turkic<ref name="ST2">{{cite book|author1=А. Сальникова|author2=А. Толиверова|title=Поваренная книга для молодых хозяек|date=1880}} [{{cite book|author1=A. Salnikova|author2=A. Toliverova|title=A Cookbook for Young Housewives|date=1880|language=Russian}}] Reprinted in {{cite book|title=Пасхальный домашний стол. Блюда к Великому посту и Пасхе|publisher=Litres|date=2015|isbn=9785457836976|page=105|url=https://books.google.com/books?id=UbkRCgAAQBAJ&q=ряженка&pg=PA105}}</ref> Ya kamata a dumama madara zuwa zafin jiki mai girma kafin fermentation.Wannan shine babban kamanceceniya na {{Lang|ru|ryazhenka}}, {{Lang|ru|varenets}}, {{Lang|crh|qatiq}}, da {{Lang|tr|kaymak}} wanda ya bambanta shi daga sauran samfuran yogurt, kodayake kaymak da qatiq sun fi dacewa. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=February 2025}}
== Dubi kuma ==
* Jerin kayayyakin madara
* Jerin abincin Rasha
* Jerin kayan abinci da abin sha na yogurt
== Bayanan da aka ambata ==
ceka68poklsrdvi1if80uq2sdgq8wnm
973477
973457
2026-10-29T21:26:02Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
973477
wikitext
text/x-wiki
Varenets (Russian: варенец, lit. <nowiki>''</nowiki>), wani lokacin ana kiransa '''''stewler''''' ko simmeler, samfurin madara ne wanda ya shahara a [[Rasha]]..<ref name="Goldstein2">{{cite book|last1=Goldstein|first1=Darra|title=A taste of Russia : a cookbook of Russian hospitality|date=1999|publisher=Russian Life Books|location=Montpelier, VT|isbn=9781880100424|edition=2nd|url=https://archive.org/details/tasteofrussia00darr|url-access=registration|quote=varenets.}}</ref><ref name="Molkhovets2">{{cite book|last1=translated|last2=introduced|last3=Toomre|first3=annotated by Joyce|title=Classic Russian cooking : Elena Molokhovets' A gift to young housewives|date=1998|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21210-8|edition=1st pbk.|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets}}</ref> Kamar yadda aka yi da ryazhenka, ana yin sa ne ta hanyar ƙara cream mai zaki (''Smetana'') zuwa madara da aka dafa..<ref name="Molkhovets3">{{cite book|last1=translated|last2=introduced|last3=Toomre|first3=annotated by Joyce|title=Classic Russian cooking : Elena Molokhovets' A gift to young housewives|date=1998|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21210-8|edition=1st pbk.|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets}}</ref><ref name="Molkhovets" />
== Fitarwa ==
Varenets abin sha ne mai laushi tare da dandano mai laushi da launi mai laushi.An samar da Varenets ta al'ada ta hanyar yin burodi a cikin tanda na Rasha da kuma fermenting shi da cream mai zaki.<ref name="Molokhovets2">{{cite book|last=Molokhovets|first=Elena|translator-last=Toomre|translator-first=Joyce Stetson|title=Classic Russian Cooking: Elena Molokhovets' ''A Gift to Young Housewives''|year=1998|orig-year=1861|publisher=Indiana University Press|page=369|url=https://books.google.com/books?id=ttlCGJxfLRUC&q=varenets|isbn=9780253212108}}</ref>
Varenets na al'adu da ake samu a kasuwa shine madara da aka yi amfani da ita kuma an yi amfani da shi (tare da 0.5% zuwa 8.9% mai), sannan aka yi amfani dashi da al'adun ''Streptococcus thermophilus'' don kwaikwayon kwayoyin halitta da ke faruwa a cikin tsohuwar samfurin.<ref name="GOST_Varenets3">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=175734 ГОСТ Р 53508-2009]. Варенец. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 53508-2009. ''Varenets. Specifications''; in Russian)</ref><ref name="GOST_Ryazhenka2">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=181080 ГОСТ 31455-2012]. Ряженка. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 31455-2012. ''Ryazhenka. Specifications''; in Russian)</ref>
== Irin waɗannan kayayyakin madara ==
''Ryazhenka'' ita ce kalmar Rasha don irin wannan samfurin madara mai yisti.Duk da yake wasu ƙamus suna bi da waɗannan kalmomi guda biyu a matsayin ma'ana,<ref>{{cite encyclopedia|author1=С. И. Ожегов|author2=Н. Ю. Шведова|title=Ряженка|encyclopedia=Толковый словарь русского языка|publisher=Российская академия наук. Институт русского языка им. В. В. Виноградова|location=Москва|date=1999|isbn=5-89285-003-X|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/ogegova/211378}} [{{cite encyclopedia|author1=Sergey Ozhegov|author-link=Sergey Ozhegov|author2=Natalia Shvedova|title=Ryazhenka|encyclopedia=[[Dictionary of the Russian Language (Ozhegov)|Dictionary of the Russian Language]]|date=1999|location=Moscow|publisher=V. V. Vinogradov Russian Language Institute of the Russian Academy of Sciences|language=Russian}}]</ref> ma'aunin masana'antu GOST ya bambanta tsakanin samfuran biyu, yana ƙayyade hanyoyin samarwa daban-daban.<ref name="GOST_Varenets2">[http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=175734 ГОСТ Р 53508-2009]. Варенец. Технические условия (International State Standard [[GOST]] 53508-2009. ''Varenets. Specifications''; in Russian)</ref>
Hakanan makamancin haka sune qatiq da Kaymak, waɗanda aka saba samu a ƙasashen Turkic<ref name="ST2">{{cite book|author1=А. Сальникова|author2=А. Толиверова|title=Поваренная книга для молодых хозяек|date=1880}} [{{cite book|author1=A. Salnikova|author2=A. Toliverova|title=A Cookbook for Young Housewives|date=1880|language=Russian}}] Reprinted in {{cite book|title=Пасхальный домашний стол. Блюда к Великому посту и Пасхе|publisher=Litres|date=2015|isbn=9785457836976|page=105|url=https://books.google.com/books?id=UbkRCgAAQBAJ&q=ряженка&pg=PA105}}</ref> Ya kamata a dumama madara zuwa zafin jiki mai girma kafin fermentation.Wannan shine babban kamanceceniya na {{Lang|ru|ryazhenka}}, {{Lang|ru|varenets}}, {{Lang|crh|qatiq}}, da {{Lang|tr|kaymak}} wanda ya bambanta shi daga sauran samfuran yogurt, kodayake kaymak da qatiq sun fi dacewa. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=February 2025}}
== Dubi kuma ==
* Jerin kayayyakin madara
* Jerin abincin Rasha
* Jerin kayan abinci da abin sha na yogurt
== Bayanan da aka ambata ==
ns64umqkdhujbgb8do6fdypkcnas5f7
The Legend of the Lost Keys
0
116474
973690
972290
2026-10-30T11:21:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973690
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
The Legend of the Lost Keys jerin shirye-shiryen [[talabijin]] ne na yara wanda wani yanki ne na ɓangaren shirin talabijin na ilimi na BBC mai suna Look and Read. Wannan jerin an haska su ne a BBC Two daga 12 ga Janairu zuwa 23 ga Maris 1998.
==Shiri==
A lokacin hutu, tagwaye, Mark da Lisa, sun gano cewa Bappa George shine majiɓincin wani tsohon akwati, wanda shine ƙofar mashigar duniyar Heritron. Lokacin da masana kimiyya suka sace akwatin, George ya damu da cewa mugayen jagororin Heritron suna ƙoƙarin kutsawa zuwa duniya kuma ya rage ga tagwayen su taimaka wajen dawo da akwatin.
==Yan wasa==
{| class="wikitable" border="1"
|-
! Jarumi || Character
|-
| [[Andrew Sachs]]
| George Gardener
|-
| Jonathan Kitchens
| Mark Astor
|-
| Abigail Ansell
| Lisa Astor
|-
| [[Sabra Williams]]
| Erica Turner
|-
| [[Richard Morant]]
| Sir Derek Janus
|-
| [[David Gant]]
| Professor Humphrey Waters
|-
| Tatiana Strauss
| Dr Stephanie Burns
|-
| Nicola Arumugan
| Ariana
|-
| [[Sonia Graham]]
| Anna
|-
| Sita Ramamurphy
| The Taker
|-
| [[Stafford Gordon]]
| The Catcher
|}
==Fita==
==Manazarta==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
*[https://web.archive.org/web/20240221180813/https://www.broadcastforschools.co.uk/site/Look_and_Read/The_Legend_of_the_Lost_Keys ''The Legend of the Lost Keys''] a Watsa shirye-shirye don Makarantu
{{DEFAULTSORT:Legend of the Lost Keys, The}}
g1aallmvbzuzpr4qvyufqcnb6rp1m3a
Sam a tsibirin Boffs
0
116563
973398
728347
2026-10-29T17:52:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973398
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sam on Boffs' Island''' jerin shirye-shiryen talabijin ne na ilimi na Burtaniya, wanda [[BBC]] ta yi, kuma an yi niyyar bunkasa ƙwarewar karatu na yara masu shekaru 6 zuwa 8.<ref>{{Cite web |last=Cream |first=T. V. |date=2009-05-20 |title=Sam on Boff's Island – TV Cream |url=http://www.tvcream.co.uk/telly/tv-a-z/n-z/s-is-for/sam-on-boffs-island/ |access-date=2024-08-23 |language=en-GB |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823082229/http://www.tvcream.co.uk/telly/tv-a-z/n-z/s-is-for/sam-on-boffs-island/ |url-status=dead }}</ref>
An fara watsa shirye-shirye a shekarar 1972 a matsayin wani ɓangare na ''Kalmomi da Hotuna'', yana daya daga cikin bayyanar talabijin na farko na Tony Robinson.<ref>{{Cite web |title=Words and Pictures: Sam on Boffs' Island |url=https://www.broadcastforschools.co.uk/site/Words_and_Pictures/Sam_on_Boffs'_Island |access-date=2024-08-23 |website=Broadcast for Schools.co.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823082229/https://www.broadcastforschools.co.uk/site/Words_and_Pictures/Sam_on_Boffs%27_Island |archive-date=2024-08-23 |url-status=dead}}</ref>
== Makirci ==
Robinson ya taka rawar Sam, wanda aka kai shi tsibirin Boffs lokacin da yake cin hatsi da safe. Kowane labari ya ƙunshi ɓangaren 'rayuwa ta ainihi' wanda aka tsara don ƙarfafa yara ƙanana su karanta ta hanyar ba da labari. Sauran sassan sun kasance masu rai.
== Halin da ake kira ==
Haruffa na Boff 'yan wasa ne, waɗanda masu wasan kwaikwayo da yawa suka nuna ciki har da Charles Collingwood. Miriam Margolyes (daga baya ta zama tare da Robinson a Blackadder) ta buga mahaifiyar Sam. Boffs sun kasance masu motsa jiki sai dai lokacin da suka bayyana a lokaci guda tare da Robinson, a lokuta an yi musu aiki da hannu. na Boff 'yan wasa ne, waɗanda masu wasan kwaikwayo da yawa suka nuna ciki har da Charles Collingwood. Miriam Margolyes (daga baya ta zama tare da Robinson a Blackadder) ta buga mahaifiyar Sam. Boffs sun kasance masu motsa jiki sai dai lokacin da suka bayyana a lokaci guda tare da Robinson, a lokuta an yi musu aiki da hannu.
== Production ==
Marubucin rubutun don jerin shine marubucin yara Michael Rosen . Smallfilms, kamfanin samar da Oliver Postgate da Peter Firmin, sun samar da wasu jerin bidiyo.
== Saki ==
A cikin duka, an yi aukuwa 20, kuma an sake maimaita jerin a cikin shekarun 1970 a matsayin wani ɓangare na sabis na makarantun BBC. Har ila yau, jerin ne da suka hada Smallfilms tare da Sandra Kerr da John Faulkner (godiya ga aikin Michael Rosen tare da Kerr da Faulknet a cikin Ewan MacColl's Critics' Group). Postgate, Firmin, Kerr da Faulkner sun ci gaba da yin ''Bagpuss'' tare.
== Manazarta ==
h515njjg4t0hbq9bs8b8a52mpxi2qx5
Ross Garnaut
0
118392
973356
899029
2026-10-29T13:31:57Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973356
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ross Gregory Garnaut''' AC (an haife shi a ranar 28 ga watan Yulin shekara ta 1946, [[Perth]] <ref>{{Cite web |title=Professor Garnaut's CV |url=http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/RossGarnautCVSummary/$File/Ross%20Garnaut%20CV%20Summary.pdf |access-date=2008-03-08 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516172215/http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/RossGarnautCVSummary/$File/Ross%20Garnaut%20CV%20Summary.pdf |url-status=dead }}</ref>) masanin tattalin arziki ne na Australiya, a halin yanzu yana aiki a matsayin mataimakin shugaban majalisa kuma farfesa a fannin tattalin arziki a Jami'ar [[Melbourne]] . <ref>{{Cite web |title=Ross Garnaut to take post at Melbourne : News : The University of Melbourne |url=http://voice.unimelb.edu.au/news/5089/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930193354/http://voice.unimelb.edu.au/news/5089/ |archive-date=30 September 2009 |access-date=20 April 2009}}</ref> Shi ne marubucin wallafe-wallafen ilimi da yawa game da tattalin arzikin kasa da kasa, kudaden jama'a da ci gaban tattalin arziki, musamman dangane da Gabashin Asiya da Kudu maso Yammacin Pacific.
A cikin aikinsa Garnaut ya yi aiki a matsayin babban mai ba da shawara kan tattalin arziki ga Firayim Minista Bob Hawke (1983-1985), jakadan Australia a [[Sin|China]] (1985-1988), shugaban Babban Bankin Masana'antu na Australia (1989-1994), shugaban Bankwest (1988-1995), shugaban sashen a Ma'aikatar Kudi ta [[Sabuwar Gini Papuwa|Papua New Guinea]] (1975-1976) da kuma shugaban Lihir Gold (1995-2010).
A ranar 30 ga Afrilu 2007 gwamnatocin jihohi da yankuna na Ostiraliya, bisa ga bukatar [[Kevin Rudd]], shugaban jam'iyyar Labor Party ta Australiya kuma Shugaban Jam'iyyar adawa, ya nada Garnaut don bincika tasirin [[Canjin yanayi]] a kan tattalin arzikin Australiya da kuma ba da shawarwarin manufofi masu dacewa. An kammala Garnaut Climate Change Review a ranar 30 ga Satumba 2008, tare da sake sabuntawa a ranar 31 ga Mayu 2011. <ref name="garnautreview.org.au2">{{Cite web |date=31 May 2011 |title=Launch of final report, National Press Club, Canberra |url=http://www.garnautreview.org.au/update-2011/events-speeches/transcript-final-report-launch.pdf |access-date=26 June 2011 |website=Garnaut Climate Change Review Update 2011 |archive-date=22 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822234923/http://www.garnautreview.org.au/update-2011/events-speeches/transcript-final-report-launch.pdf |url-status=dead }}</ref> Garnaut ya kammala matsayinsa na mai ba da shawara kan sauyin yanayi ga Gwamnatin Australiya a ranar 30 ga Yuni 2011.
== Ayyuka ==
Garnaut ya halarci Makarantar zamani ta Perth sannan kuma Jami'ar Kasa ta Australia . Ya sami digiri na farko a fannin fasaha a shekarar 1967 da kuma PhD a shekarar 1972 a matsayin dalibi na Peter Drysdale .
Ya kasance Farfesa a fannin tattalin arziki a Jami'ar Kasa ta Australia (1989-2008), Shugaban Sashen Tattalin Arziki a ANU (1989-1998) da kuma Darakta na Makarantar Tattalin Ruwa da Gudanarwa ta Asiya ta ANU. A shekara ta 2008 an nada shi Mataimakin Shugaban kasa da kuma Farfesa a Kwalejin Tattalin Arziki da Kasuwanci ta Jami'ar Melbourne.
Garnaut ya kasance Mataimakin Sakatare na farko (Shugaba na Sashen Janar na Kudi da Manufofin Tattalin Arziki) a Ma'aikatar Kudi ta [[Sabuwar Gini Papuwa|Papua New Guinea]] a cikin shekarun da suka shafi 'yancin kai na kasar a 1975.
Garnaut ya yi aiki a matsayin Babban Mai ba da shawara kan Tattalin Arziki ga Firayim Minista Bob Hawke daga 1983 zuwa 1985. A wannan lokacin gwamnati ta gudanar da manyan sauye-sauye na tattalin arziki da suka hada da kwantar da dala ta Australiya da gabatar da Medicare.
Ya yi aiki a matsayin Jakadan Australiya a kasar Sin daga 1985 zuwa 1988. Shi ne marubucin rahoton shekarar 1989 Australia da Arewa maso gabashin Asiya . <ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Damien |date=2014-12-30 |title=Cabinet papers 1988-89: Australia looks to Asia with Garnaut report |url=https://www.smh.com.au/politics/federal/cabinet-papers-198889-australia-looks-to-asia-with-garnaut-report-20141218-129vs1.html |access-date=2025-03-31 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hartcher |first=Peter |date=2009-12-14 |title=Garnaut, the scalpel-sharp seer, still looks to China |url=https://www.smh.com.au/politics/federal/garnaut-the-scalpelsharp-seer-still-looks-to-china-20091214-ks6j.html |access-date=2025-03-31 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> Ya kasance Mataimakin Shugaban kuma memba na Majalisar Ostiraliya da Sin daga 1990 zuwa 1994 kuma memba na Kwamitin Ba da Shawara ga Ministan Harkokin Waje na Ostiraliya daga 1997 zuwa 2002.
Garnaut ya kasance shugaban Bankwest daga 1988 zuwa 1995 kuma shugaban Babban Bankin Masana'antu na Ostiraliya daga 1989 zuwa 1994, lokacin da Rabobank ya sayi shi. Ya kasance shugaban Lihir Gold daga 1995 har zuwa hadewar kamfanin da Newcrest a cikin 2010 .
Garnaut shi ne shugaban farko na Shirin Ci Gaban Ci Gaban Papua New Guinea, yana aiki daga 2002 zuwa 2012, amma ya yi murabus bayan gwamnatin Firayim Minista Peter O'Neill ta hana shi shiga Papua New Guinea saboda takaddama da BHP Billiton. Ya kuma yi murabus a matsayin shugaban Ok Tedi Mining saboda wannan haramcin.
Ya kasance amintacce na Cibiyar Nazarin Manufofin Abinci ta Duniya daga 2003 zuwa 2010, gami da zama shugaban daga 2006 zuwa 2010. <ref name="ifpri.org">{{Cite web |date=13 August 2019 |title=Weatherin the perfect storm: Addressing the Agriculture, Energy, Water, Climate Change Nexus |url=https://www.crawfordfund.org/events/2019-conference/speakers/professor-ross-garnaut-ac/ |access-date=4 December 2022 |publisher=The Crawford Fund}}</ref>
== Gudummawa ==
=== Garnaut Canjin Yanayi ===
Tsohon Firayim Minista na [[Asturaliya|Ostiraliya]], Kevin Rudd, <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/GarnautClimateChangeReview-DraftReport-Ch1andPrelim/$File/Garnaut%20Climate%20Change%20Review%20-%20Draft%20Report%20-%20Ch%201%20and%20Prelim.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080721015616/http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/GarnautClimateChangeReview-DraftReport-Ch1andPrelim/%24File/Garnaut%20Climate%20Change%20Review%20-%20Draft%20Report%20-%20Ch%201%20and%20Prelim.pdf |archive-date=21 July 2008 |access-date=2015-05-01}}</ref> da kuma gwamnatocin jihohin Ostiraliya a ranar 30 ga Afrilu 2007. Bayan zabensa a ranar 24 ga Nuwamba 2007 Rudd, ya tabbatar da shiga Gwamnatin Commonwealth a cikin bita.
An saki rahoton karshe a ranar 30 ga Satumba 2008 <ref>{{Cite web |title=Garnaut report homepage |url=http://www.garnautreport.org.au/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921082440/http://www.garnautreport.org.au/ |archive-date=21 September 2008 |access-date=1 October 2008}}</ref> kuma ya ba da shawarar cewa Ostiraliya ya kamata ta nuna a farkon ranar da ta shirya don taka cikakken, daidai da wani bangare a cikin ingantaccen yarjejeniyar duniya wanda 'ya kara' zuwa ko dai 450 ko 550 yanayin maida hankali ga hayaki, ko kuma zuwa daidai tsakanin.
Cikakken ɓangaren Ostiraliya na 2020 a cikin yanayin 450 zai zama raguwar kashi 25 cikin ɗari a cikin haƙƙin fitarwa daga matakan 2000. A shekara ta 2050, raguwa zai zama kashi 90 cikin dari daga matakan 2000 (kashi 95 cikin dari ga kowane mutum). Cikakken ɓangaren Ostiraliya na 2020 a cikin yanayin 550 zai zama raguwar haƙƙin kashi 10 cikin ɗari daga matakan 2000. A shekara ta 2050, raguwa zai zama kashi 80 cikin dari daga matakan 2000 ko kashi 90 cikin dari na kowane mutum. Idan babu cikakkiyar yarjejeniya ta duniya a Copenhagen a cikin 2009, Ostiraliya, a cikin yarjejeniya tsakanin kasashe masu tasowa kawai, ya kamata ta himmatu ga rage hayakin ta da kashi 5 cikin dari (25 cikin dari ga kowane mutum) daga matakan 2000 zuwa 2020, ko kashi 13 cikin dari daga lokacin bin Kyoto na 2008-2012.<ref>{{Cite web |date=9 May 2019 |title=Synopsis of key points |url=http://www.garnautreview.org.au/synopsis.htm |access-date=4 December 2022 |website=Garnaut Climate Change Review |publisher= |via=Trove, [[National Library of Australia]] |archive-date=15 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715044044/http://www.garnautreview.org.au/synopsis.htm |url-status=dead }}</ref>
Shawarwarin rahoton dangane da manufofi, ban da Shirin Rage gurɓataccen Carbon wanda ya haɗa da gandun daji da aikin gona, ya kasance yana da matukar sa ran cewa kamawa da adana carbon da sauran fasahar rage gurɓatawar kwal za su kasance a cikin shekaru ashirin masu zuwa.
Kamfanin Kasuwanci da Masana'antu na Australiya ya soki rahoton saboda tasirin tattalin arziki da rage hayakin gas zai samu.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.acci.asn.au/text_files/media_releases/2008/101-08.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023221323/http://www.acci.asn.au/text_files/media_releases/2008/101-08.pdf |archive-date=23 October 2009 |access-date=2008-09-30}}</ref> Har ila yau, kungiyoyin muhalli sun soki shi sosai, ciki har da Friends of the Earth da [[Rising Tide Australia]] . <ref>{{Cite web |title=Rudd must reject Garnaut's low climate change targets — Friends of the Earth Australia |url=http://www.foe.org.au/media-releases/2008-media-releases/rudd-must-reject-garnauts-low-climate-change-targets |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030010648/http://www.foe.org.au/media-releases/2008-media-releases/rudd-must-reject-garnauts-low-climate-change-targets/ |archive-date=30 October 2009 |access-date=2010-08-02}}</ref><ref>{{Cite web |title=Garnaut cringes from clear call to action | Rising Tide Australia |url=http://www.risingtide.org.au/node/792 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121128231657/http://www.risingtide.org.au/node/792 |archive-date=28 November 2012 |access-date=2008-09-30}}</ref> Gidauniyar Karewa ta Australiya ta yaba da rahoton don ba da shawarar manufa ta 450 ppm.<ref>{{Cite web |title=ACF - PM must go in to bat for Australian icons |url=http://www.acfonline.org.au/articles/news.asp?news_id=1973 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009160506/http://www.acfonline.org.au/articles/news.asp?news_id=1973 |archive-date=9 October 2008 |access-date=30 September 2008}}</ref> Clive Hamilton ya soki rahoton sosai, yana jayayya cewa ya rage tsammanin duniya game da abin da ya kamata a yi niyya, ya fallasa dabarun tattaunawar Australia ga bangaren diflomasiyya na duniya, ya ware jama'ar Australiya da na duniya, ba da la'akari da tsarin lokacin da ake buƙata don kauce wa canjin yanayi mai haɗari, ya ba Australia yarjejeniyoyi na musamman da yawa, kuma al'ummar duniya za su ƙi shi.<ref>{{Cite web |title=Crikey - Clive Hamilton essay: Politics trumps science in Garnaut report - Clive Hamilton essay: Politics trumps science in Garnaut report |url=http://www.crikey.com.au/Garnaut-Report/20080930-Clive-Hamilton-politics-trumps-science-in-Garnaut-report.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081001084446/http://www.crikey.com.au/Garnaut-Report/20080930-Clive-Hamilton-politics-trumps-science-in-Garnaut-report.html |archive-date=1 October 2008 |access-date=1 October 2008}}</ref>
Amsoshin jam'iyyun siyasa sun haɗu. Shugaban Australian Greens Bob Brown ya nuna cewa rahoton ya nuna cewa rage hayakin gas ba zai zo a kan kudin ci gaban tattalin arzikin Australia ba.<ref>{{Cite web |title=Rudd must save planet too {{!}} The Australian Greens |url=http://greens.org.au/node/3216 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123062531/http://greens.org.au/node/3216 |archive-date=2008-11-23 |website=greens.org.au}}</ref> Ministan Canjin Yanayi Penny Wong bai yi sharhi kai tsaye game da rahoton ba amma ya ce ana buƙatar la'akari da alhakin tattalin arziki wajen amsawa ga rahoton, kuma cewa Gwamnati za ta jira kafin samfurin Baitulmalin kan rage canjin yanayi kafin amsawa.
A watan Nuwamba na shekara ta 2010 Ministan Canjin Yanayi da Ingancin Makamashi ya ba da umurni ga Farfesa Garnaut don sabunta Binciken Canjin Yanayin Garnaut na 2008. An saki takardu takwas a watan Fabrairu da Maris na shekara ta 2011 kuma an gabatar da rahoton karshe na Garnaut Climate Change Review Update 2011 ga Gwamnati a ranar 31 ga Mayu 2011. <ref>{{Cite web |date=31 May 2011 |title=Update papers |url=http://www.garnautreview.org.au/update-2011/update-papers.html |access-date=26 June 2011 |website=Garnaut Climate Change Review Update 2011 |archive-date=10 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710074740/http://www.garnautreview.org.au/update-2011/update-papers.html |url-status=dead }}</ref><ref name="garnautreview.org.au">{{Cite web |date=31 May 2011 |title=Launch of final report, National Press Club, Canberra |url=http://www.garnautreview.org.au/update-2011/events-speeches/transcript-final-report-launch.pdf |access-date=26 June 2011 |website=Garnaut Climate Change Review Update 2011 |archive-date=22 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822234923/http://www.garnautreview.org.au/update-2011/events-speeches/transcript-final-report-launch.pdf |url-status=dead }}</ref>
A watan Satumbar 2010, an nada Farfesa Garnaut a matsayin mai ba da shawara mai zaman kansa ga Kwamitin Canjin Yanayi na Jam'iyyun da yawa. Kwamitin zai bincika zaɓuɓɓuka don aiwatar da farashin carbon kuma zai taimaka wajen gina yarjejeniya game da yadda Ostiraliya za ta magance ƙalubalen canjin yanayi.
=== Garnaut a kan makamashin nukiliya ===
A cikin 2008, Garnaut yana da ra'ayin cewa nukiliya ba lallai ba ne a cikin ƙarancin makamashin carbon na Ostiraliya. Ya shaida wa kafofin yada labarai cewa: "Makamashin nukiliya wani muhimmin bangare ne na martanin da duniya ke mayarwa ga tattalin arzikin kasa mai karancin Carbon, amma a karkashin yanayin Australiya, ba a bayyane yake cewa nukiliyar wani muhimmin bangare ne na amsarmu ba." <ref>{{Cite web |title=Ross Garnaut's nuclear knockout |url=http://www.news.com.au/news/garnauts-nuclear-knockout/story-fna7dq6e-1111117405996 |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151123/http://www.news.com.au/news/garnauts-nuclear-knockout/story-fna7dq6e-1111117405996 |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead}}</ref>
Matsayinsa a kan al'amarin ya kalubalanci Ziggy Switkowski, shugaban 2006 UMPNER Review, kuma mai ba da shawara ga makamashin nukiliya a Ostiraliya.
Garnaut ya ɗauki makamashin nukiliya a matsayin tushen makamashi na "ƙananan hayaki", saboda hayaki mai yawa na carbon dioxide zuwa yanayi yayin aikin [[shuka]]. Yana tallafawa makamashin nukiliya a matsayin wani ɓangare na kokarin duniya don rage hayakin gas musamman idan aka ba da karuwar amfani da makamashi a Asiya. Ya kuma lura da jajircewar kasar Sin na fadada rundunonin nukiliya, har ma bayan Bala'in Fukushima.<ref>{{Cite web |date=5 April 2011 |title=Nuclear power still important: Garnaut |url=https://www.smh.com.au/environment/climate-change/nuclear-power-still-important-garnaut-20110405-1d2mi.html |access-date=2015-06-18}}</ref><ref>{{Cite web |title=Australia under a carbon price plan: Q+A with Ross Garnaut |url=https://theconversation.com/australia-under-a-carbon-price-plan-q-a-with-ross-garnaut-8010 |access-date=2015-06-18}}</ref>
=== Garnaut a kan karuwar abubuwan da suka faru na guguwa ===
Garnaut ya yi sharhi bayan Cyclone Yasi ya shafi Queensland a cikin 2011 cewa babban bangaren kimiyyar yanayi ya ba da shawarar cewa "al'amuran cyclonic za su fi tsanani a cikin duniya mai zafi". Ya ci gaba da lura cewa idan akwai karuwar abubuwan da suka faru na matsanancin yanayi tare da kasa da digiri daya na warming da aka samu kuma, idan ana sa ran karuwar hayaki mai karfi daga kasashe masu tasowa da yawa, to "ba ku ga komai ba tukuna" dangane da karuwar abubuwan abubuwan da suka shafi matsanancin yanayi. <ref>{{Cite web |title=Climate risk to worsen, says adviser |url=http://www.couriermail.com.au/news/queensland/climate-risk-to-worsen-says-adviser/story-e6freoof-1225999791393 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110204045236/http://www.couriermail.com.au/news/queensland/climate-risk-to-worsen-says-adviser/story-e6freoof-1225999791393 |archive-date=2011-02-04 |website=[[Courier-Mail]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Cyclone Yasi {{!}} Future cyclones could be more extreme: Garnaut |url=http://www.brisbanetimes.com.au/environment/weather/future-cyclones-could-be-more-extreme-garnaut-20110203-1afj9.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110204093021/http://www.brisbanetimes.com.au/environment/weather/future-cyclones-could-be-more-extreme-garnaut-20110203-1afj9.html |archive-date=2011-02-04}}</ref> Nazarin da masana kimiyya na Australiya suka yi kwanan nan sun gano sauyawa na dogon lokaci zuwa ga matsanancin rigar da matsanancin zafi da ke faruwa a lokaci guda, daidai da canje-canje sakamakon karuwar maida hankali a cikin iskar gas. <ref>{{Cite journal |last=Gallant, A. J. E. |last2=D. J. Karoly |date=2010 |title=A Combined Climate Extremes Index for the Australian Region |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-climate_2010-12-01_23_23/page/6153 |journal=Journal of Climate |volume=23 |pages=6153–6165 |bibcode=2010JCli...23.6153G |doi=10.1175/2010JCLI3791.1 |issn= |s2cid=130309461 |access-date= |hdl-access=free}}</ref>
== Sanarwa ==
* Aboki na Order of Australia (AC) (2017).
* Fellow na [[Academy of Social Sciences of Australia|Kwalejin Kimiyya ta Jama'a ta Ostiraliya]]
* Farfesa mai daraja, Kwalejin Kimiyya ta Jama'a ta kasar Sin
* Mai Girma Fellow, Kungiyar Tattalin Arziki ta Ostiraliya
* Babban memba na Rayuwa, Australian Agricultural and Resource Economics Society
* Dokta na Kimiyya a Tattalin Arziki, Honoris causa, Jami'ar Sydney (2013)
* Dokta na Harafi, Honoris causa, Jami'ar Kasa ta Australia (2009)
== Rayuwa ta mutum ==
Garnaut ya yi aure, yana da 'ya'ya maza biyu.
== Littattafai ==
* 2021 Reset: Maido da Ostiraliya bayan Faduwar Tattalin Arziki. Black, Inc., Melbourne.
* 2019 ''Superpower: Ƙananan Kayan Kayan Kyakkyawan Kayan Kungiyar Kyakkyawar Kyakkyawa'' ta Australia. Jami'ar Jami'ar Trobe, Melbourne.
* 2018 (an shirya shi tare da Ligang Song da Cai Fang) [https://press.anu.edu.au/publications/series/china-update/china%E2%80%99s-40-years-reform-and-development-1978%E2%80%932018 ''Shekaru 40 na Gyara da Ci Gaban kasar Sin: 1978-2018'']. Jami'ar Kasa ta Australiya E-Press, Canberra
* 2015 (tare da Ligang Song, Cai Fang da Lauren Johnston (eds)), Canjin Cikin Gida na kasar Sin a cikin Yanayin Duniya. Jami'ar Kasa ta Australiya ta E-Press, Canberra, tare da Social Sciences Academic Press (China).
* 2013 Dog days: Australia bayan bunkasa. Redback, Melbourne.
* 2011 The ''Garnaut Review 2011: Ostiraliya a cikin Amsa ta Duniya ga Canjin Yanayi'' . Cambridge University Press, Melbourne.
* 2010 (tare da Jane Golley da Ligang Song (eds) ''[http://epress.anu.edu.au/china_20_citation.html China: Shekaru 20 masu zuwa na gyare-gyare da ci gaba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110407090820/http://epress.anu.edu.au/china_20_citation.html |date=2011-04-07 }}''. ANU E Press, Canberra, tare da Social Sciences Academic Press (China).
* 2009 (tare da David Llewellyn-Smith), ''Babban Hadarin na 2008'', Melbourne University Publishing, Melbourne.
* 2009 (tare da Ligang Song da Wing Thye Woo (eds), Sabon Wuri na China a Duniya a cikin Crisis . Jami'ar Kasa ta Australiya E-Press (Canberra), Brookings Institution Press (Washington) da Social Sciences Academic Press (China).
* 2008 Garnaut Climate Change Review. Jami'ar Cambridge Press.
* 2007 (tare da Ligang Song (eds)), China: Haɗin Kasuwanci don Girma . Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra
* 2006 (tare da Ligang Song (eds), The Turning Point in China's Economic Development . Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra
* 2005 (tare da Ligang Song (eds), The China Boom da Rashin gamsuwarsa . Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 2005 (tare da Ligang Song, Stoyan Tenev, Yang Yao), ''Canjin mallaka na kasar Sin''. Kamfanin Kudi na Duniya, Washington DC.
* 2004 (tare da Ligang Song (eds.), ''China: Shin ci gaba mai sauri zai iya jurewa?'' Asia Pacific Press, The Australian National University Press, Canberra.
* 2004 (tare da Ligang Song (eds.), Canjin Tattalin Arziki na Uku na kasar Sin. RoutledgeCurzon, London.
* 2003 (tare da Ligang Song, (eds.), China: New Engine of World Growth . Asia Pacific Press, The Australian National University Press, Canberra.
* 2003 (tare da Rana Ganguly da Jongsoon Kang), Rahoto ga Ma'aikatar Shige da Fice da Harkokin Al'adu da 'Yan asalin ƙasar, ''Shige da fice zuwa Ostiraliya da Kwatanta da Amurka: Wanene Yana Amfana?'' Commonwealth na Ostiraliya, Canberra.
* 2003 (ed.) Pacific Economic Outlook 2003-04. Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 2002 (tare da Ligang Song, (eds.), China 2002, WTO Entry da World Recession. Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 2002 (ed) ''Gudanar da albarkatu a Kasashen Asiya Pacific masu tasowa''. Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 2002 Binciken Gudanar da Kudin Commonwealth-State. ''Binciken Kudin Commonwealth-State'', Victoria.
* 2002 (ed.) Pacific Economic Outlook 2002-03. Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 2001 Social Democracy in Australia's Asian Future . Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia da Cibiyar Nazarin Kudu maso Gabashin Asiya, Singapore.
* 2001 (tare da Ligang Song, Yang Yao da Xiaolu Wang) Kasuwanci mai zaman kansa a kasar Sin. Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra, da Cibiyar Nazarin Tattalin Arziki ta China, Jami'an Peking, Beijing.
* 2001 (tare da Huang Yiping (eds), ''Girma Ba tare da Mu'ujizai ba''. Jami'ar Oxford Press.
* 1999 (tare da Ligang Song (eds), ''China: Shekaru ashirin na gyare-gyare'' . Asia Pacific Press, Jami'ar Kasa ta Australia, Canberra .
* 1998 (tare da Ross H. McLeod (eds), Gabashin Asiya a Crisis: daga kasancewa mu'ujiza zuwa buƙatar ɗaya?. Routledge, London da New York.
* 1996 Open Regionalism & Trade Liberalization: Wani gudummawar Asiya Pacific ga Tsarin Ciniki na Duniya. Cibiyar Nazarin Kudu maso Gabashin Asiya, Singapore.
* 1996 (tare da Guo Shutian da Ma Guonan), Juyin Juya Halin na Uku a cikin Gundumar kasar Sin . Jami'ar Cambridge Press.
* 1995 (tare da E. Grilli da J. Riedel (eds), Ci gaba da Ci gaban Gaban fitarwa. Jami'ar Cambridge Press.
* 1994 (tare da Peter Drysdale (eds), Asia Pacific Regionalism: Karatun a cikin Harkokin Tattalin Arziki na Duniya . Masu wallafa HarperEducation.
* 1994 ''Tattalin Arziki na Kasuwancin Asiya: Kalubale na Canjin Muhalli na Duniya'' . Cibiyar Nazarin Kudu maso Gabashin Asiya, Singapore.
* 1993 ''Tsarin don Gaskiya ta Duniya, Rahoton Kwamitin Binciken Masana'antar Wool''. Ma'aikatar Masana'antu da Makamashi, Canberra.
* 1992 (tare da Ma Guonan), ''Girbi a kasar Sin''. Ofishin Buga Gwamnatin Australiya, Canberra.
* 1992 (tare da Liu Guoguang (eds), Gyaran Tattalin Arziki da Kasashen Duniya: China da Yankin Pacific. Allen da Unwin, Sydney.
* 1989 ''Ostiraliya da Arewa maso gabashin Asiya''. Ofishin Buga Gwamnatin Australiya, Canberra.
* 1987 (tare da Kym Anderson), Kariya ta Australiya: Tsawon, Dalilai da Tasiri. Allen da Unwin, Sydney.
* 1986 (tare da Christopher Findlay (eds), ''Tattalin Arziki na Tsaro na Masana'antu: Kwarewar ASEAN da Ostiraliya.'' Allen da Unwin, Sydney.
* 1984 (tare da Paul Baxter), Canjin Canji da Manufofin Macro-Tattalin Arziki a cikin Papua New Guinea mai zaman kanta. Jami'ar Kasa ta Australiya, Pacific Research Monograph No.10.
* 1983 (tare da Anthony Clunies Ross), Haraji na Rents na Ma'adinai. [Inda Aka Ɗauko Hoto da ke shafi na 9]
* 1980 (ed) ''ASEAN a cikin Canjin Pacific da Tattalin Arziki na Duniya'', Australian National University Press, Canberra .
* 1980 (tare da P.T. McCawley, (eds), Indonesia: Dualism, Growth and Poverty . Jami'ar Kasa ta Australiya, Makarantar Bincike ta Nazarin Pacific, Canberra.
* 1979 (tare da C.G. Manning), har zuwa Sosial Ekonomi di Irian Jaya, Penerbit PT Gramedia, [[Jakarta]].
* 1977 (tare da Michael Wright da Richard Curtain), Aiki, Incomes da Migration a Papua New Guinea Towns. Cibiyar Nazarin Jama'a da Tattalin Arziki (Monograph No.6), Port Moresby .
* 1974 (ed.) ''Dangantakar Tattalin Arziki ta Kasashen Waje ta Papua New Guinea .'' Jami'ar Kasa ta Australiya, New Guinea Research Unit Bulletin, No.56, Port Moresby da Canberra.
* 1974 (tare da C. Manning). ''Irian Jaya: Canjin Tattalin Arziki na Melanesia'' . Australian National University Press, Canberra.
* 1968 (tare da R.K. Wilson). ''Binciken Masana'antu na Ƙauye a Papua New Guinea'' . Jami'ar Kasa ta Australiya, New Guinea Research Unit Bulletin No.35, Port Moresby da Canberra
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1946]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
q7bjdhmikk83ow7ubnouly5ak0ofydw
Satish Ray
0
120071
973425
903403
2026-10-29T20:23:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973425
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard" style="width:22em; text-align:left; font-size:90%; border-spacing:0; background-color:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; float:right; margin-left:1em;"
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:larger; background-color:#f2f2f2; padding:5px;" |'''Satish Ray'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
|-
| '''Born''' || 23 July 1994, Chapra, [[Bihar]], India
|-
| '''Nationality''' || Indian
|-
| '''Occupations''' || Actor · Comedian · YouTuber · Writer
|-
| '''Years active''' || 2017–present
|-
| '''Known for''' || ''Imaandar Sharma'', ''Alpha Pandey'', ''Panchayat''
|-
| '''Notable works''' || ''Imaandar Interview'', ''Gutar Gu'', ''Panchayat''
|-
| '''YouTube channel''' || [https://www.youtube.com/@SatishRayTV Satish Ray TV]
|-
| '''Subscribers''' || 1.75 million (as of 2025)
|-
| '''Total views''' || 525 million+
|-
| '''Residence''' || [[Mumbai]], [[Maharashtra]], India
|}
'''Satish Ray''' (an haife shi a ranar 23 ga watan July shekara ta alif 1994) is an Indian actor, writer, comedian, YouTuber and social media personality.<ref>{{Cite web |date=2024-09-24 |title=6 साल पहले पांच हजार उधार लेके आया था...‘पंचायत 2’ के एक्टर ने मुंबई में बनाया आलीशान घर, शेयर की कोने-कोने की तस्वीर |url=https://bollywood.punjabkesari.in/entertainment/news/panchayat-2-actor-satish-ray-built-a-luxurious-house-in-mumbai-shares-pics-2038529 |access-date=2025-08-26 |website=punjabkesari}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-08 |title=Gutur Gu review: बचपन का प्यार और परिवार की मार! कुछ ऐसी है गुटर गूं की कहानी |url=https://www.aajtak.in/entertainment/film-review/story/gutur-gu-amazon-mini-tv-series-satish-ray-ashlesha-thakur-vishesh-bansal-tmov-1670777-2023-04-08 |access-date=2025-08-26 |website=आज तक |language=hi}}</ref>. He is also known for his role as Siddharth in TVF’s hit web series ''Panchayat'' Season 2.<ref>{{Cite web |last=Shehkawat |first=Meemansa |title=‘Panchayat’ fame Satish Ray mimics Pakistani general to talk about Op Sindoor: ‘Humne missiles intercept nahi kiye kyunki…’ |url=https://www.dnaindia.com/viral/report-panchayat-fame-satish-ray-mimics-pakistani-general-to-talk-about-op-sindoor-humne-missiles-intercept-nahi-kiye-kyunki-3152565 |access-date=2025-08-26 |website=DNA India |language=en}}</ref><ref>https://www.exchange4media.com/marketing-news/boat-blinkits-mothers-day-psa-with-satish-ray-makes-a-case-for-sincerity-143259.html</ref><ref>https://www.indiatvnews.com/video/entertainment/panchayat-2-actor-satish-ray-opens-up-on-the-show-s-success-2022-06-07-782622</ref>
On [[YouTube]], Ray runs the channel [https://www.youtube.com/@SatishRayTV Satish Ray TV]<ref>{{Cite web |date=2022-05-11 |title=Panchayat 2: जानिए कौन हैं अभिषेक त्रिपाठी के अमेरिका रिटर्न नए दोस्त, जिसे मिला है करोड़ों का पैकेज |url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/bollywood/article/panchayat-season-2-actor-satish-ray-aka-alfa-pandey-is-a-popular-youtuber-know-interesting-facts-about-actor/406379 |access-date=2025-08-26 |website=www.timesnowhindi.com |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=श्वेता के बाद अब उसके 'बॉयफ्रेंड' का मजेदार वीडियो मेसेज वायरल, आपने देखा क्या? |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/viral/funny-news/youtuber-satish-ray-funny-video-is-trending-after-viral-video-of-shweta-zoom-call/articleshow/81108700.cms |access-date=2025-08-26 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref>, which he launched in November 2019. As of 2025, the channel has over '''1.75 million subscribers''', more than '''297 uploaded videos''', and has crossed '''525 million total views'''.<ref>{{cite web |title=Satish Ray YouTube Channel |url=https://www.youtube.com/@SatishRayTV |access-date=2025-08-26 |website=YouTube}}</ref>
== Career ==
Satish Ray began his career with The Viral Fever as the host of the web show ''Imaandar Interview''<ref>{{Cite web |date=2024-11-12 |title=Satish Ray Age, Biography, Shows, Family, Net worth and more 2024 - Matlabi News |url=https://matlabinews.com/2024/11/12/satish-ray-age-biography-shows/ |access-date=2025-08-26 |language=en-GB}}</ref>,which became popular for its humorous takes on social issues and trending topics.<ref>{{Cite web |date=2021-04-08 |title=Satish Ray Gives Us 5 Reasons To Watch ‘Pandeyji Zara Sambhalke,’ His Debut Web Series |url=https://www.mensxp.com/culture/people/87207-satish-ray-on-his-debut-series-pandeyji-zara-sambhalke.html |access-date=2025-08-26 |website=MensXP |language=en-IN}}</ref>
He has acted in several web series and short films produced by TVF and other digital platforms. In 2022, Ray appeared as Siddharth, a friend of Abhishek Tripathi (played by Jitendra Kumar), in the acclaimed series ''Panchayat'' Season 2.<ref>{{cite web |date=2022-05-18 |title=Panchayat Season 2 Review: TVF’s rural comedy continues to win hearts |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/panchayat-season-2-review |access-date=2025-08-26 |website=The Indian Express }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khurana |first=Aishwarya |date=2024-09-18 |title=AD Small Spaces: Actor Satish Ray’s Mumbai home is a reflection of his childhood |url=https://www.architecturaldigest.in/story/ad-small-spaces-actor-satish-rays-mumbai-home-is-a-reflection-of-his-childhood-the-cooter-shell/ |access-date=2025-08-26 |website=Architectural Digest India |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lounge |first=Team |date=2025-06-09 |title=Lounge Loves: ‘Fake Podcast’, Brave Man Single Origin coffee and more |url=https://www.livemint.com/mint-lounge/art-and-culture/fake-podcast-brave-man-single-origin-coffee-madhabilata-granola-11749199005239.html |access-date=2025-08-26 |website=mint |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.ETBrandEquity.com |title=Boat’s new ad says it's time to ditch the clout and get real |url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/boats-new-ad-says-its-time-to-ditch-the-clout-and-get-real/120989214 |access-date=2025-08-26 |website=ETBrandEquity.com |language=en}}</ref>
In 2023, he played the role of Amit Bhaiya in Amazon miniTV’s teen romance series ''Gutar Gu'', which was received positively by audiences.<ref>{{cite web |date=2023-04-05 |title=Amazon miniTV releases teen romance drama ‘Gutar Gu’ starring Satish Ray |url=https://www.livemint.com/amp/industry/media/amazon-minitv-releases-gutar-gu |access-date=2025-08-26 |website=Mint }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-12-11 |title=छपरा के सतीश रे के मुंबई पहुंचने की कहानी: दोस्त से पैसे उधार लिए, यूट्यूब से सीखी एक्टिंग, आज मुंबई में 3 करोड़ का बंगला - Patna News |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/patna/news/bihari-actor-satish-ray-struggle-story-imaandar-sharma-134102630.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213221534/https://www.bhaskar.com/local/bihar/patna/news/bihari-actor-satish-ray-struggle-story-imaandar-sharma-134102630.html |archive-date=2024-12-13 |access-date=2025-08-26 |work=Dainik Bhaskar |language=hi |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-24 |title=Panchayat Season 3: How much Neena Gupta, Jitendra Kumar and other cast members earned in the previous season |url=https://www.bollywoodlife.com/webstories/news-gossip/panchayat-season-3-how-much-neena-gupta-jitendra-kumar-and-other-cast-members-earned-in-the-previous-season-2777874/ |access-date=2025-08-26 |website=bollywoodlife.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929043911/https://www.bollywoodlife.com/webstories/news-gossip/panchayat-season-3-how-much-neena-gupta-jitendra-kumar-and-other-cast-members-earned-in-the-previous-season-2777874/ |archive-date=2025-09-29 |url-status=dead}}</ref>
== Filmography ==
=== Web series ===
{| class="wikitable sortable"
|+List of web series
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
|2019
|''Cubicles''
|Office Peon
|2 episodes
|-
|2020
|''Awkward Conversations with Girlfriend''
|Restaurant Piano Player
|1 episode
|-
|2021–2022
|''Pyaar vs Dosti''<ref>{{Cite web |title=Influencer Life review: Amyra Dastur-Satish Ray's short film is easily skippable |url=https://www.ottplay.com/review/influencer-life-review-amyra-dastur-and-satish-rays-short-film-is-easily-skippable-due-to-its-unnecessary-twist/bc1e97f5cf35 |access-date=2025-08-26 |website=OTTPlay |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Satish Ray starrer 'Pandeyji Zara Sambhalke!' Free To Watch On MX Player |url=https://www.adgully.com/satish-ray-starrer-pandeyji-zara-sambhalke-free-to-watch-on-mx-player-101138.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205143822/https://www.adgully.com/satish-ray-starrer-pandeyji-zara-sambhalke-free-to-watch-on-mx-player-101138.html |archive-date=2023-02-05 |access-date=2025-08-26 |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Indulia |first=Bhumika |date=2022-02-08 |title=In conversation with Satish Rai, Partner at Kapoor & Co., on legal research and his journey as a litigator {{!}} SCC Times |url=https://www.scconline.com/blog/post/2022/02/08/in-conversation-with-satish-rai-partner-at-kapoor-co-on-legal-research-and-his-journey-as-a-litigator/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005164040/https://www.scconline.com/blog/post/2022/02/08/in-conversation-with-satish-rai-partner-at-kapoor-co-on-legal-research-and-his-journey-as-a-litigator/ |archive-date=2024-10-05 |access-date=2025-08-26 |work=SCC Times |language=en-US |url-status=live }}</ref>
|Kundan
|3 episodes
|-
|2022
|''Panchayat'' (Season 2)<ref>{{Cite web |last=चौधरी |first=सखी |date=2024-09-24 |title=‘पंचायत 2’ के इस एक्टर ने मुंबई में बनाया आलीशान घर, शेयर की हर कोने की तस्वीर |url=https://www.abplive.com/photo-gallery/entertainment/bollywood-panchayat-2-fame-satish-ray-bought-a-luxurious-house-in-mumbai-shared-pictures-with-fans-see-here-2789919 |access-date=2025-08-26 |website=ABP News |language=hi}}</ref>
|Siddharth
|3 episodes
|-
|2022
|''Faltu Engineers''<ref>{{Cite web |date=2025-05-25 |title='फिर त 20 लाख रुपया और एगो गाड़ी चाहिं'...! सतीश रे के गाने ने मचा दिया गदर |url=https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/bhojpuri-satish-ray-bhojpuri-song-sarkari-dulha-goes-viral-on-social-media-local18-ws-kl-9264120.html |access-date=2025-08-26 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=2025-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527222447/https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/bhojpuri-satish-ray-bhojpuri-song-sarkari-dulha-goes-viral-on-social-media-local18-ws-kl-9264120.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title='असली बनराकस तो ये निकला', सचिव जी के दोस्त ने दिया धोखा, मजेदार है वीडियो |url=https://www.aajtak.in/visualstories/entertainment/panchayat-3-sachiv-friend-siddharth-gets-away-with-rinki-viral-video-tmovs-140512-01-06-2024 |access-date=2025-08-26 |website=AajTak |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bharatvarsh |first=TV9 |date=2025-07-02 |title='सईयां जी प्रधान' में अक्षरा सिंह और सतीश रे की दिखी कैमिस्ट्री, रिलीज होते बवाल कर गया ये भोजपुरी गाना |url=https://www.tv9hindi.com/entertainment/bhojpuri/bhojpuri-actress-akshara-singh-satish-ray-new-song-saiyan-ji-pradhan-released-on-youtube-3371108.html |access-date=2025-08-26 |website=TV9 Bharatvarsh |language=hi}}</ref>
|Santosh sir
|3 episodes
|-
|2022
|''Blue Collar Files''<ref>{{Cite web |last=Updated |first=CineBuster Online {{!}} |date=2023-02-22 |title=Tanmai Rastogi’s ‘Influencer Life’ features Amyra Dastur and Satish Ray in lead roles, available on Amazon miniTV! - Latest News, Breaking News, National News, World News, India News, Bollywood News, Business News, Politics News, Sports News, Entertainment News - CineBuster |url=https://www.cinebuster.in/tanmai-rastogis-influencer-life-features-amyra-dastur-and-satish-ray-in-lead-roles-available-on-amazon-minitv/ |access-date=2025-08-26 |language=en-US}}</ref>
|Ravikant
|1 episode
|-
|2022
|''Baap Beta Aur Office''
|Atul Sachdeva
|1 episode
|-
|2023
|''Gutar Gu''<ref>{{Cite web |title='Gutar Gu' Teaser: Ashlesha Thakur, Satish Ray And Vishesh Bansal Starrer 'Gutar Gu' Official Teaser |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/hindi/gutar-gu-teaser-ashlesha-thakur-satish-ray-and-vishesh-bansal-starrer-gutar-gu-official-teaser/videoshow/99080056.cms |access-date=2025-08-26 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Gutar Gu' Trailer : Ashlesha Thakur, Satish Ray And Vishesh Bansal Starrer 'Gutar Gu' Official Trailer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/web-series/hindi/gutar-gu-trailer-ashlesha-thakur-satish-ray-and-vishesh-bansal-starrer-gutar-gu-official-trailer/videoshow/99146991.cms |access-date=2025-08-26 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
|Amit Bhaiya
|6 episodes
|}
=== Short films and TV shorts ===
{| class="wikitable sortable"
|+List of short films and specials
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
|2023
|''Gathbandhan''
|Sonu
|Short film
|-
|2023
|''Influencer Life''<ref>{{Cite web |title=प्रधान की पत्नी बनीं अक्षरा सिंह! जानिए कौन हैं सतीश रे, देखिए सईयां जी प्रधान का कमाल |url=https://zeenews.india.com/hindi/india/bihar-jharkhand/bhojpuri-cinema/akshara-singh-and-satish-ray-new-bhojpuri-song-saiyan-ji-pradhan/2824910 |access-date=2025-08-26 |website=Zee-Bihar-Jharkhand |language=hi}}</ref>
|Mr. Roast
|TV short
|-
|2025
|''Lalat (Unwritten Verdict)''
|Abhay
|Short film
|}
=== As writer ===
{| class="wikitable"
|+Writing credits
!Year
!Title
!Notes
|-
|2019
|''Celebrities in College''
|2 episodes
|}
== YouTube ==
Satish Ray runs the channel [https://www.youtube.com/@SatishRayTV Satish Ray TV], where he publishes satirical sketches and comedic commentary. The channel, created on 6 November 2019, has more than 1.75 million subscribers and over 525 million views as of 2025.
== References ==
{{Reflist}}
== External links ==
* [[imdbname:11199398|Satish Ray]] at [[IMDb]]
* [https://www.youtube.com/@SatishRayTV Satish Ray on YouTube]
9750eqv1gxw1cfa8382gid7hhum3w5l
Sally Hawkins
0
120501
973387
734794
2026-10-29T17:33:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973387
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sally Cecilia Hawkins''' (an haife ta a shekara ta 1976) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Ingila. Ta fara aikinta a kan mataki sannan ta koma fim, wanda ta sami kyaututtuka da yawa ciki har da lambar yabo ta Golden Globe, ban da gabatarwa don lambar yabo ta Kwalejin biyu da lambar yabo na Kwalejin Burtaniya guda biyu.
Bayan kammala karatunta daga Royal Academy of Dramatic Art, ta fara aikinta a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a cikin shirye-shirye irin su ''[[Juliet]]" id="mwEw" rel="mw:WikiLink" title="Romeo and Juliet">Romeo da Juliet'' (yana wasa da Juliet), Much Ado About Nothing, da A Midsummer Night's Dream . Babban rawar da ta taka na farko ita ce a cikin Mike Leigh's All or Nothing a shekara ta 2002. Ta ci gaba da aiki tare da Leigh, ta bayyana a matsayin mai tallafawa a ''Vera Drake'' (2004) kuma ta jagoranci Happy-Go-Lucky (2008), wanda ta lashe kyaututtuka da yawa, gami da Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture - Musical or Comedy da Silver Bear for Best Actresses .
Hawkins ta fito a fina-finai biyu na Woody Allen, Cassandra's Dream (2007) da ''Blue Jasmine'' (2013); daga ƙarshe, ta sami gabatarwa don Kyautar Kwalejin don Mafi Kyawun Mataimakin . Ta ci gaba da taka rawar gani a cikin Made in Dagenham (2010), ''Paddington'' (2014), Maudie (2016), da ''Paddington 2'' (2017), kuma ta bayyana a cikin ''Godzilla'' (2014), Godzilla: King of the Monsters (2019) da ''Wonka'' (2023). Don fitowa a matsayin Elisa Esposito, mace mai tsabtace shiru a cikin fim din fantasy The Shape of Water (2017), ta sami yabo mai mahimmanci kuma an zabi ta don Kyautar Kwalejin don Mafi kyawun Actress.
Ta kuma bayyana a cikin shirye-shiryen mataki tare da [[Royal Court Theatre|Gidan wasan kwaikwayo na Royal Court]] a London, kuma a cikin 2010 ta fara bugawa [[Broadway theatre|Broadway]] a Mrs. Warren's Profession . A shekara ta 2012 ta fito a cikin Constellations a gidan wasan kwaikwayo na Royal Court, wanda daga baya ya koma [[Duke of York's Theatre|Gidan wasan kwaikwayo na Duke na York]] a West End . A talabijin, ta bayyana a cikin shirye-shiryen [[BBC]] na Tipping the Velvet (2002) a matsayin Zena Blake, da ''[[Fingersmith (TV serial)|Fingersmith]]'' (2005) a matsayin Sue Trinder . Ta kuma bayyana a matsayin [[Anne Elliot]] a cikin Persuasion (2007), [[ITV (TV network)|ITV]] ta daidaita littafin [[Jane Austen]] . A cikin 2025, Hawkins ya bayyana a cikin Bring Her Back, fim mai ban tsoro na Australiya wanda [[Danny and Michael Philippou|Danny da Michael Philippou]] suka jagoranta.
An haifi Sally Cecilia Hawkins <ref name="gg1">{{Cite web |date=25 October 2023 |title=Sally Hawkins |url=https://goldenglobes.com/person/sally-hawkins/ |access-date=6 June 2025 |website=[[Golden Globe Awards|Golden Globes]]}}</ref> a Dulwich, [[Landan]], a shekara ta 1976, <ref name="ggbj">{{Cite web |last=Danaher |first=Patricia |date=4 January 2014 |title=Sally Hawkins (Blue Jasmine) |url=https://goldenglobes.com/articles/sally-hawkins-blue-jasmine/ |access-date=6 June 2025 |website=Golden Globes |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425154412/https://goldenglobes.com/articles/sally-hawkins-blue-jasmine/ |archive-date=25 April 2025 |url-status=dead}}</ref> 'yar Jacqui Hawkins da Colin Hawkins, duka marubuta da masu zane-zane na littattafan yara. <ref name="GuardianGilbey">{{Cite web |last=Gilbey |first=Ryan |date=5 August 2017 |title=Sally Hawkins: low-key star with plenty to smile about |url=https://www.theguardian.com/film/2017/aug/05/sally-hawkins-low-key-star-with-plenty-to-smile-about |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111225125/https://www.theguardian.com/film/2017/aug/05/sally-hawkins-low-key-star-with-plenty-to-smile-about |archive-date=11 November 2020 |access-date=2 February 2020}}</ref> Iyayenta duka suna da kakannin Irish.<ref>{{Cite web |last=Nettell |first=Stephanie |title=Children's Books – Articles – Authorgraph No.116: Colin and Jacqui Hawkins | BfK No. 116 |url=http://booksforkeeps.co.uk/issue/116/childrens-books/articles/authorgraph/authorgraph-no116-colin-and-jacqui-hawkins |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914125003/http://booksforkeeps.co.uk/issue/116/childrens-books/articles/authorgraph/authorgraph-no116-colin-and-jacqui-hawkins |archive-date=14 September 2017 |access-date=4 April 2016 |publisher=[[Books for Keeps]]}}</ref> Tana da ɗan'uwa, Finbar, mai shirya talabijin da fim tare da Aardman Animations, wanda kuma ke rubuta littattafan yara. <ref name="TVOvermind">{{Cite web |last=Berman |first=Nat |date=22 July 2017 |title=Sally Five Things You Didn't Know About Sally Hawkins |url=https://www.tvovermind.com/five-things-didnt-know-sally-hawkins/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807014753/https://www.tvovermind.com/five-things-didnt-know-sally-hawkins/ |archive-date=7 August 2020 |access-date=2 February 2020}}</ref>
Hawkins ya girma ne a Blackheath a cikin gidan gingerbread mai kariya na National Trust wanda Patrick Gwynne ya tsara.<ref name="IndependentHoggard">{{Cite web |last=Hoggard |first=Liz |date=10 November 2012 |title=Sally Hawkins: 'You only do good work when you're taking risks' |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/sally-hawkins-you-only-do-good-work-when-youre-taking-risks-8294633.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527150829/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/sally-hawkins-you-only-do-good-work-when-youre-taking-risks-8294633.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=24 March 2017 |website=[[The Independent]]}}</ref> Ta ci gaba da sha'awar yin wasan kwaikwayo tun tana 'yar shekara uku lokacin da ta tafi wasan motsa jiki. Ta yi niyyar shiga wasan kwaikwayo amma ta ƙare tana yin wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |last=Galloway |first=Stephen |last2=Guider |first2=Elizabeth |date=8 December 2008 |title=Oscar Roundtable: The Actresses |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/oscar-roundtable-actresses-124073 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201002309/https://www.hollywoodreporter.com/news/oscar-roundtable-actresses-124073 |archive-date=1 December 2020 |access-date=3 November 2014 |website=The Hollywood Reporter}}</ref>
== Sauran ayyukan ==
Bayan da aka saki ''Paddington'' a shekarar 2014, Hawkins ya tsara wani mutum-mutumi na "Paws" mai taken Paddington Bear, wanda ke waje da cibiyar cin kasuwa ta Duke of York Square (ɗaya daga cikin 50 da aka sanya a kusa da London), tare da siffofin da aka siyar don tara kudade ga National Society for the Prevention of Cruelty to Children (NSPCC).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
1nje290thyxp7cindeuxodtusrhf2qc
Sakamakon bala'in Chernobyl a Faransa
0
121167
973386
818028
2026-10-29T17:10:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973386
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sakamakon Bala'in Chernobyl a [[Faransa]]''' ya kasance batun muhawara tun lokacin da bala'in ya faru a shekara ta 1986. A hukumance, babu wani mummunan sakamako na kiwon lafiya a Faransa, amma wannan yana jayayya da wasu ƙungiyoyi, galibi kusa da ƙungiyoyin yaƙi da makaman nukiliya, waɗanda ke yin kira da a nuna gaskiya a ɓangaren hukumomin gwamnati.
== Gudun fuka-fukan rediyo a kan Faransa ==
=== Sanarwar bala'in ===
Ranar 28 ga Afrilu, 1986, da misalin karfe 1 na rana, Swedes sun sanar da Hukumar Tsaro ta Tsakiya don Kariya daga Ionizing Radiation (SPRI), wani ɓangare na Ma'aikatar Lafiya (amma kuma Cibiyar Nazarin Turai don Ma'auni na Low Level Radioactivity), na gurɓatar yanayin su, wanda suka danganta ga hadarin nukiliya na Soviet. A wannan maraice, Kremlin ta amince da cewa wani hatsari ya faru a cikin wani nau'in reactor na RBMK a tashar wutar lantarki ta Chernobyl, ba tare da tantance kwanan wata, iyaka, ko musabbabin ba. A wannan maraice, farfesa Pierre Pellerin, darektan SCPRI, ya sa jiragen Air France da ke zuwa arewaci da gabashin Turai an sanya su da abubuwan tacewa, ta yadda, bayan dawowar su, za a iya tantance nau'ikan gurɓataccen abu tare da bayyana su. An gayyace shi don bayyana a Antenne 2 washegari, Afrilu 29, Pierre Pellerin ya ruwaito game da abokan hulɗarsa tare da masana Sweden, ya yi tir da bala'in kafofin watsa labaru a gaba, kuma ya ba da kalmomi masu ƙarfafawa: "Ko da Scandinavia, kiwon lafiya ba a yi barazana ba. A wannan maraice, mataimakinsa, Farfesa Chanteur, ya amsa tambaya daga mai gabatarwa, tabbas za mu iya gano wasu kwanaki na gaba: ra'ayin kiwon lafiyar jama'a, babu hadari". A Faransa, hasashen yanayi sun kasance masu kyau, kuma mai gabatar da yanayi, Brigitte Simonetta, ya sanar a kan Antenna 2, a daren 30th, cewa ya kamata Azores anticyclone ya jinkirta yiwuwar isowar fuka-fuki na rediyo.<ref>{{Cite web |last=Institut National de l'Audiovisuel |title=Tchernobyl et météo sur l'Europe |url=https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab05021051/duplex-claude-serillon}}</ref>
Ba da daɗewa ba kalmar "girgije" ta shahara a Faransa, maimakon "plum". Tumbun, wanda ya kunshi dukkan hayakin rediyo da aka fitar a kwanakin da suka biyo bayan hadarin, hade da iska mai zafi daga wutar lantarki, yana dauke da tururin ruwa kadan. Yana dilutes a cikin yanayi, aikin rediyo yana raguwa bisa ga rabin rayuwar abubuwan da aka saki. Zubar da yanayin bushewa ya dogara da yawan barbashi ko aerosols da ƙasa. Koyaya, gajimare na gaske suna taka muhimmiyar rawa: idan sun karye sama da ɗigon ruwa, ɗigon ruwan su yana ɗaukar barbashi na rediyoaktif da yawa. Haɗuwar waɗannan biyun, wanda ke da wahalar hangowa, yana haifar da jika mai ban sha'awa na geographically a cikin siffar damisa.
=== Zuwan gashin gashin gashi ===
Gano iskar rediyo da ke shawagi a kan Faransa bayan hadarin ya yi sauri. Ma'auni na p-total ayyuka (ma'auni na ayyukan duk beta-emitting radionuclides) a cikin iska da ke kewaye da cibiyoyin Commissariat à l'énergie atomique (CEA) an dauki su a cikin sa'o'i 24 na gano su (tsakanin Afrilu 29 da 30). Ya zuwa ranar 1 ga Mayu, mun san wani tashin hankali na iska a ranakun 29 da 30 ga Afrilu.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Renaud |last2=Louvat |date=2003 |title=Les retombées de l'accident de Tchernobyl en France : analyse critique des mesures effectuées à l'époque sur le territoire national et enseignements pour la gestion de crise |url=https://www.radioprotection.org/articles/radiopro/pdf/2003/04/Renaud.pdf |journal=Radioprotection |volume=38 |issue=4 |pages=529 |doi=10.1051/radiopro:2003016}}</ref>
=== Bayanan hukuma ===
Gwamnatin Faransa ta yi la'akari da cewa babu wani matakan tsaro na musamman da ya zama dole. Sabis na Central de Protection Contre Les Rayonnements Ionisants (SCPRI), wanda Farfesa Pierre Pellerin ke jagoranta kuma yana ba da rahoto ga Ma'aikatar Lafiya, ya ba da sanarwar farko a ranar 29 ga Afrilu, 1986, yana sanar da cewa "ba a sami wani gagarumin tashin hankali na rediyoaktif ba". Shekaru goma sha bakwai bayan haka, wani bincike na ma'aunin da aka ɗauka a lokacin ya tabbatar da wannan ganewar asali: "Ma'auni na aerosol na yanayi, wanda aka fi sani da SCPRI da CEA, ya sa ya yiwu a kwatanta yawan iska mai gurbataccen iska da sauri, yana ba da kyakkyawar alamar matakan aiki da aka kai. Wadannan ma'auni [...] sun ba da damar da adadin da aka samu ta yawan jama'a yayin da girgije ya wuce a cikin ƙananan adadin lokaci fiye da lokacin da aka ƙayyade. 0.5 μSv don haskakawa na waje da ƙasa da 20 μSv don inhalation, baya buƙatar kowane matakai na musamman don kare yawan jama'a (matsuguni ko rarraba tsayayyen iodine)".<ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite web |title=Tchernobyl 20 ans après : Nouveau regard sur Tchernobyl. L'impact sur la santé et l'environnement |url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.sfen.org%2Ffr%2Fthemes%2Ftchernobyl.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url |website=Société française d'énergie nucléaire |language=fr}}</ref>
A ranar 2 ga Mayu, 1986, Farfesa Pellerin ya ba da sanarwar manema labarai yana mai cewa "maganin rigakafi na iodine bai dace ba kuma bai dace ba" kuma "dole ne mu yi tunanin girman sau goma ko ɗari fiye da yadda matsalolin kiwon lafiyar jama'a suka taso."<ref>{{Cite web |date=1986 |title=Communiqué du professeur Pellerin: Le nuage de Tchernobyl sur la France |url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.sortirdunucleaire.org%2Findex.php%3Fmenu%3Dsinformer%26sousmenu%3Dthemas%26soussousmenu%3Dtchernobyl%26page%3D1#federation=archive.wikiwix.com&tab=url |language=fr}}</ref>
=== Rikici na girgije na rediyo ===
A ranar 30 ga Afrilu, 1986, mai gabatarwa Brigitte Simonetta ta sanar a cikin sanarwar yanayi na Antenne 2 cewa ya kamata a kare Faransa daga "girgije" ta hanyar anticyclone na Azores kuma zai iya kasancewa haka har tsawon kwanaki uku masu zuwa.<ref>{{Cite web |date=1986 |title=Communiqué de presse: Evolution météorologique du 29 Avril au 5 Mai 1986 |url=http://www.dissident-media.org/infonucleaire/Conf_Presse_CRIIRAD_Pellerin/6_evol_meteo_29_5.pdf |website=SCPRI |language=fr}}</ref>
''<nowiki/>'Yanci''' jayayya ya biyo baya, tare da maganganu da yawa da aka yi niyya musamman ga Pierre Pellerin, <ref>{{Cite web |last=Vanlerberghe |first=Cyrille |date=2012-11-20 |title=Affaire de Tchernobyl : le professeur Pellerin innocenté |url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2012/11/20/97001-20121120FILWWW00613-tchernobyl-le-pr-pellerin-innocente.php |access-date=2024-06-12 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> sau da yawa ana taƙaita shi a matsayin "girgije ya tsaya a kan iyaka"). Libération ya tabbatar da cewa "kotu na jama'a sun yi ƙarya a Faransa" kuma "Profesor Pellerin yarda da yawa", yayin da jaridar ta bayyana a sarari a ranar 2 ga Mayu, 1986, cewa ya sanar da cewa "karin rediyo da aka rubuta a ko'ina cikin Faransa ba shi da haɗari ga lafiya".[had]<ref>{{Cite web |date=1986 |title=Extrait du journal Libération |url=http://www.ecolo.org/documents/documents_in_french/Tch-libe-PP-augm-2-5-86.jpg |language=fr}}</ref>
Daga baya, Farfesa Pellerin ya shigar da kara a kan kafofin watsa labarai da mutane daban-daban waɗanda suka yi iƙirarin cewa ya bayyana cewa "girgije na Chernobyl ya tsaya a kan iyakar Faransa". Kamar yadda bai taba furta wannan sanarwa ba, <ref>{{Cite journal |last=Vanlerberghe |first=Cyrille |date=2012 |title=Pr Pellerin : « L'injustice de Tchernobyl est réparée » |url=https://sante.lefigaro.fr/actualite/2012/11/21/19470-pr-pellerin-linjustice-tchernobyl-est-reparee |journal=Le Figaro |language=fr}}</ref> ya lashe dukkan shari'arsa a farkon shari'a, a kan roko da kuma cassation. <ref>{{Cite web |date=2012 |title=Le professeur Pellerin définitivement hors de cause |url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.sfen.org%2FIMG%2Fpdf%2Fcommunique_sfen_pellerin_21nov2012-.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url |website=Société Française d'Energie Nucléaire |language=fr}}</ref> Kotun Turai ta 'Yancin Dan Adam ta amince da hukuncin da aka yanke a kotun Faransa game da "ƙazantar da ma'aikacin gwamnati" na Noël Mamère saboda maganganun da aka yi a 1999, wanda ya yanke hukuncin cewa a 1999 "SCPRI ba ta wanzu kuma, yana da shekaru 76, ma'aikaciyar gwamnati da ake tambaya ba ta cikin aiki ba".<ref>{{Cite journal |date=2000 |title=Noël Mamère a été condamné pour diffamation |url= |journal=Le Monde |language=fr |issn=0395-2037}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2006 |title=AFFAIRE MAMÈRE c. FRANCE |url=https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-77842%22]} |journal=European court of human rights court européenne des droits de l'homme |language=fr}}</ref>
== Rashin jituwa game da gurɓata ==
=== Matsayin da ba a iya ganewa ba ===
Don jin daɗin ainihin matakin gurɓacewar nukiliya da aka samu a Faransa, yana da mahimmanci a tuna cewa dangane da hasken wuta na waje:
* Rashin gurɓataccen ƙasa na 1 MBq / m2 a cikin cesium 137 (bequerels miliyan ɗaya a kowace murabba'in mita) yana haifar da kashi na 'yan dubban mSv a kowace shekara (1.5 zuwa 4 μSv / h) ga mutumin da ke fuskantar shi har abada.<ref>{{Cite web |date=2011 |title=Report DRPH/2010-010 |url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.sbpr.org.br%2FIRSN%2520Fukushima%2520Report%2520May%252023%25202011_DEFF.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url |website=IRSN |language=fr}}</ref>
* Ƙofar da Tarayyar Turai ta kafa, a ƙasa da abin da hasken radiation ke aiki ba shi da mahimmanci daga ra'ayi na kariya ta radiation kuma baya buƙatar sanarwa, shine 1 μSv / h.<ref>{{Cite web |title=Directive 96/29/Euratom du Conseil |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000333367 |language=fr}}</ref> A Faransa, iyakar fallasawa ga jama'a da ma'aikatan da ba a rarraba su ba a cikin kamfani shine 1 mSv / shekara duka jiki, watau kusan 80 μSv / wata, wanda yayi daidai da 100 mSv/h idan kun ƙidaya awanni 24 a rana (idan ma'aikatar da ake tambaya ba ta aiki awanni 24 da rana, ya kai ga Mutumin da ya dace da lissafin don shirin zoning su idan suna so).<ref>{{Cite web |title=Rayonnements ionisants. Réglementation et démarche de prévention - Risques - INRS |url=https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/reglementation.html |website=www.inrs.fr |language=fr}}</ref> Wannan iyaka tana nufin radiation da kamfanin ya samar a cikin wani yanki wanda ba a tsara shi ba (ba tare da kula da lafiya a asibiti ba, alal misali), kuma yana iya zama sama da 20 mSv / shekara ga wasu ma'aikata. Matsakaicin Faransanci shine 4.5 mSv / shekara, wanda 3 mSv saboda radiyo na halitta ne.<ref>{{Cite web |date=2021 |title=L'exposition moyenne des Français et les facteurs de variation |url=https://www.irsn.fr/savoir-comprendre/sante/lexposition-moyenne-francais-facteurs-variation#.YhLiCuzfuNw |website=www.irsn.fr |language=fr |access-date=2025-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907181748/https://www.irsn.fr/savoir-comprendre/sante/lexposition-moyenne-francais-facteurs-variation#.YhLiCuzfuNw |archive-date=2025-09-07 |url-status=dead}}</ref>
=== Matsakaicin adadin da jama'a suka karɓa ===
Matsakaicin sashi da aka karɓa bayan wucewar "dufa" na Chernobyl a kan Faransa an kiyasta ta wasu tushe a kusa da 0.01 mSv (millisievert), "wanda ya dace da zama na 'yan makonni a cikin duwatsu" (don hasken waje), kuma ta wasu a tsakanin 0.025 mSv da 0.4 mSv, dangane da wurin ƙasa. Georges Charpak ya lura cewa "mazaunin da jama'ar Faransa suka karɓa a 1986 an kiyasta tsakanin ƙasa da 0.025 mSv a Yamma da 0.4 mSv na Gabas". A duk lokuta, waɗannan allurai sun fada cikin ƙananan radiation.
Shekaru goma sha biyu bayan wucewar girgije, an gudanar da nazarin da ya fi dacewa a fannin ƙasa, kamar aikin CAROL don ƙananan Kwarin Rhône, wanda ya kammala cewa akwai kyakkyawar alaƙa tsakanin gurɓataccen ƙasa da ruwan sama a lokacin wucewar girgizar: "Ba a yarda da su a yankin Camargue, waɗannan ajiya sun wuce 15,000 Bq-m-2, da 25,000 Bq-M-2 a cikin mafi yawan wuraren da ake ruwa a farkon Mayu 1986, kamar su Vaison-Romaine. Wannan ya kasance ban da ragowar tsohuwar lalacewa daga gwajin yanayi na makaman nukiliya, na tsari na 1,500 zuwa 2,500 Bq-m-2. Wannan binciken ya kuma bayyana bambancin da ke tsakanin gurɓataccen da aka auna a cikin wannan gari kuma ya gabatar da ra'ayoyi masu yawa, da kuma kimanta rashin tabbas da ke cikin wannan nau'in taswirar.<ref name=":0" />
==Manazarta==
{{Reflist}}
9yb21zmzt4ouqgqv3kivuo0v2kxrmgl
Shirin Ci gaban Ruwa na Tsakiyar Himalayan
0
122108
973550
805544
2026-10-29T23:53:13Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973550
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Shirin Ci gaban Ruwa na Tsakiyar Himalayan (MHWDP) shiri ne na kiwo na kasa mai girman hekta 222,951 (kadada 550,920) a Himachal Pradesh, Indiya, wanda ke da niyya ta hanyar ci gaba mai ɗorewa da ci gaba mai dorewa don kafa tsarin yanayin ruwan ruwa mai aiki. MHWDP ta fara kawo koma baya a shekaru da dama na lalacewar tushen albarkatun kasa da suka hada da dazuzzuka, ta samu ingantacciyar amfanin gona da samar da albarkatu, kuma ta samar da kudaden shiga na gidaje na karkara. Ya haɗa da aikin Gyara dazuzzuka na Himachal Pradesh (HPRF), aikin mafi girman tsaftataccen tsarin ci gaban duniya (CDM).
== Tarihi ==
Mid-Himalayan Watershed Development Project (MHWDP) wani bangare ne na gudanarwa na Ma'aikatar dazuzzuka ta Gwamnatin Himachal Pradesh . Masu ruwa da tsaki na MHWDP sune Ma'aikatar dazuzzuka, gram panchayats na gida (GPs), da Bankin Duniya.<ref name="UNFCCC20110203" /> Aikin yana da niyyar juyar da shekaru da yawa na lalacewar tushen albarkatun halitta da inganta damar samarwa da kudaden shiga na gidajen karkara a yankunan aikin. Yin amfani da tsarin ci gaban al'umma, MHWDP na da niyyar inganta girbi na ruwa, kara yankin da ke karkashin ban ruwa don rarraba [[noma]] da lambu, da kiyayewa da haɓaka ƙasa da albarkatun ruwa.<ref name="JP20120520" />
MHWDP ta rufe hekta 222,951 a cikin ruwa na yankin Mid-Himalayan a cikin Siwalik Hills tsakanin mita 600 da 1800 sama da matsakaicin matakin teku. Ya ƙunshi yankunan da ke tattare da manyan koguna uku na Arewacin Indiya, [[Kogin Ravi|Ravi]], Beas da Sutlej . <ref name="UNFCCC20110203" /> Wadannan koguna sun ha da [[Kogin Indus|Indus]], wanda ke ɗauke da ruwa wanda ke kula da mutane sama da miliyan 200. Aikin ya rufe yankuna 11 na ruwa kuma ya haɗa da panchayats gram 704 da ke cikin tubalan 43 da suka bazu a kan gundumomi 10 na [[Himachal Pradesh|jihar]].
MHWDP manages a subproject,<ref name="GoHP20090416" /> the Himachal Pradesh Reforestation Project (HPRP), also called the HP Bio-Carbon Reforestation Project-Improving Livelihoods and Watersheds. HPRP implements Afforestation and Reforestation [[Tsaftace Injin Ci gaba|Clean Development Mechanism]] (A/R CDM) activities, initially on 4,003.07 ha but subsequently expanded to approximately 10,000 ha of degraded lands.{{Ana bukatan hujja|date=October 2012}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2012)">citation needed</span></nowiki>'']</sup> MHWDP will manage HPRP until 2013 or beyond.<ref name="FCP" /> The State Forest Department will subsequently manage the project.<ref name="FCP" /> HPRP was registered with the UNFCCC 30 Jun 2011 (or whenever...)
== Bayani na gaba ɗaya ==
Yanayin halitta na Himachal Pradesh suna nuna babban matsayi na endemism, magana akan nau'ikan da aka samu kawai a waɗannan yankuna. Gudanar da magudanar ruwa yana da niyya ga fa'idodin muhalli iri-iri kamar wuraren zama don rabe-raben halittu, kiyaye ƙasa, rage lalata, da ingantacciyar gandun daji.<ref name="PID20120216" />
dazuzzuka na ruwa na Himachal Pradesh suna da muhimmiyar carbon sink don iskar gas. Itace na halitta suna rufe carbon dioxide, suna ba da gudummawa game da kashi 90% na ajiyar carbon na duniya. Matsayin cubic na itace mai sayarwa yana riƙe da kusan 15 kg na carbon.<ref name="PTI20110426" /> Majalisar Dinkin Duniya ta amince da cinikin carbon a matsayin rage fitar da iskar gas.<ref name="PTI20110426" /> Kimanin darajar kasuwar kasa da kasa na tan daya na carbon shine US $ 19.<ref name="PTI20110426" />
Himachal Pradesh ta yi ƙoƙari ta zama jihar farko mai tsaka-tsaki a Indiya.<sup about="#mwt3<sub id=" mwma="">[./Mid-Himalayan_Watershed_Development_Project#cite_note-WB20120906-9 <span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]</sup> An haɓaka aikin A/R CDM a ƙarƙashin inuwar Bankin Duniya da ke tallafawa aikin MHWD kuma ana sa ran za a raba raka'a 828,016 tCO2-e na Rage Emission (tCER) wanda aka fi sani da ƙimar carbon, kowane ɗayan yana daidai da rage tonne ɗaya na CO2e, misali. CO2 ko makamancinsa),{{Ana bukatan hujja|date=October 2012}}
over the first crediting period of 20-years at the rate of 10.34 t[[CO2-e]]/ha/year.{{Ana bukatan hujja|date=October 2012}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2012)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
* Shirin ci gaban tsabta na farko na Indiya (CDM)
* Za a rage hayakin carbon da tan 40,000 a kowace shekara don tsawon shekaru 20 daga shekara ta 2006.
* za a iya fadada shi zuwa jimlar shekaru 60
* An yi rajistar aikin don ƙididdigar carbon ta Majalisar Dinkin Duniya wanda Bankin Duniya zai sayi ƙididdigari na carbon daga sabbin gandun daji / shuke-shuke da ake haɓaka a wuraren da suka lalace a cikin panchayats na gram 177 da ke rufe kusan hekta 4,000 da ke fadowa a cikin gundumomi 10 na jihar.
* Tasirin yanki na hekta 4,003.07
* Babban aikin irin wannan a duniya,
* karfi motsawa don kare gandun daji a yankin.
fadada : [Carbon dioxide daidai] An ƙididdige kuɗin da ake samu akan dalar Amurka 5 akan kowace ton na carbon dioxide da aka tara a cikin biomass, sama da ƙarƙashin ƙasa. This equates to approximately Rs 2,500 per hectare, depending on growth of trees and other factors.<ref name="Ausante20120409" />
== Bayyanawa ==
An ba da jaddadawa ga tabbatar da gaskiya da lissafin kulawar gwamnati da yanke shawara na aikin. Don sauƙaƙe ikon mallakar shirin, gwamnatin Himachal Pradesh ta gudanar da shawarwari tare da manyan masu ruwa da tsaki, sannan kuma ta yi hayar asusun namun daji na duniya don tantance kai tsaye da bayar da rahoto game da ra'ayoyin masu ruwa da tsaki. Velander ya bincika tsarin MHWDP, wanda ke aiwatar da manufofi da manufofinsu ta hanyar kananan hukumomin da suka riga sun kasance, Gram Panchayats .
== Nasarorin da aka samu ==
MHWDP ta ba da damar tashoshin ban ruwa sama da kilomita 200 da tankunan girbi na ruwa sama da 6,000, tafkuna sama da 1,000, kusan madatsun ruwa da kuma tsarin ban ruwa sama na 260 ko ƙarfin maganaɗiso, kuma ta canza kimanin hekta 9,000 na ƙasar da ake ciyar da ruwan sama zuwa gonar ban ruwa, yana amfana da wasu iyalai 100,000.<ref name="NYDN20120928">World Bank approves loan of $37 million for Himachal. New York Daily News 28 September 2012 {{Cite web |title=World Bank approves loan of $37 million for Himachal - NY Daily News | NewsCred SmartWire |url=http://india.nydailynews.com/business/f5215fd3b58183c955f9918dee9be338/world-bank-approves-loan-of-37-million-for-himachal |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130130211406/http://india.nydailynews.com/business/f5215fd3b58183c955f9918dee9be338/world-bank-approves-loan-of-37-million-for-himachal |archive-date=30 January 2013 |access-date=2012-10-06}}</ref> Girman vermicomposting da sauran ayyukan noma masu ɗorewa yana ƙara abubuwan da ke cikin ƙasa, kuma ingantaccen ikon riƙe ruwa yana sauƙaƙa [[Noma mai daurewa|Aikin noma mai ɗorewa]] da mai amfani.
A tsakiyar wa'adi a watan Nuwamba, 2009, aikin ya riga ya zarce burinsa na ƙarshen aikin na kashi 50 cikin 100 na ƙãra yawan amfanin gona, wanda ya sami ƙarin fa'ida (kashi 236), masara (kashi 163 cikin ɗari), alkama (kashi 90 cikin ɗari), da kuma noman noma (kashi 11). Kimanin manoma 10,000 sun canza hanyoyin noma da tallace-tallace, gami da karɓar amfanin gona mai daraja kamar kayan lambu da kayan yaji.<ref name="WB20120927" /> An haɗa manoma 1,500 a cikin ƙungiyoyin madara da ke da alaƙa da tsire-tsire masu sanyaya madara.<ref name="WB20120927" /> Kudin shiga na gidaje ya karu da kashi 13 cikin dari, galibi saboda ayyukan fadada aikin, musamman inganta fasahar samar da aikin gona da alaƙar kasuwa.<ref name="WB20120927" />
Sauran jihohi a Indiya suna neman kwaikwayon aikin bashi na carbon na Himachal. Ya ga a matsayin mai yiwuwa ga wasu ƙasashe a Kudancin Asiya. "...Bayan samun rajistar Cibiyar Ci gaban Ruwa ta Tsakiyar Himalayan tare da Majalisar Dinkin Duniya Tsarin Tsarin Sauyin Yanayi (UNFCCC), Himachal Pradesh ta zama jiha ta farko a Indiya don aiwatar da aikin ci gaba mai tsabta (CDM). Karkashin aikin, mafi girma a duniya..." Fadada bisa.
== Kudin kuɗi ==
Bankin Duniya da aikin gwamnatin jihar Himachal Pradesh suna samun kuɗi ne ta hanyar bashi daga Ƙungiyar Ci Gaban Duniya (IDA), ƙungiyar ba da rance ta Bankin Duniya. Bankin Duniya don sake ginawa da ci gaba (IBRD) yana aiki a matsayin mai kula da Asusun BioCarbon (BioCF) DNA Spain <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2012)">citation needed</span></nowiki>'']''</sup>"><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2012)">citation needed</span>] shine tushen kudade ga IDA. Kudin ci gaban kore na dala miliyan 200 ne. An sanya hannu kan yarjejeniyar aro tsakanin Bankin Duniya da gwamnatin jihar a New Delhi a ranar 28 ga Yulin 2012. <ref name="jagranjosh20120730" /> Kudin ya kunshi tallafin kashi 90 cikin dari da rancen kashi 10 cikin dari a farashin riba na kashi 0.7 cikin dari (wanda za'a iya biya a cikin shekaru 30). <ref name="jagranjosh20120730" /><ref name="PTI" />{{Ana bukatan hujja|date=October 2012}} {{Ana bukatan hujja|date=November 2012}}
Kodayake kawai 1 daga cikin ayyukan 76 kuma kawai US $ 200 miliyan na Bankin Duniya na US $ 23 biliyan fayil a Indiya, HPRF shine mafi girma a duniya kuma aikin ci gaban tsabta na farko na Indiya (CDM). Majalisar Dinkin Duniya ta yi rajistar MHWDP don tsarin kasuwancin carbon a karkashin Yarjejeniyar Tsarin Majalisar Dinkinobho kan Canjin Yanayi . Bankin zai sayi kudaden carbon daga sabbin gandun daji da ake bunkasa.<ref name="PB20110527" /> Shirin rance ya karya sabon tushe kuma yana da damar yin tasiri mai mahimmanci na nunawa wajen inganta tsarin ci gaban kore.
Aikin WB don rufe wasu ƙauyuka 102
Ayyukan Taimako na waje a Himachal Pradesh
An amince da aikin a ranar 6 ga Satumba 2012 kuma ranar da aka tsara na rufe wannan aikin shine 30 Satumba 2013..{{Ana bukatan hujja|date=October 2012}}
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://web.archive.org/web/20250902073729/http://hpmidhimalayan.org/Mountain_Livelihood.htm ''Shirin Ci gaban Ruwa na Tsakiyar Himalayan''. hpmidhimalayan.org]
* [http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/SAR/2011/12/27/306DDD0ABAA0B64F8525797300763446/1_0/Rendered/PDF/P0937200ISR0Di027201101325021466243.pdf ''Matsayi da Sakamakon Himachal Pradesh Mid-Himalayan Watershed Development Project: P093720. '' Bankin Duniya.]
rjq2yyjp4w8lbghxfqbezxi5cg2c046
Adeoluwa Owu
0
122431
973311
972984
2026-10-29T12:09:42Z
Baby juuu
38856
/* Lambobin yabo da nadin mukamai */
973311
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Adeoluwa Emmanuel Owu''' wanda aka fi sani da '''Kyaftin Degzy''' [[Darakta|daraktan fina-finai]] ne [[Ɗan Nijeriya|na Najeriya]], kuma mai daukar hoto, wanda aka fi sani da ayyukansa a shirin talabijin ''[[Far From Home (TV series)(TV series)|mai suna Far From Home]]'' (2022) da ''Shanty Town'' (2023), da kuma fina-finan ''[[A Tribe Called Judah]]'' (2023) da ''[[Jagun Jagun]]'' (2023), wadanda daga baya suka ba shi damar shiga gasar [[Kyautar Zaɓin Masu kallo na sihiri na Afirka na 2024|AMVCA]] don Mafi Kyawun Cinematography. <ref>{{Cite web |date=25 March 2024 |title=AMVCA 2024 nominations full list: Over the Bridge get highest nomination |url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3gmw713z0wo |access-date=21 September 2024 |website=BBC News Pidgin}}</ref> A shekarar 2023, FilmOne ta lissafa shi a matsayin daraktan da ya fi samun riba a [[Jerin Finafinan Najeriya da suka fi kawo kudi|littafin shekara-shekara na Najeriya BoxOffice]] . <ref name="Filmone">{{Cite web |title=Nigeria BoxOffice Yearbook 2023 By Filmone |url=http://books.filmhouseng.com/books/mouh/#p=86 |access-date=21 September 2024 |website=Filmhouse Group |publisher=Filmone}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Adeoluwa Emmanuel Owu a [[Ilorin|garin Ilorin]] na [[Kwara (Jiha)|jihar Kwara]] . Ya fito ne daga Jihar Kogi kuma asalinsa Yagba ne. <ref name="Independent" /> Owu ya halarci [[Jami'ar Ilorin]] kafin ya ci gaba zuwa Cibiyar Fina-finai ta Pefti da ke [[Lagos (birni)|Legas]], inda ya sami digiri a fannin shirya fina-finai, kuma ya ƙara ƙwarewa a lokacin da yake makarantar a matsayin mai daukar hoto, edita, da kuma darakta. <ref name="Independent" />
== Fim ɗin wani ɓangare ==
=== Fim ===
{| class="wikitable"
! style="background:#B0C4DE;" |Year
! style="background:#B0C4DE;" |Film
! style="background:#B0C4DE;" |Role
|-
|2026
|''The Return of Omotara Johnson''
|Director
|-
|2025
|''[['Yan fashi na Owambe|Owambe Thieves]]''
|Director
|-
| rowspan="4" |2024
|''Asiri Ade''
|Director
|-
|''[[When Love Strikes]]''
|Director
|-
|''[[Sarauniya Lateefah|Queen Lateefah]]''
|Director
|-
|''Crossroads''
|Cinematographer
|-
| rowspan="4" |2023
|[[Adire (fim)|''Adire'']]
| rowspan="3" |Director
|-
|''[[A Tribe Called Judah]]''
|-
|''What No One Knows''
|-
|''[[Jagun Jagun]]''
|Cinematographer
|-
| rowspan="2" |2022
|''[[One Too Many (fim na 2022)|One Too Many]]''
|Cinematographer
|-
|''Before Valentine's''
|Cinematographer
|-
| rowspan="6" |2021
|''Blind Date''
|Director
|-
|''[[The Griot (fim)|The Griot]]''
|Director and Executive producer
|-
|''Ex with Benefits''
|Director
|-
|''[[What Happened at St James]]''
|Cinematographer
|-
|''[[My Village People]]''
|Cinematographer
|-
|''[[Charge and Bail (fim)|Charge and Bail]]''
|Cinematographer
|-
| rowspan="6" |2020
|''[[Introducing the Kujus]]''
|Cinematographer
|-
|''Betty's Love Triangle''
|Cinematographer
|-
|''Gaslight''
|Director
|-
|''[[This Lady Called Life]]''
|Cinematographer
|-
|''Time Looped''
|Cinematographer
|-
|''A Thousand Ways to Break a Cheating Man''
|Cinematographer
|-
| rowspan="4" |2019
|''The History of Chicken''
|Cinematographer
|-
|''Adaife''
|Cinematographer
|-
|''Ms Independent''
|Cinematographer
|-
|''Never Saw It Coming''
|Cinematographer
|-
| rowspan="3" |2018
|''[[Oga Bolaji]]''
|Director of photography
|-
|''Love in a Time of Kekes''
|Cinematographer
|-
|''Memoirs of 4''
|Cinematographer
|-
| rowspan="9" |2017
|''A Case of Free Will''
|Cinematographer
|-
|''For My Girls''
|Cinematographer
|-
|''Uncloaked''
|Cinematographer
|-
|''[[Stormy Hearts]]''
|Cinematographer
|-
|''In Our Trap''
|Cinematographer
|-
|''Stranger Than Ever''
|Cinematographer
|-
|''Timeless''
|Cinematographer
|-
|''Chasing Rainbows''
|Cinematographer
|-
|''Mid Life Blues''
|Cinematographer
|-
|2016
|''Romance Is Overrated''
|Cinematographer
|-
|2011
|''Larmes de sang''
|Cinematographer
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
! style="background:#B0C4DE;" |Shekara
! style="background:#B0C4DE;" | Jerin shirye-shiryen talabijin
! style="background:#B0C4DE;" | Matsayin
|-
| 2025
| ''Abin da ba shi da kyau''
| Mai daukar fim
|-
| 2024
| ''Mai Canza Wasan: Ƙarfin Wasan''
| Darakta
|-
| 2023
| ''Garin Shanty''
| Mai daukar hoto (steadicam)
|-
| 2022
| ''[[Far From Home (TV series)(TV series)|Nesa da Gida]]''
| Mai daukar hoto na biyu
|-
| 2021
| ''Soyayya Mai Tauri''
| Mai daukar fim
|}
== Lambobin yabo da nadin mukamai ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
! Kyauta
! Nau'i
! Aiki
! Sakamako
|-
| 2020
| Bikin Fina-Finan Duniya na Sarauniya Palm
| Mafi kyawun Fim ɗin Cinematographer
| Kansa don ''Abin Da Ba Shi Da Kyau'' |{{Won}}
|-
| 2021
| [[Africa International Film Festival|Bikin Fina-Finan Duniya na Afirka]]
| Kyautar Oronto Douglas ga Mafi Kyawun Fim ɗin Najeriya
| Kansa don ''[[The Griot (fim)|The Griot]]'' |{{Won}}
|-
| 2021
| Bikin Fina-finai na Duniya na Golden Leaf
| Kyautar Alkalai ta Musamman
| Kansa don ''Ranar Makanta'' |{{Won}}
|-
| 2024
| [[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|Kyaututtukan Zaɓin Masu Kallon Afirka Magic]]
| Mafi kyawun Fim ɗin Cinematographer
| ''[[Jagun Jagun|Jagun Jagun (The Warrior)]]'' |{{Nom}}
|-
| 2024
| Fina-finan Nollywood 100
| Kyautar Gado
| kansa|{{honoured}}
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
==Manazarta==
h5dvbfnj2bghnq986ca4x66t1plsdf5
Jáde Osiberu
0
122817
973335
972909
2026-10-29T12:35:54Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa ta farko da ilimi */
973335
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Jádesola Osiberu marubuci ce ta Najeriya, darektan kuma furodusa kuma ta kafa Greoh Studios . An san ta da Isoken (2017), Sugar Rush (2019), Brotherhood (2022) da Gangs of Lagos, fim na farko na asalin Najeriya da aka saita don gudana ne kawai akan Amazon Prime Video. A watan Satumbar 2022, Osiberu's Greoh Studios ta sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru uku tare da Amazon don bunkasa da samar da jerin shirye-shiryen talabijin na asali da fina-finai.[1]
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a cikin dangin sarauta a shekarar 1985, mahaifin Osiberu, [[Oba]] Adewale Osiberu shi ne ''Elepe na Epe Sagamu'' . Osiberu ta sami karatun sakandare a [[Ibadan]], kafin ta sami digiri na Injiniyan Kwamfuta daga Jami'ar Manchester.<ref>{{Cite web |date=2020-08-18 |title=It's Jade Osiberu's Birthday and she's Serving Us some Lockdown Legs |url=https://www.bellanaija.com/2020/08/jade-osiberu-birthday-photos/ |access-date=2020-09-19}}</ref> Har ila yau, tsohuwar [[Jami'ar Pan Atlantic|Jami'ar Pan-Atlantic]] ce, inda ta yi karatun Media da Sadarwa.
== Ayyuka ==
Duk da aiki na sana'a a matsayin Mai haɓaka software bayan kammala karatunsa, Osiberu ya yanke shawarar canza aiki zuwa yin fim. A bikin Watan Tarihin Mata, Pulse ya haɗa ta cikin jerin mata goma da ke yin raƙuman ruwa ta hanyar haɓaka abun ciki a masana'antar fina-finai ta Najeriya. Osiberu ta fara kamfanin samar da ita; Tribe85 Productions a cikin 2017 tare da manufar "bayyana labarun Afirka ga masu sauraro na duniya".<ref>{{Cite web |last=Okoh |first=Lize |date=2018-10-02 |title=Nollywood's Best Nigerian Directors Working Today |url=https://theculturetrip.com/africa/nigeria/articles/the-best-contemporary-nigerian-directors/ |access-date=2020-09-19 |website=Culture Trip}}</ref> A lokacin wata hira da BellaNaija; mai tambayoyin ya yaba da ɗabi'ar aikinta, mai da hankali ga daki-daki da ƙirar ƙira.<ref>{{Cite web |last=Banigbe |first=Seyi |date=2018-02-28 |title=Seyi Banigbe: Interviewing Jadesola Osiberu Reinforced the Values of Being an Intrapreneur |url=https://www.bellanaija.com/2018/02/seyi-banigbe-favor-intrapreneur/ |access-date=2020-09-19}}</ref>
A cikin 2018, ta jagoranci bikin fina-finai na [[Nollywood]] a Scotland.<ref name="nigeriantrade">{{Cite web |last=Dayo |first=Bernard |date=2018-11-12 |title=Jade Osiberu says Blossom Chukwujekwu gave the performance of his life in her upcoming movie 'Nigerian Trade' |url=https://ynaija.com/jade-osiberu-says-blossom-chukwujekwu-gave-the-performance-of-his-life-in-her-upcoming-movie-nigerian-trade/ |access-date=2020-09-19}}</ref>
A cikin 2017, Osiberu ya rubuta kuma ya ba da umarnin ''[[Isokin|Isoken]]'', fim game da ƙalubalen da wata ƙwararriyar mata da ba ta yi aure ba ta fuskanta a cikin matsin lamba daga iyali, da kuma dangantakar soyayya tsakanin launin fata a cikin yanayin Najeriya na zamani. Don rawar da ta taka a matsayin darakta, ta lashe kyautar darakta mafi kyau a 2018 Africa Magic Viewers Choice Awards kuma ta sami lambar yabo ta Afirka Movie Academy don gabatarwa mafi kyawun darakta.
Fim din kuma shine batun tattaunawar masana tare da halin da ake ciki tare da halaye na [[Feminism|mata]].<ref>{{Cite journal |last=Nwachukwu |first=Charles |year=2019 |title=Jadesola Osiberu's Isoken: A Filmic Postulation for Feminism |journal=Studies in Media and Communication |volume=7 |page=49 |doi=10.11114/smc.v7i1.4306 |doi-access=free}}</ref> Al'adun Custodian sun nuna yadda aka kafa taken fim din don yaki da misogyny a cikin al'ummar Najeriya.<ref>{{Cite web |date=2020-07-29 |title=The Women Of Nollywood are Fighting Misogyny, Telling Stories, and Making Giant Strides |url=https://culturecustodian.com/the-women-of-nollywood-are-fighting-misogyny-telling-stories-and-making-giant-strides/ |access-date=2020-09-19 |website=Culture Custodian}}</ref> Fim dinta na baya-bayan nan na Kirsimeti a Legas, an shirya shi ne don farawa a Firayim Bidiyo a ranar 20 ga Disamba 2024.<ref>{{Cite web |last=Chigbo |first=Emeka |date=2024-11-26 |title=All We Know About Jade Osiberu's Christmas In Lagos Movie |url=https://thescoove.africa/christmas-in-lagos-movie-prime-video/ |access-date=2024-11-30 |website=The Scoove Africa |language=en-US}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Babban Matsayi
!Matsayi
!Bayani
!Ref
|-
|2013–14
|''[[Gidi Up]]''
|[[OC Ukeje]], [[Deyemi Okanlawon]], [[Somkele Iyamah]]
|Mai gabatarwa
Marubuci
| rowspan="2" |Shafukan yanar gizo ta [[Ndani TV]]
| rowspan="3" |
|-
|2016
|''Rumor Yana da shi''
|
|Mai gabatarwa
|-
|2017
|''[[Isokin|Isoken]]''
|[[Dakore Egbuson-Akande|Dakore Akande]], [[Funke Akindele]], Joseph Benjamin[[Joseph Benjamin (actor)|Yusufu Biliyaminu]]
|Daraktan
Marubuci
|Farkon darektan
|-
|2018
|''Kasuwancin Najeriya''
|[[Rita Dominic]], [[Gideon Okeke]] da [[Blossom Chukwujekwu]]
|Mai gabatarwa
Marubuci
|
|<ref name="nigeriantrade" />
|-
|2019
|''[[Sugar Rush (fim)]]''
|Adesua Etomi, [[Bisola Aiyeola]] da [[Bimbo Ademoye]]
|Mai gabatarwa
Marubuci
|
|
|-
| rowspan="2" |2021
|[[Ayinla (fim)|''Ayinla'']]
|[[Lateef Adedimeji]], [[Omowumi Dada]], [[Bimbo Manuel|Bimbo Manual]]
|Mai gabatarwa
|
|
|-
|''[[Gangs of Legas|<nowiki/>'Yan bindiga na Legas]]'' (2023)
|[[Adesua Etomi|Adesua Etomi-Wellington]], [[Tobi Bakre]] da Chike
|Daraktan
Marubuci
|An yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar abubuwan da suka faru yayin yin fim na ''Gidi Up''
|
|-
|2022
|[[Brother hood 2022)|''Ɗan'uwa'']]
|[[Tobi Bakre]],
[[Falz|Folarin Falana]], Toni Tones, [[Ronke Ojo]], Bright Okpocha, [[OC Ukeje]],
|Mai gabatarwa
|
|
|-
|2024
|''Kirsimeti a Legas''
|[[Richard Mofe-Damijo]], [[Shafy Bello|Shaffy Bello]], [[Wale Ojo]], [[Teniola Aladese]], Angel Anosike, Shalom C Obiago, da Rayxia Ojo
|Daraktan
Marubuci
|
|
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Ayyuka
!Sakamakon
!Ref
|-
| rowspan="2" |2015
| rowspan="5" |[[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun jerin shirye-shiryen talabijin Comedy / Drama
| rowspan="2" |''Gidi Up''|{{Nom}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=AMVCA Full List Of Winners |url=https://www.channelstv.com/2015/03/09/amvca-full-list-of-winners/ |access-date=2021-07-03 |website=Channels Television}}</ref>
|-
|Editan Sauti mafi kyau|{{Nom}}
|-
| rowspan="4" |2018
|Darakta Mafi Kyawu
| rowspan="4" |''Isoken''|{{Won}}
| rowspan="3" |
|-
|Mafi kyawun Mai tsara kayan ado|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Daraktan Fasaha|{{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Darakta Mafi Kyawu|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |title=Nollywood Shines At 2018 Africa Movie Academy Awards [Full List Of Winners] |url=https://www.channelstv.com/2018/10/21/nollywood-shines-at-2018-africa-movie-academy-awards-full-list-of-winners/ |access-date=2021-07-03 |website=Channels Television}}</ref>
|-
| rowspan="4" |2023
| rowspan="4" |[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi Kyawun Marubuci
| rowspan="2" |''[[The Trade (fim ɗin 2023)|Kasuwanci]]''|{{Nom}}
| rowspan="4" |
|-
|Darakta Mafi Kyawu|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun fim na Yammacin Afirka
| rowspan="2" |''Ɗan'uwa''|{{Won}}
|-
|Mafi kyawun Fim|{{Nom}}
|}
== Rayuwa ta mutum ==
Osiberu ta yi bikin aurenta a ranar 11 ga Mayu 2019 a [[Sagamu]], [[Jihar Ogun]] . <ref>{{Cite web |title=Yay! Filmmaker Jade Osiberu is Married ?? |url=https://www.bellanaija.com/2019/05/yay-filmmaker-jade-osiberu-is-married-%F0%9F%91%B0%F0%9F%8F%BD/ |access-date=2020-09-19 |website=[[BellaNaija]]}}</ref>
== Dubi kuma ==
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* [[Jerin daraktocin fina-finai na Najeriya]]
* [[Shiloh Godson]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Marubutan Najeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
qbwg12iu81pujjyxfk8lnp8vxiug443
Fidelis Uchenna Okoro
0
122963
973321
973147
2026-10-29T12:19:48Z
Baby juuu
38856
973321
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Databox}}
Ya hada da Afirka da Littattafan Duniya: Jami'ar Najeriya Jaridar Nazarin Littattafai [1] kuma ya kasance mai ba da shawara ga edita ga The Muse, mujallar dalibai a Jami'ar Nigeria. [2] A cikin shekarar 2022, Muse ya kirkiro kyautar Fidelis Okoro don Waƙoƙi, wanda Jumma'a Romanus ya tallafawa, don girmama shi.[3] [maɓallin da ake buƙata mai zaman kansa]
'''Fidelis Uchenna Okoro''' (ya mutu a shekara ta 2021), wanda aka fi sani da Fidoko, mawaki ne na Najeriya, marubuci, marubucin wasan kwaikwayo, [[mawaƙi]] da kuma furodusa.A matsayinsa na memba na [[Jami'ar Najeriya, Nsukka|Jami'ar Najeriya]], ya rubuta litattafai biyu, tarin shayari guda biyu, da wasanni biyar.Bugu da ƙari, ya haɗu da tarin shayari, ya fitar da kundi uku, kuma ya samar da fina-finai huɗu.
Okoro ta kammala karatu daga [[Jami'ar Najeriya, Nsukka|Jami'ar Najeriya]] a cikin shekarun 1990.<ref>{{Cite journal |last= |date=February 1996 |title=Notes on the Contributors |url=https://www.unn.edu.ng/wp-content/uploads/2017/06/Okike-321.pdf |journal=Okike: An African Journal of New Writing |issue=32 |pages=130}}</ref> [maɓallin da ake buƙata mai zaman kansa]
== Ayyuka ==
=== Ilimi ===
Okoro ya shiga ma'aikatan koyarwa na [[Jami'ar Najeriya, Nsukka|Jami'ar Najeriya]] a watan Mayu 1997. Ya kasance Babban malami a Sashen Nazarin Ingilishi da Littattafai a Jami'ar Najeriya.{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
Jami'ar Najeriya ta zabi Okoro a matsayin "Malami mai Kyau (Maza) " da kuma "Mafi Mashahuriyar Malami (Maza). <ref>{{Cite web |title=List Of Nominees |url=https://staffawards.unn.edu.ng/vote/ |access-date=2025-02-22 |website=UNN Staff Awards |language=en-US}}</ref>
=== Rubuce-rubuce ===
Okoro ya rubuta litattafai biyu, tarin shayari guda biyu, da wasanni biyar.Ya kuma hada da Apples of Gold: A Pageant of Modern Nigerian Poems tare da [[Emeka Joseph Otagburuagu]] . [ana buƙatar ƙa'ida]''. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}''
A shekara ta 1998, Okoro ya buga aikinsa na farko, wasan da ake kira Wisdom of the Ostrich .Daga baya ya buga wasan kwaikwayon Joys of War (2000), Farfesa Zemzi's Last Rehearsal (2005), <ref>{{Cite journal |last=Agu |first=Innocent |last2=Amoniyan |first2=Oluwasegun |last3=Agu |first3=Evangelist |last4=Pembi |first4=Clement |date=February 2020 |title=Portrayal of Feminine Gender in Okoro's Prof Zemzi's Last Rehearsal |journal=Fuwgestj: Journal of the General Studies Unit |publisher=[[Federal University, Wukari]] |volume=2 |issue=3 |pages=5–21}}</ref> ''Quagmire'' (2010), <ref>{{Cite journal |last=Ugwuanyi |first=Kingsley O. |last2=Ekeh |first2=Sosthenes N. |date=October 2015 |title=Shifting the Borders: Genre-crossing in Modern Africa Drama |url=https://www.researchgate.net/publication/283119173 |journal=Research Innovator |volume=2 |issue=5 |pages=1–11}}</ref> da Preamble to Apocalypse (2016). <ref>{{Cite journal |last=Udengwu |first=Ngozi |last2=Nnanna |first2=Ndubuisi |last3=Obasi |first3=Nelson |date=June 2022 |title=Women in Internally Displaced Persons' camps, a halfway house or a purgatory: Discourse analysis of ''Embers'' and ''Preamble to Apocalypse'' |url=http://ikengajournal.com.ng/admin/img/paper/23_2-4.pdf |journal=IKENGA: International Journal of Institute of African Studies |volume=23 |issue=2 |pages=1–37 |doi=10.53836/ijia/2022/23/2/004}}</ref> ''Quagmire'' ya kasance na biyu a 2010 ANA / J .Kyautar wasan kwaikwayo ta P. Clark. A wannan shekarar, littafin, ''Quagmire,'' an sanya shi cikin jerin sunayen don Kyautar NNDC don Wasan kwaikwayo.
Littafin Okoro na uku mai tsawo shi ne littafin The Rape of Regina (2002), wanda Cracking the Shell ya biyo baya (2013). <ref>{{Cite journal |last=Umezurike |first=Gideon Uzoma |date=June 2017 |title=Redemptive Fantasy, Restoration and the Exigencies of Kleos and Nostos in F. U. Okoro's Cracking the Shell |url=https://www.researchgate.net/publication/317342262 |journal=The Muse |volume=45}}</ref> An sanya Cracking the Shell a cikin jerin sunayen don kyautar ANA / Jacaranda Prose ta 2009.
Okoro ya buga tarin waƙoƙinsa na farko, When the Bleeding Heart Breaks, a cikin shekara ta 2006.Tarin ya zama na farko da ya zo na biyu a 2006 ANA / Cadbury Poetry Prize . An buga tarin sa na biyu, Pimples and Dimples, a shekarar 2012 kuma shi ne na farko da ya zo na biyu a 2012 ANA / Gabriel Okara Poetry Prize . [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
Okoro ya fitar da kundi uku: One More Mile, Call on Me (2008), [1] da Baby Kpurunu m Ishi .''Jariri Kunupur m Ishi.''
A shekara ta 2006, Okoro ta kafa Fidoko Films International .Tare da kamfanin, ya samar da fina-finai huɗu: Saved by Sin (2007), Peace of the Graveyard, Uzumagada: The Search for Inspiration, da Paradisico . [1][2]''Aljanna.''
== Rayuwa ta mutum ==
Fidelis Okoro ya kasance mai ibada ga Shaidun Jehobah. Ya mutu daga cutar sankara a ranar 22 ga Yuni, 2021.{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
== Hotunan fina-finai ==
* Zunubi ne ya ceci (2007)
* ''Zaman Lafiya na Kabari''
* ''Uzumagada: Neman Wahayi''
* ''Aljanna''
== Littattafai ==
=== Littattafai ===
*
*
*
*
=== Wasanni ===
* ''Hikimar Ostrich'' (1998)
*
* ''Farfesa Zemzi na Ƙarshe'' (2005)
* ''Quagmire'' (2010)
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 2021]]
[[Rukuni:Mawaƙan Nijeriya]]
[[Rukuni:Marubutan Najeriya]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7gp2ihri2dvpwxmi5yuj6erux7dg7xs
Shadine van der Merwe
0
123456
973512
893298
2026-10-29T22:13:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973512
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Shadine van der Merwe''' (an haife ta a ranar 25 ga watan Nuwamba shekara ta 1992) 'yar wasan kwallon kafa ce ta Afirka ta Kudu. Ta wakilci Afirka ta Kudu a wasannin Commonwealth na 2018 da 2022 da kuma gasar cin kofin duniya ta Netball ta 2019 da 2023. A Afirka ta Kudu, ta buga wa UP-Tuks wasa a Varsity Netball da Gauteng Jaguars a gasar cin kofin Brutal Fruit Netball . A shekara ta 2017 ta jagoranci kungiyoyin biyu zuwa lakabi na kasa. Tun daga lokacin ta buga wa Surrey Storm, Manchester Thunder da Loughborough Lightning wasa a cikin Netball Superleague da kuma Adelaide Thunderbirds a cikin Suncorp Super Netball .
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Shadine van der Merwe kuma ta girma a [[Pretoria]] . Kazalika da buga wasan Netball, a lokacin ƙuruciyarta, ta buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta mata ta Afirka ta Kudu. Ta kuma lashe lambar tagulla a cikin javelin a 2010 Junior SA Track and Field Championship . Bayan da kocin netball, Jenny van Dyk, ya hango ta, an ba ta tallafin karatu a [[Jami'ar Pretoria]] kuma daga baya ta sami Masters a Ilimi.<ref name="pressreader141219">{{Cite web |date=14 December 2019 |title=Unsung heroine of the courts |url=https://www.pressreader.com/south-africa/the-citizen-gauteng/20191214/282278142219660?srsltid=AfmBOoqkbpAxnxJE7CN8jqLiaOtzsUvFo_htNRRqg9exq857txvnj6e1 |access-date=19 September 2024 |website=[[The Citizen (South African newspaper)|The Citizen]] |publisher=www.pressreader.com}}</ref><ref name="weeblyvdm2">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe – Hi! I am Shadine, and this is my netball story |url=https://shadinevdm.weebly.com/about-me.html |access-date=17 September 2024 |publisher=weebly.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917203152/https://shadinevdm.weebly.com/about-me.html |archive-date=17 September 2024 |url-status=dead}}</ref><ref name="at020320">{{Cite web |date=2 March 2020 |title=Here to stay |url=https://adelaidethunderbirds.com.au/news/here-stay |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173648/https://adelaidethunderbirds.com.au/news/here-stay |archive-date=3 March 2020 |access-date=19 September 2024 |publisher=adelaidethunderbirds.com.au}}</ref><ref name="dm270623">{{Cite web |date=27 June 2023 |title=Proteas’ Shadine van der Merwe has bounced through ups and downs to reach netball's pinnacle |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-06-27-proteas-shadine-van-der-merwe-has-bounced-through-ups-and-downs-to-reach-netballs-pinnacle/ |access-date=18 September 2024 |publisher=www.dailymaverick.co.za}}</ref> Van der Merwe mai magana ne na [[Afrikaans]] .<ref name="at020320" />
== Ayyukan wasa ==
=== UP Tuks ===
Tsakanin 2014 da 2017, van der Merwe ya buga wa UP-Tuks wasa a Varsity Netball . <ref name="vssa081017">{{Cite web |date=8 October 2017 |title=Van der Merwe wants to end her playing career at UP-Tuks with a Varsity Netball title |url=https://www.old.varsitysportssa.com/van-der-merwe-wants-end-playing-career-tuks-varsity-final-victory/ |access-date=14 November 2024 |publisher=www.old.varsitysportssa.com}}</ref> <ref name="up091017">{{Cite web |date=9 October 2017 |title=#TuksNetballVan der Merwe wants to end her playing career at UP-Tuks with a Varsity-final victory |url=https://www.up.ac.za/netball/news/post_2574076-tuksnetballvan-der-merwe-wants-to-end-her-playing-career-at-up-tuks-with-a-varsity-final-victory |access-date=18 September 2024 |publisher=www.up.ac.za}}</ref><ref name="varsity270519">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe |url=http://varsitysportssa.com/player/shadine-van-der-merwe/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527052946/http://varsitysportssa.com/player/shadine-van-der-merwe/ |archive-date=27 May 2019 |access-date=17 September 2024 |publisher=varsitysportssa.com}}</ref> A shekara ta 2014, ta kasance memba na ƙungiyar Tuks wacce ta gama a matsayin masu cin gaba zuwa Kovsies . An kuma ba ta suna 'Yan wasa na Varsity Series kuma an sanya mata suna a cikin Team of the Tournament . Kafin kakar 2015, an ba ta suna kyaftin din Tuks. <ref name="gsport211014">{{Cite web |date=21 October 2014 |title=Kovsies Beat Tuks to Retain Varsity Netball Crown |url=https://gsport.co.za/kovsies-beat-tuks-to-retain-varsity-netball-crown/ |access-date=19 September 2024 |publisher=gsport.co.za}}</ref><ref name="vsssa040915">{{Cite web |date=4 September 2015 |title=Van der Merwe takes Tuks reins |url=https://www.old.varsitysportssa.com/van-der-merwe-takes-tuks-reins/ |access-date=19 September 2024 |publisher=www.old.varsitysportssa.com}}</ref> Koyaya, a wasanta na farko a lokacin kakar, ta sami rauni na ACL.<ref name="dm270623"/> A shekara ta 2016, ta zama kyaftin din Tuks lokacin da suka sake gamawa a matsayin masu tseren gaba, a wannan lokacin zuwa [[Jami'ar Arewa maso Yamma|Pukke]] . <ref name="gsport181016">{{Cite web |date=18 October 2016 |title=Pukke Snatch 2016 Varsity Netball Cup from Tuks |url=https://gsport.co.za/pukke-snatch-2016-varsity-netball-cup-tuks/ |access-date=19 September 2024 |publisher=gsport.co.za}}</ref> An kuma ba ta suna 2016 Player of the Tournament. <ref name="vssa201016">{{Cite web |date=20 October 2016 |title=Super Woman: Shadine van der Merwe |url=https://www.old.varsitysportssa.com/super-woman-shadine-van-der-merwe/ |access-date=14 November 2024 |publisher=www.old.varsitysportssa.com}}</ref> A shekara ta 2017, ta zama kyaftin din Tuks lokacin da suka lashe lambar yabo ta farko bayan sun doke Pukke 43-41 a wasan karshe. <ref name="teamsa101017">{{Cite web |date=10 October 2017 |title=Van Dyk's UP-Tuks celebrate their first Varsity title |url=https://www.teamsa.co.za/van-dyks-up-tuks-celebrate-their-first-varsity-title/ |access-date=19 September 2024 |publisher=www.teamsa.co.za}}</ref><ref name="up220421">{{Cite web |date=22 April 2021 |title=#TuksNetball: Shadine Van der Merwe says she will forever be grateful to Jenny van Dyk |url=https://www.up.ac.za/netball/news/post_2967192-tuksnetball-shadine-van-der-merwe-says-she-will-forever-be-grateful-to-jenny-van-dyk |access-date=18 September 2024 |publisher=www.up.ac.za}}</ref>
=== Jaguars na Gauteng ===
Tsakanin 2014 da 2018, van der Merwe ya buga wa Gauteng Jaguars wasa, yana wasa a wasan karshe na Brutal Fruit Netball Cup biyar a jere. A cikin [[2018 Netball New Zealand Super Club]]">2017 da 2018 ta zama kyaftin din Jaguars lokacin da suka lashe sunayen sarauta biyu na farko.<ref name="bfnc08015j">{{Cite web |title=Gauteng Jaguars (2014) |url=http://brutalfruitnetballcup.co.za/gauteng-jaguars/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108030617/http://brutalfruitnetballcup.co.za/gauteng-jaguars/ |archive-date=8 January 2015 |access-date=9 September 2024 |publisher=brutalfruitnetballcup.co.za}}</ref><ref name="storm170918">{{Cite web |date=17 September 2018 |title=Storm sign Van Der Merwe |url=https://www.surreystormnetball.co.uk/storm-sign-van-der-merwe/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817203353/https://www.surreystormnetball.co.uk/storm-sign-van-der-merwe/ |archive-date=17 August 2022 |access-date=18 September 2024 |publisher=www.surreystormnetball.co.uk}}</ref><ref name="nsa160617">{{Cite web |date=16 June 2017 |title=Fourth time lucky for Jaguars |url=https://netball-sa.co.za/fourth-time-lucky-for-jaguars/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523133005/https://netball-sa.co.za/fourth-time-lucky-for-jaguars/ |archive-date=23 May 2024 |access-date=31 August 2024 |publisher=netball-sa.co.za}}</ref><ref name="nsa190518">{{Cite web |date=19 May 2018 |title=Impressive wins for Jaguars and Stings |url=https://netball-sa.co.za/impressive-wins-for-jaguars-and-stings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304221540/https://netball-sa.co.za/impressive-wins-for-jaguars-and-stings/ |archive-date=4 March 2024 |access-date=18 September 2024 |publisher=netball-sa.co.za}}</ref><ref name="up180618">{{Cite web |date=18 June 2018 |title=#TuksNetball: Van Dyk coaches Jaguars to a 2nd Brutal Fruit title and 18 game winning streak |url=https://www.up.ac.za/netball/news/post_2697020-tuksnetball-van-dyk-coaches-jaguars-to-a-2nd-brutal-fruit-title-and-18-game-winning-streak |access-date=19 September 2024 |publisher=www.up.ac.za}}</ref> A cikin 2015, 2016 da 2017 an ba ta suna Defender of the Tournament . <ref name="weeblyvdm3">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe – Some highlights of my career... |url=https://shadinevdm.weebly.com/career.html |access-date=17 September 2024 |publisher=weebly.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917203152/https://shadinevdm.weebly.com/career.html |archive-date=17 September 2024 |url-status=dead}}</ref> Ta kuma buga wa Jaguars wasa a gasar Netball New Zealand Super Club ta 2017 da 2018.<ref name="netballnz010218">{{Cite web |title=8 Clubs 6 Days / Netball's Best in Nelson / (2017 Super Club) Media Guide |url=https://www.netballnz.co.nz/Downloads/Assets/Download/378055/1/Super%20Club%20-%20Media%20Guide%20-%20FINAL.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201011453/https://www.netballnz.co.nz/Downloads/Assets/Download/378055/1/Super%20Club%20-%20Media%20Guide%20-%20FINAL.pdf |archive-date=1 February 2018 |access-date=27 August 2022 |publisher=www.netballnz.co.nz}}</ref><ref name="stuff300617">{{Cite web |date=30 June 2017 |title=Semi-professional side Gauteng Jaguars undaunted by challenge that awaits at Super Club |url=https://i.stuff.co.nz/sport/netball/94262298/semiprofessional-side-gauteng-jaguars-undaunted-by-challenge-that-awaits-at-super-club |access-date=27 August 2022 |publisher=stuff.co.nz |archive-date=27 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220827200602/https://i.stuff.co.nz/sport/netball/94262298/semiprofessional-side-gauteng-jaguars-undaunted-by-challenge-that-awaits-at-super-club |url-status=dead }}</ref><ref name="nswis050717">{{Cite web |date=5 July 2017 |title=Big win for NSWIS netballers over Jaguars in NZ |url=https://www.nswis.com.au/nswis-news/big-win-for-nswis-netballers-over-jaguars-in-nz/ |access-date=18 September 2024 |publisher=www.nswis.com.au}}</ref><ref name="netballnz190818">{{Cite web |date=19 August 2018 |title=Sizzling Super Club opener for South Africa's Jaguars |url=http://www.netballnz.co.nz/news/detail/sizzling-super-club-opener-for-south-africas-jaguars |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822220331/http://www.netballnz.co.nz/news/detail/sizzling-super-club-opener-for-south-africas-jaguars |archive-date=22 August 2018 |access-date=8 September 2022 |publisher=www.netballnz.co.nz}}</ref>
=== Guguwar Surrey ===
Tsakanin 2018 da [[2019 Netball Superleague season|2019]], van der Merwe ya buga wa Surrey Storm wasa.<ref name="storm1709182">{{Cite web |date=17 September 2018 |title=Storm sign Van Der Merwe |url=https://www.surreystormnetball.co.uk/storm-sign-van-der-merwe/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817203353/https://www.surreystormnetball.co.uk/storm-sign-van-der-merwe/ |archive-date=17 August 2022 |access-date=18 September 2024 |publisher=www.surreystormnetball.co.uk}}</ref><ref name="weeblyvdm32">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe – Some highlights of my career... |url=https://shadinevdm.weebly.com/career.html |access-date=17 September 2024 |publisher=weebly.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917203152/https://shadinevdm.weebly.com/career.html |archive-date=17 September 2024 |url-status=dead}}</ref><ref name="190918fast52">{{Cite web |date=19 September 2018 |title=Layton among first All Stars confirmed Fast5 for All Stars |url=https://fast5allstars.com/news/layton-among-first-stars-confirmed-fast5-netball-championship/ |access-date=21 September 2024 |publisher=fast5allstars.com}}</ref><ref name="weeblyvdm12">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe – Home |url=https://shadinevdm.weebly.com/ |access-date=17 September 2024 |publisher=weebly.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917203152/https://shadinevdm.weebly.com/ |archive-date=17 September 2024 |url-status=dead}}</ref><ref name="storm2705192">{{Cite web |title=Shadine Van Der Merwe |url=https://www.surreystormnetball.co.uk/player/shadine-vdm/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527052945/https://www.surreystormnetball.co.uk/player/shadine-vdm/ |archive-date=27 May 2019 |access-date=17 September 2024 |publisher=www.surreystormnetball.co.uk}}</ref> Abokan tawagarta a Storm sun hada da dan wasan kwallon kafa na Afirka ta Kudu, [[Sigrid Burger]].<ref name="storm2705192" /><ref name="storm1603192">{{Cite web |date=16 March 2019 |title=Match Report: Storm 53 – 44 Sirens |url=https://www.surreystormnetball.co.uk/match-report-storm-53-44-sirens/ |access-date=5 October 2024 |publisher=www.surreystormnetball.co.uk |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006070839/https://www.surreystormnetball.co.uk/match-report-storm-53-44-sirens/ |url-status=dead }}</ref><ref name="skysports0804192">{{Cite web |date=8 April 2019 |title=Sigi Burger and Shadine Van der Merwe out to return to winning ways |url=https://www.skysports.com/netball/news/12415/11686820/sigi-burger-and-shadine-van-der-merwe-out-to-return-to-winning-ways |access-date=5 October 2024 |publisher=www.skysports.com}}</ref> Ta sami lambar yabo ta Storm ta 2019 mafi kyau da mafi kyau. <ref name="ssn2705192">{{Cite web |date=27 May 2019 |title=Shadine Van Der Merwe Replaces Injured Cobden |url=https://supernetball.com.au/2019/05/27/shadine-van-der-merwe-replaces-injured-cobden/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527052946/https://supernetball.com.au/2019/05/27/shadine-van-der-merwe-replaces-injured-cobden/ |archive-date=27 May 2019 |access-date=17 September 2024 |publisher=supernetball.com.au}}</ref><ref name="nsl2309212">{{Cite web |date=23 September 2021 |title=Manchester Thunder secure Shadine van der Merwe signing |url=https://www.netballsl.com/2021/09/23/manchester-thunder-shadine-van-der-merwe-signing/ |access-date=5 October 2024 |publisher=www.netballsl.com |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007101226/https://www.netballsl.com/2021/09/23/manchester-thunder-shadine-van-der-merwe-signing/ |url-status=dead }}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
==manazarta ==
h12sgjlt4pty6gldwtbp26qifjoec6u
Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya
0
126230
973551
756669
2026-10-30T00:04:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973551
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya''' ('''UNEP''') yana da alhakin daidaita martani ga batutuwan muhalli a cikin Tsarin Majalisar Dinkinobho.<ref>{{Cite web |date=November 18, 2014 |title=Funds, Programmes, Specialized Agencies and Others |url=https://www.un.org/en/sections/about-un/funds-programmes-specialized-agencies-and-others/index.html |website=un.org}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=About UN Environment Programme |url=http://www.unenvironment.org/about-un-environment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409185727/http://www.unenvironment.org/about-un-environment |archive-date=2020-04-09 |access-date=2019-02-10 |website=UNEP}}</ref> Maurice Strong ne ya kafa shi, darakta na farko, bayan Tsarin Majalisar Dinkin Duniya kan Muhalli na Mutum a Stockholm a watan Yunin 1972. Manufarta ita ce samar da jagoranci, isar da kimiyya da haɓaka mafita a kan batutuwa da yawa, gami da canjin yanayi, gudanar da yanayin ruwa da na ƙasa, da ci gaban tattalin arzikin kore. <ref>{{Cite web |date=2021 |title=Climate Change |url=https://www.unep.org/explore-topics/climate-change |website=unep.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 |title=Green Economy |url=https://www.unep.org/explore-topics/green-economy |website=unep.org |access-date=2025-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928005809/http://unep.org/greeneconomy/ |archive-date=2011-09-28 |url-status=dead}}</ref> Har ila yau, kungiyar tana haɓaka yarjejeniyar muhalli ta duniya; tana buga da inganta [[kimiyyar muhalli]] kuma tana taimaka wa gwamnatocin ƙasa cimma burin muhalli.
A matsayinta na memba na Kungiyar Ci Gaban Majalisar Dinkin Duniya, UNEP tana da niyyar taimaka wa duniya ta cika Manufofin Ci Gaban 17 masu dorewa.<ref>{{Cite web |date=November 18, 2014 |title=Funds, Programmes, Specialized Agencies and Others |url=https://www.un.org/en/sections/about-un/funds-programmes-specialized-agencies-and-others/index.html |website=un.org}}</ref> UNEP ta dauki bakuncin sakatariyoyin yarjejeniyoyin muhalli da kungiyoyin bincike da yawa, gami da Yarjejeniyar Biological Diversity (CBD), Yarjejeniyar Minamata akan Mercury, [[Taron Basel|Basel]], [[Taron Rotterdam|Rotterdam]] da Yarjejeniyoyin [[Yarjejeniyar Stockholm akan Abubuwan gurɓataccen Halittu na dindindin|Stockholm]], Yarjejeniyar kan Nau'o'in Migration da Yarjejeniya kan Ciniki na Duniya a cikin Dabbobi da Flora masu haɗari (CITES), da sauransu.<ref>{{Cite web |date=2021 |title=Climate Change |url=https://www.unep.org/explore-topics/climate-change |website=unep.org}}</ref>
== Tarihi ==
[[Fayil:UNEP-conferentie_over_ozonlaag_in_Den_Haag_v.l.n.r._ex_minister_Ginjaar_,_mini,_Bestanddeelnr_934-3407.jpg|thumb|Taron UNEP a kan Ozone Layer a The Hague, 1988]]
A cikin shekarun 1970s, ba a yarda da bukatar kula da muhalli a matakin duniya ba, musamman ta kasashe masu tasowa. Wasu sun yi jayayya cewa damuwa game da muhalli ba fifiko ba ne ga kasashe masu talauci. Jagorancin jami'in diflomasiyyar Kanada Maurice Strong ya shawo kan yawancin gwamnatocin kasashe masu tasowa cewa suna buƙatar fifita wannan batun. A cikin kalmomin farfesa [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]] [[Adebayo Adedeji]]: "Mista Strong, ta hanyar sahihancin shawararsa, nan da nan ya bayyana cewa dukkanmu, ba tare da la'akari da matakin ci gabanmu ba, suna da babban gungumen azaba a cikin al'amarin."<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ivanova |first=Maria |date=2007-11-23 |title=Designing the United Nations Environment Programme: a story of compromise and confrontation |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=7 |issue=4 |pages=356 |bibcode=2007IEAPL...7..337I |doi=10.1007/s10784-007-9052-4 |issn=1567-9764 |s2cid=153356802}}</ref>
== Gudanarwa ==
=== Babban darektan ===
[[Fayil:22dec07-COP15-Sec-Gen-Media-3206_(52549456365).jpg|thumb|Babban Darakta na UNEP Inger Andersen a taron Biodiversity na Majalisar Dinkin Duniya, 2022]]
A watan Disamba na shekara ta 1972, Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya ya zabi Maurice Strong a matsayin shugaban farko na Majalisar Dinkinobho. Ya kuma kasance babban sakatare na taron Majalisar Dinkin Duniya na 1972 kan Muhalli na Dan Adam da Taron Duniya (1992).
[[Mostafa Kamal Tolba]] ne ya rike mukamin na tsawon shekaru 17 (1975-1992), wanda ya taimaka wajen kawo la'akari da muhalli a gaban tunanin duniya da aiki. A karkashin jagorancinsa, nasarar da aka fi sani da muhalli na Majalisar Dinkin Duniya - yarjejeniyar tarihi ta 1987 don kare [[Lemar Sararin Samaniya|Layer na ozone]] - an tattauna [[Montreal Protocol|Yarjejeniyar Montreal]]. [[Elizabeth Dowdeswell]] (1992-1998), [[Klaus Töpfer]] (1998-2006), [[Achim Steiner]] (2006-2016), da [[Erik Solheim]] (2016-2018) ne suka gaje shi.
== Manazarta ==
mehva7dr4i82aplob7awthkxc2uc7o1
2021 Wurtzburg wuka
0
126322
973497
831860
2026-10-29T21:34:34Z
Alfurqan
14918
973497
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
A ranar 25 ga watan Yunin 2021, an yi mummunan rauni a Würzburg, Bavaria, Jamus. Abdirahman Jibril Ali ya kashe mata uku a shagon Woolworth kuma ya ji wa wasu takwas rauni a kan titin waje. Masu kallo sun hana wanda ake zargi ya gudu daga wurin har sai 'yan sanda suka iso, tare da wanda ake zarge da harbi a kafa kafin a kama shi.[1][2]
Jibril Ali, asalinsa daga Somaliya, yana da tarihin rikice-rikice da yawa tun lokacin da ya isa 2015 a matsayin mai neman mafaka a Jamus da kuma alkawura da yawa ba da gangan ba kafin harin. Da farko an yi zargin dalilai na Islama saboda maganganun da Jibril Ali ya yi a lokacin harin, amma daga baya an watsar da shi saboda rashin tabbaci. A cikin 2022, an gano mai aikata laifin ba shi da alhakin aikata laifuka saboda paranoid schizophrenia kuma an yanke masa hukuncin sadaukar da kai na rashin tabbas.[1]
== Harin ==
A ranar 25 ga Yuni 2021, da misalin karfe 17:00 na lokacin gida, wani mutum mara kafa ya shiga shagon Woolworth a kan Barbarossaplatz a tsakiyar Altstadt na Würzburg. Ya tambayi wani mataimakin shagon mai shekaru 39 inda aka nuna wuƙaƙe a cikin wani ɓangare na shagon. Ya kama wuka tare da takobi mai tsawon inci 33 daga sashin kicin, ya ji wa mataimakin shagon rauni kafin ya yi wa wata mace mai shekaru 27 da ke kusa, wacce ke ƙoƙarin buɗe hanyar fita ta gaggawa da aka kulle. Wanda aka azabtar ya kare shi da kwando, bayan haka ya kashe wata mace a cikin sashin tufafi, sannan ya kai hari ga wata uwa da 'yar a cikin sashen tufafin mata. An kashe mahaifiyar da abokin ciniki wanda ya yi ƙoƙari ya shiga tsakani. Yaron mai shekaru 11 ya gudu zuwa ƙofar shagon, inda aka kai mata da wani mai sayarwa hari. Mai aikata laifin ya kai hari ga yawancin wadanda abin ya shafa daga baya, tare da shaidu da ke kwatanta idonsa kamar yadda yake sauyawa tsakanin "mai ƙiyayya da rashin kulawa". <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Lipkowski |first=Clara |date=2022-04-22 |title=Würzburg: Angreifer gesteht beim Prozessauftakt Messerattacke |url=https://www.sueddeutsche.de/bayern/wuerzburg-messerangriff-prozess-bayern-1.5570823 |access-date= |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref>
Daga nan sai mai kai farmaki ya fita daga shagon kuma ya fara kai farmaki ga masu tafiya a kan titi, da farko ya yi wa wani yaro mai shekaru 16, wanda bai san harin ba saboda sanya belun kunne da hoodie. A waje da banki, mai kai farmaki ya ji wa wani mutum da wata mace rauni. Mai binciken mall din ya gudu bayan mai kai hari, yana ihu inda yake ga masu kallo, tare da akalla mutane goma sha shida da suka shiga cikin bin.<ref name=":10">{{Cite web |title=Würzburg: Weitere Menschen nach Messerattacke ausgezeichnet |url=https://www.radiogong.com/aktuelles/news/lokales/wuerzburg-weitere-menschen-nach-messerattacke-ausgezeichnet |access-date=2025-10-22 |website=Radio Gong Würzburg |language=de-DE }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Da yawa daga cikin rukuni, galibi samari, sun yi amfani da makamai na wucin gadi kamar su brooms, sandunan katako, da kujeru daga gidajen cin abinci da ke kusa.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Kungiyar ta ƙarshe ta kusantar mai kai hari a cikin wani ƙofar da aka rufe a Oberthürstraße . <ref name=":0">{{Cite web |last=Schliefsteiner |first=Paul |last2=Hartleb |first2=Florian |date=February 2022 |title=Dschihadistischer Terror mit tödlichem Ausgang. Eine vergleichende Fallstudie zu Anschlägen in Österreich und Deutschland |url=https://www.bmi.gv.at/104/Wissenschaft_und_Forschung/SIAK-Journal/SIAK-Journal-Ausgaben/Jahrgang_2022/files/Schliefsteiner_2_2022.pdf |website=SIAK-Journal}}</ref> Wani matashi ya yi ƙoƙari ya kwantar da hankalin mai kai hari a [[Harshen Somaliya|Somaliya]], yayin da wasu da yawa suka ba da taimakon farko ga waɗanda suka ji rauni a kan titi.<ref name=":9">{{Cite web |last=Kastner |first=Oliver |date=2021-11-17 |title=Fünf Monate nach der Messerattacke: Helfer von Würzburg geehrt |url=https://wob24.net/messerattacke-wuerzburg-helfer-ausgezeichnet/ |access-date= |website=wob Würzburgs Wochenzeitung |language=de}}</ref> Jami'an 'yan sanda da suka isa sun shiga don kama mai kai hari, wanda ya kai musu hari. Wani jami'in ya harbe bindiga guda daya, ya ji wa mai kai hari rauni a cinya, ya ba da damar kama shi.<ref name="B">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=German knife attack: Three dead and five wounded in Würzburg |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-57618354 |via=www.bbc.co.uk}}</ref> Saki ya dauki minti hudu.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
== Wadanda aka azabtar ==
[[Fayil:Blumen_zum_Gedenken_an_den_Messerangrif_von_würzburg.jpg|thumb|Fure ga wadanda abin ya shafa]]
Mutane uku, duk mata, an kashe su kuma sun mutu a wurin da ke cikin shagon. An kashe Steffi W. mai shekaru 24 yayin sayen rigar a shagon don bikin auren abokinta. Christiane H., mai shekaru 49, ɗan ƙasar Brazil-Jamusanci wanda ya ƙaura zuwa ƙasar a farkon 2021, ya mutu yana kare 'yarta. An kashe Johanna H. mai shekaru 82 lokacin da ta yi ƙoƙarin taimaka wa mahaifiyar da yaro.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
Da farko, an ƙidaya mutane bakwai da suka ji rauni, uku daga cikinsu sun ji rauni a cikin shagon. A lokacin shari'ar a 2022, an sabunta adadin wadanda suka ji rauni zuwa tara. Shida daga cikinsu suna da raunuka masu barazana yayin da sauran uku ke da raunuka.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Biyu wadanda abin ya shafa, babba da matashi, maza ne yayin da wasu shida, mata huɗu, matashi, da kuma wanda bai kai shekara ba, mata ne.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Ɗaya daga cikin waɗanda aka ƙidaya a matsayin waɗanda suka ji rauni, jami'in 'yan sanda da aka kai hari, ba shi da wani rauni na jiki. Dukkanin wadanda abin ya shafa an yi musu wuka a kai, wuyansa da / ko jikin mutum.
== Mai aikata laifin ==
The suspect was identified as Abdirahman Jibril Ali<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> (Somali: Cabdiraxmaan Jibriil Cali; Arabic: عبد الرحمن جبريل علي). Born in [[Mogadishu]], he arrived in Italy as an [[Mai Neman Mafaka|asylum seeker]] in early 2015 and moved to Germany in May 2015.<ref name=":0"/> He was generally reported to be 24 years old with the birth year 1997.<ref name=":0" /> In custody and at his later trial, Jibril Ali stated that he was born in December 1989, making him 31 years old at the time of the attack.<ref name=":6">{{Cite web |title=Messerangreifer von Würzburg ist älter als angenommen - WELT |url=https://www.welt.de/vermischtes/article233919742/Messerangreifer-von-Wuerzburg-ist-aelter-als-angenommen.html |access-date=2025-08-15 |website=DIE WELT |language=de}}</ref>
Jibril Ali ya nemi mafaka a Jamus a ranar 21 ga Mayu 2015, yana mai tunani a cikin bukatarsa a [[Chemnitz]] cewa ya gudu saboda barazanar da [[Al-Shabaab (ƙungiyar Mayaƙa)|Al-Shabaab]] ta yi, yana mai da'awar cewa ya rushe harin grenade.<ref name=":7">{{Cite web |last=Steinke |first=Ronen |last2=Mascolo |first2=Georg |last3=Herrmann |first3=Boris |last4=Balser |first4=Markus |date=2021-06-27 |title=Attentat von Würzburg: Schwierige Suche nach Tatmotiv |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/wuerzburg-taeter-motiv-islamismus-1.5335164 |access-date= |website=Süddeutsche |language=de}}</ref> An ki amincewa da aikace-aikacen, amma ya sami kariya ta taimako saboda da'awar da ya yi na gurfanar da shi a Somalia. Ya zauna a Saxony a matsayin mazaunin yau da kullun daga 2015 har zuwa 2019.
Jibril Ali an fara kama shi ne ta hanyar tilasta bin doka a ƙarshen 2015, lokacin da aka zarge shi da kai hari kan wani mazaunin a gidansa na mafaka da wuka. Tun da yake shi da ɗayan mutumin da ke da hannu suna da ƙananan raguwa kuma sun ba da shaidar da ta sabawa, an sauke tuhumar kai hari.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
A watan Agustan 2018, Jibril Ali da wani aboki na Afghanistan sun ba da rahoton cewa 'yan Nazi sun kai musu hari a Chemnitz. Mutanen sun yi iƙirarin cewa wani rukuni na mutanen da ke rufe fuska sun doke su kuma suna iya kasancewa da alaƙa da zanga-zangar dama da ta faru a wurin aikata laifuka a farkon wannan rana. Jibril Ali yana da raunin da ya dace da harin da aka bayyana, amma ba a taɓa kama wanda ake zargi ba.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
A cikin 2019, ya ja hankalin hukumomi saboda rikice-rikice na tashin hankali, kuma an tilasta masa shiga [[Asibitin Cututtukan Zuciya|Asibitin mahaukaci]] wata daya kafin harin, bayan ya dakatar da mota a kan titi kuma ya zauna a ciki. Koyaya, an sallame shi kwana ɗaya bayan haka saboda ba a gano rashin lafiya na hankali ba. A watan Satumbar 2019, an tura shi zuwa wani mafaka na marasa gida a Würzburg . <ref name="sz" /> A watan Janairun 2021, ya yi barazanar ma'aikacin mafaka da sauran masu neman mafaka da wuka. Tun daga wannan lokacin, an rubuta shi a matsayin mai zama a kan tituna, yana watsi da alƙawari na likita, shirye-shiryen taimako, da kiran ma'aikatan zamantakewa.<ref name=":8">{{Cite web |date=2021-07-05 |title=Kranker Flüchtling blieb ohne Hilfe |url=https://www.bazonline.ch/kranker-fluechtling-blieb-ohne-hilfe-732539349427 |access-date= |website=Basler Zeitung |language=de}}</ref>
A watan Janairun 2021, wani mai neman mafaka na Somaliya ya zargi Jibril Ali ga hukumomin Jamus, yana mai cewa Jibril Ali ya gaya masa a cikin tattaunawar sirri cewa shi "memba ne na [[Al-Shabaab (ƙungiyar Mayaƙa)|al-Shabaab]], wanda ya kashe fararen hula, 'yan jarida da jami'an' yan sanda a Somaliya" tsakanin 2008 da 2009.<ref name=":0"/><ref name=":6"/> Maɓallin ya ce ya ji Jibril Ali yana faɗar wannan yayin tattaunawar waya da ya ji daga wani ɗaki shekaru shida da suka gabata a cikin 2015. Bayan wannan da'awar, an bude bincike, amma ba zai iya tabbatar da zargin ba. Jibril Ali a baya ya gaya wa wani imam cewa ya yi aiki ga ma'aikatar sirri ta Rasha da Amurka, <ref name=":0" /> yana gaya wa wasu 'yan kasar Somaliya cewa ya yi imanin cewa ma'aunin sirri na Jamus yana bin sa. <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref name=":8"/>
=== Bincike ===
Babu wata shaida game da abokin tarayya, kuma mai aikata laifin ya bayyana ya yi aiki shi kaɗai.
'Yan sanda sun yi zargin tsattsauran ra'ayi na Islama ba tare da tabbatar da wani dalili na hukuma ba, tare da ministan cikin gida na Bavaria Joachim Herrmann yana bayyana zargin a matsayin "bayyane". Mai binciken shagon Woolworth, wasu jami'an 'yan sanda da shaidu da yawa sun ba da rahoton jin mai kai farmaki yana ihu ''[[Takbir|ʾAllāhu ʾakbar]]'' aƙalla sau biyu yayin da yake kai harin, kuma bayan kama shi ya ce harin '[[jihadi]] dinsa ne'. A watan Agustan 2021, Bundestag ta rubuta cewa ofishin mai gabatar da kara na [[München|Munich]] da LKA na Bavaria ba sa zargin ta'addanci ko masu tsattsauran ra'ayi, kuma ba su yi imani da wani hari da aka shirya ko kuma shigar da wasu mutane, bisa ga bincike mai zurfi game da masaukin mai aikata laifin da kuma bayanan waya. Binciken da suka yi a maimakon haka ya nuna cewa mai aikata laifin ba shi da alhakin aikata laifuka a lokacin da aka aikata laifukan saboda rikicewar hankali.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Bugu da ƙari, an gano cewa mai aikata laifin ya riga ya kasance a cikin asibiti sau biyar tun lokacin da ya isa Jamus, tare da rikodin hallucinations da yaudara, da kuma lura da amfani da miyagun ƙwayoyi na heroin, crystal meth, wiwi, da barasa.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
Wani mai magana da yawun 'yan sanda ya ce, yayin da mai kai farmaki yana da tarihin aikata laifuka, babu wani laifukan da ya yi a baya da ke da alaƙa da ta'addanci.<ref name="B"/> Masu bincike da suka bincika ɗakinsa don ƙarin shaidu ba su sami wani kayan Jihar Islama ko taken masu tsattsauran ra'ayi na addini ba.
Ya zuwa 29 Yuni 2021, 'yan sanda suna kuma bincika idan an sake shi daga kulawar kwakwalwa ba tare da lokaci ba; duk da haka ba a gano wanda ake zargi da rikicewar hankali ba. Binciken 'yan sanda ya yi watsi da dalilin Islama kamar yadda ba a tabbatar da shi ba. A watan Oktoba na 2021, wani kimantawa na ilimin halayyar dan adam ya bayyana cewa mai aikata laifin bazai da alhakin aikata laifuka ba saboda yaudara; daga ƙarshe an kammala cewa Jibril Ali ya riga ya gano cutar [[Hauka|paranoid schizophrenia]] kuma yanayin ya shafi ayyukansa a harin. <ref name="Enslin2025">{{Cite journal |last=Enslin |first=Julika |date=May 2025 |title=The Evolution of the Islamist Terror Threat Landscape in Germany Since 2020 |url=https://ctc.westpoint.edu/the-evolution-of-the-islamist-terror-threat-landscape-in-germany-since-2020/ |journal=CTC Sentinel |publisher=[[Combating Terrorism Center|Combating Terrorism Center at West Point]] |volume=18 |issue=5 |pages=39, n. k}}</ref><ref name="Pirmin2022">{{Cite web |last=Breninek |first=Pirmin |date=2022-07-26 |title=Urteil zur Würzburger Messerattacke: Täter muss in Psychiatrie |url=https://www.br.de/nachrichten/bayern/wuerzburger-messerattacke-taeter-schuldunfaehig-in-psychiatrie,TCfx929 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208162939/https://www.br.de/nachrichten/bayern/wuerzburger-messerattacke-taeter-schuldunfaehig-in-psychiatrie,TCfx929 |archive-date=2024-12-08 |access-date=2025-06-15 |website=[[BR24]] |language=de}}</ref> A watan Nuwamba na 2021, Jibril Ali, wanda yanzu ke karkashin maganin da aka tsara, ya nuna nadama ga harin da aka kai a cikin asibitin kwakwalwa.<ref name=":9"/>
=== Shari'a da tsare-tsare ===
A ranar 22 ga Afrilu 2022, an tuhumi Jibril Ali da laifuka uku na kisan kai, laifuka goma sha ɗaya na yunkurin kisan kai da kuma mummunar lahani ta jiki ta Landgericht Würzburg . Mai kare ya ce Jibril Ali yana cikin wani mataki na psychosis kuma ya gamsu da yin wuka ta hanyar hallucination.<ref name=":2"/> Jibril Ali ya nemi gafara a kotu kuma ya bayyana cewa muryoyin da ke cikin kansa sun gaya masa ya "kashe kowa da kowa a cikin shagon, sannan a waje". Masu tantancewa biyu sun sake bayyana cewa wanda ake tuhuma ba shi da alhakin aikata laifuka kuma zai haifar da "matsayi na dindindin" ga jama'a saboda yanayin tunaninsa.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Masu gabatar da kara sun yi jayayya cewa yayin da Jibril Ali ba shi da dalilin ta'addanci, ya yi aiki ne saboda fushi da gwamnatin Jamus saboda rashin kulawa. An shirya shari'ar har zuwa Satumba 2022. <ref name=":4" /> A watan Yulin 2022, shari'ar ta ƙare ba tare da yanke hukunci ba, yayin da kotun ta yanke shawarar cewa za a sanya Jibril Ali a cikin cibiyar kula da hankali na tsawon lokaci.<ref name="Enslin2025"/><ref name="Pirmin2022"/>
A watan Mayu na shekara ta 2025, an ba da sanarwar cewa akwai shirye-shiryen korar Jibril Ali zuwa Somalia, a wani bangare saboda tsananin laifukansa da kuma kin shiga cikin magani. Akwai damuwa cewa zai koma Jamus bayan korarsa ko kuma ya zama barazana ga wasu a Somaliya, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> saboda haka an ki amincewa da korar su a watan Oktoba na shekara ta 2025.
== Sakamakon haka ==
Ministan Bavaria-Shugaba Markus Söder ya ayyana kwanaki uku na makoki, tare da tutoci a rabin ma'aikata. An gudanar da ayyukan tunawa a Würzburg . <ref name=":7"/>
An fara bayar da rahoton zargi na farko game da aikin ta'addanci na Islama da 'yan sanda suka yi a kafofin watsa labarai. Mai magana da yawun Ofishin yada labarai da bayanai Steffen Seibert ya jaddada cewa yanayin binciken a lokacin ya dogara ne kawai akan hasashe. Bayan 'yan kwanaki bayan harin, yayin da ake ci gaba da bincike, Jörg Meuthen, abokin jagorantar Alternative for Germany (AfD), ya gabatar da dalilin da ake zargi da Islama don inganta manufofin adawa da shige da fice. Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista ta Jamus (CDU) ta soki da'awar, gami da magajin garin Würzburg Christian Schuchardt, wanda ya rubuta wasika ga 'yan asalin garin cewa "laifukan masu aikata laifin ba za a taɓa amfani da su ba ga dukkan kabilun, addinai, ko ƙasashe", yana mai cewa ba za a hukunta Somalis da 'yan gudun hijira gaba ɗaya ba. Susanne Hennig-Wellsow, shugabar Die Linke, ta ce AfD tana amfani da laifin siyasa don yada "farfaganda mara mutunci" ('{{Lang|de|menschenverachtende Propaganda}}'). <ref name=":7"/>
'Yan jarida sun yi murna da' yan da suka shiga cikin harin a matsayin jarumawa. A watan Nuwamba na 2021, biyar daga cikinsu an girmama su saboda jaruntakar farar hula daga jihar Bavaria. Mai binciken Mall Hossein Moradi, Chia Rabiei (42), Peter Thoma-Vogt da Ahmed Hirsi Mohamed (19), kowannensu ya sami lambar yabo ta Bavarian don kai tsaye shiga cikin mai aikata laifin, yayin da Jens Kleefeld (28) ya sami lambar girmamawa ta Christopherus don samar da taimakon farko a lokacin halin da ake ciki.[de]<ref name=":9"/><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Kafofin yada labarai daga baya sun lura cewa uku daga cikin wadanda aka girmama su ne baƙi (biyu daga Iran da ɗaya daga Somalia). <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> A bikin cika shekaru guda a shekarar 2022, wasu mataimakan uku, tare da uku daga cikin wadanda aka girmama a baya (Moradi, Rabiei, da Mohamed), an ba su lambobin yabo na Bavarian Order of Merit daga birnin Würzburg ta hanyar magajin gari da magajin gari na biyu, tare da Söder ya soke a takaice a matsayin shugaban siyasa.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref> Ɗaya daga cikin masu karɓa, mai sayar da kaya Gabi Marx wanda ya ji rauni yana kare wanda ya ji shekaru 11 da ya ji rauni, daga baya ya yi tafiya zuwa Amurka don barin lambar yabo a kabarin gunkinta, Elvis Presely, a ranar mutuwarsa a ranar 16 ga watan Agusta. <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> A watan Maris na shekara ta 2023, wani mutum tara ne aka tuna da shi a birnin Würzburg.<ref name=":10"/>
Uku daga cikin mutanen da suka fuskanci mai kai farmaki sun sami mafi yawan kulawa daga kafofin watsa labarai saboda ba da tambayoyin kafofin watsa labarai. Rabiei, Kirista Kurd mai neman mafaka daga Mahabad wanda ya kare mai kai farmaki ta hanyar doke shi da jakar baya, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> shine mafi shahara daga cikin waɗannan, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> kuma yana karɓar XY-Award.<ref name=":1">{{Cite web |date=2023-05-31 |title=Helfer gegen Messerattacke in Würzburg wird nicht abgeschoben |url=https://www.br.de/nachrichten/bayern/helfer-gegen-messerattacke-in-wuerzburg-wird-nicht-abgeschoben,TZ1yIwu |access-date=2025-08-15 |website=BR24 |language=de}}</ref> Har ila yau, an yi kira don ba da Rabiei 'yan asalin Jamus, amma wannan bai faru ba. A cikin bazara na 2023, an shirya shi don korar shi zuwa Iran. Rabiei daga baya ya lashe roko don zama a Jamus bisa damuwa game da tsanantawa da gwamnatin Iran ta yi.<ref name=":1" /> Soja mai shekaru 19 Elvis Dick, ɗan Volga Jamusanci, ya sami Cross of Honor na Bundeswehr a watan Disamba na 2021.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref> Sauran mutumin, mai ba da giya mai shekaru 50 Helmuth Wulff, ya sami yabo ta hanyar Söder a 2023, bayan ya kasance ɗaya daga cikin mataimakan tara waɗanda aka gane cewa ba a girmama su a baya a 2021.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Würzburg train attack
* List of mass stabbings in Germany
== Manazarta ==
<references />
{{Mass stabbings in the 2020s}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6jqf8tufk6doy00hhm46mq7syjmanuq
Rafael Pascoal
0
130654
973595
768058
2026-10-30T06:31:58Z
BnHamid
12586
973595
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rafael Pereira Pascoal''' (an haife shi a ranar 2 ga Satumba 1990), wanda aka fi sani da '''Rafael Pascoal''', ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]] na Confiança .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Taubaté, São Paulo, Pascoal ya fara aikinsa tare da Guarulhos a cikin 2011 Campeonato Paulista Segunda Divisão, inda ya zira kwallaye a cikin nasara 5-2 a kan Union Suzano a ranar 14 ga Mayu na wannan shekarar. <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Daga baya ya wakilci ECUS da União Mogi a cikin wannan rukuni kafin ya koma Red Bull Brazil don kakar 2015.
A ranar 9 ga Nuwamba 2017, Pascoal ya amince da kwangila tare da San Bernardo . <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Wani madadin Daniyel a lokacin 2018 Campeonato Paulista Série A2, ya zama mai farawa a Copa Paulista na shekara.
A ranar 4 ga watan Janairun 2019, Pascoal ya shiga Portuguese . <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya sanya hannu ga Imperatriz a ranar 18 ga Disamba, amma ya koma Linen a ranar 6 ga Maris 2020, bayan wasanni uku kawai.<ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref>
A ranar 17 ga Yulin 2020, an sanar da Pascoal a Boa Esporte . <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya fara kamfen din 2021 a Rio Claro, kafin ya shiga Joinville a ranar 21 ga Mayu na wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref>
A watan Janairun 2022, Pascoal ya koma Botafogo-SP.<ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Wani zaɓi na madadin a cikin ci gaban kulob din zuwa rukuni na biyu, ya sanya hannu ga Pouso Alegre a ranar 5 ga Afrilu 2023.<ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref>
An sake shi daga Pousão a ranar 26 ga Yuli 2023, [undefined] Pascoal ya koma Lusa kwana daya bayan haka. [1] Wani madadin Thomazella a cikin yakin neman zabe na 2024, ya zama mai farawa a Copa Paulista, kafin a sauke shi zuwa zaɓi na uku a bayan sabbin sa hannu Rafael Santos da Bruno Bertinato a kakar 2025.
A ranar 28 ga Maris 2025, Pascoal ya amince da shiga Confiança a kan aro har zuwa karshen shekara, <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> amma yarjejeniyar daga baya ta rushe saboda bai fito a kowane wasannin league na jihar ba a cikin shekara. <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> A ranar 22 ga watan Agusta, ya koma São Bento a kan aro don Copa Paulista . <ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref>
A ranar 2 ga Disamba 2025, Pascoal ya koma Confiança har abada don kakar wasa mai zuwa.<ref>{{Cite web |date=14 August 2013 |title=Goleiro do 'Inacreditável Futebol Clube' substitui Rafael no União Mogi |trans-title='Unbelievable Football Club' goalkeeper replaces Rafael at União Mogi |url=https://ge.globo.com/sp/mogi-das-cruzes-suzano/futebol/times/uniao-mogi/noticia/2013/08/goleiro-do-inacreditavel-futebol-clube-substitui-rafael-no-uniao-mogi.html |access-date=1 August 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Ƙungiyar Jiha
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| valign="center" |Guarulhos
|2011
|Paulista 2nd Division
| colspan="2" | -
|16
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|1
|-
| valign="center" |ECUS
|2012
|Paulista 2nd Division
| colspan="2" | -
|9
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|9
|0
|-
| rowspan="3" valign="center" |Ƙungiyar Mogi
|2013
| rowspan="2" |Paulista 2nd Division
| colspan="2" | -
|15
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|0
|-
|2014
| colspan="2" | -
|19
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|19
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
! colspan="2" |-
!34
!0
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
!34
!0
|-
| valign="center" |Red Bull Brazil
|2015
|Jerin D
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| valign="center" |São José-SP
|2015
|Paulista A3
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6[ƙasa-alpha 1]
|0
|6
|0
|-
| valign="center" |Atibaia
|2016
|Paulista A3
| colspan="2" | -
|22
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|22
|0
|-
| rowspan="3" valign="center" |Bragantino
|2016
|Jerin B
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17 <ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|17
|0
|-
|2017
|Jerin C
|7
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!7
!0
!0
!0
!0
!0
! colspan="2" |-
!17
!0
!24
!0
|-
| valign="center" |San Bernardo
|2018
|Paulista A2
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|15
|0
|-
| valign="center" |Portuguese
|2019
|Paulista A2
| colspan="2" | -
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|16
|0
|-
| valign="center" |Sarauniyar
|2020
|Jerin C
|0
|0
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|0
|3
|0
|-
| valign="center" |Linen
|2020
|Paulista A3
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
| valign="center" |Wasanni masu kyau
|2020
|Jerin C
|4
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
| valign="center" |Rio Claro
|2021
|Paulista A2
| colspan="2" | -
|16
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|0
|-
| valign="center" |Joinville
|2021
|Jerin D
|18
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|18
|0
|-
| rowspan="3" valign="center" |Botafogo-SP
|2022
|Jerin C
|4
|0
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|8[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|14
|0
|-
|2023
|Jerin B
|0
|0
|7
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!4
!0
!9
!0
!0
!0
! colspan="2" |-
!8
!0
!21
!0
|-
| valign="center" |Saukowa Mai Farin Ciki
|2023
|Jerin C
|8
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|8
|0
|-
| rowspan="4" valign="center" |Portuguese
|2023
| rowspan="2" |Paulista
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|7
|0
|-
|2024
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16 <ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|16
|0
|-
|2025
|Jerin D
|1
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!1
!0
!0
!0
!0
!0
! colspan="2" |-
!23
!0
!24
!0
|-
|São Bento (rashin kuɗi)
|2025
|Paulista A2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2[ƙasa-alpha 1]<ref group="lower-alpha" name="COP" />
|0
|2
|0
|-
|Tabbaci
|2026
|Jerin C
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="3" |'''Cikakken aikinsa'''
!42
!0
!118
!1
!0
!0
!0
!0
!82
!0
!242
!1
|}
==Bayanan Kula==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
k5xbbvhnu8cacepbhm2vlfzabffqh1e
Shahararren Gidan CZW
0
131704
973453
787642
2026-10-29T21:14:15Z
Xocolatl
38351
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Jimmy Rave.jpg]] → [[File:Jimmy Rave in May 2008.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Add date to better clarify image
973453
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''CZW Hall of Fame''' wani [[Hall of fame|zauren]] [[Professional wrestling|kokawa ne na ƙwararru]] na Amurka wanda aka san shi [[Hardcore wrestling|da]] suna wanda [[Professional wrestling promotion|ƙungiyar]] [[Combat Zone Wrestling]] da ke [[Philadelphia]] ke kula da shi. An kafa shi a shekara ta 2004 don girmama 'yan kokawa da suka yi kokawa don samun ci gaba.
== Wadanda aka zaba ==
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%"
! style="width:1%;" |Year
! class="unsortable" |
! style="width:25%;" |Ring name<br /><br />{{Small|(Birth name)}}
! class="unsortable" |CZW Recognized Accolades
|-
|2004
|
|Lobo<br /><br />{{Small|(Joe Eubanks)}}
|{{Small|One-time [[CZW World Heavyweight Champion]], one-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], three-time [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]], and One-time CZW Interpromotional Hardcore Champion.}}
|-
|2004
|[[Fayil:Nick_Mondo_8.jpg|115x115px]]
|Nick Mondo<br /><br />{{Small|(Matthew T. Burns)}}
|{{Small|Three-times [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]], one-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], [[CZW Tournament of Death#Ultraviolent Tournament of Death|Tournament of Death II winner]]}}
|-
|2009
|
|Jon Dahmer<br /><br />{{Small|(Jonathan Dahmer)}}
|{{Small|Three-times [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]].}}
|-
|2009
|[[Fayil:Nick_Gage_bleeds.jpg|75x75px]]
|Nick Gage<br /><br />{{Small|(Nicholas W. Wilson)}}
|{{Small|First and four-time [[CZW World Heavyweight Champion]], Two-time [[CZW Iron Man Championship|Iron Man Champion]], Four-time [[CZW World Tag Team Championship]], Two-time [[CZW Ultraviolent Underground Championship|CZW Ultraviolent Underground Champion]], One-time CZW Death Match Champion, One-time CZW Interpromotional Hardcore Champion, [[CZW Tournament of Death#Tournament of Death V|Tournament of Death V]] winner}}, one-time [[BJW Tag Team Championship|BJW Tag Team Champion]]
|-
|2009
|[[Fayil:Wifebeater.jpg|107x107px]]
|Wifebeater<br /><br />{{Small|(Matthew Prince)}}
|{{Small|Three-time [[CZW World Heavyweight Champion]], four-time [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]], one-time [[CZW World Tag Team Championship]], [[CZW Tournament of Death#Zandig's Tournament of Death|Tournament of Death I]], One-time CZW Death Match Champion and [[CZW Tournament of Death#Tournament of Death III|III]] winner}}
|-
|2014
|[[Fayil:DJ_Hyde_at_Smash_Wrestling.jpg|75x75px]]
|D. J. Hyde<br /><br />{{Small|(David John Markland)}}
|{{Small|CZW Owner since 2009. Three-time [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]] and [[CZW Tournament of Death#Tournament of Death VIII|Tournament of Death VIII]] winner}}
|-
|2015
|
|Ruckus<br /><br />{{Small|(Claude Marrow)}}
|{{Small|Three-time [[CZW World Heavyweight Champion]], five-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], Two-time [[CZW World Junior Heavyweight Championship|CZW World Junior Heavyweight Champion]], [[CZW Best of the Best#Best of the Best VI: CZW vs ROH|Best of the Best VI]] winner.}}
|-
|2015
|
|Robbie Mireno<br /><br />{{Small|(Rob Ziccardi)}}
|{{Small|Two-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], long time manager, former ring announcer.}}
|-
|2016
|[[Fayil:Drake_Younger.jpg|113x113px]]
|Drake Younger<br /><br />{{Small|(Drake Wuertz)}}
|{{Small|One-time and Longest [[CZW World Heavyweight Champion]], two-time [[CZW Ultraviolent Underground Championship|CZW Ultraviolent Underground Champion]], one-time [[CZW World Junior Heavyweight Championship|CZW World Junior Heavyweight Champion]], one-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], [[CZW Tournament of Death#Tournament of Death VI|Tournament of Death VI]] winner, [[CZW Best of the Best#Best of the Best XIII|Best of the Best XIII]] winner}}
|-
|2017
|
|Kevin Hogan
|{{Small|Posthumous inductee. Wrestling fan who attended CZW since the 90's.}}<ref>[http://czwrestling.com/lockerroom/hof/ CZW HALL OF FAME] {{Webarchive}} [[Combat Zone Wrestling]]</ref>
|-
|2018
|
|Larry Legend<br /><br />{{Small|(Larry Mercer)}}
|{{Small|Long time Ring Announcer.}}
|-
|2018
|
|Toby Klein<br /><br />{{Small|(Toby Cline)}}
|{{Small|One-time [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]] & One-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]]}}
|-
|2018
|
|Nate Hatred<br /><br />{{Small|(Nathan Kehner)}}
|{{Small|Posthumous inductee. One-time [[CZW Iron Man Championship|CZW Iron Man Champion]], Three-time [[CZW World Tag Team Championship|CZW World Tag Team Champion]], & Two-Time CZW Death Match Champion}} He had died in a car accident eight days earlier.
|-
|2019
|[[Fayil:Sonjay_Dutt.jpg|85x85px]]
|Sonjay Dutt <br /><br />{{Small|(Retesh Bhalla)}}
|{{Small|Two-time [[CZW World Junior Heavyweight Championship|CZW World Junior Heavyweight Champion]]. [[CZW Best of the Best#Best of the Best IV|Best of the Best IV]] winner.}}
|-
|2019
|
|The Messiah<br /><br />{{Small|(William C. Welch)}}
|<small>Three-time CZW World Heavyweight Champion, One-time CZW Iron Man Champion<ref>{{Cite web |date=2019-01-23 |title=CZW Hall Of Fame Class of 2019 welcomes Messiah |url=http://www.czwrestling.com/2019/01/23/czw-hall-of-fame-class-of-2019-welcomes-messiah/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213204146/http://www.czwrestling.com/2019/01/23/czw-hall-of-fame-class-of-2019-welcomes-messiah/ |archive-date=2019-02-13 |access-date=2019-01-24 |website=Combat Zone Wrestling |language=en-US}}</ref></small>
|-
|2019
|
|Adam Flash<br /><br />{{Small|(Douglas Becker)}}
|<small>Two-time CZW Iron Man Champion<ref>{{Cite web |date=2019-01-23 |title=Flash joins B-Boy and Dutt in the 2019 Hall of Fame |url=http://www.czwrestling.com/2019/01/22/flash-joins-b-boy-and-dutt-in-the-2019-hall-of-fame/ |access-date=2019-01-24 |website=Combat Zone Wrestling |language=en-US}}{{Dead link|date=November 2023}}</ref></small>
|-
|2019
|[[Fayil:Lufisto_at_Smash_Canusa_2018.jpg|113x113px]]
|LuFisto<br /><br />{{Small|(Genevieve Goulet)}}
|<small>First woman to become the CZW Iron Man Champion<ref>{{Cite web |date=2019-01-23 |title=LuFisto inducted to CZW Hall Of Fame |url=http://www.czwrestling.com/2019/01/22/lufisto-inducted-to-czw-hall-of-fame/ |access-date=2019-01-24 |website=Combat Zone Wrestling |language=en-US}}{{Dead link|date=July 2025}}</ref></small>
|-
|2019
|[[Fayil:B-BoyCZW.jpg|100x100px]]
|B-Boy<br /><br />{{Small|(Benito Cuntapay)}}
|<small>One-time CZW World Heavyweight Champion, One-time CZW Iron Man Champion, Best of the Best III winner, Xtreme Strong Style Tournament 2004 winner<ref>{{Cite web |last=Bryant |first=Steve |date=2019-01-09 |title=B-Boy to be inducted into the CZW Hall of Fame |url=https://socaluncensored.com/2019/01/08/b-boy-to-be-inducted-into-the-czw-hall-of-fame/ |access-date=2019-01-24 |website=SoCalUNCENSORED.com |language=en-US}}</ref></small>
|-
|2019
|[[Fayil:RIP_Trent_Acid_(Mike_Verdi)_-crop.jpg|110x110px]]
|Trent Acid<br /><br />{{Small|(Michael Verdi)}}
|<small>Posthumous inductee. One-time CZW Iron Man Champion, Three-time CZW Junior Heavyweight Champion, Four-time CZW Tag Team Champion, Best of the Best II winner.<ref>{{Cite web |date=2019-02-09 |title=Welcome to the 2019 CZW Hall of Fame |url=https://twitter.com/Jocay19/status/1094432884268642304 |access-date=2019-02-09 |website=Twitter |language=en-US}}</ref></small>
|-
|2020
|[[Fayil:Necro_Butcher_2014A.jpg|97x97px]]
|Necro Butcher<br /><br />{{Small|(Dylan Summers)}}
|<small>One-time CZW Tag Team Champion, Winner of Tournament of Death IV.<ref>{{Cite web |title=Necro Butcher |url=https://czwrestling.com/people/necro-butcher/ |access-date=May 7, 2020 |website=[[Combat Zone Wrestling]] }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></small>
|-
|2020
|
|Shawn Kernaghan
|<small>Long-time CZW staffer.<ref>{{Cite web |title=Shawn Kernaghan |url=https://czwrestling.com/people/shawn-kernaghan/ |access-date=May 7, 2020 |website=[[Combat Zone Wrestling]] }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></small>
|-
|2021
|
|DK Meadows<br /><br /><small>{{Small|(Daykwon Meadows)}}</small>
|{{Small|3-year CZW wrestler<ref>{{citation |url=https://lastwordonsports.com/prowrestling/2021/02/24/dk-meadows-rising-star-on-us-indies-passes-away/ |title=DK Meadows, Rising Star on US Indies, Passes Away}}</ref>}}
|-
|2022
|[[Fayil:Jimmy Rave in May 2008.jpg|99x99px]]
|Jimmy Rave<br /><br /><small>{{Small|(James Michael Guffey)}}</small>
|{{Small|Posthumous inductee. One-time [[CZW Iron Man Championship]], International wrestler, & for his dedications and contributions towards CZW.}}
|-
|2025
|
|James Figueiredo
|<small>Long-time eighteen year CZW production staffer. Staging, Live Sound, Camera Operator, Video Editor, Graphics, Head of Audio/Video Production.</small>
|-
|2025
|
|Justice Pain
<small>(Chris Wilson)</small>
|<small>Posthumous inductee. Five-time CZW World Heavyweight Champion, four-time CZW World Tag Team Champion, two-time CZW Iron Man Champion, one-time CZW Junior Heavyweight Champion. Member of the H8 Club. Brother of Nick Gage.</small>
|}
== Manazarta ==
c5et8fwe9q4o854t8mcwsjwma885566
Syed Ashhad Rashidi
0
133425
973571
810488
2026-10-30T05:45:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973571
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Syed Ashhad Rashidi''' (an haife shi a shekara ta 1971) masanin addinin Indiya ne kuma shugaban addini wanda ke da alaƙa da Jamiat Ulama-e-Hind . Ya yi aiki a matsayin shugaban Madrasa Shahi a Moradabad kuma an zabe shi sau da yawa a matsayin shugaban Jamiat Ulama-e-Hind (A) 's Uttar Pradesh unit. Rashidi ya kasance yana da hannu sosai a cikin batutuwan zamantakewa da siyasa da batutuwan shari'a, gami da gabatar da takardar neman izini game da hukuncin Kotun Koli ta Indiya ta 2019 game da takaddamar Ayodhya. Ya kuma yi sharhi game da manufofi daban-daban na gwamnati da ke shafar al'ummar musulmi a Indiya.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Syed Ashhad Rashidi a shekara ta 1971 (1391 AH). Ya sami ilimin farko a Madrasa Shahi a Moradabad, inda ya yi karatu har zuwa aji na huɗu. Daga nan ya shiga Darul Uloom Deoband, inda ya kammala Daurah-e-Hadith a 1991 (1411 AH) da Takmil-e-Adab a 1992 (1412 AH). <ref name="Nida">{{Cite journal |date=November–December 1992 |editor-last=Qasmi |editor-first=Muhammad Salim |editor2-last=Rashidi |editor2-first=Sayed Akhlad |editor3-last=Mansoorpuri |editor3-first=Muhammad Salman |title=Tareekh-e-Shahi Number |url=https://www.rekhta.org/ebooks/nida-e-shahi-shumarah-number-11-12-mohammad-salman-mansurpuri-magazines |journal=Monthly Nida-e-Shahi |language=ur |location=[[Moradabad]] |publisher=[[Madrasa Shahi]] |volume=4 |issue=11–12 |page=635}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan karatunsa a Darul Uloom Deoband, an nada Rashidi a matsayin malami a Madrasa Shahi a Moradabad . {{Sfn|Qasmi|Rashidi|Mansoorpuri|1992}} Daga baya, ya ɗauki matsayin shugaban a Madrasa Shahi a Moradabad . <ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref><ref name="Live Hindustan" /> Ya kuma shiga cikin Jamiat Ulama-e-Hind kuma an zabe shi a matsayin shugaban ƙungiyar Uttar Pradesh sau da yawa. A watan Oktoba na shekara ta 2024, an sake zabarsa a wannan mukamin a karo na bakwai a jere.
A matsayinsa na shugaban addini, Rashidi ya shiga tattaunawa daban-daban na zamantakewa da siyasa, gami da magance abubuwan da suka faru a cikin al'umma. A cikin 2024, ya umarci wakilan Jamiat Ulama-e-Hind don tantance halin da ake ciki bayan tashin hankali na al'umma a Bahraich da Sambhal. Ya yi Allah wadai da abin da ya bayyana a matsayin ayyukan da ba na gefe ba a yi wa Musulmai kuma ya yi kira ga bincike na shari'a game da zargin da ake yi wa 'yan sanda.<ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmad |first=Nisar |date=2024-10-16 |title=بہرائچ تشددمیں مسلمانوں کے خلاف یکطرفہ کاروائی کا الزام، مولانا ارشد مدنی کی ہدایت پرجمعیۃ علماء کے رضا کارمتاثرین کی مدد کے لئے سرگرم |url=https://urdu.bharatexpress.com/national/accused-of-unilateral-action-against-muslims-after-the-bahraich-violence-under-the-direction-of-maulana-arshad-madani-the-volunteers-of-jamiat-ulema-are-active-in-helping-the-victims-nak-137819 |access-date=2025-03-12 |website=[[Bharat Express]] |language=en}}</ref>
Ɗansa, Kaab Rashidi, masanin addinin Musulunci ne, mai ba da shawara kan shari'a, kuma mai magana da yawun Jamiat Ulama-e-Hind . <ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ahmad |first=Nisar |date=2024-10-16 |title=بہرائچ تشددمیں مسلمانوں کے خلاف یکطرفہ کاروائی کا الزام، مولانا ارشد مدنی کی ہدایت پرجمعیۃ علماء کے رضا کارمتاثرین کی مدد کے لئے سرگرم |url=https://urdu.bharatexpress.com/national/accused-of-unilateral-action-against-muslims-after-the-bahraich-violence-under-the-direction-of-maulana-arshad-madani-the-volunteers-of-jamiat-ulema-are-active-in-helping-the-victims-nak-137819 |access-date=2025-03-12 |website=[[Bharat Express]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-26 |title=Muslim organisations express outrage over renewed sale of 'The Satanic Verses' in India |url=https://www.deccanherald.com/india/muslim-organisations-express-outrage-over-renewed-sale-of-the-satanic-verses-in-india-3332066 |access-date=2025-03-13 |website=[[Deccan Herald]] |language=en}}</ref>
== Ra'ayoyin siyasa ==
=== Rikici na Ayodhya ===
Rashidi ta shiga cikin kokarin shari'a game da takaddamar Ayodhya . A watan Disamba na shekara ta 2019, a matsayinsa na shugaban Jamiat Ulama-i-Hind, ya gabatar da takardar neman zabe a [[Kotun koli na Indiya|Kotun Koli]] yana kalubalantar Hukuncinsa da aka yanke a kan shari'ar Ram Janmabhoomi-Babri Masjid. Takardar neman izinin cewa hukuncin ya amince da ayyukan da suka gabata a kan Babri Masjid kuma ya yi jayayya cewa an ba da shafin ga masu neman Hindu duk da cewa an yarda da keta doka.<ref>{{Cite web |last=Ahmad |first=Nisar |date=2024-10-16 |title=بہرائچ تشددمیں مسلمانوں کے خلاف یکطرفہ کاروائی کا الزام، مولانا ارشد مدنی کی ہدایت پرجمعیۃ علماء کے رضا کارمتاثرین کی مدد کے لئے سرگرم |url=https://urdu.bharatexpress.com/national/accused-of-unilateral-action-against-muslims-after-the-bahraich-violence-under-the-direction-of-maulana-arshad-madani-the-volunteers-of-jamiat-ulema-are-active-in-helping-the-victims-nak-137819 |access-date=2025-03-12 |website=[[Bharat Express]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmad |first=Nisar |date=2024-10-16 |title=بہرائچ تشددمیں مسلمانوں کے خلاف یکطرفہ کاروائی کا الزام، مولانا ارشد مدنی کی ہدایت پرجمعیۃ علماء کے رضا کارمتاثرین کی مدد کے لئے سرگرم |url=https://urdu.bharatexpress.com/national/accused-of-unilateral-action-against-muslims-after-the-bahraich-violence-under-the-direction-of-maulana-arshad-madani-the-volunteers-of-jamiat-ulema-are-active-in-helping-the-victims-nak-137819 |access-date=2025-03-12 |website=[[Bharat Express]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-12 |title=UP to open two universities, to affiliate madrassas to them: Minority minister Rajbhar |url=https://www.hindustantimes.com/education/news/up-to-open-two-universities-to-affiliate-madrassas-to-them-minority-minister-rajbhar-101723431308305-amp.html |access-date=2025-03-13 |work=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> Kotun Koli daga baya ta yi watsi da duk korafe-korafe na sake dubawa, gami da na Rashidi, yana mai cewa ba su da cancanta.<ref>{{Cite news |date=2024-12-26 |title=Muslim organisations condemn renewed sale of 'The Satanic Verses' in India |url=https://www.business-standard.com/india-news/muslim-organisations-condemn-renewed-sale-of-the-satanic-verses-in-india-124122500783_1.html |access-date=2025-03-14 |work=[[Business Standard]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-26 |title=Muslim organisations express outrage over renewed sale of 'The Satanic Verses' in India |url=https://www.deccanherald.com/india/muslim-organisations-express-outrage-over-renewed-sale-of-the-satanic-verses-in-india-3332066 |access-date=2025-03-13 |website=[[Deccan Herald]] |language=en}}</ref>
=== Harkokin zamantakewa da siyasa ===
Rashidi ya yi sharhi kan batutuwan zamantakewa da siyasa daban-daban. A shekara ta 2015, ya soki yakin neman zabe na ghar wapsi da kungiyoyin dama suka yi, yana jayayya cewa yana inganta rarrabuwar zamantakewa kuma amsar gwamnati ba ta isa ba. A cikin 2017, ya sanar da ''Rashtriya Ekta Sammelan'' (Taron Haɗin Kai na Kasa) a Lucknow, da nufin magance abin da ya bayyana a matsayin karuwar rikice-rikicen al'umma a kasar.
A watan Maris na shekara ta 2016, Rashidi, a matsayin wakilin Jamiat Ulama-e-Hind, ya nuna damuwa game da abin da ya bayyana a matsayin kokarin canza Indiya zuwa Hindu Rashtra. Ya soki shiru na gwamnatin tsakiya game da batun kuma ya bayyana cewa Jamiat Ulama-e-Hind zai nuna rashin amincewa da duk wani yunkuri na lalata masana'antar Indiya. Rashidi ya jaddada cewa irin wannan ci gaba na iya rushe jituwa ta al'umma kuma ya yi kira ga kokarin hadin gwiwa don kare asalin kasar.<ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref>
=== Ra'ayoyi game da manufofin gwamnati ===
A cikin 2015, Rashidi ya yi adawa da biyan kuɗi na gaba don hadayar dabba a lokacin [[Aikin Hajji|Hajji]], yana mai bayyana cewa irin wannan buƙata ba dole ba ne kuma ba tilas ba ne a kowane nau'in Hajji.<ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref> A cikin 2018, ya amsa ga tsarin tufafi da aka tsara don ɗaliban [[Makarantar Islamiyya|madrasa]] a [[Uttar Pradesh]], yana mai cewa duk wani canji ya kamata a bincika shi a hankali kafin aiwatarwa.<ref>{{Cite web |date=2020-10-05 |title=मदरसा शाही की इब्तदा से 'हाइटेक' बनने तक की कहानी |url=https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |access-date=2025-03-12 |website=upuklive.com |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312120013/https://upuklive.com/deshvidesh/story-of-madrasa-shahi-from-ibtada-to-hitech/cid1365982.htm |archive-date=2025-03-12 |url-status=dead}}</ref>
== Dubi ƙarin bayani ==
* Jerin mutanen Jamiat Ulema-e-Hind
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
jpbfv5ifge3vpsax0svue6t2j97vdcj
Eleftherios Veryvakis
0
136060
973590
778973
2026-10-30T06:29:51Z
BnHamid
12586
973590
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Eleftherios Veryvakis''' ([[Girka (ƙasa)|Girkanci]]: ) (21 ga Janairun 1935 - 6 ga Agusta 2012) [[ɗan siyasa]] Girka ne kuma tsohon memba na Majalisar Girka na Panhellenic Socialist Movement (PASOK).
A watan Yunin 1967, a lokacin mulkin soja an kama shi kuma an azabtar da shi har tsawon watanni uku.
Ya kasance memba na PASOK tun lokacin da aka kafa shi a 1974 kuma an zabe shi a Majalisar dokokin Girka a karo na farko a 1977. [1] An sake zabarsa a duk zabuka har zuwa shekara ta 2000.[2] A shekara ta 2003 ya maye gurbin Evangelos Giannopoulos bayan rasuwarsa.[2]
Ya mutu a ranar 6 ga watan Agusta 2012.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Matattun 2012]]
[[Rukuni:Haihuwan 1935]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jel5s4f1mra9899cwxxetjwupe4tdx9
Marinar Kofar Mata
0
136268
973528
899143
2026-10-29T22:34:17Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Kofar Mata sananniyar unguwa ce a Kano da ta shahara wajen rini. Masu rini a wannan wuri sun gaji sana'ar daga kakanninsu kuma launin indigo da suke yi ya shahara a duk duniya.
973528
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Kofar Mata sananniyar unguwa ce a Kano da ta shahara wajen rini. Masu rini a wannan wuri sun gaji sana'ar daga kakanninsu kuma launin indigo da suke yi ya shahara a duk duniya. Rini na Kofar Mata''' rukuni ne na rini na gargajiya na indigo da ke cikin tsohon birnin [[Kano (birni)|Kano]], [[Kano (jiha)|Jihar Kano]], [[Najeriya]] . Ana ɗaukar wurin a matsayin ɗaya daga cikin tsoffin cibiyoyin rini da ke ci gaba da aiki a [[Afirka ta Yamma|Yammacin Afirka]] kuma yana da alaƙa da tarihin al'adu da tattalin arziki na [[Hausawa|mutanen Hausa]] .
Rinin rini suna kusa da ƙofar tarihi ta Kofar [[Mata A Afrika|Mata]] ta bangon birnin Kano kuma an yi amfani da su tsawon ƙarni da yawa, suna samar da yadi da aka rina da hannu ta amfani da indigo na halitta. <ref>{{Cite web |date=30 September 2013 |title=Nigeria’s 500-year-old dye pits survive despite threats |url=https://www.arabnews.com/news/466215 |access-date=10 January 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=11 November 2014 |title=Business fades at Nigeria’s traditional dye pits |url=https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |access-date=10 January 2026 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112004824/https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Anadolu Ajansı |url=https://www.aa.com.tr/en/pg/photo-gallery/fabrics-colored-with-traditional-methods-in-nigeria |access-date=10 January 2026 |website=Anadolu Ajansı}}</ref> <ref>{{Cite web |date=September 2020 |title=Social Cohesion and Identity in Intangible Cultural Heritage of Kofar Mata Dyed Cloth Kano |url=https://www.researchgate.net/publication/347584007_Social_Cohesion_and_Identity_in_Intangible_Cultural_Heritage_of_Kofar_Mata_Dyed_Cloth_Kano}}</ref> <ref>{{Cite web |title=500 Years of Tie and Dye Production |url=https://artsandculture.google.com/story/500-years-of-tie-and-dye-production/7wVRhbHix5iuLA |access-date=10 January 2026 |website=Google Arts & Culture |language=en}}</ref>
[[Fayil:Dye_pits_in_the_heart_of_the_sahara.jpg|thumb]]
== Tarihi ==
Asalin rijiyoyin rini na Kofar Mata galibi ana samun su ne sama da shekaru dari biyar (500), zuwa lokacin da Kano babbar cibiyar kasuwanci ce a cikin hanyoyin [[Kasuwancin Trans-Sahara|kasuwanci na Trans-Saharan]] . Rini na Indigo ya samo asali ne tare da ci gaban samar da yadi a cikin birnin, wanda ke ba da hidima ga amfani da shi a cikin gida da kuma ciniki mai nisa.
A zamanin mulkin mallaka, an yi cinikin yadi mai rini daga Kano sosai a arewacin Najeriya na yanzu da kuma wajenta, wanda hakan ya taimaka wajen shaharar birnin a matsayin cibiyar sana'o'i da kasuwanci. Rijiyoyin rini sun ci gaba da aiki a lokacin mulkin mallaka kuma suna ci gaba da aiki har zuwa karni na 21. <ref>{{Cite web |date=30 September 2013 |title=Nigeria’s 500-year-old dye pits survive despite threats |url=https://www.arabnews.com/news/466215 |access-date=10 January 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=11 November 2014 |title=Business fades at Nigeria’s traditional dye pits |url=https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |access-date=10 January 2026 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112004824/https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Anadolu Ajansı |url=https://www.aa.com.tr/en/pg/photo-gallery/fabrics-colored-with-traditional-methods-in-nigeria |access-date=10 January 2026 |website=Anadolu Ajansı}}</ref>
== Tsarin mutuwa na gargajiya ==
[[Fayil:Kofar_mata_dye_pit_2.jpg|thumb|Wannan ita ce mafi tsufa a irinta a yammacin Afirka, inda ake rina tufafi zuwa indigo ko shuɗi ta amfani da sinadarai kuma ana yin su da hannu.]]
Tsarin rini a Kofar Mata ya dogara ne akan indigo na halitta da aka samo daga shuke-shuken gida. Raminan ramuka ne masu zurfi da zagaye waɗanda aka haƙa a ƙasa, kowannensu yana ɗauke da maganin indigo da aka yayyanka. Ana tsoma zane akai-akai a cikin rumbuna sannan a fallasa shi ga iska, wanda ke ba da damar iskar oxygen ta samar da launin shuɗi mai zurfi.
Ilimin shirya rini da maganin yadi a al'adance ana isar da shi ne ta hanyar iyalai, kuma galibi masu rini maza ne ke gudanar da aikin ta amfani da dabarun da ba su canza sosai ba tsawon tsararraki. <ref>{{Cite web |date=30 September 2013 |title=Nigeria’s 500-year-old dye pits survive despite threats |url=https://www.arabnews.com/news/466215 |access-date=10 January 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=11 November 2014 |title=Business fades at Nigeria’s traditional dye pits |url=https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |access-date=10 January 2026 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112004824/https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |url-status=dead }}</ref>
== Muhimmancin al'adu ==
Ana ɗaukar Kofar Mata Dye Pits a matsayin alamar al'adun Kano. Shafin yana wakiltar tsarin ilimin 'yan asalin ƙasar, masana'antar gargajiya, da ci gaba da sana'o'in hannu a cikin al'ummar Hausawa.
Rinuwan rini suna da alaƙa da salon suturar gargajiya, gami da riguna da aka rina da hannu da kuma yadi da ake sawa a lokacin bukukuwan al'adu da addini. Saboda haka, wurin yana da mahimmanci na tarihi da zamantakewa ga al'ummomin yankin. <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=11 November 2014 |title=Business fades at Nigeria’s traditional dye pits |url=https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |access-date=10 January 2026 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112004824/https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |url-status=dead }}</ref>
== Yawon shakatawa da kiyayewa ==
Rini wani wuri ne da aka san shi da al'adun gargajiya a Kano kuma yana jan hankalin baƙi, masu bincike, da masu yawon buɗe ido da ke sha'awar sana'o'in gargajiya na Afirka. An nuna damuwa game da matsin lamba ga muhalli, ci gaban birane, da raguwar sha'awa tsakanin matasa, wanda hakan ya haifar da kira ga a kiyaye da kuma kare kayan tarihi.
Masu fafutukar kare al'adu da kungiyoyi daban-daban sun nuna muhimmancin kare wurin a matsayin misali na gado mai rai. <ref>{{Cite web |date=30 September 2013 |title=Nigeria’s 500-year-old dye pits survive despite threats |url=https://www.arabnews.com/news/466215 |access-date=10 January 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Stein |first=Chris |date=11 November 2014 |title=Business fades at Nigeria’s traditional dye pits |url=https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |access-date=10 January 2026 |website=How we made it in Africa |language=en-US |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112004824/https://www.howwemadeitinafrica.com/business-fades-at-nigerias-traditional-dye-pits/44811/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Anadolu Ajansı |url=https://www.aa.com.tr/en/pg/photo-gallery/fabrics-colored-with-traditional-methods-in-nigeria |access-date=10 January 2026 |website=Anadolu Ajansı}}</ref>
== Nassoshi ==
e58359gzrbfd7x3qphppitkr9wdngpq
Howard
0
136801
973635
780199
2026-10-30T07:32:37Z
BnHamid
12586
973635
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Howard sunan namiji ne da aka samo daga sunan mahaifi na Ingilishi Howard . Littafin Oxford Dictionary of English Christian Names ya lura cewa "amfani da wannan sunan mahaifi a matsayin sunan Kirista ya kasance kwanan nan kuma da alama babu wani dalili na musamman game da shi sai dai sunan iyalai masu daraja da yawa". [1] Sunan mahaifi yana da asali da dama; a yanayin dangin masu daraja, wataƙila tushen shine sunan da aka bayar na Norse Hávarðr, wanda ya ƙunshi abubuwa há ("babba") da varðr ("mai gadi").
Ƙananan daga cikinsu sun haɗa da Howie da Ward. Howard ya kai kololuwar shahara a Amurka a shekarun 1920, lokacin da aka sanya shi a matsayin na 26 a cikin sunayen maza mafi shahara. Ya zuwa shekarar 2018, ya faɗi zuwa matsayi na 968. <ref>{{Cite book}}</ref>
== Mutane masu suna da aka bayar ==
* Howard Allen (1949–2020), American serial killer
* Howard Duane Allman (1946–1971), American guitar virtuoso
* Howard Anderson (disambiguation), name of several people
* Howard Andrew (1934–2021), American poker player
* Howard Ashman (1950–1991), American playwright, lyricist and stage director
* Howard Baker (disambiguation), name of several people
* Howard Berman (born 1941), American attorney and politician
* Howard Bragman (1956–2023), American crisis manager and publicist
* Howard W. Brill (born 1943), chief justice of the Arkansas Supreme Court
* Howard Graham Buffett (born 1954), American businessman, politician, philanthropist, photographer, farmer, and conservationist
* Howard Burnett (athlete) (born 1961), Jamaican track and field athlete
* Howard J. Burnett (1929–2019), American president of Washington & Jefferson College
* Howard Carpendale (born 1946), German singer
* Howard Carter (disambiguation), name of several people
* Howard S. Chasanow (1937–2017), justice of the Maryland Court of Appeals
* Howard Chaykin (born 1950), American comic book artist and writer
* Howard Y T Cheng (born 1981), champion apprentice jockey in Hong Kong
* Howard Cosell (1918–1995), sports broadcaster
* Howard "Ward" Cunningham (born 1949), American founder of WikiWikiWeb
* Howard B. Cushing (1838–1871), American soldier during the Civil War
* Howard David (fl. 1990s–2010s), American sportscaster
* Howard Davies (disambiguation), name of several people
* Howard Davis (disambiguation), name of several people
* Howard Dean (born 1948), American politician
* Howard Donald (born 1968), English singer
* Howard Devoto (born Howard Trafford, 1952), English singer-songwriter
* Howard Duff (1913–1990), American actor
* Howard Eastman (born 1970), Guyanese-British boxer
* Howard Ehmke (1894–1959), American baseball pitcher
* Howard Eisenberg (born 1926), American author and journalist
* Howard Eisley (born 1972), American basketball player and coach
* Howard Engel (1931–2019), Canadian mystery writer
* Howard Eskin (born 1951), American sports radio personality
* Howard Evans (disambiguation), name of several people
* Howard Fast (1914–2003) American novelist and television writer
* Howard Fineman (1948–2024), American journalist and television commentator
* [[Howard Florey]] (1898–1968), Australian pharmacologist
* Howard Gardner (born 1943), American developmental psychologist
* Howard Goodall (born 1958), British musician, musicologist and TV presenter
* Howard Grant (boxer) (born 1966), Jamaican-Canadian boxer
* Howard Hanson (1896–1981), American composer, conductor, educator, and music theorist
* Howard Hawks (1896–1977), American producer
* Howard Hesseman (1940–2022), American actor
* Howard Hotson (fl. 2000–2020s), British historian
* Howard A. Howe (1901–1976), American virologist
* Howard Hughes (1905–1976), American aviation pioneer and film mogul
* Howard Jacobson (born 1942), British novelist and journalist
* Howard Johnson (disambiguation), name of several people
* Howard Jones (disambiguation), name of several people
* Howard Judd (1935–2007), American physician and medical researcher
* Howard Kazanjian (born 1942), Armenian-American film producer
* Howard Keel (1919–2004), singer and actor born Harry Keel
* Howard Kendall (1946–2015), English football player and manager
* Howard Kirshbaum (born 1938), associate justice of the Colorado Supreme Court
* Howard Andrew Knox (1885–1949), American physician
* Howard Kurtz (born 1953), American journalist and author
* Howard Lassoff (1955–2013), American-Israeli basketball player
* Howard Lederer (born 1964), professional poker player
* Howard Lesnick (1931–2020), American, Jefferson B. Fordham Professor of Law, University of Pennsylvania Law School
* Howard Long (1905–1939), American convicted murderer
* H. P. Lovecraft (1890–1937), American writer (full name Howard Phillips Lovecraft)
* Howard Lutnick (born 1961), United States Secretary of Commerce
* Howard Hamilton Mackey (1901–1987), American architect, educator
* Howard McNear (1905–1969), American radio and television actor
* Howard Marks (1945–2016), teacher, drug smuggler and author
* Howard Matthews (1885–1963), English footballer
* Howard W. Mattson (1927–1998), American chemist and journalist
* Howard Metzenbaum (1917–2008) American politician and businessman
* Howard Morris (1919–2005), American actor, comedian, and director
* Howard T. Odum (1924–2002), American ecologist
* Howard Payne (athlete) (1931–1992), English hammer thrower
* Howard Pyle (1853–1911), American illustrator, painter, and author
* Howard Schatz, American fine art photographer
* Anne Rice (1941–2021), born Howard O'Brien, American author
* Howard Roberts (1929–1992) American guitarist, educator, and session musician
* Howard Schultz (born 1953), American businessman and CEO of Starbucks
* Howard Shane, American Autism researcher
* Howard Shore (born 1946), Canadian composer
* Howard Sims (1917–2003) African-American tap dancer
* Howard da Silva (1909–1986), American actor, director and musical performer
* Howard Smalley (born 1942), New Zealand cricketer
* Howard Smith (disambiguation), name of several people
* Howard Smothers (born 1973), American football player
* Howard Spira, American gambler who was paid by George Steinbrenner to find dirt on baseball player Dave Winfield
* Howard Stableford (born 1959), British television and radio presenter
* Howard Staunton (1810–1874), British chess player and Shakespearean scholar
* Howard Stern (born 1954), American talk-radio host
* Howard Stelzer (born 1974) American electro-acoustic music composer
* Howard K. Stern (born 1968), attorney for Anna Nicole Smith
* Howard Stidham (born 1954), American football player
* Howard Stupp (born 1955), Canadian Olympic wrestler
* Howard Tayler (born 1968), American cartoonist
* Howard Turner (1897–1976), American football player
* Howard Unruh (1921–2009), American spree killer
* Howard Van Smith (1909–1987), American journalist
* Howard Wales (1943–2020), American musician
* Howard Walker (disambiguation), name of several people
* Howard Walter (1883–1918), American Congregationalist minister and hymnist
* Howard Washington (born 1998), American-Canadian basketball player
* Howard Watt (1911–2005), South African rugby union player
* Howard Watts III (born 1987), American politician
* Howard Webb (born 1971), English professional football referee
* Howard Weyers (1934–2018), American football player and assistant coach
* Howard Wilkinson (born 1943), English football manager
* Howard Williams (disambiguation), name of several people
* Howard Wilson (American football) (born 1995), American football player
* Howard Wilson (physicist), British physicist
* Howard Zinn (1922–2010), American historian, academic, author, playwright, and social activist
== Mutane masu suna Howie ==
* Howie B (an haife shi a shekara ta 1963), mawaki kuma furodusa ɗan ƙasar Scotland Howard Bernstein
* Howie Carr (an haife shi a shekara ta 1952), ɗan jarida ɗan Amurka
* Howie Day (an haife shi a shekarar 1981), mawaƙiyar Amurka kuma marubuciya
* Howie Dorough (an haife shi a shekara ta 1973), mawakin Amurka tare da Backstreet Boys
* Howie Epstein (1955–2003), mawakin Amurka
* Howie Gordon (wanda daga baya aka san shi da Richard Pacheco ), ɗan wasan kwaikwayo na batsa na Amurka
* Howie Hawkins, ɗan siyasa kuma mai fafutukar kare haƙƙin jama'a na Amurka
* Howie Long (an haife shi a shekarar 1960), tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa kuma ɗan wasan kwaikwayo na Amurka
* Howie Mandel (an haife shi a shekara ta 1955), ɗan wasan barkwanci kuma ɗan wasan kwaikwayo na ƙasar Kanada, mai gabatar da shirin talabijin ''na Deal or No Deal''
* Howie Meeker (1923–2020), ɗan wasan hockey na Kanada, mai shelar wasanni na talabijin, ɗan majalisar dokoki
* Howie Morenz (1902–1937), ɗan wasan hockey na kankara na Kanada
* Howie Nave (an haife shi a shekara ta 1956), ɗan wasan barkwanci ɗan Amurka, ɗabi'ar rediyo, marubuci, mai tallata fina-finai kuma mai sukar fina-finai.
* Howie Rose (an haife shi a shekara ta 1954), ɗan wasan wasanni na Amurka
* Howie Severino (an haife shi a shekara ta 1961), ɗan jaridar Filipino mai watsa shirye-shirye
* Howie Winter (1929–2020), ɗan fashin Amurka
== Jaruman almara ==
* Howard Bellamy ( <nowiki><i id="mwARs">Likitoci</i></nowiki> ), a cikin wasan kwaikwayo na Burtaniya ''Doctors''
* Howard Clifford, wani mugun mutum a cikin fim ɗin ''Detective Pikachu''
* Howard Cunningham ( <nowiki><i id="mwASI">Happy Days</i></nowiki> ), a cikin shirin talabijin mai suna ''Happy Days''
* Howard DeVille, a cikin jerin shirye-shiryen zane mai rai ''na Rugrats''
* Howard Hamlin, wani jarumin almara a shirin talabijin na AMC ''mai suna Better Call Saul.''
* Howard Huge, kare mai zane mai ban dariya
* Howard Hunter, a cikin shirin talabijin ''na Hill Street Blues'', wanda James B. Sikking ya taka rawa.
* Howard Langston, a cikin fim ɗin ''Jingle All the Way'' na 1996.
* Howard McBride, a cikin shirin mai rai ''na The Loud House''
* Howard McGreggor, a cikin shirin talabijin <nowiki><i id="mwATg">mai suna Fresh Meat</i></nowiki> (jerin talabijin)
* Howard Moon, a cikin shirin talabijin mai suna ''The Mighty Boosh'', wanda Julian Barratt ya fito a ciki.
* Howard Nichols, wani jarumi a fim ɗin Amurka da aka yi don talabijin a shekarar 1981 ''mai suna Fallen Angel.''
* Howard Roark, jarumin littafin Ayn Rand mai ''suna The Fountainhead.''
* Howard Stark, mahaifin Tony Stark/Iron Man
* Howard Wolowitz, wani jarumi mai ban dariya a cikin shirin talabijin na CBS ''The Big Bang Theory'', wanda jarumi Simon Helberg ya nuna.
* Howard the Duck, wani jarumi a littafin barkwanci
* Howard Link, wani "Crow" kuma mai duba Black Order a cikin anime/manga ''[[D. Grey-man|D. Gray Man]]''
* Howard Marner, wani hali na almara daga <nowiki><i id="mwAU4">Short Circuit</i></nowiki> (fim ɗin 1986)
* Howard Silk, babban jarumi kuma wakili a cikin shirin talabijin <nowiki><i id="mwAVE">na Counterpart</i></nowiki> (jerin talabijin)
rs82b97cm8vxo3byl6rqt12kmli5mbe
Panagiotis Sophianopoulos
0
137577
973611
781776
2026-10-30T07:23:16Z
BnHamid
12586
973611
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Panagiotis Sophianopoulos''' (c. 1786, Sopoto, Kalavryta, - 1856 Syros) likita ne na Girka, memba na "Society of Friends" kuma mayaƙi ne a lokacin tawaye na Girka na 1821. Ya kuma kasance mai bugawa, ɗan siyasa kuma mai goyon bayan ra'ayoyin sassaucin ra'ayi. An yi masa zargi kuma an tura shi kurkuku saboda ayyukansa da ra'ayoyinsa.
== Tarihin rayuwa ==
=== Lokacin kafin juyin juya hali ===
An haifi Sophianopoulos a Sopoto na Kalavryta a cikin kimanin shekara ta 1786 kuma ya samo asali ne daga Constantinople . Ya fara karatun likitanci a Italiya sannan a Paris, yayin da a cikin 1813 ya koma Peloponnese inda ya yi aiki a matsayin likita a Patras da Lagadia, inda ya sami babban suna. A cikin 1819 Aristides Papa ne ya fara shi a cikin Society of Friends, inda yake aiki tare da matsayin manzo.
=== A cikin juyin juya halin ===
Tare da fashewar Juyin Juya Halin Girka ya yi aiki a matsayin likita a cikin sojojin juyin juya hali. A lokacin farko na juyin juya halin ya bi Dimitrios Ipsilantis, yayin da daga baya ya yi aiki a matsayin sakatare ga Yannis Gouras da kuma mai ba da shawara ga I. Kolettis . A cikin yakin basasa ya goyi bayan sojojin gwamnati, har ma ya bi sojojin Rumeliotian a yakin da suka yi da Peloponnese a ƙarshen 1824. Don aikinsa a wannan lokacin, Sophianopoulos ya sami zarge-zarge da yawa waɗanda suka haɗa da azabtar da Sotiris Notaras, firist Joachim a lokacin harin Gastouni (kujerar George Sisinis) da Paleon Patron Yiermanos .
=== A cikin tsarin Girka ===
Daga 1826 zuwa 1832 ya zauna a Faransa inda ra'ayoyin ci gaba na Saint-Simon da Fourier suka rinjaye shi. Ya koma Girka kuma a cikin 1834 ya zauna a Athens, kuma a wannan shekarar an nada shi likita a Locris da Phocis . A cikin shekaru masu zuwa ya buga mujallar "Progress" (mako-mako ko mako-mako, wanda aka buga daga Yuli 1836 zuwa 1854) da jaridu Socrates (1838-1848) da New World (1849-1854). A cikin 1842 ya sake buga fassarorin Korais game da aikin Cesare Becaria "A kan Laifuka da Hukunce-hukunce da Cikakken Ayyuka na Isocrates".
Ra'ayoyin zamani na Sofianopoulos sun haifar da martani daga manyan jama'a da Ikilisiya. Saboda gaskiyar cewa ya wallafa labaran da suka saba wa Dokar Manema labarai, ya shiga cikin rikice-rikicen shari'a da yawa. Lalle ne, a cikin 1838, saboda wani labarin a cikin fitowar 25 na Proodos wanda aka yi la'akari da cewa an yi wa Sarki Otto da gwamnati, an yanke masa hukuncin ɗaurin watanni bakwai da tarar drachmas 500. Bayan an sallami da roko ya yi masa hukuncinsa a kurkuku na Athens da Nafplio. Daga baya, a watan Mayu na shekara ta 1844, Majalisar Dattijai mai tsarki ta kori littafinsa "The Evangelism of Progress" bisa la'akari da cewa yana dauke da maganganun da ke nuna rashin amincewa da koyarwar orthodoxy, Ruhu Mai Tsarki da Budurwa Maryamu.
Sofianopoulos ya kuma shiga siyasa, kamar yadda a lokacin rani na 1845 ya kasance dan takara tare da jam'iyyar Kolettis a cikin zaɓen yankin Kalavryta, inda duk da cewa ya sami nasarar zabarsa bai taɓa yin aikinsa ba kamar yadda a watan Oktoba na wannan shekarar aka soke zaben. Ya mutu a Syros a shekara ta 1856 jim kadan bayan an sake shi daga sojojin Anglo-Faransa. Ɗan'uwansa shi ne Nikoletus, mayaƙi na 1821 kuma zuriyarsa ɗan siyasa ne Ioannis Sofianopoulos .
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qgz030ktu5pcx0cps5e5rpp6h71dpxy
Yoshikazu Fujita
0
138228
973320
972988
2026-10-29T12:18:46Z
Baby juuu
38856
973320
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yoshikazu Fujita''' (藤田 慶和, an haife shi a ranar 8 ga watan Satumba 1993 a Kyoto ) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Japan.
Bayan ya burge masu horar da su da hanyar da yake wasa a tawagar Japan bakwai, an zaɓi Fujita don ƙungiyar ƙungiyar rugby ta ƙasar Japan kuma ya zama ɗan wasa mafi ƙanƙanta da ya taɓa buga wa Japan wasa lokacin da ya shiga filin wasa a kan Hadaddiyar Daular Larabawa a watan Mayu 2012 yana da shekaru 18 da kwanaki 210 a garinsu na [[Fukuoka]] . <ref>{{Cite web |url=https://panasonic.co.jp/sports/rugby/member/fujita_yoshikazu/ |title=藤田 慶和 {{!}} 選手・スタッフ紹介 {{!}} ラグビー {{!}} パナソニック スポーツ {{!}} Panasonic |access-date=2026-01-13 |archive-date=2018-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707090916/https://panasonic.co.jp/sports/rugby/member/fujita_yoshikazu/ |url-status=dead }}</ref> A karon farko a matsayin dan wasan Japan mafi ƙanƙanta ya zira kwallaye 6.<ref>{{Cite web |title=Yoshikazu Fujita 6 tries on debut |url=https://www.youtube.com/watch?v=fSMjHCbnREw |via=[[YouTube]]}}</ref> Koyaya ba da daɗewa ba bayan farawarsa daga baya a wannan watan ya sami mummunan rauni inda ya tsage ligaments a gwiwarsa ta hagu kuma an cire shi daga aiki na watanni 10.<ref>{{Cite web |title=Yoshikazu Fujita blessé |url=http://www.japonrugby.net/yoshikazu-fujita-blesse.php}}</ref>
Ya koma taka leda a gasar cin Kofin Rugby na Pacific na Junior Japan a watan Maris na shekara ta 2013, sannan ya koma tawagar kasar Japan bayan rauni ga Hirotoki Onozawa kuma ya zira kwallaye a lokacin da ya dawo a dukkan wasannin uku da ya buga a kasashen Asiya 5. Bayan ya zira kwallaye 11 na Japan a kan Wales a watan Yunin 2013, Fujita ya karya rikodin George North don mafi yawan kokarin da ya zira a matsayin matashi a rugby na kasa da kasa.<ref>{{cite web |title=Yoshikazu Fujita blessé |url=http://www.japonrugby.net/yoshikazu-fujita-blesse.php}}</ref><ref>{{cite web |title=Statsguru / Test matches / Player records |url=http://www.espn.co.uk/statsguru/rugby/stats/index.html?agemax1=19;ageval1=age;class=1;filter=advanced;orderby=tries;template=results;type=player}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
66ogmwetuch271xxnk6s29r92fc03wy
Sonya Clark
0
140197
973557
889012
2026-10-30T02:47:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973557
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Sonya Clark''' Listen ⓘ (an haife ta a shekarar 1967, Washington, DC) ƴar Amurka ce mai zane-zane ta al'adun [[Mutanen Karibiyan|Afro-Caribbean]] . Clark ƙwararriyar mai zane ce da aka sani da amfani da kayan aiki iri-iri, ciki har da gashin ɗan adam da tsefe don magance launin fata, al'adu, aji, da tarihi. Haɗaɗɗun gashin kanta da aka yi da beads da kuma jerin gashin da aka yi da kitso na ƙarshen shekarun 1990, waɗanda suka sami yabo sosai, sun jawo al'adun Afirka na ado na mutum kuma sun motsa waɗannan siffofi na gama gari zuwa ga yanayin bayyanar mutum da siyasa. <ref> name=":0">{{Cite journal |last=Sims |first=Lowery Stokes |year=2009 |title=Sonya Clark: The Currency of Craft |volume=Sept/Oct.}}</ref> Duk da cewa [[fasahar Afirka]] da asalinta [[Karibiyan|na Caribbean]] suna da tasiri mai mahimmanci, Clark kuma yana ginawa akan ayyukan tattarawa da tattarawa da masu fasaha na Amurka kamar Betye Saar da David Hammons ke amfani da su.
== Tarihin Rayuwa ==
Mahaifin Clark likitan taɓin hankali ne daga [[Trinidad da Tobago|Trinidad]] yayin da mahaifiyarta ma'aikaciyar jinya ce daga [[Jamaika|Jamaica]] . <ref> name="O'Neill">{{Cite web |last=O'Neill |first=development-Mark Luetke {{!}} design-Lauren |title=Sonya Clark |url=http://sonyaclark.com/bio/biography/ |access-date=3 March 2018 |website=sonyaclark.com}}</ref> Masu sana'a a cikin danginta sun yi tasiri ga Clark, ciki har da kaka wacce ke aiki a matsayin mai dinki, da kuma kaka wanda ke yin kayan daki.
== Ilimi ==
Clark ta kammala karatunta daga Makarantar Sidwell Friends a shekarar 1985. Daga nan ta sami digirin BA a fannin ilimin halayyar ɗan adam daga Kwalejin Amherst a shekarar 1989. Ta ci gaba da samun digirin BFA daga [[Makarantar Cibiyar Fasaha ta Chicago|Makarantar Fasaha ta Chicago]] a shekarar 1993, inda ta yi karatu tare da masu fasaha Nick Cave (mai zane-zane), Anne Wilson, da Joan Livingstone . A shekarar 1995, Clark ta sami digirin MFA daga Kwalejin Fasaha ta Cranbrook . <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
A shekarar 2011, Clark ya sami lambar yabo ta farko ta Kwalejin Fasaha ta Cranbrook, wacce ta samu lambar yabo ta tsofaffin ɗaliban da suka kammala karatun digiri na tsakiya. <ref name="Distinguished Mid-Career Alumni Award">{{Cite web |title=Alumni News | March 2011 |url=http://hosted.verticalresponse.com/306487/a22a44c976/1694536805/10289ef5ea/ |website=hosted.verticalresponse.com}}</ref> Ta sami digiri na girmamawa guda huɗu. A shekarar 2015, ta sami digiri na girmamawa daga Kwalejin Amherst. A shekarar 2021, ta sami ƙarin digiri na girmamawa guda biyu daga Kwalejin Fasaha ta Maine da ke Portland, Maine <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> da Kwalejin Franklin da Marshall da ke Lancaster, [[Pennsylvania]]. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> A shekarar 2023, ita ce mai jawabi a fannin fara karatun digiri na farko <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> kuma ta sami wani digiri na girmamawa daga Makarantar Fasaha ta Chicago. <ref>{{Cite web |title=Notable Alumni | School of the Art Institute of Chicago |url=https://www.saic.edu/why-saic/history-influence/notable-alumni}}</ref>
Clark ta ambaci farfesa [[Rowland Abiodun|Rowland O. Abiodun]], Kwalejin Amherst a matsayin wani abu da ya yi tasiri a cikin karatunta game da alaƙar da ke tsakanin al'adun Caribbean da al'adun Yarbawa, wanda ya ƙara inganta ta hanyar tafiya bayan kammala karatunta zuwa [[Ivory Coast]], inda ta koyi saka da hannu. Clark ta kuma ambaci Nick Cave a matsayin wani muhimmin ɓangare na ci gaba da bincikenta a fannin zare.
== Aikin ilimi na ƙwararru ==
Clark farfesa ce a fannin fasaha a sashen fasaha da tarihin fasaha a Kwalejin Amherst . Tsakanin 2006 da 2017 Clark ta kasance shugabar Sashen Nazarin Sana'o'i/Kayan Aiki <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> a Makarantar Fasaha ta Virginia Commonwealth University <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> da ke Richmond, VA . Rahoton ''US News &amp; World Report'' ya sanya sashen a matsayin ɗaya daga cikin manyan jami'o'i a ƙasar. Clark ƙwararren mai bincike ne kuma a 2016 an ba ta lambar yabo ta ƙwararrun malamai a duk faɗin jami'a. <ref name="O'Neill">{{Cite web |last=O'Neill |first=development-Mark Luetke {{!}} design-Lauren |title=Sonya Clark |url=http://sonyaclark.com/bio/biography/ |access-date=3 March 2018 |website=sonyaclark.com}}</ref> Kafin naɗinta a Jami'ar Virginia Commonwealth, ta kasance Farfesa Baldwin-Bascom na Fasahar Kirkire-kirkire a Jami'ar Wisconsin-Madison, <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> inda ta sami aiki mai kyau da kuma lambar yabo ta HI Romnes. <ref name="H.I. Romnes award">{{Cite web |date=March 9, 2004 |title=Romnes early-career awards go to seven faculty |url=https://news.wisc.edu/romnes-early-career-awards-go-to-seven-faculty/ |website=news.wisc.edu}}</ref> <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
== Aikin fasaha ==
Yawancin ayyukan Clark suna amfani da kayan aiki da abubuwa masu sauƙi, kamar tsefe, beads iri, tsabar kuɗi, zare, da zaren gashi. Ta hanyar amfani da waɗannan kayan, ta bincika hanyoyin da mutane ke ba da aiki da ma'anoni ga abubuwa. "Abubuwa suna da ma'anar mutum da al'adu domin suna ɗaukar labaranmu kuma suna nuna mana ɗan adam. Labaruna, labaranku, labaranmu suna cikin abin," in ji Clark.
Clark wataƙila an fi saninta da ayyukan fasaha da ke girmama masu sana'ar hannu na zamani, kamar masu gyaran gashi, da kuma fitattun 'yan Afirka-Amurka. Ta yi karatu da masu sana'a a wurare kamar Ostiraliya, [[Brazil]], China, Côte d'Ivoire, Ghana, Indiya, da Indonesia, inda ta koyi game da hanyoyin sadarwa, kayan aiki, dabaru, da ƙungiyoyin al'adu. <ref name=":2">{{Cite web |title=Sonya Clark {{!}} Artist Profile |url=https://nmwa.org/art/artists/sonya-clark/ |access-date=2024-03-27 |website=NMWA |language=en-US}}</ref> A cikin aikinta, sana'a da al'umma da kuma haɗin gwiwa; yawancin ayyukanta sun haɗa da shiga da haɓaka haɗin gwiwa tsakanin launin fata, jinsi, da tattalin arziki. <ref name=":3">{{Cite web |title=Sonya Clark: We Are Each Other |url=https://high.org/exhibition/sonya-clark/ |access-date=2024-03-27 |website=High Museum of Art |language=en-US}}</ref>
Ɗaya daga cikin maganganun masu zane na Clark ya bayyana aikinta kamar haka:<blockquote>Ina amfani da fasaha da kayan aiki don bincika asali. Abubuwa masu sauƙi suna zama hanyoyin haɗin al'adu. Ta hanyar su nake kewaya yarjejeniya da rashin jituwa. Lokacin da nake ƙoƙarin warware matsaloli masu rikitarwa, ina sha'awar abubuwan da suka haɗu da labarina na sirri a matsayin mafari: tsefe ko zaren gashi. Tare da ƙarfin hali, abubuwa masu sauƙi suna ba da ikon tunani ko sha'awar mu. Ina samun hotona, labarina na sirri, a cikin wani abu. Amma kuma ikon abu ne na yin aiki a matsayin rhizome, hanyoyi da yawa da za a iya gano shi ko karanta shi ta hanyar masu sauraro da yawa waɗanda ke jawo ni. Don ci gaba da aikina, ina shayar da abu, ƙarfinsa, hotonsa, da kayansa. Ina sarrafa abu ta hanyar da ta dace don jawo hankalin mai kallo cikin tattaunawa game da ma'anar gama gari. Idan muka warware zane tare, me muke koya a cikin wannan tsari? Menene alaƙar da ke tsakanin tsefe, gashi, da yadi? Shin zaren gashi zai iya ba da labarin rayuwa ko tarihin al'adu gaba ɗaya? Ina da yakinin cewa labarana, labaranku, labaranmu suna cikin abu. Ta wannan hanyar, "abu" na yau da kullun ya zama ruwan tabarau wanda za mu iya ganin juna da kyau. Kalmomin gani da aka samo daga abu da hoto suna samar da harshe daga harshen yare zuwa siyasa zuwa waƙa." <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref></blockquote>
=== Aikin Sana'ar Gashi ===
Aikin Sana'ar Gashi jerin hotuna da zane-zane ne da aka yi tare da haɗin gwiwar mai zane da masu gyaran gashi na Baƙar fata, waɗanda Clark ke ganin suna yin nasu salon zane na yadi. Kowace mai gyaran gashi ta nuna ƙwarewarta da ƙwarewarta ta hanyar yin aiki a kan gashin Clark, ta amfani da kanta a matsayin zane. Daga nan aka ɗauki hoton salon gyaran gashi da ya haifar, sannan aka haɗa shi da aikin zane mai dacewa. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> A kan kowane zane, masu gyaran gashi sun kwafi salon gyaran gashi da aka yi a kan gashin Clark ta amfani da zare na siliki. Wannan aikin ya karya shinge tsakanin sana'a da fasaha, salon da cibiyoyin fasaha, yana nuna cewa wurare biyu wurare ne na ƙwarewa, haɓakawa, fahimtar kyau, da kasuwanci. <ref name=":3"/>
A cewar Clark, "Masu gyaran gashi su ne jarumaina. Waƙoƙi da siyasar ƙwararrun kula da gashin baƙaƙe suna da matuƙar muhimmanci a aikina na mai zane da kuma mai koyarwa. An gina su ne a cikin wani tarihi mai yawa, hannayensu suna nuna ikon tsara kai da tsefe da kuma sarrafa zare da muke girma zuwa wani nau'i mai rikitarwa. Waɗannan masu fasaha sun ƙware a sana'ar da ba zan iya ɗauka da wasa ba." Ta yi iƙirarin cewa, "gashi iko ne," kuma, "a matsayinta na mai ɗauke da DNA, gashi yana riƙe da ainihin asali."
"Na girma ina kitso da gashin 'yar'uwata, don haka a wata ma'ana, kamar yawancin mata baƙaƙe, na daɗe ina shirin zama mai zane a masana'antar yadi." <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
Clark ya ƙara ɗaukar zaren gashi a matsayin kayan aiki na sadarwa kuma ya yi aiki tare da mai zane-zane [http://bobobo.info/ Boquin Peng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251227180529/https://www.bobobo.info/ |date=2025-12-27 }} don ƙirƙirar haruffa bisa ga tsarin lanƙwasa gashinta mai suna Twist.
=== Aikin Tuta ===
Binciken Clark da tutoci ya fara ne da takardar neman digirinta na Kente Flag Project a shekarar 1995. Wannan aikin cakuda abubuwa ne daga al'adun Afirka da na Yamma/Amurka. <ref name="flag">{{Cite web |last=O'Neill |first=development-Mark Luetke {{!}} design-Lauren |title=Sonya Clark |url=http://sonyaclark.com/project/kente-flag/ |access-date=3 March 2018 |website=sonyaclark.com}}</ref> Clark ta yi amfani da tsarin ''[[Tufafin kente|Kente]]'' musamman don ƙarfi da juriya, ci gaba da nasara, da wadata. <ref name="flag" /> Tsarin Kente na gargajiya, tsarin saƙa na Afirka, an saka shi a kan kayan saka na Turai, kuma an haɗa shi da hoton tutar Amurka - sakamakon ya kasance masana'anta da ke ɗauke da alamomin asali da alfaharin al'adu waɗanda suka kai ga al'adu biyu. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
Tun daga shekarar 2009, Clark ta ƙirƙiri ayyukan da suka shafi Tutar Yaƙin Confederate . <ref name="flag"/> Ta yi wasan ''Unraveling'' a watan Yunin 2015 a gidan adana kayan tarihi na Mixed Greens da ke birnin New York sannan kuma a Gidan Tarihi na Fasaha na Nasher a Jami'ar Duke, a watan Oktoban 2016. Gabatarwar da ta yi a Louisville Kentucky a shekarar 2017 "shine wasan kwaikwayo na farko a ƙarƙashin gwamnatin [Trump] kuma tun lokacin da ƙasar ta tsinci kanta cikin muhawara kan kasancewar da tasirin hotunan Confederate bayan tashin hankalin da ya faru a Charlottesville, Virginia, a lokacin bazara da ya gabata." <ref name="Unraveling" /> "Wannan aikin yanzu wani ɓangare ne na wani babban motsi wanda gwamnatocin jihohi da ƙananan hukumomi ke wargaza waɗannan abubuwa saboda jin nauyin jama'a." <ref name="Unraveling" /> A lokacin baje kolin, ana ƙarfafa membobin masu sauraro su haɗu da Clark ɗaya bayan ɗaya wajen buɗe tutar confederate yayin da take bayyana hangen nesanta kuma tana nuna yadda za a raba zaren tutar. A cewar Goodman, "Clark tana tsaye gefe da gefe tare da mahalarta, kafada da kafada yayin da suke jan kowace siffa ta tutar kuma suna fuskantar gaskiyar da take wakilta". <ref name="Unraveling" /> A watan Afrilun 2018, Clark ta koma makarantar karatunta, Kwalejin Amherst, don yin wasan "Unravelling" a Gidan Tarihi na Mead Art .
A shekarar 2017, Clark ya ƙirƙiri wani zane mai zane da aka saka da hannu wanda aka yi amfani da shi wajen kwaikwayon farin tawul ɗin da wani soja na Confederate ya yi amfani da shi don mika wuya a Gidan Kotu na Appomattox a ranar 9 ga Afrilu, 1865. Wannan zane an san shi da "Monumental Cloth (sutured)". Fatan mai zane shine cewa wannan tutar tsagaita wuta ta zama sananne kamar Tutar Yaƙin Confederate. An nuna duka "Unravelling" da "Monumental Cloth (sutured)" a Gidan Tarihi na Mead Art daga 5 ga Afrilu, 2018, zuwa 1 ga Yuli, 2018. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> Clark ya sake buga Tutar Truce da nufin jawo hankali ga tutar da ta yi sulhu da kuma Yaƙin Basasa, yana tambayar dalilin da yasa ake tunawa da alamomin farin iko, kamar Tutar Yaƙin Confederate, don nuna alamun zaman lafiya. An yi wani babban ci gaba mai zurfi na aikin "Monumental Cloth: the Flag We Should Know" tare da haɗin gwiwa da kuma nuna shi a The Fabric Workshop and Museum <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> Kwafiyar tutar tsagaita wuta mai girman murabba'in ƙafa 450 da aka yi amfani da ita don mika wuya ga Confederate a Appomattox, Virginia, "Monumental", tana cikin tarin dindindin na Gidan Tarihi na Renwick na Smithsonian American Art Museum .
=== Nune-nunen, tarin abubuwa, da kyaututtuka ===
An nuna ayyukan Clark a gidajen tarihi da wuraren adana kayan tarihi sama da 500 a Turai, Afirka, Asiya, Ostiraliya, da kuma ko'ina cikin Amurka. A shekarar 2021, Gidan Tarihi na Mata a Fannin Fasaha na Ƙasa da ke [[Washington, D.C.|Washington, DC]] ta gabatar da babban baje kolin kayan tarihi na farko mai cikakken bayani, "Tatter, Bristle, and Mend." <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> A shekarar 2023-2024, wani babban baje kolin kayan tarihi na biyu da kuma nunin kayan tarihi na 60 na aikinta, "We Are Just Other", <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> ta mayar da hankali kan ayyukan haɗin gwiwa da na al'umma da ta yi kuma ta yi tafiya zuwa Gidan Tarihi na Cranbrook, Babban Gidan Tarihi da ke [[Atlanta]], da Gidan Tarihi na Fannin Fasaha da Zane a [[New York (birni)|birnin New York]], tare da ƙaramin sigar a Cibiyar Fasaha ta Zamani ta Houston . Ayyukanta suna cikin tarin gidajen tarihi da yawa ciki har da Gidan Tarihi na Fannin Fasaha na Indianapolis, <ref name="Indianapolis Museum of Art">{{Cite web |title=Indianapolis Museum of Art |url=http://www.imamuseum.org/art/collections/artwork/ade-vodun-sonya-clark}}</ref> Gidan Tarihi na Fannin Fasaha na Delaware, Gidan Tarihi na Fasaha na Philadelphia, Gidan Tarihi na Fannin Fasaha na Zamani na Madison, da Gidan Tarihi na Memphis Brooks . <ref name="Memphis Brooks Museum">{{Cite web |date=August 19, 2012 |title=Sonya Clark's Woven Combs Will Live Permanently at the Brooks! |url=https://beyondtheframe.wordpress.com/2012/08/19/4289/}}</ref> An yi mata bita mai kyau a cikin mujallu kamar ''Art in America'', ''[[New York Times|The New York Times]]'', ''Sculpture'', <ref name="Sculpture">{{Cite journal |date=December 2002 |title=Reviews – Indianapolis |url=http://www.sculpture.org/documents/scmag02/dec02.shtml |volume=21 |issue=10 |access-date=1 February 2014}}</ref> ''Surface Design Journal'', ''[[Los Angeles Times|The Los Angeles Times]]'', ''Fiber Arts'', ''New American Paintings'', <ref name="New American Paintings">{{Cite web |title=New American Paintings |url=http://newamericanpaintings.wordpress.com/tag/sonya-clark/ |access-date=2026-02-11 |archive-date=2018-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726041000/https://newamericanpaintings.wordpress.com/tag/sonya-clark/ |url-status=dead }}</ref> ''Philadelphia Inquirer'', ''Italian Vogue'', ''Hyperallergic'', ''Mother Jones'', da ''Huffington Post'' . <ref name="O'Neill"/>
Sonya Clark ya kasance mai zane a gidan zama a Cibiyar McColl don Fasaha + Ƙirƙira a shekarar 2011. Ta sami kyaututtuka da dama, ciki har da kyautar Anonymous Was a Woman Award, <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> kyautar American Artists Fellowship, <ref name="VCU USA fellowship">{{Cite web |title=VCU School of the Arts professor named USA Fellow |url=https://www.news.vcu.edu//article/VCU_School_of_the_Arts_Professor_Named_USA_Fellow |website=www.news.vcu.edu |access-date=2026-02-11 |archive-date=2019-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922044139/https://news.vcu.edu/article/VCU_School_of_the_Arts_Professor_Named_USA_Fellow |url-status=dead }}</ref> <ref name="United States Artist Fellowship">{{Cite web |title=Meet the USA Fellows. - USA Fellows |url=http://www.usafellows.org/fellows |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107054017/http://www.usafellows.org/fellows |archive-date=January 7, 2012}}</ref> kyautar Pollock-Krasner Award, <ref name="Pollock-Krasner Award">{{Cite web |title=Page Not Found |url=https://www.pkf-imagecollection.org/htmal/artistresults.asp?artist=2371&testing=true |website=www.pkf-imagecollection.org}}</ref> kyautar Rockefeller Foundation Residency <ref name="Rockefeller Foundation Residency">{{Cite web |title=Rockefeller Foundation Residency |url=http://www.rockefellerfoundation.org/media/download/4d95dae5-0b21-4e7f-b4b4-031933dda437 |access-date=2026-02-11 |archive-date=2013-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130410192503/http://www.rockefellerfoundation.org/media/download/4d95dae5-0b21-4e7f-b4b4-031933dda437 |url-status=dead }}</ref> a Italiya, kyautar Art Matters Grant, <ref name="Art Matters Grant">{{Cite web |title=Art Matters Grant |url=http://artmattersfoundation.org/recent-grantees#http%3A//artmattersfoundation.org/sonya-clark%23more-1534 |access-date=2026-02-11 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014082332/http://artmattersfoundation.org/recent-grantees#http%3A//artmattersfoundation.org/sonya-clark%23more-1534 |url-status=dead }}</ref> Red Gate Residency <ref name="Red Gate Residency">{{Cite web |title=Red Gate Residency |url=http://www.redgategallery.com/residency/past-participants |access-date=2026-02-11 |archive-date=2012-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121214135946/http://www.redgategallery.com/residency/past-participants |url-status=dead }}</ref> a China, Wisconsin Arts Board Fellowship, Virginia Museum of Fine Arts Fellowship, <ref name="Virginia Museum of Fine Arts Fellowship">{{Cite web |title=Virginia Museum of Fine Arts Fellowship |url=http://artdaily.org/index.asp?int_sec=2&int_new=44782 |access-date=2026-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426104023/http://artdaily.org/index.asp?int_sec=2&int_new=44782 |archive-date=2012-04-26 |url-status=dead}}</ref> kyautar Virginia Commission for the Arts Fellowship, <ref name="Virginia Commission for the Arts Fellowship">{{Cite web |title=Virginia Commission for the Arts Fellowship |url=http://www.arts.virginia.gov/grants/ArtistFellowship0809.html |access-date=2026-02-11 |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017042543/http://www.arts.virginia.gov/grants/ArtistFellowship0809.html |url-status=dead }}</ref> kyautar Civitella Ranieri Fellowship <ref name="Civitella Ranieri Fellowship">{{Cite web |title=Civitella Ranieri Fellowship |url=http://www.civitella.org/fellows_personal.aspx?fellowid=548 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130414112058/http://www.civitella.org/fellows_personal.aspx?fellowid=548 |archive-date=April 14, 2013}}</ref> a Italiya, kyautar 1858 don Modern Southern Art daga Gibbes Museum, <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> kyautar ArtPrize ta 2014 wacce ta lashe kyautar Juried Grand Prize tare kuma ta sami kyautar Juried don mafi kyawun aiki biyu-dimensional, <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> da kuma Smithsonian Artist Research Fellowship. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> An shigar da Clark cikin [https://craftcouncil.org/resources-programs/acc-awards/college-of-fellows Kwalejin Ƙwararrun Ma'aikatan Fasaha ta Amurka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814004859/https://www.craftcouncil.org/resources-programs/acc-awards/college-of-fellows |date=2021-08-14 }} a shekarar 2020. <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> Ana iya samun ayyukanta a cikin littattafai da yawa ciki har da ''Wrapped in Pride'', ''Mami Wata ,'' ''Hand + Made'', ''The Global Africa Project'', ''Second Lives'', ''Manufractured'', Material Girls, Modern Black Women Artists, ''Pricked'', ''African American Art'' ''and Artists'', ''Choosing Craft'', da ''Master: bead-weaving'' <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> Gidan Tarihi na Fasaha na Amurka na Smithsonian ya sayi aikinta, ''Monumental,'', a matsayin wani ɓangare na Yaƙin Cika Shekaru 50 na Renwick Gallery . <ref name="Smithsonian American Art Museum">{{Cite web |title=Sonya Clark's "Monumental" Achievements |url=https://americanart.si.edu/blog/sonya-clark-art |access-date=30 November 2022 |website=Smithsonian American Art Museum}}</ref> A shekarar 2023, an nuna ayyukan Clark a cikin shirin rukuni da kuma littafin da ke tare da su ''Spirit in the Land'', wanda Gidan Tarihi na Fasaha na Nasher a Jami'ar Duke ya shirya kuma ya nuna, wanda kuma ke tafiya zuwa Gidan Tarihi na Fasaha na Pérez a Miami . <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref> <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
== Tarihin nunin ==
* 2023: ''Sonya Clark: Gidan'' Tarihi na Fasaha na Cranbrook, 17 ga Yuni - 24 ga Satumba <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
* 2021: ''Sonya Clark: Tatter, Bristle, da Mend,'' Gidan Tarihi na Ƙasa na Mata a Fannin Fasaha, 3 ga Maris - 28 ga Yuni <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
* 2019: ''Tutar da ta dace da mu: tutar da ya kamata mu sani,'' Taron Masana'anta da Gidan Tarihi, Maris 29 - Agusta 4, 2019 <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
* 2019: ''Sonya Clark: Gashi|Kayayyaki, Yabo ga Madam CJ Walker,'' Gidan Tarihi na Goya, Janairu 25 - Maris 30, 2019
* 2017: ''Rantsuwa da Kalmomi: Ayyuka ta Sonya Clark,'' Modern Craft, Afrilu 12 - Agusta 19, 2017 <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
* 2015: ''Soyayya Bayan Rayuwar Duk Wannan'', Cibiyar Sana'a, Kerawa & Zane, Janairu 30 - Mayu 23, 2015 <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
* 2008: ''Sonya Clark: Layukan Raƙuman Ruwa, Tight Knots'', Gidan Tarihi na Walters Art, 28 ga Yuni - 2 ga Satumba, 2008 <ref>{{Cite news |title=VCU department chair themes art around hair |url=http://www.washingtontimes.com/news/2014/nov/9/vcu-department-chair-themes-art-around-hair/ |access-date=1 April 2017 |newspaper=The Washington Times}}</ref>
== Ayyukan da aka buga ==
* Jerin Haystack Monograph Mai Lamba 17, 2004: Sana'a da Zane. "Hannu-da-hannu: Labarunmu da aka riƙe a cikin Abubuwa, Kayan Aiki da Tsarin Aiki."
* Tsarin Sama, Kaka 2003. "A Sharhi: Nick Sargent."
* Tsarin Sama, Lokacin bazara na 2000. "Ƙarƙashin Tsarin: Binciken Daidaito."
* Kayan Ado, Bazara 1997. "Kayan Ado na Zane."
* ''Aikin Sana'ar Gashi: Sonya Clark'', editoci. Melissa Anderson, Sonya Clark, Meg Roberts da Leigh Suggs, Kundin Nunin, 2015
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jzn55u2aibf08eqbc1k31znkgsw777p
Adil-Sultan
0
141319
973633
797560
2026-10-30T07:32:10Z
BnHamid
12586
973633
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adil-Sultan''' (Chagatai da [[Farisawa|Farisa]]; ya mutu 1370) ya kasance Khan na Chagatai Khanate daga 1366 zuwa 1370. Wataƙila ɗan Muhammad I ibn Pulad ne.
== Manazarta ==
{{S-start}}
{{Succession box|title=[[Chagatai Khans|Khan of Chagatai Khanate]]|years=1366–1370|before=[[Khabul Shah]]|after=[[Soyurghatmïsh Khan]]}}
{{S-end}}
1iqjvez7h7cygky5qm1qmfm1v3gypj9
Sharifa Khatun
0
141374
973541
797695
2026-10-29T22:57:58Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973541
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sharifa Khatun''' malamar kimiyya ce ta Bangladesh . Ta yi aiki a matsayin darakta na [[Institute of Education and Research|Cibiyar Ilimi da Bincike]] a [[University of Dhaka|Jami'ar Dhaka]] a lokacin Mayu 1993 zuwa Mayu 1996. <ref>{{Cite web |title=The Institute of Education and Research (IER), University of Dhaka |url=http://www.univdhaka.edu/academic/department_item/IER |access-date=February 16, 2017 |publisher=University of Dhaka}}</ref> Ta kasance mai fafutukar yunkurin harshe a shekarar 1952. A cikin 2017, Gwamnatin Bangladesh ta ba ta kyautar [[Ekushey Padak]] saboda gudummawar da ta bayar ga ƙungiyar harshe. Ta kuma yi aiki a matsayin edita na [[Banglapedia]], encyclopedia na kasa na Bangladesh . <ref>{{Cite web |title=Editors |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Editors |access-date=February 16, 2017 |publisher=Banglapedia |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029131111/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Editors |archive-date=October 29, 2020 |url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
qpclsukertpjz4s056z9tk1n03vj0wh
Rosario Hernández Diéguez
0
143035
973348
829604
2026-10-29T13:16:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973348
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rosario Hernández Diéguez''' ( [[Sunayen Ranaku|laƙabi]], '''A Calesa''' ; Vigo, 17 Fabrairu 1916 - Vigo, 3 Satumba 1936) ɗan jaridar [[Galicia (Spain)|Galician]] ɗan ƙasar Sipaniya mai haƙar fata ne kuma ɗan ƙungiyar kasuwanci, mai alaƙa da Unión General de Trabajadores (UGT) da Jam'iyyar Socialist Workers' Party ( {{Lang|es|Partido Socialista Obrero Español}} ) (PSOE). <ref name="vigoorg">{{Cite web |title=Rosario Hernandez: La Calesa (1916 - 1936) |url=https://hoxe.vigo.org/conecenos/rutas.php?idpoi=2909&idruta=153&tipo=&lang=cas |access-date=1 March 2023 |website=hoxe.vigo.org |publisher=Concello de Vigo |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301203257/https://hoxe.vigo.org/conecenos/rutas.php?idpoi=2909&idruta=153&tipo=&lang=cas |archive-date=1 March 2023 |url-status=dead}}</ref> An yi mata fyaɗe, an yi mata yankan rago, an azabtar da ita, ta mutu tana ƙarama, wacce aka zalunta da zaluncin Franco . <ref name="belaguaediciones2013">{{Cite web |date=10 February 2013 |title=Ruta por la huella de las mujeres de Vigo {{!}} Vivir Galicia |url=https://belaguaediciones.com/vivirgaliciaturismo/ruta-por-vigo-en-clave-de-mujer/ |access-date=1 March 2023 |website=belaguaediciones.com |language=es }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wani titi a garinsu yana ɗauke da sunanta.
== Tarihin Rayuwa ==
Rosario Hernández Diéguez 'yar wani [[Jirgin ƙasa|ɗan jirgin ƙasa ne]] na [[Anarchism|anarchist]] . Gidanta yana kan Calle Pino a Vigo. Kowa ya san ta da [[Sunayen Ranaku|laƙabin]] ta, "A Calesa".
Ta yi aiki a matsayin mai sayar da jaridu a ƙofar ƙungiyar "El Gimnasio" a Calle del Príncipe, tana karanta labarai a jaridu. Ta ziyarci UGT's Casa del pueblo na UGT, kuma ta halarci tarurrukan PSOE. Cikin tausayawa na ƙarshe, ta shiga cikin zanga-zangar ma'aikata na lokacin. <ref name="lavozdegalicia2011" />
Hernandez ta gudu da boren 18 ga Yuli 1936. An kama ta aka kama ta a ranar 3 ga Satumba 1936. [lower-alpha 1] An daure ta a gidan yari a María Berdiales Fronton na birnin, 'yar uwarta, Maria, ta kawo mata abinci. [1] Mai girman kai, maimakon biyayya, mai sadaukarwa da biyayya, an aske ta, an yi mata fyaɗe, an yanke mata gindi, sannan aka kashe ta [2] a wani barikin Falange . An rataye gawarta a kan wani gasa na ƙarfe [1] kafin a jefar da ita daga jirgin ruwa a Ria de Vigo, kusa da Tsibirin Cíes . [3]
== Gado ==
[[Fayil:Rúa_Rosario_Hernández_Diéguez_(a_Calesa).jpg|thumb|Rosario Hernández Diéguez Alamar Titin a cikin Vigo]]
Wani titi a yankin Vigo's Coutadas, tsakanin cibiyar Os Rosais da Travesía de Vigo mai suna Rosario Hernández Diéguez.
A cikin 2021, labarin, "Rosario Hernández é un lugar", wanda Marcos López Concepción ya rubuta, ya lashe gasa ta VIII Vigo Histórico, wanda {{Interlanguage link|Editoral Elvira|es}} ya shirya. .
== Duba kuma ==
* Mata a Jam'iyyar Ma'aikatan Gurguzu ta Spain a Yaƙin Basasa na Spain
== Manazarta ==
na1l8u4g1yhhe1j45qe9gf0m7pzvkgm
Jwibullori
0
143428
973317
973243
2026-10-29T12:16:23Z
Baby juuu
38856
/* Jwibullori a China */
973317
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
{{Infobox Korean name/auto|image=Jeongwol Daeboreum 2016 06.jpg|caption=|hangul=쥐불놀이}}'''''Jwibullori''''' ( Korean ) [[wasa]] ne na Koriya wanda mahalarta ke ƙirƙirar kwararar haske ta hanyar lilo da gwangwani cike da abubuwa masu ƙonewa. Ana yin wasan ne a lokacin cikakken wata na farko na shekara a kalandar wata, wanda hutu ne na ƙasa a Koriya . Ana kuma yin sa ne a lokacin da ake kunna wuta a gonaki don kawar da kwari da beraye masu cutarwa ta hanyar ƙona mazauninsu. Wata manufar wasan ita ce fatan samun lafiya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Wasan yaro na kunna wuta a gefen gonakin shinkafa don tsoratar da beraye a ranar Sabuwar Shekara.
<ref name=":3">{{Cite web |script-title=ko:[한국민족문화대백과사전, 쥐불놀이] |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0053990}}</ref> Mutane suna yin fitilar tocila da kwando ko akwati da aka ɗaure da igiya mai ƙarfi. Sau da yawa ana yin wasan ta hanyar juya igiyar. Haka kuma ana iya yin faɗa tsakanin sauran membobin ƙauyen. Suna yin wasan har zuwa tsakar dare, kuma bayan sun ji daɗin wasan, sai aka kunna wuta a gonar.
Ana cewa yana da kyau idan wutar tana da ƙarfi, <ref>{{Cite web |script-title=ko:[쥐불놀이, 전통사전] |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0053990}}</ref> don haka a wannan rana, akwai al'ada a kowace ƙauye su yi gogayya da juna don ƙara ƙarfin wutar.
== Ma'ana ==
Ana kuma yin wasan ''Jwibullori'' a matsayin wasan gargajiya a wuraren da ke cikin birane. Wasan yana haifar da jin daɗin al'umma kuma yana ƙona ciyawa da ta mutu, kwari da ƙwayoyin cuta, don haka, yana taimakawa wajen samun girbi mai albarka. Wasan yana maraba da Sabuwar Shekara ta hanyar tsarkake tsohuwar rashin sa'a don samun sa'a. <ref>{{Cite web |date=2017-02-10 |title=Daeboreum, Secrets contained in Jwibullori |url=http://www.jsd.or.kr/?c=culture/culture1&uid=19393 |access-date=2018-06-03 |website=증산도(JeungSanDo) |language=ko}}</ref> <ref>{{Cite web |script-title=ko:한국문화재재단 |trans-title=Korea Cultural Heritage Foundation |url=http://www.chf.or.kr/c2/sub2_2.jsp?brdType=R&bbIdx=104458 |access-date=2018-06-03 |website=www.chf.or.kr |language=ko }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An ce dalilin da ya sa ake kunna wuta a gonaki a wannan rana shine don kawar da beraye saboda suna haifar da mummunar barna, kawar da kwari daga gonaki, da kuma ƙarfafa sabbin tsiro. <ref>{{Cite web |script-title=ko:[한국민족대백과사전, 쥐불놀이] |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0053990}}</ref>
== Asali ==
''Jwibullori'' ya samo asali ne daga al'adar ƙona tudun da ke tsakanin gonakin shinkafa ta hanyar ƙona busasshen ciyawa daga gonakin noma a ranar da ta gabaci ranar Sabuwar Shekara . <u></u>
Wannan gobara ba wai kawai al'adar Chungcheong ba ce, har ma al'ada ce ta ƙasa baki ɗaya. A wannan rana, matasa a kowace ƙauye suna sanya bambaro a kan tuddai na gonaki ko gonakin shinkafa kusa da ƙauyensu, kuma idan rana ta faɗi, sai su kunna wuta gaba ɗaya don ƙona ciyawar. <ref name=":3"/>
Dangane da girman ko girman wannan gobarar bera, mutum zai iya hasashen sa'a ko ta sharri a shekara ko kuma sa'a ko ta sharri ga ƙauyen. <ref>{{Cite journal |title=『한국의 세시풍속』(최상수, 고려서적, 1960) |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0053990 |journal=[한국의 세시풍속]}}</ref>
== ''jwibullori'' na zamani ==
Ko da yake ba a cika yin ''jwibullori'' ba, har yanzu yana cikin bukukuwan Sabuwar Shekara da yawa. Yara suna amfani da dogayen zobe da aka yi da waya a cikin gwangwani ta hanyar haƙa ramuka a ƙasa da gefen gwangwani. Yawanci ana yin ''Jwibullori'' a wurin da ake gudanar da taron ƙona sheaf, a cikin fili ko fili mai ƙarancin haɗarin yaɗa wuta. <ref name=":0">{{Cite web |script-title=ko:문화콘텐츠닷컴 |trans-title=Korean Culture Content |url=http://www.culturecontent.com/content/contentView.do?search_div=CP_THE&search_div_id=CP_THE013&cp_code=cp0205&index_id=cp02050110&content_id=cp020501100001&search_left_menu=7 |access-date=2018-05-14 |website=Korean Culture Content}}</ref>
Wasan gwangwanin wuta wani aiki ne da aka yi da ''jwibullori'' . A cewar shaidun tsofaffi, ya samo asali ne daga yawan amfani da gwangwani bayan Yaƙin Koriya . A wata ma'anar, an haɗa shi da ''jwibullori'' a zahiri yayin da ake amfani da nau'ikan abincin gwangwani daban-daban tsakanin kayan aikin soja da aka ɗaga a lokacin yaƙin a matsayin kayan aikin nishaɗi. Lokacin da gwangwanin ke juyawa kuma tsakar dare ya kusa, duk itacen da ke cikin gwangwanin wuta yana ƙonewa, yana barin garwashin wuta kawai. A wannan lokacin, ana jefa gwangwanin a sama, yana barin garwashin wuta ya faɗi ya yi walƙiya. Ana ganin wannan a matsayin hanyar aika sa'a da maraba da sa'a, kamar yadda ake yi da jirgin sama a ranar Sabuwar Shekara. <ref name=":0"/>
== Shiri ==
Domin yin gwangwanin wuta, ana haƙa ramuka da dama a saman gwangwani mara komai. Wannan yana haifar da iskar da ke ciyar da wutar. Ana haɗa mita ɗaya na waya a kowane gefe don yin maƙalli. <ref name=":1">{{Cite web |script-title=ko:쥐불놀이-문화콘텐츠닷컴 |trans-title=Jwibul-Culture Contents |url=http://www.culturecontent.com/content/contentView.do?search_div_id=CP_THE013&cp_code=cp0205&index_id=cp02050110&content_id=cp020501100001&search_left_menu=7 |access-date=2018-06-03 |website=www.culturecontent.com |language=ko}}</ref>
Wasan da aka saba yi shi ne a ƙona tsintsiya ko bishiyoyi da filayen da ke kewaye da ƙauyen. Dangane da lardin, mutane suna amfani da kindling da aka yi da mugwort ko Bulkkangtong ( 불깡통, ma'ana: gwangwanin wuta). <ref name=":1"/>
[[Fayil:Feuerpois02.JPG|alt=|thumb|Jwibul]]
Ana sanya sanduna a cikin gwangwani, sannan a kunna wutar. Sannan ana riƙe wayar da hannu ɗaya ana jujjuya ta da ƙarfi don man da ke cikin gwangwanin ya ƙone. Yara suna juya gwangwani kuma suna fafatawa da wanda wutarsa ta fi ƙonewa. Amfani da gwangwanin wuta ya kasance yana maye gurbin amfani da tocila ko ƙunshin bambaro; don haka ana iya fahimtar kunna gwangwanin wuta a matsayin nau'in ''jwibul'' .
== ''Jwibullori'' a Jeju ==
A Tsibirin Jeju, mutane sun kunna wuta a cikin tsaunukan Hallasan a watan Fabrairu, ko Hwaip ( 화입 ). Yankin yana kiran berayen "surukarsa" domin idan ka kira bera "bera", zai fahimta kuma ya zama matsala. Wani al'ada kuma yana gargaɗin nuna alamar duba a ranar bera, wani kuma yana guje wa sanya tufafi masu kitse. Kamar yadda ''jwibullori'' ke da alaƙa da bera, haka yake kamar ƙona gona a ranar farko ta watan wata na farko. Dangane da yankin, ana kuma kiransa ''jwibul'' ( 쥐불 ) tare da hasken wata a ranar Sabuwar Shekara. Domin hana gobara, ba a yarda da ''jwibullori'' ba. Ana kawar da cututtuka da kwari ta amfani da maganin kwari maimakon gobara, don haka yana ɓacewa a hankali. <ref name=":2">{{Cite web |script-title=ko:한국민속대백과사전 |url=http://folkency.nfm.go.kr/kr/topic/%EC%A5%90%EB%B6%88%EB%86%80%EC%9D%B4/4921 |access-date=2018-06-03 |website=[[Encyclopedia of Korean Folk Culture]] |language=ko}}</ref>
== ''Jwibullori'' a China ==
''Bul'' ( 불놀이, yana nufin: Nuna wasan wuta) a ranar 15 ga Sabuwar Shekara an samo shi ne daga ra'ayin ''Sunghwa'' ( 숭화 ) wanda ke girmama gobara. A kudancin [[Sin|China]] da [[Turai]] da kuma Koriya, manoma suna da alaƙa da aikin ƙona gonaki da kayayyakinsu. A China, wani abu da ake kira ''hunchung'' ( 훈충 ) taron da ake kira Yongdaedu ( 용대두 ) yana faruwa a ranar 2 ga watan Fabrairu. A wannan hutun, dodon yana ɗaga kansa. Ana cewa yana yiwuwa a hana bala'o'in kwari daban-daban idan ya fita daga ƙofar kicin, yana fesa toka kamar dodon. <ref name=":2"/>
== tsabar kuɗi na tunawa da Pyeongchang ==
An sassaka tsabar kuɗin tunawa da Pyeongchang da jwibullori . An raba kuɗin da aka bayar don tunawa da wasannin Olympics na PyeongChang zuwa takardun kuɗi na tunawa da tsabar kuɗi na tunawa. An sassaka Jwibullori a kan tsabar kuɗin zinariya. An kuma sassaka tsabar kuɗin zinare da zane-zanen wasan kwaikwayo na gargajiya kamar su sled na mono maple.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
216pg1z1f97jzvhfyf9nmr85lz12wcn
Carmen Munroe
0
143460
973607
804299
2026-10-30T07:22:08Z
BnHamid
12586
973607
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dame Carmen Esme Munroe''' (an haife ta a ranar 12 ga watan Nuwamba shekara ta 1932) <ref name="GGR">{{Cite web |date=5 January 2013 |title=Carmen Monroe, Actress & Officer of the Order of the British Empire Awardee |url=https://guyanesegirlsrock.com/carmen-monroe-actress-officer-of-the-order-of-the-british-empire-awardee/ |access-date=24 February 2024 |website=Guyanese Girls Rock! |language=en-US}}</ref> 'yar wasan kwaikwayo ce ta Burtaniya wacce aka haife ta ne a Barbice, British Guiana (yanzu [[Guyana]]), kuma ta kasance mazaunin Burtaniya tun farkon shekarun 1950. Munroe ta fara fitowa a West End a 1962 kuma ta taka muhimmiyar rawa wajen ci gaban gidan wasan kwaikwayo na Burtaniya da wakilci a kan karamin allo. Tana da matsayi mai girma a kan mataki da talabijin, watakila mafi sananne daga gidan talabijin na Burtaniya Desmond's a matsayin Shirley, matar mai aski mai suna Norman Beaton.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Carmen Esme Steele a New Amsterdam, Berbice, British Guiana, ɗaya daga cikin 'ya'ya tara.[1] Babbar 'yar uwarta Daphne Steele ta zama Bakar fata ta farko a Hukumar Lafiya ta Ƙasa a Birtaniya.[2] Mahaifiyarta Maude malamar piano ce kuma mahaifinta yana aiki a matsayin mai sayar da magunguna wanda ke yawo a yankin don yin aiki.[3] Steele ta yi karatu a Makarantar Sakandare ta Enterprise.[4] Ta yi ƙaura zuwa Birtaniya a 1951, tare da mahaifiyarta da 'yar uwarta Jeune, suna bin 'yar uwarta Daphne. Bayan ta yi karatun ido na tsawon shekara guda sannan ta yi aiki a matsayin mai kula da laburare a Tooting, kudu maso yammacin London, a 1957 ta fara karatun wasan kwaikwayo tare da wata ƙungiya da ke Cibiyar Ɗaliban Indiya ta Yamma a Collingham Gardens, kudu maso yammacin London.[4]
== Ayyukan wasan kwaikwayo ==
Munroe ya fara bayyana a matakin West End a 1962 a Gidan wasan kwaikwayo na Wyndham a Tennessee Williams' Period of Adjustment, kuma yana da matsayi na farko a cikin shirye-shiryen West End na ''Baƙi'', kamar Alun Owen's There'll Be Some Changes Made (1969), Jean Genet's The Blacks (1970), kuma a matsayin Orinthia a cikin George Bernard Shaw's The Apple Cart (1970). <ref name="GGR">{{Cite web |date=5 January 2013 |title=Carmen Monroe, Actress & Officer of the Order of the British Empire Awardee |url=https://guyanesegirlsrock.com/carmen-monroe-actress-officer-of-the-order-of-the-british-empire-awardee/ |access-date=24 February 2024 |website=Guyanese Girls Rock! |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://guyanesegirlsrock.com/carmen-monroe-actress-officer-of-the-order-of-the-british-empire-awardee/ "Carmen Monroe, Actress & Officer of the Order of the British Empire Awardee"]. ''Guyanese Girls Rock!''. 5 January 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Ta kuma yi aiki a cikin irin waɗannan wasannin kamar Lorraine Hansberry's A Raisin in the Sun, Alice Childress's Trouble in Mind da [[James Baldwin]]'s The Amen Corner . Ta ba da umarnin wasan kwaikwayon James Saunders Alas, Poor Fred don gidan wasan kwaikwayo na Umoja da Remembrance na Derek Walcott a gidan wasan kwaikwayo ya London a shekarar 1987.
Ayyukanta na talabijin sun haɗa da kasancewa mai gabatar da Play School na ɗan lokaci da kuma shirin yara na BBC na lokacin cin abincin rana How Do You Do, da kuma fitowar wasan kwaikwayo iri-iri. Wadannan sun hada da Fariah Neguib a cikin jerin Doctor Who na 1967 The Enemy of the World; Sister Frances Washington a cikin ''Babban Asibitin'', a cikin The Persuaders (1971), Barry Reckord's In the Beautiful Caribbean (BBC 1972), Alfred Fagon's Shakespeare Country (BBC 1973), The Fosters (LWT, 1976-77), Michael Abbensetts' Black (BBC, 1977), Kirsimeti Mixed Blessings (1978-80), [[Horace Ové]]'s A Hole in Babylon (BBC, 1979), da Caryl Phillips' The Hope and the Glory (BBC, 1984). Munroe ta zama sananniya, duk da haka, saboda bayyanarta ta yau da kullun tsakanin 1989 da 1994 a cikin Channel 4 sitcom Desmond's (wanda Trix Worrell ya rubuta) a matsayin Shirley, matar mai aski mai suna Desmond Ambrose, wanda Norman Beaton ya buga.<ref>{{Cite web |title=BFI Screenonline: Munroe, Carmen (1932-) Biography |url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/499315/index.html |access-date=24 February 2024 |website=www.screenonline.org.uk}}</ref>
Ayyukan fim dinta sun haɗa da rawar da ta taka a Naked Evil (1966), All Neat in Black Stockings (1968) da The Chain (1984).
Tana ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Talawa, babbar kamfanin wasan kwaikwayo na baƙar fata na Burtaniya, wanda ta kafa a 1985 tare da Mona Hammond, Inigo Espegel da Yvonne Brewster .
A shekara ta 1992, Munroe "ya ba da kyakkyawan aiki a matsayin Essie Robeson a cikin wasan BBC da ake kira A Song at Twilight".
A cikin 2005/06, Munroe ya yi aiki a cikin jerin wasannin Afirka na Afirka guda uku a Gidan wasan kwaikwayo na Tricycle, Kilburn . Wasanni sune Walk Hard, wanda Abram Hill ya rubuta kuma Nicolas Kent ya ba da umarni, sannan Gem of the Ocean, wanda Agusta Wilson ya rubuta kuma Paulette Randall ya ba da umurni, inda Munroe ya yi aiki a matsayin Aunt Esther Tyler, kuma a ƙarshe Lynn Nottage's Fabulation, wanda Indhu Rubasingham ya ba da jagoranta. A shekara ta 2007, ta yi aiki a wasan kwaikwayo na Allister Bain Catalysta a Ovalhouse, wanda Robert Icke ya jagoranta, tana karɓar ra'ayoyi masu ban sha'awa don aikinta a matsayin Eartha . [1] A cikin 2013, Munroe ya bayyana a cikin wasan kwaikwayo / wasan kwaikwayo na yara na CBBC The Dumping Ground (wanda ya biyo bayan Tracy Beaker Returns) a matsayin mahaifiyar Gina Hattie . A cikin 2020, ta yi baƙo a Holby City a matsayin mai warkarwa ga Jac Naylor (Rosie Marcel)
== Kyaututtuka ==
An nada Munroe a matsayin [[Order of the British Empire|Jami'in Order of the British Empire]] (OBE) a cikin 2007 Birthday Honours <ref name="GGR">{{Cite web |date=5 January 2013 |title=Carmen Monroe, Actress & Officer of the Order of the British Empire Awardee |url=https://guyanesegirlsrock.com/carmen-monroe-actress-officer-of-the-order-of-the-british-empire-awardee/ |access-date=24 February 2024 |website=Guyanese Girls Rock! |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://guyanesegirlsrock.com/carmen-monroe-actress-officer-of-the-order-of-the-british-empire-awardee/ "Carmen Monroe, Actress & Officer of the Order of the British Empire Awardee"]. ''Guyanese Girls Rock!''. 5 January 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 February</span> 2024</span>.</cite></ref> da Dame Commander of the British Daular (DBE) a 2025, duka biyu don hidimomi ga wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |date=14 February 2008 |title=Carmen Munroe: Illuminating the British Arts Through Talent, Advocacy, and Legacy |url=https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/inspirational-women/carmen-munroe-illuminating-the-british-arts-through-talent-advocacy-and-legacy/ |access-date=24 February 2024 |website=Black History Month 2024 |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1932]]
t5jwu2zrro089w0bje0q84ncv1x1e9j
Jerin masallatai a Najeriya
0
143847
973538
814067
2026-10-29T22:48:59Z
DAAZUMICOLLECTIONSCEO
50587
Babban Masallacin Juma'a na Kano yana kusa da fadar Sarki. An sake gina shi a shekarar 1950 kuma yana daya daga cikin manyan masallatai a Najeriya.
973538
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Babban Masallacin Juma'a na Kano yana kusa da fadar Sarki. An sake gina shi a shekarar 1950 kuma yana daya daga cikin manyan masallatai a Najeriya.]] jerin masallatai ne a Najeriya.
== Jadawali ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:left"
! scope="col" style="width: 200px;" |Sunan
! class="unsortable" |Hoton
!Wurin da yake
! scope="col" style="width: 20px;" |Shekara (Z) {{Small|([[Common Era|CE]])}}
! scope="col" style="width: 20px;" |Rukunin
! class="unsortable" |Bayani
|- valign="top"
|''[[Hasumiyar Gobarau|Masallacin Gobarau]]''<br />{{Small|(only [[Gobarau Minaret|minaret]] remains)}}
|[[Fayil:Gobarau_Minaret_Katsina.JPG|180x180px]]
|[[Katsina (birni)|Katsina]]
|{{Sort|1499|{{nowrap|15th century}}}}
|
|An rushe masallacin a karni na 19. Minaret mai tsayi 15 (50 ya kasance.<ref>{{Cite web |last=Shema |first=Abdulsalam |date=n.d. |title=ARCHITECTURAL HERITAGE AND CONSERVATION SITE, KATSINA GOBARAU MINARET |url=https://www.academia.edu/10624814/ARCHITECTURAL_HERITAGE_AND_CONSERVATION_SITE_KATSINA_GOBARAU_MINARET |access-date= |website= |publisher=[[Girne American University]] |pages= |via=Academia.edu |doi= |issn=}}</ref>
|- valign="top"
|[[Babban Masallacin Kano]]
|[[Fayil:Kano_Mosque_in_1960.jpg|120x120px]]
|[[Kano (birni)|Kano]]
|{{Sort|1499|{{nowrap|15th century}}}}
|Su
|An sake gina shi a tsakiyar karni na 19; an rushe shi a cikin shekarun 1950; daga baya an sake gina shi.<ref>{{Cite web |date=n.d. |title=Great Mosque of Kano |url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7729 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050514093435/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7729 |archive-date=2005-05-14 |access-date=2007-07-13 |website=ArchNet |publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]}}</ref>
|- valign="top"
|Masallacin Gurin na Tsakiya
|[[Fayil:Gurin_Central_Mosque.webp|120x120px]]
|Gurin, [[Fufore]], Jihar Adamawa{{Nowrap|[[Adamawa State]]}}
|1806
|
|
|- valign="top"
|[[Yola Central Mosque|Masallacin Yola ta Tsakiya]]
|[[Fayil:Central_Mosque_Yola.jpg|left|120x120px]]
|[[Yola]], Yola, Jihar Adamawa{{Nowrap|[[Adamawa State]]}}
|1841
|
|
|- valign="top"
|[[Masallacin Shitta-Bey]]
|[[Fayil:Shitta-Bey_Mosque.jpg|left|120x120px]]
|Tsibirin [[Lagos (birni)|Legas]], Legas
|1892
|
|[[Hukumar Kula da Gidajen Tarihi da Tarihi ta Kasa|Tarihin Kasa na Najeriya]]
|- valign="top"
|Masallacin Juma'a na Zaria
|
|[[Tarihin Zariya|Zaria]]
|{{Sort|1899|19th century}}
|
|
|- valign="top"
|[[Maiduguri Central Mosque|Masallacin Maiduguri na tsakiya]]
|[[Fayil:Central_Mosque_Maiduguri._jpg.jpg|151x151px]]
|[[Maiduguri]], [[Borno|Jihar Borno]]
|1918
|Su
|<ref>{{Cite web |date=2021-11-02 |title=The Nigerian Mosque: Maiduguri Central Mosque |url=https://muslimvoice.com.ng/2021/11/02/the-nigerian-mosque-maiduguri-central-mosque/ |access-date=2025-02-12 |website=The Muslim Voice, Nigeria |language=en-US}}</ref>
|- valign="top"
|Masallacin Ikorodu na Tsakiya
|
|[[Ikorodu]]
|{{Sort|1939|1930s}}
|
|
|- valign="top"
|[[Masallacin Sarkin Musulmi Bello|Masallacin Sultan Bello]]
|[[Fayil:Sultan_bello_mosque_03.jpg|120x120px]]
|[[Kaduna (birni)|Kaduna]]
|1962
|Su
|<ref>{{Cite web |date=n.d. |title=Sultan Bello Mosque Expansion |url=https://archnet.org/sites/1006/media_contents/17196%26grqid%3DMRyFZ9Ny%26s%3D1%26hl%3Dha-NG |access-date= |website=ArchNet |archive-date=2019-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804053754/https://archnet.org/sites/1006/media_contents/17196%26grqid%3DMRyFZ9Ny%26s%3D1%26hl%3Dha-NG |url-status=dead }}</ref>
|- valign="top"
|[[Masallacin tarayyar Najeriya|Masallacin Kasa na Abuja]]
|[[Fayil:AbujaNationalMosque.jpg|120x120px]]
|[[Abuja]]
|1984
|Su
|Masallacin kasa<ref name="an">{{Cite web |title=Abuja National Mosque |url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=936 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050326043114/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=936 |archive-date=2005-03-26 |access-date=2007-08-08 |website=ArchNet |publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]] |format=}}</ref>
|- valign="top"
|[[Babban Masallacin Legos|Masallacin Legas ta Tsakiya]]
|[[Fayil:Lagos_Central_Mosque,_the_home_of_Chief_Imam.jpg|135x135px]]
|[[Lagos (birni)|Legas]]
|1988
|
|Yana aiki a matsayin gidan Babban Imam na Legas; tsarin yanzu ya maye gurbin ginin masallaci na baya tsakanin 1908 da 1913.
|}
== Duba kuma ==
* [[Musulunci a Najeriya]]
* Jerin masallatai a Afirka
== Masallaci ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Commons category-inline|Mosques in Nigeria}}
fgok72f5iy92cq8cgvzl8dn52l1q7e5
Bernardine Evaristo
0
144925
973310
973248
2026-10-29T12:08:28Z
Baby juuu
38856
973310
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Bernardine Anne Mobolaji Evaristo (an haife ta ne a ranar 28 ga watan Mayu shekara ta alif 1959) marubuciya ce ta ƙasar Ingilishi kuma Farfesa a fannin rubuce-rubuce a Jami'ar Brunel ta ƙasar London wato Birtaniya. Littafinta Girl, Woman, Other tare ya lashe Kyautar Booker a shekarar 2019 tare da Margaret Atwood's The Testaments, wanda ya sa ta zama mace baƙar fata ta farko da ta lashe Booker. [lower-alpha 1] Littafin ya lashe wasu kyaututtuka da yawa ciki har da kyaututtaka biyu na Littafin Burtaniya (aka "Nibbies"). A cikin shekarar 2025, an zaɓi Evaristo daga cikin duk waɗanda suka lashe kyautar mata ta baya don Fiction da waɗanda aka zaba a matsayin mai karɓar Kyautar Mata ta Kyauta, girmamawa ta wallafe-wallafen sau ɗaya don bikin cika shekaru 30 na Kyautar Mata don Fiction.[1][2][3] Ita Farfesa ce ta Rubuce-rubuce a Jami'ar Brunel ta London (BUL) kuma ta yi aiki na shekaru hudu a matsayin Shugabar Royal Society of Literature, mace ta biyu kuma baƙar fata ta farko da ta rike mukamin tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 1820.
Evaristo mai ba da shawara ne na dogon lokaci don haɗa marubuta da masu zane-zane. Ta kafa kamfanin ci gaban marubucin Spread the Word tare da Ruth Borthwick [1] (1995-yanzu) da kamfanin wasan kwaikwayo na mata baƙar fata na farko na Burtaniya (1982-1988), gidan wasan kwaikwayo na Black Women . [2] Evaristo ya shirya babban taron gidan wasan kwaikwayo na farko na baƙar fata na Burtaniya, Tarihin Makomar, don Black Theatre Forum (1995), a Royal Festival Hall, da kuma babban taron farko na Burtaniya game da rubutun baƙar fata, Tracing Paper (1997), a Gidan Tarihi na London.[3] Evaristo ta kafa lambar yabo ta Brunel International African Poetry Prize, 2012-2022, wanda a cikin shekarar 2023 ya zama lambar yabo ta Evaristo African Poetary tare da Asusun Littafin Waƙoƙin Afirka, kuma ta fara shirin Jagoran Ayyuka na Cikakken don mawaƙa masu launi, 2007-2017. [4][5] A cikin 2024, ta kafa RSL Scriptorium Awards, tana ba da marubutan Burtaniya masu gwagwarmaya "wurin rubutu" a bakin tekun Kent har zuwa wata ɗaya kowannensu, tare da haɗin gwiwar Royal Society of Literature (RSL). [6] A cikin 2025, ta kafa RSL Pioneer Prize, wanda za a ba da kyautar ga wata marubuciya mace daban-daban mai shekaru sama da 60 a kowace shekara na tsawon shekaru goma, wanda ya lashe gasar shine Maureen Duffy. [7][8] Kyautar Pioneer ta samo asali ne daga gudummawar Evaristo na £ 100,000 da kanta ta lashe daga Kyautar Mata ta Kyauta. [9]
Evaristo ta sami girmamawa sama da 90, kyaututtuka, zumunci, gabatarwa da sauran alamun sanarwa, kuma littattafanta sun kasance Littafin Shekara sama da sau 60. Ita ce mai girmamawa na rayuwa na [[University of Oxford|Oxford]]" id="mwVg" rel="mw:WikiLink" title="St Anne's College, Oxford">Kwalejin St Anne, Oxford, kuma memba mai girmamawa ta duniya ta Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Amurka. A cikin 2021, ta gaji Richard Eyre a matsayin Shugaba na Kwalejin Rose Bruford, ta kammala aikinta na shekaru hudu a cikin 2024 kuma dan wasan kwaikwayo Ray Fearon ya gaje ta. Evaristo ta kasance mataimakiyar shugaban majalisar RSL kuma a shekarar 2020 ta zama mataimakiyar shugabar, kafin a sanar da ita a matsayin shugabar RSL a shekarar 2021.<ref name="RSL President">{{Cite web |date=30 November 2021 |title=Bernardine Evaristo Announced as New President of the RSL |url=https://rsliterature.org/bernardine-evaristo-announced-as-new-president-of-the-rsl/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426023152/https://rsliterature.org/bernardine-evaristo-announced-as-new-president-of-the-rsl/ |archive-date=26 April 2024 |access-date=6 December 2025 |website=The Royal Society of Literature}}</ref> A ƙarshen wa'adin Evaristo na shekaru huɗu, an kira Elif Shafak a watan Disamba na shekara ta 2025 a matsayin sabon shugaban RSL.
An nada Evaristo a matsayin [[Order of the British Empire|memba na Order of the British Empire]] (MBE) a cikin girmamawar ranar haihuwar Sarauniya ta 2009, kuma Jami'in Order of the Birtaniya Empire (OBE) a matsayin girmamawar ranar haihuwa ta Sarauniya ta 2020, duka lambobin yabo don hidimomi ga adabi.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Evaristo a shekara ta 1959 a Eltham, kudu maso gabashin [[Landan]], kuma an yi masa baftisma Bernardine Anne Mobolaji Evaristo. An haife ta ne a Woolwich, ta huɗu cikin yara takwas da aka haifa wa mahaifiyar Ingila, Jacqueline M. Brinkworth, da kuma mahaifin Najeriya, Julius Taiwo Bayomi Evaristo (1927-2001), wanda aka fi sani da Danny.<ref name="Official website">{{Cite web |title=Biography |url=https://bevaristo.com/biography/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227023951/https://bevaristo.com/biography/ |archive-date=27 February 2023 |access-date=21 October 2021 |website=Bernandine Evaristo Official Website}}</ref> Brinkworth malamin makaranta ne na al'adun Ingilishi, Irish da Jamusanci.<ref name="Brinkworth" /> An haifi Danny Evaristo a [[Birtaniya Kamaru|Kamaru ta Burtaniya]] kuma ya girma [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]]; ya yi ƙaura zuwa Burtaniya a 1949 kuma ya zama mai walda kuma ɗan majalisa na farko a cikin Borough of Greenwich, na Jam'iyyar Labour.<ref name="Official website" /> Kakan mahaifinta, Gregorio Bankole Evaristo (ya mutu a shekara ta 1927), [[Yarbawa|Yoruba]] [[Yan Brazil a Najeriya|Aguda]] ne wanda ya tashi daga [[Brazil]] zuwa Najeriya. Ya kasance jami'in kwastam. Kakar mahaifinta, Zenobia Evaristo, née Sowemima (d. 1967), ta fito ne daga [[Abeokuta]] a Najeriya. <ref>{{Cite web |last=Fadumiye |first=AdeOla |title=Social: Bernadine Evaristo... on the crossroads of culture |url=http://www.genevieveng.com/bernadine-evaristo-on-the-crossroads-of-culture/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911003701/http://www.genevieveng.com/bernadine-evaristo-on-the-crossroads-of-culture/ |archive-date=11 September 2014 |access-date=9 September 2014 |website=Genevieve}}</ref>
Evaristo ta yi karatu a makarantar Eltham Hill Grammar School for Girls daga 1970 zuwa 1977, <ref>{{Cite web |title=Alumni Author Bernadine Evaristo Holds Q&A at Eltham Hill |url=https://www.elthamhill.com/132/case-studies/case-study/2/alumni-author-bernadine-evaristo-holds-qa-at-eltham-hill |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004114945/https://www.elthamhill.com/132/case-studies/case-study/2/alumni-author-bernadine-evaristo-holds-qa-at-eltham-hill |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=Eltham Hill School}}</ref> kuma a 1972 ta shiga gidan wasan kwaikwayo na Greenwich Young People (yanzu Tramshed, a Woolwich), game da abin da ta ce: "Ina da shekaru goma sha biyu kuma hakan shine yin yarinta kuma ya haifar da aikin rayuwa da aka yi a cikin zane-zane. <ref>{{Cite web |title=Meet the Team |url=https://tramshed.org/about-us/meet-the-team |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004114942/https://tramshed.org/about-us/meet-the-team |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |website=Tramshed}}</ref> Ta ci gaba da halartar Kwalejin Rose Bruford na Magana da Wasan kwaikwayo, ta kammala a 1982.<ref>{{Cite web |title=Bernardine Evaristo (OBE) |url=https://www.bruford.ac.uk/graduate/graduate-profiles/bernardine-evaristo-obe/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004114941/https://www.bruford.ac.uk/graduate/graduate-profiles/bernardine-evaristo-obe/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=Rose Bruford College}}</ref>
A cikin shekarun 1980s, tare da Paulette Randall da Patricia Hilaire, ta kafa gidan wasan kwaikwayo na Black Women, kamfanin wasan kwaikwayo na farko a Burtaniya na irin wannan. A cikin shekarun 1990s, ta shirya taron farko na baƙar fata na Burtaniya, wanda aka gudanar a Gidan Tarihi na London, da kuma taron farko na gidan wasan kwaikwayo na Burtaniya na baƙarƙashiya, wanda aka gudana a Royal Festival Hall. A shekara ta 1995 ta kafa kuma ta ba da umarnin Spread the Word, hukumar ci gaban marubuta ta London.
Evaristo ta ci gaba da karatu a Kwalejin Goldsmiths, Jami'ar London, inda ta sami digirin digirin digirinta a rubuce-rubuce a shekarar 2013.<ref>{{Cite web |title=Bernardine Evaristo |url=https://www.gold.ac.uk/our-people/profile-hub/english-and-creative-writing/pg/other/bernardine-evaristo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004114947/https://www.gold.ac.uk/our-people/profile-hub/english-and-creative-writing/pg/other/bernardine-evaristo/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |website=gold.ac.uk |publisher=Goldsmiths University of London}}</ref> A cikin 2019, an nada ta Woolwich Laureate ta Greenwich da Docklands International Festival, ta sake haɗawa da rubutu game da garin da ta bar lokacin da take da shekaru 18.<ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=7 September 2019 |title=Bernardine Evaristo on Woolwich: 'We weren't allowed to play outside' |url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/07/bernardine-evaristo-made-in-woolwich |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014213821/https://www.theguardian.com/books/2019/sep/07/bernardine-evaristo-made-in-woolwich |archive-date=14 October 2019 |access-date=16 October 2019}}</ref> A cikin 2022, an ba ta kyautar "Freedom of the Borough of the Royal Borough of Greenwich". <ref>{{Cite web |last=Greenwich |first=Royal Borough of |title=Freedom of the Borough |url=https://www.royalgreenwich.gov.uk/info/200164/about_the_royal_borough/320/freedom_of_the_borough |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160505/https://www.royalgreenwich.gov.uk/info/200164/about_the_royal_borough/320/freedom_of_the_borough |archive-date=25 October 2021 |access-date=2023-06-21 |website=www.royalgreenwich.gov.uk |language=en}}</ref>
== Rubuce-rubuce ==
[[Fayil:Bernardine_Evaristo_Speaking_at_event.jpg|alt=Bernardine Evaristo seated in a chair speaking at an event|thumb|Evaristo yana magana a wani taron.]]
Littafin farko na Evaristo da za a buga shi ne tarin waƙoƙi na 1994 da ake kira Island of Abraham (Leeds: Peepal Tree Press). Ta ci gaba da zama marubuciyar littattafai guda biyu da ba na almara ba, da littattafai takwas na almara da almara waɗanda ke bincika fannoni na Afirka. Tana gwaji tare da tsari da hangen nesa, sau da yawa tana haɗuwa da baya tare da yanzu, fiction tare da shayari, gaskiyar tare da hasashe, da kuma gaskiyar tare da wasu gaskiyar (kamar yadda a cikin littafinta na 2008 Blonde Roots). <ref name="Brunel" /> Littafin litattafansa mai suna The Emperor's Babe (Penguin, 2001) game da yarinya baƙar fata ce, iyayenta daga Nubia ne, suna zuwa shekaru a Roman London kusan shekaru 2,000 da suka gabata. Ya lashe lambar yabo ta Arts Council Writers' Award 2000, lambar yabo ta NESTA Fellowship a shekara ta 2003, kuma The Times ta ci gaba da zabarsa a matsayin daya daga cikin 100 Mafi Kyawun Littattafai na Shekaru goma a shekara ta 2010, kuma an daidaita shi cikin wasan BBC Radio 4 a shekara ta 2013. Littafin Evaristo na huɗu, Soul Tourists (Penguin, 2005), littafi ne na gwaji game da ma'aurata da ba su dace ba suna tuki a Turai zuwa Gabas ta Tsakiya, wanda ke nuna fatalwowi na ainihin adadi na launi daga tarihin Turai.
Littafinta Blonde Roots (Penguin, 2008) wani satire ne wanda ya canza tarihin [[Kasuwancin bayi na Atlantika|Cinikin bayi na Atlantic]] kuma ya maye gurbinsa da sararin samaniya inda 'yan Afirka suka bautar da Turawa. Blonde Roots ta lashe lambar yabo ta Orange Youth Panel da Big Red Read Award, kuma an zabi ta don lambar yabo ta wallafe-wallafen Dublin ta Duniya, lambar yabo ta orange da lambar yabo ta Arthur C. Clarke. <ref name="Diaspora">{{Cite web |date=2016-04-27 |title=Bernardine Evaristo |url=http://www.bbawriting.com/bernardine-evaristo/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427023247/http://www.bbawriting.com/bernardine-evaristo/ |archive-date=2016-04-27 |access-date=2024-04-26 |website=Diaspora Writers UK}}</ref>
Evaristo's other books include the verse novel ''Lara'' (Bloodaxe Books, 2009, with an earlier version published in 1997), which fictionalised the multiple cultural strands of her family history going back over 150 years as well as her London childhood in a mixed-race family. ''Lara'' won the EMMA Best Novel Award in 1998. Evaristo's novella ''Hello Mum'' (Penguin, 2010) was chosen as "The Big Read" for the County of Suffolk and was adapted into a BBC Radio 4 play in 2012.
Littafinta Mr Loverman (Penguin UK, 2013/Akashic Books USA, 2014) game da wani dan Caribbean mai shekaru saba'in, ɗan luwaɗi mai la'akari da zaɓinsa bayan auren shekaru 50 da matarsa. Ya lashe lambar yabo ta Triangle Ferro-Grumley don LGBT Fiction (Amurka) da Jerwood Fiction Uncovered Prize . A cikin 2015, ta rubuta kuma ta gabatar da wani shirin BBC Radio 4 mai kashi biyu, Fiery Inspiration - game da Amiri Baraka, a BBC Radio 4. <ref name="Baraka">{{Cite web |title=Fiery Inspiration: Amiri Baraka And The Black Arts Movement |url=https://www.bbc.com/mediacentre/proginfo/2022/12/firey-inspiration |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907082333/https://www.bbc.com/mediacentre/proginfo/2022/12/firey-inspiration |archive-date=7 September 2022 |access-date=7 September 2022 |website=BBC Media Centre}}</ref>
Littafin Evaristo Girl, Woman, Other (Mayu 2019, Hamish Hamilton / Penguin UK) wani labari ne mai ban sha'awa "fusion fiction" game da mata 12 da farko baƙar fata na Burtaniya. Shekaru 19 zuwa 93 kuma suna da alaƙa da al'adun al'adu, yanayin jima'i, azuzuwan da yanayin ƙasa, kuma littafin ya nuna fatan su, gwagwarmaya da rayuwarsu. A watan Yulin 2019, an zaɓi littafin don jerin sunayen Booker Prize, sannan ya sanya gajeren jerin sunayen, wanda aka sanar a ranar 3 ga Satumba 2019, tare da littattafan Margaret Atwood, Lucy Ellmann, [[Chigozie Obioma]], [[Salman Rushdi|Salman Rushdie]] da Elif Shafak. A ranar 14 ga Oktoba, Girl, Woman, Other ta lashe Kyautar Booker tare da Atwood's The Testaments . <ref>{{Cite web |date=14 October 2020 |title=Margaret Atwood and Bernardine Evaristo: Winners of The 2019 Booker Prize announced |url=https://thebookerprizes.com/booker-prize/news/margaret-atwood-and-bernardine-evaristo-winners-2019-booker-prize-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210402211802/https://thebookerprizes.com/booker-prize/news/margaret-atwood-and-bernardine-evaristo-winners-2019-booker-prize-announced |archive-date=2 April 2021 |access-date=25 March 2021 |publisher=The Booker Prizes}}</ref> Nasarar ta sanya Evaristo mace baƙar fata ta farko kuma marubucin baƙar fata na Burtaniya na farko da ya lashe kyautar.<ref name="Flood" /><ref>{{Cite web |date=28 May 1959 |title=Bernardine Evaristo |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/authors/bernadine-evaristo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928230027/https://thebookerprizes.com/the-booker-library/authors/bernadine-evaristo |archive-date=28 September 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=The Booker Prizes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women of the World Festival 2022 {{!}} Bernardine Evaristo - Black Britain: Writing Back |url=https://thewowfoundation.com/events/bernardine-evaristo-black-britain-writing-back |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004185953/https://thewowfoundation.com/events/bernardine-evaristo-black-britain-writing-back |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |website=Women of the World}}</ref> Girl, Woman, Other na ɗaya daga cikin Littattafan 19 da [[Barack Obama]] ya fi so na 2019 da kuma Littafin da Roxane Gay ya fi so a 2019. <ref>{{Cite web |last=Gay |first=Roxane |date=6 February 2020 |title=A Year in the Life: 2019 |url=https://gay.medium.com/a-year-in-the-life-2019-ee72896c58e8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109235944/https://gay.medium.com/a-year-in-the-life-2019-ee72896c58e8 |archive-date=9 November 2020 |access-date=9 November 2020 |website=Medium |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Segal |first=Corinne |date=6 February 2020 |title=Roxane Gay's favorite book of 2019 was Girl, Woman, Other |url=https://lithub.com/roxane-gays-favorite-book-of-2019-was-girl-woman-other/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426023207/https://lithub.com/roxane-gays-favorite-book-of-2019-was-girl-woman-other/ |archive-date=26 April 2024 |access-date=9 November 2020 |website=LitHub}}</ref> An kuma sanya littafin a cikin jerin sunayen don Kyautar Mata ta 2020 don Fiction.<ref>{{Cite web |date=2020-04-22 |title=Women's Prize for Fiction shortlist announced |url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2020/04/22/149500/womens-prize-for-fiction-shortlist-announced-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516021106/https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2020/04/22/149500/womens-prize-for-fiction-shortlist-announced-2/ |archive-date=16 May 2020 |access-date=2020-05-05 |website=Books+Publishing |language=en-AU}}</ref>
A cikin 2020, Evaristo ya lashe lambar yabo ta British Book Awards: Fiction Book of the Year da Author of the Year, lambar yabo ta Indie Book for Fiction. <ref>{{Cite web |date=26 June 2020 |title=Indie Book Award 2020 winners announced |url=https://www.writers-online.co.uk/news/indie-book-award-2020-winners-announced/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004140646/https://www.writers-online.co.uk/news/indie-book-award-2020-winners-announced/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |website=Writers Online}}</ref> A watan Yunin 2020, Evaristo ta zama mace baƙar fata ta farko kuma marubucin baƙar fata na Burtaniya na farko da ya kai lamba ɗaya a cikin labaran almara na Burtaniya, inda ta rike matsayi na farko na makonni biyar kuma ta kwashe makonni 44 a cikin Top 10. <ref>{{Cite web |title=Bernardine Evaristo |url=https://nationalcentreforwriting.org.uk/elif-shafaks-10-women-writers/bernardine-evaristo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004124644/https://nationalcentreforwriting.org.uk/elif-shafaks-10-women-writers/bernardine-evaristo/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=[[National Centre for Writing]]}}</ref>
An haɗa Evaristo a cikin Black Powerlist 100 na tsawon shekaru huɗu tun daga 2020, wanda ya amince da mutanen da suka fi tasiri a Burtaniya na al'adun Afirka ko Afirka ta Caribbean. A cikin 2020, an haɗa ta cikin jerin 100 Great Black Britons .
A cikin 2022, Girl, Woman, Other an haɗa su a cikin jerin littattafai 70 da marubuta na [[Kasashen common wealth|Commonwealth]] suka zaba don bikin Platinum Jubilee na [[Elizabeth II]]. <ref>{{Cite web |date=17 April 2022 |title=The Big Jubilee Read: A literary celebration of Queen Elizabeth II's record-breaking reign |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/2Ynpj933DJ2YG5nsMS6fn8k/a-literary-celebration-of-queen-elizabeth-iis-record-breaking-reign |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606154853/https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/2Ynpj933DJ2YG5nsMS6fn8k/a-literary-celebration-of-queen-elizabeth-iis-record-breaking-reign |archive-date=6 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=BBC}}</ref>
Rubutun Evaristo ya hada da gajeren fiction, wasan kwaikwayo, shayari, rubutun, sukar adabi, da ayyukan ''Mata'' da rediyo. Biyu daga cikin littattafanta, The Emperor's Babe (2001) da Hello Mum (2010), an daidaita su cikin wasan kwaikwayo na BBC Radio 4. Littafinta na tara, Manifesto: On Never Giving Up, Penguin UK (Oktoba 2021) da Grove Atlantic USA (2022) ne suka buga shi. Littafinta na goma, Feminism (Nuwamba 2021), wani bangare ne na jerin "Look Again" na Tate Britain (Tate Publishing). Tana ba da bincike na sirri game da wakiltar fasahar matan Burtaniya masu launi a cikin mahallin babban sake fasalin gallery mai zuwa. A cikin 2020 Evaristo ya haɗu da mai tsara kayan ado Valentino a kan tarin su na Collezione Milano, rubuta rubutun waka don tafiya tare da hotunan tarin ta mai daukar hoto Liz Johnson Artur, wanda aka buga a matsayin littafin teburin kofi (Rizzoli, 2021). <ref>{{Cite web |title=Liz Johnson Artur / Bernardine Evaristo: Valentino: Collezione Milano |url=https://bookshop.thephotographersgallery.org.uk/products/liz-johnson-artur-bernardine-evaristo-valentino-collezione-milano |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220727114147/https://bookshop.thephotographersgallery.org.uk/products/liz-johnson-artur-bernardine-evaristo-valentino-collezione-milano |archive-date=27 July 2022 |access-date=27 July 2022 |website=TPG Bookshop}}</ref>
Evaristo ya rubuta labarai da yawa, litattafai, fiction da sake dubawa na littattafai ciki har da: The Times, Vanity Fair, ''[[The Guardian]]'', The Observer, The Independent, ''Vogue'', ''Harper's Bazaar UK'', The Times Literary Supplement, Condé Nast Traveler, ''Wasafiri'', da New Statesman. Ta ba da gudummawa ga New Daughters of Africa (Myriad Editions, 2019), wanda [[Margaret Busby]] ta shirya.<ref name="BrittlePaper">{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=4 January 2020 |title=I Long Ago Chose to Take My Community with Me on My Creative Journey |url=https://brittlepaper.com/2020/01/i-long-ago-chose-to-take-my-community-with-me-on-my-creative-journey-bernardine-evaristo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111103024/https://brittlepaper.com/2020/01/i-long-ago-chose-to-take-my-community-with-me-on-my-creative-journey-bernardine-evaristo/ |archive-date=11 January 2020 |access-date=15 January 2020 |website=[[Brittle Paper]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Le Gendre |first=Kevin |author-link=Kevin Le Gendre |date=29 May 2019 |title=Daughters Of Africa |url=https://echoesmagazine.co.uk/2019/04/29/daughters-of-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106232058/https://echoesmagazine.co.uk/2019/04/29/daughters-of-africa/ |archive-date=6 November 2020 |access-date=2 September 2021}}</ref>
== Ayyukan gyarawa da kulawa ==
Evaristo ya shirya mujallar The Sunday Times Style (UK) a watan Yulin 2020 tare da karɓar baƙar fata / xn, wanda ke nuna jerin matasa masu fasaha, masu gwagwarmaya da masu canzawa. Shekaru kadan da suka gabata, ta kasance editan baƙo na fitowar Satumba 2014 na mujallar ''Mslexia'', kungiyar Poetry Society of Great Britain ta fitowar hunturu mai shekaru ɗari The Poetry Review (2012), mai taken "Offending Frequencies"; fitowar musamman ta mujallar ''Wasafiri'' da ake kira Black Britain: Beyond Definition (Routledge, 2010), tare da mawaki Karen McCarthy Woolf; G, <ref>[https://mslexia.co.uk/products/single-issues/print-issues/issue-63/#tab-description ''Mslexia'']{{Dead link|date=October 2023}}, Issue 63, Sep/Oct/Nov 2014.</ref> wani tarihin Black da mawaƙa na Asiya, tare da mawallafin Daljit Nagra (Bloodaxe Books, 2010), ''Goma'' a cikin 2007, ta hada da New Writing Council / British Anthology). Evaristo kuma ya kasance edita na mujallar FrontSeat a cikin shekarun 1990, kuma ɗaya daga cikin editocin Black Women Talk Poetry anthology (wanda aka buga a 1987 ta Black Womantalk Poetry collective wanda Evaristo ya kasance wani ɓangare), na farko na Burtaniya irin wannan tarihin, wanda ke nunawa daga cikin mawaƙanta 20 Jackie Kay, Dorothea Smartt da Adjoa Andoh.<ref name="Diaspora"/>
A watan Oktoba 2020, an ba da sanarwar cewa Evaristo yana tsara sabon jerin littattafai tare da Hamish Hamilton a masu wallafa Penguin Random House, "Black Britain: Writing Back", wanda ya haɗa da dawo da littattafan bugawa da rarrabawa daga baya. Littattafai shida na farko, litattafai, an buga su a watan Fabrairun 2021, ciki har da ''Minty Alley'' (1936) na [[C. L. R. James]] da The Dancing Face (1997) na Mike Phillips.<ref>{{Cite web |date=28 October 2020 |title=Bernardine Evaristo rediscovers six novels by Black writers for Black Britain: Writing Back series |url=https://www.penguin.co.uk/articles/2020/october/black-britain-writing-back-bernardine-evaristo-hamish-hamilton-series.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104100846/https://www.penguin.co.uk/articles/2020/october/black-britain-writing-back-bernardine-evaristo-hamish-hamilton-series.html |archive-date=4 November 2020 |access-date=9 November 2020 |publisher=Penguin}}</ref>
== Bayyanar kafofin watsa labarai ==
Evaristo ya kasance batun manyan shirye-shiryen talabijin guda biyu: The South Bank Show, tare da Melvyn Bragg (Sky Arts, Autumn 2020) <ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Joel |date=28 October 2020 |title=The South Bank Show: Gillian Anderson, Bernardine Evaristo, Benjamin Zephaniah and Simon Armitage |url=https://www.voice-online.co.uk/entertainment/whats-on/2020/10/28/the-south-bank-show-gillian-anderson-bernardine-evaristo-benjamin-zephaniah-and-simon-armitage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424134508/https://www.voice-online.co.uk/entertainment/whats-on/2020/10/28/the-south-bank-show-gillian-anderson-bernardine-evaristo-benjamin-zephaniah-and-simon-armitage/ |archive-date=24 April 2024 |access-date=22 November 2021 |website=[[The Voice (British newspaper)|The Voice]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 October 2020 |title=Gillian Anderson, Bernardine Evaristo, Benjamin Zephaniah & Simon Armitage featured in new South Bank Show season |url=https://www.seenit.co.uk/gillian-anderson-bernardine-evaristo-benjamin-zephaniah-simon-armitage-featured-in-new-south-bank-show-season/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122214909/https://www.seenit.co.uk/gillian-anderson-bernardine-evaristo-benjamin-zephaniah-simon-armitage-featured-in-new-south-bank-show-season/ |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=seenit.co.uk}}</ref> da kuma Imagine, tare da [[Alan Yentob]] ("Bernardine Evaristo: Never Give Up", BBC One, Satumba 2021).<ref>{{Cite web |last=Ibeh |first=Chukwuebuka |date=31 August 2021 |title=BBC Documentary Explores the Life and Work of Bernardine Evaristo {{!}} Airs on Sept. 2 |url=https://brittlepaper.com/2021/08/bbc-documentary-explores-the-life-and-work-of-bernardine-evaristo-airs-on-sept-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902225618/https://brittlepaper.com/2021/08/bbc-documentary-explores-the-life-and-work-of-bernardine-evaristo-airs-on-sept-2/ |archive-date=2 September 2021 |access-date=2 September 2021 |website=Brittle Paper}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 September 2021 |title=Bernardine Evaristo: Never Give Up |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000z9bj |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902225619/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000z9bj |archive-date=2 September 2021 |access-date=2 September 2021 |website=imagine... |publisher=BBC One}}</ref> Ta ba da wasu tambayoyin da yawa, ciki har da HARDtalk, tare da Stephen Shakur (BBC World, 2020) da This Cultural Life, tare da John Wilson (BBC4, Nuwamba 2021). Ta kuma kasance batun ''Bayani'' (BBC Radio 4, 2019) da Desert Island Discs a BBC Radio 4, wanda Lauren Laverne ta yi hira da shi, a cikin 2020. A cikin 2015, Evaristo ya rubuta kuma ya gabatar da wani shirin BBC Radio 4 mai kashi biyu mai suna Fiery Inspiration: Amiri Baraka da Black Arts Movement . <ref name="Baraka"/>
Yawancin bayyanarta na kwasfan fayiloli a Burtaniya sun haɗa da tambayoyin da Adwoa Aboah, [[Samira Ahmed]], Elizabeth Day, Grace Dent, Annie MacManus, Graham Norton, James O'Brien, [[Natalie Portman]], Jay Rayner, Simon Savidge, Pandora Sykes da Jeremy Vine suka gudanar.
A cikin watanni biyu bayan nasarar da ta samu na Booker Prize, Evaristo ta rubuta cewa ta sami gayyata da yawa don ba da tambayoyi fiye da dukan aikinta.<ref name="BrittlePaper"/>
== Koyarwa da yawon shakatawa ==
Evaristo ya koyar da rubuce-rubuce masu ban sha'awa tun 1994. Har ila yau, an ba ta lambar yabo da yawa ta rubuce-rubuce da mazauna ciki har da Montgomery Fellowship a Kwalejin Dartmouth a Hanover, [[New Hampshire]] a cikin 2015; don Majalisar Burtaniya a Jami'ar Georgetown, [[Washington, D.C.|Washington, DC]]; Kwalejin Barnard / Jami'ar Columbia, New York; Jami'ar Western Cape, Afirka ta Kudu; bikin Virginia Arts (Virginia, Amurka), da Writing Fellow a Jami'in East Anglia, Burtaniya. Ta koyar da darasi na Jami'ar Gabashin Anglia-Guardian "Yadda za a ba da labarin" na tsawon shekaru hudu a London har zuwa 2015.<ref>{{Cite web |date=21 July 2014 |title=#PotW Literary London annual lecture 23 July: Bernardine Evaristo: 'London, Londinium, Londolo: The Endless Possibilities of Re-Imagining London' |url=https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2014/07/21/potw-literacy-london-annual-lecture-23-july/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012134330/http://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2014/07/21/potw-literacy-london-annual-lecture-23-july/ |archive-date=12 October 2015 |access-date=20 September 2020 |website=Talking Humanities |publisher=School of Advanced Study, University of London}}</ref> Evaristo Farfesa ne na Rubuce-rubuce a Jami'ar Brunel ta London, bayan ya koyar a jami'ar tun shekara ta 2011.<ref name="BrittlePaper"/>
Tun daga shekara ta 1997, ta karɓi gayyata ta ƙasa da ƙasa sama da 130 a matsayin marubuciya. Wadannan sun hada da mazaunan marubuta da ziyarar zumunci, yawon shakatawa na Majalisar Burtaniya, yawon bude ido na littattafai, koyar da darussan rubuce-rubuce da bita da kuma maɓalli, jawabai da bangarori a tarurruka da yawa da bukukuwan adabi.<ref name="Official website"/> Ta jagoranci taron 32 da 33 na Majalisar Burtaniya ta Berlin Literature Seminar a cikin 2017 da 2018. Ta gabatar da lacca na New Statesman / Goldsmiths Prize a ranar 30 ga Satumba 2020 . A watan Oktoba 2020, ta ba da jawabin buɗewa a taron Frankfurt Book Fair's Publishing Insights, inda ta yi kira ga masu bugawa da su hayar karin mutane da ke wakiltar al'ummomi da yawa: "Dole ne mu sami mutane da ke aiki a masana'antar daga dukkan waɗannan al'ummomin da ke neman wani abu fiye da al'ada da al'adu".<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Hannah |date=14 October 2020 |title=Bernardine Evaristo to UK Publishing: Hire More Diverse People |url=https://publishingperspectives.com/2020/10/bernardine-evaristo-to-uk-publishing-hire-more-diverse-people/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410193546/https://publishingperspectives.com/2020/10/bernardine-evaristo-to-uk-publishing-hire-more-diverse-people/ |archive-date=10 April 2021 |access-date=2 April 2021 |website=Publishing Perspectives}}</ref>
Evaristo shine mai ba da shawara ga wallafe-wallafen Rolex Mentor & Protege Arts Initiative na 2023-2024 yana ba da shawara kan marubucin littafin Ghana [[Ayesha Harruna Attah]] . <ref>{{Cite web |title=Current Pairs - The Rolex Mentor & Protégé Arts Initiative |url=https://www.rolex.org/rolex-mentor-protege/current-pairs |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621064058/https://www.rolex.org/rolex-mentor-protege/current-pairs |archive-date=21 June 2023 |access-date=2023-06-21 |website=rolex.org |language=en}}</ref> Masu ba da shawara na zane-zane na baya tun lokacin da shirin ya fara a 2002 sun haɗa da Margaret Atwood, Gilberto Gil, Philip Glass, Sir Peter Hall, David Hockney, Sir Anish Kapoor, William Kentridge, Spike Lee, Phyllida Lloyd, Lin Manuel Miranda, [[Toni Morrison]], Jessye Norman, Yousou N'Dour, Michael Ondaatje, [[Martin Scorsese]], [[Wole Soyinka]], Julie Taymor da Mario Vargas Llosa.<ref>{{Cite web |title=Rolex.org - Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative |url=https://www.rolex.org/rolex-mentor-protege |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180428193932/http://www.rolexmentorprotege.com/pairing/2006-2007/pinchas_zukerman_and_david_aaron_carpenter |archive-date=28 April 2018 |access-date=2023-06-21 |website=rolex.org |language=en}}</ref>
=== Cikakken Ayyuka ===
A shekara ta 2006, Evaristo ya fara wani rahoto da aka ba da tallafin Majalisar Fasaha wanda hukumar ci gaban marubucin Spread the Word ta bayar game da dalilin da ya sa baƙar fata <ref>{{In lang|it}} Caponi, Paolo. </ref> da mawaƙa na Asiya ba a buga su a Burtaniya ba, wanda ya nuna cewa kasa da kashi 1 cikin 100 na duk waƙoƙin da aka buga na mawaƙa ne masu launi.
Lokacin da aka buga rahoton, sai ta fara shirin ba da shawara na The Complete Works, tare da Nathalie Teitler da Spread the Word . <ref name="TCW">{{Cite web |title=The Complete Works |url=https://thecompleteworkspoetry.wordpress.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417081024/https://thecompleteworkspoetry.wordpress.com/ |archive-date=17 April 2021 |access-date=2 April 2021}}</ref> A cikin wannan shirin ci gaban kasa, an jagoranci mawaƙa 30, kowannensu a cikin shekara ɗaya ko biyu, kuma da yawa sun ci gaba da buga littattafai, sun sami kyaututtuka kuma sun sami karbuwa mai tsanani don shayinsu.<ref>{{Cite web |last=Bird |first=Julia |date=2 December 2015 |title=The Complete Works Poetry – call for submissions |url=https://poetryschool.com/our-news/complete-works-poetry-call-submissions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023151421/https://poetryschool.com/our-news/complete-works-poetry-call-submissions/ |archive-date=23 October 2021 |access-date=2 April 2021 |website=The Poetry School}}</ref>
== Sauran ayyukan ==
Baya ga kafa RSL Scriptorium Awards da Brunel International African Poetry Prize, <ref name="Official website"/> ta yi hukunci da kyaututtuka da yawa. A shekara ta 2012 ta kasance shugabar juriya don Kyautar Caine don Rubuce-rubucen Afirka da Kyautar Takaitaccen Labari ta Commonwealth . <ref>Evaristo, Bernardine, [http://www.o.org/what-makes-a-good-short-story-by-bernardine-evaristo/]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{"'}}There is no magic formula{{'"}}{{Dead link|date=October 2023}} (Chair of the 2012 Commonwealth Short Story Prize on what makes a good short story) Commonwealth Writers.</ref> A cikin 2021, ta kasance Shugabar Kyautar Mata don Kwamitin Alƙalai na Fiction . <ref>{{Cite web |date=21 October 2020 |title=Announcing our 2021 Judging Panel |url=https://womensprizeforfiction.co.uk/features/features/news/announcing-our-womens-prize-for-fiction2021-judges |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907082335/https://womensprizeforfiction.co.uk/features/features/news/announcing-our-womens-prize-for-fiction2021-judges |archive-date=7 September 2022 |access-date=7 September 2022 |publisher=Women's Prize for Fiction}}</ref> A cikin 2023, ta jagoranci kyautar littafin Forward Poetry . A shekara ta 2024, ta jagoranci lambar yabo ta Nero Gold na Nero Book Awards da kuma lambar yabo ta Global Black Women for Non-Fiction wanda Cassava Republic Press ta kafa.
Evaristo ya kuma yi aiki a majalisun da yawa da kwamitocin ba da shawara ga kungiyoyi daban-daban ciki har da Majalisar Royal Society of Literature (RSL) tun daga 2017, Majalisar Fasaha ta Ingila, Hukumar Fasaha ta London, Kwamitin Ba da Shawara na Littattafan Burtaniya, Society of Authors, Society of Poetry (Chair) da mujallar wallafe-wallafen ''Wasafiri'' ta duniya.<ref name="Official website"/>
Hoton Evaristo (2002) na mai daukar hoto Sal Idriss yana cikin tarin National Portrait Gallery, London.<ref name="NPG person page">{{Cite web |title=Bernardine Evaristo - Person - National Portrait Gallery |url=https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp67652 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814115341/https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp67652 |archive-date=14 August 2020 |access-date=25 September 2020 |website=National Portrait Gallery, London}}</ref>
=== Royal Society of Literature ===
Evaristo was elected as President of the Royal Society of Literature from the end of 2021 (following the retirement of Dame Marina Warner), becoming the first writer of colour and only the second woman to hold the position in the Society's 200-year history. She stated at the time of the announcement: "Literature is not a luxury, but essential to our civilisation. I am so proud, therefore, to be the figurehead of such an august and robust literature organisation that is so actively and urgently committed to being inclusive."<ref name="RSL President"/> In 2022, she commented in a profile piece on her in the ''New Yorker'' on the subject of the RSL "40 under 40" scheme and RSL Open initiative to bring in outstanding younger and more diverse writers to the RSL: "It's like you've got two hundred years of history to counterbalance ... So are you going to wait another two hundred years, or are you going to just speed the process up a bit?" The RSL Open scheme was set up because at that time there were more RSL Fellows over 100 (three) than under 40. In her role as President of the RSL, she has brought three philanthropic projects to the charity that she has not managed or administrated because her role is that of figurehead. As a Sky Arts Ambassador, Evaristo spearheaded the Sky Arts RSL Writers Awards, providing mentoring for under-represented writers.<ref>{{Cite web |date=29 January 2021 |title=Sky Arts joins forces with five world-leading artists to nurture the next generation |url=https://www.skygroup.sky/en-gb/article/sky-arts-joins-forces-with-five-world-leading-artists-to-nurture-the-next-generation |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907082331/https://www.skygroup.sky/en-gb/article/sky-arts-joins-forces-with-five-world-leading-artists-to-nurture-the-next-generation |archive-date=7 September 2022 |access-date=7 September 2022 |website=Sky Arts}}</ref> In 2024, she founded the RSL Scriptorium Awards, offering her cottage on the Kent coast for free to ten writers a year who struggle to find the time and space to write. Each writer will have the entire cottage to themselves for a month<ref>{{Cite web |last=Santos |first=Ailinn |date=2024-10-25 |title=RSL Scriptorium Awards Launch: 'A place for writing' - Royal Society of Literature |url=https://rsliterature.org/rsl-scriptorium-awards-launch-a-place-for-writing/ |access-date=2025-01-28 |language=en-GB |archive-date=2025-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128111839/https://rsliterature.org/rsl-scriptorium-awards-launch-a-place-for-writing/ |url-status=dead }}</ref> In 2025, Evaristo founded the RSL Pioneer Prize, dedicated to honouring women writers over 60 years of age who laid the ground for future generations.<ref>{{Cite web |date=14 September 2025 |title=RSL Pioneer Prize |url=https://rsliterature.org/rsl-pioneer-prize/ |access-date=30 November 2025 |publisher=Royal Society of Literature}}</ref> The role of President is that of the organisation's figurehead and Evaristo is not involved in the management of the charity. However, from 2023, the RSL received criticism over the new diversity of fellowship, the emphasis on younger fellows, and for not taking a strong enough stance about the stabbing of Salman Rushdie<ref>{{Cite web |last=Leith |first=Sam |author-link=Sam Leith |date=17 February 2024 |title=The feud tearing apart the Royal Society of Literature |url=https://www.spectator.co.uk/article/the-feuding-tearing-apart-the-royal-society-of-literature/ |access-date=27 January 2025 |website=[[The Spectator]] |quote=a motion in Council to speak out in support of Salman Rushdie ... was squashed. The reasoning, according to Evaristo, is that the RSL should remain 'impartial' in political matters.}}</ref> and the cancellation of Kate Clanchy.<ref>{{Cite web |last=Sanderson |first=David |date=2 February 2024 |title=Inside the row tearing the Royal Society of Literature apart |url=https://www.thetimes.com/uk/article/inside-the-row-tearing-the-royal-society-of-literature-apart-d3z2zr7cl |access-date=2025-01-27 |website=www.thetimes.com |language=en |quote=they would not make a stand about the attacks on Clanchy, some sort of defence for all writers facing these social media attacks.}}</ref> In February 2024, Evaristo defended the RSL in ''The Guardian'' against "all attacks", and stated in an article that the RSL "cannot take sides in writers' controversies and issues, but must remain impartial." The Royal Society of Literature later stated that Evaristo was neither a trustee of the RSL nor a "decision maker or manager".<ref>{{Cite web |last=Royal Society |first=of Literature |date=2024-02-21 |title=Statement from the Trustees of the RSL |url=https://rsliterature.org/statement-from-the-trustees-of-the-rsl/ |access-date=2025-01-29 |language=en-GB |quote=She is not a decision maker or manager, nor does she have any responsibility for running the RSL |archive-date=2025-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108142129/https://rsliterature.org/statement-from-the-trustees-of-the-rsl/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Marnham |first=Patrick |date=January–February 2025 |title=How the Royal Society of Literature lost the plot |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/culture/68696/how-the-royal-society-of-literature-lost-the-plot |access-date=2025-01-27 |website=www.prospectmagazine.co.uk |language=en |quote=as president, she was merely a figurehead and had nothing to do with the implementation of policy}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ta auri marubucin David Shannon, wanda ta sadu da shi a shekara ta 2006, kuma an ƙaddamar da littafinsa na farko a watan Maris na shekara ta 2021 .<ref>{{Cite web |last=Peterson |first=Angeline |date=2 April 2021 |title=Bernardine Evaristo's Husband Publishes Debut Novel |url=https://brittlepaper.com/2021/04/bernardine-evaristos-husband-publishes-debut-novel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024172105/https://brittlepaper.com/2021/04/bernardine-evaristos-husband-publishes-debut-novel/ |archive-date=24 October 2021 |access-date=2 April 2021 |website=Brittle Paper}}</ref>
== Kyaututtuka da karbuwa ==
=== Fellowships da sauran girmamawa na mutum ===
* 2002: UEA Writing Fellow, Jami'ar Gabashin Anglia
* 2003: Kyautar Kyautar Kimiyya, Fasaha da Fasaha ta Kasa (NESTA) <ref name="Encyclopedia">{{Cite web |title=Evaristo, Bernardine 1959- |url=https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/evaristo-bernardine-1959 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017094140/https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/evaristo-bernardine-1959 |archive-date=17 October 2019 |access-date=2024-04-26 |website=[[Encyclopedia.com]]}}</ref>
* 2004: An zabe shi Fellow, Royal Society of Literature (est.1820)
* 2006: Fellow na Majalisar Burtaniya, Jami'ar Georgetown, Amurka <ref name="Encyclopedia" />
* 2006: An zabe shi Fellow, Royal Society of Arts (est.1754) <ref name="Diaspora"/>
* 2009: An ba shi lambar yabo ta [[Order of the British Empire|MBE]] a cikin jerin sunayen girmamawa na ranar haihuwar Sarauniya don hidimomi ga wallafe-wallafen
* 2015: The Montgomery Fellow, Kwalejin Dartmouth, Amurka
* 2017: An zabe shi Fellow mai daraja, Ƙungiyar Ingilishi (est.1906)
* 2018: An zabe shi Fellow na Kwalejin Rose Bruford na Wasanni da Ayyuka
* 2019: Financial Times: jerin mata 14 masu canza wasanni
* 2019: Jerin ikon ''Mai sayar da Littattafai'' 150 <ref>{{Cite web |title=THE BOOKSELLER 150 - 2019 |url=https://www.thebookseller.com/bookseller-150-2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203173437/https://www.thebookseller.com/bookseller-150-2019 |archive-date=3 December 2020 |access-date=5 December 2020}}</ref>
* 2020: An ba shi lambar yabo ta [[Order of the British Empire|OBE]] a cikin girmamawar ranar haihuwar Sarauniya ta 2020 don hidimomi ga adabi
* 2020: Kyautar Littafin Burtaniya: Mawallafin Shekara <ref name="BBA Penguin">{{Cite web |date=28 June 2020 |title=Bernardine Evaristo named Author of the Year at the British Book Awards |url=https://www.penguin.co.uk/articles/company-article/bernardine-evaristo-named-author-of-the-year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111173143/https://www.penguin.co.uk/articles/company-article/bernardine-evaristo-named-author-of-the-year |archive-date=11 November 2023 |access-date=11 November 2023 |website=penguin.co.uk |publisher=Penguin}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-06-30 |title=Awards: British Book, RSL Encore Winners |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3771 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329131950/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3771 |archive-date=29 March 2024 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2020: Elle 50 - jerin masu canza wasan Burtaniya
* 2020: Medal na Zinare na Gudanar da Daraja (est. 1683), Kwalejin Trinity DublinKwalejin Trinity ta Dublin
* 2020: GG2 Woman of the Year Award <ref>{{Cite web |date=12 February 2022 |title=Winners 2020 |url=https://gg2leadershipawards.co.uk/winners/winners-2020/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824072042/https://gg2leadershipawards.co.uk/winners/winners-2020/ |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=GG2 Leadership & Diversity Awards |publisher=Asian Media Group}}</ref>
* 2020: ''Vogue'' 25 na 2020 - jerin mata 25 mafi tasiri a Burtaniya
* 2020: An zabe shi daya daga cikin ''100 Great Black Britons''
* 2020: Jerin ikon ''Mai sayar da Littattafai'' 150 <ref>{{Cite web |title=THE BOOKSELLER 150 - 2020 |url=https://www.thebookseller.com/bookseller-150-2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204140927/https://www.thebookseller.com/bookseller-150-2020 |archive-date=4 December 2020 |access-date=5 December 2020}}</ref>
* 2021: Mujallar Glamour Mata na Shekara, Kyautar Mawallafin Gamechanging
* 2021: Mai girmamawa na kasa da kasa, Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Amurka (a shekara ta 1780)
* 2021: Shugaban Kwalejin Rose Bruford na Wasanni da Ayyuka <ref>{{Cite web |date=12 October 2020 |title=Professor Bernardine Evaristo OBE is appointed President of Rose Bruford College |url=https://www.bruford.ac.uk/professor-bernardine-evaristo-obe-is-appointed-president-of-rose-bruford-college/ |access-date=6 November 2024 |publisher=Rose Bruford College}}</ref>
* 2021: The UK Black Powerlist 100 (1st shekara)
* 2021: Kyautar mujallar Vanity Fair Challenger
* 2021: Jerin ikon ''Mai sayar da Littattafai'' 150
* 2022: An nada shi shugaban kasa, Royal Society of Literature (2022-2026) <ref>{{Cite web |date=1 December 2021 |title=St Anne's Honorary Fellow, Bernardine Evaristo, elected President of the Royal Society of Literature |url=https://www.st-annes.ox.ac.uk/st-annes-honorary-fellow-bernardine-evaristo-elected-president-of-the-royal-society-of-literature/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004160309/https://www.st-annes.ox.ac.uk/st-annes-honorary-fellow-bernardine-evaristo-elected-president-of-the-royal-society-of-literature/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=St Anne's College, University of Oxford}}</ref>
* 2022: ''Forbes'' "50 sama da 50" wanda aka girmama don yankin Turai, Gabas ta Tsakiya da Afirka.<ref>{{Cite web |date=18 January 2022 |title=50 Over 50: EMEA 2022 |url=https://www.forbes.com/sites/maggiemcgrath/2022/01/18/50-over-50-emea-2022/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805210728/http://www.forbes.com/sites/maggiemcgrath/2022/01/18/50-over-50-emea-2022/ |archive-date=5 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=Forbes}}</ref>
* 2022: Dokta mai daraja na Arts da Letters, Kwalejin Sarki ta London
* 2022: Dokta mai daraja na Harafi, Jami'ar Sarauniya Maryamu ta London <ref>{{Cite web |date=29 July 2022 |title=Bernardine Evaristo receives honorary Queen Mary degree |url=https://www.qmul.ac.uk/media/news/2022/pr/bernardine-evaristo-receives-honorary-queen-mary-degree.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004202307/https://www.qmul.ac.uk/media/news/2022/pr/bernardine-evaristo-receives-honorary-queen-mary-degree.html |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=Queen Mary University of London}}</ref>
* 2022: Dokta mai daraja na Harafi, Jami'ar Glasgow Caledonian <ref>{{Cite web |date=6 July 2022 |title=Honoraries implore graduates to savour the moment |url=https://www.gcu.ac.uk/aboutgcu/universitynews/honoraries-implore-graduates-to-savour-the-moment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824072045/https://www.gcu.ac.uk/aboutgcu/universitynews/honoraries-implore-graduates-to-savour-the-moment |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=Glasgow Caledonian University}}</ref>
* 2022: Dokta mai daraja na Harafi, Jami'ar Greenwich
* 2022: Mai girmamawa, Goldsmiths, Jami'ar London 2022: Mai daraja Doctor of Arts, Jami'an Bankin Kudu na LondonJami'ar Bankin Kudancin London
* 2022: Mai girmamawa, CILIP, The Library and Information Association
* 2022: Sky Arts: Masu zane-zane 50 mafi tasiri na Burtaniya na shekaru 50 da suka gabata (No. 26)
* 2022: Soho House Awards: Mawallafi
* 2022: Mujallar Stylist Kyautar Mata Masu Kyau: Marubuciya ta Shekara
* 2022: The UK Black Powerlist 100 (shekara ta biyu)
* 2023: The UK Black Powerlist 100 (shekara ta 3)
* 2023: Dokta mai daraja na Harafi, Jami'ar Exeter <ref>{{Cite web |last=Maddern |first=Kerra |date=14 July 2023 |title=Ukraine ambassador and acclaimed novelist Bernardine Evaristo to be honoured by the University of Exeter |url=https://news.exeter.ac.uk/alumni-news/ukraine-ambassador-and-acclaimed-novelist-bernardine-evaristo-to-be-honoured-by-the-university-of-exeter/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824064340/https://news.exeter.ac.uk/alumni-news/ukraine-ambassador-and-acclaimed-novelist-bernardine-evaristo-to-be-honoured-by-the-university-of-exeter/ |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=University of Exeter}}</ref>
* 2023: Dokta mai daraja na Harafi, Jami'ar Sheffield <ref>{{Cite web |date=17 July 2023 |title=Self Esteem singer Rebecca Lucy Taylor to be awarded honorary degree from University of Sheffield {{!}} Other graduands |url=https://www.sheffield.ac.uk/news/self-esteem-singer-rebecca-lucy-taylor-be-awarded-honorary-degree-university-sheffield |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925161332/https://www.sheffield.ac.uk/news/self-esteem-singer-rebecca-lucy-taylor-be-awarded-honorary-degree-university-sheffield |archive-date=25 September 2023 |access-date=24 August 2023 |website=University of Sheffield}}</ref>
* 2023: Littafin Goodreads Top na shekaru goma da suka gabata (2013-2023)
* 2023: Black Excellence Awards - Kyautattun Kyaututtuka ga Littattafai <ref>{{Cite web |date=17 October 2023 |title=The London Chamber Black Excellence Awards 2023 {{!}} Outstanding Contribution to Literature |url=https://www.londonchamber.co.uk/business-groups/clubs-and-associations/lcci-black-business-association/london-chamber-black-excellence-awards-2023/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111135857/https://www.londonchamber.co.uk/business-groups/clubs-and-associations/lcci-black-business-association/london-chamber-black-excellence-awards-2023/ |archive-date=11 November 2023 |access-date=11 November 2023 |website=londonchamber.co.uk |publisher=London Chamber of Commerce and Industry (LCCI)}}</ref>
* 2024: The UK Black Powerlist 100 (shekara ta 4)
* 2024: [https://fairsaturday.org/en/fair-saturday-awards/ Kyautar Asabar mai kyau], Gidauniyar Asabar mai daraja, Bilbao, Spain
* 2024: Kyautar Elit ta Praeses, Kwalejin Trinity Dublin, Ireland
* 2025: Kyautar Kyautar Mata ta Kyauta, don yin bikin cika shekaru 30 na Kyautar Mata don Fiction <ref>{{Cite web |date=3 June 2025 |title=Announcing the Recipient for the Women's Prize Outstanding Contribution Award |url=https://womensprize.com/announcing-the-recipient-for-the-womens-prize-outstanding-contribution-award/ |access-date=4 June 2025 |website=womensprize.com |publisher=The Women's Prize Trust}}</ref>
* 2026: An zabe shi memba mai daraja na dindindin, National Liberal Club (est.1882)
* 2026: An zabe shi Fellow, City Lit / City Literary Institute (est. 1919) <ref>{{Cite web |last=Malcomson CBE |first=Mark |date=26 January 2026 |title=2026 City Lit Fellows |url=https://www.citylit.ac.uk/blog/2026-city-lit-fellows |access-date=31 January 2026 |website=citylit.ac.uk |publisher=City Lit}}</ref>
=== ''Lara'' (1997) ===
* 1999: EMMA Mafi Kyawun Littafin don ''Lara'' <ref name="Encyclopedia"/>
=== The Emperor's Babe (2001) ===
* 2000: Kyautar Mawallafin Ingila ta Majalisar Ayyuka ta 2000, don The Emperor's Babe <ref name="Diaspora"/>
* 2010: The Emperor's Babe, The Times (UK) "100 Mafi Kyawun Littattafai na Shekara Goma"
=== ''Tushen Gishiri'' (2008) ===
* 2009: Kyautar Arthur C. Clarke (wanda aka zaba) <ref name="Diaspora"/>
* 2009: Babban Kyautar Red Read, Fiction da Gabaɗaya (mai nasara)
* 2009: Kyautar Littattafan Dublin ta Duniya (wanda aka zaba)
* 2009: Kyautar Orange don Fiction (wanda aka zaba) <ref name="Diaspora" />
* 2009: Kyautar Matasa ta Orange Prize
* 2010: Hurston / Wright Legacy Award, Amurka (mai zuwa karshe)
=== ''Goma'' (2010) ===
* 2010: Kyautar Society Book don ''Goma'', tare da Daljit Nagra
=== ''Mista Loverman'' (2013) ===
* 2014: Jerwood Fiction Uncovered Prize (mai nasara) <ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=2014-06-23 |title=Awards: Jerwood Fiction Uncovered |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=2280 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601051302/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=2280 |archive-date=1 June 2023 |access-date=2024-04-24 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2015: Kyautar Triangle Publishing: Kyautar Ferro-Grumley don Labarin LGBT, Amurka <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2015-04-24 |title=Awards: Triangle; Thwaites Wainwright; CrimeFest |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=2493 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719231717/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=2493 |archive-date=19 July 2022 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
=== ''Yarinya, Mace, Sauran'' (2019) ===
* 2019: Kyautar Zaɓin Goodread ta Kyau mafi Kyawu (mai zuwa karshe) <ref name="Goodreads Choice Award 2019">{{Cite web |title=2019 Goodreads Choice Award Best Fiction |url=https://www.goodreads.com/choiceawards/best-fiction-books-2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229005146/https://www.goodreads.com/choiceawards/best-fiction-books-2019 |archive-date=29 December 2019 |access-date=2 June 2020 |website=Goodreads |publisher=Goodreads, Inc}}</ref>
* 2019: Kyautar Gordon Burn (mai zuwa karshe)
* 2019: Booker Prize (mai nasara) <ref>{{Cite web |date=4 December 2019 |title=BBC apologises to Bernardine Evaristo for 'another author' ad lib |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-50658750 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004202306/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-50658750 |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=BBC News}}</ref>
* 2019: Shelf Awareness mafi kyawun fiction na 2019 <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2019-12-03 |title=Our Best Books of 2019 |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3632 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129084548/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3632 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2020: Kyautar Masana'antar Littattafan Australiya (wanda aka jera) <ref>{{Cite web |date=2 March 2020 |title=Announcing the ABIAs 2020 Longlist |url=https://abiawards.com.au/abias-2020-longlist/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231028160636/https://abiawards.com.au/abias-2020-longlist/ |archive-date=28 October 2023 |access-date=11 November 2023 |website=ABIA Awards}}</ref>
* 2020: Kyautar Littafin Burtaniya: Littafin Fiction na Shekara <ref name="BBA Penguin"/>
* 2020: Kyautar Ferro-Grumley ta Amurka (mai zuwa karshe)
* 2020: Kyautar Littafin Indie don Fiction <ref>{{Cite web |date=26 June 2020 |title=Indie Book Awards 2020: winners announced |url=https://www.booksellers.org.uk/industryinfo/industryinfo/latestnews/Indie-Book-Awards-2020-winners-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609143723/https://www.booksellers.org.uk/industryinfo/industryinfo/latestnews/Indie-Book-Awards-2020-winners-announced |archive-date=9 June 2023 |access-date=24 August 2023 |website=Booksellers Association}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-06-29 |title=Awards: Indie Book Winners |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3770 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128225747/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3770 |archive-date=28 January 2023 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2020: Kyautar Millepages, Faransa <ref>{{Cite web |title=Bernardine Evaristo Wins Le Prix Millepages in France for Girl, Woman, Other |url=https://aitkenalexander.co.uk/bernardine-evaristo-wins-le-prix-millepages-in-france-for-girl-woman-other |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824073545/https://aitkenalexander.co.uk/bernardine-evaristo-wins-le-prix-millepages-in-france-for-girl-woman-other |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=Aitken Alexander Associates}}</ref>
* 2020: Lifetime Honorary Fellow, Kwalejin St Anne, [[Jami'ar Oxford]] <ref>{{Cite web |date=3 December 2020 |title=Writer and Academic, Bernardine Evaristo, elected Honorary Fellow of St Anne's |url=https://www.st-annes.ox.ac.uk/writer-and-academic-bernardine-evaristo-elected-honorary-fellow-of-st-annes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413144249/https://www.st-annes.ox.ac.uk/writer-and-academic-bernardine-evaristo-elected-honorary-fellow-of-st-annes/ |archive-date=13 April 2021 |access-date=2 April 2021 |website=St Anne's College, University of Oxford}}</ref>
* 2020: Mataimakin Shugaban kasa, Royal Society of Literature
* 2020: Kyautar Orwell (mai zuwa karshe) <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-05-22 |title=Awards: Orwell Shortlists |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3745 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422044550/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3745 |archive-date=22 April 2024 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2020: Kyautar Karatu ta Mata <ref>{{Cite web |title=Reading Women Award {{!}} 2020 Winners |url=https://www.readingwomenpodcast.com/reading-women-award |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824072042/https://www.readingwomenpodcast.com/reading-women-award |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=Reading Women Podcast}}</ref>
* 2020: Kyautar Glass Bell (mai zuwa karshe) <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-05-12 |title=Awards: Goldsboro Books Glass Bell Shortlist |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3737 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127112527/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3737 |archive-date=27 January 2023 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2020: Kyautar Daraja ta hangen nesa (mai zuwa karshe) <ref>{{Cite web |last=Arts |first=Visionary |date=19 February 2020 |title=Visionary Honours 2020 Shortlist Announcement |url=https://visionaryarts.org.uk/visionary-honours-2020-shortlist-announcement/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113121957/https://visionaryarts.org.uk/visionary-honours-2020-shortlist-announcement/ |archive-date=13 November 2022 |access-date=13 November 2022 |website=Visionary Arts}}</ref>
* 2020: Kyautar Mata don Fiction (mai zuwa karshe) <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-04-22 |title=Awards: Women's Fiction; Wolff Translators |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3723 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202104436/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3723 |archive-date=2 February 2023 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2021: Kyautar wallafe-wallafen Turai, Holland (mai zuwa karshe)
* 2021: Kyautar 'Yanci na Borough, Royal Borough na Greenwich <ref>{{Cite web |title=Freedom of the Borough {{!}} People and organisations awarded the Freedom of the Royal Borough of Greenwich |url=https://www.royalgreenwich.gov.uk/info/200164/about_the_royal_borough/320/freedom_of_the_borough |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160505/https://www.royalgreenwich.gov.uk/info/200164/about_the_royal_borough/320/freedom_of_the_borough |archive-date=25 October 2021 |access-date=25 October 2021 |publisher=Royal Borough of Greenwich}}</ref>
* 2021: Kyautar Littattafan Dublin ta Duniya (mai cin nasara) <ref>{{Cite web |last=Comerford |first=Ruth |date=25 March 2021 |title=Evaristo, Whitehead and Vuong shortlisted for 'Ǩ100,000 Dublin Literary Award |url=https://www.thebookseller.com/news/evaristo-whitehead-and-vuong-shortlisted-100000-dublin-literary-award-1250196 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104020739/https://www.thebookseller.com/news/evaristo-whitehead-and-vuong-shortlisted-100000-dublin-literary-award-1250196 |archive-date=4 November 2021 |access-date=11 November 2021 |website=The Bookseller}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2021-03-29 |title=Awards: Dublin Literary, Ben Franklin, Sheik Zayed Book Finalists |url=https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3952 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130083215/https://www.shelf-awareness.com/issue.html?issue=3952 |archive-date=30 January 2023 |access-date=2024-04-26 |website=[[Shelf Awareness]]}}</ref>
* 2021: Nielsen Gold Bestseller Award
* 2021: Mutum na Shekara - a matsayin mai girmamawa na 151 na The Bookseller's 150 Power List.
* 2021: Kyautar Gregor von Rezzori (Italiya) (mai zuwa karshe)
* 2021: Kyautar Lattes Grinzane (Italiya) (mai zuwa karshe)
* 2022: Kyautar Empiku mafi kyawun kantin sayar da kayayyaki (Poland) (mai zuwa karshe)
* 2022: Plebiscyt Ksiazka Roku 2021/ Literatura Piekna (Poland) (mai zuwa karshe)
=== Manifesto (2022) ===
* 2022: Littafin girmamawa na hangen nesa na Shekara 2021 (mai zuwa karshe)
* 2023: Kyautar Littattafai ta Quebec, Kanada (mai zuwa karshe)
* 2023: Grand Prix des Lecteurs, Faransa (mai zuwa karshe)
* 2024: Kyautar Praeses Elit, Kwalejin Trinity Dublin
== Darajar ilimi ==
* 2014: An nada shi mai magana da jama'a, Jami'ar Brunel ta London
* 2015: Kyautar CBASS don Kyau, Jami'ar Brunel ta London
* 2017: Kyautar Koyarwa ta Brunel, Jami'ar Brunel ta London
* 2020: Kyautar Mataimakin Shugaban Ma'aikata, Jami'ar Brunel ta London
* 2022: CBASS Malami na Shekara, Jami'ar Brunel ta London <ref>{{Cite web |date=27 May 2022 |title=Student Led Awards 2022 - Winners Announced |url=https://brunelstudents.com/news/article/6013/Student-Led-Awards-Winners-announced/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004161253/https://brunelstudents.com/news/article/6013/Student-Led-Awards-Winners-announced/ |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022 |publisher=Union of Brunel Students}}</ref>
== Littattafai ==
* 1994: ''Tsibirin Ibrahim'' (waƙoƙi, Peepal Tree Press; ) {{ISBN|978-0948833601}}
* 1997: ''Lara'' (littafi, Angela Royal Publishing; ) {{ISBN|9781899860456}}
* 2001: The Emperor's Babe (littafin litattafai, Hamish Hamilton / Penguin; Penguin USA, 2002; ) {{ISBN|978-0140297812}}
* 2005: ''Masu yawon bude ido na Soul'' (littafi, Hamish Hamilton/Penguin; ) {{ISBN|978-0140297829}}
* 2008: Blonde Roots (littafi, Hamish Hamilton / Penguin; Riverhead / Penguing USA, 2009; ) {{ISBN|978-0141031521}}
* 2009: ''Lara'' (sabon, fadada bugu, (Bloodaxe Books; ) {{ISBN|978-1852248314}}
* 2010: Hello Mum (novella, Penguin UK; ) {{ISBN|978-0141044385}}
* 2013: Mr Loverman (littafi, Penguin UK; Akashic Books; ) {{ISBN|978-1617752896}}
* 2019: ''Yarinya, Mace, Sauran'' (littafi, Hamish Hamilton/Penguin; ) {{ISBN|978-0241364901}}
* 2021: Manifesto: A kan Never Giving Up (memoir, Hamish Hamilton / Penguin; ) {{ISBN|978-0241534991}}
* 2021: ''Mata'' (Dubi Har ila yau, Tate Galleries Publishing; ) {{ISBN|978-1849767163}}
== Wasanni ==
* 1982: Motsawa ta hanyar, waka mai ban mamaki, Talking Black Festival, Royal Court Theatre Upstairs
* 1982: Tiger Teeth Clenched Not to Bite, wani waka mai suna monologue. Gidan wasan kwaikwayo na mata baƙi, Melkweg, Amsterdam
* 1983: Silhouette, wasan kwaikwayo na gwaji. Yawon shakatawa na Black Women. Mawallafi: Patricia St. Hilaire <ref>{{Cite web |title=Silhouette {{!}} BPA |url=https://www.blackplaysarchive.org.uk/explore/productions/silhouette |access-date=2020-12-22 |website=www.blackplaysarchive.org.uk}}</ref>
* 1984: ''Pyeyucca'', wasan kwaikwayo na gwaji. Yawon shakatawa na Black Women. Ƙarin kayan: Patricia St. Hilaire <ref>{{Cite web |title=Hilaire; Patricia St. {{!}} BPA |url=https://www.blackplaysarchive.org.uk/explore/playwrights/hilaire-patricia-st |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804163503/https://www.blackplaysarchive.org.uk/explore/playwrights/hilaire-patricia-st |archive-date=4 August 2020 |access-date=2020-12-22 |website=www.blackplaysarchive.org.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Theatre of Black Women's Pyeyucca, featured in Outwrite newspaper (December, 1984) |url=https://www.unfinishedhistories.com/history/companies/theatre-of-black-women/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830003201/https://www.unfinishedhistories.com/history/companies/theatre-of-black-women/ |archive-date=30 August 2019 |access-date=2020-12-22 |language=en-US}}</ref>
* 2002: Medea - Taswirar Edge . Wasan kwaikwayo na aya. Kamfanin Wilson Wilson a Gidan wasan kwaikwayo na Sheffield Crucible da BBC Radio Drama <ref>{{Cite web |title=Wilson and Wilson – makers of site-specific theatre, installation and art. |url=http://www.wilsonandwilson.org.uk/default.asp-sectionIdentifier%3D200541_27726382%26pageIdentifier%3D2005314_812929.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924101606/http://www.wilsonandwilson.org.uk/default.asp-sectionIdentifier%3D200541_27726382%26pageIdentifier%3D2005314_812929.html |archive-date=24 September 2020 |access-date=2020-12-22 |website=Wilson and Wilson}}</ref>
* 2003: ''Madame Bitterfly da Stockwell Diva'' . Wasan kwaikwayo na aya. Wasan Jumma'a, BBC Radio 4, tare da Rudolph Walker, Clare Perkins, Dona Croll
* 2020: Na farko, Do No Harm, wani waka mai suna, Old Vic Theatre online, wanda Adrian Lester ya jagoranta kuma Lolita Chakrabarti ta samar da shi, tare da Sharon D. Clarke.<ref>{{Cite web |title=The Greatest Wealth 2020: First, Do No Harm |url=https://www.oldvictheatre.com/whats-on/2020/your-old-vic/the-greatest-wealth |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128191749/https://www.oldvictheatre.com/whats-on/2020/your-old-vic/the-greatest-wealth |archive-date=28 November 2020 |access-date=2020-12-22 |website=The Old Vic |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Greatest Wealth {{!}} 2020s: First, Do No Harm - YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=qKGHWwOp5qk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201222060809/https://www.youtube.com/watch?v=qKGHWwOp5qk |archive-date=22 December 2020 |access-date=2020-12-22 |website=www.youtube.com}}</ref>
== Takaitaccen labari (zaɓaɓɓen) ==
* 1994: "Haruffa daga London" a cikin ''Miscegenation Blues: muryoyin mata masu launin fata'', wanda Carol Camper (Sister Vision Press) ya shirya <ref>{{Cite web |date=16 April 2011 |title=Miscegenation Blues: Voices of Mixed Race Women » Carol Camper |url=http://www.mixedracestudies.org/?tag=carol-camper |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022091321/http://www.mixedracestudies.org/?tag=carol-camper |archive-date=22 October 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Mixed Race Studies}}</ref>
* 2005: ''A saman Duniya'' (BBC Radio 4)
* 2006: "Ohtakemehomelord.com" a cikin ƙarin ɗan gajeren labari na shekara-shekara na ''[[The Guardian]]'' (Yuli) <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2005-06-24 |title=Short story: ohtakemehomelord.com by Bernardine Evaristo |url=http://www.theguardian.com/books/2005/jun/25/originalwriting.fiction2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907103226/https://www.theguardian.com/books/2005/jun/25/originalwriting.fiction2 |archive-date=7 September 2022 |access-date=2020-12-23 |website=The Guardian |language=en}}</ref>
* 2008: "A Matter of Timing", ''The Guardian'' <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2008-10-20 |title=Short story: A Matter of Timing by Bernardine Evaristo |url=http://www.theguardian.com/books/2008/oct/17/bernadine-evaristo-short-story-china |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217092306/https://www.theguardian.com/books/2008/oct/17/bernadine-evaristo-short-story-china |archive-date=17 December 2020 |access-date=2020-12-23 |website=The Guardian |language=en}}</ref>
* 2010: "A saman Duniya", The Mechanics Institute Review, Fitowa 7 (Birkbeck, Jami'ar London) <ref>{{Cite web |title=MIR Online – Read Write React |url=http://mironline.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130104827/http://mironline.org/ |archive-date=30 November 2020 |access-date=2020-12-23 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mechanics Institute Review Issue 7 |url=https://www.goodreads.com/work/best_book/32679068-mechanics-institute-review-issue-7 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424134500/https://www.goodreads.com/book/show/20485362-mechanics-institute-review-issue-7 |archive-date=24 April 2024 |access-date=2020-12-23 |website=Goodreads}}</ref>
* 2011: "Ina tsammanin Ina tafiya Slightly Mad" a cikin One for the Trouble, The Book Slam Annual, wanda Patrick Neate (Book Slam Productions) ya shirya <ref>{{Cite web |title=One For The Trouble by Book Slam Production Ltd, Helen Oyeyemi {{!}} Waterstones |url=https://www.waterstones.com/book/one-for-the-trouble/book-slam-production-ltd/helen-oyeyemi/9781908615008 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424200640/https://www.waterstones.com/book/one-for-the-trouble/book-slam-production-ltd/helen-oyeyemi/9781908615008 |archive-date=24 April 2019 |access-date=2020-12-23 |website=www.waterstones.com |language=en}}</ref>
* 2014: "Billymu, (ko ya kamata ya zama Betty?) " a cikin ''Wasika ga Soja da ba a sani ba'', 14-18 NOW UK WW1 Centenary Art Commissions (William Collins / HarperCollins) <ref>{{Cite web |title=Letter to an Unknown Soldier |url=https://www.1418now.org.uk/letter/new-read/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121195611/https://www.1418now.org.uk/letter/new-read/ |archive-date=21 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=Letter to an Unknown Soldier |publisher=14–18 NOW |language=en-US}}</ref>
* 2015: "Yoruba Man Walking" a cikin Closure: sabon tarihin tarihin baƙar fata na zamani na Burtaniya, wanda Jacob Ross (Peepal Tree Press) ya shirya <ref>{{Cite web |title=Closure |url=https://www.peepaltreepress.com/books/closure |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216113726/https://www.peepaltreepress.com/books/closure |archive-date=16 December 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Peepal Tree Press}}</ref>
* 2016: "Duniya ta Dan Adam" a cikin How Much the Heart Can Hold, wanda Emma Herdman (Hodder & Stoughton) ta shirya
* 2020: "Star of the Season", British Vogue <ref>{{Cite web |date=26 February 2020 |title=All The Highlights From Vogue Talks With Bernardine Evaristo |url=https://www.vogue.co.uk/celebrity-photos/gallery/vogue-talks-bernardine-evaristo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128062220/https://www.vogue.co.uk/celebrity-photos/gallery/vogue-talks-bernardine-evaristo |archive-date=28 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=British Vogue |language=en-GB}}</ref>
* 2020: "The White Man's Liberation Front", New Statesman
== Rubuce-rubuce ==
* 1992: "Black Theatre", ''Artrage'' (Winter/Spring) <ref name="Artrage" />
* 1993: "Black Women in Theatre", ''Wasanni shida na Black da Asian Women Writers'', wanda Kadjia George (Aurora Metro Press) ya shirya <ref>{{Cite web |title=Six Plays by Black and Asian Women Writers |url=https://www.aurorametro.com/product/six-plays-by-black-and-asian-women-writers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026120316/https://www.aurorametro.com/product/six-plays-by-black-and-asian-women-writers/ |archive-date=26 October 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Aurora Metro Books |language=en-GB}}</ref>
* 1996: "Going it Alone" - mutum daya ya nuna a gidan wasan kwaikwayo na Burtaniya, ''Artrage'' <ref name="Artrage">{{Cite web |title='Artrage – Inter-cultural arts magazine' |url=https://mrc-catalogue.warwick.ac.uk/records/MAA/1/4/2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101234045/https://mrc-catalogue.warwick.ac.uk/records/MAA/1/4/2 |archive-date=1 November 2023 |access-date=2020-12-23 |website=mrc-catalogue.warwick.ac.uk |language=en}}</ref>
* 1998: "On Staying Power" na Peter Fryer don BBC Windrush Education
* 2001: "Roaring Zora" a kan rayuwar da rubuce-rubucen [[Zora Neale Hurston]], ''Marie Claire''
* 2005: "An gabatar da Waƙoƙin Burtaniya na zamani", Mujallar Littattafan Majalisar Burtaniya
* 2005: "Matsayin ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwa: Rubuta Black a Burtaniya", a cikin Rubuta Duniya (Sabon Rubuta / Jami'ar Gabashin Anglia)
* 2005: "Tushen", Crossing Borders, Majalisar Burtaniya a kan layi <ref>{{Cite web |title=Home - Crossing Borders |url=http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116121159/http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/index.html |archive-date=16 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=Transcultural writing}}</ref>
* 2005: "Hanyar da ba a yi tafiya ba", Necessary Journeys, wanda Melanie Keen da Eileen Daley suka shirya, Arts Council EnglandMajalisar Fasaha ta Ingila
* 2007: "Rubuta da suka gabata: Hadisai, Gādon, Bincike" a cikin Rubuta Duniya 1: Kasuwancin Norwich (Jami'ar Gabashin Anglia / Pen & Inc Press)
* 2008: "CSI Turai: Abubuwan Alamar Afirka. Fragments. sake ginawa. Tarihin shari'a. Dalili. Mutum", ''Wasafiri'' (Taylor & Francis) <ref>{{Cite journal |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2008-12-01 |title=CSI Europe |url=https://doi.org/10.1080/02690050802407722 |url-status=live |journal=Wasafiri |volume=23 |issue=4 |pages=2–7 |doi=10.1080/02690050802407722 |issn=0269-0055 |s2cid=163408035 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424134504/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02690050802407722 |archive-date=24 April 2024 |access-date=23 December 2020}}</ref>
* 2009: Rubuce-rubucen tarihin rayuwa, ''Marubutan zamani'', Vol. 275 (Gale Publishing, Amurka)
* 2009: Rubuce-rubucen tarihin rayuwa, "Gidan Uba" (Five Dials) <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2017-03-07 |title=My Father's House – Bernardine Evaristo |url=https://fivedials.com/reportage/my-fathers-house-bernardine-evaristo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125085109/https://fivedials.com/reportage/my-fathers-house-bernardine-evaristo/ |archive-date=25 November 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Five Dials |language=en-GB}}</ref>
* 2010: Gabatarwa ga litattafan waka ''Goma'', "Me ya sa wannan, Me ya sa Yanzu?", game da buƙatar The Complete Works don rarraba wallafe-wallafen waka na Burtaniya (Bloodaxe Books) <ref>{{Cite web |title=Ten: new poets from Spread the Word {{!}} Bloodaxe Books |url=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/product/ten-new-poets-from-spread-the-word-974 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123162927/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/product/ten-new-poets-from-spread-the-word-974 |archive-date=23 November 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Bloodaxe Books}}</ref>
* 2010: Gabatarwa ga Wasafiri Black Britain: Bayan Ma'anar, "The Illusion of Inclusion", Fitowa ta 64, Winter 2010 (Routledge) <ref>{{Cite web |title=Wasafiri Issue 64 |url=https://www.wasafiri.org/product/wasafiri-issue-64/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203130623/https://www.wasafiri.org/product/wasafiri-issue-64/ |archive-date=3 December 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Wasafiri Magazine |language=en-GB}}</ref><ref name="The Illusion of Inclusion">{{Cite magazine|url-status=1–6}}</ref>
* 2010: "Watan Satumba", a kan rubuce-rubuce da tsari, Volume 100:4, Winter 2010 Poetry Review <ref>{{Cite web |title=The Poet's Progress – Volume 100, No 4, Winter 2010, Poetry Review |url=https://poetrysociety.org.uk/publications/the-poets-progress-volume-100-no-4-winter-2010-poetry-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022214129/https://poetrysociety.org.uk/publications/the-poets-progress-volume-100-no-4-winter-2010-poetry-review/ |archive-date=22 October 2020 |access-date=2020-12-23 |website=The Poetry Society}}</ref>
* 2011: "Myth, Motivation, Magic & Mechanics", Jiki na Aiki: Shekaru 40 na Rubuce-rubuce a UEA (Jami'ar Gabashin Anglia), wanda Giles Foden (Full Circle Editions) ya shirya
* 2013: ''Littafin da ya canza ni'' Series: Rubuce-rubuce a kan 'yan mata masu launin fata waɗanda suka yi la'akari da kashe kansu lokacin da bakan gizo ya yi amfani da Ntozake Shange (BBC Radio 3) <ref>{{Cite web |title=The Book that Changed Me |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00zdh88 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101234042/https://www.bbc.co.uk/programmes/b00zdh88 |archive-date=1 November 2023 |access-date=2020-12-23 |website=BBC Radio 3}}</ref>
* 2016: "The Privilege of Being a Mixed Race Woman", Tangled Roots: Real Life Stories from Mixed Race Britain, Anthology Number 2, edited by Katy Massey (Tangled Roots)
* 2019: "Yaya Lokaci ne na zama (Black) (Birtaniya) (Womxn) Marubuci", a cikin Brave New Words, wanda Susheila Nasta (Myriad Editions) ya shirya <ref>{{Cite web |title=Brave New Words |url=https://myriadeditions.com/creator/susheila-nasta/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119143218/https://myriadeditions.com/creator/susheila-nasta/ |archive-date=19 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=Myriad Editions}}</ref><ref>{{Cite web |last=Busby |first=Margaret |date=December 2021 |title=Mainstreaming and greater choice of books |url=https://writersmosaic.org.uk/content/mainstreaming-and-greater-choice-of-books-margaret-busby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907082328/https://writersmosaic.org.uk/content/mainstreaming-and-greater-choice-of-books-margaret-busby/ |archive-date=7 September 2022 |access-date=7 September 2022 |website=Writers Mosaic}}</ref>
* 2020: "Claiming Whiteness", Mujallar House, na (Houses of Parliament) <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2020-10-16 |title=Why we need to embrace the concept of Whiteness |url=https://www.politicshome.com/thehouse/article/why-we-need-to-embrace-the-concept-of-whiteness |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204173919/https://www.politicshome.com/thehouse/article/why-we-need-to-embrace-the-concept-of-whiteness |archive-date=4 December 2020 |access-date=2020-12-23 |website=Politics Home |language=en}}</ref>
* 2020: Gabatarwa ga Bedside Guardian, tarihin shekara-shekara na Guardian
* 2020: Gabatarwa: "Re:Tunanin: 'Diversity' a cikin Buga", na Dokta Anamik Saha da Dokta Sandra van Lente (Jami'ar Goldsmiths / Newgen Publishing UK) <ref>{{Cite web |last=Saha |first=Anamik |last2=Sandra van Lente |title=Re:Thinking: Diversity in Publishing |url=https://www.spreadtheword.org.uk/wp-content/uploads/2020/06/Rethinking_diversity_in-publishing_WEB.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203151643/https://www.spreadtheword.org.uk/wp-content/uploads/2020/06/Rethinking_diversity_in-publishing_WEB.pdf |archive-date=3 February 2021 |access-date=23 December 2020 |website=Spread the Word}}</ref>
* 2020: "Jima'i a cikin Blender", don A Point of View, BBC Radio 4 <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=9 August 2020 |title=Gender in the Blender |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000lh74 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208153623/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000lh74 |archive-date=8 December 2020 |access-date=24 December 2020 |website=A Point of View |publisher=BBC Radio 4}}</ref>
* 2020: Gabatarwa ga Loud Black Girls, wanda Yomi Adegoke da Elizabeth Uviebinené (HarperCollins) suka shirya <ref>{{Cite web |title=Loud Black Girls: 20 Black Women Writers Ask: What's Next? |url=https://www.harpercollins.com/products/loud-black-girls-20-black-women-writers-ask-whats-next-yomi-adegokeelizabeth-uviebinen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115225742/https://www.harpercollins.com/products/loud-black-girls-20-black-women-writers-ask-whats-next-yomi-adegokeelizabeth-uviebinen |archive-date=15 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=HarperCollins |language=en}}</ref>
* 2020: "Literature Can Foster Our Shared Humanity", British Vogue, 6 Yuni 2020.<ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=6 June 2020 |title='Literature Can Foster And Express Our Shared Humanity': Bernardine Evaristo On The Importance Of Inclusive Publishing |url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/bernardine-evaristo-publishing-diversity |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115201315/https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/bernardine-evaristo-publishing-diversity |archive-date=15 January 2021 |access-date=2020-12-23 |website=British Vogue |language=en-GB}}</ref>
* 2020: "Loving the Body Fat-tastic", don A Point of View, BBC Radio 4 <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=29 November 2020 |title=Loving the Body Fat-tastic |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000ptc9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129174635/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000ptc9 |archive-date=29 November 2020 |access-date=24 December 2020 |website=A Point of View |publisher=BBC Radio 4}}</ref>
* 2020: "A kan Mrs Dalloway", BBC Radio 4
* 2020: "Spiritical Pick and Mix", don A Point of View, BBC Radio 4 <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=27 December 2020 |title=Spiritual Pick and Mix |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000qjg0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224080027/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000qjg0 |archive-date=24 December 2020 |access-date=24 December 2020 |website=A Point of View |publisher=BBC Radio 4}}</ref>
* 2020: "The Longform Patriarchs and Su Accomplices", New Statesman <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=1 October 2020 |title=The longform patriarchs, and their accomplices |url=https://www.newstatesman.com/culture/books/2020/10/bernardine-evaristo-goldsmiths-lecture-longform-patriarchs |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004084706/https://www.newstatesman.com/culture/books/2020/10/bernardine-evaristo-goldsmiths-lecture-longform-patriarchs |archive-date=4 October 2020 |access-date=2020-12-23 |website=New Statesman |language=en}}</ref>
* 2020: "The Pro-Mask Movement", don A Point of View, BBC Radio 4 <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=2 October 2020 |title=The Pro-Mask Movement |url=https://www.bbc.co.uk/sounds/search?q=the+pro+mask+movement |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101234042/https://www.bbc.co.uk/sounds/search?q=the+pro+mask+movement |archive-date=1 November 2023 |access-date=24 December 2020 |website=A Point of View |publisher=BBC Radio 4}}</ref>
* 2020: "Gidan wasan kwaikwayo na Black Women: Asusun Mutum", a cikin ''Littafin Palgrave na Tarihin Mata a kan Mataki,'' wanda Jan Sewell da Clare Smout (Palgrave Macmillan) suka shirya
* 2020: "Me ya sa Black Lives Matter", don A Point of View, BBC Radio 4 <ref>{{Cite web |last=Evaristo |first=Bernardine |date=5 July 2020 |title=Why Black Lives Matter |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000khls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005023523/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000khls |archive-date=5 October 2020 |access-date=24 December 2020 |website=A Point of View |publisher=BBC Radio 4}}</ref>
* 2021: Gabatarwa ga ''ƙaunatacce'' [[Toni Morrison]] (Vintage) <ref>{{Cite web |title=Beloved by Toni Morrison {{!}} Waterstones |url=https://www.waterstones.com/book/beloved/toni-morrison//9781784876432 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506204041/https://www.waterstones.com/book/beloved/toni-morrison//9781784876432 |archive-date=6 May 2021 |access-date=2020-12-23 |website=Waterstones |language=en}}</ref>
* 2021: Gabatarwa ga Bernard da Cloth Monkey ta Judith Bryan (1998), jerin "Black Britain: Writing Back" (Hamish Hamilton / Penguin sake fitowa)
* 2021: Gabatarwa ga ''Malamin Baƙar fata'' ta Beryl Gilroy (Faber da Faber) <ref>{{Cite web |title=Black Teacher by Beryl Gilroy {{!}} Waterstones |url=https://www.waterstones.com/book/black-teacher/beryl-gilroy/9780571367733 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101235545/https://www.waterstones.com/book/black-teacher/beryl-gilroy/9780571367733 |archive-date=1 November 2023 |access-date=2020-12-23 |website=Waterstones |language=en}}</ref>
* 2021: Gabatarwa ga 'yan mata masu launin fata waɗanda suka yi la'akari da kashe kansu / Lokacin da bakan gizo ya cika ta Ntozake Shange (Orion)
* 2021: Gabatarwa ga Incomparable World by S. I. Martin (1996), "Black Britain: Writing Back" jerin (Hamish Hamilton / Penguin reissue)
* 2021: Gabatarwa ga ''Minty Alley'' ta [[C. L. R. James]] (1936), jerin "Black Britain: Writing Back" (Hamish Hamilton / Penguin sake fitowa)
* 2021: Gabatarwa ga The Dancing Face by Mike Phillips (1997), "Black Britain: Writing Back" jerin (Hamish Hamilton / sake fitowa)
* 2021: Gabatarwa ga Fat Lady Sings by Jacqueline Roy (2000), "Black Britain: Writing Back" jerin (Hamish Hamilton / Penguin sake fitowa)
* 2021: Gabatarwa ga ''Ba tare da nuna bambanci ba'' ta Nicola Williams (1997), jerin "Black Britain: Writing Back" (Hamish Hamilton / sake fitar da Penguin)
* 2022: "The Artistic Triumph of Elder Black Women", ''The Guardian''
== Edita ==
* 1987: Edita, tare da Da Choong, Olivette Cole-Wilson, da Gabriela Pearse, Black Women Talk Poetry anthology <ref>{{Cite web |title=Black Women Talk Poetry |url=https://www.abebooks.co.uk/9781870400008/Black-Women-Talk-Poetry-Choong-1870400003/plp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101234048/https://www.abebooks.co.uk/9781870400008/Black-Women-Talk-Poetry-Choong-1870400003/plp |archive-date=1 November 2023 |access-date=2020-12-22 |website=AbeBooks |language=en-GB}}</ref>
* 1996-1997: Edita, FrontSeat mujallar wasan kwaikwayo ta al'adu (Black Theatre Forum)
* 1998-2008: Mataimakin edita, mujallar wallafe-wallafen kasa da kasa ta ''Wasafiri'' (Jami'ar Sarauniya Mary ta London da Jami'ar Open) <ref>{{Cite journal |date=2010 |title=Among the Contributors |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02690055.2010.516085?journalCode=rwas20 |url-status=live |journal=Wasafiri |publisher=Taylor & Francis Online |volume=25 |issue=4 |pages=103–105 |doi=10.1080/02690055.2010.516085 |s2cid=219610268 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004171813/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02690055.2010.516085?journalCode=rwas20 |archive-date=4 October 2022 |access-date=4 October 2022}}</ref>
* 2007: Edita, tare da Maggie Gee, NW15: Sabon Rubuce-rubuce, 15th shekara-shekara edition (British Council da ''Granta'') <ref>{{Cite web |title=NW15: The Anthology of New Writing: v. 15 - Maggie Gee; Bernardine Evaristo; {{!}} Foyles Bookstore |url=https://www.foyles.co.uk/witem/fiction-poetry/nw15-the-anthology-of-new-writing,maggie-gee-bernardine-evaristo-9781862079328 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028124115/https://www.foyles.co.uk/witem/fiction-poetry/nw15-the-anthology-of-new-writing,maggie-gee-bernardine-evaristo-9781862079328 |archive-date=28 October 2021 |access-date=2020-12-22 |website=Foyles |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=NW15: v. 15 by Maggie Gee, Bernardine Evaristo {{!}} Waterstones |url=https://www.waterstones.com/book/nw15-v-15/maggie-gee/bernardine-evaristo/9781862079328 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101234042/https://www.waterstones.com/book/nw15-v-15/maggie-gee/bernardine-evaristo/9781862079328 |archive-date=1 November 2023 |access-date=2020-12-22 |website=Waterstones |language=en}}</ref>
* 2010: Edita, tare da Daljit Nagra, ''Goma: Sabbin Waƙoƙi'', gabatar da sabbin mawaƙa goma daga aikin Complete Works (Bloodaxe Books) <ref>{{Cite web |title=Ten: new poets from Spread the Word {{!}} Bloodaxe Books |url=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/product/ten-new-poets-from-spread-the-word-974 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123162927/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/product/ten-new-poets-from-spread-the-word-974 |archive-date=23 November 2020 |access-date=2020-12-22 |website=Bloodaxe Books}}</ref>
* 2010: Editan baƙo, tare da Karen McCarthy Woolf, ''Wasafiri'', Black Britain: Beyond Definition, Special Winter Issue (Routledge) <ref name="Bernardine Evaristo">{{Cite web |title=Bernardine Evaristo |url=https://www.wasafiri.org/person/bernardine-evaristo/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022234346/https://www.wasafiri.org/person/bernardine-evaristo/ |archive-date=22 October 2021 |access-date=2020-12-22 |website=Wasafiri Magazine |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bernardine Evaristo |url=https://www.peepaltreepress.com/authors/bernardine-evaristo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313195936/https://www.peepaltreepress.com/authors/bernardine-evaristo |archive-date=13 March 2023 |access-date=2020-12-22 |website=Peepal Tree Press}}</ref>
* 2012: Editan Baƙo, ''Binciken Waƙoƙi'', Ƙarƙashin Sauye-sauye don Ƙungiyar Waƙoƙi ta Burtaniya, Musamman Centenary Winter Issue, Volume 102.4 <ref>{{Cite web |title=Offending Frequencies – Volume 102, No 4, Winter 2012 – The Poetry Society |url=https://poetrysociety.org.uk/publications/offending-frequencies-volume-102-no-4-winter-2012-poetry-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119124426/https://poetrysociety.org.uk/publications/offending-frequencies-volume-102-no-4-winter-2012-poetry-review/ |archive-date=19 January 2021 |access-date=2020-12-22 |website=The Poetry Society}}</ref>
* 2014: Editorial Selector, Commonwealth Writers Short Story Prize anthology, Bari mu gaya wa wannan labarin da kyau, edited by [[Ellah Wakatama Allfrey|Ellah Allfrey]] (Dundern Press, Canada)
* 2014: Editan baƙo, mujallar ''Mslexia'' ta kwata-kwata na rubuce-rubuce masu kirkiro, Fitowa Lamba 63 <ref>{{Cite web |title=Issue 63 |url=https://mslexia.co.uk/products/single-issues/print-issues/issue-63/ |access-date=2020-12-22 |website=Mslexia |language=en-GB }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* 2014-2020, Mai farawa da kuma mai kula da edita na tarihin ɗalibai na shekara-shekara a Jami'ar Brunel London: The Voices Inside Our Heads, The Psyche Supermarket, The Imagination Project, ''Yana da rikitarwa'', ''Totem'', ''Pendulum'' da Wasika ga Matata 2019, Kintsugi <ref>{{Cite web |last=Brunel Writer |date=2016-03-03 |title=The Imagination Project |url=https://brunelwriter.com/2016/03/03/the-imagination-project/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115033246/https://brunelwriter.com/2016/03/03/the-imagination-project/ |archive-date=15 January 2021 |access-date=2020-12-22 |website=Brunel Writer |language=en}}</ref>
* 2014-ya fara. Editorial Board, Asusun Littafin Waƙoƙi na Afirka, tare da mujallar waƙoƙin Prairie Schooner a Jami'ar Nebraska-Lincoln <ref>{{Cite web |date=27 February 2013 |title=Prairie Schooner Announces Winner of the Sillerman First Book Prize for African Poets |url=https://prairieschooner.unl.edu/digital-schooner/prairie-schooner-announces-winner-sillerman-first-book-prize-african-poets/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806004539/https://prairieschooner.unl.edu/news/prairie-schooner-announces-winner-sillerman-first-book-prize-african-poets |archive-date=6 August 2020 |access-date=20 February 2026 |website=Prairie Schooner}}</ref>
* 2020: Editan baƙo, mujallar The Sunday Times Style
== Masu ba da lambar yabo ta wallafe-wallafen ==
* 1997: Kyautar Ian St. James (Fiction) <ref name="Literary prize juries">{{Cite web |title=Literary prize juries |url=https://bevaristo.com/literary-prize-juries/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419154428/https://bevaristo.com/literary-prize-juries/ |archive-date=19 April 2021 |access-date=2 April 2021 |website=Bernardine Evaristo website}}</ref>
* 2004: The Next Generation Top 20 List, wanda kungiyar Poetry Book Society (PBS) da Poetry Society suka shirya
* 2006: Gasar Waƙoƙi ta Kasa <ref name="Literary prize juries" />
* 2007: Kyautar Marubutan Arewacin Rock (Fiction & Poetry) <ref name="Literary prize juries" />
* 2008: Kyautar Decibel Penguin (Fiction) <ref>{{Cite web |date=12 February 2008 |title=decibel Penguin Prize 2008 seeks true stories on the experience of having a mixed heritage |url=https://www.wired-gov.net/wg/wg-news-1.nsf/lfi/DNWA-7BRFSZ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127153615/https://www.wired-gov.net/wg/wg-news-1.nsf/lfi/DNWA-7BRFSZ |archive-date=27 November 2021 |access-date=2 April 2021 |website=Wired Gov – Arts Council England}}</ref>
* 2009: Kyautar Marubutan Musulmai tare da Masu Bugawa na Penguin (Fiction)
* 2010: Kyautar Alfred Fagon - (Black plays)
* 2010: Kyautar Orange don Sabbin Marubutan (Fassarar Mata)
* 2010: Kyautar T. S. Eliot (Waƙoƙi)
* 2011: Kyautar Waƙoƙin Peacock (Brighton Festival)
* 2012: Shugaban: Kyautar Caine don Rubuce-rubucen Afirka
* 2012: Shugaban: Kyautar Takaitaccen Labari ta Commonwealth
* 2012: Wanda ya kafa & Shugaban Jami'ar Brunel Kyautar Waƙoƙin AfirkaKyautar Waƙoƙin Afirka ta Jami'ar Brunel
* 2012: Gasar ''Labaran Waƙoƙi'' ta Ƙungiyar Waƙoƙoƙi
* 2013: Shugaban: Kyautar Brunel ta Duniya ta Afirka
* 2013: Kyautar Baobab ta Zinariya, Ghana (gajerun labarai ga yara na Afirka) <ref>{{Cite web |title=Golden Baobab Prize Judges |url=https://www.goldenbaobab.org/prizes/judges |access-date=19 November 2024 |website=Golden Baobab |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112231430/https://www.goldenbaobab.org/prizes/judges |url-status=dead }}</ref>
* 2013: Kyautar Littafin Sillerman na Farko ga Mawallafin Afirka (Amurka)
* 2014: Shugaban: Kyautar Brunel ta Duniya ta Afirka
* 2014: Kyautar OCM Bocas don wallafe-wallafen Caribbean, Waƙoƙi (Trinidad)
* 2014: Kyautar Littafin Sillerman na Farko ga Mawallafin Afirka, Amurka
* 2015: Shugaban: Kyautar Brunel ta Duniya ta Afirka
* 2015: Kyautar Costa Book Mafi Kyawun Labari & Costa Book of the Year
* 2015: Gasar Rubuce-rubuce ta Kasa ta Tarihi ta Farko
* 2015: Kyautar Littafin Farko ta Prairie Schooner (Amurka)
* 2016: Shugaban: Kyautar Brunel ta Duniya ta Afirka
* 2016: Kyautar Goldsmiths don sabon labari
* 2016: Guardian da 4th Estate BAME Short Story Prize
* 2016: Kyautar Littafin Sillerman na Farko ga Mawallafin Afirka (Amurka) <ref>{{Cite web |last=Murua |first=James |author-link=James Murua |date=6 November 2015 |title=Sillerman First Book Prize 2016 open for writers |url=https://www.writingafrica.com/sillerman-first-book-prize-2016-open-for-writers/ |access-date=11 May 2024 |website=Writing Africa}}</ref>
* 2017: Shugaban: Brunel International African Poetry PrizeKyautar Brunel ta Duniya ta Waƙoƙin Afirka
* 2018: Sabbin Fellows 40 a karkashin 40 Royal Society of Literature
* 2018: Shugaban: Brunel International African Poetry PrizeKyautar Brunel ta Duniya ta Waƙoƙin Afirka
* 2018: Kyautar Marubutan Geneva
* 2018: Gasar Rubuce-rubuce ta ''Mujallar Isis'', [[Jami'ar Oxford]]
* 2018: Gasar Sarauniya ta Commonwealth
* 2019: Anthony Burgess / Kyautar Jaridar mai lura don Jarida ta Arts
* 2019: Kyautar Glenna Luschei don Waƙoƙin Afirka <ref>{{Cite web |last=Obi-Young |first=Otosirieze |author-link=Otosirieze Obi-Young |date=2 June 2019 |title=Koleka Putuma's Collective Amnesia Wins the Glenna Luschei Prize for African Poetry, Nick Makoha & Dami Ajayi Shortlisted |url=https://brittlepaper.com/2019/06/koleka-putumas-collective-amnesia-wins-2018-19-glenna-luschei-prize-for-african-poetry-nick-makoha-dami-ajayi-shortlisted/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226031258/https://brittlepaper.com/2019/06/koleka-putumas-collective-amnesia-wins-2018-19-glenna-luschei-prize-for-african-poetry-nick-makoha-dami-ajayi-shortlisted/ |archive-date=26 February 2021 |access-date=2 April 2021 |website=Brittle Paper}}</ref>
* 2019: Kyautar Takaitaccen Labarin <nowiki><i id="mwCBg">Harper's</i></nowiki> <ref name="Literary prize juries" />
* 2019: Kyautar Littafin Polari don fiction LGBTQ+ <ref>{{Cite web |date=24 October 2019 |title=News and events {{!}} Poet wins inaugural Polari Prize for best LGBT writing |url=https://www.mmu.ac.uk/news-and-events/news/story/poet-wins-inaugural-polari-prize-best-lgbt-writing |access-date=6 November 2024 |publisher=[[Manchester Metropolitan University]]}}</ref>
* 2021: Shugaban, Kyautar Mata don Fiction
* 2021: Gasar Jarida ta Sunday Times <ref>{{Cite web |date=26 July 2020 |title=Enter the Style X Black Writers' Guild Essay Competition |url=https://www.thetimes.com/life-style/article/enter-the-style-x-black-writers-guild-essay-competition-m7v2t3nkh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127020608/https://www.thetimes.co.uk/article/enter-the-style-x-black-writers-guild-essay-competition-m7v2t3nkh |archive-date=27 January 2021 |access-date=2 April 2021}}</ref>
* 2023 Shugaban, Kyautar OCM Bocas don Littattafan Caribbean, Mafi Kyawun Littafin <ref>{{Cite web |date=29 April 2023 |title=T&T's Ayanna Lloyd Banwo wins OCM Bocas Prize |url=https://www.bocaslitfest.com/2023/04/29/tts-ayanna-lloyd-banwo-wins-ocm-bocas-prize/ |access-date=6 November 2024 |publisher=Bocas Lit Fest}}</ref>
* 2023 Chair, Forward Prize Mafi Kyawun Tarin & Mafi Kyawun Farko
* 2024 Chair, Nero Gold Prize for Book of the Year <ref>{{Cite web |last=Rufo |first=Yasmin |last2=Charlotte Gallagher |date=14 March 2024 |title=Paul Murray's The Bee Sting wins inaugural Nero Gold Prize book award |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68563918 |access-date=6 November 2024 |publisher=BBC News}}</ref>
* 2024 Chair, Global Black Women's Non-Fiction Prize, Cassava Republic Press <ref>{{Cite web |last=Ghosh |first=Kuhelika |date=4 December 2023 |title=Bernardine Evaristo is Judging Cassava Republic's First Nonfiction Manuscript Prize |url=https://brittlepaper.com/2023/12/bernardine-evaristo-is-judging-cassava-republics-first-nonfiction-manuscript-prize/ |access-date=6 November 2024 |website=Brittle Paper}}</ref><ref>{{Cite web |title=Global Black Women's Non-Fiction Prize |url=https://cassavarepublic.biz/black-womens-non-fiction-manuscript-prize/ |access-date=6 November 2024 |publisher=Cassava Republic}}</ref>
== Shawarwarin sa kai ==
* Kwamitin daraktoci, Kamfanin gidan wasan kwaikwayo na Black Mime, 1990s
* Kwamitin ba da shawara: Wasafiri Literature Magazine, 2000-
* Babban Majalisar: The Poetry Society of Great Britain, 2001-2004
* Mai ba da shawara na musamman game da wallafe-wallafen: London Arts Board, 2001-2005
* Shugaban: The Poetry Society of Great Britain, 2003-2004
* Mai ba da shawara kan wallafe-wallafen: Majalisar Burtaniya, 2003-2006
* Kwamitin Ba da Shawara: Sabon Galleries, Gidan Tarihi na London, 2004-2008
* Kwamitin Ba da Shawara: MA Creative Writing, Jami'ar Birni, 2004-2009
* Wanda ya kafa: Free Verse & The Complete Works tsare-tsaren, 2005-2017
* Kwamitin Gudanar da Society of Authors, 2008-2009
* Patron: Westminster Befriend a Family (WBAF), 2009-2011
* Kwamitin Edita: Jerin Littattafan Waƙoƙin Afirka, APBF, Jami'ar Nebraska-Lincoln, 2012-
* Patron: SI Leeds Literary Prize ga marubuta mata baƙar fata / Asiya da ba a buga ba, 2012-
* Kyautar Folio, memba na Kwalejin, 2013-
* Majalisar Fasaha ta Ingila, memba na Majalisar Yankin Kudu maso Gabas, 2014-2015
* Hukumar Tabbatar da Inganci don Ilimi Mafi Girma Kwamitin Rubuce-rubuce, 2014-2015
* An zabe shi zuwa Majalisar, Royal Society of Literature, 2016-
* Mataimakin Shugaban kasa, Royal Society of Literature, 2017-2020 <ref name=":3">{{Cite web |last=Callaghan |first=Morgan |date=2021-11-30 |title=Bernardine Evaristo Announced as New President of the RSL - Royal Society of Literature |url=https://rsliterature.org/bernardine-evaristo-announced-as-new-president-of-the-rsl/,%20https://rsliterature.org/bernardine-evaristo-announced-as-new-president-of-the-rsl/ |access-date=2025-11-30 |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Shugaba, Royal Society of Literature, 2021-2025 <ref name=":3" />
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.bevaristo.com Shafin yanar gizon hukuma]
* [https://web.archive.org/web/20071003023003/http://www.contemporarywriters.com/authors/?p=auth179 "Bernardine Evaristo"], Marubutan zamani, Majalisar Burtaniya.
* Bernardine Evaristo a Diaspora Writers UK .
* Toh Hsien Min, "Kada ku manta da Tushen - Bernardine Evaristo yana amfani da tarihi" (tambaya), Quarterly Literary Review Singapore, Vol. 3, No. 2, Janairu 2004.
* Ginette Curry, "Toubab La!": Bayanan wallafe-wallafen Halitta a cikin Afirka Diaspora, Newcastle, Ingila: Cambridge Scholars Publishing, 2007.
* Rosanna Greenstreet, "Bernardine Evaristo: 'Yaya sau da yawa nake yin jima'i? Sau takwas a rana'", The Q&A, ''The Guardian'', 25 ga Yuli 2020.
* Benjamin Law, "Mai cin nasara na Booker Bernardine Evaristo a kan al'umma inda muka ce, 'Ina da kyau ga shekaruna'", The Sydney Morning Herald, 29 ga Oktoba 2021.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1959]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hpcspol0j3szmnp6j0rziihvd3dw2rv
Abasiono Uwemedimo Akpan
0
145262
973375
824736
2026-10-29T15:49:06Z
Khalifah123
28682
973375
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Disamba, 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci Najeriya a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta.[1] Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.[2]
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
fz3ahc9urd3h3nrszurcl3o84rx4pe5
973376
973375
2026-10-29T15:50:08Z
Khalifah123
28682
973376
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Disamba, 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta.[1] Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.[2]
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
q2ovl1faph870l4genphayub2kd1dqh
973377
973376
2026-10-29T15:51:09Z
Khalifah123
28682
973377
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta.[1] Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.[2]
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
pnk7fcz19cnrzacvbl4g5rtlqa15hes
973378
973377
2026-10-29T15:51:54Z
Khalifah123
28682
973378
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. [1] Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.[2]
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
b1bas0x1hnvc6yt22fbcwnwaovfto7x
973379
973378
2026-10-29T15:52:45Z
Khalifah123
28682
973379
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. [1] Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
rrqijwnenwfsllcyltttf99m6iyyu9j
973380
973379
2026-10-29T15:52:59Z
Khalifah123
28682
973380
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
204m0p54du914axe4u3ed96mxq70tp5
973381
973380
2026-10-29T15:53:11Z
Khalifah123
28682
973381
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
ov0m3vial6xptpjll86uraygi4enwzu
973388
973381
2026-10-29T17:34:35Z
DanJuuma
14836
973388
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
q8uyafph80cajdbqcqwg4iq4uwx68fe
973389
973388
2026-10-29T17:35:09Z
DanJuuma
14836
973389
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a Najeriya kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
lzwtchio61c8pevxsqu29cbiqu422xl
973390
973389
2026-10-29T17:35:58Z
DanJuuma
14836
/* Rayuwa ta farko da asali */
973390
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
hd7ibyuonfghgmnrqesm236j2z3bwir
973391
973390
2026-10-29T17:36:43Z
DanJuuma
14836
973391
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
1xqofrsx2lqa8l8plxx5jomsrq5yl9f
973392
973391
2026-10-29T17:37:11Z
DanJuuma
14836
/* Wasannin Afirka na 2023 */
973392
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci kasar Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
0sgplo15din1vl49yznu5miied7uod0
973393
973392
2026-10-29T17:38:07Z
DanJuuma
14836
/* Wasannin Afirka na 2023 */
973393
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci ƙasar Najeriya a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
100stfcqli8gow1wzfuttswpdj8tgn7
973394
973393
2026-10-29T17:38:42Z
DanJuuma
14836
973394
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci ƙasar [[Najeriya]] a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin Afirka taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
dqx1zbczfpito00t2xdkx4kcg64edx3
973395
973394
2026-10-29T17:39:09Z
DanJuuma
14836
/* Wasannin Afirka na 2023 */
973395
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci ƙasar [[Najeriya]] a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin [[Afirka]] taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna 'yan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
b0m0e9m1f0q5tl1hp60fffapgmv1z79
973396
973395
2026-10-29T17:40:14Z
DanJuuma
14836
/* Wasannin Afirka na 2023 */
973396
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abasiono Uwemedimo Akpan''' (an haife shi a ranar 15 ga watan [[Disamba]], a shekarar 2000) ɗan wasan tseren Najeriya ne wanda ya ƙware a tseren mita 400 . <ref>{{Cite web |title=Abasiono AKPAN {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/abasiono-akpan-14770726 |access-date=2024-10-12 |website=worldathletics.org}}</ref> Ta wakilci [[Najeriya]] a wasannin Afirka na 2023 da aka gudanar a Accra, [[Ghana]], tana fafatawa a gasar tseren mata na mita 400.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko da asali ==
An haifi Akpan ne a [[Najeriya]] kuma ta fara aikinta na wasanni a farkon shekarunta. Sha'awarta ga wasanni ta kai ta ga ƙwarewa a cikin hurdling, musamman 400m hurdles.
== Wasannin Afirka na 2023 ==
A cikin shekara ta 2023, Akpan ta wakilci ƙasar [[Najeriya]] a Wasannin Afirka a tseren mata na mita 400 . Wasannin [[Afirka]] taron wasanni ne da yawa wanda ke nuna ƴan wasa daga ko'ina cikin nahiyar.<ref>{{Cite web |title=13th African Games |url=https://www.accra2023ag.com/ |access-date=2024-10-12 |website=www.accra2023ag.com |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108165330/https://www.accra2023ag.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
m09rw6pjugk00dznstfoi7h942n59wj
Haruna Garba
0
146812
973496
840210
2026-10-29T21:32:25Z
Alfurqan
14918
973496
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haruna Garba''' dan siyasa ne ɗan ƙasar [[Najeriya]] daga [[Jihar Gombe]]. Ya taba zama [[Sanata]] mai wakiltar mazabar '''Gombe South''' a [[Majalisar Dattawa ta Najeriya]] daga shekarar 1999 zuwa shekarar 2003. <ref>{{cite web |title=Elections in Nigeria 1999 |url=http://africanelections.tripod.com/ng.html |access-date=28 Maris 2026 |publisher=African Elections Database |archive-date=2011-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108050849/http://africanelections.tripod.com/ng.html |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Haruna Garba a Jihar Gombe, Najeriya, inda ya yi karatun firamare da sakandare kafin ya shiga harkokin siyasa. <ref>{{cite web |title=About Gombe State |url=https://www.medianigeria.com/about-gombe-state-nigeria/ |access-date=28 Maris 2026 |publisher=Media Nigeria}}</ref>
== Harkokin Siyasa ==
Haruna Garba ya shiga siyasa karkashin jam'iyyar [[All People's Party]], wadda daga bisani ta koma [[All Nigeria Peoples Party]]. A zaben shekarar 1999 aka zabe shi a matsayin Sanata mai wakiltar Gombe South a lokacin fara Jamhuriya ta Hudu. <ref>{{cite web |title=Political Parties in Nigeria |url=http://africanelections.tripod.com/ng_parties.html |access-date=28 Maris 2026 |publisher=African Elections Database }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A lokacin wa’adinsa, ya wakilci al’ummar mazabarsa tare da shiga ayyukan majalisa da suka shafi dokoki da manufofin kasa.<ref>{{cite web |title=National Assembly Members Archive |url=https://www.nass.gov.ng |access-date=28 Maris 2026 |publisher=National Assembly of Nigeria}}</ref>
== Bayan Majalisa ==
Bayan kammala wa’adinsa a shekarar 2003, ya ci gaba da taka rawa a harkokin siyasa a Jihar Gombe.<ref>{{cite web |title=Political History of Gombe State |url=https://www.medianigeria.com/about-gombe-state-nigeria/ |access-date=28 Maris 2026 |publisher=Media Nigeria}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Yan siyasar Najeriya]]
bhu79yzpcsxhwxcmwcmatrg3pqunk1p
Stellah Wairimu Bosire-Otieno
0
147229
973561
880793
2026-10-30T03:39:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973561
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stellah Wairimū Bosire''' likita ce ta Kenya, mai gudanarwa na kamfanoni, mai fafutukar kare hakkin dan adam kuma marubuci, kuma Babban darektan na Cibiyar Kula da Lafiya ta Afirka da Adalci na Jima'i . Ita ce tsohuwar babban darakta na Uhai Eashri, babban jami'in kungiyar likitocin Kenya, kuma mataimakiyar shugaban kotun cutar kanjamau da cutar kanjamawa ta Kenya.<ref>{{Cite web |date=30 September 2022 |title=Uhai Eashri Board update July 2022 by UHAI Communications |url=https://issuu.com/uhaieashri/docs/board_communication_cr |website=Issuu}}</ref>
== Tarihi da ilimi ==
An haife ta kuma ta girma a Kibera, mafi girman ƙauye a [[Nairobi]], babban birnin Kenya kuma birni mafi girma. Bosire dalibi ne a makarantar firamare ta Kibera amma ya zauna don Takardar shaidar Ilimi ta Firamare ta Kenya a makarantar firaminare ta Joseph Kang'ethe . Tana da ƙalubale tun tana yarinya, bayan ta yi amfani da mafi kyawun rayuwarta a matsayin yarinya mai titi marar gida, wanda ya fallasa ta ga keta doka daban-daban, gami da cin zarafin jima'i. Ta zama mai shan miyagun ƙwayoyi da barasa yayin da take matashiya. Mahaifiyar Bosire tana da [[Hauka|schizophrenia]] sabili da haka tana buƙatar taimako sosai daga 'ya'yanta. Mahaifiyarta ta mutu daga matsalolin da suka shafi cutar HIV / AIDs a cikin 2011.<ref name="Data">{{Cite web |date=2017 |title=Top 40 Women Under 40 in Kenya |url=http://host.nationmedia.com/Top40Under40-2017.pdf |access-date=23 November 2017 |publisher=[[Nation Media Group]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111152014/http://host.nationmedia.com/Top40Under40-2017.pdf |archive-date=11 November 2017 |url-status=dead}}</ref>
Bosire ta shiga makarantar sakandaren 'yan mata a Nairobi don karatun O-Level, ta kammala a shekara ta 2003. Bayan kammala karatunta na A-Level, an shigar da ita [[Jami'ar Nairobi]] don nazarin likitancin ɗan adam, ta kammala a shekarar 2012 tare da digiri na farko na likitanci da digiri na biyu na tiyata. Ta sami digiri na Master of Science a cikin [[Lafiyar Duniya|Manufofin Lafiya na Duniya]] daga Jami'ar London International Programs a cikin 2017. Har ila yau, tana da digiri na Master of Business Administration a Makarantar Kasuwanci ta Strathmore, kuma tun daga shekarar 2017, an yi rajista don digiri na farko na Shari'a, digiri a Jami'ar Nairobi . Har ila yau, tana da difloma a fannin kiwon lafiya, wanda aka samu daga Gidauniyar Geneva don Ilimi da Bincike a cikin 2016 . <ref name="Data"/><ref name="Bio">{{Cite web |last=Stellah Wairimu Bosire-Otieno |date=23 November 2017 |title=Dr. Stellah Wairimu Bosire-Otieno: Chief Executive Officer, Kenya Medical Association |url=https://www.linkedin.com/in/dr-stellah-wairimu-bosire-otieno-3a18273b/ |access-date=23 November 2017 |publisher=[[LinkedIn]]}}</ref>
== Ayyuka ==
Bosire ƙwararren masani ne na kiwon lafiya tare da ƙwarewar ƙasa da ƙasa tare da hukumomin gwamnati na ƙasashen waje, masu ba da gudummawa masu zaman kansu, da sauran ƙungiyoyi masu sa ido da kimanta shirye-shiryen kiwon lafiya na jama'a, gudanar da bincike na annoba da ayyukan; auna tasirin sababbin dabarun rigakafin rigakafin cututtuka, magani, da ragewa; da kuma fitar da shirye-shirye na takardun, tasiri, da ci gaban dabarun.<ref name="1R">{{Cite web |date=1 March 2021 |title=About Uhai Eashri: Who We Are |url=https://uhai-eashri.org/about-us/ |access-date=1 March 2021 |publisher=Uhai Eashri |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122073933/https://uhai-eashri.org/about-us/ |url-status=dead }}</ref>
A matsayinta na kwararriyar masaniyar jinsi, ƙwararre ce a ci gaban ƙungiyoyi da gudanar da sakamakon. Ta yi aiki tare da gwamnatoci da yawa, masu ba da agaji na jama'a da masu zaman kansu, INGOs, CBOs, da gwamnatocin don gina iyawa a cikin daidaiton jinsi da haƙƙin mata da sauran al'ummomin da aka ware. Tana yin nazarin jinsi, tana nazarin daga matakan ƙwayoyin cuta (ƙananan matakin), matakan tsakiya (matakin meso), matakan siyasa mafi girma (matakin macro), da kuma duk bangarori da shirye-shiryen haɗin gwiwar ci gaba. Ta kasance tana da hannu wajen gudanar da taƙaitaccen manufofi, bincike, bita na aikin, da nazarin kimantawa, da kuma binciken asali a cikin yankuna masu zuwa: lafiyar jima'i da haihuwa da haƙƙoƙi, HIV, TB, haƙƙin ɗan adam, yawan jama'a, da lafiyar jama'a. Horarwa da jinsi sune jigogi masu tsinkaye.<ref name="ResR">{{Cite web |last=John Muchangi |date=13 May 2017 |title=Most kids wake up early for school, miss breakfast |url=https://www.the-star.co.ke/news/2017-05-13-most-kids-wake-up-early-for-school-miss-breakfast/ |access-date=2 March 2021}}</ref>
A baya, bayan kammala karatunta, ta yi aiki ga Gwamnatin Kenya na shekara guda kafin ta koma kamfanoni masu zaman kansu. Ta yi aiki da Avenue Healthcare, cibiyar sadarwar cibiyoyin kulawa ta gaggawa, a matsayin manajan likita wanda ke jagorantar rassa daban-daban. Tun daga watan Satumbar 2013, Otieno ya yi aiki a matsayin mataimakin shugaban kotun [[Kanjamau|HIV / AIDS]] na Kenya. A wannan matsayin, tana mai da hankali kan inganta haƙƙin ɗan adam da samun damar yin adalci ga mutanen da cutar HIV / AIDS ta shafa da kuma kamuwa da su. A shekara ta 2016, ta bar Avenue Healthcare don shiga cikin manufofin kiwon lafiya na jama'a a Kenya a matsayin babban jami'in zartarwa na Kungiyar Kiwon Lafiya ta Kenya. Daga watan Oktoba 2016, an nada ta a matsayin babban jami'in zartarwa da sakatare ga kwamitin Kungiyar Kiwon Lafiya ta Kenya, kungiyar bayar da shawarwari da masana'antu.<ref name="Data"/><ref name="Bio"/> A halin yanzu tana aiki a Majalisar Ba da Shawara ta Duniya don CFK Afirka, babbar kungiya mai zaman kanta da ke aiki a cikin ƙauyuka na yau da kullun na Kenya.<ref>{{Cite web |title=Meet Our Team {{!}} Staff, Board, and Advisory Council |url=https://cfkafrica.org/our-team/ |access-date=2023-08-22 |website=CFK Africa |language=en-US}}</ref>
Har zuwa watan Yulin 2022, Bosire ya kasance babban darakta na UHAI EASHRI .
== Labaran da aka rubuta ==
* Biyan asibiti, Tsayawa da Daraja a Lafiya
* Tubergine da Binciken Jima'i <ref>{{Cite web |title=Tuberculosis: A Gender Assessment in Kenya |url=https://stoptb.org/assets/documents/communities/CRG/TB%20Gender%20Assessment%20Kenya.pdf |access-date=March 10, 2023 |website=stoptb.org}}</ref>
* Yin allurar rigakafin 'yan mata don ceton su daga ciwon daji na mahaifa <ref name="auto1">{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=10 August 2021 |title=Ezekiel Mutua's woes were painfully predictable |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/culture/dr-bosire-ezekiel-mutua-s-woes-were-painfully-predictable--3506260 |website=Nation}}</ref>
* Darussan ga Kenya daga ayyukan Amurka akan Yarjejeniyar Geneva <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |last2=Saoyo |first2=Tabitha |date=13 February 2021 |title=Lessons for Kenya from US actions on Geneva Consensus Declaration |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/wellness/bosire-saoyo-lessons-for-kenya-from-us-actions-on-geneva-consensus-declaration-3289814 |website=Nation}}</ref>
* Kwarangwal a fagen kiwon lafiya <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=18 June 2021 |title=The skeletons in the medical field |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/wellness/dr-bosire-the-skeletons-in-the-medical-field--3441580 |website=Nation}}</ref>
* Muna da wani bangare na zargi a kan tashin hankali a makaranta <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |last2=Muthuri |first2=John |date=14 November 2021 |title=We are partly to blame for school unrest |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/family/bosire-and-muthuri-we-are-partly-to-blame-for-school-unrest-3618882 |website=Nation}}</ref>
* Bayar da gudummawa, za mu iya yin hakan ba?<ref name="auto">{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |title=Participatory grant-making, can we afford not to do it? |url=https://allafrica.com/stories/201803230189.html}}</ref>
* Dokokin adawa da luwadi sun hana mu cimma matsaya ga Kula da Lafiya ta Duniya <ref name="auto" />
* Kalubale ga hanyoyin yanke kuki ga taimakon jama'a <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=23 February 2019 |title=Challenging the cookie cutter solutions to philanthropy - Alliance magazine |url=https://www.alliancemagazine.org/blog/challenging-the-cookie-cutter-solutions-to-philanthropy/}}</ref>
* Abin da Adalci Kavanaugh ke nufi ga Kenya <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=23 October 2018 |title=What Kavanaugh Means for Kenya |url=https://msmagazine.com/2018/10/23/kavanaugh-means-kenya/}}</ref>
* LGBTIQ+ lafiya game da hanyar da ta fi jima'i <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=19 June 2019 |title=LGBTQ+ Healthcare Is About Way More Than Sex |url=https://brightthemag.com/lgbtq-healthcare-is-about-way-more-than-sex-cefcc5bf3806 |website=Medium |via=Bright Magazine |access-date=31 March 2026 |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608095928/https://brightthemag.com/lgbtq-healthcare-is-about-way-more-than-sex-cefcc5bf3806 |url-status=dead }}</ref>
* Ta yaya kwari na jima'i ke fita da kisan kai <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |title=How sex pests easily get away with murder |url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2001277389/how-sex-pests-easily-get-away-with-murder |website=The Standard}}</ref>
* Matsalolin Ezekiel na Mutua sun kasance da raunin da za a iya hangowa <ref name="auto1" />
* Daidaitawa ga Mata na Afirka
* Gudanar da 'yancin ɗan adam <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=2 November 2018 |title=Taking the lead on Human Rights |url=https://theelders.org/news/taking-lead-human-rights |website=theelders.org}}</ref>
* Masu gwagwarmaya masu iko a kan gaba na daidaiton jinsi <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |date=8 March 2019 |title=These powerful activists are at the frontlines of gender equality |url=https://www.one.org/us/blog/open-letter-cosigners-2019/ |website=One |access-date=31 March 2026 |archive-date=3 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603175512/https://www.one.org/us/blog/open-letter-cosigners-2019/ |url-status=dead }}</ref>
* Bambancin launin fata a cikin Lafiya ta Duniya <ref>{{Cite web |last=Bosire |first=Stellah |title=Racial Diversity in Global Health Initiative Announces Advisory Committee – Matahari Global Solutions |url=https://matahari.global/insight/racial-diversity-in-global-health-initiative-announces-advisory-committee/}}</ref>
== Sauran la'akari ==
A cikin 2017 an ambaci sunanta a cikin "Top 40 Women Under 40 in Kenya" ta hanyar Business Daily Africa, jaridar kasuwanci ta yau da kullun ta harshen Ingilishi.<ref name="Data"/><ref name="AlumR">{{Cite web |date=2017 |title=SBS Students and Alumnae Among Top 40 Under 40 Women |url=https://www.strathmore.edu/news/sbs-students-and-alumnae-among-top-40-under-40-women/ |access-date=2 March 2021 |publisher=[[Strathmore University]] |archive-date=1 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201124845/https://strathmore.edu/news/sbs-students-and-alumnae-among-top-40-under-40-women/ |url-status=dead }}</ref>
A cikin 2019, an sanya mata suna a matsayin mai karɓar lambar yabo ta Jagorancin Kasa da Kasa. Kyautar, wacce ake bayarwa a kowace shekara ta Accountability International, "an yi niyyar gabatar da ita ga mutane ko kungiyoyi waɗanda ke taka muhimmiyar rawa wajen inganta lissafi a cikin martani na kasa da kasa ga haƙƙin ɗan adam da ci gaba mai ɗorewa".[1] A wannan shekarar, Sarauniyar Ingila ta ba ta lambar yabo ta Commonwealth Point of Light Award 2019. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
kl6zhn6j3yzdfzxdfyqlug7ldnawihs
Tereza Mbire
0
147240
973687
818595
2026-10-30T10:50:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973687
wikitext
text/x-wiki
'''Tereza Mbire''' (also known as Mama Mbire; born 25 December 1934) is a [[Uganda|Ugandan]] entrepreneur, presidential advisor and advocate.<ref name=":0"/> She is a co-founder of the Uganda Women's Finance and Credit Trust and founder of the Uganda Women Entrepreneurs' Association Ltd.<ref name=":0" /><ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-02-14 |title=Pope Francis knights Mama Mbire, Emmanuel Katongole, 6 others for exemplary service |url=https://www.pmldaily.com/news/2021/02/pope-francis-knights-mama-mbire-emmanuel-katongole-6-others-for-exemplary-service.html |access-date=2022-04-03 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-01-20 |title=Tereza Mbire Interview UWEAL Uganda |url=https://podcast.youmewe.ca/tereza-mbire/ |access-date=2022-04-04 |website=YouMeWe Amplified Podcast |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite journal |last=McLymont |first=Rosalind |date=March 2006 |title=Women Leaders of Africa; The sky is only the beginning |journal=Network Journal |volume=13 |issue=4 |pages=50 |id={{ProQuest|222648723}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
== Tarihin rayuwa ==
Mbire ta fara karatunta a makarantar firamare ta Butare kuma ta tafi makarantar 'yan mata ta Rushoroza don makarantar sakandare. Daga baya ta horar da ita a matsayin [[malami]] a kwalejin Malamai na Kinyamasika . <ref name=":0"/> <ref name=":4">{{Cite web |title=Mama Mbire: 71 and still thinking big |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1155301 |access-date=2022-04-03 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref name=":3"/> Mbire ta fara kasuwancin ta na farko tana da shekaru 19 a matsayin malamar makarantar firamare a Gundumar Kabale, tana yin riguna bayan makaranta don sayarwa.<ref name=":5"/>
Ta bar aikinta na koyarwa don amfani da tallafin karatu da Isra'ila ke bayarwa ga mutane da ke horo a cikin gudanar da otal. Ta yi shekaru 2 a Isra'ila, tana karɓar difloma a otal da gudanar da yawon bude ido daga otal din Tadmora na Tel Aviv. [1] [2][3] Bayan dawowa daga Isra'ila, Mbire ta zama mai kula da gida na farko a Afirka a Otal din Apollo (wanda yanzu ake kira Otal din Sheraton a Kampala), inda ta yi aiki har zuwa 1973. [1][2] Daga baya ta shiga Otal din Uganda kuma ta zama mai horar da kasa na tsawon shekaru uku.
Mbire tana da karɓar farfesa daga United Graduate da Seminar of America kuma ta kasance mai karɓar digiri na girmamawa daga Jami'ar Nkumba a shekara ta 2008. <ref name=":1"/>
Bugu da ƙari, ta fara shagon furanni, Kampala florist, ta zama mai sayar da furanni na farko kuma kawai a Uganda na kusan shekaru 15. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Maama Mbire: The mother of business |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/maama-mbire-the-mother-of-business-1519084 |access-date=2022-04-03 |website=Monitor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402041930/https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/maama-mbire-the-mother-of-business-1519084 |archive-date=2022-04-02 |url-status=dead}}</ref> <ref name=":5"/><ref name=":4"/>
Daga baya ta bude masana'antar tufafi da ake kira Pop-in, masana'antar da ke gyaran tufafin mata, <ref name=":4"/> <ref name=":5">{{Cite web |last=Mwesigye |first=Shifa |date=26 March 2013 |title=Women's business secrets |url=https://observer.ug/business/79-businesstopstories/24417-womens-business-secrets |access-date=2022-04-03 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref> amma an tilasta mata canza kasuwanci bayan sojojin [[Idi Amin]] sun sace injunan sutura 100 kuma sun sa ma'aikata 200 da Mbire ba su da aiki. <ref name=":0"/>
Mbire ya fara "Home pride", gidan burodi wanda shine na farko da ya gabatar da gurasa a Uganda.<ref name=":5"/><ref name=":4"/>
Daga baya ta shiga cikin zane na ciki tare da "Habitat interiors" ta hanyar amfani da kwarewarta wajen shirya dakuna a Otal din Sheraton . <ref name=":0"/><ref name=":4"/>
Mbire, tare da Ms Ida Wanendeya, Justice Mary Maitun, da Ms Mary Mulumba, sun kafa Uganda Women's Finance and credit Trust tare da manufa don bayar da rance kyauta ga masu karamin Kudi shiga da kuma musamman mata waɗanda ba su da garantin.<ref name=":0"/>
Mbire ta sami lambar yabo ta duniya don manyan 'yan kasuwa mata na duniya daga ƙungiyar tauraron Amurka kuma ta sami lambar girmamawa ta Duniya ta Bambanci a Taron Duniya na Duniya na Mata na Duniya a Washington DC . <ref name=":1">{{Cite web |title=Mama Mbire, seven more for World of Difference Awards |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1001897 |access-date=2022-04-03 |website=New Vision |language=en}}</ref>
[[Francis (fafaroma)|Paparoma Francis]] ya kuma ba ta daraja a cikin 2021 saboda aikinta a [[Cocin katolika|Cocin Katolika]].<ref>{{Cite web |title=Pope knights Katongole, Mama Mbire for exemplary service |url=https://www.bukedde.co.ug/articledetails/90659 |access-date=2022-04-03 |website=Bukedde |language=en |archive-date=2022-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924141130/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/90659 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-02-17 |title=Pope Francis knights mama Mbire for exemplary service |url=https://ugnews24.info/politics/pope-francis-knights-mama-mbire-for-exemplary-service-ugnews24-2/ |access-date=2022-04-03 |website=UGNEWS24 |language=en-US |archive-date=2022-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924141126/https://ugnews24.info/politics/pope-francis-knights-mama-mbire-for-exemplary-service-ugnews24-2/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2"/>
== Rayuwa ta mutum ==
Tereza Mbire ta auri Possiano Mbire tare da ita tana da 'ya'ya 6 da jikoki 10. <ref name=":4"/> <ref name=":5"/><ref name=":1"/> Mijinta ya mutu a shekara ta 1985.<ref name=":4" />
Waƙar "Maama Mbire" ta Bobi Wine da [[Juliana Kanyomozi]] sadaukarwa ce daga ɗanta Charles Mbire don bikin ranar haihuwarta ta 70 a shekara ta 2004. <ref name=":0"/><ref name=":4"/>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1934]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
q72o4yuvh38qd1xgy6p3gfznvo7kip4
Stephanie Rader
0
147791
973562
819531
2026-10-30T03:43:37Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973562
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephanie Czech Rader''' (15 ga Mayu, 1915 - 21 ga Janairu, 2016) <ref name="CornellAlumni">{{Cite web |last=Beduya |first=Jose |title=Stephanie Czech Rader '37: A Remarkable Life, an Amazing Gift |url=http://alumni.cornell.giftplans.org/index.php?cID=293 |access-date=January 30, 2016 |website=Cornell University Alumni |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509083837/http://alumni.cornell.giftplans.org/index.php?cID=293 |archive-date=May 9, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Stephanie Rader, undercover spy in postwar Europe, dies at 100 |url=https://www.washingtonpost.com/national/stephanie-rader-undercover-spy-in-postwar-europe-dies-at-100/2016/01/21/7e2e873a-c067-11e5-bcda-62a36b394160_story.html |access-date=January 30, 2016 |website=Stars and Stripes}}</ref> jami'ar leƙen asiri ce ta Amurka.
An haife ta ne ga baƙi 'yan Poland a Toledo, Ohio, kuma an rene ta ne kawai da sanin yaren Poland da al'adunta. Ganin cewa ba ta iya Turanci sosai ba, ta fuskanci wasu matsaloli a makaranta da farko, amma daga ƙarshe ta sami cikakken tallafin karatu a [[Cornell|Jami'ar Cornell]] inda ta kammala karatun digiri a fannin sinadarai a shekarar 1937. <ref name="Hudak2016">{{Cite web |last=Hudak |first=Tim |date=January 22, 2016 |title=Stephanie Czech Rader, one of the most successful intelligence agents of post-WWII Poland |url=http://www.blogs.va.gov/VAntage/25435/stephanie-czech-rader-one-the-most-successful-intelligence-agents-of-post-wwii-poland |access-date=January 30, 2016 |website=VAntage Point}}</ref>
Rader ta shiga Rundunar Sojojin Mata a ƙarshen [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]] kuma ba da daɗewa ba aka zaɓe ta don yin aiki a Ofishin Ayyukan Dabaru saboda iliminta na al'adun Poland. Ta kasance ɗaya daga cikin wakilan OSS guda biyu da ke aiki a Ofishin Jakadancin Amurka da ke Warsaw kuma ta yi tafiya zuwa ƙasar da sunan neman 'yan uwa bayan [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]] .
Wannan ya ba ta damar samun bayanan sirri game da motsin sojojin [[Rasha]] da kuma bayanan zamantakewa da tattalin arziki da jami'an Ofishin Jakadancin ba za su iya samu ba. Ta kasance, a dukkan ma'anoni, mai leƙen asiri. Ta san cewa idan aka kama ta, za ta ɓace. <ref>{{Cite web |last=Harris |first=Shane |date=December 27, 2015 |title=Will America's 100-Year-Old Female Spy Finally Be Recognized for the Hero She Is? |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/12/27/will-america-s-100-year-old-female-spy-finally-be-recognized-for-the-hero-she-is.html |access-date=January 30, 2016 |website=The Daily Beast}}</ref> "Sun ba ni bindiga, amma ban taɓa ɗaukar bindiga ba ... Me zan yi da bindiga mara wayo?", in ji ta. <ref name="Hudak2016"/>
== Mutuwa ==
[[Fayil:The_graveside_service_for_U.S._Army_Capt._Stephanie_Rader_in_Arlington_National_Cemetery_(26790662594).jpg|thumb|Jana'izar Rader a [[Makabartar Arlington na Kasa|Makabartar Ƙasa ta Arlington]] a watan Yunin 2016]]
Rader ta rasu a shekarar 2016 tana da shekaru 100 a gidanta da ke Alexandria, Virginia . Sai a ƙarshen rayuwarta ne abokanta da maƙwabtanta suka fahimci cewa tana ɗaya daga cikin jami'an leƙen asiri mafi nasara a Poland bayan yaƙin basasa. A shekarun baya-bayan nan kafin mutuwarta, abokanta da maƙwabtanta, tare da Ofishin Ayyukan Dabaru, suka yi fafutukar ganin an ba ta lambar yabo ta Legion of Merit . Manyan jami'anta sun ba ta shawarar yin wannan kyautar a shekarar 1946 amma Ma'aikatar Yaƙi ta ƙi buƙatar hakan saboda wasu dalilai da ba a sani ba. [1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haihuwan 1915]]
cvxllg64gh6sn7gxppkkkt1d2w26ax0
Cuku da aka dafa
0
148934
973501
829051
2026-10-29T21:41:45Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1369039905|Brined cheese]]"
973501
wikitext
text/x-wiki
[[File:White_brine_cheese_2.jpg|thumb|Cubes na Sirene na Bulgarian farin cuku]]
[[cuku]] mai laushi, wanda wani lokacin ake kira cuku mai launi ga wasu nau'ukan, cuku ne wanda ya girma a cikin saline a cikin akwati mai iska ko mai laushi.Wannan tsari yana ba da cuku mai kyau, yana hana ci gaban ƙwayoyin cuta har ma a yanayin zafi.<ref name="Tamime2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LCQh3h8mW9IC&q=a+characteristic+feature+of+brine-salted+cheeses&pg=PA2|title=Brined cheeses|author=A. Y. Tamime|page=2|publisher=Wiley-Blackwell, 2006|access-date=21 March 2011|isbn=9781405171649|date=2008-04-15}}</ref> Cuku da aka shayar na iya zama mai laushi ko mai wuya, ya bambanta da abun ciki na danshi da launi da dandano bisa ga nau'un madara da aka yi amfani da shi.Koyaya, duk ba su da fata kuma gabaɗaya suna da ɗanɗano mai tsabta, mai gishiri da acidic lokacin da suke sabo, suna haɓaka ɗanɗano lokacin da suka tsufa; yawancin su fari ne.<ref name="Tamime3">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LCQh3h8mW9IC&q=a+characteristic+feature+of+brine-salted+cheeses&pg=PA2|title=Brined cheeses|author=A. Y. Tamime|page=2|publisher=Wiley-Blackwell, 2006|access-date=21 March 2011|isbn=9781405171649|date=2008-04-15}}</ref><ref name="Tamime" />
Ana amfani da brine a cikin samar da wasu cuku((((((((((((Brine is used in the production of other cheeses, notably [[:en:Washed-rind_cheese|washed-rind cheeses]], but the term is reserved for cheeses where [[:en:Cheese_ripening|maturation]] takes place while submerged in brine))))))))))), musamman cuku-cuku, amma an tanada kalmar don cuku inda balaga ke faruwa yayin da aka nutse cikin saline.
== Jerin ==
Ana samar da cuku mai laushi kuma ana cinye shi a Gabas ta Tsakiya da yankunan Bahar Rum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dU6W5mXq13MC&q=white+brined+cheeses+are+the+main+varieties+consumed+in+the+Middle+East+and+along+the+shores+of+the+Mediterranean&pg=PA9|title=Feta and Related Cheeses|author=A. Y. Tamime|page=9|publisher=Woodhead Publishing, 1991|access-date=21 March 2011|isbn=9781855732780|date=1991-01-15}}</ref>
Cuku da aka dafa sun hada da:
* Akkawi (Gabas)
* Balkánský sýr (Czechia da Slovakia)
* Bryndza (Romania, Serbia, Slovakia, Ukraine)
* Chechil (Armenia)
* Cherni Vit (Bulgaria)
* Domiati (Masar)
* Feta (Greece)
* Ġbejna (Malta)
* [[Halloumi]] (Cyprus)
* [[Halloumi|Hâlûmi]] (Masar)
* Lighvan (Iran)
* Mozzarella (Italiya)
* Nablusi (Falestina)
* Sirene (Bulgaria)
* Sulguni (Georgia)
* Telemea (Romania)
* Beyaz (Turkey)
* Tzfat (Isra'ila)
== Dubi kuma ==
* List of cheeses
* Pickling - Hanyar adana abinci a cikin saline ko vinegar
* Nau'ikan cuku
== Bayanan da aka ambata ==
qnbw3oezvqrwx2egvuvwc72fa8fawia
973502
973501
2026-10-29T21:42:34Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
973502
wikitext
text/x-wiki
[[File:White_brine_cheese_2.jpg|thumb|Cubes na Sirene na Bulgarian farin cuku]]
[[cuku]] mai laushi, wanda wani lokacin ake kira cuku mai launi ga wasu nau'ukan, cuku ne wanda ya girma a cikin saline a cikin akwati mai iska ko mai laushi.Wannan tsari yana ba da cuku mai kyau, yana hana ci gaban ƙwayoyin cuta har ma a yanayin zafi.<ref name="Tamime2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LCQh3h8mW9IC&q=a+characteristic+feature+of+brine-salted+cheeses&pg=PA2|title=Brined cheeses|author=A. Y. Tamime|page=2|publisher=Wiley-Blackwell, 2006|access-date=21 March 2011|isbn=9781405171649|date=2008-04-15}}</ref> Cuku da aka shayar na iya zama mai laushi ko mai wuya, ya bambanta da abun ciki na danshi da launi da dandano bisa ga nau'un madara da aka yi amfani da shi.Koyaya, duk ba su da fata kuma gabaɗaya suna da ɗanɗano mai tsabta, mai gishiri da acidic lokacin da suke sabo, suna haɓaka ɗanɗano lokacin da suka tsufa; yawancin su fari ne.<ref name="Tamime3">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LCQh3h8mW9IC&q=a+characteristic+feature+of+brine-salted+cheeses&pg=PA2|title=Brined cheeses|author=A. Y. Tamime|page=2|publisher=Wiley-Blackwell, 2006|access-date=21 March 2011|isbn=9781405171649|date=2008-04-15}}</ref><ref name="Tamime" />
Ana amfani da brine a cikin samar da wasu cuku, musamman cuku-cuku, amma an tanada kalmar don cuku inda balaga ke faruwa yayin da aka nutse cikin saline.
== Jerin ==
Ana samar da cuku mai laushi kuma ana cinye shi a Gabas ta Tsakiya da yankunan Bahar Rum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dU6W5mXq13MC&q=white+brined+cheeses+are+the+main+varieties+consumed+in+the+Middle+East+and+along+the+shores+of+the+Mediterranean&pg=PA9|title=Feta and Related Cheeses|author=A. Y. Tamime|page=9|publisher=Woodhead Publishing, 1991|access-date=21 March 2011|isbn=9781855732780|date=1991-01-15}}</ref>
Cuku da aka dafa sun hada da:
* Akkawi (Gabas)
* Balkánský sýr (Czechia da Slovakia)
* Bryndza (Romania, Serbia, Slovakia, Ukraine)
* Chechil (Armenia)
* Cherni Vit (Bulgaria)
* Domiati (Masar)
* Feta (Greece)
* Ġbejna (Malta)
* [[Halloumi]] (Cyprus)
* [[Halloumi|Hâlûmi]] (Masar)
* Lighvan (Iran)
* Mozzarella (Italiya)
* Nablusi (Falestina)
* Sirene (Bulgaria)
* Sulguni (Georgia)
* Telemea (Romania)
* Beyaz (Turkey)
* Tzfat (Isra'ila)
== Dubi kuma ==
* List of cheeses
* Pickling - Hanyar adana abinci a cikin saline ko vinegar
* Nau'ikan cuku
== Bayanan da aka ambata ==
qt53r8zeo7xk7y0u1aoqe880oggaoqi
Elaine Trepper
0
150391
973627
833706
2026-10-30T07:28:55Z
BnHamid
12586
973627
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Elaine Trepper''' 'yar siyasa ce ta [[Namibiya]]. A watan Disamba na shekara ta 2010, an rantsar da ita a matsayin magajin garin Windhoek . Trepper ita ce magajin gari na 9 kuma mace ta farko da baƙar fata ta gari mafi girma a Namibia da babban birnin. Wani memba na [[SWAPO]], Trepper ya maye gurbin ɗan'uwan SWAPO Matthew Shikongo.
== Ayyukan siyasa ==
A matsayinsa na magajin gari, Trepper ya sami nasarar yin kira ga gwamnatin ƙasa don samun kudade don haɗa yawancin ƙauyuka na Windhoek a cikin Mazabar Tobias Hainyeko zuwa wutar lantarki, yana cewa a lokacin jami'an Windhoek "sun bayyana niyyarmu a fili don juyar da shekaru na sakaci da wahala a yankin mai ƙarancin farashi".
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
gq4ola8rbd1teldaw0pxjaa347he7lk
Clara Gowases
0
152016
973594
839130
2026-10-30T06:31:24Z
BnHamid
12586
973594
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Clara Gowases''' (1960-2020) malamar [[Namibiya]] ce kuma 'yar siyasa. An zabi Gowases a matsayin shugaban Jam'iyyar Republican a watan Satumbar 2009 kuma daga baya aka lissafa ta biyu a jerin sunayen jam'iyyar don Babban zaben 2009. Gowases ya rasa zabensa a Majalisar Dokoki ta Kasa yayin da jam'iyyar ta lashe kujerar daya kawai. A cikin Zaben yanki na Fabrairu 2010, Gowases ya gudu don wakiltar Windhoek Rural a Majalisar Yankin Khomas kuma [[Frederick Arie]] na SWAPO ya ci shi. A watan Maris na shekara ta 2011, shugaban jam'iyyar kuma memba na Majalisar Dokoki ta Kasa Henk Mudge ya yi murabus kuma Gowases ya maye gurbinsa a duka mukamai biyu. Ta kasance malama ce ta hanyar sana'a.
A jawabinta na farko ga majalisar dokokin kasar, Gowases ta soki gwamnatin da SWAPO ke jagoranta bisa zargin fifita kamfanonin gine-gine daga kasar Sin fiye da makwabciyarta na Afirka ta Kudu. Ta kuma soki kungiyoyin kwadagon da ke da alaka da gwamnati kan rashin sukar kamfanonin kasar Sin da cin zarafi.[1]
Gowases ya mutu daga ciwon daji a Windhoek a ranar 13 ga Yuni 2020.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutattun 2020]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
rgux40xzmjnzqalgkn77lijy43mgg3z
Petrina Haingura
0
152316
973631
840464
2026-10-30T07:30:33Z
BnHamid
12586
973631
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Petrina Namutenya Haingura''' (an haife ta 27 ga Yulin 1959 a Rundu, Yankin Okavango) 'yar siyasa ce ta [[Namibiya]]. Haingura memba ce ta [[SWAPO]], kuma tana riƙe da kujerar Majalisar Dokokin Namibia tun shekara ta 2005. Ta girma a cikin gidan da ke tallafawa SWAPO kuma ta kasance wani ɓangare na motsi tun 1980. A lokacin da aka zabe ta a Majalisar Dokoki ta Kasa, an zabi Haingura a matsayin Mataimakin Ministan Lafiya da Ayyukan Jama'a. Ta kuma shiga cikin Majalisar Mata ta SWAPO .
Haingura ta sami takardar shaidar a fannin jinya daga makarantar horar da likitancin Onandjokwe a shekarar 1980, difloma a fannin aikin jinya daga Kwalejin jinya ta Oshakati a shekarar 1984, difloma a cikin aikin haihuwa daga [[Windhoek Nursing College|Kwalejin Nursing ta Windhoek]] a shekarar 1985, difloma mai ci gaba a fannin inganta kiwon lafiya da ganewar asali daga Jami'ar Namibia a shekarar 1992, difloma a Cibiyar Kiwon Lafiya da Bincike ta Afirka a [[Nairobi]], [[Kenya]] da kuma digiri na biyu a fannin Kiwon Lafiyar Jama'a daga Jami'a ta Liverpool.
Petrina Haingura ita ce gwauruwar ɗan'uwanta ɗan siyasa na SWAPO kuma mai fafutuka Ambrosius Haingura . Ya mutu a shekara ta 2010.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1959]]
f6fcy3w51f6p2veuddmrvdzbuvtjqp8
Tafkin Nyamusingire
0
152816
973593
880972
2026-10-30T06:31:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973593
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tafkin Nyamusingire''', wanda aka fi sani da '''Tafkin Nyamisigeri''', tafkin rami ne a Yammacin Uganda, Gundumar Rubirizi . Tafkin yana da tsire-tsire da dabbobi waɗanda ke aiki a matsayin abubuwan jan hankali na yawon bude ido.<ref>{{Cite web |last=nikita |date=2023-01-11 |title=Crater Lakes of Queen Elizabeth National Park-GorillaLand Safaris |url=https://www.gorillasugandasafaris.com/africa-adventure-safaris/crater-lakes-of-queen-elizabeth-national-park/ |access-date=2024-06-20 |website=Gorillas Uganda Safaris |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620101016/https://www.gorillasugandasafaris.com/africa-adventure-safaris/crater-lakes-of-queen-elizabeth-national-park/ |archive-date=2024-06-20 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lake Nyamusingire Queen Elizabeth National Park |url=https://www.insidequeenelizabethnationalpark.com/lake-nyamusingire.html |access-date=2024-06-20 |website=Inside Queen Elizabeth National Park |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lake Nyamusingire |url=http://www.geonames.org/227386/lake-nyamusingire.html |access-date=2024-06-20 |website=GeoNames}}</ref>
Tafkin Nyamusingire yana cikin Gundumar Rubirizi a yammacin Uganda, kusa da wasu siffofin tafkin a yankin Bunyaruguru. Wasu jagororin tafiye-tafiye sun bayyana tafkin a matsayin kusa da yankunan Chekoba da Nyakiyanja kuma a cikin yankin Sarauniya Elizabeth National Park.<ref name="InsideQENP">{{Cite web |title=Lake Nyamusingire |url=https://www.insidequeenelizabethnationalpark.com/lake-nyamusingire.html |access-date=19 December 2025 |website=Inside Queen Elizabeth National Park}}</ref>
== Geology da kafa ==
Yammacin Uganda ya ƙunshi craters masu yawa na fashewar dutse, da yawa daga cikinsu sun cika da rUWA don samar da tabkuna.<ref name="VulcanicityEA">{{Cite web |title=Vulcanicity in East Africa |url=https://asbatlibrary.s3.eu-central-1.amazonaws.com/405ad492-a04b-46af-af43-a62f246ed9eb-VULCANICITY%20IN%20EAST%20AFRICA.pdf |access-date=19 December 2025 |website=ASBAT Library (S3) |format=PDF |archive-date=6 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106101433/https://asbatlibrary.s3.eu-central-1.amazonaws.com/405ad492-a04b-46af-af43-a62f246ed9eb-VULCANICITY%20IN%20EAST%20AFRICA.pdf |url-status=dead }}</ref> UWA ta bayyana Tafkin Nyamusingire a matsayin shafin da aka kafa ta tafkuna uku da aka haɗa.<ref name="UWA-QENP">{{Cite web |title=Queen Elizabeth National Park |url=https://ugandawildlife.org/wp-content/uploads/2024/05/QENP-2018-4.pdf |access-date=19 December 2025 |website=Uganda Wildlife Authority |format=PDF}}</ref>
== Halayen jiki ==
Nazarin iskar gas daga ruwan cikin Afirka ya bayyana Tafkin Nyamusingire a matsayin karamin tafki mai zurfi (kimanin 3.84 km2, kimanin 3 m zurfi) tare da tsarin haɗuwa da polymictic da yanayin eutrophic. GeoNames ya lissafa tafkin a tsawo na kimanin 1,010 m sama da matakin teku.
== Muhalli ==
UWA ta lura da Tafkin Nyamusingire a matsayin wurin zama na ƙafar Ƙafar Afirka (''Podica senegalensis''). <ref name="UWA-QENP"/> Dajin da ke kewaye da Maramagambo yana tallafawa tsuntsayen daji da primates a kan jagorantar tafiya wanda ya haɗa da tafkin da siffofin da ke kusa da su kamar Bat Cave da Blue Lake. <ref name="UWA-QENP" />
== Lafiyar jama'a da bincike ==
Binciken tabkuna a yammacin Uganda da ke kimanta kwari na ruwa mai laushi da ke da alaƙa da sa ido kan [[Masasaku|schistosomiasis]] ya haɗa da Tafkin Nyamusingire daga cikin shafukan da aka samo kuma ya ba da rahoton wuri da tsawo ga tafkin a cikin teburin shafin.<ref name="Tumwebaze2019">{{Cite web |title=Molecular identification of Bulinus spp. intermediate host snails of Schistosoma spp. in crater lakes of western Uganda with implications for the transmission of the Schistosoma haematobium group parasites |url=https://parasitesandvectors.biomedcentral.com/counter/pdf/10.1186/s13071-019-3811-2.pdf |access-date=19 December 2025 |website=Parasites & Vectors (BioMed Central) |format=PDF}}</ref>
== Yawon shakatawa ==
Masu yawon bude ido suna tallata tafkin don tafiya a kusa da gandun daji na Maramagambo, kallon tsuntsaye, da ayyukan tafkin da ba na motsi ba kamar canoeing da kayaking, sau da yawa ana haɗa su da ziyara zuwa Bat Cave da ke kusa da sauran wuraren ra'ayi na crater-lake.<ref name="InsideQENP"/> Jagoran otal din Uganda Hotel Owners Association ya lissafa wani gidan da ke kallon Lake Nyamusingire a cikin Gundumar Rubirizi.<ref name="UHOA-Guide">{{Cite web |title=Uganda Hotel Guide 2020–21 |url=https://www.ugandahotels.org/wp-content/uploads/2021/02/UHOA_UgandaHotelGuide20-21.pdf |access-date=19 December 2025 |website=Uganda Hotel Owners Association |format=PDF}}</ref>
== Karewa ==
Tafkin yana zaune a cikin wani wuri mai kariya wanda aka gudanar a karkashin tsarin Sarauniya Elizabeth National Park, kuma UWA tana inganta hanyar jagorantar ta hanyar hanyoyin gandun daji na Maramagambo waɗanda suka haɗa da Tafkin Nyamusingire da abubuwan jan hankali da ke kusa.<ref name="UWA-QENP"/>
== Dubi kuma ==
* Tafkin Nyaguo
* Tafkin Edward
* Tafkin Bujuku
* Gidan shakatawa na Sarauniya Elizabeth
* Dajin Maramagambo
* Jerin tabkuna na Uganda
== Manazarta ==
mvnlvy0dk3uchcsng4livvgqitc6l07
Tashar Wutar Lantarki ta Liouesso
0
154091
973648
881125
2026-10-30T09:03:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973648
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tashar Wutar Lantarki ta Liouesso''' ita ce tashar wutar lantarki mai karfin {{Convert|19.2|MW}} a [[Jamhuriyar Kwango|Jamhuriyar Kongo]]. An kaddamar da tashar wutar lantarki mallakar gwamnati a watan Mayu 2017. Kamfanin China Gezhouba Group ne ya gina shi, aikin samar da makamashi mai sabuntawa ya kai kimanin dala miliyan 110 don ginawa.<ref name="1R">{{Cite web |last=Michael Harris |date=30 May 2017 |title=Congo Republic's 19.9-MW Liouesso hydroelectric project inaugurated |url=https://www.hydroreview.com/world-regions/congo-republic-s-19-9-mw-liouesso-hydroelectric-project-inaugurated/ |access-date=26 May 2022 |website=Hydroreview.com}}</ref>
== Wurin da yake ==
Tashar wutar lantarki tana cikin garin Ouesso, a cikin Gundumar Ouesso, cikin Yankin Sangha na Jamhuriyar Kongo . Ouesso yana zaune a kan [[Kogin Sangha]], wani yanki na [[Kogin Congo|Kogin Kongo]], kusa da iyakar kasa da kasa da [[Kamaru]]. Wannan kusan kilomita 829 ne (515 , ta hanyar hanya, arewacin Brazzaville, babban birnin kuma birni mafi girma a wannan ƙasar.
Yanayin ƙasa na Liouesso Hydroelectric Power Station shine 1°26'07.0"N, 16°10'42.0"E (Latitude:1.435278; Longitude:16.178333).
== Tarihi ==
A shekara ta 2006, an ba da kwangilar injiniya, sayarwa da gini (EPC) ga kamfanin Clackson Power na Afirka ta Kudu. <ref name="4R">{{Cite web |last=Hydro Review |date=10 December 2006 |title=Congo Republic awards four hydro project contracts |url=https://www.hydroreview.com/world-regions/congo-republic-awards-four-hydro-project-contracts/ |website=Hydroreview.com}}</ref> Daga baya, an sauya kwangilar EPC zuwa Kamfanin China Gezhouba Group Company (CGGC). CGGC ta sami damar cimma burin kudi ga wannan tashar wutar lantarki, a watan Janairun 2014. <ref name="5R">{{Cite web |last=NS Energy |date=27 January 2014 |title=CGGC closes Liouesso Hydropower Station in the Republic of Congo |url=https://www.nsenergybusiness.com/news/newscggc-closes-liouesso-hydropower-station-in-the-republic-of-congo-280114-4166913/ |access-date=26 May 2022 |website=NSEnergybusiness.com}}</ref> A ranar 30 ga Mayu 2017, an kammala tashar wutar lantarki ta kasuwanci.<ref name="6R">{{Cite web |last=Projects Today |date=31 May 2017 |title=Hydroelectric plant inaugurated at Congo Republic |url=https://www.projectstoday.com/News/Hydroelectric-plant-inaugurated-at-Congo-Republic |access-date=26 May 2022 |website=Projectsoday.com}}</ref>
== Bayani na gaba ɗaya ==
Gidan wutar lantarki ya ƙunshi nau'ikan turbines guda uku na Francis, kowannensu an kiyasta shi a 6.4 MW, don samar da ƙarfin 19.2 MW. Ana rarraba makamashi da aka samar a nan zuwa garin Ouesso da ƙauyukan da ke kusa da shi a Gundumar Ouesso, a yankin Sangha.<ref name="5R"/>
== Kudin gini da kudade ==
An bayar da rahoton cewa gina wannan HPP ya kai kimanin dala miliyan 110.<ref name="1R"/> Sauran amintaccen nassoshi sun nuna cewa gwamnatin Jamhuriyar Kongo ta saka hannun jari na dala miliyan 92. Teburin da ke ƙasa ya kwatanta tushen kudade don tashar wutar lantarki.<ref name="7R">{{Cite web |last=Power Technology |date=1 June 2017 |title=Deals this week: Government of Congo, Alsons Consolidated Resources, Crius Energy Trust |url=https://www.power-technology.com/news/newsdeals-this-week-government-of-congo-alsons-consolidated-resources-crius-energy-trust-5830696/ |access-date=26 May 2022 |website=Power-Technology.com}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em auto"
|+Tushen Tallafi don Tashar Wutar Lantarki ta Liouesso
!Matsayi
!Sunan Mai ba da kuɗi
!Kudin da aka bayar a cikin USD (Millions)
!Kashi
!Bayani
|-
|1
|Gwamnatin Jamhuriyar Kongo
|{{Center|92.0}}
|{{Center|83.6}}
|<ref name="7R"/>
|-
|2
|Sauran Masu Kudi
|{{Center|18.0}}
|{{Center|6.4}}
|<ref name="7R" />
|-
|
|'''Jimillar'''
|{{Center|'''110.0'''}}
|{{Center|'''100.00'''}}
|<ref name="1R"/>
|-
|}
== Gyara ==
A watan Mayu na shekara ta 2022, gwamnatin Jamhuriyar Kongo ta sanya hannu kan yarjejeniyoyi tare da CGGC da ENERGAZ, IPP na Kongo, don sake farfado da wannan tashar wutar lantarki, wanda fitarwa ta ragu sosai da kuma fadada cibiyar rarraba wutar lantarki wacce ba a haɗa ta da grid ba.<ref name="8R">{{Cite web |last=Jean Marie Takouleu |date=25 May 2022 |title=Congo: CGGC and Energaz Sign PPP for Two 331 MW Hydroelectric Plants |url=https://www.afrik21.africa/en/congo-cggc-and-energaz-sign-ppp-for-two-331-mw-hydroelectric-plants/ |access-date=26 May 2022 |website=Afrik21.africa |archive-date=27 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927080835/https://www.afrik21.africa/en/congo-cggc-and-energaz-sign-ppp-for-two-331-mw-hydroelectric-plants/ |url-status=dead }}</ref><ref name="9R">{{Cite web |last=Interholco |date=8 March 2021 |title=The future has a beautiful energy, says Congolese entrepreneur Vouala Obambi |url=https://www.interholco.com/en/media-news/news/236-the-future-has-a-beautiful-energy-says-congolese-entrepreneur-vouala-obambi |access-date=26 May 2022 |website=Interholco.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20260219185833/https://www.interholco.com/en/media-news/news/236-the-future-has-a-beautiful-energy-says-congolese-entrepreneur-vouala-obambi |archive-date=19 February 2026 |url-status=dead}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Jerin tashoshin wutar lantarki a Jamhuriyar Kongo
== Manazarta ==
3dfxh29r2huiomsuu6anu1qmqi11dsa
Tashar jiragen ruwa ta Richards Bay
0
154260
973649
881176
2026-10-30T09:23:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973649
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tashar jiragen ruwa ta Richards Bay''' tana cikin tashar jiragen ruwa ta Richards Bay a gabar [[tekun Indiya]] ta [[Afirka ta Kudu]], kuma tana ɗauke da '''tashar kwal ta Richards Bay''' (RBCT) wacce ita ce babbar cibiyar fitar da kwal a [[Afirka]]. {{Efn|The Chinese port of [[Qinhuangdao]] maintains the largest coal exporting terminal in the world, at 209 Million tons compared to Richards Bay with 91 Million tons.{{citation needed|date=March 2020}}}}
Duk da cewa an gina tashar ne don jigilar kwal, tashar ta zama babbar tashar jiragen ruwa ta Afirka ta Kudu, tana kula da sauran busassun kayayyaki ban da kwal, da kuma jigilar kaya masu yawa da kuma na'urorin fashewa. <ref name="fap-rb" /> Ita ce kuma tashar jiragen ruwa mafi zamani a Afirka ta Kudu. <ref name="fap-rb">{{Cite web |title=Richards Bay |url=https://www.findaport.com/port-of-richards-bay |access-date=4 March 2019 |website=findaport.com |publisher=Shipping Guides Ltd}}</ref>
Manufar gina sabuwar tashar jiragen ruwa a arewacin [[Durban]] ta fara ne tun daga shekarar 1902 lokacin da wani Injiniyan Harbour na Cathcart W. Methen, wanda ke aiki a tashar jiragen ruwa ta Durban, ya gudanar da bincike kuma ya shawarci gwamnatin yankin Natal a shekarar 1903, cewa Richards Bay zai fi St Lucia kyau. <ref name="Civil01">{{Cite journal |date=December 1972 |title=Richards Bay harbour development |url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/civeng/14/12/18414.pdf?expires=1551992543&id=id&accname=guest&checksum=943DEA1DED0103A5E151A284A16AAA0F |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=14 |issue=12 |pages=379–80}}</ref> {{Rp|396}}
An sake yin kwaskwarima ga wannan ra'ayi a shekarar 1921 lokacin da wasu injiniyoyi suka binciki wani tashar jiragen ruwa da aka tsara a Kosi ko [[Kogin Sodwana|Sodwana Bay]]. <ref name="Civil04">{{Cite journal |last=Du Toit |first=H.J.L |date=November 1976 |title=The Broodsnyersplaas - Richards Bay railway line and harbour: overall objectives, features, planning process and constraints |url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/civeng/18/11/21621.pdf?expires=1552000604&id=id&accname=guest&checksum=3D52B7CFB5FC91B04D5BEFDCD2E90023 |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=18 |issue=11 |pages=245–48}}</ref> {{Rp|246}}An sake yin bincike kan dacewar Sodwana a shekarar 1922 ta hannun Sir George Buchanan. <ref name="Civil04" /> {{Rp|246}}An sake yin bincike kan tsoffin wuraren biyu a shekarar 1923, a wannan karon Jan Smuts ne ya yi bincike. <ref name="Civil04" /> {{Rp|246}}An sake duba ra'ayin gina tashar jiragen ruwa ta arewa a shekarun 1950 lokacin da Firayim Minista DF Malan ya ziyarci ta hanyar leƙen asiri ta sama. <ref name="Civil04" /> {{Rp|246}}A shekarar 1965, Ministan Sufuri na wancan lokacin Ben Schoeman ya yanke shawara bayan ya ziyarci Kosi da Sodwana Bay's, cewa Richards Bay zai zama mafi kyawun zaɓi. <ref name="Civil04" /> {{Rp|246}}An bayar da dalilai guda huɗu na zaɓin. Yana da maɓuɓɓugar ruwa mai kariya; kayan da ke da tauri suna da zurfi wanda ya ba da damar ƙirƙirar maɓuɓɓugar ruwa mai zurfi; ikon haɗa kayayyakin more rayuwa na layin dogo da ke akwai da kuma ɗan gajeren nisan jirgin ƙasa zuwa cikin Transvaal mai masana'antu. <ref name="Civil04" /> {{Rp|246}}
A shekarar 1967, an fara bincike kan mutane 3,050ha lagoon. An ɗauki hotunan sama, sashen kula da yanayin ruwa na rundunar sojojin ruwan Afirka ta Kudu ya yi sautin ƙasa a bakin teku, yayin da Majalisar Binciken Kimiyya da Masana'antu (CSIR) ta yi nazarin yanayin bakin teku, ta tattara bayanai kan tsayin raƙuman ruwa, alkibla, raƙuman ruwa, kwararar ruwa, jigilar laka da kuma nazarin kwararar koguna zuwa cikin tafkin. <ref name="Civil05">{{Cite journal |last=Campbell |first=N. P. |date=November 1976 |title=Planning and construction of the new deep water harbour at Richards Bay |url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/civeng/18/11/21623.pdf?expires=1552000908&id=id&accname=guest&checksum=95E066FB4E4814D90A03DD876B5EE048 |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=18 |issue=11 |pages=257–65}}</ref> {{Rp|257}}Koguna uku sun kwarara cikin tafkin, Umhlatuzi, Nsezi da Manzamyana, zurfin ruwan da ke cikin tafkin ya kai kimanin mita ɗaya. <ref name="Civil06">{{Cite journal |last=Zwamborn |first=J.A. |last2=Cawood |first2=C.H. |date=February 1974 |title=MAJOR PORT DEVELOPMENTS WITH DUE REGARD TO AT RICHARDS BAY PRESERVING THE NATURAL ENVIRONMENT |url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/civeng/16/2/14696.pdf?expires=1551998270&id=id&accname=guest&checksum=46384EDD800B0047857184066CB34B03 |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=16 |issue=2 |pages=79–86}}</ref> {{Rp|80}}Ƙasa da ke ƙarƙashin ruwan tafkin ta yi laushi sosai, wanda hakan ya sa aka fara haƙa ramin da aka yi niyyar haƙawa da dutse mai tauri a zurfin da ya sa tashar jiragen ruwa mai zurfi ta zama tashar jiragen ruwa. <ref name="Civil06" /> {{Rp|80}}An gano cewa hanyar shiga teku zuwa tafkin wani kwarin ruwa ne na halitta wanda aka cika da kayan da ba su da tsabta, don haka ya zama hanya mafi kyau ga jiragen ruwa su shiga tashar jiragen ruwa da aka tsara idan aka gina ramuka biyu. <ref name="Civil06" /> {{Rp|81}}
Duk da babu tashar jiragen ruwa ko kayan aiki, a watan Janairun 1969, an fara aikin gina ƙasa na Alusaf Smelter, wato injin narkar da aluminum na farko a ƙasar. <ref name="Civil02">{{Cite journal |date=August 1971 |title=South Africa's first aluminium smelter |url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/civeng/13/8/19119.pdf?expires=1551988663&id=id&accname=guest&checksum=C2F4E99BCAA3FDA9277B89F455DDB334 |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=13 |issue=8 |pages=287}}</ref> {{Rp|287}}2,100,000An kawo ƙasa mai girman mita <sup>3</sup> zuwa wurin dausayi kuma an zuba taki 40kilomita na tarin da aka tura zuwa ƙasa. <ref name="Civil02" /> {{Rp|287}}An fara zubar da siminti a watan Yunin 1969 tare da Aluisse manajojin aikin, Roberts na ginin da kuma Dorman Long na aikin ƙarfe. <ref name="Civil02" /> {{Rp|287}}Za a buɗe shi a ranar 1 ga Afrilu 1971 tare da ƙarfin sarrafawa na farko da aka saita a 52,000tan da 300,000idan an faɗaɗa tan. <ref name="Civil02" /> {{Rp|287}}An shigo da Alumina daga [[Asturaliya|Ostiraliya]] kuma an yi jigilar ta da jirgin ƙasa zuwa Richards Bay. <ref name="Civil02" /> {{Rp|287}}
A tsakiyar shekarar 1971, gwaje-gwaje masu ban sha'awa sun nuna rashin kyakkyawan tushe a wasu yankunan tashar jiragen ruwa da aka tsara, wanda hakan ya haifar da canje-canje ga wurin da wasu kayayyakin more rayuwa ke aiki. <ref name="Civil01"/> {{Rp|396}}Zuwa watan Nuwamba na shekarar 1971, an saki tayin ƙira da gini kuma an rufe su a watan Maris na shekarar 1972. <ref name="Civil01" /> {{Rp|396}}A watan Mayu na shekarar 1972, majalisar dokokin Afirka ta Kudu ta zartar da wata doka da ta ba da izinin gina tashar jiragen ruwa. <ref name="Civil04"/> {{Rp|246}}An karɓi tayin kwangila goma kuma an ba da kwangila a watan Mayu na 1972 ga wata ƙungiyar haɗin gwiwa ta ƙasashen Holland, Belgium da Jamus wadda darajarta ta kai R108,606,402.50 na tsawon shekaru biyar. <ref name="Civil01" /> {{Rp|396}}Mataki na farko na ci gaba shine gina ganuwar tashar jiragen ruwa, don samar da manyan jiragen ruwa har zuwa 250,000.tons dw, tare da wa'adin kammalawa shine Afrilu 1976. <ref name="Civil03">{{Cite journal |date=September 1972 |title=The days work a Commentary |url=https://journals.co.za/content/civeng/14/9/AJA10212019_14720?fromSearch=true |journal=Civil Engineering = Siviele Ingenieurswese |volume=14 |issue=9 |pages=319–21}}</ref> {{Rp|319}}
Ƙungiyar Masu Kwal ta Transvaal ta gabatar da shawarar fitar da kwal mai nauyin tan miliyan 9.1 daga Gabashin Transvaal ta hanyar sabuwar tashar jiragen ruwa zuwa Japan. <ref name="Civil03" /> {{Rp|320}}Kayayyakin layin dogo suna buƙatar haɓakawa ko gina sabbin layukan. <ref name="Civil03" /> {{Rp|320}}An inganta layin dogo na yanzu tsakanin Ermelo da Vryheid kuma an sake gina shi a kan sabuwar hanyar layin dogo ta 90 An gina layin kilomita daga Broodsnyersplaas da filayen kwal zuwa Ermelo. <ref name="Civil03" /> {{Rp|320}}Babban haɓakawa na uku, shine sabon layin dogo daga Vryheid zuwa Empangeni, kusa da Richards Bay, wanda zai kai 210tsawon kilomita, tare da 10.5kilomita na hanyoyin rami da gadoji ko hanyoyin ruwa guda 67 a kan koguna da dama, ciki har da ɗaya a kan Kogin Umfolozi mai girman 39.6.tsawon mita. <ref name="Civil03" /> {{Rp|320}}
== Tashar kwal ==
=== Wuri ===
YouTashar Kwal ta Richards Bay tana ɗaya daga cikin tashoshin jiragen ruwa masu zurfi a duniya, kuma tana iya ɗaukar manyan jiragen ruwa da manyan jiragen ruwa masu zuwa.
Saboda haka, ta sami suna wajen aiki yadda ya kamata kuma cikin aminci.
Wurin da aka gina mai {{Convert|276|hectare|acre}} a halin yanzu yana da tsawon tashar jiragen ruwa mai tsawon kilomita 2.2 tare da tashoshin jiragen ruwa shida da kuma jiragen ruwa guda huɗu. A halin yanzu, tashar tana da damar adana tan miliyan 8.2 na kwal kuma ana kula da ita ta hanyar masu sake ɗaukar kaya guda bakwai, masu tara kaya guda biyu da kuma mai sake ɗaukar kaya guda ɗaya. <ref>{{Cite web |title=RBCT (Home page of operator) |url=http://www.rbct.co.za/ |access-date=2015-10-14}}</ref> <ref>{{Cite web |title=RBCT (Home page of operator): What equipment does RBCT use to handle the coal? |url=http://www.rbct.co.za/faq-6/ |access-date=2015-10-14 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005001424/http://www.rbct.co.za/faq-6/ |url-status=dead }}</ref>
=== Ƙarfin aiki ===
A watan Satumba na 2006, RBCT ta kafa sabon tarihi a duniya ta hanyar lodawa da fitar da tan 409,809 na kwal a cikin awanni 24 a cikin adadin shekara-shekara na tan miliyan 149.17 a kowace shekara (Mt/a). Ana iya samar da wadataccen makamashin da zai iya kaiwa tan miliyan 91 a kowace shekara nan da rabin farko na 2009. <ref>{{Cite web |title=South African Coal Sales to India Jump, Europe Hurt (Update1) |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=aK0Ek71Aq4po&refer=home |access-date=June 30, 2008 |publisher=Bloomberg}}</ref>
A shekarar 2007, yawan amfanin da ake samu a kowace shekara ya kai tan miliyan 66.12. , duk da ƙarfin tan miliyan 76. Yawancin hakan ya faru ne saboda rashin isassun jiragen ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Richards Bay Coal falls short again |url=http://www.miningmx.com/energy/765780.htm |access-date=June 30, 2008 |publisher=MiningMX |archive-date=May 10, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510121633/http://www.miningmx.com/energy/765780.htm |url-status=dead }}</ref>
== Faɗaɗawa ==
RBCT ta fara aikin fadada Phase V a watan Satumba na 2006, wanda aka kammala a watan Mayu na 2010 kuma ta ƙara yawan aikin zuwa ga ƙarfin da ake da shi a yanzu. <ref>{{Cite web |date=2010-05-03 |title=RBCT has completed its Phase V expansion project |url=http://steelguru.com/steel/rbct-has-completed-its-phase-v-expansion-project/143976 |access-date=2015-10-14}}</ref> Har yanzu ana ci gaba da tattaunawa game da ƙarfin fitar da kayayyaki ga masu haƙar kwal na baƙar fata a Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite web |date=2010-05-03 |title=Transnet fights for black coal miners |url=http://www.iol.co.za/business/companies/transnet-fights-for-black-coal-miners-1.1645157#.Vh213eztmko |access-date=2014-02-11}}</ref> Saboda haka, Transnet da Grindrod sun fara gina ƙarfin fitar da kwal ta hanyar Richards Bay Terminal (RBT), tashar busasshiyar tashar Richards Bay. Za a ƙara ƙarfin wannan cibiyar zuwa tan miliyan 4.5 a shekara, wanda zai ba da jimlar ƙarfin tan miliyan 9.5 a shekara, wanda ya kamata ya isa ya biya buƙatun fitar da ma'aikatan haƙar kwal na baƙar fata a cikin shekaru masu zuwa. <ref>{{Cite web |date=2015-08-21 |title=Grindrod pushes ahead with Richards Bay expansion |url=http://www.miningmx.com/page/news/energy/1653720-Grindrod-pushes-ahead-with-Richards-Bay-expansion#.Vh23i-ztmko |access-date=2015-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017044944/http://www.miningmx.com/page/news/energy/1653720-Grindrod-pushes-ahead-with-Richards-Bay-expansion#.Vh23i-ztmko |archive-date=2015-10-17 |url-status=dead}}</ref>
A watan Janairun 2012, an sanar da aikin layin dogo na Swazilink, wanda zai cire zirga-zirgar jigilar kaya daga layin Richards Bay kuma ya ba da damar ƙarin jiragen ƙasa na kwal zuwa Tashar Kwal ta Richards Bay. Ana sa ran kammala aikin a shekarar 2019 ko 2020. <ref>{{Cite web |title=Transnet says take-or-pay contracts offer volume 'cover' in weak commodity climate |url=http://www.miningweekly.com/article/transnet-says-take-or-pay-contracts-offer-volume-cover-in-weak-commodity-climate-2015-07-14 |access-date=2015-10-14}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0jjdywlnm3y7k4mprf3szl7uonp8fb5
Ruhaniya
0
154463
973360
913933
2026-10-29T14:00:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973360
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}} {{Reflist}}{{Reflist}}{{Reflist}}{{Reflist}}
'''Ruhaniya''' (wanda aka fi sani da Negro spirituals, African American spirituals, Black spirituals, ko kuma '''Waƙoƙin ruhaniya''') wani nau'i ne na kiɗa na Kirista wanda ke da alaƙa da [[Afirkawan Amurka|'Yan Afirka na Afirka]], <ref name="Grove_oxfordmusiconline">{{Cite web |last=Graham |first=Sandra Jean |year=2012 |title=Spiritual |url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-1002225625 |access-date=February 28, 2021 |website=Grove Music Online |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.A2225625 |isbn=978-1-56159-263-0}}</ref> wanda ya haɗu da tasirin al'adun Afirka daban-daban tare da abubuwan da ake gudanar da su a cikin bautar, da farko a lokacin cinikin bayi na transatlantic <ref name="UN_DayOfRemembrance">{{Cite web |title=Background on Remember Slavery: Remembrance of the Victims of Slavery and the Transatlantic Slave Trade |url=https://www.un.org/en/events/slaveryremembranceday/background.shtml |access-date=February 27, 2021 |website=United Nations |series=International Day of Remembrance of the Victims of Slavery and the Transatlantic Slave Trade (March 25) |quote="The transatlantic slave trade was the largest forced migration in history, and undeniably one of the most inhumane. The extensive exodus of Africans spread to many areas of the world over a 400-year period and was unprecedented in the annals of recorded human history.}}</ref> kuma ƙarni bayan haka, ta hanyar cinikin bayi ta cikin gida. Ruhaniya sun haɗa da "waƙoƙin waka", waƙoƙin aiki, da waƙoƙun shuka waɗanda suka samo asali cikin waƙoƙi na blues da waƙoƙi na bishara a coci. A cikin karni na sha tara, kalmar "ruhaniya" tana nufin duk waɗannan ƙananan waƙoƙin gargajiya.<ref name="NMAAHC_2012">{{Cite web |date=June 29, 2012 |title=Celebrating Black Music Month |url=http://nmaahc.si.edu/Blog/blackmusicmonth |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402132952/http://nmaahc.si.edu/Blog/blackmusicmonth |archive-date=April 2, 2015 |website=[[National Museum of African American History and Culture]] |quote=Sacred music, which includes spirituals and gospel music, illustrates the central role that music plays in African American spiritual and religious life. The earliest form of black musical expression in America, spirituals were based on Christian psalms and hymns and were merged with African music styles and secular American music forms. Spirituals were originally an oral tradition and imparted Christian values while also defining the hardships of slavery.}}</ref> Duk da yake sau da yawa suna da tushe a cikin labarun Littafi Mai-Tsarki, sun kuma bayyana matsanancin wahalar da 'yan Afirka na Afirka suka jimre waɗanda aka bautar da su daga karni na 17 har zuwa shekarun 1860, [[Shelar 'Yanci|'yanci]] ya canza ainihin yanayin (amma ba ci gaba ba) na bautar ga mutane da yawa.<ref>{{Cite journal |last=Franklin |first=Bruce H. |date=Spring 1979 |title=Songs of an Imprisoned People |url=https://www.jstor.org/stable/467516 |journal=MELUS |volume=6 |issue=1 |pages=17 |doi=10.2307/467516 |jstor=467516 |url-access=subscription}}</ref> Yawancin sababbin nau'ikan kiɗa irin su blues sun fito ne daga waƙoƙin ruhaniya.<ref name="Nketia_1973">{{Cite journal |last=Nketia |first=J.H. Kwanbena |date=1978 |title=The Study of African and Afro-American Music |journal=Black Perspectives in Music |volume=1 |pages=9 |doi=10.2307/1214119 |jstor=1214119}}</ref> An yi amfani da waɗannan waƙoƙin don raba saƙonnin da aka tsara, haɗa mutane, bayyana motsin rai da motsin rai, da kuma kiyaye al'adunsu da rai a cikin tsararraki. Daga ƙarshe an yi su a majami'u, makarantu, da kide-kide. Wannan nau'in al'adun Afirka na Amurka ya rinjayi kiɗa a duniya.
Baya ga muhimmancin kiɗa, ruhaniya ta taka muhimmiyar rawa wajen ƙarfafawa da kuma inganta 'yan Afirka na Afirka a duk tarihin. Wadannan waƙoƙin sun ba da bege, ta'aziyya, da juriya a lokacin mafi duhu na bautar da rarrabewa. Yin waka tare ya ba da damar bayi su gina hadin kai, su kula da al'umma, kuma su sami ƙarfi daga gwagwarmayar da aka raba. Sau da yawa ruhaniya sun haɗa da jigogi na Littafi Mai-Tsarki na ceto da 'yanci, suna da ma'ana ga masu sauraro waɗanda ke marmarin' yanci da adalci. Ta hanyar juyawa ga labarun kamar Fitowa, 'yan Afirka na Afirka sun sami wahayi da tsarin ruhaniya don jimrewa da wahala da kiyaye bangaskiya ga yiwuwar kyakkyawar makoma.
Hadisin ruhaniya ya fara ne a farkon shekarun 1700 tsakanin 'yan Afirka da suka yi bautar a Kudancin Amurka, musamman a kan shuke-shuke inda waƙoƙin al'umma ya kasance dabarun rayuwa da kuma nau'in juriya. Wannan nau'in ya fito ne daga haɗuwa da al'adun kiɗa na Afirka tare da waƙoƙin Kirista da masu wa'azi a ƙasashen waje da masu bautar suka gabatar. Ruhaniya ta fara bunƙasa a cikin tarurrukan ibada na sirri, wanda aka fi sani da "teku," inda bayi suka taru daga idanun masu kulawa. A tsawon lokaci, ruhaniya ta bazu zuwa tarurrukan sansanin da farfadowa, ta zama tsakiya ga furcin addini da al'adun Afirka na Amurka. Ta hanyar waɗannan waƙoƙin, tsararraki sun sami ƙarfafawa da haɗin kai da ake buƙata don jimrewa kuma a ƙarshe sun kalubalanci kafa bautar.[https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/secret-religion-of-the-slaves]
Ba wai kawai 'yan Afirka na Afirka sun rufe waƙoƙinsu ba, dole ne su yi sujada a asirce. "Cocin da ba a ganuwa" yana nufin tarurrukan addini na sirri da 'yan Afirka na Amurka suka kafa lokacin da aka hana su' yancin yin sujada a bayyane ko bayyana ayyukansu na ruhaniya. Wadannan tarurruka masu ɓoye sun faru ne a yankuna masu nisa kamar dazuzzuka, gidaje, ko wuraren da aka ɓoye kuma sun ba da damar bayi su haɗa koyarwar Kirista tare da al'adun Afirka ta hanyoyin da ba a yarda da su ba a ƙarƙashin idanun bayi. A cikin waɗannan tarurruka, mahalarta na iya yin addu'a, raira waƙa, da kuma ba da shaida ba tare da tsoron azabtarwa ba, ƙirƙirar al'umma ta ruhaniya da ta samo asali a cikin gwagwarmaya da bege. Ayyukan kiɗa waɗanda suka haɓaka a cikin cocin da ba a ganuwa - musamman waƙoƙin kira da amsawa, kukan zobe, da kuma abubuwan ruhaniya - sun zama muhimman tushe na kiɗa mai tsarki na Afirka ta Amirka. Wadannan waƙoƙin suna ɗauke da ma'anoni masu yawa, suna ba da ta'aziyya ta addini da saƙonnin ƙididdiga na juriya ko tserewa. Ikilisiyar da ba a ganuwa ta ba da ƙarfin motsin rai, adana al'adu, da kuma fahimtar haɗin kai, suna tsara rayuwar kiɗa da addini ta Afirka ta Amirka ga tsararraki.
Kafin ƙarshen Yaƙin basasar Amurka da 'yanci, ruhaniya asali ne na al'adar baki da aka wuce daga ƙarni ɗaya zuwa na gaba. An haddace labarun Littafi Mai-Tsarki sannan aka fassara su cikin waƙa. Bayan 'yanci, an buga kalmomin ruhaniya a cikin bugawa. Kungiyoyi irin su Fisk Jubilee Singers - wanda aka kafa a 1871 - sun shahara da ruhaniya, suna kawo su ga masu sauraro da yawa, har ma da na duniya.
Da farko, manyan ɗakunan rikodin suna yin rikodin fararen mawaƙa ne kawai da ke yin ruhaniya da abubuwan da suka samo asali. Wannan ya canza tare da nasarar kasuwanci ta Mamie Smith a shekarar 1920. Farawa a cikin shekarun 1920, masana'antar rikodin kasuwanci ta kara yawan masu sauraro ga ruhaniya da abubuwan da suka samo asali.
Masu baƙar fata Harry Burleigh da R. Nathaniel Dett sun kirkiro "sabon repertoire don matakin kide-kide" ta hanyar amfani da ilimin gargajiya na Yammacin Turai ga ruhaniya. Duk da yake an halicci ruhaniya ta hanyar "al'umma mai kewaye da mutane a cikin bautar", a tsawon lokaci sun zama sanannun kiɗa na farko na "sa hannu" na Amurka.<ref name="spiritualsproject_20150725">{{Cite web |title=Sweet Chariot: the story of the spirituals |url=http://www.spiritualsproject.org/sweetchariot/History |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725040520/http://www.spiritualsproject.org/sweetchariot/History |archive-date=July 25, 2015 |access-date=March 1, 2021 |website=[[The Spirituals Project]]}}</ref>
== Kalmomin ==
The New Grove Dictionary of Music and Musicians - daya daga cikin manyan ayyukan bincike kan kiɗa da mawaƙa : 284-290 - an tsara su kuma an bayyana su "ruhaniya" a cikin albarkatun lantarki, Grove Music Online - wani muhimmin bangare na Oxford Music Online, a matsayin "irin waƙar da aka kirkira da kuma ga 'yan Afirka na Afirka waɗanda suka samo asali daga al'adar baki. Ko da ba a san ainihin asalinsa ba, ana iya gano su a matsayin nau'i a farkon karni na 19. " Sun yi amfani da kalmar ba tare da mai bayyanawa ba, "Amurka ta Afirka ba".<ref name="Grove_oxfordmusiconline"/>
Kalmar "Negro spirituals" kalma ce ta ƙarni na 19 "wanda aka yi amfani da shi don waƙoƙi tare da matani na addini waɗanda Afirka ta kirkira a Amurka". Littafin farko da aka buga na waƙoƙin bayi ya kira su "na ruhaniya".
A cikin ilimin kiɗa da ethnomusicology a cikin shekarun 1990, ana amfani da kalmar nan "ruhaniya" don bayyana "The Spirituals Project".<ref name="Jones_1998">{{Cite web |title=The Spirituals Project |url=https://liberalarts.du.edu/lamont/spirituals-project |access-date=23 February 2021 |website=[[University of Denver]] Arts, Humanities & Social Sciences}}</ref>
Cibiyar Nazarin Majalisa ta Amurka tana amfani da kalmar nan "African American Spirituals", don shigarwa mai lamba da kuma abubuwan da aka tsara. A cikin gabatarwa, ana amfani da nau'i ɗaya ba tare da adjective "African American ba. " A duk lokacin shigarwar encyclopedic ana amfani da siffar guda ɗaya da jam'i na kalmar ba tare da mai bayyana "Africon American" ba. Maganar gabatarwa ta LOC ta ce, "A ruhaniya wani nau'i ne na waƙoƙin gargajiya na addini wanda ke da alaƙa da bautar mutanen Afirka a Kudancin Amurka. Waƙoƙin sun karu a cikin 'yan shekarun da suka gabata na karni na sha takwas wanda ya kai ga kawar da bautar da aka halatta a cikin shekarun 1860. Ruhaniya ta Afirka ta Amirka (wanda ake kira Negro Spiritual) ya zama ɗaya daga cikin manyan kuma mafi mahimmancin siffofin waƙoƙar gargajiya na Amurka. " <ref name="LOC_ihas.200197495" />
== Yanayi ==
Wani rahoto na [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] ya bayyana cinikin bayi a matsayin mafi girman ƙaura da aka tilasta a tarihin ɗan adam.<ref name="UN_DayOfRemembrance"/> A matsayin sakamakon kai tsaye na cinikin bayi na transatlantic, babban motsi na 'yan Afirka ya kasance zuwa Amurka - tare da kashi 96 cikin 100 na fursunoni daga gabar tekun Afirka da suka isa a kan jiragen bautar da ke cikin tashar jiragen ruwa a Kudancin Amurka da Tsibirin Caribbean. Daga 1501 zuwa 1830, 'yan Afirka huɗu sun haye Tekun Atlantika ga kowane Turai, suna yin yawan jama'a na Amurka a wannan zamanin ya fi fadada Afirka fiye da Turai. Kyautar wannan ƙaura har yanzu tana bayyane a yau, tare da yawancin mutanen da suka fito daga Afirka da ke zaune a ko'ina cikin Amurka. Miliyoyin da suka fi zama bayi a Afirka, inda bautar ta kasance wani bangare ne mai rikitarwa da zurfi na al'adun da suka koma baya ƙarni kafin yaduwar Turai a nahiyar.<ref>{{Cite journal |last=Painter |first=Nell Irvin |last2=Berlin |first2=Ira |date=2000 |title=Many Thousands Gone: The First Two Centuries of Slavery in North America |url=https://archive.org/details/sim_african-american-review_fall-2000_34_3/page/515 |journal=African American Review |volume=34 |issue=3 |page=515 |doi=10.2307/2901390 |issn=1062-4783 |jstor=2901390}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Williams |first=Clifford. |date=1988 |title=Asante: Human Sacrifice or Capital Punishment? An Assessment of the Period 1807–1874 |url=https://www.jstor.org/stable/219449 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=21 |issue=3 |pages=433–441 |doi=10.2307/219449 |jstor=219449 |url-access=subscription}}</ref><ref>R. Rummel (1997)"''[https://books.google.com/books?id=N1j1QdPMockC Death by government]''". Transaction Publishers. p. 63. {{ISBN|1-56000-927-6}}</ref>
Daga 1501 zuwa 1867, kimanin "Afirkawa miliyan 12.5" daga "kusan kowace ƙasa da ke da iyakar tekun Atlantika" an sace su kuma an tilasta su cikin bautar, a cewar ''Atlas'' na 2015 wanda ya dogara da kusan tafiye-tafiye na bautar 35,000. Kimanin kashi 6% na dukkan 'yan Afirka da aka kawo ta hanyar cinikin bayi na Atlantic sun isa [[Tarayyar Amurka|Amurka]], kafin da kuma bayan zamanin mulkin mallaka; sauran sun tafi Brazil, West Indies ko wasu yankuna. Yawancin waɗannan 'yan Afirka sun fito ne daga bakin tekun bayi na Yammacin Afirka. Sauran kafofin sun kiyasta cinikin bayi na Islama ya sace irin wannan adadin 'yan Afirka, tare da tsakanin mutane miliyan 8 zuwa miliyan 17 da aka dauka daga Afirka tsakanin ƙarni na 8 zuwa 19 tare da hanyoyin cinikayya na [[Kasuwancin Trans-Sahara|Trans-Sahara]].
Daular Portuguese ta kai 'yan Afirka na farko zuwa Sabon Duniya a cikin shekarun 1560, har zuwa shekarun 1700 [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] ita ce babbar manufa ga waɗancan fursunoni a ƙarƙashin [[Harshen Ibo|Ibo]] Mutanen Espanya.<ref>Rawley, James A.; Behrendt, Stephen D. (December 2005). ''The Transatlantic Slave Trade: A History''. p. 63. {{ISBN|0-8032-0512-0}}.</ref> Mutanen Afirka na farko da suka zama bayi a cikin abin da ke yanzu Amurka sun isa a shekara ta 1526, suna sauka a Winyah Bay na yanzu, South Carolina a cikin wani ɗan gajeren mulkin mallaka da ake kira San Miguel de Gualdape a ƙarƙashin ikon Daular Spain. Sun kuma kasance 'yan Afirka na farko da suka yi bautar a Arewacin Amurka don shirya tawaye na bayi.<ref name="GHQ_Cameron_2012">{{Cite journal |last=Cameron |first=Guy |last2=Vermette |first2=Stephen |date=2012 |title=The Role of Extreme Cold in the Failure of the San Miguel de Gualdape Colony |journal=The Georgia Historical Quarterly |volume=96 |issue=3 |pages=291–307 |issn=0016-8297 |jstor=23622193}}</ref> A shekara ta 1619, jirgin bawa na farko ya ɗauki mutane ashirin daga [[Masarautar Kongo]] ta tsakiya ta Afirka - zuwa rayuwar bautar a cikin abin da ke yanzu Mexico. [[Masarautar Kongo]], a wannan lokacin ta shimfiɗa sama da yanki na kilomita 60,000 (kilomita 97,000) a cikin ruwa na [[Kogin Congo|Kogin Kongo]] - kogin na biyu mafi tsawo a Afirka - kuma yana da yawan mutane miliyan 2.5 - yana ɗaya daga cikin manyan masarautun Afirka. A ɗan gajeren lokaci, Sarki João I na Kongo, wanda ya yi mulki daga 1470 zuwa 1509, ya tuba da son rai zuwa [[Cocin katolika|Katolika]], kuma kusan ƙarni uku - daga 1491 zuwa 1750 - masarautar Kongo ta yi Kiristanci kuma "mai zaman kanta mulkin duniya ne". Zuriyar shinkafa sun bautar mutanen [[Gullah]] - wanda ƙasarsu ta asali ita ce [[Saliyo]] - sun fi warewa a tsibirai da ke bakin tekun [[South Carolina|Kudancin Carolina]].[and]<ref>{{Cite journal |last=Schrag |first=Norm |last2=Hilton |first2=Anne |date=1987 |title=Review of The Kingdom of Kongo |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=20 |issue=1 |pages=145–147 |doi=10.2307/219308 |issn=0361-7882 |jstor=219308}}</ref> Gullah ruhaniya ana raira waƙa a cikin yaren Creole wanda ya rinjayi Afirka ta Amirka ta Turanci tare da yawancin kalmomin Afirka da suka fito daga [[Yaren Akan|Akan]], [[Yarbanci|Yoruba]] da Igbo. Kafawar bautar a Amurka ta ƙare tare da ƙarshen Yaƙin basasar Amurka a 1865.
[[Cinikin bayi a Amurka|Cinikin bayi na cikin gida]] wanda ya fito bayan Majalisa ta Amurka ta haramta cinikin bayi na duniya a cikin 1808 kuma ya kasance har sai yakin basasar Amurka ya lalata tsararraki na iyalai na Afirka. Bautar a Amurka ta bambanta da ma'aikata a wasu yankuna na Amurka, kamar su West Indies, Dutch Guiana da [[Brazil]]. A cikin Amurka, bayi suna da ƙimar rayuwa mafi girma kuma ta haka ne akwai "ƙaruwar ƙaruwa a cikin yawan bayi sama da ƙarni daya da rabi - tare da lambobi kusan ninka sau uku a ƙarshen cinikin bayi na cikin gida a cikin shekarun 1860. " A wannan lokacin, "kimanin maza, mata, da yara miliyan 1.2. waɗanda aka haifa a Amurka, " sun rasa - ma'aurata sun rabu da juna, kuma iyaye sun rabu da yaransu. <ref name="Yale_GLC_Context" /> A shekara ta 1850, yawancin 'yan Afirka na Afirka sun kasance "Amurkawa na uku, na huɗu, ko na biyar". <ref name="Yale_GLC_Context" /> A cikin 1800s, an haifi yawancin bayi a cikin British West Indies da [[Brazil]] a Afirka, yayin da a Amurka, sun kasance "tsara da aka cire daga Afirka".<ref name="Yale_GLC_Context" />
== Bayani na gaba ɗaya ==
[[Fayil:Frontispiece_of_Frederick_Douglass_in_Narrative_of_the_Life_of_Frederick_Douglass,_an_American_Slave_(1845).jpg|left|thumb|Hoton Douglass daga labarinsa na 1845]]
A cikin 1845 Narrative of the Life of Frederick Douglass, a American Slave, wani rubutu game da kawar da kuma wani memoire, Frederick Douglass (1818-1895) - babban mai magana - ya bayyana waƙoƙin bawa kamar yadda yake ba da "''Labari'' wanda ya wuce cikakkiyar fahimta; sun kasance sautuna, da ƙarfi, suna numfashi da gunaguni na rayuka da ke tafasa tare da baƙin ciki mafi muni. Kowane sautin da aka yi waƙoƙi, da addu'a ga Allah don ceto daga sarƙoƙi da aka rubuta a farkon NLC, har yanzu suna bautarsu, wanda aka rubuta a cikin waɗannan sanannun nan, wanda ya fi sani da kuma ya fi sani. Waƙoƙin bayi an kira su "Waƙoƙin Gobe" ta [[W. E. B. Du Bois|W.E.B. Du Bois]] a cikin littafinsa na 1903, The Souls of Black Folk.<ref name="APT_Kirkland_2015">{{Cite journal |last=Kirkland |first=Paul E. |date=Summer 2015 |title=Sorrow Songs and Self-Knowledge: The Politics of Recognition and Tragedy in W.E.B. Du Bois's ''Souls of Black Folk'' |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/682046?mobileUi=0 |journal=American Political Thought |volume=4 |pages=412–437 |doi=10.1086/682046 |s2cid=155920736 |url-access=subscription}}</ref>
[https://scalar.usc.edu/works/will-the-circle-be-unbroken/hansonia-caldwell Hansonia Caldwell], marubucin kiɗa na Afirka ta Amirka, ruhaniya: ainihin kiɗa na jama'a na Baƙar fata da kiɗa na Baƙar Amurka: jerin lokuta: 1619-1995, ya ce ruhaniya "sun ci gaba da 'yan Afirka lokacin da aka bautarsu. Ta bayyana su a matsayin "waƙoƙin ƙididdiga" wanda "zai sanar da tarurruka, kamar yadda a cikin "Sashe Away", kuma bayyana hanyar gudu, kamar a cikin "Bayan Drinkin' Gourd". Sun yi amfani da Harriet Down Moses - wannan sunan lakabi ne a Jami' ya zama san shi a fannoni mai yawa - don haka ne - don haka a fannonin Jihar CCS "<ref name="CSUDH_20110502" /><ref name="CSUDH_20110502" />
"Afirka ta Afirka ta ruhaniya (wanda ake kira Negro Spiritual) ya zama ɗaya daga cikin mafi girma kuma mafi mahimmancin nau'ikan waƙoƙin gargajiya na Amurka," a cewar Laburaren Majalisa na 2016 labarin.<ref name="LOC_SOA_2016">{{Cite web |date=July 1, 2016 |title=Spirituals |url=https://www.loc.gov/collections/songs-of-america/articles-and-essays/musical-styles/ritual-and-worship/spirituals |access-date=February 25, 2021 |website=[[Library of Congress]] |series=The Library of Congress Celebrates the Songs of America}}</ref><ref name="LOC_AAS_2016"/>
Ruhaniya da farko ana magana da ita, amma a shekara ta 1867 an buga tarin farko, mai taken "Slave Songbook". A cikin gabatarwar littafin, ɗaya daga cikin masu tarawa, William Francis Allen, ya gano "ci gaban Negro Spirituals da alaƙar al'adu zuwa Afirka. " <ref name="Slave_songs_1867" /> Littafin 1867 ya haɗa da ruhaniya waɗanda aka sani sosai kuma ana rera su akai-akai a cikin majami'u na Amurka amma waɗanda asalin su a cikin shuke-shuke, ba a amince da su ba. Allen ya rubuta cewa, kusan ba zai yiwu a isar da ruhaniya a cikin bugawa ba saboda ingancin muryoyin Afirka ta Amirka tare da "sauti da bambance-bambance masu mahimmanci", inda ba za a iya "sake maimaitawa a kan takarda ba". Allen ya bayyana rikitarwa na waƙoƙi kamar "Ba zan iya zama a baya ba, Ubangijinmu", ko kuma "Turn, mai zunubi, juya O!" waɗanda ke da "kiran da ke da rikitarwa" inda babu ɓangarorin raira waƙa, kuma babu mawaƙa biyu "sun yi kama da suna raira waƙa iri ɗaya. "Mawara "mai raira waƙa yana fara kalmomin kowane aya, sau da yawa yana ingantawa, kuma wasu, waɗanda suka "kafa" shi, kamar yadda ake kira, ya shiga cikin maimaitawa, ko ma shiga cikin solo, lokacin da kalmomin sun saba".<ref name="Slave_songs_1867" /><ref>{{Cite web |date=April 2, 2015 |title=The Negro Spiritual |url=https://spirituals-database.com/the-negro-spiritual/ |access-date=March 1, 2021 |website=The Spirituals Database}}</ref>
[[Fayil:(Portrait_of_James_Weldon_Johnson)_(LOC)_-_Flickr_-_The_Library_of_Congress.jpg|right|thumb|Hoton James Weldon Johnson a cikin 1932]]
A cikin littafin su na 1925, The Books of American Negro Spirituals, James Weldon Johnson da Grace Nail Johnson sun ce ruhaniya, waɗanda "kawai kuma kawai halittar" na 'yan Afirka na Amirka, suna wakiltar "Amurka kawai irin kiɗa na gargajiya...Lokacin da ya zo ga amfani da kalmomi, mai kirkirar waƙar yana gwagwarmaya a ƙarƙashin iyakokinsa a cikin harshe kuma, watakila, kuma a ƙarƙashin kuskuren fahimta ko kuskuren gaskiyar a cikin tushen kayan sa, gabaɗaya Littafi Mai-Tsarki". Ma'aurata masu aiki ne a lokacin Harlem Renaissance National Association of Colored People of Colored Johnson.
Arthur C. Jones, farfesa a cikin Musicology, Ethnomusicology da Theory Department a Lamont School of Music a Jami'ar Denver, ya kafa "The Spirituals Project" don adanawa da sake farfado da "kiɗa da koyarwar waƙoƙin gargajiya masu tsarki da ake kira spirituals, "wanda 'yan Afirka na Amurka suka kirkira kuma suka fara rerawa a cikin bautar". <ref name="Jones_1998"/> "Al'ummar da ke cikin bauta" ne suka halicci ruhaniya, a tsawon lokaci sun zama sanannun kiɗa na farko na "sa hannu" na Amurka.<ref name="spiritualsproject_20150725"/> An hana su yin magana da yarensu, gabaɗaya sun tuba zuwa Kiristanci. Tare da ƙayyadaddun ƙamus, sun yi amfani da kalmomin da suka sani don fassara bayanan Littafi Mai-Tsarki da gaskiyar daga sauran tushe zuwa waƙa.
== Asalin al'adu ==
=== Tushen Afirka ===
J.H. Kwabena Nketia (1921-2019), wanda ''New York Times'' ta bayyana a cikin 2019 a matsayin "mafi kyawun masanin kiɗa na Afirka", ya ce a cikin 1973 cewa akwai muhimmiyar, mai dogaro da juna, mai ƙarfi, da kuma "dangantaka mai mahimmanci tsakanin kiɗa na Afrika da na Afirka ta Amirka". <ref name="Nketia_1973"/> {{Rp|7–15}}<ref name="Jones_1954">{{Cite journal |last=Jones |first=A. M. |date=1954 |title=African Rhythm |journal=Africa: Journal of the International African Institute |volume=24 |issue=1 |pages=26–47 |doi=10.2307/1156732 |issn=0001-9720 |jstor=1156732 |s2cid=245910672}}</ref>
'Yan Afirka na Afirka "a cikin shuka ta Kudu sun samo asali ne daga al'adun asali da al'adun Afirka. " <ref name="mcgc">{{Cite web |title=Morehouse College Glee Club: History |url=http://www.mcgclub.com/ |access-date=2010-11-01}}</ref> A cewar wata hira ta PBS ta Mayu 2012, "ruhaniya sune waƙoƙin gargajiya na addini, galibi suna da tushe a cikin labarun Littafi Mai-Tsarki, an sa su tare, an raira su, kuma sun wuce daga ƙarni ɗaya zuwa wani. <ref name="PBS_Faw_20120504">{{Cite journal |last=Faw |first=Bob |date=May 4, 2012 |title=African-American Spirituals |url=https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/05/04/may-4-2012-african-american-spirituals/10896/ |journal=[[Religion & Ethics Newsweekly]] |publisher=[[PBS]] |access-date=November 20, 2018}}</ref> [Lura 1][Lura 2][Lura 3]
A cewar littafin Walter Pitts na 1996 Old Ship of Zion, ruhaniya wani nau'i ne na kiɗa wanda yake na asali kuma takamaiman ga kwarewar addini na bayi na Afirka da zuriyarsu a Amurka. Pitts ya ce sun kasance sakamakon hulɗar kiɗa da addini daga Afirka tare da kiɗa da addinin asalin Turai. : 74 {{Rp|74}}
A cikin wata hira da PBS ta Mayu 2012, Uzee Brown Jr. ya ce ruhaniya sune "kaya aiki na rayuwa ga bawa na Afirka".<ref name="PBS_Faw_20120504"/> Brown ya ce yayin da wasu al'adun da aka zalunta "kusan an shafe su", bawan Afirka ya tsira saboda ruhaniya ta hanyar "raira waƙa ta yawancin matsalolinsu", ta hanyar kirkirar nasu "hanyar sadarwa".<ref name="PBS_Faw_20120504" /> Mutanen da aka bautar sun gabatar da sabbin kayan kida da yawa zuwa Amurka: ƙasusuwa, ƙwanƙwasa jiki, da kayan aiki daban-daban da ake kira bania, banju, ko banjar, wanda ya kasance mai gabatarwa ga banjo amma ba tare da frets ba.<ref name="PBS_Faw_20120504"/> Sun kawo tare da su daga Afirka al'adun addini na dogon lokaci wanda ya nuna muhimmancin ba da labari.<ref name="PBS_Abernethy_20050826">{{Cite journal |last=Abernethy |first=Bob |date=August 26, 2005 |title=African-American Spirituals |url=https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2005/08/26/august-26-2005-african-american-spirituals/10900/ |journal=[[Religion & Ethics Newsweekly]] |publisher=[[PBS]] |access-date=February 25, 2021}}</ref><ref name="NHC_Q&A_forum_200010">{{Cite web |date=October 2000 |title=African-American Religion |url=http://nationalhumanitiescenter.org/tserve/getback/gbafricanam.htm |access-date=February 25, 2021 |website=[[National Humanities Center]] |series=Getting Back To You – Divining America: Religion in American History}}</ref>
Shaidar muhimmiyar rawar da kiɗa na Afirka ya taka wajen kirkirar ruhaniya ta Afirka ta wanzu, a tsakanin sauran abubuwa, a cikin amfani da "rhythms mai rikitarwa" da "polyrhythms" daga Afirka ta Yamma.<ref name="Nketia_1973"/> : 7–15 {{Rp|7–15}}
=== Addini a rayuwar yau da kullun ===
Dangane da imanin [[Bauta|Addinin bawa]], "abubuwa da ruhaniya suna cikin haɗin kai".<ref name="JBS_Barker_2015" /> Kiɗa, addini, da rayuwar yau da kullun ba za a iya raba su ba a cikin ruhaniya, kuma ta hanyar su, an shigar da manufofin addini cikin ayyukan rayuwar yau da kullum.<ref name="JBS_Barker_2015">{{Cite journal |last=Barker |first=Thomas P. |date=2015 |title=Spatial Dialectics |url=https://www.academia.edu/12335806 |journal=Journal of Black Studies |volume=46 |issue=4 |pages=363–383 |doi=10.1177/0021934715574499 |issn=0021-9347 |s2cid=146488455 |access-date=February 28, 2021 |doi-access=free}}</ref> :{{Rp|372}} Ruhaniya sun ba da wasu rigakafi don kare addinin Afirka na Amurka daga zama mulkin mallaka, kuma ta wannan hanyar sun adana "mai tsarki a matsayin wuri mai yuwuwa na juriya".<ref name="JBS_Barker_2015" /> :{{Rp|372}} Wani labarin 2015 a cikin Journal of Black Studies ya ce ba abin mamaki ba ne saboda haka "an raira waƙoƙin ruhaniya da farko a matsayin waƙoƙun motsa jiki, waƙoƙan filin, waƙoƙi na aiki, da waƙoƙen zamantakewa, maimakon kawai a cikin coci. " <ref name="JBS_Barker_2015" />:{{Rp|372}} Labarin ya bayyana yadda, "ta hanyar amfani da metonymy (ya maye gurbin kalmomin da aka haɗa don canza abubuwan da ke cikin ma'ana), ruhaniya sun yi aiki a matsayin nau'in ilimin addini, suna iya magana a lokaci guda game da 'yanci na zahiri da' yanci na ruhaniya", misali a cikin ruhaniya, "Sashe zuwa Yesu". : 372 {{Rp|372}}
A cikin William Eleazar Barton's (1899-1972) Old Plantation Hymns, marubucin ya rubuta cewa "waƙoƙin Afirka na Afirka ba sa ambaton Littafi Mai-Tsarki a matsayin tushen wahayi. Sun fi son "addini na zuciya" fiye da "addini mai littafi". Barton, wanda ya halarci hidima tare da 'yan Afirka na Amirka, ya ce ba su raira waƙoƙin "allaka" waɗanda suka ƙarfafa "ta' tabbaci ta hanyar alkawarin Allah a cikin Nassi Mai Tsarki"; maimakon haka, a cikin waƙoƙarcen Afirka-Amurka, suna kira ga ƙarin "bayani daga Ubangiji. "Ya ambaci misalai na "Mu Wasu daga cikin Masu Addu'a" da kuma waƙar yabo daga Alabama - "Saɓi kambi mai taurari". Ya kuma lura cewa waɗannan waƙoƙin suna da "maimaitawa uku da layin ƙarshe. ": 16 A cikin ƙarshen, mun sami "sanannen juyawa da haɗin kai" na Ba'amurke.
Ruhaniya ba kawai nau'o'i daban-daban na waƙoƙi ko labarun Littafi Mai-Tsarki ba ne, amma a maimakon haka sauye-sauye ne na kayan; sabbin waƙoƙoƙi da kiɗa, da kuma bambance-bambance na salon sun taimaka wajen ware kiɗa a matsayin Afirka-Amurka.
Babban farkawa na farko, ko "farkawar bishara" - jerin farkawar Kirista a cikin shekarun 1730 da 1740 sun mamaye Biritaniya da yankunanta na Arewacin Amurka, ya haifar da bayi da yawa a cikin yankuna suna juyawa zuwa Kristanci.<ref name="McGrawHill_AAS">{{Cite web |title=African American Spirituals |url=http://spotlightonmusic.macmillanmh.com/n/teachers/articles/folk-and-traditional-styles/african-american-spirituals |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315041456/http://spotlightonmusic.macmillanmh.com/n/teachers/articles/folk-and-traditional-styles/african-american-spirituals |archive-date=March 15, 2015 |access-date=March 11, 2015 |website=spotlightonmusic.macmillanmh.com |series=Spotlight on music |publisher=McGraw Hill}} A connectED program for Grades 1–8.</ref> A wannan lokacin masu wa'azi na Baptist da Methodist sun tuba da 'yan Afirka na Afirka, gami da wadanda suka zama bayi. A wasu al'ummomi an yarda da 'yan Afirka a cikin al'ummomin Kirista a matsayin dattawa.<ref>{{Cite book|last3=Thomas S. Kidd}}</ref> Daga 1800 zuwa 1825 an fallasa bayi ga kiɗa na addini na tarurrukan sansanin a kan iyakar da ke fadadawa.<ref name="NMAAHC_2012"/> Yayinda al'adun addinai na Afirka suka ragu a Amurka a ƙarni na 18 da 19, yawancin 'yan Afirka na Afirka suka fara juyawa zuwa Kiristanci.<ref>{{Cite journal |last=Lambert |first=Frank |date=Winter 2002 |title='I Saw the Book Talk': Slave Readings of the First Great Awakening |journal=The Journal of African American History |volume=87 |issue=1 |pages=12–25 |doi=10.1086/JAAHv87n1p12 |jstor=1562488 |s2cid=142221704}}</ref> A cikin wani 1982 "rashin amincewa" na malaman farkawa, masanin tarihin Jami'ar Yale, Jon Butler, ya rubuta cewa farkawa tatsuniyar ce da masana tarihi suka gina a karni na 18 wadanda suka yi ƙoƙari su yi amfani da labarin farkawa don nasu "ma'anar addini".<ref name="JAH_Butler_198209">{{Cite journal |last=Butler |first=Jon |author-link=Jon Butler |date=September 1982 |title=Enthusiasm Described and Decried: The Great Awakening as Interpretative Fiction |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-american-history_1982-09_69_2/page/305 |journal=Journal of American History |volume=69 |issue=2 |pages=305–325 |doi=10.2307/1893821 |jstor=1893821}}</ref>
=== Jigogi na Littafi Mai-Tsarki ===
A karni na 17, 'yan Afirka masu bautar sun saba da labarun Littafi Mai-Tsarki na Kirista, kamar labarin [[Musa]] da Daniyel, suna ganin labaran kansu sun nuna a cikinsu. Wani nau'i na Kiristanci na Afirka ya samo asali ne a cikin yawan bayi tare da ruhaniya na Afirka na Amurka wanda ke ba da hanyar "bayyana sabuwar bangaskiyar al'umma, da kuma baƙin ciki da fatanta".<ref name="LOC_SOA_2016"/>
Yayin da 'yan Afirka suka fallasa labarun Littafi Mai-Tsarki, sun fara ganin kamanceceniya da abubuwan da suka faru. Labarin gudun hijira na Yahudawa da bautar da suka yi a Babila, ya yi daidai da bautar kansu.<ref name="McGrawHill_AAS"/>
Kalmomin ruhaniya na Kirista suna nuni da siffofi na alama na siffofin Littafi Mai-Tsarki kamar [[Musa]] da Fitowa Isra'ila daga Misira a cikin waƙoƙi kamar "Michael Row the Boat Ashore". Har ila yau, akwai nau'i biyu a cikin kalmomin ruhaniya. Sun sanar da ra'ayoyin Kirista da yawa yayin da suke sadarwa game da wahalar da ta haifar da zama bawa.<ref>{{Cite web |title=History |url=http://www.negrospirituals.com/history.htm |access-date=February 15, 2010}}</ref> Kogin Jordan a cikin waƙoƙin addini na gargajiya na Afirka ya zama iyaka ta alama ba kawai tsakanin wannan duniya da na gaba ba. Hakanan yana iya nuna alamar tafiya zuwa arewa da 'yanci ko kuma yana iya nuna iyaka mai ban mamaki daga matsayin bautar zuwa rayuwa kyauta.
Syncopation, ko lokaci mai tsayi, wani bangare ne na halitta na kiɗa na ruhaniya. An buga waƙoƙi a kan kayan kida na Afirka.
== Tarin kalmomin ruhaniya ==
Masu ruhaniya na Afirka-Amurka suna da alaƙa da waƙoƙin shuka, waƙoƙun bayi, waƙoƙi na 'yanci, da waƙoƙoƙin Railway na karkashin kasa, kuma suna magana har zuwa ƙarshen Yaƙin basasar Amurka. Bayan yakin basasa da 'yanci, an sami "tattarawa mai yawa da adana ruhaniya a matsayin al'adar waƙoƙin gargajiya". An buga tarin farko na Negro spirituals a 1867, shekaru biyu bayan yakin ya ƙare. An kira shi Slave Songs of the United States, an tattara shi ne ta hanyar 'yan abolitionist uku na arewa - Charles Pickard Ware (1840-1921), Lucy McKim Garrison (1842-1877), William Francis Allen (1830-1889) Tarin 1867 da aka gina akan dukan tarin Charles P. Ware, wanda yafi tattara waƙoƙi a Coffin's Point, St. Helena Island, South Carolina, gidan mutanen Afirka-Amurka [[Gullah]] da suka fito daga Afirka ta Yamma. Yawancin littafin 1867 sun ƙunshi waƙoƙin da aka tattara kai tsaye daga 'yan Afirka na Afirka.<ref name="Slave_songs_1867" /> A cikin shekarun 1830 aƙalla, "waƙoƙin shuka", "waƙoƙi na bawa na gaskiya", da "Melodies Negro", sun zama sananne sosai. A ƙarshe, an halicci "kayan kwaikwayon ƙarya" don ƙarin "ɗanɗano mai ban sha'awa". Marubutan sun lura cewa "Lokacin da suka gabata", "Kusa da tafkin inda willow ya nutse", da kuma "Hanyar da za ta sauka a Raccoon Hollow" an aro su ne daga waƙoƙin Afirka na Amurka.<ref name="Slave_songs_1867" /> An sake sha'awar waɗannan waƙoƙin ta hanyar Gwajin Port Royal (1861-), inda sabbin ma'aikatan gonar Afirka ta Amurka suka sami nasarar karɓar aikin gonakin Port Royal Island a 1861, inda aka bautar da su. Masu wa'azi a ƙasashen waje na Arewa, malamai da likitoci sun zo don kula da ci gaban Port Royal. Marubutan sun lura cewa, a shekara ta 1867, "na farko bakwai na ruhaniya a cikin wannan tarin" an "raira waƙa a coci a kai a kai".<ref name="Slave_songs_1867" />
A cikin 1869, Colonel Thomas Wentworth Higginson, wanda ya umarci rundunar Afirka ta farko ta yakin basasa, 1st South Carolina Volunteers - "an tattara, an horar da shi, kuma an ajiye shi a Beaufort, South Carolina" daga 1862 zuwa 1863. Higginson ya yi sha'awar tsoffin bayi a cikin rundunarsa yana cewa, "Halin su ne a ƙarƙashin makamai wanda ya kunyata al'ummar ta gane su a matsayin maza. "Ya haɗu da sojoji kuma a cikin littafinsa na 1869 Army Life in a Black Regiment wanda ya haɗa da kalmomin zaɓaɓɓun ruhaniya. <ref name="Atlantic_Higginson_1867" /> A lokacin yakin basasa, Higginson ya rubuta wasu abubuwan ruhaniya da ya ji a sansanin. "Kusan dukkanin waƙoƙin su na addini ne sosai a cikin sautin su, ...kuma suna cikin ƙaramin maɓalli, duka game da kalmomi da kiɗa. "
Farawa a 1871, Fisk Jubilee Singers sun fara yawon shakatawa, suna haifar da ƙarin sha'awa ga "ruhaniya a matsayin wasan kwaikwayo na kide-kide". A shekara ta 1872, Jubilee Singers suna buga nasu littattafan waƙoƙi, wanda ya haɗa da "The Gospel Train".
{{Reflist}}{{Reflist}}
Reverend Alexander Reid ya halarci wasan kwaikwayon Fisk Jubilee Singers a 1871, kuma ya ba da shawarar cewa su kara waƙoƙi da yawa ga repertoire. Reid, wanda ya kasance mai kula a Kwalejin Spencerville a Oklahoma a yankin Choctaw Nation a cikin shekarun 1850, ya ji ma'aikata biyu da mutanen Choctaw suka bautar, - dangin Afirka-Amurka - mahaifin Wallace Willis da 'yar Minerva Willis - suna raira "waƙoƙin shuka da suka fi so" daga ƙofar gidansu da yamma. Sun koyi waƙoƙin a cikin "Mississippi a farkon ƙuruciyarsu. " Reid ya ba wa mawaƙa na Jubilee tare da kalmomin "Swing Low, Sweet Chariot", Roll, Jordan, Roll, "The Angels are Coming", "I'm a Rolling", da "Steal Away To Jesus", da sauransu da Willis da matarsa suka raira waƙa. Masu raira waƙa na Jubilee sun shahara da waƙoƙin Willis.{{Rp|}}
{{Reflist}}
== Yaduwa ==
=== Fisk Jubilee Waƙoƙi da suka shahara da ruhaniya ===
[[Fayil:The_Story_of_the_Jubilee_Singers.jpg|left|thumb|Masu raira waƙa na Jubilee na Fisk, 1875]]
Mawallafin Fisk Jubilee na asali, ƙungiyar mawaƙa ta maza da mata masu yawon shakatawa na ɗalibai tara na sabuwar makarantar Fisk da aka kafa a Nashville, Tennessee waɗanda suka kasance masu aiki daga 1871 zuwa 1878, sun shahara da Negro spirituals.<ref name="FJS_history_2006">{{Cite web |date=2006 |title=Our History |url=http://www.fiskjubileesingers.org/our_history.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070321165614/http://www.fiskjubileesingers.org/our_history.html |archive-date=March 21, 2007 |access-date=February 23, 2021 |website=Fisk Jubilee Singers}}</ref> Sunan "jubilee" yana nufin "shekarar jubilee" a cikin [[Tsohon Alkawari]] - lokacin 'yancin bayi. A ranar 9 ga Janairu, 1866, jim kadan bayan ƙarshen Yaƙin basasar Amurka (1861 zuwa 9 ga Mayu, 1865), Ƙungiyar Mishaneri ta Amurka ta kafa Jami'ar Fisk a Nashville, Tennessee, [[Kwalejoji da Jami'o'i na Baƙar Fata a Tarihi|kwalejin baƙar fata na tarihi]]. A matsayinta na mai tara kudade a makaranta, Fisk Jubilee Singers sun yi rangadin su na farko a kan abin da ake kira yanzu Jubilee Day - 6 ga Oktoba, 1871. <ref name="FJS_history_2006" /> Masu sauraro na farko sun kasance ƙananan, na gida, kuma masu shakku, amma a shekara ta 1872, sun yi a bikin zaman lafiya na duniya na Boston da kuma Fadar White House, kuma a shekara ta 1879 sun zagaya Turai.<ref name="FJS_history_2006" />
A farkon kwanakin su, Jubilee Singers ba su raira waƙoƙin bayi ba. Sheppard - wanda kuma ya kirkiro kuma ya shirya kiɗa - ya bayyana yadda waƙoƙin bayi, kamar waɗanda aka buga a cikin ''Waƙoƙin Bawa'' na 1867, da farko ba su kasance wani ɓangare na waƙoƙinsu ba saboda waƙoƙinsa, "sun kasance masu tsarki ga iyayensu, waɗanda suka yi amfani da su a cikin bautar addininsu kuma suka yi ihu a kansu". Shephard ya ce, "Sannu bayan watanni ne kawai zukatanmu suka buɗe ga tasirin waɗannan abokai kuma mun fara godiya ga kyakkyawa da ikon waƙoƙinanmu masu ban mamaki". A ƙarshe waƙoƙinku sun fara haɗa waɗannan waƙoƙoninmu.
A shekara ta 1878, ƙungiyar mawaƙan (Singers) ta watse. A shekara ta 1890 kuma, an farfaɗo da gadon da suka bari lokacin da Ella Sheppard Moore—ɗaya daga cikin asalin mambobi tara na Fisk Jubilee Singers—ta koma Fisk, ta fara horas da sabbin mawaƙan jubilee, ciki har da John Wesley Work Jr. (1871–1925).
A shekara ta 1899, shugaban Fisk University, E. M. Cravath, ya yi kira da a kafa ƙungiyar mawaƙan jubilee mai haɗa maza da mata wadda za ta riƙa yin rangadi domin wakiltar jami'ar.
Sai dai cikakkiyar ƙungiyar maza da mata ta yi tsadar da ba za a iya ci gaba da kai ta yawon waƙa ba, don haka aka maye gurbinta da ƙungiyar mawaƙa huɗu maza ta John Work II. Wannan ƙungiyar ta samu karɓuwa sosai daga jama'a, kuma daga baya ta yi jerin rikodin waƙoƙi masu matuƙar sayuwa ga kamfanonin Victor, Edison, Columbia, da Starr tsakanin shekarun 1909 zuwa 1916.
John Work Jr.—wanda kuma ake kira John Work II—ya shafe kusan shekaru talatin yana aiki a Fisk University, inda ya tattara tare da yaɗa salon waƙoƙin jubilee na asalin Fisk Jubilee Singers. A shekara ta 1901 kuma, shi da ɗan'uwansa, Frederick J. Work, sun wallafa littafin mai suna New Jubilee Songs as Sung by the Fisk Jubilee Singers, wanda ya ƙunshi sabbin waƙoƙin jubilee kamar yadda Fisk Jubilee Singers suke rerawa.
Daga 1890 zuwa 1919, "Amurkawa na Afirka sun ba da gudummawa sosai ga masana'antar rikodin a cikin shekarun da suka fara", tare da rikodin da Fisk Jubilee Singers da sauransu suka yi.
=== Masu raira waƙa na Hampton ===
A shekara ta 1873, Hampton Singers sun kafa rukuni a Hampton, Virginia a abin da yanzu ake kira Jami'ar Hampton. Su ne rukuni na farko da suka yi "tsayayya da Jubilee Singers". Tare da Robert Nathaniel Dett (1882-1943) a matsayin mai gudanarwa har zuwa 1933, Hampton Singers "sun sami mabiya na duniya".<ref name="LOC_AAS_2016"/>
=== Cibiyar Tuskegee Quartet ===
An shirya Tuskegee Quartet na farko a cikin 1884 ta hanyar Booker T. Washington, wanda shi ne kuma ya kafa Cibiyar Tuskegee. Tun daga shekara ta 1881, Washington ta nace cewa duk wanda ke halartar hidimar addini ta mako-mako ya kamata ya shiga cikin waƙoƙin ruhaniya na Afirka. An kafa Quartet don "tabbatar da sha'awar Cibiyar Tuskegee". A cikin 1909 an kafa sabon quartet. Mawakin sun yi tafiya a hankali har zuwa shekarun 1940.<ref>{{Cite web |title=Choir History |url=https://www.tuskegee.edu/student-life/join-a-student-organization/choir/choir-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303175441/https://www.tuskegee.edu/student-life/join-a-student-organization/choir/choir-history |archive-date=2021-03-03 |access-date=February 25, 2021 |website=Tuskegee University |url-status=live }}</ref> Kamar Fisk Jubilee Singers, Tuskegee Institute Singers sun raira waƙoƙi na ruhaniya a cikin salon da aka gyara.
=== Hadisin ruhaniya na kide-kide ===
Mawallafin Afirka na Amurka - Harry Burleigh, R. Nathaniel Dett, da William Dawson, sun kirkiro "sabon repertoire don matakin kide-kide" ta hanyar amfani da ilimin gargajiya na Yammacin Turai ga ruhaniya. Sun kawo ruhaniya zuwa saitunan kide-kide kuma sun jagoranci ƙarni na gaba na ƙwararrun mawaƙa na ruhaniya tun daga farkon karni na 20.
[[Fayil:Maud_Cuney_Hare-Harry_T_Burleigh_328.jpg|right|thumb|Hoton Harry T. Burleigh, 1936]]
Harry Burleigh's (1866-1949) - wani mawaki na gargajiya na Afirka-Amurka da baritone da aka yi a cikin saitunan kide-kide da yawa da aka buga Jubilee Songs of the United States a 1929, wanda ya sanya "ruhaniya ga mawaƙa na kide-kiye a matsayin waƙoƙin fasaha a karon farko". :{{Rp|102}} Burleigh ya shirya ruhaniya tare da tsari na gargajiya. Ya kuma kasance baritone, wanda ya yi a wurare da yawa na kide-kide. Ya gabatar da masu zane-zane masu horar da gargajiya, kamar Antonín Dvořák ga masu ruhaniya na Afirka. Wasu sun yi imanin cewa Dvorak ya yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar ruhaniya a cikin Symphony From the New World . Ya horar da 'yan Afirka na Afirka, kamar [[Marian Anderson]], a matsayin mawaƙa na gargajiya. Sauran, kamar Roland Hayes da Paul Robeson sun ci gaba da gadonsa. {{Rp|284}}<ref name="AMRC_Glover_1998" />
[[Fayil:Robert_Nathaniel_Dett.jpg|left|thumb|Robert Nathaniel Dett a cikin 1920s]]
R. Nathaniel Dett (1882-1943) an san shi da shirye-shiryen da ya yi wanda ya haɗa da kiɗa da ruhun mawaƙa na Romantic na Turai tare da ruhaniya na Afirka. A shekara ta 1918, ya ce, "Muna da wannan kantin sayar da kiɗa na gargajiya - waƙoƙin bayi" amma ba zai da amfani idan ba a yi amfani da shi ba. Dole ne mu bi da ruhaniya "a irin wannan hanyar da za a iya gabatar da shi a cikin nau'in mawaƙa, a cikin ayyukan lyric da operatic, a cikin kide-kide da suites da kiɗa na salon". :{{Rp|280}} R. Nathaniel Dett ya kasance mai ba da shawara ga Edward Boatner (1898-1981), wani mawaki na Afirka na Amurka wanda ya rubuta shirye-shiryen kide-kide da yawa na ruhaniya.<ref name="Southern_1997" /> Boatner da Willa A. Townsend sun buga Spirituals triumphant old and new a 1927. Boatner "ya ci gaba da muhimmancin sahihanci game da tarin da rubutun ruhaniya, amma kuma an gano shi a sarari tare da sababbin hanyoyin da aka tsara su kuma aka yi su".<ref name="AMRC_Glover_1998" /> : 102 {{Rp|102}}
William L. Dawson (1876 - 1938), mawaƙi, darektan mawaƙa, farfesa na kiɗa, kuma Masanin kiɗa, an san shi, a tsakanin sauran nasarorin, don gabatarwa ta duniya ta Orchestra na Philadelphia na 1934 Negro Folk Symphony wanda aka sake shi tare da ƙarin rhythms na Afirka a 1952 bayan tafiyar Dawson zuwa Afirka ta Yamma. Ɗaya daga cikin shahararrun abubuwan ruhaniya shine "Ezekiel Saw the Wheel". <ref>{{Cite book|last3=Eileen Southern}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Dawson |first=William Levi |date=July 24, 2006 |title=William Levi Dawson papers, 1903–1990 |url=https://findingaids.library.emory.edu/documents/dawson892/ |website=findingaids.library.emory.edu |access-date=June 3, 2026 |archive-date=June 9, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609103816/https://findingaids.library.emory.edu/documents/dawson892/ |url-status=dead }}</ref>{{Spaced en dash}}
== Ruhaniya a rayuwar zamani ==
Fisk ''Jubilee'' Singers sun ci gaba da kula da shahararsu a karni na 21 tare da wasan kwaikwayo na kai tsaye a wurare kamar Grand Ole Opry House a cikin 2019 a Nashville, Tennessee . A cikin 2019 Tazewell Thompson ya gabatar da wani kiɗa na cappella mai suna Jubilee, wanda kyauta ce ga Fisk Jubilee Singers .
Ruhaniya ta kasance muhimmiyar mahimmanci musamman a cikin ƙananan majami'u masu baƙar fata, sau da yawa Baptist ko Pentecostal, a cikin zurfin Kudu.<ref name="Banks">{{Cite web |title=African American Spirituals (unable to access title, author, date, live url) |url=http://archive.sltrib.com/printfriendly.php?id=2918780&itype=ngpsid |website=The Salt Lake Tribune}}</ref>
Rabin ƙarshen karni na 20 ya ga sake farfado da ruhaniya. Wannan yanayin ya sami tasiri sosai daga mawaƙa da daraktocin kiɗa kamar Moses Hogan da Brazeal Dennard.
Arthur Jones ya kafa "The Spirituals Project" a Jami'ar Denver a 1999 don taimakawa wajen kiyaye saƙo da ma'anar waƙoƙin da suka ƙaura daga filayen Kudu zuwa dakunan kide-kide na Arewa.<ref name="Banks"/>
Everett McCorvey ya kafa The American Spiritual Ensemble <ref>{{Cite web |title=ASE |url=https://www.americanspiritualensemble.com/ |website=American Spiritual Ensemble}}</ref> a cikin 1995, ƙungiyar kusan mawaƙa masu sana'a guda biyu waɗanda ke zagayawa suna yin ruhaniya a Amurka da ƙasashen waje. Kungiyar ta samar da CD da yawa, gami da "The Spirituals", kuma ita ce mayar da hankali ga shirin watsa shirye-shiryen jama'a. <ref name="Gospel_Singers">{{Cite web |date= |title=African American Spirituals |url=https://www.singers.com/gospel/spirituals/ |access-date=February 25, 2021 |website=Singers: Primarily a capela}}[https://www.singers.com/gospel/spirituals/ www.singers.com]</ref><ref>{{Cite web |date=October 19, 2023 |title=KET Documentaries | American Spiritual Ensemble | KET |url=https://video.ket.org/video/american-spiritual-ensemble-pj9ksm/ |via=video.ket.org |access-date=June 3, 2026 |archive-date=June 9, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609224810/https://video.ket.org/video/american-spiritual-ensemble-pj9ksm/ |url-status=dead }}</ref>
== Asalin salo da halaye ==
Halayen ruhaniya sun haɗa da ƙwarewar haɗakar muryoyi, lokaci, da kuma sautin sauti.<ref name="PBS_Faw_20120504"/>
Na ruhaniya sun kasance waƙoƙi ne da ba a haɗa su ba. Ana iya rage saurin a wasu waƙoƙi a wasu lokuta - ''Ritararando'' - kamar yadda yake a cikin "waƙoƙin makoki" da / ko nuna "kyakkyawan da haɗuwa da muryoyin".<ref name="JSAM_Graham_201205">{{Cite journal |last=Graham |first=Sandra Jean |date=May 2012 |title=There Breathes a Hope: The Legacy of John Work II and His Fisk Jubilee Quartet, 1909–1916 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-society-for-american-music/article/abs/there-breathes-a-hope-the-legacy-of-john-work-ii-and-his-fisk-jubilee-quartet-19091916-archeophone-arch-5020-2010/090B47B50CB7C3FB065B0FFEC2472260 |journal=Journal of the Society for American Music |volume=6 |issue=2 |pages=253–255 |doi=10.1017/S1752196312000107 |issn=1752-1971 |s2cid=190735108 |url-access=subscription |access-date=February 23, 2021}}</ref>
Tare da "kira kawai da amsawar hadin kai", waƙoƙi na iya haɗawa da "ƙididdigar da ke rufewa, da ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa. "<ref name="JSAM_Graham_201205"/>
Asalin salo ya haɗa da kiɗa na Afirka, Waƙoƙin Kirista, waƙoƙi na aiki, mai kuka, . Masanin tarihi Jonathan Curiel ya kuma lura da yiwuwar tasirin daga kiɗa na Islama. A cewar wani littafin McGraw Hill don makarantar sakandare, "An raira waƙoƙi na ruhaniya a matsayin waƙoƙoƙi da waƙoƙa. Wasu ruhaniya an daidaita su a matsayin waƙoƙin aiki.<ref name="McGrawHill_AAS"/>
Black spirituals "amfani da microtonally flatted notes, syncopation da counter-rhythms alama da hannu a cikin baƙar fata ruhaniya wasan kwaikwayo. " <ref name="LOC_AAS_2016"/> Yana tsaye ne ga mawaƙa's striking murya murya muryar murya cewa siffofi da ihu, exclamations na kalmar "Glory! "da kuma sautin falsetto mai tsayi da tsayi".<ref name="LOC_AAS_2016" />
Za'a iya gano abubuwa masu yawa na ruhaniya da sauti zuwa tushen Afirka, gami da amfani da sikelin pentatonic (maɓallan baki akan piano).
A cikin littafinsa na 1954 Studies in African Music, Arthur Morris Jones (1889-1980), mai wa'azi a ƙasashen waje kuma masanin ilimin kabilanci, ya ce a cikin kiɗa na Afirka, "mai rikitarwa na bambancin alamu" ya kasance tsakiya ga kiɗa na Afrika, kamar yadda aka kimanta jituwa a cikin kiɗan Turai. Jones ya bayyana drum shine mafi girman furcin rhythms, amma kuma ana iya samar da su ta hanyar bugawa da hannu, bugawa da sanda, rattles, da kuma "bugawa da pestles a cikin turmi". : 26 [Lura 1]
A tsawon lokaci "al'adar kide-kide ta samo asali," <ref name="Gospel_Singers"/> wanda ya haɗa da aikin Hampton Singers a ƙarƙashin mawaƙa R. Nathaniel Dett.<ref name="LOC_AAS_2016"/>
A cikin karni na 20, mawaƙa, kamar su Moses Hogan, Roland Carter, Jester Hairston, Brazeal Dennard da Wendell Whalum sun canza "shirye-shiryen cappella na ruhaniya don mawaƙa" fiye da "tushen waƙoƙin gargajiya na gargajiya".<ref name="LOC_AAS_2016">{{Cite web |date=July 1, 2016 |title=African American Spirituals |url=https://www.loc.gov/item/ihas.200197495 |access-date=February 25, 2021 |website=[[Library of Congress]]}}</ref>
[[Fayil:Bach,_Komm,_Jesu_komm.png|thumb]]
=== Kira da amsawa ===
Farfesa na Jami'ar Denver, Arthur Jones, wanda ya kafa "The Spirituals Project a cikin 1998, daga makarantar Lamont ta jami'a, ya bayyana yadda za a iya gabatar da kalmomin da aka ƙayyade a cikin kira da amsawa, wanda kawai masu hankali da ke sane da saƙon da aka ɓoye zasu iya fahimta. : 51, 55 Ya bayyana "abubuwan ruhaniya da suka riga sun kasance" an yi amfani da su "a ɓoye" a matsayin ɗaya daga cikin hanyoyin da mutane suka yi amfani da shi a cikin "gwagwarmayar da yawa don 'yanci. "<ref name="Jones_1993" />{{Rp|51, 55}}<ref name="Gospel_Singers"/>
=== Waƙoƙin baƙin ciki ===
Waƙoƙin bayi an kira su "Waƙoƙin Gobe" ta [[W. E. B. Du Bois|W.E.B. Du Bois]] a cikin littafinsa, littafin 1903, The Souls of Black Folk . <ref name="APT_Kirkland_2015"/> Waƙoƙin baƙin ciki na ruhaniya ne, kamar, "Wani lokaci Ina Jin Kamar Yaro marar Uwa", da kuma "Babu Wanda Ya San Matsalar da Na gani" - waƙoƙin da ke da ƙarfi da baƙin ciki - ana rera su a hankali.<ref name="LOC_AAS_2016"/>
=== Waƙoƙin Jubilee ===
[[Fayil:Fisk_jubilee_singers_come_let_us_all_go_down_00987787_4834_0178.jpg|thumb]]
Fisk Jubilee Singers sun yi nasara sosai har aka halicci wasu kungiyoyi don yin irin wannan kiɗa.<ref name="Ginell">{{Cite web |last=Ginell |first=Cary |title=Golden Gate Quartet: Gospel Train (1937–1942) |url=https://www.naxos.com/mainsite/blurbs_reviews.asp?item_code=8.120731&catNum=120731&filetype=About%20this%20Recording&language=English |access-date=February 25, 2021}}</ref> A tsawon lokaci an yi amfani da kalmar "jubilee" don komawa ga wasu ƙungiyoyi waɗanda suka raira waƙoƙin rukunin asali.<ref name="Ginell" /> A farkon shekarun 1900 mawaƙa na jubilee sun kuma ambaci mawaƙa waɗanda suka yi waƙoƙin bishara, da waƙoƙi da na ruhaniya.<ref name="Ginell" /> Misalan waɗannan ƙungiyoyin farkon ƙarni na sha tara sun haɗa da Norfolk Jubilee Quartet, Utica Jubilee Singers, da Tuskegee Institute Singers . <ref name="Ginell" />
Jubilee songs, also known as "camp meeting songs," such as and "[https://web.archive.org/web/20260107011919/https://hymnary.org/text/fare_ye_well_fare_ye_well_fare_ye_well_f Fare Ye Well]" and "Rocky my soul in the bosom of Abraham" are fast-paced, "rhythmic and often syncopated".<ref name="LOC_AAS_2016"/> Spiritual songs which looked forward to a time of future happiness, or deliverance from tribulation, were often known as 'jubilees.{{Ana bukatan hujja|date=February 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2021)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
A wasu majami'u, kamar cocin Pentecostal a cikin 1910s da 1920s a [[New Orleans]], babu wani kwayar halitta ko mawaƙa kuma kiɗa ya fi ƙarfi, ya fi ƙanƙanta kuma ya haɗa da saurin ruhaniya da ake kira "jubilees". Sun "yi amfani da drum, cymbal, tambourine, da triangle na ƙarfe. Kowa a can ya raira waƙa, kuma sun yi bulala da ƙafafunsu, kuma sun raira waƙa tare da dukkan jikinsu. Suna da bugun, rhythm da muka riƙe daga kwanakin bautar, kuma kiɗan su yana da ƙarfi da bayyanawa. "<ref name="Broughton_1985">{{Cite book|last3=Viv Broughton}}</ref>{{Rp|52–53}}
=== Waƙoƙin 'yanci ===
[[Fayil:Frederick_Douglass_(circa_1879).jpg|right|thumb|Frederick Douglass]]
Frederick Douglass, wani abolitionist kuma tsohon bawa ya ce waƙoƙin bayi sun farka shi ga halin rashin mutunci na bautar, "Kamarwa kawai, har ma yanzu, yana wahalar ruhuna, kuma yayin da nake rubuta waɗannan layin, hawaye na suna fadowa. Ga waɗancan waƙoƙin na gano ra'ayoyi na farko game da halin rashin mutunci na bautar. Ba zan iya kawar da wannan ra'ayi ba. Wadannan waƙoƙin har yanzu suna bin ni, don zurfafa ƙiyayya da bautar, da kuma hanzarta jinƙai ga 'yan'uwana da ke cikin dangantaka.<ref>{{Cite web |last=Frederick Douglass |year=1855 |title=My Bondage and My Freedom |url=http://www.gutenberg.org/files/202/202-h/202-h.htm |access-date=June 6, 2013 |website=Project Gutenberg}}</ref>
A cikin 2017 ''PBS Newshour'', ɓangaren da ake kira "Singing in Slavery: Songs of Survival, Songs of Freedom" ya ce, yayin da "ba a tabbatar da shi ba, an yi imani" - cewa "Wade in the Water" yana ɗaya daga cikin waƙoƙin da ke da alaƙa da Underground Railroad - cibiyar sadarwa ta hanyoyin sirri da gidaje masu aminci da bayi a Amurka ke amfani da su don neman 'yanci. gargadi bayi su fita daga hanya kuma su shiga cikin ruwa don hana karnuka - waɗanda masu bautar ke amfani da su - daga bin hanyarsu.<ref name="PBS_Berry_20170123" /> : 18 {{Rp|18}}
Jones ya bayyana yadda a cikin shekarun Railroad na karkashin kasa "an riga an yi amfani da ruhaniya" "a ɓoye" a matsayin ɗaya daga cikin hanyoyin da mutane suka yi amfani da su a cikin "gwagwarmayar da aka yi amfani da ita don 'yanci". : 51, 55 Ya bayyana yadda za a iya gabatar da kalmomin da aka ƙayyade a cikin kira da amsawa, wanda kawai masu ciki suka san saƙon da aka ɓoye. : 51, 55 {{Rp|51, 55}}
Wani hadin gwiwa da Maryland Public Television, Maryland Historical Society, da Maryland State Archives suka yi mai taken "Hanyar zuwa 'Yanci: Maryland da Jirgin Ruwa na Ƙasa" sun haɗa da wani sashi kan yadda waƙoƙin da bayi da yawa suka sani suna da "ma'anar sirri" cewa za a iya amfani da su don nuna abubuwa da yawa. " An yi imanin cewa wasu waƙoƙi sun ƙunshi bayyane umarni ga bayi masu gudu game da yadda za a guje wa kamawa da kuma hanyar da za a bi don samun nasarar samun 'yanci.<ref name="Ponomarenko_2001">{{Cite web |last=Ponomarenko |first=John |date=2001 |title=Understanding pages: coded |url=http://www.localdial.com/users/jsyedu133/Soulreview/Understandingpages/coded.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724090201/http://www.localdial.com/users/jsyedu133/Soulreview/Understandingpages/coded.htm |archive-date=24 July 2008 |access-date=8 August 2008 |series=Soul Review}}</ref><ref name="negrospirituals">{{Cite web |title=The Official Site of the Negro Spirituals, antique Gospel Music |url=http://www.negrospirituals.com/ |website=www.negrospirituals.com}}</ref> Sauran ruhaniya waɗanda wasu suka yi imanin suna da saƙonnin da aka ƙayyade sun haɗa da "The Gospel Train", "Song of the Free", da kuma "Swing Low, Sweet Chariot", "Bollow the Drinking Gourd".<ref>{{Cite web |title="Follow the Drinking Gourd"—African American Spiritual |url=http://www.eduplace.com/kids/socsci/ca/books/bkc/sources/bkc_template.jsp?name=spiritual&state=ca |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164323/http://www.eduplace.com/kids/socsci/ca/books/bkc/sources/bkc_template.jsp?name=spiritual&state=ca |archive-date=2015-04-02 |website=www.eduplace.com |access-date=2026-06-03 |url-status=dead }}</ref> James Kelley a cikin labarinsa na 2008 ya ce akwai rashin tushe don tabbatar da cewa akwai saƙo mai lamba a cikin "Bayan Gourd mai shan giya".<ref name="songstory">{{Cite journal |last=Kelley |first=James |date=April 2008 |title=Song, Story, or History: Resisting Claims of a Coded Message in the African American Spiritual "Follow the Drinking Gourd" |url=https://www.academia.edu/30498167 |journal=The Journal of Popular Culture |volume=41 |issue=2 |pages=262–280 |doi=10.1111/j.1540-5931.2008.00502.x}} Kelley said that the 1928 popular account by H.B. Parks was implausible.</ref><ref>{{Cite web |last=Bresler |first=Joel |title=Follow the Drinking Gourd: A Cultural History |url=http://www.followthedrinkinggourd.org/ |access-date=May 5, 2008}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 4, 2012 |title=About the African-American Spiritual |url=http://www.charlestonspiritual.com/about/about-the-african-american-spiritual/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402180204/http://www.charlestonspiritual.com/about/about-the-african-american-spiritual/ |archive-date=April 2, 2015 |access-date=November 20, 2018 |website=Charleston Spiritual Ensemble |url-status=dead }}</ref>
Wata kasida ta 1953 ta Sterling Brown ta ce akwai malamai waɗanda "sun yi imani da cewa lokacin da Negro ya raira waƙar 'yanci, yana nufin kawai abin da fararen ke nufi, wato' yanci daga zunubi. " <ref name="Brown_1953">{{Cite web |last=Brown |first=Sterling Allen |date=Winter 1953 |title=Negro Folk Expression: Spirituals, Seculars, Ballads and Work Songs |url=http://www.english.illinois.edu/maps/poets/a_f/brown/folkexpression.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150208182327/http://www.english.illinois.edu/maps/poets/a_f/brown/folkexpression.htm |archive-date=2015-02-08 |access-date=June 6, 2013 |website=University of Illinois, Department of English |url-status=dead }}</ref> Brown ya ce, ga bautar ɗan' yanci zai ma'anar' yanci ካብ bautar. Lokacin da bawa ya raira waƙa, "An tsawata mini, an raina ni; an yi ni da wuya ka yi ka ba'a," ba wai kawai yana nufin 'yanci daga zunubi ba amma daga bautar jiki.<ref name="Brown_1953" /> Brown ya ambaci Douglass, yana cewa Kan'ana Tab tsaye ne ga Kanada; kuma "a sama da ɓoyayyen satire waƙoƙin ma sun kasance inabi don sadarwa. [[Harriet Tubman]], kanta da ake kira Musa na mutanenta, ta gaya mana cewa "Ku tafi Musa" an tsara shi a cikin jihohin bayi, amma duk da haka mutane sun raira shi".<ref name="Brown_1953" /><ref name="Brown_1953" />
Wani labarin Library of Congress na 2016 ya ce waƙoƙin Freedom da waƙoƙun zanga-zanga, kamar su, [[Bob Marley]]'s "Redemption Song" da Billy Bragg's "Sing their souls back home'" sun dogara ne akan ruhaniya na Afirka ta Amirka, kuma hakan ya zama tushen kiɗa na kiran dimokuradiyya a duniya.<ref name="LOC_AAS_2016"/> Yawancin [[Wakar 'yanci|Waƙoƙin 'yanci]], kamar su "Oh, Freedom!" da "Eyes on the Prize," waɗanda suka bayyana ƙungiyar kare hakkin bil'adama (1954-1968) an daidaita su daga wasu daga cikin ruhaniya na Afirka na farko. Wasu kamar su, "Za mu shawo kan," sun haɗu da waƙar bishara "Zan shawo kan Wata rana" tare da ruhaniya "[[I'll Be all right|Zan yi daidai]]"<ref name="LOC_AAS_2016" /><ref name="UT_MusicLibrary">{{Cite web |title=Wade in the Water |url=https://databases.lib.utk.edu/songdb/songdb.php?list=1&antitle=FREEDOM%20IS%20A%20CONSTANT%20STRUGGLE:%20SONGS%20OF%20THE%20FREEDOM%20MOVEMENT |website=University Libraries at the [[University of Tennessee]], Knoxville |series=Music Library UT Song Index}}</ref>
A cikin tarihin 1927, The American Songbag, wanda Carl Sandburg (1878-1967), mawaki da masanin gargajiya na Amurka ya tattara, ya rubuta cewa "Ain' Go'n' to Study War No Mo'" misali ne na ruhaniya wanda 'yan Afirka na Amurka suka yi amfani da shi azaman waƙoƙin aiki. Ya ce, "Yayin da mawaƙa ke ci gaba, awa da awa, suna kawo layi daga wasu ruhaniya da yawa. Saurin yana da mahimmanci. Ba a taɓa yin farin ciki ba, duk da haka yana da ƙarfi a cikin motsi, tabbas game da bugun sa. Ayyukan waƙoƙi ne na ruhaniya. An furta War "waw" ko " kamar dai don yin rhyme tare da "saw". "Doki shine "hawss. "Kuma haka tare da tattalin arzikin Negro na kalmomi a cikin magana da waƙa. " : 480-481{{Rp|480–481}}
=== Masu kuka a filin ===
Kiɗa na filin, wanda aka fi sani da kiɗa na filin ruwa, wani nau'i ne na farko na kiɗa na Afirka ta Amirka, wanda aka bayyana a karni na 19. Mai kuka a filin sun kafa tushe ga blues, ruhaniya, kuma a ƙarshe rhythm da blues. Masu kuka a filin, masu kuka da masu kuka na bayi kuma daga baya masu cin gashin kansu da ke aiki a filayen auduga, ƙungiyoyin kurkuku, ƙungiyoyin jirgin ƙasa (masu rawa) ko sansanin turpentine sune farkon kira da amsawa masu ruhaniya na Afirka da kiɗa na bishara, ga ƙungiyoyin jug, minstrel shows, piano, kuma a ƙarshe ga blues, rhythm da blues, jazz da kiɗa ta Afirka gabaɗaya.<ref name="shaw" />
== Abubuwan da aka samo asali ==
Blues da waƙoƙin bishara sun samo asali ne daga ruhaniya na Afirka.
[[Fayil:Twelve-Bar_Blues_Progression-rev.png|thumb]]
=== Rashin haske ===
A farkon shekarun 1960, Blues People by Amiri Baraka - sunan da aka zaba ga LeRoi Jones (1934-2014) - ya ba da tarihin 'yan Afirka ta hanyar kiɗan su, farawa da ruhaniya zuwa blues. A shekara ta 1967, Jones ya zama babban mai magana da yawun masu ilimi na Afirka, ya maye gurbin [[James Baldwin]], bisa ga bita na 1965 na Blues People.
The blues form originated in the 1860s in the Deep South—[[South Carolina]], [[Mississippi (jiha)|Mississippi]], [[Florida]], [[Alabama]], [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]], [[Louisiana]], [[Tennessee]], and [[Texas]]—states that were most dependent on the [[Bauta a Amurka|slave labor]] on plantations and that held the largest number of enslaved people.<ref name="AAIHS">{{Cite web |date=May 9, 2018 |title=The Historical Roots of Blues Music |url=https://www.aaihs.org/the-historical-roots-of-blues-music/ |access-date=March 1, 2020 |publisher=[[African American Intellectual History Society]]}}</ref> The form was collectively developed by generations and communities of enslaved African Americans starting as "unaccompanied work-songs of the plantation culture".<ref name="Grove_Oliver">{{Cite web |last=Oliver |first=Paul |author-link=Paul Oliver |title=Blues |url=http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/03311 |url-access=subscription |access-date=3 October 2015 |website=[[Grove Music Online]] |publisher=Oxford Music Online}}</ref> The historical roots of the blues have been traced farther back to West African sources by scholars such as Paul Oliver and Gerhard Kubik—with elements such as the "responsorial 'leader-and-chorus' form".<ref name="Grove_Oliver" />{{Rp|10–13}} The blues became the "most extensively recorded of all traditional music types" and since the "early 1960s,—the "most important single influence on the development of Western popular music,"<ref name="Grove_Oliver" /> and are now widespread.{{Rp|131}}
[[Fayil:MamieSmith.png|left|thumb|Mamie Smith]]
Lokacin da Mamie Smith ta Agusta 10, 1920, Okeh rikodin mawaƙa Perry Bradford's (1893-1970) New York City ''Crazy Blues'' ya zama nasarar kasuwanci, ya buɗe kasuwar rikodin kasuwanci don kiɗa ga masu sauraron Afirka na Afirka. <ref name="LOC_2005_Komara">{{Cite web |last=Komara |first=Ed |date=2005 |title="Crazy Blues"—Mamie Smith (1920) – Added to the National Registry: 2005 |url=https://www.loc.gov/static/programs/national-recording-preservation-board/documents/CrazyBlues.pdf |access-date=August 9, 2020 |website=[[Library of Congress]]}}</ref> Kafin nasarar wannan rikodin, kamfanonin rikodin kasuwanci sun nuna mawaƙa na Afirka da ba na Afirka ba suna wasa da kiɗa na Afirka. : 343-345 Bradford's African-American band, the Jazz Hounds, "ya buga rayuwa, improvised", "unpredictable", "breakneck" kiɗa wanda ya kasance "bambanci mai ban sha'awa ga maɓallin maɓallin blues da fararen masu zane-zane suka fassara a cikin 1910s".<ref name="NYT_Brooks_20200810" />
Wani littafi na 1976, Stomping the Blues na Albert Murray, ya ce wannan hulɗa tsakanin Kiristanci da ruhaniya na Afirka ya faru ne kawai a Amurka. 'Yan Afirka da suka tuba zuwa Kristanci a wasu sassan duniya, har ma a [[Karibiyan|Caribbean]] da Latin Amurka, ba su samo asali daga wannan nau'i ba.
Shahararren mawaƙin bishara Mahalia Jackson (1911-1972) yana ɗaya daga cikin fitattun masu kare waƙoƙin bishara. Ta ce, "Blues sune waƙoƙin fidda rai. Waƙoƙin Linjila sune waƙoƙi na bege. Lokacin da ka raira waƙar bishara kuna jin cewa akwai magani ga abin da ba daidai ba. " <ref name="Broughton_1985"/>: 52 Horace Clarence Boyer ya gano fitowar kiɗa na Linjila a matsayin "style na kiɗa mai zurfi" zuwa Deep South a 1906 a cikin majami'u na Pentecostal. Ta hanyar Babban ƙaura na Ba'amurke na Afirka daga kudu zuwa arewa, musamman a cikin shekarun 1930, waƙoƙin bishara sun shiga "babban al'adun gargajiya na Amurka". Waƙoƙin Bishara sun kasance masu tasowa daga 1945 zuwa 1955 - "Golden Age of Gospel".
Gospel Quartets, kamar [[Golden Gate Quartet]]">Golden Jubilee Quartet da Golden Gate Quartet, sun canza salon ruhaniya tare da sababbin su, salon jubilee wanda ya haɗa da sababbin jituwa, haɗin kai tare da shirye-shiryen sophisticated.<ref name="Ginell"/> Misali na kiɗan su shine wasan kwaikwayon "Oh, Jonah!" <ref name="Ginell" /> <ref name="LOC_AAS_2016"/> The Golden Gate Quartet - waɗanda suka kasance masu aiki daga 1934 zuwa ƙarshen 1940s - sun yi a cikin kide-kide ''Daga Ruhaniya zuwa Swing'' a Carnegie Hall a ƙarshen 1930s.<ref>{{Cite web |title=Oh Jonah! |url=https://www.loc.gov/item/ftvbib000056/ |website=Library of Congress, Washington, D.C.}}</ref> [[Zora Neale Hurston]], a cikin littafinta na 1938 The Sanctified Church, ta soki abin da ta kira "Glee Club style" na Fisk Jubilee Singers, Tuskegee Institute Quartet, da Hampton Singers a cikin shekarun 1930. Ta ce suna amfani da salon" wanda "ya cika da dabarun mawaƙa" waɗanda ba su da gaskiya ga asalinsu a cikin asalin ruhaniya na Afirka ta Amirka. Ana iya samun ainihin ruhaniya ne kawai a cikin "cocin Negro mara kyau".
=== Fararen ruhaniya ===
In his 1938 book, ''White Spirituals in the Southern Uplands'', Vanderbilt University's George Pullen Jackson in Nashville drew attention to the existence of a white spiritual genre which differed in many aspects from African American spirituals.<ref name="LOC_AAS_2016"/> The core of Jackson's argument, however, supported by many musical examples, is that African-American spirituals draw heavily on textual and melodic elements found in white hymns and spiritual songs. Jackson extended the term "spirituals" to a wider range of folk hymnody but this does not appear to have been widespread usage previously. The term, however, has often been broadened to include subsequent arrangements into more standard European-American hymnodic styles, and to include post-emancipation songs with stylistic similarities to the original African American spirituals.{{Ana bukatan hujja|date=April 2026}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2026)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
Masanin tarihi [[Sylviane Diouf]] da masanin ilimin kabilanci Gerhard Kubik sun gano kiɗan Islama a matsayin tasiri. Diouf ya lura da kamanceceniya tsakanin kiran Islama ga addu'a (wanda ya samo asali ne daga [[Bilal Ibn Rabaha|Bilal ibn Rabah]], sanannen [[Musulunci a Afrika|Musulmi na Afirka]] na Abyssinian a farkon karni na 7) da kuma kiɗa na filin na ƙarni na 19, yana lura cewa duka biyu suna da irin waɗannan kalmomin da ke yabon Allah, waƙoƙi, canje-canje na lura, "kalmomin da ke da alama suna girgiza" a cikin muryoyin murya, canje-canjen kiɗa, da sautin hanci. Ta danganta asalin kiɗa na filin ga bayi Musulmai na Afirka waɗanda suka kai kimanin kashi 30% na bayi na Afirka a Amurka. A cewar Kubik, "hanyar murya ta mawaƙa da yawa da ke amfani da melisma, wavy intonation, da sauransu al'adun wannan babban yankin na [[Afirka ta Yamma|Yammacin Afirka]] ne wanda ke hulɗa da duniyar Larabci-Islama ta Maghreb tun daga ƙarni na bakwai da na takwas. " <ref name="Curiel" /> Akwai musamman muhimmiyar giciye ta Sahara tsakanin al'adun kiɗa na Maghreb da [[Sahel]]. <ref name="Tottoli" /><ref name="Tottoli" />
Akwai bambanci a cikin kiɗa da yawancin bayi na [[Sahel|Sahelian]] Musulmai da kuma yawancin bayi wadanda ba Musulmai ba daga gabar tekun Yammacin Afirka da [[Afirka ta Tsakiya (yanki)|Afirka ta Tsakiya]]. Bayin Musulmi na Sahelian gabaɗaya sun fi son iska da kayan kirtani da kuma raira waƙa, yayin da bayin da ba Musulmai ba gabaɗaya suka fi son drum da waƙoƙin rukuni. Masu mallakar shuke-shuke waɗanda suka ji tsoron tawaye sun haramta karafa da waƙoƙin rukuni, amma sun ba da damar bayi na Sahelian su ci gaba da raira waƙa da kunna kayan iska da igiya, waɗanda masu mallakar shuka suka sami ƙarancin barazana. A cewar Curiel kayan kida na igiya waɗannan kayan kida na iya samun farkon banjo. Yayinda aka matsa wa mutane da yawa su tuba zuwa Kiristanci, an ba da izinin bayi na Sahelian su kula da al'adun kiɗa, suna daidaita ƙwarewarsu zuwa kayan kida kamar fiddle da [[Jita|guitar]]. An kuma ba wasu damar yin wasan kwaikwayo ga masu mallakar bayi, suna ba da izinin ƙaurawar kiɗan su a fadin Kudancin Kudancin.<ref name="Tottoli" />
== Dubi kuma ==
* Waƙoƙin Afirka da Amurka
* Deep River Boys
* Waƙoƙin Bishara
* [[Bauta a Amurka|Tarihin bautar a Amurka]]
* Dalibai na asali na Nashville
* Waƙoƙin addini
* [[Waƙoƙin yanci a Jirgin ƙasa|Waƙoƙin Jirgin ƙasa]] {{Reflist}}{{Reflist}}
== Bayani ==
{{Reflist}}{{Reflist}} {{Reflist}} {{Reflist}}{{Reflist}}
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
5xs699h7nu4zzk6lbc42vagyvye1b83
Cutar Alwadei
0
155181
973596
848077
2026-10-30T06:32:55Z
BnHamid
12586
973596
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ciwon Alwadei ko jinkirin tunani na autosomal recessive-61 (MRT61) cuta ce ta autosomal ne recessive neurodevelopmental da ke nuna jinkirin ci gaban psychomotor, nakasa ta hankali, da kuma bambancin fasalulluka na fuska.<ref name="pmid30878996">{{Cite journal |last=Rasika |first=Sowmyalakshmi |last2=Passemard |first2=Sandrine |last3=Verloes |first3=Alain |last4=Gressens |first4=Pierre |last5=El Ghouzzi |first5=Vincent |date=26 December 2019 |title=Golgipathies in Neurodevelopment: A New View of Old Defects |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02322665/file/Rasika%2C%20Golgipathies%20in%20Neurodevelopment%20Final%20Manuscript_27Nov2018.pdf |journal=Developmental Neuroscience |volume=40 |issue=5–6 |pages=396–416 |doi=10.1159/000497035 |pmid=30878996 |s2cid=81978441}}</ref><ref name="OMIM" /><ref name="pmid27612186" /> Marasa lafiya masu tsanani na iya kamuwa da cututtukan ƙwaƙwalwa kuma suna da ƙarancin ƙwaƙwalwa, gami da hypoplasia na corpus callosum.<ref name="pmid27612186">{{Cite journal |last=Alwadei |first=Ali H. |last2=Benini |first2=Ruba |last3=Mahmoud |first3=Adel |last4=Alasmari |first4=Ali |last5=Kamsteeg |first5=Erik-Jan |last6=Alfadhel |first6=Majid |date=1 December 2016 |title=Loss-of-function mutation in RUSC2 causes intellectual disability and secondary microcephaly |journal=Developmental Medicine and Child Neurology |volume=58 |issue=12 |pages=1317–1322 |doi=10.1111/dmcn.13250 |pmid=27612186 |doi-access=free}}</ref> '''Cutar Alwadei''' da aka danganta da maye gurbi a cikin kwayar halitta ta RUSC2 akan chromosome 9p13.3.<ref name="OMIM">{{Cite web |title=MENTAL RETARDATION, AUTOSOMAL RECESSIVE 61; MRT61 |url=https://omim.org/entry/617773 |access-date=26 December 2019 |website=omim.org}}</ref>
== Alamomi da alamomi ==
Marasa lafiya da ke fama da cutar Alwadei yawanci suna da matsakaici zuwa matsanancin nakasa ta hankali. Magana tana jinkiri kuma da zarar an samu an iyakance shi ga kalmomi guda ɗaya. Matsalolin halayyar kamar hyperactivity, tashin hankali da siffofin autistic na iya faruwa. Ya zuwa shekara ta 2017 an bayar da rahoton marasa lafiya uku tare da cutar Alwadei, dukansu sun dogara da taimako a duk fannoni na rayuwar yau da kullun.<ref name="OMIM">{{Cite web |title=MENTAL RETARDATION, AUTOSOMAL RECESSIVE 61; MRT61 |url=https://omim.org/entry/617773 |access-date=26 December 2019 |website=omim.org}}</ref>
Hypotonia yana faruwa a cikin jariri kuma a mafi yawan lokuta daga baya yakan ci gaba zuwa ƙananan spasticity a cikin dukkanin gabobin hudu. Ana jinkirin tafiya kuma a kowane yanayi ba shi da kwanciyar hankali. Haɗin hyperlaxity na iya faruwa. [ana yanayi hujja] [citation need]
== Tarihi ==
An fara bayyana shi a birnin King Fahd Medical City ta likitan ilimin likitancin yara Ali Alwadei a cikin 2014. An gane cutar kuma an buga shi a mujallar kiwon lafiya Developmental Medicine & Child Neurology a 2016.[1] A cikin 2017, Jami'ar Johns Hopkins ta sanya sunan ciwon a matsayin "Alwadei syndrome". [ana ruwan hujja][citation need]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
cdiqoon0499wqagnmoumal4h1iccf4o
Cape Delgado
0
155573
973367
849936
2026-10-29T15:44:16Z
Khalifah123
28682
973367
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' ( Portuguese ) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]] . Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]] . <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
9y6l3o947irxotv88mbg1br0k6n39mp
973368
973367
2026-10-29T15:44:31Z
Khalifah123
28682
973368
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' ( Portuguese ) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]] . Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]] . <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
2u4za8hapt1avz8ddr468o21kmyo5a3
973369
973368
2026-10-29T15:44:47Z
Khalifah123
28682
973369
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' ( Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]] . Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]] . <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
j6eqzsd45tr4lhcb3fr6vb2goi70w6p
973370
973369
2026-10-29T15:45:00Z
Khalifah123
28682
973370
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' (Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]] . Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]] . <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
aurgvr0eqygc9u4dhm7lu6okx8b4430
973371
973370
2026-10-29T15:45:17Z
Khalifah123
28682
973371
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' (Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]]. Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]] . <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
9ye510go7vx8efbwtqmflheihaysy3r
973372
973371
2026-10-29T15:45:34Z
Khalifah123
28682
973372
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' (Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]]. Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]]. <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]] . Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
l02olo6ak6q1wpqqpx7ticymn6qlvnl
973373
973372
2026-10-29T15:46:11Z
Khalifah123
28682
973373
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' (Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]]. Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]]. <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]]. Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique . <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
htkkdkb9fbjt27d5v6nz99o9ymdvu3w
973374
973373
2026-10-29T15:46:32Z
Khalifah123
28682
973374
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Cape_Delgado.jpg|right|thumb|200x200px|Cape Delgado daga sararin samaniya]]
'''Cape Delgado''' (Portuguese) wani yanki ne na bakin teku a kudu da iyakar [[Mozambik|Mozambique]] da [[Tanzaniya|Tanzania]]. Wannan [[Delta|yanki]] ne mai siffar baka na [[Kogin Ruvuma|Kogin Rovuma]] kuma an ƙirƙira shi daga laka da Rovuma ta ajiye yayin da yake kwarara zuwa [[Tekun Indiya]]. <ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref> Wani lokaci ana gano shi da '''Prasum''', yankin kudu maso gabashin [[Afirka]] wanda masana kimiyyar ƙasa na Romawa Marinus na Tyre da Ptolemy suka sani. A cikin yanayin ƙasa na Ptolemy, ya nuna inda Afirka ta juya gabas tare da babban bakin teku da ba a sani ba don haɗuwa da kudu maso gabashin Asiya da kuma kewaye [[Tekun Indiya]]. Masu zane-zane na Musulunci na zamanin da sun yi watsi da ra'ayin aƙalla tun farkon ƙarni na 9 [[Muhammad Ibn Musa Alkhwarizmi|na al-Khwārizmī]] amma tunanin ya koma Turai bayan Jacobus Angelus na {{Circa|1406}}Fassarar [[Harshen Latin|Latin]] ta Maximus Planudes ta ta dawo da rubutun Ptolemaic kuma ba a bar shi a fili ba sai bayan nasarar da Bartholomew Dias ya yi a zagaya Afirka a 1488.
Cape Delgado ya ba da sunansa ga Lardin Cabo Delgado na Mozambique. <ref name="mosambik">{{Cite journal |last=Jahn |first=Susanne |date=2022-07-26 |title=Namen und Macht in Mosambik |url=https://journals.sub.uni-hamburg.de/apropos/article/view/1930 |journal=apropos [Perspektiven auf die Romania] |issue=8 |pages=31–52 |doi=10.15460/apropos.8.1930 |issn=2627-3446 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref><ref name="impacto">{{Cite web |date=2012-06-01 |title=Perfil Ambiental e Mapeamento do Uso Actual da Terra nos Distritos da Zona Costeira de Moçambique - Distrito de Palma – Versão Preliminar |url=https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019193214/https://www.biofund.org.mz/wp-content/uploads/2019/01/1547476776-Perfil%20Palma.pdf |archive-date=2022-10-19 |access-date=2026-03-10 |website=biofund.org.mz |publisher=Impacto}}</ref>
== Manazarta ==
dko4t7mvufue34s536u4iagg6zxrj3h
Ayyuka na jiki
0
157391
973309
973213
2026-10-29T12:05:08Z
Baby juuu
38856
/* Ayyukan jiki a matsayin rigakafi da magani */
973309
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An bayyana '''motsa jiki''' a matsayin duk wani motsi da tsokoki na ƙashi ke samarwa wanda ke buƙatar kashe kuzari . Motsa jiki ya ƙunshi dukkan ayyuka, a kowane lokaci na rana ko dare. Ya kuma haɗa da [[motsa jiki]] na son rai da kuma ayyukan da ba a saba gani ba waɗanda aka haɗa cikin tsarin yau da kullun. <ref>{{Cite journal |last=Garland, Jr., T. |last2=Schutz, H. |last3=Chappell, M.A. |last4=Keeney, B.K. |last5=Meek, T.H. |last6=Copes, L.E. |last7=Acosta, W. |last8=Drenowatz, C. |last9=Maciel, R.C. |last10=van Dijk, G. |last11=Kotz, C.M. |last12=Eisenmann, J.C. |date=2011 |title=The biological control of voluntary exercise, spontaneous physical activity and daily energy expenditure in relation to obesity: human and rodent perspectives |journal=Journal of Experimental Biology |volume=214 |pages=206–229 |doi=10.1242/jeb.048397 |pmid=21177942}}</ref> Wannan aikin da aka haɗa ba za a iya tsara shi ba, a tsara shi, a maimaita shi ko kuma a yi shi da gangan don inganta [[lafiyar jiki]], kuma yana iya haɗawa da ayyuka kamar tafiya zuwa shagon gida, tsaftacewa, aiki, jigilar kaya da sauransu.
Rashin motsa jiki yana da alaƙa da sakamako mara kyau [[Lafiya|na lafiya]], yayin da ƙaruwar motsa jiki na iya inganta lafiyar jiki da ta kwakwalwa, da kuma lafiyar fahimta da ta zuciya da jijiyoyin jini. <ref>{{Cite journal |last=Ione Avila-Palencia |date=2018 |title=The effects of transport mode use on self-perceived health, mental health, and social contact measures: A cross-sectional and longitudinal study |journal=Environment International |volume=120 |pages=199–206 |doi=10.1016/j.envint.2018.08.002 |pmid=30098553 |s2cid=51965322 |hdl-access=free}}</ref> Akwai aƙalla jari guda takwas waɗanda ke aiki don ƙara yawan motsa jiki a matakin jama'a, gami da shirye-shiryen makarantu gabaɗaya, sufuri mai aiki, ƙirar birane mai aiki, kiwon lafiya, ilimin jama'a da kafofin watsa labarai, wasanni ga kowa, wuraren aiki da shirye-shiryen al'umma baki ɗaya. <ref>{{Cite journal |last=Fenech |first=Amanda |last2=Chockalingam |first2=N. |last3=Formosa |first3=C. |last4=Gatt |first4=A. |date=1 January 2021 |title=Longitudinal effects of evidence-based physical education in Maltese children |journal=Child and Adolescent Obesity |volume=4 |issue=1 |pages=98–116 |doi=10.1080/2574254X.2021.1915041 |s2cid=237846270 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Milton |first=Karen |last2=Cavill |first2=Nick |last3=Chalkley |first3=Anna |last4=Foster |first4=Charlie |last5=Gomersall |first5=Sjaan |last6=Hagstromer |first6=Maria |last7=Kelly |first7=Paul |last8=Kolbe-Alexander |first8=Tracy |last9=Mair |first9=Jacqueline |last10=McLaughlin |first10=Matthew |last11=Nobles |first11=James |date=2021-05-12 |title=Eight Investments That Work for Physical Activity |url=http://journals.humankinetics.com/view/journals/jpah/aop/article-10.1123-jpah.2021-0112/article-10.1123-jpah.2021-0112.xml |journal=Journal of Physical Activity and Health |language=en-US |volume=-1 |issue=aop |pages=625–630 |doi=10.1123/jpah.2021-0112 |issn=1543-5474 |pmid=33984836 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Motsa jiki yana ƙara yawan kuzari kuma shine babban mai daidaita nauyin jiki (duba zagayowar Summermatter don ƙarin bayani). <ref>{{Cite journal |last=S |first=Summermatter |last2=C |first2=Handschin |date=November 2012 |title=PGC-1α and Exercise in the Control of Body Weight |journal=International Journal of Obesity |language=en |volume=36 |issue=11 |pages=1428–35 |doi=10.1038/ijo.2012.12 |pmid=22290535 |s2cid=26821676 |doi-access=free}}</ref> A cikin mutane, bambance-bambance tsakanin mutane a yawan motsa jiki yana da tushen kwayoyin halitta. <ref>{{Cite journal |last=Lightfoot, T.J. |last2=De Geus, E.J.C. |last3=Booth, F.W. |last4=Bray, M.S. |last5=den Hoed, M. |last6=Kaprio, J.A. |last7=Kelly, S.A. |last8=Pomp, D. |last9=Saul, M.C. |last10=Thomis, M.A. |last11=Garland, Jr., T. |last12=Bouchard, C. |date=2018 |title=Biological/genetic regulation of physical activity level: consensus from GenBioPAC |journal=Medicine and Science in Sports and Exercise |volume=50 |pages=863–873 |doi=10.1249/MSS.0000000000001499 |pmid=29166322 |hdl-access=free}}</ref>
== Rashin fahimtar kalmomi ==
" [[Motsa jiki]] " da "motsa jiki" ana kuma yawan amfani da su a madadin juna kuma galibi suna nufin motsa jiki da ake yi a lokacin hutu da babban manufar inganta ko kiyaye lafiyar jiki, aikin jiki, ko lafiya. Duk da haka, motsa jiki ba ''daidai'' yake da motsa jiki ba. An bayyana motsa jiki a matsayin ƙaramin rukuni na motsa jiki wanda aka tsara, aka tsara, aka maimaita, kuma aka yi shi da manufa ta ma'anar cewa inganta ko kula da ɗaya ko fiye da sassan motsa jiki shine manufar. Akasin haka, motsa jiki ya haɗa da motsa jiki amma kuma yana iya zama ba a tsara shi ba, ba a tsara shi ba, bazuwar kuma ba a yi shi da manufa ba saboda dalilai da yawa.
Wani bincike da aka gudanar a shekarar 2021 ya nuna cewa mutanen da suka fara shirye-shiryen motsa jiki masu nasara suna ci gaba da kasancewa da yawancinsu na tsawon akalla watanni uku. <ref>{{Cite journal |last=Madigan |first=Claire |date=June 2021 |title=Effectiveness of interventions to maintain physical activity behavior (device-measured): Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/14816163 |journal=Obesity Reviews |language=en |volume=22 |issue=10 |doi=10.1111/obr.13304 |pmid=34129276 |s2cid=235437649}}</ref>
== Tsanani ==
[[Fayil:Intensity_and_Energy_Expenditure.png|frame|Yawan ayyukan motsa jiki a kan ci gaba daga ɗabi'ar zaman gida zuwa motsa jiki mai ƙarfi.]]
Motsa jiki na iya kasancewa a kowane irin ƙarfi, tun daga ƙaramin bugun tsoka zuwa cikakken gudu. Ana iya ɗaukar motsa jiki a matsayin ci gaba a aikace, tun daga salon rayuwa mara aiki zuwa manyan motsa jiki. Ana rarraba ƙarfin gwargwadon yadda ake kashe kuzari ta amfani da ma'aunin ƙarfi, dai-dai gwargwado na metabolism (METs). Faɗin rukunoni sune ɗabi'ar zaman gida, aiki mai sauƙi, aiki matsakaici, da aiki mai ƙarfi.
=== Misalai na aiki a kowane mataki ===
Teburin da ke ƙasa yana ɗauke da wasu misalan ayyukan motsa jiki a kowane matakin ƙarfi. Dangane da mutum da kuma ayyukan da ke tattare da su, ayyukan na iya yin karo da rukunan ƙarfi ko kuma su canza rukunan gaba ɗaya.
== Ayyukan jiki a matsayin rigakafi da magani ==
Motsa jiki muhimmin ginshiki ne na lafiyar jama'a da kuma rigakafin [[Cutar da ba ta yaduwa|cututtukan da ba sa yaduwa]] . An gano cewa rashin motsa jiki yana haifar da cututtuka iri-iri da ba sa yaduwa, ciki har da cututtukan zuciya, bugun jini, ciwon suga da kuma baƙin ciki. <ref>{{Cite journal |last=Peters |first=Ruth |last2=EE |first2=Nicole |last3=Peters |first3=Jean |last4=Beckett |first4=Nigel |last5=Booth |first5=Andrew |last6=Rockwood |first6=Kenneth |last7=Anstey |first7=Kaarin J |date=2019-10-01 |title=Common risk factors for major noncommunicable disease, a systematic overview of reviews and commentary: the implied potential for targeted risk reduction |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2040622319880392 |journal=Therapeutic Advances in Chronic Disease |volume=10 |pages=1–14 |doi=10.1177/2040622319880392 |pmc=6794648 |pmid=31662837}}</ref> Wani bincike kan kuɗaɗen kula da lafiya na cututtukan da ba sa yaduwa da kuma cututtukan kwakwalwa da suka samo asali daga rashin motsa jiki na (2020-30) ya gano cewa sabbin kamuwa da cututtuka miliyan 500 za su faru a duniya tsakanin 2020 da 2030 idan motsa jiki ya ci gaba da kasancewa a matakin yau. Wannan ya yi daidai da kuɗin magani sama da dala biliyan 300 <ref>{{Cite journal |last=Costa Santos |first=Andreia |last2=Willumsen |first2=Juana |last3=Meheus |first3=Filip |last4=Ilbawi |first4=Andre |last5=Bull |first5=Fiona C |date=2022-12-05 |title=The cost of inaction on physical inactivity to public health-care systems: a population-attributable fraction analysis |journal=The Lancet Global Health |volume=11 |issue=1 |pages=E32–E39 |doi=10.1016/S2214-109X(22)00464-8 |pmc=9748301 |pmid=36480931}}</ref>
Ya zuwa shekarar 2024, kashi 31% na manya da kashi 80% na matasa ba su cika matakan da aka ba da shawarar na motsa jiki ba. <ref>{{Cite web |title=Physical activity |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity |access-date=2024-08-14 |website=www.who.int |language=en}}</ref>
Nazari da yawa sun nuna tasirin amfani da motsa jiki ke da shi wajen rigakafi da magance cututtuka da yawa kamar [[Kiba]] da Ciwon hanji mai ban haushi An kuma nuna cewa motsa jiki yana rage damuwa a matsayin yanayi (motsa jiki na mutum ɗaya, ba tare da ci gaba ba), damuwa a matsayin halin mutum (ci gaba da aiki, "motsa jiki" na wasu ayyukan jiki), alamun damuwa na psycho-physiological - hawan jini da bugun zuciya (matsakaicin motsa jiki na iya haifar da raguwar ƙarfin amsawar jiki na ɗan gajeren lokaci da kuma ƙarfafa murmurewa daga damuwa na ɗan gajeren lokaci na ilimin halittar jiki (Biddle et al., 2000)). Bugu da ƙari, motsa jiki na gida an tabbatar da cewa yana da alaƙa da jin daɗin iyali da juriya, kuma motsa jiki tare da membobin iyali na iya haifar da ƙarfin girman tasirin. Ga mutanen da ke da mummunan yanayin damuwa da rashin lafiyar damuwa, dogaye da gajerun tafiya sun tabbatar da cewa sun fi tasiri; ga mutanen da ke fama da matsalolin shan ƙwayoyi, [[Cutar bipolar|rashin lafiyar bipolar]] da kuma yawan rage darajar psychotic, motsa jiki da hawa keke da aka "yi" sun tabbatar da cewa sun fi tasiri. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Material near this tag needs references to reliable medical sources. (February 2021)">Ana buƙatar ambaton likita</span></nowiki>'' ]</sup> An nuna cewa rage zaman da ake yi a wurin aiki yana magance ɗabi'un zama a wurin aiki. Duk da haka, akwai wasu hanyoyin da ba su da tsada wajen rage lokacin zama a wurin aiki. <ref>{{Cite journal |last=Akhavan Rad |first=Sanaz |last2=Kiwanuka |first2=Frank |last3=Korpelainen |first3=Raija |last4=Torkki |first4=Paulus |date=2022-06-30 |title=Evidence base of economic evaluations of workplace-based interventions reducing occupational sitting time: an integrative review |journal=BMJ Open |volume=12 |issue=6 |doi=10.1136/bmjopen-2021-060139 |issn=2044-6055 |pmc=9247688 |pmid=35772822 |doi-access=free}}</ref> Wani bincike ya kiyasta darajar shekara-shekara ta PA da aka gudanar a Ingila a shekarar 2019 dangane da kula da lafiya da kuɗaɗen zamantakewa na cututtuka shida marasa yaduwa (cututtukan zuciya na ischemic, bugun jini na ischemic, ciwon suga na nau'in 2, ciwon hanji, ciwon nono da kuma babban ciwon damuwa) a kan fam miliyan 108.7. <ref>{{Cite journal |vauthors=((Grellier, J.)), ((White, M. P.)), ((De Bell, S.)), ((Brousse, O.)), ((Elliott, L. R.)), ((Fleming, L. E.)), ((Heaviside, C.)), ((Simpson, C.)), ((Taylor, T.)), ((Wheeler, B. W.)), ((Lovell, R.)) |date=May 2024 |title=Valuing the health benefits of nature-based recreational physical activity in England |journal=Environment International |volume=187 |doi=10.1016/j.envint.2024.108667 |issn=0160-4120 |doi-access=free |hdl-access=free}}
</ref>
== Ayyukan motsa jiki a lokacin hutu da kuma tarin nau'ikan ma'ana daban-daban ==
[[Fayil:Model_of_the_field_of_physical_activity.pdf|thumb|Kwaikwayo a fannin motsa jiki dangane da tarin al'adun motsi masu nau'ikan ma'ana daban-daban. Daga: Lundvall & Schantz 2013.]]
Za a iya raba nau'ikan motsa jiki daban-daban a lokacin hutu zuwa ƙungiyoyi daban-daban na ayyuka waɗanda ke da ma'ana iri ɗaya a cikin nau'in ma'ana, samfurin se a hannun dama (Lundvall & Schantz 2013).
Waɗannan nau'ikan ma'ana daban-daban sun ƙunshi (i) gasa da zakara, (ii) haɗuwar yanayi, (iii) kyawun gani, (iv) motsa jiki da wasa, (v) motsa jiki na yau da kullun da (vi) nau'ikan motsa jiki guda biyar daban-daban (aerobic, anaerobic, ƙarfi, sassauci da horo na daidaitawa).
Yadda aka yi wa waɗannan ƙungiyoyi daban-daban magani tsawon lokaci daga 1813 zuwa yau a cikin mahallin horar da malamai don ilimin motsa jiki a cikin tsarin makarantun Sweden, farfesoshi na Sweden a fannin kimiyyar motsin ɗan adam Suzanne Lundvall & Peter Schantz (2013) sun bayyana yadda aka yi wa waɗannan ƙungiyoyi daban-daban magani tsawon lokaci daga 1813 zuwa yau a cikin mahallin horar da malamai don ilimin motsa jiki a cikin tsarin makarantun Sweden.
== Shawarwari don motsa jiki (gami da barci da kuma rashin zama a gida) ==
=== Shawarwari na duniya ===
[[Hukumar Lafiya ta Duniya]] ta ba da shawarar waɗannan abubuwa:
1. Manya 'yan shekara 18-64 ya kamata su yi aƙalla mintuna 150 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi a cikin mako ko kuma su yi aƙalla mintuna 75 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi a cikin mako ko kuma daidai gwargwado na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi.
2. Ya kamata a yi motsa jiki a cikin aƙalla mintuna 10.
3. Domin ƙarin fa'idodi ga lafiya, manya ya kamata su ƙara yawan motsa jikinsu na motsa jiki mai matsakaicin ƙarfi zuwa mintuna 300 a kowane mako, ko kuma su shiga cikin mintuna 150 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfin ƙarfi a kowane mako, ko kuma daidai gwargwado na motsa jiki mai matsakaicin ƙarfi da ƙarfi.
4. Ya kamata a yi ayyukan ƙarfafa tsoka da suka haɗa da manyan ƙungiyoyin tsoka a cikin kwana 2 ko fiye a mako.
==== Manya masu shekaru 65+ ====
1. Manya masu shekaru 65 zuwa sama ya kamata su yi aƙalla mintuna 150 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi a cikin mako ko kuma su yi aƙalla mintuna 75 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi a cikin mako ko kuma daidai gwargwado na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfi a cikin mako.
2. Ya kuma kamata a yi motsa jiki a cikin aƙalla mintuna 10.
3. Domin ƙarin fa'idodin lafiya, manya masu shekaru 65 zuwa sama ya kamata su ƙara yawan motsa jikinsu na motsa jiki mai matsakaicin ƙarfi zuwa mintuna 300 a kowane mako, ko kuma su shiga cikin mintuna 150 na motsa jiki mai ƙarfi da ƙarfin ƙarfi a kowane mako, ko kuma daidai gwargwado na motsa jiki mai matsakaicin ƙarfi da ƙarfi.
4. Ya kamata manya na wannan rukunin shekaru, waɗanda ba su da ƙarfin motsi, su yi motsa jiki don inganta daidaito da kuma hana faɗuwa a cikin kwanaki 3 ko fiye a mako.
5. Ya kamata a yi ayyukan ƙarfafa tsoka da suka haɗa da manyan ƙungiyoyin tsoka, a cikin kwana 2 ko fiye a mako.
6. Idan manya na wannan rukunin shekaru ba za su iya yin motsa jiki da aka ba da shawarar ba saboda yanayin lafiya, ya kamata su kasance masu motsa jiki gwargwadon iyawarsu da yanayinsu.
==== Yara da Matasa masu shekaru 5-17 ====
1. Ya kamata yara da matasa 'yan shekara 5-17 su tara aƙalla mintuna 60 na motsa jiki mai ƙarfi zuwa matsakaici kowace rana.
2. Yawan motsa jiki sama da mintuna 60 yana ba da ƙarin fa'idodi ga lafiya.
=== Shawarwari na matakin ƙasa ===
Ostiraliya, <ref>{{Cite web |title=Australia's Physical Activity and Sedentary Behaviour Guidelines |url=http://www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/content/health-pubhlth-strateg-phys-act-guidelines |access-date=2018-07-13 |website=The Department of Health Australia}}</ref> New Zealand, <ref>{{Cite web |title=Physical Activity |url=https://www.health.govt.nz/our-work/preventative-health-wellness/physical-activity |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716203316/https://www.health.govt.nz/our-work/preventative-health-wellness/physical-activity |archive-date=2022-07-16 |access-date=2018-07-13 |website=Ministry of Health}}</ref> Burtaniya, <ref>{{Cite web |title=UK physical activity guidelines |url=https://www.gov.uk/government/publications/uk-physical-activity-guidelines |access-date=2018-07-13}}</ref> Kanada <ref>{{Cite web |title=CSEP {{!}} SCPE |url=https://csepguidelines.ca/ |access-date=2021-09-19 |website=csepguidelines.ca |language=en-US}}</ref>, Netherlands da Amurka <ref>{{Cite web |title=Physical Activity Guidelines for Americans 2nd Edition |url=https://health.gov/our-work/physical-activity/current-guidelines |access-date=2020-12-04 |website=Office of Disease Prevention and Health Promotion}}</ref> suna daga cikin ƙasashen da suka bayar da shawarwarin motsa jiki.
=== Masu hasashen matakan motsa jiki ===
Adadin motsa jiki da al'umma ke gudanarwa - da kuma ta hanyar faɗaɗa, adadin wannan al'umma da ke isa ga jagororin ko wasu ƙa'idodi da aka ƙayyade - yana faruwa ne ta hanyar abubuwa da dama, ciki har da alƙaluma (misali, shekaru, jinsi, ƙabila), yanayin lafiyar al'umma, al'amuran al'adu, da kuma yanayin muhallin kanta (misali kayayyakin more rayuwa da ke ba da damar motsa jiki). Ƙungiyoyin alƙaluma kuma na iya haɗuwa, suna ƙara haɗari ga mutanen da mata da waɗanda ba su da galihu a zamantakewa misali.
Bincike ya nuna cewa yayin da samuwar muhalli na halitta (misali, wuraren shakatawa, dazuzzuka, ruwan cikin gida, da bakin teku) ke ƙaruwa, ana samun ƙarin ayyukan motsa jiki na lokacin hutu kamar tafiya da keke. <ref>{{Cite journal |last=Elliott |first=Lewis |last2=White |first2=Mathew |last3=Taylor |first3=Adrian |last4=Herbert |first4=Stephen |year=2015 |title=Energy expenditure on recreational visits to different natural environments |journal=Social Science and Medicine |volume=139 |pages=53–60 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.06.038 |pmid=26151390 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> An gano cewa yanayin yanayi yana hasashen ayyukan motsa jiki daban-daban a nau'ikan yanayi daban-daban. Misali, a cikin wani babban bincike da aka gudanar a Ingila, yawan zafin jiki da ƙarancin iska suna da alaƙa da ƙaruwar ayyukan motsa jiki. <ref>{{Cite journal |last=Elliott |first=Lewis |last2=White |first2=Mathew |last3=Sarran |first3=Christopher |last4=Grellier |first4=James |last5=Garrett |first5=Jo |last6=Scoccimarro |first6=Enrico |last7=Smalley |first7=Alexander |last8=Fleming |first8=Lora |year=2019 |title=The effects of meteorological conditions and daylight on nature-based recreational physical activity in England |url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/10871/37275/1/Elliott%20-%202019%20-%20The%20effects%20of%20meteorological%20conditions%20and%20dayli.pdf |journal=Urban Forestry & Urban Greening |volume=42 |pages=39–50 |doi=10.1016/j.ufug.2019.05.005 |doi-access=free}}</ref>
A duk duniya, a shekarar 2016, bisa ga wani bincike da aka yi kan bincike 298 da aka gudanar kan yawan jama'a, kusan kashi 81% na ɗalibai 'yan shekara 11-17 ba su da isasshen motsa jiki. <ref name=":1">{{Cite journal |last=Guthold |first=Regina |last2=Stevens |first2=Gretchen A. |last3=Riley |first3=Leanne M. |last4=Bull |first4=Fiona C. |date=2019-11-21 |title=Global trends in insufficient physical activity among adolescents: a pooled analysis of 298 population-based surveys with 1·6 million participants |url= |journal=The Lancet Child & Adolescent Health |language=en |volume=4 |issue=1 |pages=23–35 |doi=10.1016/S2352-4642(19)30323-2 |issn=2352-4642 |pmc=6919336 |pmid=31761562}}</ref> Yankin da ya fi yawan rashin isasshen motsa jiki a shekarar 2016 shi ne yankin Asiya Pacific mai yawan masu samun kuɗi. <ref name=":1" />
=== Tasirin lafiya ===
Motsa jiki na yau da kullun yana da alaƙa da fa'idodi da yawa na lafiya. A cewar jagororin Hukumar Lafiya ta Duniya na 2020, motsa jiki yana rage haɗarin mace-mace mai yawa, cututtukan zuciya da jijiyoyin jini, hauhawar jini, ciwon suga na nau'in 2, da kuma wasu cututtukan daji da dama, yayin da kuma inganta lafiyar kwakwalwa, aikin fahimta, da ingancin barci. Yawancin motsa jiki gabaɗaya yana da alaƙa da fa'idodi mafi girma na lafiya, kodayake ko da ƙaramin ƙaruwa a cikin aiki tsakanin mutane marasa aiki yana ba da ci gaba mai ma'ana a cikin sakamakon lafiya. <ref name="WHO2020" />
Abubuwan da suka shafi muhalli kamar gurɓatar iska na iya canza waɗannan fa'idodin lafiya. Wani bita da nazari mai tsari na 2025 da ya shafi manya sama da miliyan 1.5 ya gano cewa yayin da motsa jiki na lokacin hutu ke da alaƙa da raguwar mace-mace a duk matakan fallasa, girman wannan fa'idar ya ragu a yawan ƙwayoyin cuta masu ƙanƙanta (PM <sub>2.5</sub> ). <ref name="Ku2025">{{Cite journal |last=Ku |first=Po-Wen |last2=Steptoe |first2=Andrew |last3=Hamer |first3=Mark |year=2025 |title=Does ambient PM2.5 reduce the protective association of leisure-time physical activity with mortality? A systematic review, meta-analysis, and individual-level pooled analysis of cohort studies involving 1.5 million adults |journal=BMC Medicine |volume=23 |issue=1 |pages=647 |doi=10.1186/s12916-025-04496-y |doi-access=free}}</ref> Musamman, raguwar haɗarin mace-mace ya kai kusan kashi 30% a yawan PM <sub>2.5</sub> a ƙasa da 25 μg/ <sup>m3</sup>, idan aka kwatanta da kusan 12–15% a mafi yawan abubuwan da ke cikinsa. <ref name="Ku2025" />
== A matsayin alamar lafiya ==
[[Fayil:Insufficient_physical_activity.png|thumb|Rashin isasshen motsa jiki a tsakanin manya (2016)]]
An gabatar da aikin motsa jiki, wanda aka ƙware a cikin nau'in ma'aunin alamun motsa jiki (PAVS), a matsayin kayan aikin tantancewa a cikin binciken kulawa ta farko. <ref name="lin2022">{{Cite journal |last=Lin |first=C.Y. |last2=Gentile |first2=N.L. |last3=Bale |first3=L. |last4=Rice |first4=M. |last5=Lee |first5=S. |last6=Ray |first6=L.S. |last7=Ciol |first7=M.A. |date=2022 |title=Implementation of a Physical Activity Vital Sign in Primary Care: Associations Between Physical Activity, Demographic Characteristics, and Chronic Disease Burden |url=https://www.cdc.gov/Pcd/issues/2022/21_0457.htm |journal=Preventing Chronic Disease |volume=19 |issue=E33 |pages=E33 |doi=10.5888/pcd19.210457 |pmc=11272163 |pmid=35749145 |s2cid=249965817 |doi-access=free}}</ref> An ba da shawarar ya dace da BMI <ref name="greenwood2010">{{Cite journal |last=Greenwood |first=J.L.J. |last2=Joy |first2=E.A. |last3=Stanford |first3=J.B. |date=2010 |title=The Physical Activity Vital Sign: A Primary Care Tool to Guide Counseling for Obesity |journal=Journal of Physical Activity and Health |volume=7 |issue=5 |pages=571–576 |doi=10.1123/jpah.7.5.571 |pmid=20864751}}</ref> da cututtuka na yau da kullun, idan aka haɗa shi da bayanan alƙaluma <ref name="lin2022" /> da kuma kayan aiki don gano marasa lafiya waɗanda ba su cika wasu ƙa'idodin motsa jiki ba. <ref name="ball2016">{{Cite journal |last=Ball |first=T.J. |last2=Joy |first2=E.A. |last3=Gren |first3=L.H. |last4=Shaw |first4=J.M. |year=2016 |title=Concurrent Validity of a Self-Reported Physical Activity "Vital Sign" Questionnaire With Adult Primary Care Patients |journal=Preventing Chronic Disease |volume=13 |pages=E16 |doi=10.5888/pcd13.150228 |pmc=4747440 |pmid=26851335}}</ref> Gabaɗaya, ana kimanta wannan ma'aunin ta hanyar tambayoyin likita da aka bayar da rahoton kai, wanda zai iya yin tasiri sosai ga inganci da amfani da PAVS a cikin tantance maganin asibiti. <ref name="lin2022" /> <ref name="ball2016" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mz8p0eje2s2f7x4bdno74xatmu2wybs
Rufin da aka auna
0
158101
973359
859077
2026-10-29T13:56:34Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973359
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bargo mai nauyi''' [[bargo]] ne mai nauyi musamman wanda ake amfani da shi don taimakawa [[Bacci|barci]] da rage [[Matsalar damuwa|damuwa]] . Da farko, barguna masu nauyi galibi ana amfani da su a cikin '''maganin matsin lamba mai zurfi''' don taimakawa mutanen da ke da Autism, mutanen da ke da [[Dementia|tabin hankali]], da kuma matsalolin lafiyar kwakwalwa . Daga baya sun zama samfuran da ake yawan samu a kasuwa . Shaidun kimiyya ba su goyi bayan amfani da su a matsayin taimako ga rashin barci ba, kuma suna iya zama haɗari, musamman ga yara.
== Maganin matsin lamba mai zurfi ==
'''Maganin matsin lamba mai zurfi''' ( '''DPT''' ) ko '''matsin lamba mai zurfi''' ( '''DTP''' ) magani ne na haɗakar jijiyoyi wanda ake amfani da shi don taimakawa kwantar da hankalin mutane masu fama da cututtukan jijiyoyi masu saurin amsawa ta hanyar amfani da matsin lamba mai ƙarfi a [[Jikin mutum|jiki]] . Ana iya shafa DPT da barguna masu nauyi, amma kuma da riguna masu nauyi, injin runguma, ko dabba mai nauyi. DPT yana ba da jin daɗi kamar runguma mai ɗumi da kwantar da hankali wanda zai iya taimakawa wajen daidaita tsarin juyayi da rage damuwa.
== Amfani ==
Ana amfani da barguna masu nauyi a cikin aikin jiyya don taimakawa mutane su inganta yanayin motsin rai da na jiki. <ref name="sysreview">{{Cite journal |vauthors=Eron K, Kohnert L, Watters A, Logan C, Weisner-Rose M, Mehler PS |date=2020 |title=Weighted Blanket Use: A Systematic Review |url= |journal=Am J Occup Ther |volume=74 |issue=2 |pages=7402205010p1–7402205010p14 |doi=10.5014/ajot.2020.037358 |pmid=32204779 |s2cid=214629412}}</ref> Musamman, ana amfani da barguna masu nauyi a cikin wani nau'in aikin jiyya da ake kira " maganin haɗin kai na ji ", wanda ke taimaka wa mutanen da ke da autism ko mutanen da ke da yanayin kwakwalwa su mai da hankali kan abubuwan da suka shafi ji. Barguna masu nauyi suna ɗaya daga cikin kayan aikin da masu ilimin motsa jiki ke amfani da su don samar da " [[Deep-touch pressure|matsin lamba mai zurfi]] ", wani nau'in motsa jiki na jiki wanda, a cewar ƙwararru, na iya taimaka wa mutane su daidaita [[Emotion|motsin zuciyarsu]] da halayensu . <ref name="Pappas">{{Cite web |last=Pappas |first=Stephanie |date=2018-11-23 |title=Weighted Blankets: How They Work |url=https://www.livescience.com/59315-weighted-blankets-faq.html |access-date=2021-03-07 |website=livescience.com |language=en}}</ref>
Babban abin da ke damun mutum idan ana la'akari da bargon da aka yi wa nauyi shi ne a zaɓi nauyin da ya dace domin idan bargon ya yi nauyi sosai, zai ji kamar bargon da aka saba; idan ya yi nauyi sosai, zai iya jin rashin jin daɗi. Bargon da aka yi wa nauyi ya kamata ya zama kusan kashi 10% na nauyin jikin mutum: ga kusan kashi 97% na mutane wannan yana jin daidai. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2024)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Bargon ya kamata ya kuma rufe jiki daga yatsun kafa zuwa haɓa. Bayan bin shawarar nauyin da aka ambata a sama, idan nauyin bargon bai ji daidai ba, zai fi yiwuwa bargon ya yi nauyi fiye da sauƙi.
Duk da cewa bincike na farko ya nuna cewa barguna masu nauyi na iya zama kayan aiki mai dacewa don rage [[Anxiety|damuwa]], bita a cikin littattafan likitanci na yanzu sun lura cewa bincike a wannan fanni ba shi da yawa. <ref>{{Cite journal |last=Eron |first=Kathryn |last2=Kohnert |first2=Lindsey |last3=Watters |first3=Ashlie |last4=Logan |first4=Christina |last5=Weisner-Rose |first5=Melissa |last6=Mehler |first6=Philip S. |date=2020-03-12 |title=Weighted Blanket Use: A Systematic Review |url=https://ajot.aota.org/article.aspx?articleid=2763119 |journal=American Journal of Occupational Therapy |language=en |volume=74 |issue=2 |pages=7402205010p1–7402205010p14 |doi=10.5014/ajot.2020.037358 |issn=0272-9490 |pmid=32204779 |s2cid=214629412 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815123827/https://ajot.aota.org/article.aspx?articleid=2763119 |archive-date=2021-08-15 |access-date=2026-06-16 |url-status=dead}}</ref>
Wasu bincike sun nuna cewa barguna masu nauyi na iya rage damuwa kuma, sakamakon haka, suna ba mai amfani damar yin barci da sauri. Duk da haka, dangane da rashin barci, ƙwararrun likitoci sun lura cewa ana buƙatar ƙarin bincike, domin har yanzu babu isassun shaidu da za su tabbatar da cewa samfuran suna rage alamun. Bugu da ƙari, akwai babban tasirin placebo, wanda za a buƙaci a yi la'akari da shi a cikin nazarin gaba. <ref name=":1">{{Cite web |last=Zhou |first=Eric |date=2021-11-15 |title=Do weighted blankets help with insomnia? |url=https://www.health.harvard.edu/blog/do-weighted-blankets-help-with-insomnia-202111152637 |access-date=2021-12-03 |website=Harvard Health |language=en}}</ref>
== Tarihi ==
Wasu daga cikin binciken farko kan nau'in matsin lamba mai zurfi da barguna masu nauyi ke amfani da shi ya fara ne a shekarar 1965, lokacin da wani masanin kimiyya ɗan Amurka mai fama da autism, Temple Grandin, ya ƙirƙiro injin runguma . Daga baya ta yi amfani da shi don nazarin tasirin kwantar da hankali na matsin lamba mai zurfi a cikin sauran mutanen da ke da autism. <ref>{{Cite journal |last=Grandin |first=T. |date=1992 |title=Calming effects of deep touch pressure in patients with autistic disorder, college students, and animals. |url=https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/cap.1992.2.63 |journal=Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology |volume=2 |issue=1 |pages=63–72 |doi=10.1089/cap.1992.2.63 |pmid=19630623 |s2cid=15343030 |url-access=subscription |via=Mary Ann Liebert, Inc}}</ref>
Keith da Lynda Zivalich sun samar da bargo mai nauyi na farko a shekarar 1997, lokacin da suka ƙirƙiri wani abin sha mai cike da wake wanda yanzu ake kira "Magic Weighted Blanket." <ref>{{Cite web |title=How was the Weighted Blanket Invented? |url=https://magicweightedblanket.com/pages/timeline |access-date=2024-12-20 |website=Magic Weighted Blanket |language=en}}</ref> Sun yi siyarwarsu ta farko a watan Disamba na 1998. <ref>{{Cite web |date=2017-06-06 |title=This Weighted Blanket for Adults is Designed to Soothe Anxiety |url=https://www.mentalfloss.com/article/501533/weighted-blanket-adults-designed-soothe-anxiety |access-date=2024-01-17 |website=Mental Floss |language=en-US}}</ref>
Binciken farko na hukuma game da barguna masu nauyi a matsayin hanyar samun matsin lamba mai zurfi ya faru jim kaɗan bayan haka, a shekarar 1999. Tina Champagne, wata [[Mai warkarwa na sana'a|mai ilimin hanyoyin kwantar da hankali a fannin sana'a]], ta fara bincike a kansu a matsayin hanyar magance matsalolin da mutane ke fuskanta a cikin al'ummar da ke da buƙatu na musamman. Barguna masu nauyi sun ci gaba da ƙaruwa a shahara a cikin al'ummar da ke da buƙatu na musamman, kuma kamfanoni da yawa sun fara ƙirƙirar layin samfura a farkon da tsakiyar shekarun 2000.
Duk da haka, sai a shekarar 2017 ne barguna masu nauyi suka sami karbuwa a tsakanin jama'a, lokacin da shafin labarai na kimiyya ''Futurism'' ya ƙaddamar da wani kamfen na Kickstarter don wani samfuri mai suna Gravity Blanket kuma ya tara kusan dala miliyan 5. Kamfanin ya sayar da fiye da raka'a 128,000 ta hanyar sanya sabon salo a kan samfurin da kuma tallata shi ga jama'a a matsayin maganin barci da rage damuwa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Brown |first=Dalvin |title=Weighted blankets: Here's how the trendy bedding got so popular |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2019/01/26/weighted-blankets-makers-weigh-products-sudden-success/2558957002/ |access-date=2021-12-03 |website=USA Today |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-05-03 |title=After selling $15 million of gravity blankets (really), Futurism created an 8-person team to develop more products |url=https://digiday.com/media/success-gravity-blanket-futurism-created-8-person-team-developing-products/ |access-date=2021-03-07 |website=Digiday |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2018, [[Time (magazine)|mujallar ''Time'']] ta sanya wa "barguna masu rage damuwa" suna ɗaya daga cikin mafi kyawun ƙirƙira na 2018 kuma ta ambaci Gravity Blanket musamman. Sun lura cewa kodayake ''Futurism'' bai ƙirƙira bargon mai nauyi ba, kamfanin ya inganta fasahar [[Kasuwancin yanar gizo|tallata]] shi ga jama'a. A kan waɗannan lamuran, ''The Atlantic'' ta haɗa nasarar Gravity Blanket, da kuma ƙaruwar barguna masu nauyi daga baya, zuwa wata sabuwar hanyar kwatantawa da tallata amfani da su, tana kwatanta Gravity Blanket a matsayin labari game da "alƙawarin jin daɗin canza rayuwa ga yawan siyayya ta Instagram da ake yi ta hanyar amfani da manhajar tunani." ''Jaridar New Yorker'' ta danganta shaharar Gravity Blanket da kyakkyawan lokaci da kuma tallatawa, tana jayayya cewa shekarun da suka gabata sun ga ƙaruwar jin damuwa da damuwa a Amurka kuma cewa "ba wai kwatsam ba ne nasarar Gravity ta Kickstarter ta isa zurfin lokacin da Amurkawa da yawa ke fara imel ɗinsu da ta'aziyya mai ban tausayi game da labarai."
Shagunan sayar da kayayyaki a faɗin duniya sun fara sayar da nau'ikan barguna iri-iri a duk tsawon shekarar 2018, kuma, a ƙarshen shekarar, barguna masu nauyi suna kan kusan kowace jagorar kyauta a intanet. <ref name=":2"/>
Tun bayan samun karbuwa, likitocin sun lura cewa, yayin da wasu binciken suka kasance masu ban sha'awa, ana buƙatar ƙarin bincike don tabbatar da ingancin samfuran a matsayin abubuwan taimakawa barci da rage damuwa. <ref name=":1"/>
== Tsarin aiki ==
Ana yin bargo mai nauyi da aka saba yi da bargon yadi da aka raba zuwa ƙananan sassa, wanda daga nan ake cika shi da ƙananan ƙwallaye na filastik ko ƙananan [[Kwallaye na ado|ƙwallaye]] . Bargo masu cike da filastik galibi suna da araha, amma sun fi girma; kuma wasu masu amfani sun fi son guje wa robobi saboda dalilai na kashin kansu ko na muhalli. Ana ɗaukar gilashi ko ƙarfe a matsayin waɗanda ba sa haifar da [[Allergy|rashin lafiyan jiki]] ; kuma saboda yawansu, ana buƙatar ƙarancin girma don cimma irin wannan nauyi. <ref name="Pappas"/>
Ana kuma samun barguna masu nauyi iri-iri na yadi. Sau da yawa ana saka su ko kuma a saƙa su da kayan da suka yi kauri da nauyi, kamar zaren T-shirt (wanda kuma aka sani da "tarn" ko "T-yarn", wanda aka yi da [[auduga]] mai nauyin T-shirt ), wanda wani lokacin ana samunsa a matsayin kayan da aka sake yin amfani da su, kayan da aka yi da kayan da ba su da kyau, ko kuma kayayyakin da masana'antar tufafi ke samarwa.
== Tsaro da inganci ==
Wani bita na tsari na 2018, wanda ya binciki ingancin amfani da barguna masu nauyi don rage damuwa da rashin barci, ya gano cewa barguna masu nauyi na iya zama kayan aiki mai dacewa don rage damuwa a wurare masu iyaka da kuma al'ummomi. Duk da haka, masu binciken sun kuma gano cewa babu isassun shaidu da ke nuna cewa suna da amfani ga rashin barci, kuma binciken amfani da su ya samu cikas sakamakon rashin daidaituwar aiki. <ref name="sysreview"/>
Masana kimiyya sun yi gargaɗin cewa ba za a iya amfani da nazarin lafiyar barguna masu nauyi ga manya masu lafiya ba ga yara, har ma ga yara masu nakasa. Barguna masu nauyi na iya wuce {{Convert|25|lb}} kuma, saboda wannan nauyin da ya wuce kima, rashin amfani da barguna masu nauyi ba daidai ba yana haifar da haɗarin cutarwa ga yara, kasancewar shine sanadin mutuwar akalla yaro ɗaya.
Ana ba da shawarar barguna masu nauyi sosai ga yara masu fama da autism ta hanyar ƙungiyoyin tallafi da kuma a cikin dandalin tattaunawa na kan layi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">an buƙaci ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Wani bita na 2013 ya gano babu wani bincike na kimiyya mai mahimmanci kan batun; <ref>{{Cite journal |last=Creasey |first=Nikola |last2=Finlay |first2=Fiona |date=2013-11-01 |title=Question 2: Do weighted blankets improve sleep in children with an autistic spectrum disorder? |url=https://adc.bmj.com/content/98/11/919 |journal=Archives of Disease in Childhood |language=en |volume=98 |issue=11 |pages=919–920 |doi=10.1136/archdischild-2013-305011 |pmid=24123405 |s2cid=27571555 |url-access=subscription}}</ref> [ yana buƙatar sabuntawa ] babu isassun shaidu da za su goyi bayan wannan amfani har zuwa shekarar 2019.
== Care ==
Saboda girma da nauyi, barguna masu nauyi sau da yawa suna da wahalar wankewa (wasu kuma an yi su ne da kayan da ba za a iya wankewa da injin ba ). Saboda haka, ana sayar da barguna da yawa tare da murfin da za a iya wankewa da injin . Bugu da ƙari, nauyin bargon na iya wuce matsakaicin nauyin da injin wanki ya yarda, kuma ya kamata a koyaushe a duba shi a gaba. Yawanci ana fifita wankewa mai laushi da ruwan sanyi, domin wannan yana kiyaye halayen kayan shafa kuma yana hana lalacewa ga ƙananan ƙuraje/ƙura. A mafi yawan lokuta, sau nawa za a wanke bargon mai nauyi ya dogara da yadda mai shi yake amfani da shi.
Ya kamata a yi taka tsantsan musamman lokacin busar da bargo mai nauyi. Yawancin masana'antun suna ba da shawarar busar da bargo mai faɗi. <ref>{{Cite web |title=You'll Sleep Better Under a Clean Weighted Blanket |url=https://www.thespruce.com/how-to-clean-and-care-for-a-weighted-blanket-4788312 |access-date=2021-09-14 |website=The Spruce |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-04-17 |title=How to Wash a Weighted Blanket |url=https://www.sleepfoundation.org/bedding-information/how-to-wash-a-weighted-blanket |access-date=2021-09-14 |website=Sleep Foundation |language=en}}</ref> Ana iya cimma wannan ta hanyar amfani da saman da aka shimfiɗa, shimfiɗa tawul kaɗan don jiƙa ruwan da ya wuce kima, da kuma shimfiɗa bargon mai nauyi a sama don ya bushe. Ba a hana busar da bargon da aka rataye saboda bargon mai nauyi na iya rasa siffarsa kuma ya rage tsawon rayuwarsa. Busar da iska mai laushi a cikin injin na iya yiwuwa, ya danganta da cika bargon mai nauyi da kayan shafa. Yadi na roba da na roba ko kayan shafa na iya rasa kaddarorinsu saboda yawan zafin iska. <ref>{{Cite web |title=How to Wash a Weighted Blanket |url=https://www.wikihow.com/Wash-a-Weighted-Blanket |access-date=2021-04-21 |website=wikiHow |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8161q9wcfvagnx6ag1894ures6x5fp3
Rikitarwa na ciki
0
158102
973307
952883
2026-10-29T12:03:57Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973307
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Matsalolin ciki''' matsalolin lafiya ne da suka shafi ko kuma suka taso yayin [[Juna biyu|daukar ciki]] . Matsalolin da ke faruwa musamman a lokacin [[Jego|haihuwa]] ana kiransu matsalolin haihuwa, kuma matsalolin da ke faruwa musamman bayan haihuwa ana kiransu matsalolin haihuwa . Duk da cewa wasu matsaloli suna inganta ko kuma an magance su gaba daya bayan daukar ciki, wasu na iya haifar da sakamako mai ɗorewa, rashin lafiya, ko kuma a mafi munin yanayi, mutuwar uwa ko tayi. <ref name="auto">{{Cite journal |last=Stevens |first=Gretchen A |last2=Finucane |first2=Mariel M |last3=De-Regil |first3=Luz Maria |last4=Paciorek |first4=Christopher J |last5=Flaxman |first5=Seth R |last6=Branca |first6=Francesco |last7=Peña-Rosas |first7=Juan Pablo |last8=Bhutta |first8=Zulfiqar A |last9=Ezzati |first9=Majid |date=2013-07-01 |title=Global, regional, and national trends in haemoglobin concentration and prevalence of total and severe anaemia in children and pregnant and non-pregnant women for 1995–2011: a systematic analysis of population-representative data |journal=The Lancet Global Health |volume=1 |issue=1 |pages=e16–e25 |doi=10.1016/s2214-109x(13)70001-9 |issn=2214-109X |pmc=4547326 |pmid=25103581}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lozano |first=Rafael |last2=Naghavi |first2=Mohsen |last3=Foreman |first3=Kyle |last4=Lim |first4=Stephen |last5=Shibuya |first5=Kenji |last6=Aboyans |first6=Victor |last7=Abraham |first7=Jerry |last8=Adair |first8=Timothy |last9=Aggarwal |first9=Rakesh |last10=Ahn |first10=Stephanie Y |last11=AlMazroa |first11=Mohammad A |last12=Alvarado |first12=Miriam |last13=Anderson |first13=H Ross |last14=Anderson |first14=Laurie M |last15=Andrews |first15=Kathryn G |date=2012-12-15 |title=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010 |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_december-15-2012-january-4-2013_380_9859/page/2095 |journal=The Lancet |volume=380 |issue=9859 |pages=2095–2128 |doi=10.1016/s0140-6736(12)61728-0 |issn=0140-6736 |pmc=10790329 |pmid=23245604}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Li |last2=Johnson |first2=Hope L |last3=Cousens |first3=Simon |last4=Perin |first4=Jamie |last5=Scott |first5=Susana |last6=Lawn |first6=Joy E |last7=Rudan |first7=Igor |last8=Campbell |first8=Harry |last9=Cibulskis |first9=Richard |last10=Li |first10=Mengying |last11=Mathers |first11=Colin |last12=Black |first12=Robert E |date=2012-06-09 |title=Global, regional, and national causes of child mortality: an updated systematic analysis for 2010 with time trends since 2000 |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_june-9-15-2012_379_9832/page/2151 |journal=The Lancet |volume=379 |issue=9832 |pages=2151–2161 |doi=10.1016/s0140-6736(12)60560-1 |issn=0140-6736 |pmid=22579125}}</ref>
Matsalolin da ake yawan samu a cikin daukar ciki sun hada da [[Rashin jini|karancin jini]], ciwon suga na ciki, kamuwa da cuta, hawan jini na ciki, da kuma pre-eclampsia . <ref name="Pregnancy 2024">{{Cite journal |last=O'Toole |first=F.E |last2=Hokey |first2=E. |last3=McAuliffe |first3=F.M |last4=Walsh |first4=J.M |date=2024-06-01 |title=The Experience of Anaemia and Ingesting Oral Iron Supplementation in Pregnancy: A Qualitative Study |journal=European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology |volume=297 |pages=111–119 |doi=10.1016/j.ejogrb.2024.03.005 |issn=0301-2115 |pmid=38608353 |doi-access=free}}</ref> Kasancewar irin wadannan matsaloli na iya yin tasiri ga sa ido kan aikin dakin gwaje-gwaje, daukar hoto, da kuma kula da lafiya a lokacin daukar ciki. <ref name=":02" />
Matsaloli masu tsanani na ciki, haihuwa, da kuma [[Lokacin bayan haihuwa|lokacin haihuwa]] suna faruwa a cikin kashi 1.6% na iyaye mata a Amurka, <ref>{{Cite web |title=Severe Maternal Morbidity in the United States |url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/MaternalInfantHealth/SevereMaternalMorbidity.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629114443/http://www.cdc.gov/reproductivehealth/MaternalInfantHealth/SevereMaternalMorbidity.html |archive-date=2015-06-29 |access-date=2015-07-08 |website=CDC}}</ref> da kuma kashi 1.5% na iyaye mata a Kanada. <ref>{{Cite web |title=Severe Maternal Morbidity in Canada |url=http://sogc.org/wp-content/uploads/2013/05/Morbidity-EN-Final-PDF.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309111959/http://sogc.org/wp-content/uploads/2013/05/Morbidity-EN-Final-PDF.pdf |archive-date=2016-03-09 |access-date=2015-07-08 |website=The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada (SOGC)}}</ref> A lokacin haihuwa nan take (puerperium), kashi 87% zuwa 94% na mata sun ba da rahoton aƙalla wata matsala ta lafiya. <ref name="pmid76125092">{{Cite journal |vauthors=Glazener CM, Abdalla M, Stroud P, Naji S, Templeton A, Russell IT |date=April 1995 |title=Postnatal maternal morbidity: extent, causes, prevention and treatment |url=https://archive.org/details/sim_bjog_1995-04_102_4/page/282 |journal=British Journal of Obstetrics and Gynaecology |volume=102 |issue=4 |pages=282–287 |doi=10.1111/j.1471-0528.1995.tb09132.x |pmid=7612509 |s2cid=38872754}}</ref> <ref name="pmid120511892">{{Cite journal |vauthors=Thompson JF, Roberts CL, Currie M, Ellwood DA |date=June 2002 |title=Prevalence and persistence of health problems after childbirth: associations with parity and method of birth |url=https://archive.org/details/sim_birth_2002-06_29_2/page/n8 |journal=Birth |volume=29 |issue=2 |pages=83–94 |doi=10.1046/j.1523-536X.2002.00167.x |pmid=12051189}}</ref> Kashi 31% na mata ne suka ba da rahoton matsalolin lafiya na dogon lokaci (na ci gaba bayan watanni shida bayan haihuwa). <ref name="Borders 20062">{{Cite journal |vauthors=Borders N |date=2006 |title=After the afterbirth: a critical review of postpartum health relative to method of delivery |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-midwifery-womens-health_july-august-2006_51_4/page/242 |journal=Journal of Midwifery & Women's Health |volume=51 |issue=4 |pages=242–248 |doi=10.1016/j.jmwh.2005.10.014 |pmid=16814217}}</ref>
A shekarar 2016, matsalolin da suka shafi daukar ciki, haihuwa, da kuma lokacin haihuwa sun haifar da mutuwar mutane 230,600 a duk duniya, wanda ya ragu daga mutuwar mutane 377,000 a shekarar 1990. Abubuwan da suka fi haifar da mace-macen mata masu juna biyu sune zubar jini a lokacin haihuwa, kamuwa da cututtukan bayan haihuwa, ciki har da sepsis, cututtukan hawan jini na ciki, nakuda, da kuma [[zubar da ciki]] mara aminci. <ref>{{Cite journal |last=Naghavi |first=Mohsen |last2=Abajobir |first2=Amanuel Alemu |last3=Abbafati |first3=Cristiana |last4=Abbas |first4=Kaja M. |last5=Abd-Allah |first5=Foad |last6=Abera |first6=Semaw Ferede |last7=Aboyans |first7=Victor |last8=Adetokunboh |first8=Olatunji |last9=Afshin |first9=Ashkan |last10=Agrawal |first10=Anurag |last11=Ahmadi |first11=Alireza |last12=Ahmed |first12=Muktar Beshir |last13=Aichour |first13=Amani Nidhal |last14=Aichour |first14=Miloud Taki Eddine |last15=Aichour |first15=Ibtihel |display-authors=1 |date=September 2017 |title=Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016 |journal=Lancet |volume=390 |issue=10100 |pages=1151–1210 |doi=10.1016/S0140-6736(17)32152-9 |pmc=5605883 |pmid=28919116}}</ref> <ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Say L, Chou D, Gemmill A, Tunçalp Ö, Moller AB, Daniels J, Gülmezoglu AM, Temmerman M, Alkema L |date=June 2014 |title=Global causes of maternal death: a WHO systematic analysis |journal=The Lancet. Global Health |volume=2 |issue=6 |pages=e323–e333 |doi=10.1016/s2214-109x(14)70227-x |pmid=25103301 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref>
Matsalolin ciki na iya tasowa a wasu lokutan daga bayyanar cututtuka masu tsanani da rashin jin daɗi na ciki, waɗanda yawanci ba sa tsoma baki sosai ga ayyukan yau da kullun ko kuma suna haifar da wata babbar barazana ga lafiyar mace ko tayin. Misali, rashin lafiyar safe wata alama ce mai sauƙi ta ciki wadda galibi take ɓacewa a cikin watanni uku na biyu na ciki, amma hyperemesis gravidarum wata cuta ce mai tsanani ta wannan alamar wadda wani lokacin take buƙatar taimakon likita don hana rashin daidaiton electrolyte daga [[amai]] mai tsanani.
== Matsalolin uwaye ==
Matsalolin da ke ƙasa suna samo asali ne daga uwa; duk da haka, suna iya haifar da mummunan sakamako ga tayin.
=== Ciwon suga na lokacin daukar ciki ===
Ciwon suga na lokacin daukar ciki shine lokacin da mace, ba tare da an gano [[Ciwon suga|ta]] a baya ba, ta kamu da yawan [[Hyperglycemia|sukari a jini]] yayin [[Juna biyu|daukar ciki]] . <ref name="womenshealth.gov">{{Cite web |date=2016-12-14 |title=Pregnancy complications |url=https://www.womenshealth.gov/pregnancy/youre-pregnant-now-what/pregnancy-complications |access-date=2018-11-07 |website=womenshealth.gov}}</ref> <ref name="GDM Review 2020">{{Cite journal |vauthors=Lende M, Rijhsinghani A |date=December 2020 |title=Gestational Diabetes: Overview with Emphasis on Medical Management |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |volume=17 |issue=24 |page=9573 |doi=10.3390/ijerph17249573 |pmc=7767324 |pmid=33371325 |doi-access=free}}</ref> Akwai abubuwa da yawa da ba za a iya canzawa ba kuma wadanda za a iya canzawa wadanda ke haifar da wannan matsala. Abubuwan da ba za a iya canzawa ba sun hada da tarihin iyali na ciwon suga, shekarun uwa, da kuma kabila. Abubuwan da za a iya canzawa sun hada da [[kiba]] a lokacin daukar ciki. <ref name="GDM Review 2020" /> Akwai karuwar bukatar insulin a lokacin daukar ciki wanda ke haifar da karuwar samar da insulin daga kwayoyin halittar beta na pancreas . Yawan bukatar yana faruwa ne sakamakon karuwar yawan kalori na uwa, karuwar nauyi, da karuwar samar da prolactin da hormone na girma. Ciwon suga na lokacin daukar ciki yana kara hadarin kara matsalolin uwa da tayi kamar ci gaban pre-eclampsia, bukatar haihuwar caesarean, haihuwa kafin lokacin haihuwa, polyhydramnios, macrosomia, dystocia na kafada, karancin jini a cikin tayin, hyperbilirubinemia, da kuma shiga sashin kulawa mai zurfi na jarirai. Karin hadarin yana da alaƙa da yadda ake sarrafa ciwon suga na lokacin daukar ciki yayin daukar ciki, tare da rashin kulawa mai kyau da ke da alaƙa da mummunan sakamako. Ana amfani da wata hanya mai fannoni daban-daban don magance ciwon suga na lokacin daukar ciki. Ya ƙunshi sa ido kan matakan glucose na jini, gyare-gyaren abinci mai gina jiki da abinci, canje-canjen salon rayuwa kamar ƙara yawan motsa jiki, [[Gudanar da nauyi|kula da nauyin]] uwa, da magunguna kamar insulin. <ref name="GDM Review 2020" />
=== Ciwon hyperemesis gravidarum ===
Hyperemesis gravidarum shine kasancewar amai mai tsanani da na dindindin, wanda ke haifar da bushewar jiki da rage kiba. Yana kama da haka, kodayake ya fi tsanani fiye da ciwon safe da aka saba gani. <ref name="Emergency">{{Cite journal |vauthors=Summers A |date=July 2012 |title=Emergency management of hyperemesis gravidarum |journal=Emergency Nurse |volume=20 |issue=4 |pages=24–28 |doi=10.7748/en2012.07.20.4.24.c9206 |pmid=22876404}}</ref> <ref name="Goodwin2008">{{Cite journal |vauthors=Goodwin TM |date=September 2008 |title=Hyperemesis gravidarum |url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology-clinics-of-north-america_2008-09_35_3/page/n82 |journal=Obstetrics and Gynecology Clinics of North America |volume=35 |issue=3 |pages=401–17, viii |doi=10.1016/j.ogc.2008.04.002 |pmid=18760227}}</ref> An kiyasta yana shafar kashi 0.3–3.6% na mata masu juna biyu kuma shine babban mai ba da gudummawa ga asibiti a ƙasa da makonni 20 na ciki. Mafi yawan lokuta, alamun tashin zuciya da amai a lokacin daukar ciki ana magance su a farkon watanni uku na ciki; duk da haka, wasu suna ci gaba da fuskantar alamun. Ana gano hyperemesis gravidarum ta hanyar waɗannan sharuɗɗa: fiye da lokutan amai 3 a rana, ketonuria, da kuma asarar nauyi fiye da 3 kg ko kashi 5% na nauyin jiki. Abubuwa da dama da ba za a iya canzawa ba kuma waɗanda za a iya gyarawa suna sanya mata cikin wannan yanayin, kamar tayin ciki na mace, tarihin cututtukan tabin hankali, BMI mai yawa ko ƙasa kafin daukar ciki, ƙuruciya, ƙabilar Ba'amurke ko Asiya, ciwon suga na nau'in I, ɗaukar ciki da yawa, da tarihin ɗaukar ciki da hyperemesis gravidarum ya shafa. A halin yanzu babu wata hanyar da aka sani game da dalilin wannan yanayin. Wannan rikitarwa na iya haifar da ƙarancin abinci mai gina jiki, ƙarancin nauyin ciki, bushewar jiki, da rikicewar bitamin, electrolyte, da acid a cikin uwa. An nuna cewa yana haifar da ƙarancin nauyin haihuwa, ƙaramin girma ga shekarun daukar ciki, haihuwar da ba ta yi ba, da kuma ƙarancin maki na APGAR a cikin jariri. Maganin wannan yanayin yana mai da hankali kan hana cutar da tayin yayin da yake inganta alamun cutar kuma galibi ya haɗa da maye gurbin ruwa da shan ƙananan abinci, akai-akai, marasa laushi. Magungunan farko sun haɗa da citta da acupuncture. Magungunan na biyu sun haɗa da bitamin B <sub>6</sub> ± doxylamine, antihistamines, dopamine antagonists, da serotonin antagonists. Magungunan na uku sun haɗa da corticosteroids, transdermal clonidine, da gabapentin. Maganin da aka zaɓa ya dogara ne akan tsananin alamun cutar da kuma yadda ake mayar da martani ga magunguna. <ref name="HG Austin 2019">{{Cite journal |vauthors=Austin K, Wilson K, Saha S |date=April 2019 |title=Hyperemesis Gravidarum |journal=Nutrition in Clinical Practice |volume=34 |issue=2 |pages=226–241 |doi=10.1002/ncp.10205 |pmid=30334272 |s2cid=52987088}}</ref>
=== Ciwon ƙashin ƙugu ===
Ciwon da ke da alaƙa da ƙwanƙolin ƙashin ƙugu (PGP) ciwo ne da ke faruwa tsakanin ƙashin bayan iliac da kuma ƙashin bayan ƙashin ƙugu, wanda ke faruwa a farkon [[Jego|lokacin haihuwa ko kuma bayan haihuwa,]] wanda rashin kwanciyar hankali da kuma ƙarancin motsi ke haifarwa. Yana da alaƙa da ciwon pubic symphysis da kuma wani lokacin radiation na ciwo a ƙugu da cinyoyi. Ga yawancin masu juna biyu, PGP yana warkewa cikin watanni uku bayan haihuwa, amma ga wasu, yana iya ɗaukar shekaru, wanda ke haifar da raguwar haƙuri ga ayyukan ɗaukar nauyi. PGP yana shafar kusan kashi 45% na mutane a lokacin daukar ciki: kashi 25% suna ba da rahoton ciwo mai tsanani, kuma kashi 8% suna da nakasa sosai. <ref name="pmid15338362">{{Cite journal |vauthors=Wu WH, Meijer OG, Uegaki K, Mens JM, van Dieën JH, Wuisman PI, Ostgaard HC |date=November 2004 |title=Pregnancy-related pelvic girdle pain (PPP), I: Terminology, clinical presentation, and prevalence |journal=European Spine Journal |volume=13 |issue=7 |pages=575–589 |doi=10.1007/s00586-003-0615-y |pmc=3476662 |pmid=15338362}}</ref> <ref name=":0">{{Cite journal |vauthors=Walters C, West S, A Nippita T |date=July 2018 |title=Pelvic girdle pain in pregnancy |journal=Australian Journal of General Practice |volume=47 |issue=7 |pages=439–443 |doi=10.31128/AJGP-01-18-4467 |pmid=30114872 |s2cid=52018638 |doi-access=free}}</ref> Abubuwan da ke haifar da ci gaban rikitarwa sun haɗa da yawan kiba, ƙaruwar BMI, aiki mai wahala, shan taba, damuwa, tarihin rauni na baya da ƙashin ƙugu, da tarihin ciwon ƙashin ƙugu da na ƙasa. Wannan ciwon yana faruwa ne sakamakon girma a mahaifa yayin daukar ciki wanda ke haifar da ƙaruwar damuwa a yankunan lumbar da ƙashin ƙugu na uwa, wanda ke haifar da canje-canje a matsayi da rage ƙarfin tsokoki na lumbopelvic, wanda ke haifar da rashin kwanciyar hankali da ciwo. Ba a san ko takamaiman hormones a cikin daukar ciki suna da alaƙa da ci gaban rikitarwa ba. PGP na iya haifar da rashin ingancin rayuwa, rashin yiwuwar kamuwa da ciwon da ke damunsa, tsawaita hutu daga aiki, da kuma damuwa ta zamantakewa . Akwai zaɓuɓɓukan magani da yawa dangane da tsananin alamun. Zaɓuɓɓukan magani marasa cutarwa sun haɗa da gyaran aiki, tufafin tallafi na ƙashin ƙugu, maganin rage zafi tare da ko ba tare da ɗan gajeren hutun gado ba, da kuma motsa jiki don ƙara ƙarfin tsokoki na gluteal da adductor, rage damuwa a kan kashin baya na lumbar. Ana ɗaukar kulawar tiyata mai tsanani a matsayin magani na ƙarshe idan duk sauran hanyoyin magani sun gaza kuma alamun sun yi tsanani. <ref name=":0" />
=== Hawan jini ===
Matsalolin hawan jini masu tsanani da ka iya tasowa a lokacin daukar ciki sun hada da:
* Pre-eclampsia - hauhawar jini a lokacin daukar ciki, proteinuria (>300) mg), da kuma [[kumburi]] . Ciwon pre-eclampsia mai tsanani ya ƙunshi hawan jini sama da 160/110 (tare da ƙarin alamu). Yana shafar kashi 5-8% na masu juna biyu.
* Eclampsia - farfadiya a cikin majiyyaci kafin a fara zubar da ciki, wanda ke shafar kusan kashi 1.4% na masu juna biyu. <ref>{{Cite journal |vauthors=Abalos E, Cuesta C, Grosso AL, Chou D, Say L |date=September 2013 |title=Global and regional estimates of preeclampsia and eclampsia: a systematic review |journal=European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology |volume=170 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.ejogrb.2013.05.005 |pmid=23746796}}</ref>
* Hawan jini na ciki zai iya tasowa bayan makonni 20 amma ba shi da wasu alamu kuma yana iya warwarewa, amma yana iya zama pre-eclampsia. <ref name="medline">{{Cite web |title=High Blood Pressure in Pregnancy |url=https://medlineplus.gov/highbloodpressureinpregnancy.html |access-date=28 September 2022 |website=medlineplus.gov}}</ref>
* Ciwon HELLP - Anemia mai ɗauke da sinadarin hemolytic, yawan enzymes na hanta da kuma ƙarancin adadin platelets . An ruwaito cewa lamarin ya faru ne kashi 0.5–0.9% na dukkan masu juna biyu. <ref name="Haram-2009">{{Cite journal |vauthors=Haram K, Svendsen E, Abildgaard U |date=February 2009 |title=The HELLP syndrome: clinical issues and management. A Review |url=http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1471-2393-9-8.pdf |url-status=live |journal=BMC Pregnancy and Childbirth |volume=9 |doi=10.1186/1471-2393-9-8 |pmc=2654858 |pmid=19245695 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112031619/http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1471-2393-9-8.pdf |archive-date=2011-11-12 |doi-access=free}}</ref>
* Hanta mai tsanani a lokacin daukar ciki wani lokacin ana samunta a cikin pre-eclamptic spectrum. Yana faruwa a kimanin daya cikin 7,000 zuwa daya cikin 15,000 ciki. <ref name="Mjahed">{{Cite journal |vauthors=Mjahed K, Charra B, Hamoudi D, Noun M, Barrou L |date=October 2006 |title=Acute fatty liver of pregnancy |journal=Archives of Gynecology and Obstetrics |volume=274 |issue=6 |pages=349–353 |doi=10.1007/s00404-006-0203-6 |pmid=16868757 |s2cid=24784165}}</ref> <ref name="Reyes">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Reyes H, Sandoval L, Wainstein A, Ribalta J, Donoso S, Smok G, Rosenberg H, Meneses M |date=January 1994 |title=Acute fatty liver of pregnancy: a clinical study of 12 episodes in 11 patients |url=https://archive.org/details/sim_gut_1994-01_35_1/page/101 |journal=Gut |volume=35 |issue=1 |pages=101–106 |doi=10.1136/gut.35.1.101 |pmc=1374642 |pmid=8307428}}</ref>
Matan da ke fama da hawan jini na yau da kullun kafin su yi ciki suna cikin haɗarin kamuwa da matsaloli kamar haihuwa da wuri, ƙarancin nauyin haihuwa, ko haihuwa gawa . <ref>{{Cite journal |vauthors=Al Khalaf SY, O'Reilly ÉJ, Barrett PM, B Leite DF, Pawley LC, McCarthy FP, Khashan AS |date=May 2021 |title=Impact of Chronic Hypertension and Antihypertensive Treatment on Adverse Perinatal Outcomes: Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Journal of the American Heart Association |volume=10 |issue=9 |doi=10.1161/JAHA.120.018494 |pmc=8200761 |pmid=33870708}}</ref> Matan da ke fama da hawan jini kuma suka sami matsaloli a cikin ciki suna da haɗarin kamuwa da [[Cutar zuciya|cututtukan zuciya]] sau uku idan aka kwatanta da mata masu hawan jini na yau da kullun waɗanda ba su da wata matsala a cikin ciki. Kula da hawan jini na mata masu juna biyu zai iya taimakawa wajen hana rikitarwa da cututtukan zuciya na gaba. <ref>{{Cite journal |date=2023-11-21 |title=Pregnancy complications increase the risk of heart attacks and stroke in women with high blood pressure |url=https://evidence.nihr.ac.uk/alert/pregnancy-complications-increase-the-risk-of-heart-attacks-and-stroke-in-women-with-high-blood-pressure/ |journal=NIHR Evidence |type=Plain English summary |publisher=National Institute for Health and Care Research |doi=10.3310/nihrevidence_60660 |s2cid=265356623 |url-access=subscription |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal |vauthors=Al Khalaf S, Chappell LC, Khashan AS, McCarthy FP, O'Reilly ÉJ |date=July 2023 |title=Association Between Chronic Hypertension and the Risk of 12 Cardiovascular Diseases Among Parous Women: The Role of Adverse Pregnancy Outcomes |journal=Hypertension |volume=80 |issue=7 |pages=1427–1438 |doi=10.1161/HYPERTENSIONAHA.122.20628 |pmid=37170819 |doi-access=free}}</ref>
=== Thromboembolism na jijiyoyin jini ===
Ciwon jijiyoyin jini, wanda ya ƙunshi ciwon jijiyoyin jini mai zurfi da kuma ciwon huhu, babban abin da ke haifar da rashin lafiya da mace-mace bayan haihuwa, musamman a ƙasashe masu tasowa. Haɗarin yawan zubar jini da ke ƙaruwa da juna biyu da ƙarin abubuwan haɗari kamar kiba da ciwon jijiyoyin jini yana sa mata masu juna biyu su kasance cikin haɗarin kamuwa da cututtukan jijiyoyin jini <ref>{{Cite journal |last=Sarkar |first=Monika |last2=Brady |first2=Carla W. |last3=Fleckenstein |first3=Jaquelyn |last4=Forde |first4=Kimberly A. |last5=Khungar |first5=Vandana |last6=Molleston |first6=Jean P. |last7=Afshar |first7=Yalda |last8=Terrault |first8=Norah A. |date=January 2021 |title=Reproductive Health and Liver Disease: Practice Guidance by the American Association for the Study of Liver Diseases |url=https://journals.lww.com/10.1002/hep.31559 |journal=Hepatology |language=en |volume=73 |issue=1 |pages=318–365 |doi=10.1002/hep.31559 |issn=0270-9139 |pmid=32946672}}</ref> Matakan rigakafi waɗanda suka haɗa da amfani da heparin mai ƙarancin nauyin kwayoyin halitta na iya rage haɗarin da ke tattare da tiyata, musamman ga marasa lafiya masu haɗarin kamuwa da cutar. Sanin kai tsakanin masu ba da kulawa da gaggawa da kuma amsawa cikin gaggawa wajen gano da kuma kula da ciwon jijiyoyin jini da wuri yayin daukar ciki da kuma bayan haihuwa suna da mahimmanci don amsawa cikin gaggawa '''.''' Ciwon jijiyoyin jini mai zurfi, wani nau'in ciwon jijiyoyin jini, yana da yawan faruwa tsakanin 0.5 zuwa 7 a cikin kowace ciki 1,000, kuma shine na biyu mafi yawan sanadin [[Mutuwar uwa|mutuwar mata masu juna biyu]] a ƙasashe masu tasowa bayan zubar jini.
* ''Ya haifar da'' : Yawan zubar jini da ke haifar da ciki a matsayin martanin jiki a shirye-shiryen zubar jini mai yuwuwa yayin [[Jego|haihuwa]] .
* ''Magani'' : Ana iya nuna maganin rigakafi, misali, tare da ƙarancin nauyin ƙwayoyin halitta na heparin idan akwai ƙarin abubuwan haɗari ga thrombosis na jijiyoyin jini masu zurfi. <ref name="uppsala" />
=== Rashin jini ===
Rashin jini matsala ce da aka sani a duniya a fannin daukar ciki kuma cuta ce da ke da ƙarancin sinadarin haemoglobin a cikin ɗaya daga cikin watanni uku na ciki. Irin waɗannan canje-canje na jiki sun fi bayyana a tsakanin mutanen da ke fama da ƙarancin abinci mai gina jiki da kuma cututtuka na yau da kullun da ke da alaƙa da komawar haemoglobin, kamar cutar sikila. Rigakafin rashin jini a lokacin daukar ciki yana da rikitarwa kuma galibi ana magance shi ta hanyar haɗin gwiwa na ƙarin abinci, maganin ƙarfe, da kuma ci gaba da kimanta ma'aunin uwa da tayi ta hanyar amfani da hanyoyi daban-daban. <ref>{{Cite journal |last=Taher |first=Ali T. |last2=Iolascon |first2=Achille |last3=Matar |first3=Charbel F. |last4=Bou-Fakhredin |first4=Rayan |last5=de Franceschi |first5=Lucia |last6=Cappellini |first6=Maria Domenica |last7=Barcellini |first7=Wilma |last8=Russo |first8=Roberta |last9=Andolfo |first9=Immacolata |last10=Tyan |first10=Paul |last11=Gulbis |first11=Beatrice |last12=Aydinok |first12=Yesim |last13=Anagnou |first13=Nicholas P. |last14=Bencaiova |first14=Gabriela Amstad |last15=Tamary |first15=Hannah |date=August 2020 |title=Recommendations for Pregnancy in Rare Inherited Anemias |journal=HemaSphere |language=en-US |volume=4 |issue=4 |doi=10.1097/HS9.0000000000000446 |issn=2572-9241 |pmc=7437563 |pmid=32885142}}</ref> A matsayin ƙarin ma'auni, ana mai da hankali kan tantance wuraren da ke haifar da hakan, da kuma amfani da kulawar da ta dace a lokacin daukar ciki don samun sakamako mafi kyau ga uwa da tayin.
Matakan haemoglobin sun yi ƙasa a cikin watanni uku na uku. A cewar kiyasin [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] (MDD), kusan rabin masu juna biyu suna kamuwa da cutar anemia a duk duniya. Kimanin rabin mata masu juna biyu suna fuskantar karancin ƙarfe tare da ko ba tare da cutar anemia ba. <ref name="Irondeficiencypregnancy">{{Cite journal |last=Benson |first=AE |last2=Shatzel |first2=JJ |last3=Ryan |first3=KS |last4=Hedges |first4=MA |last5=Martens |first5=K |last6=Aslan |first6=JE |last7=Lo |first7=JO |date=December 2022 |title=The incidence, complications, and treatment of iron deficiency in pregnancy |journal=European Journal of Haemotology |volume=109 |issue=6 |pages=633–642 |doi=10.1111/ejh.13870 |pmc=9669178 |pmid=36153674}}</ref> Yawan cutar anemia a lokacin daukar ciki ya bambanta daga kashi 18% a ƙasashen da suka ci gaba zuwa kashi 75% a Kudancin Asiya; wanda ya kai ga adadin kashi 38% na masu juna biyu a duniya. <ref name="auto"/> <ref name="Pregnancy 2024"/>
Maganin ya bambanta saboda tsananin rashin isasshen jini, kuma ana iya cimma shi ta hanyar ƙara yawan abinci mai ɗauke da ƙarfe, allunan ƙarfe na baki, ko kuma ta hanyar amfani da sinadarin iron na parenteral . <ref name="womenshealth.gov"/>
=== Kamuwa da cuta ===
Ciki lokaci ne mai matuƙar muhimmanci ga uwa mai ciki ta fuskanci ƙarin haɗari da ke tattare da kamuwa da cuta. Bugu da ƙari, lafiyar uwa da jariri na fuskantar haɗari lokacin da take cikin wannan yanayin. Rikicewar yanayin jiki na lokacin haihuwa da kuma daidaita garkuwar jiki suna ƙara haɗarin [[Influenza|kamuwa da mura]], hepatitis E, da kuma kamuwa da cutar cytomegalovirus. Ana iya ba da fifiko ga matakan gujewa kamar alluran rigakafi da ƙa'idojin kula da kamuwa da cuta a cikin manufofin da ke da nufin iyakance haɗarin kamuwa da cuta a tsakanin mutanen da ke cikin haɗarin kamuwa da cuta. Bugu da ƙari, gano cutar da wuri da kuma kula da cututtukan uwa suna daga cikin manyan hanyoyin hana kamuwa da cuta a tsaye da kuma canje-canje a cikin tayin.
Mace mai juna biyu ta fi saurin kamuwa da wasu cututtuka . Wannan ƙaruwar haɗarin yana faruwa ne sakamakon ƙaruwar juriyar garkuwar jiki a lokacin daukar ciki don hana amsawar garkuwar jiki ga tayin, da kuma canje-canje a cikin yanayin jiki na uwa, gami da raguwar yawan numfashi da kuma rashin isasshen fitsari saboda girman mahaifa. <ref name="KourtisRead2014">{{Cite journal |vauthors=Kourtis AP, Read JS, Jamieson DJ |date=June 2014 |title=Pregnancy and infection |journal=The New England Journal of Medicine |volume=370 |issue=23 |pages=2211–2218 |doi=10.1056/NEJMra1213566 |pmc=4459512 |pmid=24897084}}</ref> Mutane masu juna biyu suna fuskantar mummunar illa ta hanyar, misali, [[Influenza|mura]], hepatitis E, [[herpes simplex]] da [[Cutar zazzaɓin cizon sauro|malaria]] . <ref name="KourtisRead2014" /> Shaidar ta fi iyakance ga coccidioidomycosis, [[Baƙondoro|kyanda]], [[Agana|smallpox]], da [[Ƙaranbau|varicella]] . <ref name="KourtisRead2014" /> Mastitis, ko kumburin nono, yana faruwa a cikin kashi 20% na mutanen da ke shayarwa. <ref>{{Cite journal |vauthors=Kaufmann R, Foxman B |year=1991 |title=Mastitis among lactating women: occurrence and risk factors |url=https://archive.org/details/sim_social-science-medicine_1991_33_6/page/701 |journal=Social Science & Medicine |volume=33 |issue=6 |pages=701–705 |doi=10.1016/0277-9536(91)90024-7 |pmid=1957190 |hdl-access=free}}</ref>
Wasu cututtuka ana [[Cutar da aka samu a tsaye|iya yaɗa su a tsaye]], ma'ana suna iya shafar yaron ma. <ref>{{Cite web |date=27 April 2021 |title=What infections can affect pregnancy? |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/infections |access-date=March 6, 2023 |website=NIH}}</ref>
=== Ciwon zuciya na peripartum ===
Ciwon zuciya na Peripartum wani ciwon zuciya ne da ke faruwa sakamakon raguwar kashi na ƙwanƙwasa na hagu (LVEF) zuwa ƙasa da kashi 45%, wanda ke faruwa a ƙarshen ciki ko watanni kaɗan bayan haihuwa. Alamomin sun haɗa da ƙarancin numfashi a wurare daban-daban da/ko tare da aiki tuƙuru, gajiya, kumburin ƙafa, da matsewar ƙirji. Abubuwan da ke tattare da haɓakar wannan matsala sun haɗa da shekarun uwa sama da shekaru 30, ciki mai yawan haihuwa, tarihin iyali na ciwon zuciya, ganewar cutar zuciya a baya, pre-eclampsia, [[Hawan jini|hauhawar jini]], da asalin Afirka. Ba a san ainihin cutar cututtukan zuciya na peripartum ba tukuna; duk da haka, ana ba da shawarar cewa abubuwan da ke haifar da cututtuka da yawa na iya haɗawa da hanyoyin autoimmune, myocarditis na ƙwayar cuta, ƙarancin abinci mai gina jiki, da canje-canje na zuciya da jijiyoyin jini, waɗanda ke ƙara yawan ƙwanƙwasa zuciya. Ciwon zuciya na peripartum na iya haifar da matsaloli da yawa kamar kamawar zuciya, kumburin huhu, thromboembolisms, raunin kwakwalwa, da mutuwa. Maganin wannan yanayin yayi kama da maganin marasa lafiya da ke fama da ciwon zuciya; duk da haka, dole ne a ba da fifiko ga amincin tayin. Misali, don hana zubar jini saboda karuwar haɗarin thromboembolism, ana amfani da heparin mai ƙarancin nauyin kwayoyin halitta, wanda yake da aminci don amfani a lokacin daukar ciki, maimakon warfarin, wanda ke ratsa mahaifa. <ref>{{Cite journal |vauthors=Davis MB, Arany Z, McNamara DM, Goland S, Elkayam U |date=January 2020 |title=Peripartum Cardiomyopathy: JACC State-of-the-Art Review |journal=Journal of the American College of Cardiology |volume=75 |issue=2 |pages=207–221 |doi=10.1016/j.jacc.2019.11.014 |pmid=31948651 |s2cid=210701262 |doi-access=free}}</ref>
=== Ciwon thyroid ===
Hypothyroidism (wanda cutar Hashimoto ke haifarwa) cuta ce ta garkuwar jiki wadda ke shafar thyroid ta hanyar haifar da ƙarancin matakan hormones na thyroid. Alamomin hypothyroidism na iya haɗawa da ƙarancin kuzari, rashin haƙuri a cikin sanyi, maƙarƙashiya a cikin tsoka, maƙarƙashiya, da matsalolin ƙwaƙwalwa da tattara hankali. <ref name=":03">{{Cite web |title=Thyroid Disease & Pregnancy {{!}} NIDDK |url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/pregnancy-thyroid-disease |access-date=2022-03-12 |website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases |language=en-US}}</ref> Ana gano shi ta hanyar kasancewar matakan hormone mai motsa thyroid ko TSH. Marasa lafiya da ke da TSH mai yawa da raguwar matakan free thyroxine ko T4 ana ɗaukar su suna da hypothyroidism a bayyane. Waɗanda ke da TSH mai yawa da matakan yau da kullun na free T4 ana ɗaukar su suna da hypothyroidism a ƙarƙashin kulawa. <ref>{{Cite journal |vauthors=Sullivan SA |date=June 2019 |title=Hypothyroidism in Pregnancy |journal=Clinical Obstetrics and Gynecology |volume=62 |issue=2 |pages=308–319 |doi=10.1097/GRF.0000000000000432 |pmid=30985406 |s2cid=115198534}}</ref> Abubuwan da ke haifar da haɓakar hypothyroidism a lokacin daukar ciki sun haɗa da ƙarancin iodine, tarihin cutar thyroid, goiter da ake gani, alamun hypothyroidism, tarihin iyali na cututtukan thyroid, tarihin ciwon sukari na nau'in 1 ko yanayin autoimmune, da tarihin rashin haihuwa ko asarar tayi. Daban-daban hormones a lokacin daukar ciki suna shafar thyroid kuma suna ƙara buƙatar hormones na thyroid. Misali, a lokacin daukar ciki, akwai ƙaruwar fitar iodine daga fitsari da kuma ƙaruwar thyroxine binding globulin da lalacewar hormones na thyroid, wanda duk yana ƙara buƙatar hormones na thyroid. <ref name=":1">{{Cite journal |vauthors=Taylor PN, Lazarus JH |date=September 2019 |title=Hypothyroidism in Pregnancy |url=https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/129120/1/Hypothyroidism%20in%20Pregnancy%20submissionORCA.pdf |journal=Endocrinology and Metabolism Clinics of North America |series=Pregnancy and Endocrine Disorders |volume=48 |issue=3 |pages=547–556 |doi=10.1016/j.ecl.2019.05.010 |pmid=31345522 |s2cid=71053515}}</ref> Wannan yanayin na iya yin tasiri sosai ga uwa da tayin yayin daukar ciki. Jaririn na iya fuskantar matsala sosai kuma yana da nakasa iri-iri na haihuwa. Matsalolin da ke tattare da uwa da tayin na iya haɗawa da pre-eclampsia, anemia, zubar da ciki, ƙarancin nauyin haihuwa, haihuwa a [[Gazawar zuciya|cikin mamaci, gazawar zuciya]], lalacewar ci gaban kwakwalwa, da kuma, idan ya yi tsanani, rashin sinadarin iodine a cikin mahaifa . <ref name=":03" /> <ref name=":1" /> Ana magance wannan matsalar ta hanyar ƙara sinadarin iodine, levothyroxine, wanda wani nau'i ne na maye gurbin hormones na thyroid, da kuma sa ido sosai kan aikin thyroid. <ref name=":1" />
=== Hanta mai kitse mai tsanani a lokacin daukar ciki ===
Hanta mai kitse mai tsanani (ALFP) matsala ce mai matuƙar wahala amma mai tsanani da ke faruwa a cikin ciki wadda ke iya haifar da rashin lafiya ko mace-mace mai yawa ga uwa da tayin. AFLP yana faruwa ne lokacin da kitse ya taru a cikin hanta. Ana tsammanin yana faruwa ne sakamakon tarin ƙwayoyin kitse a cikin ƙwayoyin halitta masu rai saboda rashin aikin mitochondrial a cikin rushewar kitse (fatty acid β-oxidation). Wannan na iya hana hanta aiki yadda ya kamata; duk da haka, ba a fahimci ainihin hanyarsa ba. <ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Joy |last2=Ghaziani |first2=Tara T |last3=Wolf |first3=Jacqueline L |date=June 2017 |title=Acute Fatty Liver Disease of Pregnancy: Updates in Pathogenesis, Diagnosis, and Management |url=https://journals.lww.com/00000434-201706000-00011 |journal=American Journal of Gastroenterology |language=en |volume=112 |issue=6 |pages=838–846 |doi=10.1038/ajg.2017.54 |issn=0002-9270 |pmid=28291236 |url-access=subscription}}</ref> Ana samun goyan bayan ganewar asali ta hanyar binciken da ba a saba gani ba na hanta ko kuma shigar ƙwayoyin halitta na ƙwayoyin halitta na hanta. AFLP na iya haifar da alamun gajiya mai yawa, amai, ciwon ciki, ko jaundice. Mutane kuma na iya samun ƙarancin sukari a jini, wahalar tunani a sarari, ko matsalolin zubar jini.
Takaitaccen bayani game da alamomi da kuma alamun
* Vomiting
* Abdominal pain
* Excessive thirst/urination
* Encephalopathy
AFLP gaggawa ce ta lafiya kuma tana buƙatar haihuwa cikin gaggawa. Yaran da iyaye mata masu fama da ALFP ke da haɗarin kamuwa da ƙarancin sukari a jini, ciwon zuciya mai faɗaɗa, ciwon jijiyoyi, da kuma mutuwar jarirai kwatsam. <ref>{{Cite journal |last=Nelson |first=David B. |last2=Byrne |first2=John J. |last3=Cunningham |first3=F. Gary |date=March 2020 |title=Acute Fatty Liver of Pregnancy |url=https://journals.lww.com/10.1097/GRF.0000000000000494 |journal=Clinical Obstetrics & Gynecology |language=en |volume=63 |issue=1 |pages=152–164 |doi=10.1097/GRF.0000000000000494 |issn=0009-9201 |pmid=31725416 |url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Nelson |first=David B. |last2=Byrne |first2=John J. |last3=Cunningham |first3=F. Gary |date=March 2021 |title=Acute Fatty Liver of Pregnancy |url=https://journals.lww.com/10.1097/AOG.0000000000004289 |journal=Obstetrics & Gynecology |language=en |volume=137 |issue=3 |pages=535–546 |doi=10.1097/AOG.0000000000004289 |issn=0029-7844 |pmid=33543900 |url-access=subscription}}</ref>
Sharuɗɗan Swansea don gano cutar AFLP. Kasancewar masu canji marasa kyau ≥6 yana da ƙimar hasashen mai kyau na 85% da ƙimar hasashen mara kyau na 100% don gano steatosis na ƙwayoyin cuta na microvascular: <ref>{{Cite journal |last=Desai |first=Anshuman |last2=McNair |first2=Jasmine |last3=Ebiai |first3=Ruona |last4=Bzowej |first4=Natalie |date=October 2024 |title=S4161 A Rare Case of Postpartum Acute Fatty Liver of Pregnancy |url=https://journals.lww.com/10.14309/01.ajg.0001046012.65455.9c |journal=American Journal of Gastroenterology |language=en |volume=119 |issue=10S |pages=S2688–S2689 |doi=10.14309/01.ajg.0001046012.65455.9c |issn=0002-9270 |url-access=subscription}}</ref>
{| class="wikitable"
| rowspan="4" |Alamomi da Alamomi
| 1. Amai
|-
| 2. Ciwon ciki
|-
| 3. Polydipsia/polyuria
|-
| 4. Ciwon kwakwalwa
|-
| rowspan="8" | Sakamakon dakin gwaje-gwaje
| 5. Bilirubin mai yawa ( >0.8 mg/dL)
|-
| 6. Yawan sukari (glucose < 72) mg/dL)
|-
| 7. Leukocytosis (> ƙwayoyin halitta 11,000/microL)
|-
| 8. Transaminases masu ƙaruwa (AST ko ALT) (>42 naúrar ƙasa da ƙasa/L)
|-
| 9. Ammonia mai yawa ( >47 micromol/L)
|-
| 10. Urate mai yawa (5.7) mg/dL)
|-
| 11. AKI ko Creatinine >1.7 mg/dl
|-
| 12. Ciwon Coagulopathy ko lokacin prothrombin > daƙiƙa 14
|-
| Hoto
| 13. Hanta mai haske ko kuma hanta mai haske a lokacin daukar hoton duban dan tayi (ultrasound scan)
|-
| Ilimin Halittar Halitta
| 14. Microvesicular steatosis akan biopsy na hanta
|}
AFLP na iya haifar da gazawar hanta mai tsanani. Matsalar hanta mai tsanani gaggawa ce ta likita, kuma an nuna cewa ganowa da kuma magance ta da sauri ta hanyar dialysis, haihuwa, da sauran matakan tallafi suna rage haɗarin kamuwa da matsalolin uwa da tayin. <ref>{{Cite journal |last=Paulina |first=Banach |last2=Kuczkowska |first2=Justyna |last3=Areshchanka |first3=Yulia |last4=Banach |first4=Weronika |last5=Rzepka |first5=Jakub |last6=Kudliński |first6=Bartosz |last7=Rzepka |first7=Rafał |date=2025-03-17 |title=Acute Liver Failure During Early Pregnancy—Case Report and Review of Literature |journal=Journal of Clinical Medicine |language=en |volume=14 |issue=6 |page=2028 |doi=10.3390/jcm14062028 |issn=2077-0383 |pmc=11942626 |pmid=40142836 |doi-access=free}}</ref>
== Matsalolin tayi da mahaifa ==
Matsalolin da ke tafe suna faruwa ne a cikin tayin ko mahaifa, amma kuma suna iya haifar da mummunan sakamako ga uwar.
=== Ciki a cikin mahaifa ===
Ciki a waje da mahaifa [[Ciki mai ciki|(ectopic pregnancy)]] shine dasawa da tayi a wajen mahaifa. Wannan nau'in ciki mai rikitarwa, wanda shine dasa [[ƙwai]] wanda aka saba da shi a wani wuri banda mahaifa, ya ƙunshi gazawar aiki, wanda zai iya haifar da yanayi mai barazana ga rayuwa. Duk da haka, ba a san ainihin dalilan da ke haifar da hakan ba. Wannan lamari galibi yana tare da cutar kumburin ƙashin ƙugu (PID), ko kuma tiyatar salpingectomy (tiyata).
* ''Wanda ya haifar da'' : Abubuwan da ba a sani ba, amma masu haɗari sun haɗa da shan taba, shekarun uwa masu tasowa, da kuma tiyatar da aka yi a baya ko kuma rauni ga bututun mahaifa .
* Abubuwan da ke haifar da haɗari sun haɗa da cutar kumburin ƙashin ƙugu da ba a yi magani ba, wataƙila saboda tabon bututun fallopian. <ref>{{Cite journal |vauthors=Lemire F |date=October 2021 |title=[Not Available] |journal=Canadian Family Physician |volume=67 |issue=10 |page=791 |doi=10.46747/cfp.6710791 |pmc=8516186 |pmid=34649907 |s2cid=238861265 |doi-access=free}}</ref>
* ''Magani:'' A mafi yawan lokuta, dole ne a yi tiyatar ramin maɓalli don cire tayin, tare da bututun fallopian. Idan cikin ya yi wuri sosai, yana iya wargajewa da kansa, ko kuma ana iya magance shi da methotrexate, wani maganin hana zubar da ciki . <ref>{{Cite web |title=Ectopic pregnancy – Treatment – NHS Choices |url=http://www.nhs.uk/conditions/ectopic-pregnancy/pages/treatment.aspx |access-date=2017-07-27 |website=www.nhs.uk |archive-date=2017-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819133343/http://www.nhs.uk/Conditions/Ectopic-pregnancy/Pages/Treatment.aspx |url-status=dead }}</ref>
=== ɓarin ciki ===
[[Barin ciki|Zubar ciki]] shine asarar ciki kafin makonni 20. <ref>{{Cite web |title=Pregnancy complications |url=https://www.womenshealth.gov/pregnancy/you-are-pregnant/pregnancy-complications.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114002619/https://www.womenshealth.gov/pregnancy/you-are-pregnant/pregnancy-complications.html |archive-date=2016-11-14 |access-date=2016-11-13 |website=www.womenshealth.gov}}</ref> A Burtaniya, zubar ciki ana bayyana shi a matsayin asarar ciki a cikin makonni 23 na farko. <ref>{{Cite web |title=Miscarriage |url=http://www.nhs.uk/conditions/Miscarriage/Pages/Introduction.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215140413/http://www.nhs.uk/conditions/Miscarriage/Pages/Introduction.aspx |archive-date=2017-02-15 |access-date=2017-02-13 |website=NHS Choice |publisher=NHS}}</ref> Cikakken tallafi, ya ƙunshi tuntuɓar likitocin kwayoyin halitta da kuma samar da ayyukan likita ko tiyata da ake buƙata. Muhimmancin tunanin 'yan uwa, dangi, da abokai ga waɗanda aka yi wa rasuwa shi ma yana da mahimmanci. Kayan aiki mafi inganci da za a iya amfani da su don rage tasirin tunani na masu makoki sun haɗa da gwajin gawawwaki da ba da shawara kan baƙin ciki .
Kimanin kashi 80% na rashin ciki yana faruwa ne a farkon watanni uku na ciki, tare da raguwar haɗarin bayan makonni 12 na ciki. Wasu canje-canje, kamar tsufa ko rashin daidaituwar ƙwayoyin halitta, suna da yuwuwar haifar da zubar da ciki da yawa . <ref>{{Cite journal |last=du Fossé |first=Nadia A |last2=van der Hoorn |first2=Marie-Louise P |last3=van Lith |first3=Jan M M |last4=le Cessie |first4=Saskia |last5=Lashley |first5=Eileen E L O |date=2020-05-02 |title=Advanced paternal age is associated with an increased risk of spontaneous miscarriage: a systematic review and meta-analysis |journal=Human Reproduction Update |volume=26 |issue=5 |pages=650–669 |doi=10.1093/humupd/dmaa010 |pmc=7456349 |pmid=32358607}}</ref> Za a iya ƙara rarraba zubar da ciki ba zato ba tsammani zuwa cikakkun zubar da ciki, ba makawa, rasa, da kuma barazanar zubar da ciki:
* Cikakken Jini: Jinin farji yana faruwa, sannan kuma samfuran ɗaukar ciki gaba ɗaya suna wucewa ta cikin mahaifa.
* Babu makawa: Zubar jini a farji yana faruwa; an rufe mahaifar, wanda ke nuna cewa samfuran ɗaukar ciki za su shuɗe nan ba da jimawa ba.
* An rasa: Zubar da jini a farji yana faruwa, kuma wasu samfuran ciki na iya wucewa ta cikin mahaifa; an rufe murfin mahaifa, kuma duban dan tayi yana nuna tayin da ba zai iya rayuwa ba da sauran samfuran ciki.
* Barazanar: Zubar da jini a farji yana faruwa; an rufe mahaifar, kuma na'urar daukar hoton bidiyo tana nuna tayin da zai iya rayuwa.
=== Haihuwar Matacce ===
Ana bayyana haihuwar da ba a haifa ba a matsayin asarar tayi ko mutuwa bayan makonni 20 na ciki. Haihuwar da ba a haifa ba da wuri tana tsakanin makonni 20 zuwa 27 na ciki, yayin da haihuwar da ba a haifa ba da daɗewa ba tana tsakanin makonni 28 zuwa 36 na ciki. Kalmar haihuwar da ba a haifa ba ita ce lokacin da tayin ya mutu makonni 37 zuwa sama. <ref name=":2">{{Cite journal |vauthors=Marufu TC, Ahankari A, Coleman T, Lewis S |date=March 2015 |title=Maternal smoking and the risk of still birth: systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=15 |issue=1 |doi=10.1186/s12889-015-1552-5 |pmc=4372174 |pmid=25885887 |s2cid=5241108 |doi-access=free}}</ref> Wannan lamari na iya wuce baƙin ciki kuma yana iya haifar da damuwa game da abubuwan da ba a saba gani ba na uwa ko maganin bayan haihuwa game da rikitarwa na haihuwa. <ref>{{Cite journal |last=Page |first=J. M. |last2=Silver |first2=R. M. |date=2020 |title=Stillbirth - Obstetrics and Gynecology Clinics |url=https://www.obgyn.theclinics.com/article/S0889-8545(20)30035-8/abstract |journal=Obstetrics and Gynecology Clinics of North America |volume=47 |issue=3 |pages=439–451 |doi=10.1016/j.ogc.2020.04.008 |pmid=32762929 |url-access=subscription}}</ref> Irin waɗannan iyaye za su buƙaci fiye da tausayi; gabaɗaya, ya kamata a yi la'akari da shirye-shiryen likita masu dacewa ga iyaye waɗanda ke da irin wannan baƙin ciki mai wahala. Tare da taimakon tabin hankali, shawara, da [[Taimako na tsara|tallafin takwarorinsu]], wanda ya kamata ya zama da amfani wajen taimaka wa iyaye waɗanda suka rasa 'ya'yansu.
* Ilimin Cututtuka: Akwai haihuwar jarirai sama da miliyan 2 da aka kashe a shekara kuma akwai haihuwar jarirai kimanin 6 da aka kashe a cikin kowace haihuwa 1000 (0.6%) <ref>{{Cite journal |vauthors=Page JM, Silver RM |date=April 2018 |title=Evaluation of stillbirth |journal=Current Opinion in Obstetrics & Gynecology |volume=30 |issue=2 |pages=130–135 |doi=10.1097/GCO.0000000000000441 |pmid=29489503 |s2cid=3607787}}</ref>
* Gabatarwa ta Asibiti: Canje-canje a halayen tayi kamar raguwar motsi ko rashin jin daɗin tayi na iya nuna haihuwar da ba a haifa ba, amma gabatarwar na iya bambanta sosai.
* Abubuwan da ke haifar da haɗari: Nauyin uwa, shekaru, da shan taba, da kuma ciwon suga ko hawan jini na uwa da ya riga ya faru <ref name=":2"/>
* Magani: Idan haihuwa ta faru kafin haihuwa, zaɓuɓɓukan magani sun haɗa da naƙuda ko kuma tiyatar cesarean. In ba haka ba, haihuwar da ba a haifa ba za ta iya wucewa da haihuwa ta halitta.
=== Rushewar mahaifa ===
Faɗuwar mahaifa, wanda aka bayyana a matsayin rabuwar mahaifa daga mahaifa kafin haihuwa, babban abin da ke haifar da zubar jini a farji a cikin watanni uku na uku kuma yana rikitar da kusan kashi 1% na ciki. <ref name="womenshealth.gov"/> <ref>{{Cite journal |vauthors=Oyelese Y, Ananth CV |date=October 2006 |title=Placental abruption |journal=Obstetrics and Gynecology |volume=108 |issue=4 |pages=1005–1016 |doi=10.1097/01.aog.0000239439.04364.9a |pmid=17012465 |s2cid=960903}}</ref> Bayyanar cututtuka suna da bambanci: Wasu mata za su iya yin watsi da alamun gaba ɗaya, yayin da wasu kuma suna da ɗan zubar jini ko rashin jin daɗi a ciki da ciwo. Saboda haka, duk da cewa bambancin tsananin alamun da rabuwar mahaifa ba su da mahimmanci, har yanzu suna iya haifar da rikitarwa ga ganewar asali da kuma kula da lafiya.
Da yawa daga cikin masu taimakawa na iya haifar da zamewar mahaifa. Wannan ya haɗa da: abubuwan da suka shafi uwa da ta riga ta kasance (misali, shan taba, [[hawan jini]], tsufa), <ref>{{Cite journal |last=Odendaal |first=Hein |last2=Wright |first2=Colleen |last3=Schubert |first3=Pawel |last4=Boyd |first4=Theonia K. |last5=Roberts |first5=Drucilla J. |last6=Brink |first6=Lucy |last7=Nel |first7=Daan |last8=Groenewald |first8=Coen |date=October 2020 |title=Associations of maternal smoking and drinking with fetal growth and placental abruption |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301211520304607 |journal=European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology |volume=253 |pages=95–102 |doi=10.1016/j.ejogrb.2020.07.018 |pmid=32862031 |url-access=subscription}}</ref> da kuma abubuwan da suka shafi ciki kamar [https://www.acog.org/womens-health/faqs/multiple-pregnancy#:~:text=A%20pregnancy%20with%20more%20than,and%20grow%20in%20the%20uterus. ɗaukar ciki da yawa] ko kasancewar [[Cutar da aka samu a tsaye|kamuwa da cututtukan cikin mahaifa]] . Gano abubuwan da ke haifar da haɗari kafin a ɗauki matakai da kuma yin gaggawar amsawa don rage yuwuwar sakamako mara kyau ga uwa ko tayin yana da mahimmanci. Dabaru na maganin karyewar mahaifa sun dogara ne akan shekarun ɗaukar ciki na tayi da kuma matsayin uwa da jariri. Ya kamata a ba da izinin haihuwa nan take ga jarirai na cikakken lokaci (makonni 36 ko fiye) da kuma idan akwai damuwa. Ana sa ido sosai kan lamuran da suka shafi tayin da ba su kai ba, kuma ana yin duk wani taimako da ya wajaba a cikin lokaci bayan an lura da kyau.
Matakan rigakafi, waɗanda suka haɗa da ba da shawara kafin ɗaukar ciki don magance abubuwan da za a iya gyarawa, na iya rage yawan faruwar fashewar mahaifa. Sanin tasirin dogon lokaci ga uwa da jariri bayan haihuwa yana da mahimmanci. Ci gaba da bincike da hanyoyin da suka dogara da shaida suna taimakawa wajen samar da kulawa da ke aiki. Haɗin gwiwa tsakanin masu samar da lafiya da marasa lafiya shine ginshiƙin sakamakon fashewar mahaifa.
* Gabatarwa ta Asibiti: Ya bambanta sosai daga rashin alamun cutar zuwa zubar jini ta farji da ciwon ciki.
* Abubuwan da ke haifar da haɗari: Ba zato ba tsammani kafin a fara jima'i, shan taba, rauni, amfani da hodar iblis, ɗaukar ciki da yawa, hawan jini, preeclampsia, thrombophilia, shekarun haihuwa masu tasowa, fashewar membranes da wuri kafin a fara jima'i, kamuwa da cututtukan da ke cikin mahaifa, da kuma hyramnios.
* Magani: Haihuwa nan take idan tayin ya girma (makonni 36 ko sama da haka), ko kuma idan ƙaramin tayin ko uwar tana cikin damuwa. A cikin lokuta marasa tsanani tare da tayin da bai kai ba, ana iya sa ido kan halin da ake ciki a asibiti, tare da magani idan ya cancanta.
=== Tsarin Placenta ===
Placenta previa cuta ce da ke faruwa idan mahaifa ta rufe mahaifa gaba ɗaya ko kuma wani ɓangare. <ref name="womenshealth.gov"/> Placenta previa za a iya ƙara rarraba ta zuwa cikakken previa, partial previa, gender previa, da ƙananan mahaifa, ya danganta da matakin da mahaifar ta rufe mahaifar ciki. Ana gano Placenta previa ta hanyar amfani da na'urar duban dan tayi, ko dai a lokacin gwaji na yau da kullun ko bayan wani zubar jini na farji mara kyau, sau da yawa a cikin trimester na biyu na ciki. Yawancin shari'o'in previa na placenta ana gano su ne a lokacin trimester na biyu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Ana daidaita jiyya gwargwadon tsananin su da kuma yanayin lafiyar uwar, tun daga sa ido sosai har zuwa tiyatar caesarean.
* Abubuwan da ke Haɗari: haihuwar da aka yi kafin a yi tiyatar haihuwa, ƙarshen ciki, tiyatar da aka yi a cikin mahaifa, shan taba, ɗaukar ciki da yawa, ƙaruwar daidaito, shekarun uwa. <ref>{{Cite journal |vauthors=Oyelese Y, Smulian JC |date=April 2006 |title=Placenta previa, placenta accreta, and vasa previa |url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_2006-04_107_4/page/927 |journal=Obstetrics and Gynecology |volume=107 |issue=4 |pages=927–941 |doi=10.1097/01.AOG.0000207559.15715.98 |pmid=16582134 |s2cid=22774083}}</ref>
=== Placenta Accreta ===
Placenta accreta wani nau'in mannewa ne na mahaifa wanda ba shi da kyau ga bangon mahaifa. <ref>{{Cite journal |vauthors=Wortman AC, Alexander JM |date=March 2013 |title=Placenta accreta, increta, and percreta |journal=Obstetrics and Gynecology Clinics of North America |volume=40 |issue=1 |pages=137–154 |doi=10.1016/j.ogc.2012.12.002 |pmid=23466142 |hdl-access=free}}</ref> Musamman, placenta accreta ya ƙunshi mannewa na trophoblast na mahaifa wanda ba shi da kyau ga myometrium na mahaifa. <ref name=":3">{{Cite journal |vauthors=Silver RM, Branch DW |date=April 2018 |title=Placenta Accreta Spectrum |journal=The New England Journal of Medicine |volume=378 |issue=16 |pages=1529–1536 |doi=10.1056/NEJMcp1709324 |pmid=29669225 |s2cid=81685472}}</ref>
Abubuwan da ke haifar da haɗarin kamuwa da cutar placenta sun haɗa da previa na placenta, ƙaruwar AFP a cikin watanni uku na biyu da matakan β-hCG kyauta, da kuma ci gaba da shekarun iyaye masu juna biyu, musamman sama da shekaru 35. <ref>{{Cite journal |vauthors=Hung TH, Shau WY, Hsieh CC, Chiu TH, Hsu JJ, Hsieh TT |date=April 1999 |title=Risk factors for placenta accreta |url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_1999-04_93_4/page/545 |journal=Obstetrics and Gynecology |volume=93 |issue=4 |pages=545–550 |doi=10.1016/S0029-7844(98)00460-8 |pmid=10214831}}</ref> Bugu da ƙari, haihuwar caesarean kafin haihuwa yana ɗaya daga cikin abubuwan da ke haifar da accreta na placenta saboda kasancewar tabon mahaifa wanda ke haifar da rashin daidaituwa na placenta. <ref>{{Cite web |title=Placenta Accreta Spectrum |url=https://www.acog.org/en/clinical/clinical-guidance/obstetric-care-consensus/articles/2018/12/placenta-accreta-spectrum |access-date=2022-09-16 |website=www.acog.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220916043204/https://www.acog.org/en/clinical/clinical-guidance/obstetric-care-consensus/articles/2018/12/placenta-accreta-spectrum |archive-date=2022-09-16 |url-status=dead}}</ref>
Saboda mannewar mahaifa ba daidai ba a bangon mahaifa, sau da yawa ana nuna haihuwar mahaifa, da kuma tiyatar cire mahaifa. <ref name=":3"/>
== WManazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7qjj53c4jdx3ar93gz133bw66mwmsor
Rashin fitarwa
0
159031
973336
931905
2026-10-29T12:44:23Z
~2026-57666-79
50571
973336
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
EmissionML (Emission Event Modeling Language) wani nau'i ne mai budewa da kuma daidaitawa da kuma tsarin bayanai wanda Open Geospatial Consortium (OGC) ya kirkira don ba da damar wakilci, rabawa, da haɗin bayanan taron fitarwa a fadin bangarori da fasaha. Yana samar da samfurin bayanai na inji, na sararin samaniya don bayyana sakin gurbataccen yanayi, yana sauƙaƙa ganowa, dubawa, da sulhunta rahotanni na fitarwa tare da tushen bayanai na lura.
== Tarihi ==
An fara EmissionML a cikin 2024 ta hanyar tsari na OGC Standards Working Group (SWG). Shirin yana buɗewa don tsokaci na jama'a a watan Agusta 2024. An ƙaddamar da EmissionML SWG a hukumance a taron kwamitin fasaha na 132 na OGC a Mérida, Mexico, a watan Yunin 2025.
A watan Yunin 2025, EmissionML SWG ta kuma yi maraba da hadin gwiwa tare da Open Footprint Forum, tare da ka'idojin biyu da aka gani a matsayin masu dacewa: EmissionML tana mai da hankali kan samfurin abubuwan da suka faru na fitarwa, yayin da Open Footprints Data Model ke jaddada lissafin sawun kamfanoni.
== Manazarta ==
<references />
fumqyzm0ip8foqm4o96ib61dgewoq1j
Shymkent
0
162600
973553
893335
2026-10-30T00:53:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973553
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{delete|1=Wrong language. unsupervised crosswiki machine translation abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude>
{{Databox|Q485496}}
'''Shymkent''' ({{Lang-kk|Шымкент}}; har zuwa shekarar 1992 ana rubuta sunan a hukumance da '''Chimkent''' a harshen Rasha) birni ne da ke kudancin [[Kazakistan]], kuma yana ɗaya daga cikin birane uku masu matsayi na jamhuriya a ƙasar tare da [[Astana]] da [[Almaty]]. Shymkent yana zama sashe na musamman na gudanarwa da ƙasa, don haka ba ya cikin Yankin Turkistan da yake kewaye da shi. Birnin ya sami matsayin birni mai muhimmanci na jamhuriya a ranar 19 ga Yuni 2018.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=Wasu batutuwa game da tsarin gudanarwa da yankunan Jamhuriyar Kazakistan |date=2018-06-19 |publisher=Shafin hukuma na Shugaban Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
Ya zuwa 1 ga Yuni 2026, birnin yana da mazauna 1,308,120; ta fuskar yawan jama'a Shymkent shi ne birni na uku a Kazakistan bayan Almaty da Astana.<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/341320/file/ru/ |title=Yawan jama'ar Jamhuriyar Kazakistan a ranar 1 ga Yuni 2026 |date=2026-07-01 |format=XLSX |publisher=Ofishin Kididdiga na Ƙasa na Hukumar Tsare-tsare da Sauye-sauye ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Faɗin yankin gudanarwar birnin ya kai kilomita murabba'i 1,163.<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=Shirin raya birnin Shymkent na shekarun 2021—2025 |date=2023-12-21 |publisher=Gwamnatin birnin Shymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Shymkent yana ɗaya daga cikin manyan cibiyoyin masana'antu, cinikayya, sufuri, ilimi da al'adu na kudancin ƙasar. Masana'antun sarrafawa, cinikayya, gine-gine, sufuri da hidimomi suna da muhimmiyar rawa a tattalin arzikinsa; musamman matatar mai, masana'antar magunguna, sarrafa abinci da kera kayan gini.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Birnin Shymkent: taƙaitattun sakamakon ci gaban zamantakewa da tattalin arzikin yankin |publisher=Ofishin Kididdiga na Ƙasa na Hukumar Tsare-tsare da Sauye-sauye ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
Binciken kayan tarihi da aka yi a tsohon mazaunin da ke cibiyar tarihi ya gano tarin shimfiɗar al'adu mai kauri har zuwa mita 14; tukwane daga matakan ƙasa sun kasance daga ƙarshen ƙarni na uku zuwa farkon ƙarni na biyu kafin haihuwar Yesu. Bisa wannan, ana ƙiyasta cewa mazaunin birnin ya kai aƙalla shekaru 2,200.<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Tsohon mazaunin Shymkent |publisher=Sashen yawon buɗe ido, hulɗar waje da masana'antun kirkire-kirkire na birnin Shymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Duk da haka, ƙayyadadden shekarun mazaunin ta hanyar kayan tarihi ba daidai yake da ranar da aka fara ambaton sunan a rubuce ba: sunan ya bayyana a cikin ''Zafarnama'' na Sharaf al-Din Ali Yazdi, wanda aka rubuta a ƙarni na 15 yana bayyana abubuwan da suka faru a shekarun 1365—1366.<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Dalilai bakwai na ziyartar Shymkent |publisher=Sashen yawon buɗe ido, hulɗar waje da masana'antun kirkire-kirkire na birnin Shymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Asalin suna ==
Wata fassara da aka fi sani tana danganta sunan birnin da kalmomin ''chim'' ko ''shym'', masu nufin “ciyawar ƙasa”, “ciyawa”, “makiyaya” ko “wuri mai kore”, da kuma ''kent'', wato “birni” ko “mazauni”. Bisa wannan fahimta, sunan yana iya nufin “birni mai kore”, “birni a tsakiyar makiyaya” ko “birni mai bunƙasa”. Ƙarin ''-kent'', wanda ya samo asali daga tsohuwar al'adar sunayen wurare ta Iran, yana bayyana a sunayen wurare da yawa na Asiya ta Tsakiya, ciki har da [[Tashkent]], Zharkent da Mankent.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Birnin Shymkent: cikakken bayani |publisher=Kamfanin ƙasa Kazakh Invest |lang=ru |access-date=2026-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730060616/https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |archive-date=2026-07-30 |url-status=dead}}</ref>
A majiyoyin harshen Rasha na ƙarnuka na 19 da 20, rubutun '''Chimkent''' ya zama ruwan dare. A shekarar 1914 an sake wa birnin suna '''Chernyaev''' don girmama Janar Mikhail Chernyaev, wanda ya jagoranci sojojin Rasha wajen karɓar birnin a 1864. A shekarar 1924 an maido da tsohon sunan. Ta hanyar ƙudurin Shugabancin Majalisar Koli ta Jamhuriyar Kazakistan na 8 ga Satumba 1992, an daidaita rubutun sunan a harshen Rasha zuwa '''Shymkent'''.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=Game da sauya suna da daidaita rubutun sunayen wasu sassan gudanarwa da yankuna na Jamhuriyar Kazakistan a harshen Rasha |date=1992-09-08 |publisher=Tsarin bayanan doka na “Adilet” |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Tarihi ==
=== Zamanin da da Tsakiyar Zamani ===
Mutane sun zauna a yankin Shymkent na yau tun zamanin da. Tsohon mazaunin yana cikin cibiyar tarihi ta birnin, kuma faɗinsa kusan hekta 4.5 ne. Haƙa ƙasa da masana daga Cibiyar Kayan Tarihi ta A. H. Margulan da Jami'ar Kudancin Kazakistan ta M. O. Auezov suka gudanar, sun gano jerin shimfiɗar al'adu na zamanin da, farkon Tsakiyar Zamani da ƙarshen Tsakiyar Zamani.<ref name="archaeology"/>
Ci gaban mazaunin ya danganta da matsayinsa a ƙasan tsaunukan yammacin [[Tian Shan]], a kan hanyoyin da suka haɗa kwarin Syr Darya, wuraren noma na Mawarannahr da filayen Kazakistan. A kusa da shi akwai Sayram, wanda marubutan Tsakiyar Zamani suka sani da Ispijab, kuma ya kasance babbar cibiyar kan hanyoyin Hanyar Siliki.
An ambaci sunan Shymkent a cikin ''Zafarnama'' na Sharaf al-Din Ali Yazdi yayin bayanin abubuwan da suka faru a 1365—1366. A lokuta daban-daban birnin da kewayensa sun shiga ƙarƙashin tasirin daulolin Asiya ta Tsakiya, ciki har da Timuridawa da Daular Kazakh. A ƙarnuka na 17 da 18, yaƙe-yaƙen Kazakh da Dzungar sun shafi yankin; daga ƙarshen ƙarni na 18 zuwa rabin farko na ƙarni na 19, Daular Kokand da Masarautar Bukhara sun yi takara kan biranen kudancin Kazakistan.
=== Daular Kokand da Daular Rasha ===
A farkon ƙarni na 19, Shymkent ya shiga cikin Daular Kokand. Kusan shekarar 1810 an mayar da birnin sansanin soja da cibiyar gudanarwa mai katanga. Kagarar tana kan wani tudu a tsakiyar mazaunin, tana kuma sa ido kan hanyoyin da suka haɗa Tashkent, Turkistan da yankunan ƙasan tsaunuka.
A watan Satumba 1864 sojojin Rasha suka karɓi Chimkent. Daga baya birnin ya zama cibiyar gunduma a Yankin Syr-Darya na Babban Gwamnatin Turkistan.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Masu binciken Rasha game da birnin Shymkent |publisher=Jami'ar Kudancin Kazakistan ta M. O. Auezov |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
Kafin juyin juya halin Rasha, tattalin arzikin birnin ya dogara ne kan cinikayya, sana'o'in hannu da sarrafa amfanin gona. A shekarun 1880 an kafa masana'antar samar da santonin daga wani nau'in ciyawar ''Artemisia cina'', wadda ta zama tushen masana'antar magunguna ta Shymkent ta zamani. Gina layin dogo a farkon ƙarni na 20 ya ƙara muhimmancin birnin a matsayin cibiyar cinikayya da sufuri.
=== Zamanin Tarayyar Soviet ===
Bayan kafa mulkin Soviet, birnin ya kasance bi-da-bi a cikin Jamhuriyar Soviet mai cin gashin kanta ta Turkistan, Jamhuriyar Soviet mai cin gashin kanta ta Kazakh da Jamhuriyar Soviet ta Kazakh. A shekarar 1924 an maido wa birnin Chernyaev sunan Chimkent. A 1932 ya zama cibiyar gudanarwa ta sabon Yankin Kudancin Kazakistan.<ref name="museumhistory">{{Cite web |url=https://museum.bhost.kz/index.php/ru/about-uko/history-uko/26-o-yuko/162-history-of-uko-part1 |title=Tarihin Yankin Kudancin Kazakistan tun farkon ƙarni na 20 |publisher=Gidan tarihin tarihi da al'adun gargajiya na Yankin Kudancin Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A lokacin bunƙasa masana'antu, an gina ko faɗaɗa masana'antun ƙarafa marasa baƙin ƙarfe, sinadarai da magunguna, mai da kitse, abinci da masana'antar tufafi. Manyan masana'antun sun haɗa da masana'antar gubar Chimkent da masana'antar sinadarai da magunguna. A lokacin [[Yaƙin Duniya na Biyu]], an kwashe masana'antu da hukumomi daga yammacin Tarayyar Soviet zuwa Chimkent; birnin ya zama ɗaya daga cikin cibiyoyin masana'antu na bayan fage.
A shekarun bayan yaƙi, yawan jama'a da faɗin Chimkent sun karu da sauri. An gina sababbin unguwannin zama, masana'antun injina da kayan gini, da cibiyoyin ilimi da lafiya. A shekarun 1980 aka fara aiki da Matatar Man Shymkent.
=== Kazakistan mai cin gashin kanta ===
Bayan Kazakistan ta ayyana 'yancin kai, Shymkent ya ci gaba da kasancewa babbar cibiyar tattalin arzikin kudancin ƙasar. A shekarar 1992 an canja rubutun sunan birnin na Rasha daga Chimkent zuwa Shymkent.<ref name="rename1992"/>
A shekarar 2014 an faɗaɗa iyakokin gudanarwar birnin sosai ta hanyar haɗa filaye da ƙauyukan gundumomin da ke kusa. A wannan shekarar aka kafa gundumar birni ta huɗu, wadda daga baya aka ba ta suna Karatau.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=Kafa gunduma ta huɗu da ƙayyade iyakokin gundumomin birnin Shymkent |date=2014-10-07 |publisher=Tsarin bayanan doka na “Adilet” |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
A ranar 19 ga Yuni 2018, an sanya Shymkent cikin rukunin birane masu matsayi na jamhuriya. An mayar da cibiyar gudanarwar Yankin Kudancin Kazakistan zuwa [[Turkistan]], sannan aka sauya sunan yankin zuwa Yankin Turkistan.<ref name="decree2018"/> A shekarar 2022 aka kafa gundumar gudanarwa ta biyar, wato Turan.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=Kafa sabuwar gunduma a birnin Shymkent da ba ta suna “Turan” |date=2022-08-12 |publisher=Tsarin bayanan doka na “Adilet” |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Labarin ƙasa ==
=== Matsayin ƙasa ===
Shymkent yana kudancin Kazakistan, a filin ƙasan tsaunukan yammacin [[Tian Shan]], ba da nisa sosai daga iyakar [[Uzbekistan]] ba. Birnin yana kan tsohuwar da sabuwar hanyar sufuri da ke haɗa Tashkent, Turkistan, Taraz da Almaty. Yankin gudanarwarsa ya kai hekta 116,300, ko kilomita murabba'i 1,163.<ref name="development"/>
Manyan hanyoyin ruwa su ne kogunan Badam da Koshkarata tare da reshen Karasu. Birnin yana da magudanan ruwa tara masu tsawon kusan kilomita 91 gaba ɗaya, ciki har da Badam, Shymkent, Yangichek, Tekesu da Koshkarata. Faɗin gandun daji na gwamnati da korayen wurare ya kai hekta 5,332.7.<ref name="development"/>
=== Yanayi ===
Yanayin Shymkent na nahiya ne, da dogon lokacin zafi mai tsanani da kuma hunturu mai sauƙi idan aka kwatanta da sauran sassan Kazakistan. Yawancin ruwan sama yana sauka ne a rabin shekarar da ke da sanyi da kuma bazara, yayin da lokacin zafi yakan kasance busasshe. Kamfanin “Kazhydromet” yana lissafa ƙa'idodin yanayin birnin bisa bayanan shekarun 1991—2020.<ref name="climate">{{Cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/shymkent |title=Halayen yanayin Shymkent |publisher=Kamfanin gwamnati “Kazhydromet” |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Tsarin gudanarwa ==
An raba Shymkent zuwa gundumomin gudanarwa guda biyar: Abay, Al-Farabi, Enbekshi, Karatau da Turan.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Gwamnatin birnin Shymkent |publisher=Haɗaɗɗiyar dandalin intanet na hukumomin gwamnati na Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Bisa sabuwar ƙiyasta a farkon 2026, yawan jama'ar gundumomin ya kasance kamar haka:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=Yawan jama'ar Jamhuriyar Kazakistan bisa wasu ƙabilu a farkon 2026, takardar “Birnin Shymkent” |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Ofishin Kididdiga na Ƙasa na Hukumar Tsare-tsare da Sauye-sauye ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Gunduma
! Yawan jama'a a farkon 2026
|-
| Abay
| 259,325
|-
| Al-Farabi
| 262,566
|-
| Enbekshi
| 206,679
|-
| Karatau
| 334,139
|-
| Turan
| 231,341
|}
Shugaban ɓangaren zartarwa na birnin shi ne akim. Gabit Abdimazhitovich Syzdykbekov ne yake riƙe da mukamin akim na Shymkent.<ref name="akimat"/>
== Yawan jama'a ==
A farkon shekarar 2026, birnin yana da mutane 1,294,050; zuwa 1 ga Yuni 2026 adadin ya karu zuwa 1,308,120.<ref name="ethnos2026"/><ref name="population2026"/> Bisa faɗin kilomita murabba'i 1,163, yawan jama'a ya kai kusan mutane 1,125 a kowace kilomita murabba'i.
Daga Janairu zuwa Mayu 2026, ƙaruwar jama'a ta halitta ta kai mutane 8,287: an haifi mutane 10,261, yayin da mutane 1,974 suka mutu. Ma'aunin ƙaura ya kasance mai kyau da mutane 5,783, ciki har da 5,687 daga ƙaura a cikin ƙasar.<ref name="stat2026"/>
=== Rukunin ƙabilu ===
Shymkent birni ne mai ƙabilu da yawa. Bisa sabuwar ƙiyasta ta Ofishin Kididdiga na Ƙasa a farkon 2026, manyan ƙabilun sun kasance:<ref name="ethnos2026"/>
{| class="wikitable sortable"
! Ƙabila
! Yawan mutane
! Kashi, %
|-
| Kazakhawa
| 929,724
| 71.85
|-
| Uzbekawa
| 203,098
| 15.69
|-
| Rashawa
| 74,404
| 5.75
|-
| Azerbaijanawa
| 23,814
| 1.84
|-
| Tatarawa
| 11,346
| 0.88
|-
| Sauran ƙabilu
| 51,664
| 3.99
|}
Harshen hukuma shi ne [[Harshen Kazakh|Kazakh]]. A hukumomin gwamnati da na ƙananan hukumomi, ana amfani da harshen Rasha a hukumance tare da Kazakh bisa Kundin Tsarin Mulkin Kazakistan. A rayuwar yau da kullum, wani muhimmin ɓangare na jama'a yana amfani da [[Harshen Uzbek|Uzbek]].
== Tattalin arziki ==
Shymkent yana ɗaya daga cikin manyan cibiyoyin masana'antu da cinikayya na Kazakistan. Masana'antun sarrafawa, cinikayyar jumla da ta sayarwa kai tsaye, gine-gine, sufuri, ajiyar kaya da sauran hidimomi suna da babban matsayi a tsarin tattalin arzikinsa.
Daga Janairu zuwa Maris 2026, jimillar kayan da hidimomin yankin ta kai tiriliyan tenge 1.352; haƙiƙanin bunƙasa idan aka kwatanta da makamancin lokacin 2025 ya kai kashi 8.9. Hidimomi sun samar da kashi 61.6 na jimillar, yayin da samar da kayayyaki ya kai kashi 30.1.<ref name="stat2026"/>
Daga Janairu zuwa Yuni 2026, ƙimar samar da masana'antu ta kai biliyan tenge 817.46, wato ta karu da kashi 11 a shekara. Samarwa a masana'antun sarrafawa ya karu da kashi 9.6. Ayyukan gine-gine sun kai biliyan tenge 136.26, yayin da aka kammala gidaje masu faɗin murabba'in mita dubu 558.6. Cinikayyar sayarwa kai tsaye ta kai biliyan tenge 628.47. Zuba jari a manyan kadarori ya kai biliyan tenge 308.38.<ref name="stat2026"/>
Masana'antun gargajiya sun haɗa da tace mai, magunguna, samar da abinci da abin sha, saka da ɗinki, kera injina, ƙarafa da kayan gini. A birnin akwai Matatar Man Shymkent, masana'antun magunguna, siminti, abinci da masana'antar tufafi. Ana raya Yankin Tattalin Arziki na Musamman “Ontustik”, yankunan masana'antu da kayayyakin aikin sufuri da dabarun kaya.
Ya zuwa 1 ga Yuli 2026, an yi rajistar hukumomin shari'a 29,410 a Shymkent, daga cikinsu 24,907 suna aiki; yawancin ƙungiyoyin da ke aiki ƙananan kamfanoni ne.<ref name="stat2026"/>
== Sufuri ==
Shymkent babban mahadar sufuri ne a kudancin Kazakistan. Hanyoyin mota na ƙasa da ƙasa da na tsakanin yankuna, Tashkent — Shymkent — Taraz — Almaty da Tashkent — Shymkent — Turkistan — Samara, suna ratsawa ta cikin birnin ko kusa da shi. Haka kuma akwai babban layin dogo da ke haɗa Tashkent, Arys, Taraz da Almaty.<ref name="development"/>
=== Sufurin cikin birni ===
Motocin bas su ne ginshiƙin sufurin jama'a. Faɗaɗa yankin birnin bayan 2014 ya sa aka inganta manyan tituna da hanyoyin haɗa sababbin unguwannin zama. Ana biyan kuɗin tafiya ta hanyoyin lantarki da katunan sufuri.
=== Sufurin jirgin ƙasa ===
Tashar Shymkent tana kula da fasinjoji da kaya a layin Tashkent — Arys — Taraz — Almaty. A yammacin birnin akwai babbar tashar haɗin layuka ta Arys I, wadda ke haɗa hanyoyi zuwa Turkistan, Kyzylorda da yankunan arewacin Kazakistan.
=== Sufurin sama ===
Filin jirgin saman Shymkent na ƙasa da ƙasa yana kula da jiragen cikin gida da na ƙasa da ƙasa, kuma shi ne babban sansanin kamfanin jiragen sama na SCAT Airlines. An buɗe sabon ginin fasinjoji a ranar 25 ga Disamba 2024. Faɗinsa ya kai murabba'in mita dubu 40, kuma bayan buɗewarsa ƙiyasin ƙarfin filin jirgin ya karu daga fasinjoji dubu 800 zuwa miliyan 6 a shekara.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Filayen jiragen sama na Astana, Almaty, Shymkent da Aktobe za su zama cibiyoyin sufuri iri-iri na matakin duniya |publisher=Ma'aikatar Sufuri ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
A shekarar 2025 an buɗe jirage kai tsaye daga Shymkent zuwa wasu birane a Turai, Gabashin Asiya da Gabas ta Tsakiya. Shirin raya filin jirgin ya haɗa da gina sabon titin sauka da tashin jirage mai tsawon kilomita 3.5 da kafa cibiyar sufuri da dabarun kaya mai haɗa hanyoyi da dama.<ref name="airroutes">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1004307?lang=ru |title=Sabuwar cibiyar jiragen sama: an buɗe jirage kai tsaye daga Shymkent zuwa Turai da Asiya |publisher=Ma'aikatar Sufuri ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref><ref name="airporthub"/>
== Ilimi da kimiyya ==
Shymkent babbar cibiyar ilimi ce a kudancin Kazakistan. Akwai makarantun yara, makarantun firamare da sakandare, cibiyoyin fasaha da sana'o'i, jami'o'i da karatun digiri na gaba. Kididdigar hukuma ta yankin tana wallafa bayanai dabam-dabam game da yawan jami'o'i, ɗalibai, masu karatun digiri na biyu da na uku, malamai da cibiyoyin bincike da bunƙasa.<ref name="educationstats">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/dynamic-tables/1473/ |title=Jerin bayanai masu sauyawa: ilimi, kimiyya da kirkire-kirkire a birnin Shymkent |publisher=Ofishin Kididdiga na Ƙasa na Hukumar Tsare-tsare da Sauye-sauye ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
Manyan jami'o'in sun haɗa da:
* Jami'ar Bincike ta Kudancin Kazakistan ta M. O. Auezov — jami'a mai fannoni da yawa wadda take da matsayin jami'ar bincike;<ref name="auezov">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/rus/ |title=Jami'ar Bincike ta Kudancin Kazakistan ta Mukhtar Auezov |publisher=Jami'ar M. O. Auezov |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
* Makarantar Likitanci ta Kudancin Kazakistan, wadda take horar da ƙwararru a fannin likitanci da magunguna;<ref name="skma">{{Cite web |url=https://skma.edu.kz/ |title=Makarantar Likitanci ta Kudancin Kazakistan |publisher=SKMA |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
* Jami'ar Koyarwa ta Kudancin Kazakistan ta Özbekäli Zhanibekov, wadda ta ƙware wajen horar da malamai.<ref name="zhanibekov">{{Cite web |url=https://www.zhanibekov.edu.kz/ |title=Jami'ar Koyarwa ta Kudancin Kazakistan ta Özbekäli Zhanibekov |publisher=Zhanibekov University |lang=kk |access-date=2026-07-29}}</ref>
Haka kuma akwai Jami'ar Shymkent, Jami'ar Miras, Jami'ar Kirkire-kirkire ta Asiya ta Tsakiya da sauran manyan makarantu. A shekarar 2026 ana ci gaba da shirya aikin kafa Jami'ar Al'adu da Fasaha ta musamman bisa sashen da ya dace na Jami'ar M. O. Auezov.<ref name="cultureuni">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/press/news/details/1200906?lang=ru |title=Jami'ar al'adu da fasaha da sabon gidan wasan opera da ballet: manyan ayyuka biyu a Shymkent |publisher=Ma'aikatar Al'adu da Bayanai ta Jamhuriyar Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Kiwon lafiya ==
Shymkent yana aiki a matsayin babbar cibiyar lafiya ga kudancin Kazakistan. Birnin yana da asibitoci da cibiyoyin lafiya na fannoni da yawa, cibiyoyin haihuwa, bincike, zuciya, sankara da cututtuka masu yaɗuwa, tashoshin agajin gaggawa, asibitoci masu zaman kansu da dakunan gwaje-gwajen likitanci. Ilimin likitanci da ƙwarewar birnin a magunguna suna da alaƙa da Makarantar Likitanci ta Kudancin Kazakistan da masana'antun magunguna.
== Al'adu ==
A birnin akwai ƙungiyoyin wasan kwaikwayo na Kazakh, Rasha da Uzbek, gidajen tarihi, ɗakunan karatu, ƙungiyoyin kide-kide, wuraren baje koli, gidan circus da ƙungiyoyin kirkire-kirkire. Manyan gidajen wasan kwaikwayo sun haɗa da Gidan Wasan Kwaikwayo na Kazakh na Jami'a mai suna Zhumat Shanin, Gidan Wasan Kwaikwayo na Rasha, Gidan Opera da Ballet, Gidan Wasan Kwaikwayo na Uzbek da Gidan Wasan Tsana da Matasa na birni.
Cibiyar gidajen tarihi ta haɗa da tarin tarihi da na fasaha, gidan tarihin waɗanda aka zalunta saboda siyasa, gidan tarihin al'adu da bukukuwa, da kuma baje kolin rukunin tarihi da al'adu na “Shymqala”.
A shekarar 2020 Shymkent ya shiga shirin ƙasashe da yawa na “Manyan Birane na Al'adu na Commonwealth” a matsayin babban birnin al'adu na CIS. A wannan shekarar kuma an yi bikin cika shekaru 2,200 na birnin, wanda aka sanya cikin kalandar ranakun tunawa ta UNESCO.<ref name="cisculture">{{Cite web |url=https://www.mfgs-sng.org/news/shymkent-otkryl-programmu--kul-turnaja-stolitsa-sng--0-0-/ |title=Shymkent ya buɗe shirin “Babban Birnin Al'adu na CIS — 2020” |date=2020-06-20 |publisher=Asusun haɗin gwiwar jin kai na ƙasashen CIS |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
== Wuraren tarihi da yawon buɗe ido ==
Babban wurin tarihi na birnin shi ne rukunin “Shymqala”, wanda aka kafa a kan tsohon mazaunin da tsohuwar kagarar Kokand. Ya haɗa da wuraren binciken kayan tarihi, katangar kariya da aka sake ginawa, wuraren baje kolin tarihi da dandamalin kallon birni.<ref name="archaeology"/>
Sanannun wurare da filayen jama'a sun haɗa da Dandalin Ordabasy, abin tunawa na “Zher-Ana”, Filin Shakatawa na 'Yanci, abin tunawa na Baidibek-bi, Filin Shakatawa na Abay, Lambun itatuwa na Asanbay Askarov, Gidan namun daji na Shymkent, Arbat, maɓuɓɓugan ruwa da hanyar yawo a gefen Koshkarata, masallatai, cocin Orthodox da tsofaffin gine-ginen tarihi da suka rage.
Shymkent yana zama wurin farawa don tafiye-tafiye zuwa Sayram, Gandun Dajin Ƙasa na Sayram-Ugam, Wurin Kare Halittu na Aksu-Zhabagly, Turkistan, Otrar da sauran wuraren halitta, tarihi da al'adu na kudancin Kazakistan.
== Gine-gine da tsara birane ==
Tsarin birnin ya haɗa tsohuwar cibiyar da ke kewaye da kagara da tsoffin unguwannin kasuwanci, gidajen zamanin Soviet da sababbin unguwannin dogayen gine-gine. Bayan faɗaɗa iyakokin gudanarwa a 2014, babban ɓangaren gina gidaje da kayayyakin more rayuwa ya koma arewa, yamma da arewa maso yammacin birnin. Ana raya unguwannin zama da kasuwanci na Turan, Shymkent City, Bozaryk, Tassay da sauransu.
Daga Janairu zuwa Yuni 2026, an kammala gidaje masu faɗin murabba'in mita dubu 558.6, ciki har da murabba'in mita dubu 445 a gine-ginen gidaje masu iyalai da yawa.<ref name="stat2026"/> Ci gaban tsara birane yana tafiya tare da gina sababbin tituna, hanyoyin ruwa da lantarki, makarantu, cibiyoyin lafiya da wuraren al'adu.
== Wasanni ==
Ana bunƙasa ƙwallon ƙafa, dambe, kokawa, ɗaga nauyi, motsa jiki, wasan tennis, iyo da tseren keke a Shymkent. Babban kulob ɗin ƙwallon ƙafa na maza shi ne FC Ordabasy, wanda ya lashe gasar Kazakistan a karon farko a 2023.<ref name="ordabasy2023">{{Cite web |url=https://orda.kz/ordabasy-vpervye-stal-chempionom-kazahstana-378076/ |title=Ordabasy ya zama zakaran ƙwallon ƙafa na Kazakistan a karon farko |date=2023-10-23 |publisher=Orda.kz |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Kulob ɗin mata na BIIK-Shymkent ya lashe gasar ƙasar sau da yawa kuma ya halarci gasannin kulob na Turai.<ref name="biik2023">{{Cite web |url=https://kff.kz/ru/news/25518 |title=BIIK-Shymkent — zakaran Kazakistan na 2023 a tsakanin ƙungiyoyin mata |publisher=Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Kazakistan |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref>
Manyan wuraren wasanni sun haɗa da Babban Filin Wasa na Khadzhimukan Munaitpasov, rukunin wasannin motsa jiki, manyan ɗakunan wasanni, cibiyoyin tennis da wuraren iyo.
== Muhalli da samar da korayen wurare ==
Batutuwan muhalli na birnin sun haɗa da rage hayakin masana'antu da na ababen hawa, sabunta kayayyakin more rayuwa na jama'a, tsaftace ruwan sharar gida, kula da shara mai ƙarfi da kiyaye korayen wurare. Shirye-shiryen raya birnin sun tanadi samar da iskar gas, sabunta sufurin jama'a, gyaran magudanan koguna da rafuka, dasa itatuwa da faɗaɗa koren zobe.<ref name="development"/>
Tsarin maɓuɓɓugan Koshkarata da Karasu, kwarin Badam, lambun itatuwa da korayen wurare masu faɗin sama da hekta dubu 5.3 suna da muhimmanci na musamman ga halitta da nishaɗi.<ref name="development"/>
== Garuruwan tagwaye ==
Shymkent yana da dangantakar 'yan uwantaka da haɗin gwiwa da garuruwa masu zuwa:
* [[Mogilev]] ([[Belarus]]);
* [[Stevenage]] ([[Birtaniya]]) — tun 1990;
* [[Acharnes]] ([[Girka]]);
* [[Izmir]] ([[Turkiyya]]) — tun 2004;
* [[Pattaya]] ([[Thailand]]) — tun 2004;
* [[Grosseto]] ([[Italiya]]);
* [[Baiyin]] ([[Sin]]) — tun 16 ga Agusta 1994;
* [[Xi'an]] ([[Sin]]) — tun Mayu 2023;
* [[Khujand]] ([[Tajikistan]]) — tun 2003;
* [[Eskişehir]] ([[Turkiyya]]);
* [[Balıkesir]] ([[Turkiyya]]) — tun 1995;
* [[Genoa]] ([[Italiya]]) — tun Yuni 2023;
* [[Adana]] ([[Turkiyya]]) — tun Disamba 2021;
* [[Vanadzor]] ([[Armeniya]]) — tun Afrilu 2024;
* [[Osh]] ([[Kirgistan]]) — tun Oktoba 2023;
* [[Plovdiv]] ([[Bulgariya]]) — tun 9 ga Yuni 2025;
* [[Faisalabad]] ([[Pakistan]]) — tun 10 ga Fabrairu 2026.
== Duba kuma ==
* [[Biranen Kazakistan]]
* [[Tarihin Kazakistan]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Littattafai ==
* Bartold, V. V. ''Rubuce-rubuce. Juzu'i na III: Ayyuka kan labarin ƙasa na tarihi''. Moscow: Nauka, 1965.
* Baipakov, K. M. ''Biranen Tsakiyar Zamani na Kazakistan a kan Babbar Hanyar Siliki''. Almaty.
* ''Tarin wuraren tarihi da al'adu na Kazakistan. Yankin Kudancin Kazakistan''. Almaty.
* ''Bayanan binciken kayan tarihi na tsohon mazaunin Shymkent''. Shymkent.
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Shafin hukuma na gwamnatin birnin Shymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Kididdigar hukuma ta birnin Shymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Tashar yawon buɗe ido ta Visit Shymkent]
* [https://web.archive.org/web/20260730073645/https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Tashar zuba jari ta birnin Shymkent]
{{DEFAULTSORT:Shymkent}}
[[Category:Biranen Kazakistan]]
8mi8uipirsch2neoskt35t9x3a0qegu
Tana Kaleya
0
163618
973617
896880
2026-10-30T07:26:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973617
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Tana Kaleya''' (an haife ta ne watan Fabrairu a shekara ta 1939) mai ɗaukar hoto ce daga ƙasar Poland zuwa Jamus kuma daraktan fina-finai.
A shekarar ta 1983 ta bada umarni a fim din batsa mai suna ''Mujeres'' . <ref name="MUJERES1">{{Cite web |title=Mujeres |url=https://ibizafilmoffice.com/en/video-library/mujeres/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125222732/https://ibizafilmoffice.com/en/video-library/mujeres/ |archive-date=2020-11-25 |access-date=2021-08-24 |website=Ibiza Film Office}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Comas |first=Àngel |date=2003 |title=Diccionari de llargmetratges: el cinema a Catalunnya després del franquisme, 1975-2003 |url=https://books.google.com/books?id=e_ldAh9kBl4C |publisher=Cossetània Edicions |language=ca}}</ref>
Ayyukanta suna cikin tarin Gidan Tarihi na Fasaha na Houston, <ref name="MFAH">{{Cite web |title=Tanya Kaleya: untitled |url=https://emuseum.mfah.org/objects/68439/untitled?ctx=6e12e35c45be22a5c38af4fbb2fe308161c623e9&idx=24442 |website=mfah.org |access-date=2026-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814063516/https://emuseum.mfah.org/objects/68439/untitled%3Fctx%3D6e12e35c45be22a5c38af4fbb2fe308161c623e9%26idx%3D24442 |archive-date=2026-08-14 |url-status=dead}}</ref> da kuma Gidan Tarihi na Rijksmuseum Amsterdam . <ref name="Rijksmuseum">{{Cite web |title=Vrouw met blote rug, Tana Kaleya, 1980 |url=https://www.rijksmuseum.nl/en/search/objects?q=tanya+kaleya&p=1&ps=12&st=Objects&ii=0#/RP-F-F00279,0 |website=Rijksmuseum |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1939]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ltpkp3jqtaxiombb6f992wpr94rxmko
Sigrid Pawelke
0
163653
973554
954128
2026-10-30T01:11:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973554
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Sigrid_Pawelke_and_Arjuna_Neuman_29.08.2020.jpeg|thumb|Sigrid Pawelke da Arjuna Neuman a cikin 2020]]
'''Sigrid Pawelke''' mai kula da Jamusanci ne kuma masanin tarihin wasan kwaikwayo da fasaha, wanda aka dauka a matsayin daya daga cikin manyan masana na Bauhaus Stage da tasirinsa a kan zane-zane a Arewacin kasar Amurka. A shekara ta 2015 ta kasance wani ɓangare na Black Mountain show a [[Hamburger Bahnhof]], Museum of Contemporary Art Berlin, ta ba da gudummawar tambayoyin fim goma sha biyar na tsoffin ɗaliban Black Mountain (kamar Ati Gropius, mai tsara wasan kwaikwayo Anna Halprin da Yvonne Rainer). A cikin 2019 ta kirkiro tare da Dimitri Chamblas "Unlimited Bodies", gwaji na kwana bakwai wanda aka yi wahayi zuwa gare shi ta hanyar koyarwa mai zurfi na Bauhaus don "PERFORMA 19" na shekaru biyu a New York.<ref>{{Cite web |title=Unlimited Bodies Performa 2019 New York |url=https://www.dimitrichamblas.com/performa-19-unlimited-bodies |access-date=2021-03-18 |archive-date=2023-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221100408/https://www.dimitrichamblas.com/performa-19-unlimited-bodies |url-status=dead }}</ref>
An haife ta ne a Jamus, tana zaune a Faransa inda a halin yanzu take koyar da tarihin fasaha da wasan kwaikwayo a Makarantar Fasaha ta Kayayyaki a Tourcoing . <ref>{{Cite web |title=Sigrid Pawelke |url=https://www.esa-n.info/sigrid-pawelke |access-date=2023-02-04 |language=fr |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204070235/https://www.esa-n.info/sigrid-pawelke |url-status=dead }}</ref> Ta yi aiki tare da masu zane-zane kamar Lucy Orta, [[:de:Jochen Gerz|Jochen Gerz]] da Michelangelo Pistoletto kuma ta shirya bita tare da masu tsara wasan kwaikwayo [[:de:VA Wölfl|VA Wölfl]], Philippe Decouflé, Angelin Preljocaj, Rachid Ouramdane, Marcos Morau, Niv Sheinfeld da Oren Laor, da sauransu.<ref>{{Cite web |title=[ ANTHOLOGY OF ART ] |url=http://www.anthology-of-art.net/home/descrip.html |access-date=19 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161016215620/http://www.anthology-of-art.net/home/descrip.html |archive-date=16 October 2016 |url-status=dead}}</ref>
== Ayyuka ==
Sigrid Pawelke ta samu horo a cikin Dance da Performance kuma ta kammala karatun Tamalpa na Anna Halprin's Life / Art Process . <ref>{{Cite web |title=emotions in motion |url=https://www.tamalpa.org/wp-content/uploads/Noble.pdf |access-date=2021-03-23}}</ref> Ta yi karatun Tarihin Fasaha, wasan kwaikwayo da nazarin fim a Jami'ar Erlangen-Nuremberg da kuma Sorbonne Nouvelle Paris III, kuma ta kasance mai bincike a Cibiyar Fine Arts a Jami'an New York tare da Linda Nochlin .
Ta sami Dokta na Tarihin Fasaha da Nazarin Ayyuka (PhD) a cikin 2000 don rubutunta mai taken "Influences of the Bauhaus Stage in the USA".<ref>{{Cite web |last=Pawelke |first=Sigrid |date=1 January 2005 |title=Einflüsse der Bauhausbühne in den USA: eine Untersuchung zur Verbindung von Bauhausbühne und amerikanischer Bühnen-Performance und postmodern dance unter ästhetischen und pädagogischen Aspekten |url=https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&reset=true&cqlMode=true&query=auRef=130285935&selectedCategory=any |access-date=19 October 2016 |publisher=Roderer |via=Deutsche Nationalbibliothek}}</ref> Yana bincika haɗin tsakanin matakin [[Bauhaus]], wasan kwaikwayo na gaba da rawa na zamani a Amurka, yana mai da hankali musamman kan fannoni masu kyau da na koyarwa. Pawelke yayi nazarin ra'ayoyin da suka hada kai da Bauhaus, wadanda aka bayyana a cikin shirye-shiryen a Kwalejin Black Mountain, kuma hakan ya haifar da misali ga fitowar "Happening" na farko na John Cage. Ayyukanta shine binciken farko don yin la'akari da dangantakar da ke tsakanin Bauhaus na Turai da matakin gwaji na Amurka a cikin cikakkun bayanai.
Pawelke ya koyar da zane-zane a cikin ka'idar da aiki a Sorbonne Nouvelle III, Jami'ar Paris VIII, Makarantar Zane ta Parsons Paris, da Tarihin Fasaha a Makarantar Fasaha a Aix-en-Provence. Pawelke yana aiki a duniya, kuma yana ba da jawabai, laccoci da bita a kai a kai a birane kamar [[Beirut]], [[Berlin]], [[Budapest]], [[Rouen]], [[Stockholm]], [[Vilnius]]. Ta kasance mai magana da baki a Cibiyar Pompidou a Paris, <ref>{{Cite web |title=Sigrid Pawelke |url=https://www.centrepompidou.fr/cpv/resource/cpaEAB/r7oMpb |access-date=19 October 2016}}</ref> Cibiyar Kunst-Werke ta Fasaha ta zamani ta Berlin, [[Bauhaus]] Dessau. <ref>{{Cite web |title=Vorstellungsvermögen I - Festivalkongress 2010 |url=http://www.bauhaus-dessau.de/symposium-vorstelungsvermoegen.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018215520/http://www.bauhaus-dessau.de/symposium-vorstelungsvermoegen.html |archive-date=18 October 2016 |access-date=19 October 2016}}</ref> da kuma Cibiyar PRATT ta New York . <ref>{{Cite web |title=The Weird Bauhaus: Talk and Discussion |url=https://commons.pratt.edu/hadpratt/the-weird-bauhaus-talk-discussion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725212626/https://commons.pratt.edu/hadpratt/the-weird-bauhaus-talk-discussion/ |archive-date=2021-07-25 |access-date=2021-03-18}}</ref> A cikin 2022 ta ba da umarnin bita guda biyu tare - Tsarin Halitta na Halitta a cikin Anthropocene a Jami'ar Ca" Foscari a Venice da kuma Tashi - jiki da biosphere a Ypres, Belgium.<ref>{{Cite web |title=INSIEME - Creative Collective Body Processes in the Anthropocene:Attività culturali |url=http://opac.unive.it/pag/44600/?L=1 |access-date=2023-02-04 |language=it}}</ref>
Pawelke ya kula da ayyukan kuma ya samar da shirye-shirye ga Fondation de France, Gidauniyar Bauhaus Dessau, Gidauniya ta Alfred Toepfer, da Hukumar Tarayya don Ilimi ta Jama'a. Tsakanin 2006 da 2010 ta fara kuma ta haɓaka shirin New Patrons (Nouveaux commanditaires) a Jamus. Tare da hadin gwiwar manyan masu kula da fasaha guda shida da manyan cibiyoyin fasaha (watau Deichtorhallen Hamburg) ta ci gaba da dandalin Turai "New Patrons" daga Faransa, Belgium da Italiya zuwa Jamus tare da manufar fara fasaha na al'umma.
Pawelke ya zo ya ƙware a cikin ayyukan fasaha a cikin birane da kuma yanayin muhalli. Ta yi aiki tare da masu zane-zane kamar Lucy da Jorge Orta, Jochen Gerz da Michelangelo Pistoletto a cibiyoyin kamar a Cibiyar Fasaha ta zamani ta PS1 a New York, Fondazione Pistoletto da Biella <ref>1 Juli – 31 October 2015, University of Ideas, Fondazione Pistoletto, Biella, Italy {{Cite web |title=Unidee 2005 |url=http://www.cittadellarte.it/uni_archives/unidee2005/home.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161016215637/http://www.cittadellarte.it/uni_archives/unidee2005/home.html |archive-date=2016-10-16 |access-date=2016-10-19}}</ref> kuma tana da sha'awar musamman game da muhimmancin zamantakewa da muhalli da tasirin ayyukanta da tsoma baki. A cikin 2020 a lokacin Manifesta 13 na Turai a Marseille, Pawelke ya shirya teburin zagaye guda biyar a kan fasaha, al'umma da muhalli a matsayin wani ɓangare na ƙauyen Infinite ta Cora von Zezschwitz da Tilman.<ref>{{Cite web |title=Infinite Village |url=https://manifesta13.org/projects/infinite-village-2/ |access-date=2021-03-18}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 January 2021 |title=round table: art and food diversity |url=https://www.youtube.com/watch?v=XWFEquyW8Lk&t=49s |access-date=2021-03-18 |website=[[YouTube]]}}</ref>
== Littattafai da aka zaɓa ==
1996 Labarai da sharhi da yawa game da rawa da fim don "mujallar ARTE",<ref>"ARTE Magazine". Retrieved 19 October 2016</ref> Paris. Tashar al'adun Jamusanci ta Faransa
2002 Za mu iya kasancewa ko'ina, na san wannan wuri, Lettre International, Satumba 2002, Berlin<ref>Sigrid Pawelke, Lettre International, p.6, 8, 9. (Concept and editorial work in collaboration with Marion Hohlfeldt)</ref>
2005 Tasirin matakin Bauhaus a Amurka: Nazari kan haɗin matakin Bauhaus, wasan kwaikwayo na matakin Amurka da Rawar Postmodern, mai da hankali kan fannoni na kyau da ilmantarwa; 293 p., Roderer Verlag<ref>German National Library ''Deutsche National Bibliothek'' <nowiki>https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D975261495</nowiki></ref>
2008 Fasaha da ƙungiyoyin farar hula - yanayin yanzu da sabbin hanyoyi, Stiftung Mitarbeit, Wegweiser Bürgergesellschaft<ref>"Kunst und Zivilgesellschaft – Bestehende Modelle und neue Wege" [Art and civil society – existing models and new paths] (PDF) (in German). Archived from the original (PDF) on 2015-05-03.</ref>
2014 Kwalejin Black Mountain: Fasaha, Dimokuradiyya, Utopia; Alan Speller, Kwalejin Black Mountain: Ilimin Fasaha da Avant-garde, Critique d'art<ref>Pawelke, Sigrid (15 November 2015). "Black Mountain College: art, démocratie, utopie; Alan Speller, Le Black Mountain College: enseignement artistique et avant-garde". ''Critique d'Art. Actualité Internationale de la Littérature Critique Sur l'Art Contemporain''. doi:10.4000/critiquedart.15474. Retrieved 19 October 2016 – via critiquedart.revues.org.</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
lhbzibod3cxuo2wqk1nzfc86dnzx71u
Gasar Cin Kofin Duniya ta U20 ta 2026
0
169442
973316
973238
2026-10-29T12:15:30Z
Baby juuu
38856
/* Shiga */
973316
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Gasar Cin Kofin Wasannin Duniya na 'Yan Kasa da Shekara 2026''', wacce aka fi sani da tsohon taken ta na hukuma, '''Gasar Cin Kofin Matasa ta Duniya''', gasa ce ta wasanni ta duniya ga 'yan wasa da suka cancanci zama 'yan ƙasa da shekara (wanda aka haifa ba a farkon 1 ga Janairu 2007 ba), wacce aka gudanar daga 5 zuwa 9 ga Agustan shekarar 2026 a Hayward Field da ke [[Eugene, Oregon|Eugene]], [[Tarayyar Amurka|Amurka]] . <ref>{{Cite web |date=14 August 2023 |title=Council selects host cities for future World Athletics Series events |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/council-selects-host-cities-future-world-athletics-series-events |access-date=3 August 2026 |website=World Athletics}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Murray |first=Owen |date=15 August 2023 |title=Hayward Field to host U20 World Championships in 2026 |url=https://dailyemerald.com/47748/sports/hayward-field-to-host-u20-world-championships-in-2026/ |access-date=3 August 2026 |website=Daily Emerald}}</ref>
== Jadawalin ==
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%;position:relative;" width=30%
|-
|bgcolor="#D0A9F5" align=center|Q||Cancanta
|bgcolor="#D0A9F5" align=center|H||Zagaye na farko
|bgcolor="#D9FFB2" align=center|S||Wasannin kusa da na ƙarshe
|bgcolor="#FFDF80" align=center|F||Ƙarshe
|-
|colspan=8 align=center|M = zaman safe, A = zaman rana
|}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;"
|+'''Maza'''
|-
! Kwanan wata → || colspan=2|5 Agusta || colspan=2|6 Agusta || colspan=2|7 Agusta || colspan=2|8 Agusta || 9 Agusta
|-
! width="120px"|Gasa ↓ || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="60px"|A
|-
| align="left"|100 m || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F || || || || ||
|-
| align="left"|200 m || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|400 m || || || bgcolor="#D0A9F5"|H|| bgcolor="#D9FFB2"|S|| || bgcolor="#FFDF80"|F|| || ||
|-
| align="left"|800 m || bgcolor="#D0A9F5"|H || || || || || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|1500 m || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|3000 m || || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F || || ||
|-
| align="left"|5000 m || || bgcolor="#FFDF80"|F || || || || || || ||
|-
| align="left"|110 m na shinge || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|400 m na shinge || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || || || || bgcolor="#D9FFB2"|S || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|3000 m steeplechase || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Decathlon || || || || || bgcolor="#FFDF80" colspan=4|F ||
|-
| align="left"|Tsalle mai tsawo sama || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|Tsalle da sanda || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || ||bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Tsalle mai nisa || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|Tsalle sau uku || || ||bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || bgcolor="#FFDF80"|F|| || ||
|-
| align="left"|Jefa tunkunya || bgcolor="#D0A9F5"|Q || bgcolor="#FFDF80"|F || || || || || || ||
|-
| align="left"|Jefa faifan ƙarfe || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Jefa guduma || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F || || ||
|-
| align="left"|Jefa mashi || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || bgcolor="#FFDF80"|F || || ||
|-
| align="left"|Tafiyar 5000 m || || || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F || ||
|-
| align="left"|Relay 4 × 100 m || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Relay 4 × 400 m || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || bgcolor="#FFDF80"|F
|}
{{col-2}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;"
|+'''Mata'''
! Kwanan wata → || colspan=2|5 Agusta || colspan=2|6 Agusta || colspan=2|7 Agusta || colspan=2|8 Agusta || 9 Agusta
|-
! width="120px"|Gasa ↓ || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="60px"|A
|-
| align="left"|100 m || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F || || || || ||
|-
| align="left"|200 m || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|400 m || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S|| || bgcolor="#FFDF80"|F|| || ||
|-
| align="left"|800 m || bgcolor="#D0A9F5"|H|| || || || || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|1500 m || || || || bgcolor="#D0A9F5" |H|| || || || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|3000 m || || || || || || || ||bgcolor="#FFDF80"|F||
|-
| align="left"|5000 m || || bgcolor="#FFDF80"|F|| || || || || || ||
|-
| align="left"|100 m na shinge || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#D9FFB2"|S || || bgcolor="#FFDF80"|F ||
|-
| align="left"|400 m na shinge || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || || || || bgcolor="#D9FFB2"|S|| bgcolor="#FFDF80" |F
|-
| align="left"|3000 m steeplechase || || bgcolor="#D0A9F5" |H|| || || || bgcolor="#FFDF80"|F || || ||
|-
| align="left"|Heptathlon || bgcolor="#FFDF80" colspan=4|F || || || || ||
|-
| align="left"|Tsalle mai tsawo sama || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Tsalle da sanda || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || || bgcolor="#FFDF80"|F|| || ||
|-
| align="left"|Tsalle mai nisa || bgcolor="#D0A9F5" |Q|| || || bgcolor="#FFDF80"|F|| || || || ||
|-
| align="left"|Tsalle sau uku || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5" |Q || ||bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Jefa tunkunya || || || bgcolor="#D0A9F5" |Q|| bgcolor="#FFDF80" |F || || || || ||
|-
| align="left"|Jefa faifan ƙarfe || bgcolor="#D0A9F5" |Q|| || || bgcolor="#FFDF80" |F|| || || || ||
|-
| align="left"|Jefa guduma || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || ||bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Jefa mashi || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|Q || || || ||bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Tafiyar 5000 m || || || || || || || bgcolor="#FFDF80"|F || ||
|-
| align="left"|Relay 4 × 100 m || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || bgcolor="#FFDF80"|F
|-
| align="left"|Relay 4 × 400 m || || || || || || || bgcolor="#D0A9F5"|H || || bgcolor="#FFDF80"|F
|}
{{col-end}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;"
|+'''Haɗe'''
! Kwanan wata → || colspan=2|5 Agusta || colspan=2|6 Agusta || colspan=2|7 Agusta || colspan=2|8 Agusta || 9 Agusta
|-
! width="120px"|Gasa ↓ || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="40px"|M || width="40px"|A || width="60px"|A
|-
| align="left"|Relay 4 × 100 m || || ||bgcolor="#D0A9F5"|H || | || || || || bgcolor="#FFDF80"| F ||
|-
| align="left"|Relay 4 × 400 m || bgcolor="#D0A9F5"|H || bgcolor="#FFDF80"|F || || | || || || || ||
|}
<ref>{{cite web |title=Oregon 26 World Athletics U20 Championships - Timetable |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-u20-championships/oregon26/timetable |website=World Athletics |access-date=3 August 2026}}</ref>
== Teburin lambobin yabo ==
{{Medals table
| caption =
| host = USA
| flag_template = flagcountry
| event =
| team =
| source =
| gold_USA = 12 | silver_USA = 7 | bronze_USA = 5 | host_USA = yes
| gold_KEN = 4 | silver_KEN = 3 | bronze_KEN = 4
| gold_ITA = 3 | silver_ITA = 0 | bronze_ITA = 2
| gold_JAM = 2 | silver_JAM = 3 | bronze_JAM = 3
| gold_AUS = 2 | silver_AUS = 3 | bronze_AUS = 1
| gold_ETH = 2 | silver_ETH = 3 | bronze_ETH = 1
| gold_FRA = 2 | silver_FRA = 2 | bronze_FRA = 2
| gold_CHN = 2 | silver_CHN = 1 | bronze_CHN = 2
| gold_CZE = 2 | silver_CZE = 1 | bronze_CZE = 1
| gold_RSA = 1 | silver_RSA = 3 | bronze_RSA = 4
| gold_FIN = 1 | silver_FIN = 1 | bronze_FIN = 0
| gold_ROU = 1 | silver_ROU = 1 | bronze_ROU = 0
| gold_ESP = 1 | silver_ESP = 0 | bronze_ESP = 3
| gold_GER = 1 | silver_GER = 0 | bronze_GER = 2
| gold_MAR = 1 | silver_MAR = 0 | bronze_MAR = 1
| gold_UGA = 1 | silver_UGA = 0 | bronze_UGA = 1
| gold_ALG = 1 | silver_ALG = 0 | bronze_ALG = 0
| gold_BRA = 1 | silver_BRA = 0 | bronze_BRA = 0
| gold_BUL = 1 | silver_BUL = 0 | bronze_BUL = 0
| gold_EGY = 1 | silver_EGY = 0 | bronze_EGY = 0
| gold_NGR = 1 | silver_NGR = 0 | bronze_NGR = 0
| gold_POL = 1 | silver_POL = 0 | bronze_POL = 0
| gold_SLO = 1 | silver_SLO = 0 | bronze_SLO = 0
| gold_SWE = 1 | silver_SWE = 0 | bronze_SWE = 0
| gold_EST = 0 | silver_EST = 3 | bronze_EST = 0
| gold_GBR = 0 | silver_GBR = 2 | bronze_GBR = 4
| gold_GRE = 0 | silver_GRE = 2 | bronze_GRE = 1
| gold_IND = 0 | silver_IND = 2 | bronze_IND = 1
| gold_JPN = 0 | silver_JPN = 2 | bronze_JPN = 1
| gold_SUI = 0 | silver_SUI = 1 | bronze_SUI = 1
| gold_CRO = 0 | silver_CRO = 1 | bronze_CRO = 0
| gold_ECU = 0 | silver_ECU = 1 | bronze_ECU = 0
| gold_HUN = 0 | silver_HUN = 1 | bronze_HUN = 0
| gold_NED = 0 | silver_NED = 1 | bronze_NED = 0
| gold_KOR = 0 | silver_KOR = 1 | bronze_KOR = 0
| gold_UKR = 0 | silver_UKR = 1 | bronze_UKR = 0
| gold_BAR = 0 | silver_BAR = 0 | bronze_BAR = 1
| gold_BEL = 0 | silver_BEL = 0 | bronze_BEL = 1
| gold_TPE = 0 | silver_TPE = 0 | bronze_TPE = 1
| gold_CYP = 0 | silver_CYP = 0 | bronze_CYP = 1
| gold_DMA = 0 | silver_DMA = 0 | bronze_DMA = 1
| gold_GUY = 0 | silver_GUY = 0 | bronze_GUY = 1
}}
== Sakamakon maza ==
{| {{MedalistTable|type=Event|columns=2}}
|-
|100 metres<br><small>(Iskar: 0.1 m/s)</small>
| {{Flagmedalist|Tate Taylor|USA}} || 9.94 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Gary Card|JAM}} || 10.05
| {{Flagmedalist|Marko Ferreira|RSA}} || 10.16
|-
|200 metres<br><small>(Iskar: 0.1 m/s)</small>
| {{Flagmedalist|Tate Taylor|USA}} || 19.83 '''{{AthAbbr|CR|World Athletics U20 Championships}}'''
| {{Flagmedalist|Blake Hamilton|USA}} || 20.31
| {{Flagmedalist|Jayden Green|BAR}} || 20.55
|-
|400 metres
| {{Flagmedalist|Jayden DeLeon|USA}} || 44.47 '''{{AthAbbr|CR|World Athletics U20 Championships}}'''
| {{Flagmedalist|Quincy Wilson|USA}} || 44.62 {{AthAbbr|SB}}
| {{Flagmedalist|Leendert Koekemoer|RSA}} || 44.96
|-
|800 metres
| {{Flagmedalist|Imad Bouchajda|MAR}} || 1:44.64
| {{Flagmedalist|Daniel Williams|AUS}} || 1:45.36
| {{Flagmedalist|Alejandro Ríos|ESP}} || 1:46.25 {{AthAbbr|PB}}
|-
|1500 metres
| {{Flagmedalist|Wilson Chepkwech|KEN}} || 3:37.46 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|David Kapaiko Sekento|KEN}} || 3:38.32 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Osama Er Redouani|MAR}} || 3:39.68 {{AthAbbr|PB}}
|-
|3000 metres
| {{Flagmedalist|Emmanuel Kiprono|KEN}} || 7:28.28 '''{{AthAbbr|CR|World Athletics U20 Championships}}''', {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|Aloïs Abraham|FRA}} || 7:47.79
| {{Flagmedalist|Ojiro Honda|JPN}} || 7:48.49 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
|5000 metres
| {{Flagmedalist|Frankline Kibet|KEN}} || 13:28.27
| {{Flagmedalist|Nehemiah Kipgeno|KEN}} || 13:30.09
| {{Flagmedalist|Damitew Kebede|ETH}} || 13:35.38 {{AthAbbr|PB}}
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|110 metres hurdles<br><small>(Iskar: +0.7 m/s)</small>
| {{Flagmedalist|Le'Ezra Brown|USA}} || 12.72 ='''{{AthAbbr|WU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Jeremy Koga|JPN}} || 12.97
| {{Flagmedalist|Zacchaeus Brocks|USA}} || 12.98 ={{AthAbbr|PB}}
|-
|400 metres hurdles
| {{Flagmedalist|Michal Rada|CZE}} || 48.59 '''{{AthAbbr|AU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Taiju Goto|JPN}} || 49.23
| {{Flagmedalist|Matodzi Ndou|RSA}} || 49.90
|-
|3000 metres steeplechase
| {{Flagmedalist|Bakr El Asri|ESP}} || 8:28.35 '''{{AthAbbr|AU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Emmanuel Lemiso Someki|KEN}} || 8:32.81
| {{Flagmedalist|Nicholas Kitum Losiwareng|KEN}} || 8:38.05
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|4×100 metres relay
|valign=top| {{flagcountry|USA}}<br />Blake Hamilton<br />Dillon Mitchell<br />Kyler Brown<br />Tate Taylor<br />Jayson Smith*<br />Auralleus Hicks* || 38.16 '''{{AthAbbr|WU20R}}'''
|valign=top| {{flagcountry|GBR}}<br />Divine Iheme<br />Jake Odey-Jordan<br />Ethan Franklin<br />James Arminio<br />Mayo Alabi* || 38.90 '''={{AthAbbr|AU20R}}'''
|valign=top| {{flagcountry|JAM}}<br />Kyle Bodden<br />Gary Card<br />Nyrone Wade<br />Sanjay Seymore<br />Nathaniel Martin* || 39.01 {{AthAbbr|SB}}
|-
|4×400 metres relay
|valign=top| {{flagcountry|USA}}<br />Quincy Wilson<br />Cameron Tucker<br />Alexander Osayemi<br />Jayden DeLeon<br />Ade Lloyd*<br />Carlo Johnson* || 3:01.39 {{AthAbbr|WU20L}}
|valign=top| {{flagcountry|RSA}}<br />Ryno Riekert<br />Kryn Romijn<br />Abelines Schoeman<br />Leendert Koekemoer || 3:02.76 '''{{AthAbbr|AU20R}}'''
|valign=top| {{flagcountry|FRA}}<br />Milann Klemencic<br />Rayan Bouhouche<br />Lucas Couderc<br />Dylan Telo<br />Kristen Colly*<br />Hugo Charlet* || 3:04.80 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|5000 m walk
| {{Flagmedalist|Isaac Beacroft|AUS}} || 18:40.37 '''{{AthAbbr|WU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Pu Huajia|CHN}} || 18:43.70 '''{{AthAbbr|AU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Nicolò Vidal|ITA}} || 18:56.19 {{AthAbbr|PB}}
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|Tsalle mai tsawo sama
| {{Flagmedalist|Younes Ayachi|ALG}} || 2.21 m
| {{Flagmedalist|Basant Meghwal|IND}} || 2.21 m ={{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Otis Poole|GBR}} || 2.21 m {{AthAbbr|PB}}
|-
|Tsalle da sanda
| {{Flagmedalist|Zackaria Dia|FRA}} || 5.80
| {{Flagmedalist|Henri Apri|EST}} || 5.75 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
| {{Flagmedalist|Isaiah Whitaker|USA}} || 5.45
|-
|Tsalle mai nisa
| {{Flagmedalist|Daniele Inzoli|ITA}} || 7.97 m
| {{Flagmedalist|Mason McGroder|AUS}} || 7.96 m {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Shahnavaz Khan|IND}} || 7.84 m
|-
|Tsalle sau uku
| {{Flagmedalist|Michael-Andre Edwards|JAM}} || 17.08 m {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|Miles Nesmith|USA}} || 16.79 m {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Wang Zhuoyue|CHN}} || 16.36 m
|-
|Jefa tunkunya
| {{Flagmedalist|Alessandro Borges|BRA}} || 20.35 m {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Park Si-hoon|KOR}} || 20.31 m
| {{Flagmedalist|Jaco van Dyk|RSA}} || 19.80 m {{AthAbbr|PB}}
|-
|Jefa faifan ƙarfe
| {{Flagmedalist|Simon Rosselli|USA}} || 66.39 m
| {{Flagmedalist|Sten-Erik Iir|EST}} || 65.42 m
| {{Flagmedalist|Joseph Salmon|JAM}} || 64.37 m
|-
|Jefa guduma
| {{Flagmedalist|Chen Jiawei|CHN}} || 79.16 m
| {{Flagmedalist|Kayden Hulet|USA}} || 77.55 m {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|Wyatt Larkins|GBR}} || 75.38 m {{AthAbbr|PB}}
|-
|Jefa mashi
| {{Flagmedalist|Jan-Hendrik Heymans|RSA}} || 80.50 m {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|Ashish Yadav|IND}} || 74.09 m
| {{Flagmedalist|Addison James|DMA}} || 73.89 m '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|Decathlon
| {{Flagmedalist|Liam Belo da Silva|SWE}} || 8112 pts
| {{Flagmedalist|Mikai Snoek|NED}} || 7887 pts
| {{Flagmedalist|Adam Juliš|CZE}} || 7877 pts
|}
== Sakamakon mata ==
{| {{MedalistTable}}
|-
|[[100 metres]]<br><small>(Wind: -0.1 m/s)</small> <br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 100 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Mia Maxwell]]|USA}} || 11.14
| {{Flagmedalist|[[Shanoya Douglas]]|JAM}} || 11.17
| {{Flagmedalist|[[Kelly Doualla]]|ITA}} || 11.27
|-
|[[200 metres]]<br><small>(Wind: -0.2 m/s)</small><br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 200 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Mia Maxwell]]|USA}} || 22.37 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|[[Shanoya Douglas]]|JAM}} || 22.68
| {{Flagmedalist|[[Mariah Maxwell]]|USA}} || 22.77
|-
|[[400 metres]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 400 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Anastazja Kuś]]|POL}} || 51.06 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
| {{Flagmedalist|[[Ataja Stephanie-Vazquez]]|USA}} || 51.36
| {{Flagmedalist|[[Tianna Springer]]|GUY}} || 51.76
|-
|[[800 metres]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 800 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Živa Remic]]|SLO}} || 2:03.03
| {{Flagmedalist|[[Ioulianna Roussou]]|GRE}} || 2:03.08
| {{Flagmedalist|[[Shaikira King]]|GBR}} || 2:03.52
|-
|[[1500 metres]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 1500 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Josephine Sembeyo Mancha]]|KEN}} || 4:16.73
| {{Flagmedalist|[[Claire Stegall]]|USA}} || 4:16.77
| {{Flagmedalist|[[Caren Chepchirchir]]|KEN}} || 4:17.50
|-
|[[3000 metres]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 3000 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Yordanos Tsigab]]|ETH}} || 8:43.65 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|[[Shito Gumi]]|ETH}} || 8:45.06
| {{Flagmedalist|[[Charity Cherop]]|UGA}} || 8:45.59
|-
|[[5000 metres]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 5000 metres}}
| {{Flagmedalist|[[Charity Cherop]]|UGA}} || 15:03.88
| {{Flagmedalist|[[Shito Gumi]]|ETH}} || 15:07.91
| {{Flagmedalist|[[Joyline Chepkemoi]]|KEN}} || 15:09.08 {{AthAbbr|PB}}
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|[[100 metres hurdles]]<br><small>(Wind: -0.2 m/s)</small><br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 100 metres hurdles}}
| {{Flagmedalist|[[Madeline Cooper]]|USA}} || 12.91 ={{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|[[Tumi Ramokgopa]]|RSA}} || 12.96
| {{Flagmedalist|[[Tiana Marshall]]|JAM}} || 12.97 {{AthAbbr|PB}}
|-
|[[400 metres hurdles]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 400 metres hurdles}}
| {{Flagmedalist|[[Alexandra Ștefania Uță]]|ROU}} || 55.33 '''{{AthAbbr|AU20R}}'''
| {{Flagmedalist|[[Tumi Ramokgopa]]|RSA}} || 55.88 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|[[Eleni Iakovaki]]|GRE}} || 55.99 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
|[[3000 metres steeplechase]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 3000 metres steeplechase}}
| {{Flagmedalist|[[Almaz Yohannis]]|ETH}} || 9:15.81 {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|[[Wosane Asefa]]|ETH}} || 9:30.50 {{AthAbbr|PB}}
| {{Flagmedalist|[[Anatasha Cheptoo]]|KEN}} || 9:37.18
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|[[4 × 100 metres relay|4×100 metres relay]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 4 × 100 metres relay}}
|valign=top| {{Flagcountry|JAM}}<br />[[Sashana Johnson]]<br />[[Theianna-Lee Terrelonge]]<br />[[Natrece East]]<br />[[Shanoya Douglas]]<br />[[Samoya Brown]]*<br />[[Renecia Edwards]]* || 42.89 {{AthAbbr|WU20L}}
|valign=top| {{Flagcountry|SUI}}<br />[[Mara Schwitter]]<br />[[Xenia Buri]]<br />[[Milla Tonazzi]]<br />[[Joy Umegbolu]] || 43.36
|valign=top| {{Flagcountry|BEL}}<br />[[Lore Foesters]]<br />[[Lauren Petroci-Coninx]]<br />[[Martha Geerardyn]]<br />[[Ilona Dhaenens]] || 43.91 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
|[[4 × 400 metres relay|4×400 metres relay]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 4 × 400 metres relay}}
|valign=top| {{Flagcountry|USA}}<br />[[Ashtyn Lewis]]<br />[[Olivia Harris (sprinter)|Olivia Harris]]<br />[[Clara Adams (sprinter)|Clara Adams]]<br />[[Taylor-Nicole Overton]]<br />[[Sydney Kuhn]]* || 3:29.15 {{AthAbbr|WU20L}}
|valign=top| {{Flagcountry|AUS}}<br />[[Shari Hurdman]]<br />[[Xanthee Watts]]<br />[[Charlotte McAuliffe]]<br />[[Alice Hill (athlete)|Alice Hill]] || 3:31.39 {{AthAbbr|SB}}
|valign=top| {{Flagcountry|GBR}}<br />[[Caitlin Hadfield]]<br />[[Shiloh Omotosho]]<br />[[Casey Musgrave]]<br />[[Camiah Bennett]]<br />[[Noa Chodokufa]]* || 3:32.08 {{AthAbbr|SB}}
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
|[[5000 metres race walk|5000 m walk]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's 5000 metres walk}}
| {{Flagmedalist|[[Serena di Fabio]]|ITA}} || 20:57.57 '''{{AthAbbr|CR|World Athletics U20 Championships}}'''
| {{Flagmedalist|[[Chloé Le Roch]]|FRA}} || 21:17.92 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
| {{Flagmedalist|[[Yang Yutong]]|CHN}} || 21:31.99 {{AthAbbr|PB}}
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
| [[High jump]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's high jump}}
| {{Flagmedalist|[[Izobelle Louison-Roe]]|AUS}} || 1.92 m
| {{Flagmedalist|[[Lilianna Bátori]]|HUN}} || 1.90 m
| {{Flagmedalist|[[Aitana Alonso]]|ESP}} || 1.90 m ='''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|-
| [[Pole vault]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's pole vault}}
| {{Flagmedalist|[[Nicole Krutilová]]|CZE}} || 4.45 m
| {{Flagmedalist|{{ill|Olha Belchenko|uk|Бельченко Ольга Євгенівна}}|UKR}} || 4.40 m
| {{Flagmedalist|[[Kylie Neira]]|USA}} || 4.35 m
|-
| [[Long jump]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's long jump}}
| {{Flagmedalist|[[Djelika Diarra]]|FRA}} || 6.52 m {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|[[Evelyn Mitropoulou]]|GRE}} || 6.44 m
| {{Flagmedalist|[[Soudatou Niang]]|FRA}} || 6.34 m ={{AthAbbr|PB}}
|-
| [[Triple jump]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's triple jump}}
| {{Flagmedalist|[[Viktoria Angelova]]|BUL}} || 13.91 m
| {{Flagmedalist|[[Daria Vrînceanu]]|ROU}} || 13.70 m {{AthAbbr|SB}}
| {{Flagmedalist|[[Ana Estrella de León]]|ESP}} || 13.58 m {{AthAbbr|SB}}
|-
| [[Shot put]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's shot put}}
| {{Flagmedalist|[[Jessica Oji]]|NGR}} || 18.08 m
| {{Flagmedalist|[[Belsy Quiñónez]]|ECU}} || 17.90 m {{AthAbbr|NU20R}}
| {{Flagmedalist|[[Emily Scherf]]|GER}} || 17.23 m {{AthAbbr|PB}}
|-
| [[Discus throw]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's discus throw}}
| {{Flagmedalist|[[Su Yixin]]|CHN}} || 61.06 m {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|[[Jaslene Massey]]|USA}} || 58.41 m
| {{Flagmedalist|[[Marina Hadjicosta]]|CYP}} || 54.88 m
|-
| [[Hammer throw]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's hammer throw}}
| {{Flagmedalist|[[Clara Hegemann]]|GER}} || 68.99 m
| {{Flagmedalist|[[Pinja Kärhä]]|FIN}} || 68.51 m
| {{Flagmedalist|[[Nova Kienast]]|GER}} || 67.89 m {{AthAbbr|SB}}
|-
| [[Javelin throw]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's javelin throw}}
| {{Flagmedalist|[[Aseel Osama Abdel Hamid]]|EGY}} || 59.82 m
| {{Flagmedalist|[[Vita Barbić]]|CRO}} || 56.60 m
| {{Flagmedalist|[[Tai Yu-chin]]|TPE}} || 54.34 m
|-
| bgcolor="#dddddd" colspan="7" |
|-
| [[Heptathlon]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Women's heptathlon}}
| {{Flagmedalist|[[Enni Virjonen]]|FIN}} || 6214 pts {{AthAbbr|WU20L}}
| {{Flagmedalist|[[Mia Mirela Uusorg]]|EST}} || 5961 pts
| {{Flagmedalist|[[Anna Pfister]]|SUI}} || 5850 pts {{AthAbbr|PB}}
|}
== Sakamako masu gauraye ==
{| {{MedalistTable}}
|- valign=top
|[[Mixed 4 × 100 metres relay|4×100 metres relay]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Mixed 4 × 100 metres relay}}
|valign=top| {{Flagcountry|ITA}}<br />[[Edwin Fermin Galvan]]<br />[[Elisa Valensin]]<br />[[Francesco Pagliarini]]<br />[[Kelly Doualla]]<br> [[Elisa Calzolari]]*<br> [[Carlotta Suppini]]* || 41.21 '''{{AthAbbr|WU20R}}'''
|valign=top| {{Flagcountry|GBR}}<br />[[Divine Iheme]]<br />[[Savannah Morgan]]<br />[[Mathew Ajayi]]<br />[[Sophie Thomas]] || 41.38 {{AthAbbr|PB}}
|valign=top| {{Flagcountry|USA}}<br />[[Cy Lugo]]<br />[[Ahlayna Taylor]]<br />[[Nicholas Altheimer]]<br />[[Ava Kitchings]]<br> [[Aster Jones]]* || 41.39 {{AthAbbr|SB}}
|- valign=top
|[[Mixed 4 × 400 metres relay|4×400 metres relay]]<br>{{DetailsLink|2026 World Athletics U20 Championships – Mixed 4 × 400 metres relay}}
|valign=top| {{Flagcountry|USA}}<br />[[Joshua Shelton]]<br> [[Taylor-Nicole Overton]]<br> [[Jaelen Hunter]]<br> [[Olivia Harris (sprinter)|Olivia Harris]]<br> [[Natalie Dumas]]* || 3:15.31 '''{{AthAbbr|CR|World Athletics U20 Championships}}'''
|valign=top| {{Flagcountry|CZE}}<br />[[Lukáš Mareš]]<br> [[Sophie Pischnothová]]<br> [[Jakub Marek (sprinter)|Jakub Marek]]<br> [[Linda Botková]]<br> [[Kateřina Čechová (runner)|Kateřina Čechová]] || 3:18.16 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|valign=top| {{Flagcountry|AUS}}<br />[[Dylan Ruming]]<br> [[Xanthee Watts]]<br> [[Fred Hamblin]]<br> [[Charlotte McAuliffe]] || 3:18.45 '''{{AthAbbr|NU20R}}'''
|}
== Ka'idojin Cancanta ==
{| class="wikitable"
!Event
!Men
!Women
|-
|100 m
|10.50
|11.78
|-
|200 m
|21.25
|24.35
|-
|400 m
|47.40
|55.20
|-
|800 m
|1:50.00
|2:09.00
|-
|1500 m
|3:47.50
|4:27.00
|-
|3000 m
|8:04.00
|9:27.00
|-
|5000 m
|14:08.00
|16:25.00
|-
|3000 m sc
|9:00.00
|10:36.00
|-
|100 mH
|–
|14.10
|-
|110 mH
|14.05 <br /><br />00.991
|–
|-
|400 mH
|53.00
|1:00.75
|-
|5000 m RW
|20:50.00 (43:30.00*)
|24:00.00 (49:20.00*)
|-
|4x100 m Relay
|No standard
|No standard
|-
|4x400 m Relay
|No standard
|No standard
|-
|4x100 m Mixed Relay
|No standard
|No standard
|-
|4x400 m Mixed Relay
|No standard
|No standard
|-
|Heptathlon
|–
|5280 points
|-
|Decathlon
|7100 points
|–
|-
|High Jump
|2.11
|1.81
|-
|Pole Vault
|5.12
|4.05
|-
|Long Jump
|7.58
|6.22
|-
|Triple Jump
|15.45
|13.00
|-
|Shot Put
|18.30 (6 kg)
|14.50 (4 kg)
|-
|Discus
|56.00
|49.00
|-
|Hammer
|68.00 (6 kg)
|57.50
|-
|Javelin
|68.50
|49.50
|}
{{Small|<nowiki>*</nowiki> – For the 5000m Race Walk, 10km and 10,000m times will be accepted as will all road performances for both distances.}}<ref>{{Cite web |title=WU20 Oregon 26 qualification system and entry standards |url=https://assets.aws.worldathletics.org/document/68e6185d4372a24493d75cf6.pdf?_gl=1*12z4803*_gcl_au*ODQ3OTM4NDkzLjE3ODUxMDY0OTg.*_ga*MTA4NjU0MDg1OS4xNzU3NzE2Nzk1*_ga_7FE9YV46NW*czE3ODU3OTQyNjgkbzE2MyRnMSR0MTc4NTc5NTk5NCRqNjAkbDAkaDA. |access-date=3 August 2026 |website=World Athletics}}</ref>
== Shiga ==
Ga jerin ƙasashen da suka shiga gasar tare da adadin 'yan wasa masu cancanta a cikin rukuni. Ƙasa da ba ta da ɗan wasa mai ƙwarewa za ta iya shiga ko dai namiji ɗaya ko mace ɗaya. An shirya cewa jimillar ƙungiyoyin ƙasa 147 da 'yan wasa (1858) za su fafata.{{Columns-list|* {{ALG}} (16)
* {{AND}} (1)
* {{ANG}} (1)
* {{ATG}} (3)
* {{ARG}} (5)
* {{ARM}} (5)
* {{ARU}} (1)
* {{AUS}} (73)
* {{AUT}} (8)
* {{AZE}} (1)
* {{BAH}} (18)
* {{BAN}} (1)
* {{BAR}} (16)
* {{BEL}} (27)
* {{BIZ}} (1)
* {{BER}} (1)
* {{BOL}} (2)
* {{BIH}} (6)
* {{BOT}} (11)
* {{BRA}} (33)
* {{IVB}} (5)
* {{BUL}} (15)
* {{CPV}} (1)
* {{CMR}} (1)
* {{CAN}} (45)
* {{CAY}} (1)
* {{CHI}} (15)
* {{CHN}} (38)
* {{TPE}} (7)
* {{COL}} (17)
* {{COK}} (1)
* {{CRC}} (1)
* {{CRO}} (17)
* {{CUB}} (3)
* {{CYP}} (11)
* {{CZE}} (30)
* {{DEN}} (6)
* {{DMA}} (2)
* {{DJI}} (1)
* {{DOM}} (2)
* {{ECU}} (15)
* {{EGY}} (10)
* {{ESA}} (1)
* {{EST}} (14)
* {{ETH}} (17)
* {{FIJ}} (1)
* {{FIN}} (15)
* {{FRA}} (53)
* {{PYF}} (1)
* {{GEO}} (2)
* {{GER}} (91)
* {{GHA}} (2)
* {{GBN}} (55)
* {{GRE}} (26)
* {{GRN}} (1)
* {{GUM}} (1)
* {{GUA}} (1)
* {{GUI}} (1)
* {{GUY}} (12)
* {{HAI}} (3)
* {{HON}} (1)
* {{HKG}} (10)
* {{HUN}} (28)
* {{ISL}} (5)
* {{IND}} (37)
* {{INA}} (2)
* {{IRL}} (37)
* {{ISR}} (5)
* {{ITA}} (64)
* {{CIV}} (1)
* {{JAM}} (47)
* {{JPN}} (43)
* {{JOR}} (1)
* {{KAZ}} (11)
* {{KEN}} (24)
* {{KGZ}} (1)
* {{LAT}} (11)
* {{LBN}} (1)
* {{LTU}} (2)
* {{LUX}} (1)
* {{MAC}} (1)
* {{MAW}} (1)
* {{MAS}} (4)
* {{MDV}} (1)
* {{MLI}} (1)
* {{MLT}} (3)
* {{MRI}} (1)
* {{MEX}} (27)
* {{MDA}} (1)
* {{MON}} (1)
* {{MAR}} (10)
* {{NAM}} (1)
* {{NED}} (20)
* {{NZL}} (18)
* {{NCA}} (1)
* {{NGR}} (15)
* {{MKD}} (1)
* {{NMI}} (1)
* {{NOR}} (18)
* {{OMA}} (1)
* {{PAK}} (1)
* {{PAN}} (1)
* {{PNG}} (6)
* {{PAR}} (1)
* {{PER}} (15)
* {{PHI}} (3)
* {{POL}} (49)
* {{POR}} (19)
* {{PUR}} (6)
* {{QAT}} (5)
* {{ROU}} (11)
* {{RWA}} (1)
* {{SKN}} (3)
* {{LCA}} (3)
* {{VIN}} (1)
* {{SMR}} (1)
* {{KSA}} (11)
* {{SEN}} (1)
* {{SRB}} (18)
* {{SEY}} (1)
* {{SGP}} (2)
* {{SVK}} (32)
* {{SLO}} (24)
* {{SSD}} (1)
* {{RSA}} (53)
* {{KOR}} (19)
* {{ESP}} (50)
* {{SRI}} (17)
* {{SWE}} (21)
* {{GAM}} (1)
* {{SUI}} (42)
* {{TGA}} (1)
* {{TTO}} (20)
* {{TUN}} (10)
* {{TUR}} (5)
* {{TCA}} (1)
* {{UGA}} (11)
* {{UKR}} (18)
* {{UAE}} (3)
* {{USA}} (110) '''(hosts)'''
* {{ISV}} (2)
* {{URU}} (1)
* {{VEN}} (1)
* {{ZIM}} (9)}}
== Watsa shirye-shirye ==
* Afirka – [[SuperSport (mai watsa shirye-shiryen Afirka ta Kudu)|SuperSport]]
* Ostiraliya - Cibiyar Sadarwa Bakwai <ref name="broadcasters" />
* Kanada – Wasannin CBC <ref name="broadcasters" />
* Turai – Wasannin Eurovision <ref name="broadcasters" />
* Amurka – Peacock <ref name="broadcasters" />
== Nassoshi ==
807iduqdlalgz6vt342286t0hizijoj
Rosa Palomino
0
169450
973344
957905
2026-10-29T13:06:38Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973344
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Rosa Palomino Chahuareses''' (11 Maris 1951 - 26 Maris 2022) <ref>{{Cite web |date=2022-04-05 |title=In memoriam: Rosa "Mama Rosa" Palomino Chahuares {{!}} Cultural Survival |url=https://www.culturalsurvival.org/news/memoriam-rosa-mama-rosa-palomino-chahuares |access-date=2024-04-13 |website=www.culturalsurvival.org |language=en}}</ref> ta kasance shugabar 'yan asalin Aymara, 'yar jarida, mai fafutukar kare hakkin dan adam, kuma shugabar zamantakewa a Peru. <ref name=":0">{{Cite web |date=2 February 2015 |title=Rosa Palomino: "On the radio we care about our rights and Aymara culture" |url=https://intercontinentalcry.org/rosa-palomino-radio-care-rights-aymara-culture/}}</ref> A cikin 2014, Ma'aikatar Al'adu ta ba ta lambar yabo saboda aikinta na bunkasa rediyo na al'umma ga mata.<ref>{{Cite web |title=Making Women Proud: Rosa Palomino Chahuares and the Women of UMA |url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/making-women-proud-rosa-palomino-chahuares-and-women-uma |access-date=2020-08-06 |website=www.culturalsurvival.org |language=en}}</ref><ref name="upenn">{{Cite web |title=Aymara Social Leader at Penn: Rosa Palomino [photos] – Quechua at Penn |url=https://web.sas.upenn.edu/quechua/2015/04/06/aymara-social-leader-at-penn-rosa-palomino-photos/ |website=web.sas.upenn.edu |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327040952/https://web.sas.upenn.edu/quechua/2015/04/06/aymara-social-leader-at-penn-rosa-palomino-photos/ |archive-date=2025-03-27 |url-status=dead}}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Palomino ne a cikin ƙauyen Camacani, Puno, Peru . <ref>{{Cite web |title=Indigenous broadcasters in Peru: The right to Communication - IWGIA - International Work Group for Indigenous Affairs |url=https://www.iwgia.org/en/peru/2353-indigenous-broadcasters-in-peru-the-right-to-commu.html |website=www.iwgia.org}}</ref> A shekara ta 1985, a cikin Gundumar Puno ta Huacullani, ita da ƙungiyar mata sun fara shirin rediyo na yaren Aymara "Q'ana Panqara" (Fure mai haske). <ref>{{Cite web |title=Rosa Palomino, una mujer del pueblo, honesta y servicial, al Congreso | Servindi - Servicios de Comunicación Intercultural |url=https://www.servindi.org/actualidad-noticias/27/11/2019/radialista-aimara-rosa-palomino-es-candidata-al-congreso-de-la |website=www.servindi.org}}</ref> An dauke ta mace ta farko ta Aymara wacce ta yi aiki a cikin watsa shirye-shiryen rediyo da samarwa.<ref>{{Cite web |title=La radiodifusión en la configuración identitaria del altiplano peruano. El caso aymara |trans-title=Broadcasting in the Identity Configuration of the Peruvian Highlands: The Aymara Case. |url=http://www.rehime.com.ar/escritos/cuadernos/04/ReHiMeCuaderno04oyarceweb.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221140734/http://rehime.com.ar/escritos/cuadernos/04/ReHiMeCuaderno04oyarceweb.pdf |archive-date=2016-12-21 |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Perú. La comunicadora aymara Rosa Palomino candidata al Congreso de la República por la región de Puno – Medios Indígenas |url=http://mediosindigenas.ub.edu/2019/12/01/peru-la-comunicadora-aymara-rosa-palomino-candidata-al-congreso-de-la-republica-por-la-region-de-puno/ |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306233323/http://mediosindigenas.ub.edu/2019/12/01/peru-la-comunicadora-aymara-rosa-palomino-candidata-al-congreso-de-la-republica-por-la-region-de-puno/ |archive-date=2021-03-06 |url-status=dead}}</ref>
Daga shekara ta 1988, Palomino ya samar da shirin rediyo Wiñay Panqara (Ko da yaushe yana bunƙasa) a tashar Rediyo ta Pachamama, shirin al'adu wanda ke rufe batutuwan mata na Aymara. <ref>{{Cite web |title=Creando Mujeres Orgullosas: Rosa Palomino Chahuares y las Mujeres de UMA |url=https://www.culturalsurvival.org/es/publications/cultural-survival-quarterly/creando-mujeres-orgullosas-rosa-palomino-chahuares-y-las |website=www.culturalsurvival.org}}</ref> Palomino shi ne darektan Cibiyar Sadarwar Sadarwar Labarai ta Peru.<ref>{{Cite web |date=19 November 2019 |title=Rosa Palomino, pionera de la comunicación intercultural |url=https://www.losandes.com.pe/2019/11/19/%ef%bb%bfrosa-palomino-pionera-de-la-comunicacion-intercultural/ |access-date=12 September 2026 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330101331/https://www.losandes.com.pe/2019/11/19/%EF%BB%BFrosa-palomino-pionera-de-la-comunicacion-intercultural/ |url-status=dead }}</ref> A shekarar 2019, ta kasance 'yar takara a Majalisa ta Jamhuriyar Peru tare da jam'iyyar Democracia Directa . <ref>{{Cite web |title=Conociendo a los candidatos y candidatas al Congreso por Puno | NoticiasSER |url=http://www.noticiasser.pe/puno/conociendo-los-candidatos-y-candidatas-al-congreso-por-puno |website=www.noticiasser.pe}}</ref>
Palomino ita ce shugabar kungiyar Abya Yala Union of Aymara Women (UMA, a cikin Mutanen Espanya). <ref>{{Cite web |title=Mujeres aimaras y su apropiación de la palabra y la comunicación | Servindi - Servicios de Comunicación Intercultural |url=https://www.servindi.org/audios-especiales-videos/14/12/2018/video-union-de-mujeres-aimaras-del-abya-yala-uma |website=www.servindi.org}}</ref>
A cikin 2016, Ma'aikatar Al'adu ta Peru ta amince da Palomino a matsayin sanannen jagorar mata 'yan asalin ƙasar.<ref>{{Cite web |title=CEAS - Comisión Episcopal de Acción Social |url=http://www.ceas.org.pe/noticia.php?NotId=382 |website=www.ceas.org.pe |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222180603/http://www.ceas.org.pe/noticia.php?NotId=382 |archive-date=2025-02-22 |url-status=dead}}</ref> Saboda jagorancinta a cikin batutuwan 'yan asalin ƙasar, an gayyaci Palomino zuwa Majalisar Dinkin Duniya da jami'o'i a duk faɗin duniya don yin magana game da aikinta na al'umma.<ref name="upenn" /><ref name=":0" /> Palomino ya mutu a shekara ta 2022.<ref>{{Cite web |date=3 March 2022 |title=Puno: fallece Rosa Palomino, comunicadora aimara |url=https://diariocorreo.pe/edicion/puno/puno-fallece-rosa-palomino-comunicadora-aimara-noticia// |access-date=18 May 2024 |publisher=Diario Correo |language=es}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2022]]
jfew0ig2z3crk3dc9f4fg7jpjog587s
2031 FIFA World Cup na Mata
0
170524
973499
933516
2026-10-29T21:36:47Z
Alfurqan
14918
/* Bayanan kula */
973499
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA ta 2031''' za ta kasance karo na 11 na gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA, gasar cin kofin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta mata|ta mata]] ta duniya da kungiyoyin kasa da kasa da ke wakiltar kungiyoyin mambobin [[FIFA]] za su fafata a kai a duk shekara. Gasar za ta kasance ta farko da za ta kunshi kungiyoyi 48 na kasa.
Masu masaukin baki a gasar za su kasance Mexico, Amurka, Costa Rica, da Jamaica.
== Zaɓin mai masaukin baki ==
Za a yanke hukunci a hukumance kan ƙasar da za ta karɓi baƙuncin gasar cin kofin duniya ta mata ta 2031 a taron FIFA na goma a ranar 23 ga Nuwamba, 2026, a Zürich, shekaru biyu bayan zaɓen mai masaukin baki a bugu na 2027. A ranar 5 ga Maris, 2025, Majalisar FIFA ta amince da ka'idojin tayin, wanda ya takaita tayin ga membobin CONCACAF da CAF . <ref>{{Cite web |title=FIFA Council approves unprecedented prize money pot for the FIFA Club World Cup 2025 and takes key decisions on women's competitions |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-approves-unprecedented-prize-money-pot-club-world-cup-key-decisions-womens-competitions |website=Inside FIFA}}</ref> Muhimman ranakun sun haɗa da:
* Maris 31, 2025: Ƙungiyoyin membobi za su gabatar da buƙatunsu don karɓar baƙuncin Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata ta 2031 da 2035
* Afrilu 30, 2025: Ƙungiyoyin membobi za su tabbatar da sha'awarsu ta neman karɓar baƙuncin gasar cin kofin duniya ta mata ta hanyar gabatar da yarjejeniyar neman baƙunci
* Za a gudanar da taron bita na biyu na 2025 da kuma shirin masu sa ido
* 28 ga Nuwamba, 2025: Ƙungiyoyin membobi za su gabatar da tayinsu ga FIFA
* Fabrairu 2026: FIFA za ta shirya ziyarar duba wuraren da za a yi amfani da su a ƙasashen da ke neman 'yan wasa
* Maris 2026: An fitar da rahoton kimanta tayin FIFA
* Kwata na 2: Majalisar FIFA ta gabatar da tayin neman shiga gasar
* 23 ga Nuwamba, 2026: An naɗa gasar cin kofin duniya ta mata ta 2031 da 2035 a taron FIFA na goma da za a yi a Zürich, Switzerland
A ranar 3 ga Afrilu, 2025, FIFA ta sanar da cewa tayin Amurka shi ne kawai tayin da ya dace, tare da sauran ƙasashen CONCACAF da suka cancanci karɓar bakuncin wasanni. An sanar da tayin Amurka tare da Mexico kuma ta binciki adadi mai yawa na wasanni a Costa Rica da Jamaica. Daga baya Mexico ta shiga Amurka a matsayin mai masaukin baki a ranar 27 ga Mayu, 2025. Costa Rica da Jamaica suma sun shiga gasar a ranar 20 ga Oktoba, 2025. <ref>{{Cite web |title=U.S. Soccer Federation, Mexican Football Federation, Costa Rican Football Federation, and Jamaica Football Federation Officially Launch Joint Bid to Host FIFA Women’s World Cup 2031™ |url=https://ussoccer.com/stories/2025/10/us-soccer-federation-mexican-football-federation-costa-rican-football-federation-jamaica-football-federation-officially-launch-joint-bid-host-fifa-womens-world-cup-2031 |website=ussoccer.com}}</ref>
Za a yi gasar cin kofin duniya ta mata ta uku da Amurka za ta karbi bakunci, bayan 1999 da 2003 . Wannan zai zama karo na farko da Mexico za ta karbi bakuncin gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA, wadda za ta sanya ta zama kasa ta bakwai - bayan Sweden, Amurka, Jamus, Faransa, Kanada, da Brazil - da za ta karbi bakuncin gasar cin kofin duniya ta maza da mata, bayan ta karbi bakuncin gasar a shekarun 1970, 1986, da kuma 2026 . Wannan zai zama gasar cin kofin duniya ta manyan 'yan wasa ta FIFA ta farko da za a yi a Costa Rica da Jamaica, kuma ta farko a Amurka ta Tsakiya da Caribbean. Costa Rica za ta zama ƙasa ta farko da za ta karɓi baƙuncin dukkan gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA guda uku, bayan da ta karɓi baƙuncin gasar cin kofin duniya ta 'yan ƙasa da shekara 17 a shekarar 2014 da kuma gasar cin kofin duniya ta 'yan ƙasa da shekara 20 a shekarar 2022 . Wannan zai zama karo na farko da Jamaica ta karbi bakuncin gasar FIFA. Wannan kuma zai zama gasar cin kofin duniya ta mata ta farko da za a gudanar a kasashe sama da biyu.
== Tsari ==
Fadada gasar cin kofin duniya ta mata daga kungiyoyi 32 zuwa 48 ya zo ne da nasarar gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA ta 2023, inda aka kara yawan mahalarta daga kungiyoyi 24 zuwa 32. <ref name=":0">{{Cite web |title=FIFA Council takes landmark decisions on the future of the FIFA Women's World Cup and on the fight against racism |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-landmark-decisions-future-of-womens-world-cup-fight-against-racism |access-date=2025-05-10 |website=Inside FIFA |language=en}}</ref> Saurin ci gaban ƙwallon ƙafa ta mata a shekarun 2020 ya haifar da yuwuwar faɗaɗa gasar bayan da ta yi daidai da gasar cin kofin duniya ta maza. A lokacin taron Majalisar FIFA na ranar 5 ga Maris, 2025, shugaban FIFA [[Gianni Infantino]] ya bayyana cewa za a iya fadada gasar zuwa kungiyoyi 48 dangane da shawarar da aka yanke kafin a zabi mai masaukin baki.{{Ana bukatan hujja|date=April 2025}} A ranar 3 ga Afrilu, 2025, an faɗaɗa gasar zuwa ƙungiyoyi 48 tun daga gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA ta 2031, an tabbatar da shawarar da aka yanke bayan wata ɗaya a ranar 9 ga Mayu, 2025. <ref name="ESPN-Expansion" /> <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |last=Drury |first=Sam |date=2025-05-09 |title=Women's World Cup to be expanded to 48 teams from 2031 |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr4z0g6e234o |access-date=2025-05-10 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>
Za a raba ƙungiyoyin zuwa ƙungiyoyi 12 na ƙungiyoyi 4, inda ƙungiyoyi biyu mafi kyau a kowace rukuni da kuma ƙungiyoyi takwas mafi kyau waɗanda suka zo na uku za su shiga sabon zagaye na 32. Jimillar wasannin da aka buga za su ƙaru daga 64 zuwa 104, kuma matsakaicin adadin wasannin da ƙungiyoyin da suka kai wasan ƙarshe za su buga zai ƙaru daga bakwai zuwa takwas.
== Wurare ==
A cikin takardar da ta rubuta game da buƙatun karɓar bakuncin gasar, FIFA ta tanadi cewa gasar da ta ƙunshi ƙungiyoyi 32 za ta ƙunshi aƙalla filayen wasa takwas, waɗanda aƙalla biyar daga cikinsu za su kasance wuraren da ake da su. Filin wasan zai sami mafi ƙarancin damar zama na mutane 20,000 a mafi yawan wasanni, 40,000 a wasan kusa da na ƙarshe, da kuma 65,000 a wasan farko da na ƙarshe. <ref>{{Cite web |date=March 6, 2025 |title=FIFA Women's World Cup 2031 Overview of Hosting Requirements |url=https://digitalhub.fifa.com/m/628c84048c494ca5/original/FWWC-2031-Overview-of-Hosting-Requirements.pdf |access-date=April 20, 2025 |publisher=FIFA |page=4}}</ref> Duk da haka, za a yi ƙarin canje-canje don dacewa da faɗaɗawa zuwa 48.
A Costa Rica, birnin da ke da sha'awar shi ne [[San José]] kawai.
A Jamaica, birnin da kawai ke sha'awar shine [[Kingston, Jamaica|Kingston]]
A Mexico, birane 19 suna sha'awar: [[Guadalalajara|Guadalajara]], [[Mexico (birni)|Mexico City]], Monterrey, Pachuca, Querétaro, da Torreón, Juárez León, Necaxa . Puebla [[Tijuana]] Toluca UANL UNAM Atlante [[Tsarin Littafin Taswira|Atlas]] . Cruz Azul . San Luis Potosí (birni) Mazatlán . Kulob ɗin América Femenil
A Amurka, yankuna sama da 10,000 da ke da filayen wasa da ake da su sun nuna sha'awa, ciki har da [[Atlanta]], Baltimore, Birmingham, [[Boston]], [[Charlotte, Arewacin Carolina|Charlotte]], Cincinnati, [[Cleveland]], [[Columbus]], Dallas–Fort Worth, [[Denver]], [[Houston]], Indianapolis, Kansas City, [[Los Angeles]], [[Miami]], Minneapolis, Nashville, New York/New Jersey, Orlando, [[Philadelphia]], [[Phoenix]], Salt Lake City, [[San Diego]], San Francisco Bay Area, [[Seattle]], [[St. Louis]], Tampa Bay Area, da [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Sabon Filin Wasannin Kwallo a RFK Campus a Washington, DC, [[Las Vegas|Las Vegas, Nevada]] Indianapolis, Indiana Jacksonville, Florida [[Ottawa|Ottawa, Ontario]] [[New Orleans|New Orleans, Louisiana]] Pittsburgh, Pennsylvania [[Regina|Regina, Saskatchewan]] [[San Antonio|San Antonio, Texas]] Birmingham, Alabama [[Dallas|Dallas, Texas]] [[Detroit|Detroit, Michigan]] Salt Lake City, Utah [[Chicago|Chicago, Illinois]] . [[Montréal|Montreal, Quebec]] . [[Washington, D.C.|Washington DC]] [[Calgary|Calgary, Alberta]] . Green Bay, Wisconsin . [[Montréal|Montreal, Quebec]] . [[San Diego|San Diego, California]] . [[Toronto|Toronto, Ontario]] . [[Edmonton|Edmonton, Alberta]] .
: Bronx, New York . Harrison, New Jersey . Orlando, Florida . Chester, Pennsylvania . [[Toronto|Toronto, Ontario]] . [[Austin|Austin, Texas]] . Cibiyar Kasuwanci, Colorado . Kansas City, Missouri . Saint Paul, Minnesota . Portland, Oregon . San Jose, Kaliforniya . [[Vancouver|Vancouver, British Columbia]] Birmingham, Alabama St. Petersburg, Florida . BROOKLYN, New York . Dutsen Pleasant, South Carolina
Hamtramck, Michigan . Hartford, Connecticut . Indianapolis, Indiana Leesburg, Virginia Louisville, Kentucky
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+[[Miami|Miami, Florida]]
Pittsburgh, Pennsylvania
Pawtucket, Rhode Island
Jacksonville, Florida
Colorado Springs, Colorado
[[El Paso, Texas]]
[[Las Vegas|Las Vegas, Nevada]]
Lexington, Kentucky
Seaside, California
Albuquerque, New Mexico
Oakland, California
[[Irvine, California]]
Chandler, Arizona
Sacramento, California
[[San Antonio|San Antonio, Texas]]
[[Tulsa|Tulsa, Oklahoma]]
Reno, Nevada
Garden City, Idaho
[[Dallas|Dallas, Texas]]
Rogers, Arkansas
Santa Barbara, California
Garden City, Idaho
Lancaster, California
[[Charlotte, Arewacin Carolina|Charlotte, North Carolina]]
Chattanooga, Tennessee
Corpus Christi, Texas
Fort Wayne, Indiana
Mount Vernon, New York
Madison, Wisconsin
Mauldin, South Carolina
[[Naples, Florida]]
Paterson, New Jersey
Knoxville, Tennessee
Portland, Maine
Richmond, Virginia
Lakewood Ranch, Florida
Spokane, Washington
Omaha, Nebraska
Kennesaw, Georgia
[[Toronto|Toronto, Ontario]]
Foxborough, Massachusetts
Highland Heights, Kentucky
[[New York (birni)|New York City, New York]]
Montclair, New Jersey
Chester, Pennsylvania
Kennesaw, Georgia
Kissimmee, Florida
High Point, North Carolina
Chattanooga, Tennessee
Bridgeview, Illinois
Matthews, North Carolina
Huntsville, Alabama
Fort Lauderdale, Florida
[[Oakland City , Oakland]]
[[Austin|Austin, Texas]]
[[St. Louis|St Louis, Missouri]]
[[Denver|Denver, Colorado]]
[[Houston|Houston, Texas]]
Mansfield, Texas
Kansas City, Missouri
Saint Paul, Minnesota
Fullerton, California
Burnaby, British Colombia
Portland, Oregon
Herriman, Utah
Moraga, California
Tukwila, Washington
Thousand Oaks, California
Jacksonville, Florida
[[Cleveland|Cleveland, Ohio]]
Grand Rapids, Michigan
Long Island, New York
Brighton, New York
[[Evanston Il|Evanston, Illinois]]
Centennial, Colorado
Cary, North Carolina
Louisville, Kentucky
[[New York (birni)|New York City, NY]]
[[Charlotte, Arewacin Carolina|Charlotte, NC]]
[[Washington, D.C.]]
Fort Lauderdale, FL
Lexington, KY
Jacksonville, FL
[[Tampa, Florida|Tampa, FL]]
Buffalo, NY
East Ridge, TN
Indianapolis, IN
Oakland, CA
Madison, WI
Spokane, WA
List of proposed host cities and sample stadiums
!Country
!City
!Stadium
!Capacity
!Image
|-
! rowspan="14" |{{Flag|United States}}
|New York/New Jersey<br /><br /><small>(East Rutherford, New Jersey)</small>
|MetLife Stadium
|'''82,500'''<br /><br /><small>(bid book: 87,157)</small>
|[[File:Argentina_v_Spain_19_July_2026-001.jpg|frameless]]
|-
|Dallas<br /><br /><small>(Arlington, Texas)</small>
|AT&amp;T Stadium{{Double-dagger}}
|'''80,000'''<br /><br /><small>(bid book: 92,967)<br /><br />(expandable to 105,000)</small>
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|-
|Kansas City
|Arrowhead Stadium
|'''76,416'''<br /><br /><small>(bid book: 76,640)</small>
|[[File:ALGvAUS.jpg|frameless]]
|-
|[[Denver]]
|Empower Field at Mile High
|'''76,125'''
|[[File:SAF_at_Mile_High_AFC_Championship_game_pom-poms.jpg|frameless]]
|-
|[[Charlotte, Arewacin Carolina|Charlotte]]
|Bank of America Stadium
|'''75,037'''
|[[File:BofACLTFCConfig.jpg|frameless]]
|-
|[[Houston]]
|Reliant Stadium{{Double-dagger}}
|'''72,220'''<br /><br /><small>(expandable to 80,000)</small>
|[[File:Germany_vs_Curaçao_2026_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|-
|[[Atlanta]]
|Mercedes-Benz Stadium{{Double-dagger}}
|'''71,000'''<br /><br /><small>(bid book: 75,000)<br /><br />(expandable to 83,000)</small>
|[[File:2026_FIFA_World_Cup_Match_72,_DR_Congo_v_Uzbekistan.webp|frameless]]
|-
|Los Angeles<br /><br /><small>(Inglewood, California)</small>
|SoFi Stadium
|'''70,240'''<br /><br /><small>(expandable to 100,240)</small>
|[[File:2026_FIFA_World_Cup_Match_4,_United_States_v_Paraguay_(stadium_3_hours_before).jpg|frameless]]
|-
|[[Seattle]]
|Lumen Field
|'''68,740'''<br /><br /><small>(expandable to 72,000)</small>
|[[File:2026_FIFA_World_Cup_-_Belgium_v._Egypt_in_Seattle_-_03.jpg|frameless]]
|-
|Minneapolis
|U.S. Bank Stadium{{Double-dagger}}
|'''66,202'''<br /><br /><small>(expandable to 73,000)</small>
|[[File:Vikings-US16.jpg|frameless]]
|-
|[[Washington, D.C.]]
|New Stadium at RFK Campus{{Double-dagger}}
|'''65,000'''
|[[File:New_Stadium_at_RFK_Campus_concept.jpg|frameless]]
|-
|Orlando
|Camping World Stadium
|'''60,219'''<br /><br /><small>(expandable to 65,194)</small>
|[[File:Citrus_Bowl_Orlando_City.jpg|frameless]]
|-
|[[San Diego]]
|Snapdragon Stadium
|'''35,000'''<br /><br /><small>(expandable to 55,000)</small>
|[[File:Snapdragon_Stadium_interior-Night_panorama_view_2.jpg|frameless]]
|-
|Nashville
|Geodis Park
|'''30,109'''
|[[File:Nashville_SC_vs_Portland_Timbers_by_cornfield948_(20220705094311).jpg|frameless]]
|-
! rowspan="4" |{{Flag|Mexico}}
|[[Mexico (birni)|Mexico City]]
|Estadio Banorte
|'''87,523'''
|[[File:Cancha_del_estadio_Azteca_Ciudad_de_México_durante_la_inauguración_del_Mundial_2026.jpg|frameless]]
|-
|Monterrey<br /><br /><small>(Guadalupe)</small>
|Estadio BBVA
|'''53,500'''<br /><br /><small>(bid book: 53,460)</small>
|[[File:South_Korea_and_South_Africa_flags_before_their_game_at_World_Cup_2026.jpg|frameless]]
|-
|Guadalajara<br /><br /><small>([[Zapopan]])</small>
|Estadio Akron
|'''49,813'''<br /><br /><small>(bid book: 48,071)</small>
|[[File:South_Corea_2-Czechia_1_(55334091661).jpg|frameless]]
|-
|Torreón
|Estadio Corona
|'''29,101'''
|[[File:Tsmmundialsub17.jpg|frameless]]
|-
!{{Flag|Costa Rica}}
|[[San José]]
|Costa Rica National Stadium
|'''35,000'''
|[[File:Estadio_Nacional_de_Costa_Rica.jpg|frameless]]
|-
!{{Flag|Jamaica}}
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|Independence Park
|'''37,500'''<br /><br /><small>(after renovation)<ref>{{Cite web |date=July 18, 2025 |title=Breaking new ground! Jamaica unveils ambitious National Stadium redesign for 2029 completion |url=https://www.caribbeannationalweekly.com/sports/breaking-new-ground-jamaica-unveils-ambitious-national-stadium-redesign-for-2029-completion/ |publisher=Caribbean National Weekly}}</ref></small>
|[[File:Independence_Park.png|frameless]]
|}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+List of backup host cities and sample stadiums
!Country
!City
!Stadium
!Capacity
!Image
|-
! rowspan="26" |{{Flag|United States}}
|[[Los Angeles]]
|Los Angeles Memorial Coliseum
|'''77,500'''
|[[File:USC_vs_University_of_Oregon_November_2019.png|frameless]]
|-
|Los Angeles<br /><br /><small>(Pasadena, California)</small>
|Rose Bowl{{Dagger}}
|'''72,000'''<br /><br /><small>(after renovation)</small>
|[[File:2018.06.17_Over_the_Rose_Bowl,_Pasadena,_CA_USA_0039_(42855669451)_(cropped).jpg|frameless]]
|-
|Baltimore
|M&amp;T Bank Stadium
|'''70,745'''
|[[File:M&T_Bank_Stadium_at_night.jpg|frameless]]
|-
|Tampa Bay<br /><br /><small>([[Tampa, Florida]])</small>
|Raymond James Stadium
|'''69,218'''<br /><br /><small>(expandable to 75,000)</small>
|[[File:RaymondJamesStadium2022.jpg|frameless]]
|-
|San Francisco Bay Area<br /><br /><small>(Santa Clara, California)</small>
|Levi's Stadium
|'''68,500'''<br /><br /><small>(bid book: 70,909)<br /><br />(expandable to 75,000)</small>
|[[File:Levi's_Stadium_2026_FIFA_World_Cup_Australia_v._Paraguay.jpg|frameless]]
|-
|[[Philadelphia]]
|Lincoln Financial Field{{Dagger}}
|'''67,594'''<br /><br /><small>(bid book: 69,328)</small>
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
|Cleveland<br /><br /><small>(Brook Park, Ohio)</small>
|New Huntington Bank Field{{Double-dagger}}
|'''67,000'''
|
|-
|Boston<br /><br /><small>(Foxborough, Massachusetts)</small>
|[[Gillette Stadium]]{{Dagger}}
|'''64,628'''<br /><br /><small>(bid book: 70,000)</small>
|[[File:Gillette2026.jpg|frameless|Gillette Stadium]]
|-
|Phoenix<br /><br /><small>(Glendale, Arizona)</small>
|State Farm Stadium
|'''63,400'''<br /><br /><small>(expandable to 72,200)</small>
|[[File:Cardswin1.jpg|frameless]]
|-
|Nashville
|Nissan Stadium{{Double-dagger}}
|'''60,000'''
|[[File:New_Nissan_Stadium_under_construction.jpg|frameless]]
|-
|Birmingham
|Protective Stadium
|'''47,100'''
|[[File:Protective_Stadium.jpg|frameless]]
|-
|San Francisco Bay Area<br /><br /><small>([[San Francisco]])</small>
|Oracle Park
|'''42,000'''
|[[File:Oracle_Park_2021.jpg|frameless]]
|-
|Los Angeles<br /><br /><small>(Carson, California)</small>
|Dignity Health Sports Park{{Dagger}}
|'''27,000'''
|[[File:LA_Galaxy_vs_Minnesota_United,_Dignity_Health_Sports_Park,_2024.jpg|frameless]]
|-
|Cincinnati
|TQL Stadium
|'''26,000'''
|[[File:FC_Cincinnati_vs._D.C._United_at_TQL_Stadium_(20210801140432).jpg|frameless]]
|-
|Orlando
|Inter.co Stadium
|'''25,500'''
|[[File:Orlando_City_Stadium_(04-21-18)_1.jpg|frameless]]
|-
|New York/New Jersey<br /><br /><small>([[New York (birni)|New York City]])</small>
|Etihad Park
|'''25,000'''
|[[File:Etihad_Park_April_2026.jpg|frameless]]
|-
|New York/New Jersey<br /><br /><small>(Harrison, New Jersey)</small>
|Sports Illustrated Stadium
|'''25,000'''
|[[File:Red_Bull_Arena_Harrison_behind_goal.jpg|frameless]]
|-
|Dallas<br /><br /><small>([[Frisco, Texas]])</small>
|Toyota Stadium
|'''22,500'''<br /><br /><small>(after renovation)</small>
|[[File:NewToyotaStadium_interior.jpg|frameless]]
|-
|[[St. Louis]]
|Energizer Park
|'''22,423'''
|[[File:City_Park,_Saint_Louis.jpg|frameless]]
|-
|Miami<br /><br /><small>(Fort Lauderdale, Florida)</small>
|Inter Miami CF Stadium
|'''21,550'''
|[[File:DRV_PNK_Stadium_photo_pointing_straight.jpg|frameless]]
|-
|[[Houston]]
|Shell Energy Stadium
|'''20,656'''
|[[File:Shell_Energy_Stadium_Geometric_Entrance.jpg|frameless]]
|-
|Salt Lake City<br /><br /><small>(Sandy, Utah)</small>
|America First Field
|'''20,213'''
|[[File:Rio_Tinto_Stadium_home_of_Real_Salt_Lake_is_located_in_Sandy,_UT.JPG|frameless]]
|-
|[[Columbus]]
|ScottsMiracle-Gro Field
|'''20,371'''
|[[File:Lower.com_Field_Interior_July_3_2021.jpg|frameless]]
|-
|Indianapolis
|Eleven Park
|'''20,000'''
|
|-
|[[Washington, D.C.]]
|Audi Field
|'''20,000'''
|[[File:Audi_Field,_June_29_2019.jpg|frameless]]
|-
|Kansas City
|CPKC Stadium
|'''11,500'''<br /><br /><small>(expandable to 20,000)</small>
|[[File:CPKC_Stadium,_2024.jpg|frameless]]
|-
! rowspan="3" |{{Flag|Mexico}}
|Monterrey<br /><br /><small>(San Nicolás de los Garza)</small>
|Estadio Universitario
|'''41,886'''
|[[File:Mexico_monterrey_San_Nicolás_de_los_Garza_Estadio_Universitario_1.JPG|frameless]]
|-
|Querétaro
|Estadio Corregidora
|'''34,130'''
|[[File:Estadio_la_Corregidora.JPG|frameless]]
|-
|Pachuca
|Estadio Hidalgo
|'''25,922'''
|[[File:Estadio_Hidalgo_22-05-2022.jpg|frameless]]
|-
!{{Flag|Costa Rica}}
|[[San José]]
|Estadio Ricardo Saprissa Aymá
|'''23,112'''
|[[File:Estadio_Ricardo_Saprissa.jpg|frameless]]
|}
== Ƙungiyoyi ==
=== Cancanta ===
Kungiyoyin FIFA suna shirya gasannin cancantar shiga gasar, ban da CAF da CONCACAF, waɗanda ke ba da damar shiga gasar zakarun nahiyar. Masu masaukin baki Costa Rica, Jamaica, Mexico, da Amurka sun cancanci shiga gasar ta atomatik, wanda hakan ya bar yawancin sauran ƙungiyoyin membobin FIFA da suka rage cancanci shiga gasar idan suka zaɓi yin hakan.
* AFC (Asiya): TBD
* CAF (Afirka): TBD
* CONCACAF (Arewacin Amurka, Tsakiyar Amurka da Caribbean): TBD (ciki har da mai masaukin baki Costa Rica, Jamaica, Mexico, da Amurka )
* CONMEBOL (Amurka ta Kudu): TBD
* OFC (Oceania): TBD
* [[UEFA]] (Turai): TBD [ a ]
=== Ƙungiyoyin da suka cancanta ===
{| class="wikitable sortable defaultcenter col1left col-1left"
!Ƙungiyar
! An cancanta a matsayin
! Ranar cancantar shiga
! data-sort-type="number" | Bayyanar<br /><br /><br /><br /> a wasan ƙarshe
! Na ƙarshe<br /><br /><br /><br /> bayyanar
! A jere<br /><br /><br /><br /> layi
! Mafi kyawun aiki na baya
|-
|{{Nowrap|{{#invoke:flag|fbw|United States}}}}
| rowspan="4" | Masu haɗin gwiwa
| April 3, 2025 {{Efn|On April 3, 2025, FIFA announced that the United States bid was the only valid bid. However, the formal announcement of the host(s) will be made on November 23, 2026.}}
| 10/11 ga wata
| 2023 / 2027
| 1/11
| {{Sort|01|'''Champions''' ([[1991 FIFA Women's World Cup|1991]], [[1999 FIFA Women's World Cup|1999]], [[2015 FIFA Women's World Cup|2015]], [[2019 FIFA Women's World Cup|2019]])}}
|-
| Meziko
| May 27, 2025 {{Efn|It was revealed that Mexico joined the United States as co-hosts on May 27, 2025. However, the formal announcement of the host(s) will be made on November 23, 2026.}}
| Na huɗu/na biyar
| 2015 / 2027
| 1/2
| {{Sort|06|Group stage ([[1999 FIFA Women's World Cup|1999]], [[2011 FIFA Women's World Cup|2011]], [[2015 FIFA Women's World Cup|2015]])}}
|-
| Kosta Rika
| October 20, 2025 {{Efn|It was revealed that Costa Rica and Jamaica joined the United States and Mexico as co-hosts on October 20, 2025. However, the formal announcement of the host(s) will be made on November 23, 2026.}}
| Na uku/na huɗu
| 2023 / 2027
| 1/3
| {{Sort|06|Group stage ([[2015 FIFA Women's World Cup|2015]], [[2023 FIFA Women's World Cup|2023]])}}
|-
| Jamaica
| October 20, 2025 [ d ]
| Na uku/na huɗu
| 2023 / 2027
| 1/4
| {{Sort|05|Round of 16 ([[2023 FIFA Women's World Cup|2023]])}}
|}
== Talla ==
=== Watsa shirye-shirye ===
* {{Flagu|Canada}} – [[Netflix]]
* {{Flagu|China}} – [[China Central Television|CCTV]] <ref>{{Cite web |title=China Media Group confirmed as official broadcaster in China PR for FIFA World Cup 2026™ and FIFA World Cup 2030™ |url=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/fifa-tv/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/china-media-group-official-broadcaster-world-cup-2026-2030 |access-date=2026-05-15 |website=inside.fifa.com |language=en}}</ref>
* {{Flagu|United States}} – [[Netflix]] <ref>{{Cite web |date=December 20, 2024 |title=FIFA and Netflix sign historic broadcast deal for 2027 and 2031 editions of FIFA Women's World Cup |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/commercial/media-releases/fifa-netflix-historic-broadcast-deal-2027-2031-womens-world-cup |access-date=December 20, 2024 |publisher=FIFA}}</ref>
== Kauracewa UEFA ==
A ranar 30 ga Yuli, 2026, bayan sanarwar FIFA ta FIFA Forward Enterprise (shawarar sayar da hannun jari a ayyukan gasar FIFA, ciki har da na gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA, ga masu zuba jari masu zaman kansu), dukkan ƙungiyoyi 55 na [[UEFA]] sun amince da kauracewa gasar FIFA har sai an janye shawarar kuma an ba da tabbacin cewa ba za a sake gabatar da irin wannan shawarar ba. <ref>{{Cite web |date=30 July 2026 |title=Statement on behalf of UEFA and its 55 national associations |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a7-213a92896eb0-54dfbf454e3b-1000--statement-on-behalf-of-uefa-and-its-55-national-associations/ |access-date=30 July 2026 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> Kwana guda bayan haka, an soke shawarar, kodayake UEFA ta bayyana cewa, duk da haka, ba ta sake amincewa da shugabancin FIFA ba. UEFA ta dakatar da kauracewa gasar ne na ɗan lokaci a ranar 26 ga watan Agusta bayan ta ba da tabbacin rubutacciyar cewa ba za a gabatar da irin wannan shawara a nan gaba ba, kodayake Kwamitin Zartarwa na UEFA zai sa ido kan abubuwan da ke faruwa tare da dawo da kauracewa gasar idan aka ga ya zama dole. <ref>{{Cite web |last=Martyn |first=Ziegler |title=UEFA calls off threatened boycott of Fifa tournaments |url=https://www.thetimes.com/sport/football/world-cup/article/uefa-calls-off-boycott-of-fifa-tournaments-z9nn7ttnl |access-date=27 August 2026 |website=The Times |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Dale |date=26 August 2026 |title=Football news: Uefa to push forward with plans to remove Gianni Infantino after dropping boycott threat |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdj4emmmn9vo |access-date=27 August 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> <ref name="UEFAstatement">{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Statement by National Association representatives serving on the UEFA Executive Committee, European FIFA Council members and Presidents of UEFA National Associations |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a8-2172f29ac611-86cdfde1849a-1000--statement-by-national-association-representatives-serving-o/ |access-date=4 September 2026 |website=UEFA.com |publisher=UEFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
p5x1fhajj8p1tfbn0vf4ez06ereu2im
Saad Khan
0
170753
973384
945082
2026-10-29T16:15:39Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973384
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Saad Khan''' darektan Indiya ne, marubuci kuma malami mai aiki kuma mai wasan kwaikwayo wanda ke aiki a fina-finai da jerin yanar gizo. Shi ne wanda ya kafa kuma shugaban kirkirar FirstAction Studios, wanda ya haɗu da kamfanin watsa labarai na [[Mumbai]] Rainshine Entertainment . <ref>{{Cite web |title=Rainshine Entertainment adds three new companies to its existing portfolio |url=https://www.adgully.com/rainshine-entertainment-adds-three-new-companies-to-its-existing-portfolio-88697.html |access-date=2021-09-16 |website=www.adgully.com |language=en-US}}</ref> An san shi da fim dinsa na [[Kannada]]-Ingilishi mai suna Humble Politician Nograj (2018), wanda shine fim na farko na Kannada don cimma matsaya ga masu sauraron dijital a duniya a dandalin [[Amazon (kamfani)|Amazon]] na PrimeVideo.<ref>{{Cite web |last=Joy |first=Prathibha |date=11 August 2017 |title=Humble Politician Nograj will make you think whether you have voted the right people into power - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/humble-politician-nograj-will-make-you-think-whether-you-have-voted-the-right-people-into-power/articleshow/60007389.cms |access-date=2020-01-20 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=I couldn't have made Humble Politician Nograj without my amazing crew: Saad Khan - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/i-couldnt-have-made-humble-politician-nograj-without-my-amazing-crew-saad-khan/articleshow/62118277.cms |access-date=2020-01-20 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
A matsayinsa na marubuci da darektan, an nuna gajeren fim din Khan na Another Kind of Black (2008) a bikin fina-finai na Cannes . <ref>{{Cite web |title=I would be incomplete without art |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2011/jul/12/i-would-be-incomplete-without-art-270773.html |access-date=2020-01-20 |website=The New Indian Express}}</ref> A lokacin kullewar COVID ta farko, ya kirkiro jerin yanar gizo na [[Bollywood|Hindi]] kuma ya kasance babban marubuci ga ''Ankahi Ansuni'', Mai ban tsoro wanda ke gudana akan Disney + Hotstar.<ref>{{Cite web |date=2021-05-21 |title=It is dangerous not to evolve: Saad Khan |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-on-the-move/it-is-dangerous-not-to-evolve-saad-khan-988536.html |access-date=2022-10-17 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref>
In addition to his directorial ventures, ''Station'',<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Shyama Krishna |date=29 March 2014 |title=Fast paced and slick, Station entertains |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2014/mar/29/fast-paced-and-slick-station-entertains-592016.html |access-date=2021-08-09 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-03-27 |title=Ashutosh Gowariker proud of protégé Saad Khan's debut film Station |url=https://www.bollywoodlife.com/news/ashutosh-gowariker-proud-of-protege-saad-khans-debut-film-station-330001/ |access-date=2020-01-20 |website=Bollywood Life |language=en-EN |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104125946/https://www.bollywoodlife.com/news/ashutosh-gowariker-proud-of-protege-saad-khans-debut-film-station-330001/ |archive-date=2022-11-04 |url-status=dead}}</ref> ''Love & She'', an indie Hollywood feature film on Amazon,<ref name=":8">{{Cite web |date=2016-04-20 |title=Saad Khan - On my pinboard |url=https://www.deccanherald.com/content/541678/saad-khan-my-pinboard.html |access-date=2022-10-17 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> and ''Humble Politician Nograj'',<ref>{{Cite web |title='Humble Politician Nograj' review: Good for voters, right in time for polls |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/jan/12/humble-politician-nograj-review-good-for-voters-right-in-time-for-polls-1752339.html |access-date=2020-01-20 |website=The New Indian Express}}</ref> he is the host and creator of the live improvisational comedy show ''The Improv'', which became a platform for many stand-up and improv comedians in the country.<ref name=":52" /><ref>{{Cite web |title=This Improv with Danish Sait, Saad Khan and many more will leave you in splits - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/this-improv-with-danish-sait-saad-khan-and-many-more-will-leave-you-in-splits/articleshow/80686463.cms |access-date=2021-09-16 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
Khan ya kirkiro, ya rubuta kuma ya ba da umarnin jerin yanar gizo Constable Girpade, wanda aka saki a Amazon Mini TV a ranar 6 ga Oktoba, 2023. Taurari na jerin Vrajesh Hirjee, Gaurav Gera, da Muskan Bamne, kuma wasan kwaikwayo ne na 'yan sanda wanda ke kewaye da ɗan sanda Mandaar Girpade (Khushaal Pawaar) da ɗan sanda Timothy D"Mello (Neel Salekar), dukansu suna cikin wani yanki mai daraja na [[Mumbai]]. <ref>{{Cite web |date=2023-10-10 |title=Neel Salekar, Khushaal Pawar, Muskan Bamne & Saad Khan of 'Constable Girpade' Talk About Their Web Series |url=https://www.timesnownews.com/videos/entertainment/tv/interviews/neel-salekar-khushaal-pawar-muskan-bamne-saad-khan-of-constable-girpade-talk-about-their-web-series-video-104309280 |access-date=2023-10-16 |website=TimesNow |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
[[File:Saad_khan_conference.jpg|thumb|236x236px|Khan yana ba da jawabin jawabi bayan ya karbi Kyautar Alumnus ta 2015 daga Jami'ar Louisianaat Lafayette]]
An haifi Khan a birnin [[Mumbai]], [[Indiya]], kuma ya girma a [[Bangalore]].[1] Ya yi karatu a Kwalejin St. Joseph's, daga bisani ya kammala karatun injiniyan kanikanci a [[M.S. Ramaiah Institute of Technology]]. Yayin da yake karatun injiniya, ya fara sha’awar wasan kwaikwayo tun yana da shekara 17, inda ya fara rubutawa da kuma shirya wasannin kwaikwayo. Haka kuma, ya jagoranci ƙungiyar wasan kwaikwayo wadda ta samar da wasanni sama da guda 12 cikin shekaru huɗu.
Bayan kammala karatunsa daga kwaleji, Khan ya tafi [[Tarayyar Amurka|Amurka]] don ci gaba da karatunsa a fim. Ya sami takardar shaidar digiri a fim daga Tisch School of the Arts, Jami'ar New York, inda aka kuma ba shi tallafin karatu da mataimakinsa. Daga nan ya halarci Jami'ar Louisiana a Lafayette, <ref name=":0">{{Cite web |last=Gupta |first=Namita |date=2015-12-22 |title='SAAD' movies make us think |url=https://www.deccanchronicle.com/151221/entertainment-hollywood/article/%E2%80%98saad%E2%80%99-movies-make-us-think |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223073622/https://www.deccanchronicle.com/151221/entertainment-hollywood/article/%E2%80%98saad%E2%80%99-movies-make-us-think |archive-date=2015-12-23 |access-date=2021-05-15 |website=Deccan Chronicle |language=en}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |last= |title=UL Lafayette alumnus finds niche in film |url=https://www.thevermilion.com/ul-lafayette-alumnus-finds-niche-in-film/article_59bd92fe-b769-5847-95e5-3cbccb2db745.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515124317/https://www.thevermilion.com/ul-lafayette-alumnus-finds-niche-in-film/article_59bd92fe-b769-5847-95e5-3cbccb2db745.html |archive-date=2021-05-15 |access-date=2021-05-15 |website=The Vermilion |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=News & Events |url=https://www.louisiana.edu/news-events |access-date=2020-01-20 |website=University of Louisiana at Lafayette |language=en}}</ref> inda aka ba shi digiri na biyu a Sadarwa da Media. Ya koma New York don kammala shirin digiri na bazara a cikin jagora a Tisch . <ref name=":3" />
== Ayyuka ==
Nan da nan bayan kammala kwaleji, Khan ya rubuta kuma ya ba da umarnin gajeren fina-finai guda biyu, Wani Irin Black da On My Mind . <ref>{{Cite web |title=Saad Khan's reunion party - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/Saad-Khans-reunion-party/articleshow/4978204.cms |access-date=2020-01-20 |website=The Times of India |language=en}}</ref> An zaɓi tsohon a gajeren fim na bikin fina-finai na Cannes, kuma an harbe shi a kudancin Amurka kuma an nuna shi a bikin fina-fukki na Acadiana .<ref>{{Cite web |title=News18.com: CNN-News18 Breaking News India, Latest News Headlines, Live News Updates |url=http://ibnlive.in.com/news/it-is-all-situational-here/256428-60-119.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502230742/http://ibnlive.in.com/news/it-is-all-situational-here/256428-60-119.html |archive-date=2014-05-02 |access-date=2020-01-20 |website=News18 |language=en-US}}</ref>
A lokacin da ya dawo [[Indiya]], Khan ya taimaka wa Ashutosh Gowariker a fim din Bollywood ''Khelein Hum Jee Jaan Sey'' . <ref>{{Cite web |title=Archive News |url=https://www.thehindu.com/archive/ |access-date=2020-01-20 |website=The Hindu |language=en}}</ref>
Bayan shekaru biyu a Mumbai, ya kafa kamfanin watsa labarai na Firstaction Studios a [[Bengaluru|Bangalore]]. Yana ƙirƙirar abun ciki, fina-finai na talla, da tallace-tallace don alamomi; yana ba da wasan kwaikwayo, sadarwa, da bita na kafofin watsa labarai; yana samar da shirye-shiryen mataki; kuma yana sarrafa jefawa don fina-fukkuna, tallace-tafiye, tallace'ar talabijin, da bidiyo na kwayar cuta.
Shirin Khan na wasan kwaikwayo na kai tsaye The Improv ya zama sanannen fasalin ga masu sauraron Bangalore.<ref>{{Cite web |title=Bangalore Photo Gallery: Latest Pictures, Best News Photos, Images about on Bangalore |url=https://www.firstpost.com/topic/place/bangalore-profile-3826/photo-gallery |access-date=2020-01-20 |website=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web |title=THE IMPROV - Unrehearsed, Unbelievable, Uncensored and LIVE |url=https://onlineprnews.com/news/261178-1347362690-the-improv-unrehearsed-unbelievable-uncensored-and-live.html/ |access-date=2020-01-20 |website=onlineprnews.com |language=en-US }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ba a rubuta shi ba kuma ba a sake maimaita shi ba, wasan kwaikwayon yana da Khan da 'yan wasan kwaikwayo guda huɗu da ke yin wasan kwaikwayo a wurin ta hanyar karɓar shawarwari daga masu sauraro kai tsaye.<ref>{{Cite web |title=This Improv with Danish Sait, Saad Khan and many more will leave you in splits - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/this-improv-with-danish-sait-saad-khan-and-many-more-will-leave-you-in-splits/articleshow/80686463.cms |access-date=2021-10-14 |website=The Times of India |language=en}}</ref> The Improv shine aikin farko na kasa wanda Black Dog Easy Evenings ya gabatar a [[Hyderabad]], bayan sun zagaya tare da masu wasan kwaikwayo kamar Russell Peters, Robert Schneider, da ƙungiyar Whose Line Is It Anyway?<ref>{{Cite web |last=Rajaram |first=Sowmya |date=29 March 2016 |title='We truly fit the definition of the idiot' |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/lounge/we-truly-fit-the-definition-of-the-idiot/articleshow/51588075.cms |access-date=2021-08-09 |website=[[Bangalore Mirror]] |language=en}}</ref> Baya ga yin wasan kwaikwayon a fadin manyan biranen metro na Indiya, The Improv ya zagaya duniya tare da shirye-shiryen da aka karɓa a [[Dubai (birni)|Dubai]], [[Abu Dhabi (birni)|Abu Dhabi]], da [[Sweden]]. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=20 |url=http://epaper.dnaindia.com/story.aspx?edorsup=Sup&wintype=popup&queryed=860004&querypage=3&boxid=20410010&id=9678&eddate=2012-10-04&ed_date=2012-10-04&ed_code=860004 |access-date= |website=}}</ref><ref name=":82">{{Cite web |date=2016-04-20 |title=Saad Khan - On my pinboard |url=https://www.deccanherald.com/content/541678/saad-khan-my-pinboard.html |access-date=2022-10-16 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref>
Khan ya ƙirƙiri wani aiki tare da Danish Sait wanda ya sauya fuskar shirya fina-finan Kannada, wato ''Humble Politician Nograj''.[1][2] Fim ɗin ya kasance satire da ke ba da labarin wani ɗan siyasa mai tsananin son kansa kuma mahaukaci, wanda ke da burin daga matsayinsa na ƙaramin kansila zuwa zama ɗan Majalisar Dokokin Jiha (MLA) mai tasiri. Fim ɗin ya kuma jawo hankalin jama'a sosai, inda ya zama fim ɗin Kannada na farko da aka nuna a dandalin Amazon Prime Video na duniya.[3]
Yayin da shaharar jerin shirye-shiryen yanar gizo da shirye-shiryen intanet ke ƙaruwa, Khan da tawagarsa suka yanke shawarar yin wani jerin shirye-shirye na yanar gizo.[4] Maimakon yin fim ɗin ci gaba na ''Humble Politician Nograj'', Khan da Sait sun mayar da shi jerin shirye-shiryen yanar gizo tare da haɗin gwiwar Applause Entertainment. Kashi na farko ya mayar da hankali ne kan rayuwar Nograj da tafiyarsa bayan ya zama ɗan Majalisar Dokokin Jiha (MLA).[5] Khan ya bayyana cewa shawarar mayar da shirin zuwa dandalin intanet ta samo asali ne saboda dalilai na kirkire-kirkire.
]<ref>{{Cite web |title=Brace for laughter riot as sequel to 'Humble Politician Nograj' in the works |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/mar/28/brace-for-laughter-riot-as-sequel-to-humble-politician-nograj-in-the-works-1956716.html |access-date=2021-08-09 |website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":42">{{Cite news |last=Khajane |first=Muralidhara |date=2019-11-14 |title=Kannada cinema ushers in a new dawn with directors taking to web series |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/online-fever-is-catching-up/article29972894.ece |access-date=2020-01-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Sequel of Humble Politician Nograj |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/mar/28/brace-for-laughter-riot-as-sequel-to-humble-politician-nograj-in-the-works-1956716.html |access-date= |website=}}</ref><ref>{{Cite web |title='Humble Politician Nograj' sequel to be a 10-episode web series |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/oct/14/humble-politician-nograj-sequel-to-be-a-10-episode-web-series-2047092.html |access-date=2021-08-09 |website=The New Indian Express}}</ref>
Khan ne ya rubuta kuma ya ba da umarnin jerin yanar gizo na ''Nograj'' tare da haɗin gwiwar Danish Sait, kuma FirstAction Studios ne suka aiwatar da shi. Babban furodusa shine Sameer Nair, Shugaba na Applause Entertainment da kuma mai wallafa abun ciki na shirye-shirye kamar ''Scam'', Criminal Justice, da Hostages, <ref>{{Cite web |date=24 March 2021 |title=Coming soon, Nograj sequel on digital platform |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2020/mar/24/coming-soon-nograj-sequel-on-digital-platform-2120603.html |access-date=2021-08-09 |website=The New Indian Express}}</ref> da Maaz Khan na FirstAction Studios. An fitar da wasan kwaikwayon a kan Voot a cikin 2022 zuwa rabawa mai ban sha'awa.<ref>{{Cite web |title=Mark your calendar, Nograj will be back to tickle your funny bone |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/dec/20/mark-your-calendar-nograj-will-be-back-to-tickle-your-funny-bone-2397447.html |access-date=2022-10-17 |website=The New Indian Express}}</ref>
Kasuwancin Khan tare da Danish Sait - FirstAction, <ref>{{Cite web |date=2019-10-01 |title=Rainshine Entertainment acquires significant stakes in All Things Small, FirstAction |url=https://www.televisionpost.com/rainshine-entertainment-acquires-significant-stakes-in-all-things-small-firstaction/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001145722/https://www.televisionpost.com/rainshine-entertainment-acquires-significant-stakes-in-all-things-small-firstaction/ |archive-date=1 October 2019 |access-date=2021-08-09}}</ref> <ref name=":12">{{Cite web |last= |first= |date=1 October 2019 |title=Rainshine Entertainment acquires stakes in 2 media companies |url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/rainshine-entertainment-acquires-stakes-in-2-media-companies-99932.html |access-date= |website=exchange4media}}</ref> ya ba da muhimmiyar gungume ga gidan wasan kwaikwayo na Rainshine na Mumbai a cikin wani yunkuri na dabarun.<ref name=":12" />
Khan ya kuma gudanar da bita da yawa kuma ya jagoranci masu fasaha da yawa. Dalibansa sun hada da masu wasan kwaikwayo kamar Sumukhi Suresh da Kenny Sebastian; da kuma 'yan wasan kwaikwayo Samyukta Hornad, Ria Nalavade, Medha Rana, Fahmaan Khan, da Ayn Zoya .
Khan ya rubuta kuma ya kirkiro jerin yanar gizo ''Ankahi Ansuni'', wani labari mai ban tsoro game da wani mai bincike da aka kama a cikin yanar gizo na tatsuniyoyi da camfi yayin da yake ƙoƙarin warware laifuka masu ban mamaki a wani karamin garin arewacin Indiya. An sake shi a ranar 15 ga Yuli 2021 a kan Disney+ Hotstar . <ref name=":32">{{Cite web |last=Anien |first=Tini Sara |date=2021-05-21 |title=It is dangerous not to evolve: Saad Khan |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-on-the-move/it-is-dangerous-not-to-evolve-saad-khan-988536.html |access-date=2021-08-09 |website=[[Deccan Herald]] |language=en}}</ref> Har ila yau an nuna shi a kan wannan dandalin OTT shine ''Chattis Aur Maina'', labarin game da yarinya mai rawa (Nachaniya) da abin da ke faruwa lokacin da ta fada cikin soyayya da wani mutum mai kyau wanda ke da zuciyar zinariya da ruhun mawaki, wanda Khan da Saishree D suka tsara.<ref name=":22" /><ref name=":32" /><ref>{{Cite web |last=Monalisa |first=Monika |date=5 June 2021 |title=Mr Unstoppable |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/jun/05/mr-unstoppable-2311834.html |access-date=2021-08-09 |website=The New Indian Express}}</ref>
Fim din Khan mai zuwa ''Sangeet'' wasan kwaikwayo ne na soyayya, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni da kansa, kuma Chandru Manoharan na Lahari Music da Nikhil Kumarswamy ne suka samar da shi. Zai nuna yunkurin FirstAction a cikin cikakkun fasalulluka da kuma fitowar wasan kwaikwayo a cikin masana'antar Telugu.<ref name=":62">{{Cite web |title=Director Saad Khan gets ready for 'Sangeet' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/jul/20/director-saad-khan-gets-ready-for-sangeet-2172023.html |access-date=2022-10-17 |website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=Director Saad Khan's next is titled Sangeet - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/director-saad-khans-next-is-titled-sangeet/articleshow/77064903.cms |access-date=2022-10-17 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
== Jerin yanar gizo ==
=== ''Mai tawali'u ɗan siyasa Nograj'' ===
Khan ya fara fitowa da OTT tare da Humble Politician Nograj, wanda Applause Entertainment ta samar tare da FirstAction Studios. An fara shi ne a kan Voot Select a watan Janairun 2022.<ref>{{Cite web |title=Saad Khan's next titled Sangeet |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jul/19/saad-khans-next-titled-sangeet-19423.html |access-date=2022-10-17 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kannada web series Humble Politiciann Nograj, starring Danish Sait, releases on January 6 |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2022/jan/05/kannada-web-serieshumble-politiciann-nograj-starring-danish-sait-releases-on-january-6-38236.html |access-date=2022-10-17 |website=www.indulgexpress.com |language=en}}</ref> Khan ne ya rubuta kuma ya ba da umarni, jerin sun fara ne da girmamawa ga ɗan wasan kwaikwayo na Kannada Puneeth Rajkumar (Appu), wanda ya mutu a shekarar 2021. Yana da ci gaba ga fim din 2018 Humble Politician Nograj, wanda Rajkumar ya taka rawar gani.<ref name=":103">{{Cite web |date=2022-01-06 |title=Humble Politiciann Nograj review: Danish Sait's irreverent political satire is an extremely refreshing watch |url=https://www.firstpost.com/entertainment/humble-politiciann-nograj-review-danish-saits-irreverent-political-satire-is-an-extremely-refreshing-watch-10260151.html |access-date=2022-10-17 |website=Firstpost |language=en}}</ref>
Lokacin farko yana da aukuwa 10, kowannensu yana da tsawon minti 30. Nunin yana magana ne game da wani umarni da ya karye da kuma sha'awar riƙe mulki.<ref name=":103" />
Subha J Rao na Firstpost ya ce, "Nunawar, wanda Sameer Nair, Maaz Khan, Danish Sait da Saad Khan suka samar, ba ta da girmamawa sosai, kuma yana da ban sha'awa ganin babu wanda aka kare. Ya kamata dukkanmu mu koyi yin dariya da kuma haskakawa kaɗan. Lokacin da Nograj zai iya, ba za mu iya ba?" <ref name=":103" />
Wani mai sukar ''Cinema Express'' ya ce, "Nograj ya dawo kuma chutzpah ba shi da kyau!" <ref>{{Cite web |title=Humble Politiciann Nograj Series Review: Nograj is back and chutzpah is intact |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/review/2022/jan/08/humble-politiciann-nograj-series-reviewnograj-is-back-and-chutzpah-is-intact-28882.html |access-date=2022-10-17 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}</ref>
=== ''Mai kula da 'yan sanda Girpade'' ===
Khan ya kirkiro kuma ya ba da umarnin wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo na Constable Girpade, wanda aka fara a Amazon Mini TV a ranar 6 ga Oktoba, 2023. Maaz Khan na Firstaction Studios ne ya samar da jerin, jerin sun hada da Khushaal Pawaar, Neel Salkar, Muskan Bamne, Dr. Sanket Bhosale, Gaurav Gera, Vrajesh Hirjee da Chandni Bhabda. <ref name=":02" />
Khan, Abhinav Vaidya, da Aditya Bharadwaj ne suka rubuta rubutun da tattaunawa. Bharath MC ne ya shirya shi, kuma Sid Paul ne ya kirkiro waƙar.
Labarin ya biyo bayan Mandaar Ghorpade, wani sabon jami'in 'yan sanda mai suna Girpade, yayin da yake bin sawun mahaifinsa marigayi ta hanyar shiga rundunar' yan sanda. An sanya shi don kula da wani yanki mai arziki na Mumbai, mahaifin Girpade, babban jami'in 'yan sanda Amol Ghorpade, ya mutu yana neman sanannen mai aikata laifuka Phenyl Mohan, masanin ɓoyewa.
Archika Khurana na The Times of India ya bayyana shi a matsayin wasan kwaikwayo mai sauƙi wanda ke ba da "zaɓin da ya dace don sa ido na karshen mako, tare da isasshen ban dariya da kuma halin kirki mai ban sha'awa".
== Rayuwa ta mutum ==
Khan yana da ƙaramin ɗan'uwa, Maaz Khan, wanda abokin tarayya ne kuma furodusa a ɗakunan FirstAction. Mahaifiyarsa, Sabiha Zubair, da 'yar'uwarsa, Safa Khan, an ambaci su a matsayin tasiri mai karfi a kan Khan. [bayyanawa da ake buƙata]<ref>{{Cite web |date=2016-04-20 |title=Saad Khan - On my pinboard |url=https://www.deccanherald.com/content/541678/saad-khan-my-pinboard.html |access-date=2021-09-16 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* Matashi mai cin nasara a cikin kafofin watsa labarai ta hanyar Whisling Woods International <ref name="The Hindu" />
* Kyauta a cikin Kyaututtuka don Kyaututtaka a cikin Media ta Jami'ar Symbiosis International
* An ba da kyautar fitaccen Alumnus ta Jami'ar Louisiana a Lafayette, Sashen Sadarwa
* Karnataka Award - Ma'aikatar Karfafa Matasa da Wasanni
* An zabi shi don Kyautar SIIMA don Darakta mafi kyau ([[Kannada]]) a 8th Kudancin Indiya International Movie Awards <ref>{{Cite web |date=2019-08-02 |title=SIIMA 2019 Nominations (Kannada): Yash's KGF Chapter 1 Makes It To All Categories! |url=https://www.filmibeat.com/kannada/news/2019/siima-2019-nominations-kannada-yash-kgf-chapter-1-makes-it-to-all-the-categories-288227.html |access-date=2021-08-09 |website=FilmiBeat |language=en}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Daraktan ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Marubuci
!Mai gabatarwa
!Bayani
|-
|2008
|''Wani Irin Baƙar fata''||{{Yes}} ||{{No}} ||{{Yes}}
|Gajeren fim
|-
|2010
|''A Zuciyata''||{{Yes}} ||{{Yes}} ||{{No}}
|Gajeren fim
|-
|2014
|''Tashar''||{{Yes}} ||{{Yes}} ||{{No}}
|[[Bollywood|Fim din Hindi]]
|-
|2018
|''Mai tawali'u ɗan siyasa Nograj''||{{Yes}} ||{{Yes}} ||{{No}}
|An zabi shi don Kyautar SIIMA
|-
|2020
|''Ƙauna da Ita''||{{Yes}} ||{{Yes}} ||{{No}}
|An saki shi a shekara ta 2016 (Amurka)
|-
|2021
|''Chattis Aur Maina''||{{No}} ||{{Yes}} ||{{No}}
|Jerin yanar gizo
|-
|2021
|''Ankahi Ansuni''||{{No}} ||{{Yes}} ||{{No}} |{{TBA}}
|-
|2022
|''Mai tawali'u ɗan siyasa Nograj''|{{Yes}} ||{{Yes}} ||{{Yes}}
|Jerin yanar gizo
|-
|2023
|''Mai kula da 'yan sanda Girpade''|{{Yes}}|{{Yes}}|{{Yes}}
|jerin wWeb
|-
|}
== Bayanan da aka ambata ==
<references />
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|3391111}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=ay6xiG_OfcA Saad Khan] yana magana a TEDxMAIS
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
k5y0f8h3mgnngs8t1a3nkjvzntkbets
Eagle Vision 1 (Tunanin Satellite na Kasuwanci)
0
170826
973629
934347
2026-10-30T07:29:27Z
BnHamid
12586
973629
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Eagle Vision One''' (EV1) wani shiri ne na soja wanda aka tsara kuma ya ba da kuɗin HQ AF / A2QS (Air Force ISR Innovations). Tana a Ramstein Air Base, Jamus, kuma ma'aikatan leken asiri ne da aka sanya wa 24th Intelligence Squadron (24IS). Manufar EV1 ita ce kula da tsarin hotunan tauraron dan adam na kasuwanci a shirye don tallafawa ayyukan gaggawa, abubuwan hadin gwiwar tsaro na gidan wasan kwaikwayo, da kokarin agaji na bala'i. Tsarin EV1 ya ƙunshi abubuwa biyu: Sashe na Samun Bayanai (DAS) wanda ya haɗa da eriya mai kai tsaye da kuma mafaka na uwar garken kwamfuta wanda ke tattara da sarrafa hotuna a cikin daidaitattun tsari, da kuma Sashin Haɗin Bayanai (DIS) wanda ke aiwatar da samfuran daidaitattun samfuran cikin samfuran da suka dace.
EV1 yana aiki tare da masu sayar da tauraron dan adam daga Faransa <ref>{{Cite web |title=Eagle Vision Program - eoPortal |url=https://www.eoportal.org/other-space-activities/eagle-vision-program |access-date=2023-07-24 |website=www.eoportal.org}}</ref> (Spot 6 & 7, Pléiades 1A & 1B), Kanada (RADARSAT 1 & 2), da Indiya (CARTOSAT1 & 2) don samar da hotunan da ba a rarraba su ba ga abokan ciniki.
EV1 wani bangare ne na babbar kamfanin Eagle Vision wanda ya ƙunshi wasu raka'a huɗu da aka kafa a Kudancin Carolina, Alabama, California, da Hawaii.
Sabbin kayan aiki a EV1: EVR2EST uwar garken hoto ne wanda ba a rarraba shi ba wanda ake amfani da shi don lodawa da raba samfuran hoto. Dubi hanyar haɗi da ke ƙasa don duba uwar garken EVR2EST.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
8d0nahhw7v73d7vzx307sr8z2eb1o7t
Jerome Smith (mai fafutukar kare hakkin bil'adama)
0
171070
973632
935272
2026-10-30T07:31:16Z
BnHamid
12586
973632
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Jerome Smith (Mayu 21, 1939 - Agusta 21, 2026), wanda ake kira "Big Duck", ya kasance mai fafutukar kare hakkin bil'adama na Amurka.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Smith a [[New Orleans|New Orleans, Louisiana]] a ranar 21 ga Mayu, 1939, ɗan Walter Smith, ɗan jirgin ruwa, da Leona Juluke, mai sutura.<ref name="a" /> Ya halarci Makarantar sakandare ta Joseph S. Clark . Ya kuma halarci Jami'ar Kudancin da ke Baton Rouge, Louisiana, amma ya fita a shekara ta biyu.<ref name="b" />
A shekara ta 1961, Smith ya shiga Freedom Riders, kuma ya ba da kansa ga Congress of Racial Equality, yana taimaka wa kungiyar wajen tara kudade da yin rajistar masu jefa kuri'a a Kudu.<ref name="a" /> Bayan ya shiga cikin cin abincin rana inda ya yi yaƙi don kawar da wariyar launin fata, an kama shi kuma an sanya shi a kurkuku a garinsu.<ref>{{Cite web |last=Jones |first=Marchaund |date=August 22, 2026 |title=Civil rights icon Jerome "Big Duck" Smith dies at 87 |url=https://www.fox8live.com/2026/08/22/civil-rights-icon-jerome-big-duck-smith-dies-87/ |access-date=September 6, 2026 |website=FOX8LIVE}}</ref> Tare da Freedom Riders a watan Nuwamba 1961, sun hau bas zuwa McComb, Mississippi, kuma ya sami rauni na kwakwalwa daga bugawa.<ref name="a" />
A cikin 1963, bayan an kula da shi saboda raunin da ya samu a New York, Smith ya fuskanci Babban lauyan Amurka Robert F. Kennedy game da rashin kare masu fafutukar kare hakkin bil'adama. A shekara ta 1968, ya kafa Tamborine da Fan, wata kungiya a garinsu.<ref name="a">{{Cite web |last=Green |first=Penelope |date=September 1, 2026 |title=Jerome Smith, Freedom Rider Who Challenged Robert Kennedy, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2026/09/01/us/jerome-smith-dead.html |access-date=September 6, 2026 |website=[[The New York Times]]}}</ref> A cewar ''The Times-Picayune / The New Orleans Advocate'', Wakilin Amurka Troy Carter ya kira shi "mai gwagwarmayar 'yanci".<ref name="b">{{Cite web |last=Pope |first=John |date=August 21, 2026 |title=Jerome 'Big Duck' Smith, longtime New Orleans civil rights activist, dies at 87 |url=https://www.nola.com/news/jerome-big-duck-smith-longtime-new-orleans-civil-rights-activist-dies-at-87/article_3a6e65c4-142a-11ed-99d0-431fbe577cdf.html |access-date=September 6, 2026 |website=[[The Times-Picayune/The New Orleans Advocate]]}}</ref>
== Rayuwa da mutuwarsa ==
A cewar The New York Times, Smith tana da 'ya'ya mata uku da ɗa.<ref name="a" />
Smith ya mutu daga ciwon daji a gidansa a [[New Orleans|New Orleans, Louisiana]], a ranar 21 ga watan Agusta, 2026, yana da shekaru 87. <ref name="a" /><ref>{{Cite web |title=Jerome Smith |url=https://www.legacy.com/legacy/notable-deaths/jerome-smith |access-date=September 6, 2026 |website=Legacy |via=[[Legacy.com]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2026]]
[[Rukuni:Haifaffun 1939]]
as16s0d2r76lhczk242rtfkgbj2ingl
Sabis ɗin Rugujewar Kasa
0
172259
973385
939390
2026-10-29T16:24:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973385
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An kafa Sabis ɗin Rushewar Kasa ('''SES''') a cikin 1933 kuma yana ɗaya daga cikin hukumomin Alphabet da yawa, wanda ake kira hukumomin New Deal. Soil Erosion Service wata hukuma ce ta Gwamnatin tarayya ta Amurka wacce aka kirkira ta hanyar [[Dokar kare ƙasa da dokar bayar da gida|Dokar Kare Kasa]] da aka kafa a ranar 27 ga Afrilu, 1935. An kirkiro Sabis ɗin Rugujewar Kasa don yaki da Dust Bowl da Babban Mawuyacin hali. Ofishin Rugujewar Kasa daga baya ya zama Ofishin Kula da Kasa (SCS), sannan kuma Ofishin Kulawa na Albarkatun Halitta (NRCS).<ref name="auto">{{Cite journal |last=Cunfer |first=Geoff |date=July 1, 2001 |title=The New Deal's Land Utilization Program In The Great Plains |url=https://digitalcommons.unl.edu/greatplainsquarterly/2258/ |journal=Great Plains Quarterly}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |title=The Father of Soil Conservation | American Experience |url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/surviving-the-dust-bowl-biography-hugh-hammond-bennett/ |website=www.pbs.org}}</ref>
== Tarihi ==
Dokar Maido da Masana'antu ta Kasa ta 1933 ta haɗa da kudade don yaki da rushewar ƙasa. Dalilan kwano na ƙura sun haɗa da aikin gona da ake kira sodbusters (manoma waɗanda suka maye gurbin filayen ciyawa da alkama da sauran amfanin gona). An yi amfani da wasu daga cikin ciyawa a baya don dabbobi. Yawancin ayyukan sodbuster sun zo ne tsakanin 1905 da 1915. A cikin shekarun 1920 ruwan sama ya ragu kuma amfanin gona ya gaza. Ƙasa ta juya zuwa ƙura kuma ta samar da baƙar fata na Great Plains na kimanin shekaru 10.<ref>{{Cite web |date=June 20, 2018 |title=FDR and the Dust Bowl |url=https://fdr.blogs.archives.gov/2018/06/20/fdr-and-the-dust-bowl/}}</ref> Sabis ɗin Rushewar Kasa ya zama sabis a ƙarƙashin Ma'aikatar Cikin Gida a 1933. Hugh Hammond Bennett ya yi aiki a matsayin shugaban farko na SES, ya yi aiki har zuwa 1951. An canja SES zuwa Ma'aikatar Aikin Gona a cikin 1935. <ref name="auto1" /> Ayyukan SES sun haɗa da ilimantar da masu mallakar ƙasa kan yadda za a noma ƙasar tare da mummunar lalacewa. SES kuma ta kirkiro ayyukan zanga-zangar da ke nuna kyawawan ayyuka. Wasu daga cikin ayyukan zanga-zangar sun samar da Civilian Conservation Corps (CCC), Civilian Works Administration (CWA), da Ayyukan Ci gaban Ayyuka (WPA). <ref>{{Cite web |title=USLE HISTORIC LANDMARK DEDICATION BOOKLET |url=https://topsoil.nserl.purdue.edu/~flanagan/usle-landmark/booklet.htm |website=topsoil.nserl.purdue.edu}}</ref> Bayan Dokar Kula da Ambaliyar Ruwa ta 1936, SES ta kara ayyukan kula da ruwa. SES ta yi aiki tare da wuraren kula da bishiyoyi don samar da tsiro da tsaba. SES ta gudanar da ayyukan kula da ƙasa da kiyayewa don yaki da rushewa a ƙasashen gwamnati. SES ta fara shirye-shiryen daukar hoto na sama don taimakawa a ayyukan kiyayewa da aikin gona. SES ta kuma yi aiki tare da Shirin Kula da Noma. A cikin 1952, binciken ƙasa na Amurka ya haɗu da SES. <ref name="auto2" /><ref>{{Cite web |last=Media |first=Malcolm |date=April 19, 2018 |title=True to our Roots: NRCS and Soil Conservation |url=https://californiaagnet.com/2018/04/19/true-to-our-roots-nrcs-and-soil-conservation/ |access-date=September 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916070049/https://californiaagnet.com/2018/04/19/true-to-our-roots-nrcs-and-soil-conservation/ |archive-date=September 16, 2026 |url-status=dead}}</ref>
== Gidan wasan kwaikwayo ==
<gallery>
File:Bennett.jpg|Hugh Hammond Bennett served as the first chief of the Soil Erosion Service till 1951
File:US_Nations_First_Watershed_Project.jpg|US Nation's First Watershed Project by the Soil Erosion Service. From left to right, John Bollinger, a farmer and planner with the Soil Conservation Service, Dr. Hugh Bennett, retired chief of the U.S. Soil Conservation Service, Marvin Schweers, Wisconsin state conservationist, and Herbert Flueck, Minnesota state conservationist, photo take July 19, 1955.
File:Hugh_H._Bennett_in_Wisconsin,_October_25,_1946.jpg|Chief Hugh H. Bennett, Mrs. Bennett, and regional conservator A.E. McClymonds view conservation work on the Frank Milsna farm, Manske Ridge on the Coon Creek Demonstration Project in Vernon County, Wisconsin, on October 25, 1946
File:Dust_Bowl_-_Dallas,_South_Dakota_1936.jpg|Dust Bowl in Dallas, South Dakota in 1936 with buried farm machinery
File:Dust_storm_in_Spearman,Texas,_Wea01422.jpg|[[Guguwar ƙura|Dust storm]] in Spearman, Texas in
</gallery>
== Dubi kuma ==
* [[Babban Filayen Shelterbelt]]
* Binciken Ƙungiyar Ƙasa
* [[Shirin Ƙarfafa Ingancin Muhalli|Shirin Kare Filayen da ke Girma]]
* Howard Finnell
* A. Starker Leopold
* Binciken Ƙungiyar Ƙasa
* Shirin Amfani da Kasa
== Manazarta ==
gw6a8iz6on8jg6icddycop78qqtng26
Kudancin daji mai laushi
0
172581
973689
940571
2026-10-30T10:59:38Z
CommonsDelinker
75
Replacing Las_sosnowy_swiezy02.jpg with [[File:Pinus_sylvestris_Las_sosnowy_świeży_2005-07-02_02.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)).
973689
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Kudancin coniferous mai matsakaici wani yanki ne na Duniya wanda Asusun Duniya na Yanayi ya bayyana. Ana samun gandun daji masu matsakaici a yankunan da ke da lokacin rani mai dumi da hunturu mai sanyi, kuma sun bambanta da nau'ikan rayuwarsu. A wasu, itatuwan needleleaf sun mamaye, yayin da wasu gida ne da farko ga itatuwan da ke da ganyayyaki ko cakuda nau'ikan bishiyoyi biyu. Wani nau'in mazaunin daban, gandun daji na coniferous na wurare masu zafi, yana faruwa a cikin yanayin zafi.
Kudancin coniferous na matsakaici ya zama ruwan dare a yankunan bakin teku na yankunan da ke da hunturu mai sauƙi da ruwan sama mai yawa, ko kuma a cikin ƙasa a yanayin da ya bushe ko yankunan tsaunuka. Yawancin nau'ikan bishiyoyi suna zaune a cikin waɗannan gandun daji ciki har da Pine, cedar, fir, da redwood. Har ila yau, ƙauyen ya ƙunshi nau'o'in shuke-shuke da nau'o-shuke iri-iri. Kudancin coniferous na matsakaici suna riƙe da mafi girman matakan biomass a cikin kowane yanayin halittu na ƙasa kuma suna da mashahuri ga bishiyoyi masu yawa a cikin yankunan gandun daji masu matsakaici.
A tsarin, waɗannan gandun daji suna da sashi, suna kunshe da yadudduka 2 gabaɗaya: overstory da understory. Koyaya, wasu gandun daji na iya tallafawa wani nau'i na shrubs. dazuzzuka na Pine suna tallafawa wani layin ƙasa mai laushi wanda zai iya mamayewa da ciyawa da forbs waɗanda ke ba da kansu ga muhimman gobarar daji. Sabanin haka, yanayin da ake samu a cikin gandun daji masu ruwan sama sun fi son rinjaye ta ferns da wasu forbs.
[[File:Pinus sylvestris Las sosnowy świeży 2005-07-02 02.jpg|thumb|Kudancin Pine misali ne na gandun daji mai laushi]]
Al'ummomin gandun daji da manyan bishiyoyi suka mamaye (misali, giant sequoia, ''Sequoiadendron gigantea''; redwood, ''Sequoia sempervirens''), abubuwan da ba a saba gani ba na muhalli, suna faruwa a yammacin Arewacin Amurka, kudu maso yammacin Kudancin Amurka, da kuma yankin Australasian a yankuna kamar kudu maso gabashin Australia da arewacin New Zealand.
Yankin Klamath-Siskiyou na yammacin Arewacin Amurka yana da nau'o'i daban-daban da ba a saba gani ba kuma yana nuna sanannun ƙwayoyin halitta ga yawancin shuke-shuke da dabbobi.
Akwai ƙananan gandun daji a New Zealand.<ref>{{Cite journal |last=Rogers |first=Howard M |date=1999-05-17 |title=Stand dynamics of Dacrydium cupressinum dominated forest on glacial terraces, south Westland, New Zealand |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378112798004733 |journal=Forest Ecology and Management |volume=117 |issue=1 |pages=111–128 |bibcode=1999ForEM.117..111R |doi=10.1016/S0378-1127(98)00473-3 |issn=0378-1127 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal |last=McGlone |first=Matt S. |last2=Richardson |first2=Sarah J. |last3=Burge |first3=Olivia R. |last4=Perry |first4=George L. W. |last5=Wilmshurst |first5=Janet M. |date=2017-11-16 |title=Palynology and the Ecology of the New Zealand Conifers |journal=Frontiers in Earth Science |language=English |volume=5 |bibcode=2017FrEaS...5...94M |doi=10.3389/feart.2017.00094 |issn=2296-6463 |doi-access=free}}</ref>
{{Paleartic temperate coniferous forests}}{{Indomalayan temperate coniferous forest ecoregions}}
2z03wzhjvx9azrb8jtm8y63pr3fauel
Ashmunella harrisi
0
172691
973618
941029
2026-10-30T07:26:19Z
BnHamid
12586
973618
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Ashmunella harrisi''''' wani nau'in kwari ne mai numfashi, wani nau'i ne na gastropod a cikin iyalin Polygyridae .
== Nau'ikan samfurori ==
=== Hoton gaba ===
An tattara holotype a ranar 11 ga Afrilu, 1975 daga dutsen dutse a kan bangon da ke fuskantar arewa na wani canyon da ke gefen Gabashin Dutsen Goat . An ajiye shi a Kwalejin Kimiyya ta Halitta ta Jami'ar Drexel ANSP 340724 .
=== Rashin daidaituwa ===
An ajiye Paratypes a
* Kwalejin Kimiyya ta Halitta ta Jami'ar Drexel ANSP 340725
* DelMNH 106682
* DMNH 4535
* Gidan Tarihi na Kasa USNM 758527
* Jami'ar Texas a El Paso Biodiversity Collections UTEP:ES:3139 da UTEP, ES:4413
== Rarraba ==
An san shi daga canyons biyu a gefen gabas na Goat Mountain a yankin kudu maso gabashin tsaunukan San Andres .
== Magana ==
An sanya sunan jinsin ne don girmama Dokta Arthur H. Harris, wanda ya fara tattara jinsin.
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Taxonbar|from=Q3733353}}
4wirx2gyabqfqjrij7kav4at3q2si8r
Cicindela arenicola
0
172829
973603
941475
2026-10-30T07:21:18Z
BnHamid
12586
973603
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Cicindela arenicola''''' wani nau'in kwari ne a cikin jinsin Cicindela . An fara bayyana shi a shekarar 1967.<ref name="catlife">{{Cite web |title=Cicindela arenicola Rumpp, 1967 |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/V88R |access-date=2023-04-08 |website=Catalogue of Life}}</ref> Sunayen da aka saba da su sun hada da '''St. Anthony Dune tiger beetle''' da Idaho Dunes tiger becara.<ref name="Duran2020">{{Cite journal |last=Duran |first=Daniel P. |last2=Gough |first2=Harlan M. |date=2020 |title=Validation of tiger beetles as distinct family (Coleoptera: Cicindelidae), review and reclassification of tribal relationships |journal=Systematic Entomology |volume=45 |issue=4 |pages=723–729 |bibcode=2020SysEn..45..723D |doi=10.1111/syen.12440 |doi-access=free}}</ref>
== Rarraba ==
[[File:Cicindela_arenicola_127566712.jpg|thumb|St. Anthony Dune Tiger Beetle]]
Wannan nau'in kwari mai ban sha'awa an san shi ne kawai daga [[Idaho]] da [[Montana]] a Amurka, inda yake zaune a cikin yanayin yashi. Misali na farko da aka gano a shekarar 1967 ya fito ne daga yashi na Snake River Valley a kudancin Idaho.
Yana da mafi yawan aiki a lokacin kwanakin zafi a cikin bazara da faɗuwar, kuma yana komawa cikin rami a cikin yashi lokacin da yanayin ya yi zafi sosai ko sanyi. Manya suna hibernate a lokacin hunturu kuma suna fitowa daga burrows a cikin bazara don yin jima'i da sa qwai. Yana da alaƙa da ''Cicindela'' theatina a cikin mazaunin, yanayin halitta, da muhalli fiye da kowane nau'in Cicindela.
== Dubi kuma ==
* Jerin nau'in Cicindela
== Manazarta ==
{{Reflist}}
==Hanyoyin haɗi na waje==
* [Hotuna a shafi na 9] [[iarchive:idahodunetigerbe00loga/mode/1up|Binciken kwari na Idaho 1995 (''Cicindela arenicola'' Rumpp).]] Ofishin Gudanar da Kasa na Amurka, Ofishin Jihar Idaho.
{{Taxonbar|from=Q13467675}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
c7sjjmzwf7c8jx3cu7wrxsmkt6y19wc
Seb Castro
0
173858
973455
944415
2026-10-29T21:16:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973455
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Benjamin Brian Castro''' (an haife shi a ranar 22 ga watan Disamba, shekara ta 1989), wanda aka fi sani da sunansa na '''Sebastian Castro''', ɗan wasan kwaikwayo ne na Amurka, mawaƙi, kuma mai ba da gudummawa ga YouTube. Shi sanannen dan intanet ne tare da mabiya da yawa a kudu maso gabashin Asiya.
Castro an fi saninsa da bidiyon kiɗa mai taken gay "Bubble," wanda ya sami ra'ayoyi sama da miliyan uku. "Bubble" ya kawo Castro sanannen a duk faɗin kudu maso gabashin Asiya, mafi bayyane a [[Filipin|Philippines]] da [[Indonesiya|Indonesia]].<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Neil Darius |title=Cosmo Hunk Sebastian Castro 'Comes Out' on Youtube |url=http://www.pep.ph/peparazzi/videos/3585/cosmo-hunk-sebastian-castro-comes-out-on-youtube/1 |access-date=April 14, 2013 |website=Pep.ph}}</ref><ref name="pep2">{{Cite web |last=Pumaloy |first=Rey |title=Youtube Sensation Sebastian Castro: I am Gay |url=http://www.pep.ph/news/37651/youtube-sensation-sebastian-castro-ldquoi-am-gayrdquo |access-date=April 14, 2013 |website=Pep.ph}}</ref>
== Farkon rayuwar mutum ==
An haife shi a Long Island, New York, Castro ya girma a duka New York da Georgia. Lokacin da yake da shekaru 17, iyayensa (duka Shaidun Jehovah) an guje shi saboda kasancewa ɗan luwaɗi, wanda ya kai shi ga tallafa masa ilimi da kansa a Kwalejin Fasaha da Zane ta Savannah . <ref name="tribune">{{Cite web |last=Ignacio |first=Alwyn |title=Sebastian Castro: Out of the Bubble |url=http://www.tribune.net.ph/life-style/item/11229-sebastian-castro-out-of-the-bubble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130320041557/http://www.tribune.net.ph/life-style/item/11229-sebastian-castro-out-of-the-bubble.html |archive-date=March 20, 2013 |access-date=April 14, 2013 |website=The Daily Tribune}}</ref>
Sebastian Castro ya fito ne a matsayin ɗan luwaɗi a kan kwasfan fayiloli na Philippine Beki Nights jim kadan bayan ya saki bidiyon kiɗa na kwayar cuta. Lokacin da aka tambaye shi dalilin da ya sa ya zaɓi ya fito a gidan talabijin na GMA Network, ya amsa, "Na san akwai mutane da yawa a can waɗanda ke jin tsoron kasancewa kansu".[1]
A cikin 2014, Sebastian Castro da tsohon mai ba da rahoto na [[ABS-CBN]] Ryan Chua sun amince da dangantakarsu a fili a kan kafofin sada zumunta.<ref name="Pinoy Parazzi">{{Cite web |last=Chika |first=Lex |date=April 28, 2014 |title=Ryan Chua at Sebastian Castro, nag-out bilang lovers |url=http://www.pinoyparazzi.com/ryan-chua-sebastian-castro-nag-bilang-lovers/ |access-date=April 28, 2014 |website=pinoyparazzi.com}}</ref> Castro ya yi sanarwar yayin tafiya zuwa [[Landan]] inda Ryan ke yin shirin masters a Jami'ar City ta London.<ref name="Yahoo Philippines">{{Cite web |last=Espiritu |first=Jeffrey |title=Ryan Chua: Pinoy reporter in London |url=https://ph.news.yahoo.com/ryan-chua-pinoy-reporter-london-212645112.html |access-date=January 16, 2014 |publisher=Yahoo! News}}</ref> Bayan dangantakar jama'a ta shekaru hudu, su biyu sun rabu a watan Satumbar 2017.<ref name="GMA Entertainment2">{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |title=Actor/Internet sensation Sebastian Castro confirms split with TV reporter Ryan Chua |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/34377/actorinternet-sensation-sebastian-castro-confirms-split-with-tv-reporter-ryan-chua/story |access-date=October 6, 2017 |website=GMANetwork.com}}</ref>
A watan Afrilu na shekara mai zuwa, wasu tashoshin wasan kwaikwayo da yawa sun haɗa Castro da ɗan wasan kwaikwayo da mai watsa shirye-shiryen talabijin Paolo Ballesteros bayan hotuna na su tare sun fito. Babu wanda ya taɓa yin sharhi a bainar jama'a game da jita-jita. A watan Yuni, Castro ya yarda cewa yana da dangantaka da ta ƙare, amma bai taɓa gano ɗayan jam'iyyar ba.<ref>{{Cite web |title=Paolo Ballesteros in a relationship with Sebastian Castro |url=https://www.pep.ph/news/70230/is-paolo-ballesteros-in-relationship-with-sebastian-castro |access-date=January 1, 2018 |publisher=Philippine Entertainment Portal}}</ref><ref>{{Cite web |title=Have Paolo Ballesteros and Seb Castro broken up? |url=https://entertainment.inquirer.net/280565/paolo-ballesteros-seb-castro-broken |access-date=January 1, 2018 |publisher=Inquirer}}</ref><ref>{{Cite web |title=Paolo Ballesteros's alleged reason of keeping his relationship quiet with rumored bf Sebastian Castro |url=https://newsfeed.ph/entertainment/celebrity-watch/27065/paolo-ballesteros-alleged-reason-keeping-relationship-private-rumored-bf-sebastian-castro/ |access-date=January 1, 2018 |publisher=NewsFeed |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101145158/https://newsfeed.ph/entertainment/celebrity-watch/27065/paolo-ballesteros-alleged-reason-keeping-relationship-private-rumored-bf-sebastian-castro/ |archive-date=January 1, 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Paolo Ballesteros and Sebastian Castro end their 3 month relationship |url=http://pageone.ph/paolo-ballesteros-and-sebastian-castro-ends-their-3-month-relationship/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628140525/http://pageone.ph/paolo-ballesteros-and-sebastian-castro-ends-their-3-month-relationship/ |archive-date=June 28, 2018 |access-date=January 1, 2018 |publisher=PageOne}}</ref>
== Ayyuka ==
A ranar 14 ga Fabrairu, 2013, bidiyon kiɗa na farko na Castro "Bubble" ya bayyana a YouTube, da sauri ya sami ra'ayoyi sama da miliyan 3. Bubble ya ci gaba da fadada rawa mai banƙyama "Bubble Pop," musamman a Philippines.<ref>{{Cite web |last=Yu |first=Allen |title=The Rise of a Filipino Gay Icon |url=http://bakliterati.net/2013/03/the-rise-of-a-filipino-gay-icon |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317192140/http://bakliterati.net/2013/03/the-rise-of-a-filipino-gay-icon/ |archive-date=March 17, 2013 |access-date=April 14, 2013 |website=Bakliterati}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sablan |first=Mark |title=Tutorial: Sebastian Castro Demonstrates How To 'Bubble Pop' |url=http://www.coconutsmanila.com/random/tutorial-sebastian-castro-demonstrates-how-to-bubble-pop |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307172231/http://manila.coconuts.co/random/tutorial-sebastian-castro-demonstrates-how-to-bubble-pop |archive-date=March 7, 2016 |access-date=April 14, 2013 |website=Coconuts Manila}}</ref> Bidiyo na kiɗa shine "bayyanawa" na Sebastian Castro.Kafin ya saki bidiyon kiɗa na homo-erotic Bubble, Castro bai bude ba a fili game da jima'i ba.<ref name="pep2" /><ref name="tribune" />
Castro ya sauka da manyan tallafin kayayyaki da yawa a kudu maso gabashin Asiya, gami da Jollibee, Pantene Hair, da Sun Cellular . <ref name="pep2" /> An nuna shi a cikin Philippine Cosmopolitan Bachelors na 2012 kuma a halin yanzu yana goyon bayan Fujifilm, Durex, Cathy Valencia, da Blued.<ref name="pep2" /><ref name="Team">{{Cite web |last=Faicol |first=Beatrice |title=Get woke to Sebastian Castro on Blued Live |url=http://teammag.ph/get-woke-sebastian-castro-blued-live/ |access-date=October 3, 2017 |website=teammag.ph}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alvarez |first=Mark |title=Sebastian Castro: The Hunky Pastelist |url=http://stylerpa.com/home/sebastian-castro-the-hunky-pastelist |access-date=April 14, 2013 |website=RPA Style}}</ref>
Bayan an jefa shi a cikin ƙananan matsayi da yawa a talabijin da fim a cikin shekaru biyar, Sebastian Castro ya bayyana a cikin rawar da ya taka na farko a fim din 4 Days (2017), fim mai zaman kansa na darektan Filipino Adolfo Alix Jr. <ref name="Team Mag2">{{Cite web |last=Tamayo |first=Frank |title="4 Days"- A film on fumbling through first love in the closet |url=http://teammag.ph/4-days-film-fumbling-first-love-closet/ |access-date=August 27, 2017 |website=teammag.ph}}</ref><ref name="GMA">{{Cite web |last=Ilaya |first=Felix |title=Pelikula ni Mikoy Morales na '4 Days' magkakaroon na ng commercial release |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/34537/pelikula-ni-mikoy-morales-na-4-days-magkakaroon-na-ng-commercial-release/story/ |access-date=October 12, 2017 |website=gmanetwork.com}}</ref>
PLM Film Society ta sanar da fim din a matsayin "ɗaya daga cikin fina-finai masu kirkiro na jinsi a cikin ƙwaƙwalwar kwanan nan", ta kara da cewa "Mikoy Morales da Sebastian Castro sun hada da juna a kan allo, Morales tare da tsananin da ya yi wa Mark, kuma Castro ya cika Derek cike da ajiya, shakku da kuma yawan jiye-jiye". <ref name="Cine Muralla">{{Cite web |last=Macarayan |first=Macky |date=August 21, 2016 |title=The Waiting Game: A review of Adolfo Borinaga Alix Jr.'s "4 Days" |url=http://cinemuralla.wixsite.com/cinemuralla/single-post/2016/08/21/The-waiting-game/ |access-date=August 21, 2016 |website=cinemuralla.wixsite.com}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Fim din ===
{| class="wikitable" width="65%"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Kamfanin
|-
|2013
|''Tafiye-tafiye''
|Sebastian
|ArtWalker Studios
|-
|2015
|''Misis''
|Sonny Boy
|Mai zaman kansa, FLT Films International
|-
|2016
|''Kwanaki 4''
|Derek Hernandez
|Mai zaman kansa
|-
|2017
|''Bar Boys''
|Mai saurin kai. Victor Cruz
|Hotunan fina-finai na TropicFrills, fina-ffinai na Quantum
|-
|2018
|''Yara maza na Bakwit''
|Oscar
|T-Rex Entertainment Productions
|-
|2018
|''Labaran Birane''
|Leon
|Mai zaman kansa
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
7eqzbouogty3njqe5jvbyblvzt52mez
Lyropupa hawaiiensis
0
174258
973600
945812
2026-10-30T07:20:22Z
BnHamid
12586
973600
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Lyropupa hawaiiensis''''' nau'in katantanwa ne mai shaƙar iska, mollusk na pulmonate gastropod na ƙasa a cikin dangin Pupillidae . Wannan nau'in yana da yawa a [[Tarayyar Amurka|Amurka]] .
== Manazarta ==
{{Reflist}}
df8dpwhg2xm4o3u4y3el5an3c3pz053
Lygodesmia doloresensis
0
174263
973591
945819
2026-10-30T06:30:33Z
BnHamid
12586
973591
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Lygodesmia doloresensis''''' nau'in shuka ne na fure a cikin dangin Asteraceae wanda aka sani da suna gama gari '''Dolores River skeletonplant''' . Asalinsa ya fito ne daga ƙaramin yanki na [[Colorado]] da kuma maƙwabciyar [[Utah]] a Amurka. Wannan nau'in wani lokaci ana ɗaukarsa a matsayin nau'in ''Lygodesmia grandiflora'' .
Wannan shukar ciyawa ce mai dawwama wacce take samar da tsayin daka mai tsayi, mai rassa har zuwa santimita 30. Ganyen suna kama da zare ko layi kuma suna da tsawon santimita 14. Kan furannin yana ɗauke da furanni masu launin lavender guda biyar ko ruwan hoda zuwa fari.
Wannan shukar tana girma a cikin bishiyoyin juniper da ciyayi a kan ƙasa mai duwatsu masu duwatsu. Ana samunsa a wurare uku kacal. Yana girma a Kogin Dolores da ke Colorado da kuma Kogin Colorado da ke Utah. Matsuguninsa yana da yawan kiwo da shanu, kuma ana samun shukar ne kawai a wuraren da dabbobin ba za su iya kiwo ba, kamar tarin pear mai laushi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LYDO Bayanin Shuke-shuke na USDA]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
b3v8guuqhmk2oo2rpq6fn10boqatcs7
Jacobie Adriaanse
0
174721
973305
973241
2026-10-29T12:01:23Z
Baby juuu
38856
973305
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Jacobus Petrus Adriaanse''' (an haife shi a ranar 19 ga watan Yuli a shekara ta 1985) tsohon dan wasan Ƙungiyar rugby ta Afirka ta Kudu ne wanda ya buga wasan rugby na farko tsakanin shekara ta 2008 da 2019 kuma ya wakilci Emerging Springboks a duniya. Matsayinsa na yau da kullun shine tsayin daka.
== Ayyukan Rugby ==
=== Matasa ===
Adriaanse ya kuma wakilci ƙungiyar Boland ta Yammacin Cape a matakai daban-daban a duk lokacin da yake makaranta, daga matakin kasa da shekaru 12 a shekarar 1997 zuwa matakin kasa da shekara 16 a shekara ta 2001. An haɗa shi a cikin ƙungiyar Craven Week ta Yammacin Lardin da ta lashe babban wasan a taron 2002 a Pietermaritzburg <ref name="Cravenweekspanne bekend">{{Cite web |date=3 June 2002 |title=Cravenweekspanne bekend |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/03/8/16.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222090441/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/03/8/16.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref> kuma an haɗa shi a ƙungiyar horar da 'yan kasa da shekaru 19 na Afirka ta Kudu bayan gasar.
Adriaanse ya yanke wa tawagar Afirka ta Kudu ta kasa da shekaru 19 da ta taka leda a gasar zakarun duniya ta Rugby ta kasa da shekara 19 da aka gudanar a birnin Paris, duk da cewa har yanzu yana cikin 'yan kasa da shekara 18.[1] Ya taimaka wa Afirka ta Kudu ta lashe gasar, inda ya doke tawagar 'yan kasa da shekaru 19 ta New Zealand 22-18 a wasan karshe.[2] Ya koma Afirka ta Kudu, inda aka sake haɗa shi a cikin tawagar 'yan kasa da shekaru 18 na Lardin Yammacin da suka buga a 2003 da aka gudanar a Wellington. Ya taimaka wa Lardin Yamma ya lashe wasan karshe na gasar a karo na biyu a jere, kuma an haɗa shi a cikin ƙungiyar Kwalejin Makarantu ta Afirka ta Kudu wacce aka ba da suna a ƙarshen gasar kuma ta buga wasa daya da ƙungiyar Faransa ta kasa da shekaru 18 a Johannesburg.[3]
An kuma sake zabar Adriaanse a cikin ƙungiyar horar da 'yan kasa da shekaru 19 na Afirka ta Kudu a shekara ta 2003 <ref name="o.19-oefengroep gekies">{{Cite web |date=7 August 2003 |title=o.19-oefengroep gekies |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/08/07/DB/12LDSk/09.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222103009/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/08/07/DB/12LDSk/09.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref> kuma ya shiga tawagar karshe ta gasar zakarun duniya ta Rugby ta kasa da shekaru 18 ta 2004 wacce ta faru a [[Durban]] . Kungiyar ba ta iya kare sunayensu ba, ta sha kashi a hannun New Zealand a wasan kusa da na karshe, amma ta sake komawa don doke Ingila a wasan kwaikwayo na uku.<ref name="Bokkies baie verander vir kragmeting om derde WB-plek">{{Cite web |date=12 April 2004 |title=Bokkies baie verander vir kragmeting om derde WB-plek |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/04/12/DB/11LDSk/02.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222090235/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/04/12/DB/11LDSk/02.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref><ref name="Baby Blacks dra kroon; Bokkies knak die Rose">{{Cite web |date=13 April 2004 |title=Baby Blacks dra kroon; Bokkies knak die Rose |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/04/13/DB/22LDSk/03.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222113318/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/04/13/DB/22LDSk/03.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref> A ƙarshen rabin shekara ta 2004, Adriaanse ta wakilci ƙungiyar Lardin Yamma a Gasar Cin Kofin Lardin Kasa da 20.
=== Maties / Yammacin Lardin / Emerging Springboks ===
A shekara ta 2005 da 2006, Adriaanse ta wakilci Yammacin Lardin U21 a gasar zakarun kasa da shekaru 21 kuma ta buga wasan rugby na kulob din a [[Jami'ar Stellenbosch]] - wanda aka fi sani da Maties - tsakanin 2005 da 2008. An haɗa shi a cikin tawagar horo ta ƙungiyar Afirka ta Kudu ta kasa da shekara 21 a watan Janairun shekara ta 2006, <ref name="Dié talentvolle o.21-spelers vir toetse uitgenooi">{{Cite web |date=27 January 2006 |title=Dié talentvolle o.21-spelers vir toetse uitgenooi |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/01/27/DB/22/U21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222091303/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/01/27/DB/22/U21.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref> amma ya kasa shiga tawagar karshe da ta buga a Gasar Cin Kofin Duniya ta Rugby ta kasa da shekaru 21. An haɗa shi a cikin tawagar Lardin Yamma don gasar cin Kofin Vodacom na 2007, amma bai yi wani bayyanar a gasar ba. A shekara ta 2008, Adriaanse ta wakilci Maties a gasar cin Kofin Varsity. Ya buga wasanni takwas a gasar, ciki har da wasan kusa da na karshe - inda suka doke UP Tuks 47-44 - da kuma na karshe, inda aka lashe Maties a matsayin zakara na farko na gasar ta hanyar doke abokan hamayyar Yammacin Cape UCT Ikey Tigers . Har ila yau, an haɗa Adriaanse a cikin tawagar Lardin Yamma don Kofin Vodacom, amma bai fito a kowane wasa ba.
Koyaya, an haɗa Adriaanse a cikin ƙungiyar Emerging Springboks da ta taka leda a gasar cin Kofin Kasashen IRB na 2008 da aka gudanar a [[Romainiya|Romania]].<ref name="SA Opkomendes">{{Cite web |date=29 May 2008 |title=SA Opkomendes |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/05/29/SK/23/snopkomgroep.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222095552/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/05/29/SK/23/snopkomgroep.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=21 December 2015 |website=Die Burger |language=af}}</ref> Ya zo a matsayin mai maye gurbin a nasarar da suka samu 11-3 a kan Georgia a wasan farko na Emerging Springboks a gasar, amma bai fito a sauran wasanninsu biyu da suka yi da Italiya A ko Romania ba.
=== Montpellier ===
=== Sarakuna ===
Adriaanse ya koma Afirka ta Kudu don shiga Kudancin Sarakuna na Port Elizabeth kafin kakar Super Rugby ta 2016. <ref name="Adriaanse, nóg bul-stutte na PE">{{Cite web |date=19 December 2015 |title=Adriaanse, nóg bul-stutte na PE |url=http://www.netwerk24.com/Sport/Rugby/adriaanse-nog-bul-stutte-na-pe-20151219 |access-date=21 December 2015 |website=Netwerk24 |language=af}}</ref>
=== Bulls ===
Bayan kakar wasa daya kawai a Sarakuna, Adriaanse ya koma [[Pretoria]] don shiga Blue Bulls kafin kakar 2016 Currie Cup Premier Division.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
96bmbtxn10ey3go5jdqpcywcv3qzmzn
Lysimachia lydgatei
0
174811
973592
947450
2026-10-30T06:31:00Z
BnHamid
12586
973592
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Lysimachia lydgatei''''' wani nau'in shuka ne mai fure da ba kasafai ake samu ba a cikin dangin Primulaceae wanda aka fi sani da suna '''Maui yellow loosestrife''' . Yana da yaɗuwa a [[Hawaii]], inda saura sau huɗu kacal a tsibirin Maui, jimillar shuke-shuken da ke ƙasa da 300. An sanya shi a cikin jerin [[Dokar Nau'in Halittu|nau'in Amurka da ke fuskantar barazanar tsaro]] a cikin tarayya.
Wannan itace ne mai tsayi har zuwa mita 1.3 kuma yana da furanni ɗaya tilo. Yana girma a cikin ciyayi masu danshi ko danshi a kan tuddai uku a Yammacin Maui. Ana samunsa koyaushe tare da danginsa, ''Lysimachia remyi'' .
Shukar tana fuskantar barazana daga mamayewar nau'ikan shuke-shuken da ba na asali ba a mazauninta.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cxivfcz7kzxq4ocv51xc432kpsacqtf
Sanicula maritima
0
175186
973403
948617
2026-10-29T18:50:30Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973403
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Sanicula maritima 61984532.jpg|status=G1|status_system=TNC|status_ref=|genus=Sanicula|species=maritima|authority=[[Albert Kellogg|Kellogg]] ex [[Sereno Watson|S.Watson]]}}
'''''Sanicula maritima''''' wani nau'in shuka ne mai fure da ba kasafai ake samunsa ba a cikin dangin parsley wanda aka fi sani da sunaye da aka fi sani da '''adobe snakeroot''' da '''adobe sanicle''' .
== Rarrabawa ==
Shukar tana da yawan jama'a a [[California]], inda aka san ta da wasu abubuwa da suka faru a Tekun Tsakiya .
Wurin zama ya haɗa da filayen kiwo masu danshi da kwaruruka.
== Bayani ==
''Sanicula maritima'' wata shuka ce [[Shuka mai Shekaru|mai dawwama wacce]] take girma har zuwa matsakaicin tsayin kusan santimita 40 daga tushen taproot . Ganyen kore zuwa rawaya suna da sauƙi ko kuma sun rabu zuwa wasu lobes, masu santsi ko masu hakora.
Furen furannin ya ƙunshi kananun furanni masu kama da maza da mata masu kama da maza, waɗanda ke da ƙananan furanni masu lanƙwasa, masu launin rawaya.
'Ya'yan itacen da ke da laushi suna da tsawon kusan rabin santimita kowannensu.
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=7337 Calflora Database: ''Sanicula maritima'' (Adobe snakeroot, Adobe sanicle)]
* [https://web.archive.org/web/20190822175025/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?329,519,528 Maganin Jepson da Manual]
* [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SAMA3 Bayanin Shuke-shuke na USDA]
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Sanicula+maritima Gidan hotunan UC]
{{Taxonbar|from=Q7418274}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
05anfh7iiadasangdsu87ptpzo33hdf
Phyllostegia mannii
0
175333
973589
948995
2026-10-30T06:29:06Z
BnHamid
12586
973589
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Phyllostegia mannii''''' wani nau'in shuka ne mai fure wanda ba kasafai ake samunsa a cikin dangin na'a-na'a ba, wanda aka fi sani da '''Mann's phyllostegia''' . Yana da yawa a [[Hawaii]], inda aka san shi daga Maui da Molokai . Ba a taɓa ganinsa a Maui ba tun farkon ƙarni na 20, ko kuma a Molokai tun 1993, amma wataƙila har yanzu yana nan a yankunan da ba a yi bincike ba. [[Dokar Nau'in Halittu|Nau'in Amurka ne da gwamnatin tarayya ta lissafa a matsayin wanda ke fuskantar barazanar tsaro]] .
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PHMA12 Bayanin Shuke-shuke na USDA]
df6h90rqr327pd8bj1xyyx4jh6o14lo
Sedum eastwoodiae
0
175469
973456
949232
2026-10-29T21:20:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973456
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Sedumeastwoodiae1.jpg|status=G1|status_system=TNC|status_ref=<ref name=tnc/>|genus=Sedum|species=eastwoodiae|authority=([[Nathaniel Lord Britton|Britton]]) [[A.Berger]]|synonyms=''Cotyledon mendocinoana'' <small>Fedde</small><br>
''Gormania eastwoodiae'' <small>Britton</small><br>
''Sedum laxum'' var. ''eastwoodiae'' <small>(Britton) H.Ohba</small><br>
''Sedum laxum'' subsp. ''eastwoodiae'' <small>(Britton) R.T.Clausen</small>|synonyms_ref=<ref name=KewPOWO>{{cite web|url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:231709-2|title= Sedum eastwoodiae (Britton) A.Berger|author=<!--Not stated-->|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|access-date= August 22, 2020}}</ref>}}
'''''Sedum eastwoodiae''''' wani nau'in shuka ne mai fure wanda ba kasafai ake samunsa ba daga dangin Crassulaceae na stonecrop. Ana kiransa da suna mai suna '''Red Mountain stonecrop''' . Yana da yawa a gundumar Mendocino, California, inda aka san shi daga wurare huɗu kacal a kan Red Mountain, kusa da Ukiah . An kiyasta cewa jimillar adadin tsirrai da ke wanzuwa sun kai kimanin 5,300. <ref name="tnc" /> Ana iya samun su a kan tsaunuka masu tsayi, waɗanda aka fallasa, da kuma tsaunukan dutse masu duwatsu na ƙarƙashin ƙasan maciji . An kuma yi wa wannan nau'in kallon wani nau'in ''Sedum laxum'' .
== Bayani ==
''Sedum eastwoodiae'' ƙaramin shuka ne mai ban sha'awa wanda ke samar da rosettes na basal mai faɗin santimita kaɗan. Ganyen suna da {{Convert|1 to 3|cm|4=1}} tsayi tare da mafi faɗin ɓangaren kusa da ƙarshen nesa, sannan ya rage zuwa ƙarshen zagaye ko ɗan ƙaramin ginshiƙi. Ƙananan ganye suna bayyana a saman tushen. Ganyen yana da launin shuɗi-kore, ja-ja-ja. Furen furen yana da furanni masu siffar tauraro da yawa, waɗanda kowannensu ya kai tsawon santimita ɗaya, kuma suna da furanni masu launin ja ko shuɗi.
== Mazauni ==
An san wannan nau'in daga ƙaramin yanki na mazauninsa a kan dutse ɗaya inda babban barazanar da ke tattare da wanzuwarsa ita ce [[Hakar ma'adinai|haƙar]] nickel, chromium, da cobalt .
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20160401103019/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3284,3347,3350 Maganin Jepson: ''Sedum eastwoodiae'']
* [https://plants.sc.egov.usda.gov/plant-profile/SEEA2 Bayanin Shuke-shuke na USDA: ''Sedum eastwoodiae'']
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Sedum+laxum+ssp.+eastwoodiae Gidan hotunan ''Sedum eastwoodiae'']
* [https://www.fws.gov/arcata/es/plants/redMtnStonecrop/redMtnStonecrop.html Bayani da Hotunan USFWS]
{{Taxonbar|from=Q7445426}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
36trt6vsn0rcxq2dzptk98oc3dy2w9f
Yunha discography
0
175995
973625
950940
2026-10-30T07:28:11Z
BnHamid
12586
973625
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Wannan shi ne rikodin mawaƙin Koriya [[Younha]], mai aiki a Koriya ta Kudu da Japan, wanda ya ƙunshi [[Albom|Kundin studio]] goma sha uku, wasanni biyar masu tsawo, kundin tarawa guda ɗaya, da mutane ashirin da huɗu.
== Albums ==
=== Kundin studio na Japan ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" |Taken
! rowspan="2" |Bayanan kundin
! colspan="2" |Matsayi mafi girma
! rowspan="2" style="width:10em;" |Sayarwa
|-
! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |KOR<br />
! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |JPN<br /><ref name="oricon">{{Cite web |title=ユンナのCDアルバムランキング |url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/343416/ranking/cd_album/ |access-date=November 13, 2013 |publisher=[[Oricon]] |language=ja}}</ref>
|-
! scope="row" |''Ka tafi! Younha''
|
* An saki shi: 5 ga Oktoba, 2005
* Alamar: Epic RecordsTarihin Tarihi
* Tsarin: CD
| -
|13
|
* JPN: 20,000
|-
! scope="row" |''Hitotsu Sora no Shita''
|
* An saki shi: 22 ga Satumba, 2010
* Alamar: Rubuce-rubucen Sistus
* Tsarin: CD, sauke dijital
|56
|169
|
|-
! scope="row" |''Mutane''
|
* An saki shi: Satumba 10, 2014
* Alamar: MEPLUS Entertainment, Universal
* Tsarin: CD, sauke dijital
| -
| -
|
|-
! scope="row" |''Ra'ayi''
|
* An saki shi: Satumba 9, 2015
* Alamar: MEPLUS Entertainment, Universal
* Tsarin: CD, sauke dijital
| -
| -
|
|}
=== Koriya studio albums ===
== Manazarta ==
{{Reflist}}
tplwluj8jv4trnsryca3j03zvc3jpjx
Streptanthus callistus
0
176324
973564
968536
2026-10-30T04:16:28Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973564
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Streptanthus callistus 123519271.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Streptanthus|species=callistus|authority=[[J.L.Morrison]]}}
'''''Streptanthus callistus''''' wani nau'in shuka ne mai fure wanda ba kasafai ake samunsa a cikin dangin mustard ba, wanda aka fi sani da suna '''Mount Hamilton jewelflower''' . <ref>{{Cite web |title=Biological Evaluation, Monterey S. of Watsonville Biological Evaluation Santa Clara County, California, Live Oak Associates, Inc. |url=http://www.morgan-hill.ca.gov/DocumentCenter/Home/View/5105 |access-date=2026-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092249/http://www.morgan-hill.ca.gov/DocumentCenter/Home/View/5105 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}</ref> Yana da yawa a gundumar Santa Clara, California, inda aka san shi daga kusan sau biyar kawai a kusa da Dutsen Hamilton . Yana girma a chaparral da dazuzzuka da kuma a kan busassun [[Scree|bishiyoyi]] . Itacen shuka ne na shekara-shekara wanda ke samar da ƙaramin tushe har zuwa santimita 8 ko 9 tsayi tare da tushe mai kauri. Ganyen haƙoran masu siffar oval ba su da tsawon santimita 2. Furen furanni kamar tarin furanni ne, waɗanda suka fi girma ba su da lahani. Furannin da ke ƙasan raceme suna da kalyces na sepals masu launin shuɗi-kore a ƙarƙashin santimita ɗaya mai tsayi tare da furanni masu launin shuɗi mai haske a ƙarshen. Furannin da ke saman raceme ɗin suna da ƙananan furanni masu tsayi, masu launin shunayya, marasa gashi. 'Ya'yan itacen siliki ne mai siffar silinda, mai siffar gashin baki, wanda tsawonsa ya kai santimita 2 ko 2.5.
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20190822184748/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2621,2635 Maganin Jepson da Manual]
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Streptanthus+callistus Hotunan hoto]
{{Taxonbar|from=Q7623312}}
sikffqkpxvuozames3srw17ukzmvmnn
Thelypodium stenopetalum
0
176335
973718
968725
2026-10-30T11:50:21Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973718
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Thelypodium stenopetalum''''' wani nau'in shuka ne mai fure wanda ba kasafai ake samunsa a cikin dangin mustard ba, wanda aka fi sani da sunaye kamar '''slenderpetalthepody''', '''slender-petaled thelypodium''' da '''slender-petaled mustard''' . Yana da yawa a tsaunukan San Bernardino da ke kudancin [[California]], inda ake samunsa sau uku ko huɗu kawai a cikin filayen tsaunuka masu danshi kusa da Tafkin Big Bear . Ana ɗaukar sauran mazauninta a matsayin mai matuƙar barazana kuma shukar tana cikin jerin [[Dokar Nau'in Halittu|nau'in halittu masu fuskantar barazanar tsaro]] a Amurka. <ref name="tnc" />
== Bayani ==
''Thelypodium stenopetalum'' wata shuka ce da ke tsiro a kowace shekara biyu, tana samar da rassan da suka yi kauri har zuwa santimita 80. Rassan rassan ba su da gashi, suna da kakin zuma, kuma launinsu kore ne zuwa shunayya. Ganyen basal suna da kauri, mai siffar lances har zuwa santimita 15 tare da gefuna masu santsi ko kuma masu rarrafe. Ganye a saman shukar suna da ƙananan wukake waɗanda za su iya ɗaure tushen a tushensu. <ref name=":0">{{Cite web |title=Slender-Petaled Thelypodium |url=https://wildlife.ca.gov/Conservation/Plants/Endangered/Thelypodium-stenopetalum |access-date=2026-02-02 |website=wildlife.ca.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124142431/https://wildlife.ca.gov/Conservation/Plants/Endangered/Thelypodium-stenopetalum |archive-date=2026-01-24 |url-status=dead}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=CPC Plant Profile: Slender-petal Thelypody |url=https://saveplants.org/plant-profile/4279/Thelypodium-stenopetalum/Slender-petal-Thelypody |access-date=2026-02-02 |website=saveplants.org |language=en-US}}</ref>
Inflorescences ɗin furanni ne masu tsayi, buɗaɗɗen tsari, waɗanda ke da faɗin sarari. Furen furanni yawanci suna da lavender, ko kuma wani lokacin fari, kuma suna da siffa mai faɗi da layi, wani lokacin kuma suna da kauri. 'Ya'yan itacen siliki ne mai silinda mai faɗi, mai tsawon santimita 5. <ref name=":0" /> <ref name=":1" />
== Mazauni ==
Wannan shukar tana fuskantar barazana daga halakar da ke tattare da wurin da take zaune a tsaunuka, wanda ake ikirarin ci gaba ne kuma ana lalata shi ta hanyar nishaɗi, kiwo, da kuma shuke-shuke masu ciyawa . Canje-canje a fannin nazarin ruwa da ingancin ƙasa suna shafar shukar. Ana kyautata zaton yawancin wuraren tarihi na wurin sun ɓace lokacin da aka gina Babban Madatsar Ruwa ta Bear sama da ƙarni ɗaya da ya wuce, inda aka faɗaɗa Babban Tafkin Bear ta hanyar ambaliyar ruwa a ƙasashen da ke makwabtaka da shi. <ref name="rec" />
Ana iya samun ''Thelypodium stenopetalum'' a wasu lokutan yana girma kusa da wurin zama [[Pebble plain|na dutse]], wanda ya ƙunshi wasu nau'ikan tsire-tsire da ba a saba gani ba.
Wannan mustard shuka ce ta abinci ga tsutsar malam buɗe ido na Andrew's marble mai ban mamaki ( ''Euchloe hyantis andrewsi'' ).
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20191121133522/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2668,2678 Maganin Jepson: ''Thelypodium stenopetalum'']
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Thelypodium+stenopetalum ''Thelypodium stenopetalum'' - UC Hotunan hoto]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
m0v0qd1zlaflg5vj0g96j8bellp17rp
Tropidocarpum californicum
0
176381
973623
952714
2026-10-30T07:27:47Z
BnHamid
12586
973623
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Tropidocarpum californicum''''', '''king's gold''', nau'in shuka ne da ke zaune a wani ƙaramin yanki a [[California]] . An san shi ne kawai daga gundumomin Kern da King da ke kudancin kwarin San Joaquin . <ref name="rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr">{{Cite web |title=Tropidocarpum californicum in Flora of North America @ efloras.org |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=250095087 |access-date=16 January 2017}}</ref>
''Tropidocarpum californicum'' ganye ne mai tasowa ko raguwa har zuwa digiri 25 cm tsayi. Ganyayyaki har zuwa 6 tsawon santimita, ƙarami yayin da ake ƙara girman tushen. Furanni rawaya ne. 'ya'yan itatuwa masu siffar uku. <ref name="rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr" /> <ref>{{Cite journal |last=Garden. |first=Missouri Botanical |date=1 January 2003 |title=Novon |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/643563#page/393/mode/1up |volume=v. 13 2003 |access-date=16 January 2017}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Garden. |first=Missouri Botanical |date=1 January 1999 |title=Novon |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/640864#page/133/mode/1up |volume=v. 9 1999 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3s8n0tzv3grwztzdsdrm4rxrb66aoy0
Swallenia
0
176448
973569
952893
2026-10-30T05:36:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973569
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Swallenia alexandrae.jpeg|image_caption=|status=G1|status_system=TNC|status_ref=<ref name=tnc/>|display_parents=4|genus=Swallenia|parent_authority=Soderstr. & H.F.Decker|species=alexandrae|authority=([[Jason Swallen|Swallen]]) [[Thomas Robert Soderstrom|Söderstr.]] & [[H. F. Decker|Decker]]|synonyms=* ''Ectosperma'' <small>[[Jason Swallen|Swallen]] 1950, illegitimate homonym not Vaucher 1803 (syn of ''[[Vaucheria]]'', an alga in [[Xanthophyceae]])</small>
*''Ectosperma alexandrae'' <small>[[Jason Swallen|Swallen]]</small>}}
'''''Swallenia''''' wani nau'in shuke-shuke ne da ba kasafai ake samunsa a cikin dangin ciyawa ba, ana samunsa ne kawai a Death Valley National Park, [[California]] .
Nau'in da aka sani kawai shine '''''Swallenia alexandrae''''', wanda aka sani da sunaye da aka fi sani da '''Eureka dunegrass''' <ref>{{Cite web |title=ECOS: Species Profile |url=https://ecos.fws.gov/ecp/species/2239 |access-date=2020-12-18 |website=ecos.fws.gov}}</ref> da kuma '''Eureka Valley dune grass''' . An sanya wa wannan nau'in suna ne saboda masanin tsirrai na Amurka Jason Richard Swallen (wanda ya ƙware a ciyayi), yayin da aka sanya wa wannan nau'in suna ne don girmama mai ba da agaji na Amurka, wanda ya kafa gidan tarihi, kuma masanin ilmin burbushin halittu Annie Montague Alexander .
== Rarrabawa ==
Eureka dunegrass wani tsiro ne mai wahalar samu wanda yake da yawa a gundumar Inyo, California, inda ake samunsa a kan tsarin dune guda ɗaya da aka keɓe: Dunes na Yashi na Kwarin Eureka a cikin kwarin Eureka na Hamadar Mojave, a cikin iyakokin Death Valley National Park. An san nau'in wannan nau'in sau biyar kawai.
== Bayani ==
''Swallenia alexandrae'' ciyawa ce mai kauri da tsayi wacce take girma a cikin yashi daga rhizomes masu kauri. Ana iya gano ƙwayoyin halittarsa masu tsayi, ruwan wukake masu kaifi, da kuma furannin panicle masu launin fari.
=== Matsayin da ke cikin haɗari ===
Eureka dunegrass nau'in halittu ne da gwamnatin tarayya ta lissafa a matsayin waɗanda ke fuskantar barazanar rayuwa a Amurka. Babban barazanar da ke barazana ga rayuwar nau'in ita ce rashin bin hanya, wanda ba a yarda da shi a mazauninsa ba. Yin keta haddi daga hanya da kuma masu sansani har yanzu barazana ce ga sauran abubuwan biyar da suka faru.
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-taxon=Swallenia+alexandrae Bayanan Calflora: ''Swallenia alexandrae'' (ciyawar dune ta kwarin Eureka, ciyawar dune ta Eureka)]
* [https://web.archive.org/web/20190822164343/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?8738,9310,9311 Maganin Jepson da hannu don Swallenia alexandrae]
* [http://herbarium.usu.edu/webmanual/info2.asp?name=Swallenia_alexandrae&type=treatment Bayanin Jagorar Ciyawar Ciyawa]
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Swallenia+alexandrae ''Swallenia alexandrae'' — UC Hotunan gallery]
{{Taxonbar|from1=Q15963799|from2=Q1907183}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8kjmb8pbtznjlme40gpzr5p0y17sfio
Teju Cole
0
176680
973686
968681
2026-10-30T10:38:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973686
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Teju Cole''' (an haife shi ranar 27 ga watan Yuni, 1975) marubucin ƙasar Najeriya, mai ɗaukar hoto, kuma Masanin tarihin fasaha. Shi ne marubucin wani labari, Kowace Rana ce don ɓarawo a shekarar (2007); wani labari, ''Open City'' a shekarar (2011); tarin rubutun, Known and Strange Things (2016); littafin hoto, Punto d'Ombra (2016); da kuma littafi na biyu, Tremor a shekarar (2023). Masu sukar sun yaba da aikinsa kamar yadda ya "buɗe sabuwar hanya a cikin wallafe-wallafen Afirka".<ref>{{Cite web |last=Obi-Young |first=Otosirieze |date=4 July 2021 |title=The Worldly Ways of Teju Cole |url=https://opencountrymag.com/cover-story-the-worldly-ways-of-teju-cole/ |access-date=November 20, 2021 |website=Open Country Mag}}</ref>
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Cole a Kalamazoo, Michigan, ga iyayen Najeriya, kuma ita ce babba cikin yara huɗu.<ref name="DeRitter1">{{Cite web |last=DeRitter |first=Margaret |date=September 2011 |title=From ''New Yorker'' Envy to Literary Acclaim |url=http://www.kzoo.edu/beLightArchive/articles/?issueid=33&id=126 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150225172638/http://www.kzoo.edu/beLightArchive/articles/?issueid=33&id=126 |archive-date=February 25, 2015 |access-date=June 19, 2017 |website=BeLight |publisher=Kalamazoo College}}</ref> Cole da mahaifiyarsa sun koma [[Lagos (birni)|Legas, Najeriya]], jim kadan bayan haihuwarsa, <ref name="DeRitter1" /> inda mahaifinsa ya shiga su bayan ya karbi MBA daga Jami'ar Western Michigan . Cole ya koma Amurka yana da shekaru 17 don halartar Jami'ar Yammacin Michigan na shekara guda, sannan ya koma Kwalejin Kalamazoo, inda ya sami digiri na farko a shekarar 1996. <ref name="DeRitter1" /> Bayan ya bar makarantar likita a Jami'ar Michigan, Cole ya shiga cikin shirin tarihin fasaha na Afirka a Makarantar Nazarin Gabas da Afirka a birnin London, <ref name="DeRitter1" /> sannan ya bi digiri na biyu a tarihin fasaha a Jami'an Columbia.<ref name="DeRitter2" /><ref>{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=March 10, 2014 |title=Interview: Teju Cole's 'Every Day Is for the Thief' |url=http://observer.com/2014/03/every-day-a-chance-to-reflect/ |access-date=August 10, 2015 |website=[[The New York Observer]]}}</ref> Shi ne Farfesa [[Gore Vidal]] na Ayyukan Rubuce-rubuce a [[Jami'ar Harvard]] kuma a halin yanzu yana zaune a garin Cambridge, Massachusetts. <ref>{{Cite web |last=Cole |first=Teju |title=bio : TEJU COLE |url=https://www.tejucole.com/about-2/ |access-date=January 16, 2019 |language=en-US}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Teju Cole on What Needs to Change to Better Cover Stories in "Foreign" Countries |url=https://niemanreports.org/articles/teju-cole-on-what-needs-to-change-to-better-cover-stories-in-foreign-countries/ |access-date=2021-11-22 |website=Nieman Reports |language=en-US}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Mawallafin ===
Cole ya rubuta littattafai da yawa, daga cikinsu akwai littafin Kowace Rana ce ɓarawo; <ref>{{Cite web |title=''Every Day is for the Thief'' page at Cassava Republic. |url=http://cassavarepublic.biz/every-day-is-for-the-thief-mainmenu-81 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601054613/http://cassavarepublic.biz/every-day-is-for-the-thief-mainmenu-81 |archive-date=June 1, 2013 |access-date=Feb 19, 2019}}</ref> littafin ''Open City''; tarin fiye da rubutun 40, Known and Strange Things; <ref name="NPR">{{Cite web |date=August 16, 2016 |title=Everything Is Fair Game In 'Known And Strange Things' |url=https://www.npr.org/2016/08/16/490132518/everything-is-fair-game-in-known-and-strange-things |access-date=May 18, 2017 |website=[[All Things Considered]] |publisher=[[NPR]]}}</ref> da kuma littafin hoto, Punto d'Ombra (2016) (wanda aka buga a Turanci a cikin shekarar 2017 a matsayin Makaho). [[Salman Rushdi|Salman Rushdie]] ya bayyana Cole a matsayin "daga cikin marubutan da suka fi baiwa na ƙarni".
Ya kasance fitaccen marubuci a mazaunin Kwalejin Bard . <ref>{{Cite web |title=Bard Faculty: Teju Cole |url=http://www.bard.edu/academics/faculty/profile/?id=31 |access-date=June 18, 2017 |publisher=[[Bard College]]. bard.edu}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Yuni zuwa Nuwambar shekara ta 2014 ya kasance "marubuci a cikin " na {{Interlanguage link|Literaturhaus Zurich|de}} [de] da kuma {{Interlanguage link|PWG Foundation|de|Stiftung PWG}} [de] a Zurich.<ref>{{Cite web |title=Writers in Residence: Teju Cole |url=https://www.writer-in-residence.ch/author/teju_cole/ |access-date=2026-03-05 |website=www.writer-in-residence.ch}}</ref><ref>{{Cite web |title=Writers in Residence: Aliyeh Ataei |url=https://www.writers-in-residence.ch/de/author/teju_cole |access-date=2026-03-05 |website=www.writers-in-residence.ch}}</ref>
==== ''Kowace Rana ce ga ɓarawo'' ====
An buga shi a shekara ta 2007, littafin farko na Cole, Kowace Rana ce don ɓarawo, labarin wani saurayi ne wanda ya tashi ya ziyarci ƙasarsa, Najeriya, bayan ya tafi shekaru goma sha biyar. Littafin ya bayyana yadda tafiye-tafiye wanda ke bayanin hanyar rayuwa a birnin Legas kuma a kan hanya, ya fallasa yadda yanayin dimokuradiyya na cin hanci da rashawa zai iya shafar kowa ba tare da la'akari da matsayinsu a cikin al'umma ba.<ref name="Torkornoo" />
==== ''Open City'' ====
An rubuta shi a shekarar 2011 kuma aka buga shi a shekarar 2012, littafin ya mayar da hankali ne kan "Julius, wani matashin ɗalibi ɗan Najeriya da ke karatun digiri a fannin tabin hankali a birnin New York, kwanan nan ya rabu da budurwarsa kuma ya shafe mafi yawan lokacinsa yana yawo a Manhattan cikin mafarki.. Yawancin Open City sun fi mayar da hankali kan tunanin Julius yayin da yake yawo a cikin birnin, yana zana hotunan abubuwan da ke faruwa a kusa da shi da kuma abubuwan da suka faru a baya waɗanda ba zai iya daina tunani a kansu ba. Kamar yadda yake neman kakarsa, Julius ya shafe makonni da dama a Belgium, inda ya yi wasu abokai masu ban sha'awa. A kan hanya, yana haɗuwa da mutane da yawa kuma sau da yawa yana tattaunawa mai tsawo da su game da falsafa da siyasa..<ref>{{Cite web |last=Murua |first=James |date=2014-01-08 |title=Teju Cole's Open City; A review |url=https://www.writingafrica.com/teju-coles-open-city-a-review/ |access-date=2026-03-05 |language=en-GB}}</ref> Da alama yana maraba da waɗannan tattaunawar. Bayan ya koma New York, ya haɗu da wata matashiyar 'yar Najeriya wacce ta canza yadda yake ganin kansa sosai.."
An fassara ''Open City'' cikin harsuna goma kuma ya sami kyakkyawan bita daga masu sukar adabi. James Wood a cikin The New Yorker ya kira shi "kyakkyawan, mai hankali, kuma, a ƙarshe, littafi na asali". A cewar The New York Times, "muhimmancin littafin ya ta'allaka ne da gaskiya".The Independent ya bayyana ''Open City'' a matsayin "mai ban sha'awa", "mai canzawa", da kuma "farkon farko" ga Cole, yayin da Time ya kira littafin a matsayin "aikin asali mai zurfi, mai motsawa da hankali da kuma mallakar salon da ke da sha'awa da yaudara. "
==== ''Abubuwan da aka sani da ba a sani ba'' ====
A cikin shekarar 2016, Cole ya buga litattafansa na farko da zargi. A rubuce-rubuce ga ''New York Times'', mawaki Claudia Rankine ya kira shi "wani muhimmin tafiya mai ban sha'awa," kuma ya ware, musamman, rubutun sa game da daukar hoto, inda ya "bayyana sha'awarsa da ƙaunar gani".[his]
=== Jarida da sharhin zamantakewa ===
Cole mai ba da gudummawa ne na yau da kullun ga wallafe-wallafen da suka haɗa da ''[[New York Times]]'', ''[[Qarrtsiluni]]'', ''Granta'', The New Yorker, mujallar Transition, The New Inquiry, da A Public Space . <ref>{{Cite web |title=A Letter from Teju Cole |url=https://apublicspace.org/news/detail/,%20https://apublicspace.org/news/detail/a-letter-from-teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=A Public Space |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Teju Cole |url=https://granta.com/contributor/teju-cole/ |access-date=2026-03-05 |website=Granta |language=en-US}}</ref> ''Quarrtsiluni'' (2005-2013) wata mujallar wallafe-wallafen kan layi ce wacce ta yi ƙoƙari ta gyara software na blog daga kafofin sada zumunta; manufar da ke bayan ta ita ce ta ba da cikakken dama ga marubuta / masu sharhi game da batutuwa daban-daban "waɗanda ba su taɓa cika mafarkinmu na ƙirƙirar zaɓi na bugawa akan buƙata don kowane fitowar ba".<ref>{{Cite web |date=12 August 2007 |title=Quarrtsiluni |url=https://qarrtsiluni.com/how-to-contribute/ |access-date=June 19, 2016}}</ref>Rubutun sa na kowane wata don The New York Times Magazine, "A kan Hotuna," ya kasance dan wasan karshe don Kyautar Mujallar Ƙasa a cikin shekarar 2016. <ref>{{Cite web |title=Winners and Finalists Database {{!}} ASME |url=http://www.magazine.org/asme/national-magazine-awards/winners-finalists |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010181823/http://magazine.org/asme/national-magazine-awards/winners-finalists |archive-date=October 10, 2018 |access-date=January 28, 2017 |website=www.magazine.org}}</ref>
An yaba wa Cole tare da ƙirƙirar kalmar "White Savior Industrial Complex" tare da jerin tweets da aka buga a cikin The Atlantic . <ref name="white-savior-industrial-complex">{{Cite journal |last=Cole |first=Teju |date=March 21, 2012 |title=The White-Savior Industrial Complex |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2012/03/the-white-savior-industrial-complex/254843/ |journal=[[The Atlantic]] |access-date=August 15, 2015}}</ref> Jerin tweets na asali wanda ya haifar da labarin ya haifar da martani daga marubucin ''NY Times'' Nicholas Kristof wanda Cole ya kira shi a matsayin misali na fararen mai ceto. Kristof ya yi kuskuren kiran Cole, Ba'amurke-Ba'amurke, a matsayin ɗan Uganda, ya ce ya yi imanin cewa Cole ya kasance wani ɓangare na mayar da martani ga masu ba da agaji daga malaman Afirka na tsakiya. Kristof ya ce ya ji daɗi saboda ya yi tunanin cewa Cole yana cewa "fararen Amurkawa bai kamata su shiga cikin bala'in jin kai ba saboda wadanda abin ya shafa suna da launi daban-daban".<ref name="white-savior-industrial-complex" />Cole ya amsa, yana cewa ya damu da jin daɗin Kristof da rashin bincikensa game da yanayin bukatar jin kai a Afirka: "Duk abin da ya gani shine buƙata, kuma bai ga bukatar yin la'akari da buƙata ba. "<ref name="white-savior-industrial-complex" />
Tare da Michael Ondaatje, [[Francine Prose]], [[Peter Carey (novelist)|Peter Carey]], Rachel Kushner, da [[Taiye Selasi]], Cole na ɗaya daga cikin marubutan shida da suka nuna rashin amincewa da bikin PEN American Center na girmama mujallar satirical ta Faransa ''Charlie Hebdo'' tare da lambar yabo ta "Freedom of Expression Courage" a watan Afrilun shekarar 2015 ta hanyar janyewa a matsayin masu karɓar bakuncin taron. A rubuce-rubuce a cikin The New Yorker kwana biyu bayan kisan kiyashi na ma'aikatan Charlie Hebdo da masu kishin Islama a Paris, Cole ya yi iƙirarin cewa littafin Faransanci "mai wariyar launin fata ne da kuma wariyar launin fatalwa", cajin ya sadu da zargi daga masu sharhi da yawa, gami da shugaban SOS Racisme, kungiyar adawa da wariyar launinariya ta Faransa, wanda ya yaba da Charlie Hebdo a matsayin "babban mako-mako mai adawa da launin fata a wannan ƙasar".<ref>{{Cite web |date=29 April 2015 |title=If you don't speak French, how can you judge if Charlie Hebdo is racist? |url=https://www.newstatesman.com/politics/2015/04/if-you-don-t-speak-french-how-can-you-judge-if-charlie-hebdo-racist |access-date=Feb 19, 2019 |website=www.newstatesman.com}}</ref>
=== Hotuna ===
An nuna hotunan Cole a cikin baje kolin solo a Milan a cikin shekarar 2016 da ake kira Punto d'ombra . <ref>{{Cite web |title=PUNTO D'OMBRA – TEJU COLE {{!}} Fondazione Forma per la fotografia |url=http://www.formafoto.it/2016/04/punto-dombra-teju-cole/ |access-date=January 28, 2017 |website=www.formafoto.it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118050253/http://www.formafoto.it/2016/04/punto-dombra-teju-cole/ |archive-date=January 18, 2017 |url-status=dead}}</ref> Hotunan daga wannan nune-nunen an buga su ne ta hanyar mai wallafa littattafai na ƙasar Italiya Contrasto Books a cikin shekarar 2016, kuma ta Random House a cikin shekarar 2017 a ƙarƙashin taken Blind Spot . <ref>{{Cite web |title=Punto d'ombra, ContrastoBooks |url=http://www.contrastobooks.com/product_info.php?products_id=727 |access-date=January 28, 2017 |website=www.contrastobooks.com |language=it}}</ref>
Don Performa 17, Cole ya kirkiro shigarwa ''[https://archive.performa-arts.org/archive/17b-pc-0015 Black Paper]'' (2017) inda hotunansa da bidiyo suka kasance tare da rikodin filin da karatun rubutu mai mahimmanci. An gabatar da zane-zane a BKLYN Studios a City Point . <ref>{{Cite web |title=Teju Cole - Artists - Steven Kasher Gallery |url=https://www.stevenkasher.com/artists/teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=www.stevenkasher.com |language=en}}</ref>
=== Kafofin sada zumunta ===
An amince da sabon amfani da Cole na kafofin sada zumunta (musamman Twitter da [[Instagram]]) a matsayin dandamali mai ƙirƙira.
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2011 Mujallar Time ta "Littattafai Mafi Kyawun Shekara" don ''Open City''
* 2012 National Book Critics Circle Award finalist for ''Open City''
* 2012 PEN / Hemingway Award for Debut Novel winner for ''Open City''
* 2012 Ondaatje Prize shortlist for ''Open City'' <ref>{{Cite web |last=Alison Flood |date=May 29, 2012 |title=2012 Ondaatje prize 2012 goes to debut novel by Rahul Bhattacharya |url=https://www.theguardian.com/books/2012/may/29/ondaatje-prize-rahul-bhattacharya |access-date=May 29, 2012 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
* 2012 Gasar <nowiki><i id="mwAYY">Labaran Safiya</i></nowiki> ta Littattafai ta ƙarshe <ref>{{Cite web |last=Duncan Murrell |date=March 30, 2012 |title=The Sisters Brothers v. Open City |url=http://www.themorningnews.org/tob/2012/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317061323/http://www.themorningnews.org/tob/2012/ |archive-date=March 17, 2013 |access-date=May 31, 2013 |website=[[The Morning News (online magazine)|The Morning News]]}}</ref>
* 2013 Kyautar wallafe-wallafen kasa da kasa don fassarar harshen Jamusanci ta Christine Richter-Nilsson na ''Open City'' <ref>{{Cite web |last=Silke Bartlick |date=May 2, 2013 |title=Germany's International Literature Award honors world's best books |url=http://www.dw.de/germanys-international-literature-award-honors-worlds-best-books/a-16782063 |access-date=May 31, 2013 |website=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aygül Cizmecioglu |date=31 May 2013 |title=German literature prize for Teju Cole's debut NYC novel |url=http://www.dw.de/german-literature-prize-for-teju-coles-debut-nyc-novel/a-16850845 |access-date=May 31, 2013 |website=[[Deutsche Welle]]}}</ref>
* 2015 Windham-Campbell Literature Prize (Fiction) darajar $ 150,000 <ref>{{Cite web |date=February 24, 2015 |title=Prize Citation for Teju Cole |url=http://windhamcampbell.org/2015/winner/teju-cole |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401011348/http://windhamcampbell.org/2015/winner/teju-cole |archive-date=April 1, 2017 |access-date=February 25, 2015 |publisher=Windham–Campbell Literature Prize}}</ref>
* 2018 Guggenheim Foundation Fellowship for Creative Arts <ref>{{Cite web |title=John Simon Guggenheim Foundation {{!}} Teju Cole |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/teju-cole/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621000915/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/teju-cole/ |archive-date=June 21, 2019 |access-date=August 21, 2019 |language=en-US}}</ref>
== Littattafai ==
=== Buga na farko a Turanci a Amurka ===
* Wani labari ne.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Littafin{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Tarin rubutun.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* [[Photo-book|littafin hoto]].{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Rubutun da zane-zane.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Littafin littafi ne.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
=== Buga na farko a Ingila ===
* Hotuna.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Hotuna da rubutu.<ref>{{Cite web |date=5 August 2021 |title=Book Review: Golden Apple of the Sun |url=https://museemagazine.com/culture/2021/8/5/book-review-golden-apple-of-the-sun |access-date=2021-12-25 |website=Musée Magazine}}</ref>{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Hotuna.<ref>{{Cite web |date=2024-03-28 |title=Book Review: Pharmakon by Teju Cole |url=https://museemagazine.com/culture/2024/3/19/book-review-pharmakon-by-teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=Musée Magazine |language=en-US}}</ref>{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* {{Cite book|last3=Teju Cole}}<ref>{{Cite web |title=Every Day is for the Thief – Cassava Republic Press |url=https://cassavarepublic.biz/product/every-day-is-for-the-thief/ |access-date=2026-03-05 |language=en-US}}</ref>
* {{Cite book|last3=Teju Cole}}<ref>{{Cite web |title=Punto d\\\'ombra |url=https://contrastobooks.com/in-parole/444-punto-d-ombra.html |access-date=2026-03-05 |website=ContrastoBooks |language=it}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin Haɗin waje ==
* {{Official website}}
* James Wood, "The Arrival of Enigmas", The New Yorker, Fabrairu 2, 2011.
* [http://<i id=]Bomba.org/article/10023/teju-cole" id="mwBEA" rel="mw:ExtLink nofollow">Tattaunawa da Aleksandar Hemon An adana 2015-06-07 a a mujallar Bomb.
* Rubutun kashi biyu game da ginin Cole na gani da hangen nesa a cikin ''Open City'': [https://web.archive.org/web/20140715001741/http://danieldaviswood.com/2014/04/29/writing-seeing-open-city-1/ Sashe na 1], [https://web.archive.org/web/20140715025719/http://danieldaviswood.com/2014/05/30/writing-seeing-open-city-2/ Sashe na 2]
* Edem Torkornoo, "Shuffering and shmiling": Binciken Teju Cole's Every Day Is For The Thief An adana shi 2020-10-29 a , Ayiba Magazine, Yuni 18, 2014.
* [https://www.youtube.com/watch?v=71JZEWGtAm4 Kyakkyawan Kyakkyawar. Tattaunawa da Teju Cole]. Bidiyo daga Tashar Louisiana.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1975]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r9wbbda5ionjzfysy1w2695a5ckclsm
Shandra Mohan Reddy
0
177377
973534
958795
2026-10-29T22:39:30Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973534
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Somireddy Chandra Mohan Reddy''' ɗan siyasa ne ɗan ƙasar Indiya daga Sarvepalli a gundumar Nellore ta [[Andhra Pradesh]] kuma memba ne na Jam'iyyar Telugu Desam. A halin yanzu shi memba ne na Majalisar Dokoki kuma tsohon memba na Majalisar Dokoki. A baya, ya rike mukamai da dama na ministoci a jihar Andhra Pradesh.
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Reddy a ranar 26 ga Maris 1956 a Allipuram, Nellore, [[Andhra Pradesh]], [[Indiya]] . Ya yi aiki a matsayin shugaban DCCB a shekarar 1987. <ref>{{Cite web |title=Chandramohan Reddy Somireddy(TDP):Constituency- SARVEPALLI(NELLORE) - Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/andhrapradesh2019/candidate.php?candidate_id=7018 |access-date=2024-03-29 |website=myneta.info}}</ref> Ya kasance mai zanga-zangar adawa da ƙungiyar Anti-Sara a tsakanin shekarun 1991 da 1992. Yayin da ƙungiyar ke ci gaba da tafiya kuma Marigayi NT Rama Rao ya amince da Reddy ya shiga tare da shi, Babban Ministan Andhra Pradesh Kotla Vijaya Bhaskara Reddy ya janye ya kuma haramta shi.
== Aikin siyasa ==
An naɗa Reddy a matsayin shugaban jam'iyyar Telugu Desam Party (TDP) ta gundumar Nellore a shekarar 1992. Ya yi takara kuma ya yi nasara a matsayin ɗan Majalisar Dokoki (MLA) a karon farko daga mazabar Sarvepalli Majalisar Dokoki a shekarar 1994. <ref>{{Cite web |title=Sarvepalli Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/sarvepalli-andhra-pradesh-assembly-constituency |access-date=2024-03-30 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330075153/https://resultuniversity.com/election/sarvepalli-andhra-pradesh-assembly-constituency |archive-date=2024-03-30 |url-status=dead}}</ref> A tsakanin 1996 zuwa 1999, an naɗa shi Ministan Ayyukan Matasa da Wasanni a ƙarƙashin ma'aikatar First N. Chandrababu Naidu .
A shekarar 1999, Reddy ya sake tsayawa takara a matsayin MP kuma ya yi nasara, inda ya wakilci mazabarsa ɗaya har zuwa 2004. A shekara ta 2001, an naɗa shi Ministan Labarai da Watsa Labarai a ƙarƙashin ma'aikatar N. Chandrababu Naidu ta biyu . A shekara ta 2004, an sake naɗa shi a matsayin shugaban TDP na gundumar Nellore. Daga baya, a shekarar 2011 ya zama memba na ofishin siyasa na TDP.
A shekarar 2015, an zaɓe shi aka kuma naɗa shi a matsayin memba na Majalisar Dokoki (MLC) kuma ya yi aiki a matsayin Ministan Noma, Noma, Noma da Sarrafa Noma daga 2017 zuwa 2019 a ƙarƙashin ma'aikatar Uku ta N. Chandrababu Naidu . Ya yi murabus daga jam'iyyar MLC a shekarar 2019 domin tsayawa takara a matsayin dan majalisar dokoki daga Sarvepalli a zaben majalisar dokoki ta Andhra Pradesh na shekarar 2019. <ref>{{Cite web |date=2015-06-14 |title=somireddy chandramohan reddy MLC Swearing ceremony |url=https://www.tupaki.com/politicalnews/article/somireddy-chandramohan-reddy-mlc-swearing-ceremony/105460 |access-date=2024-03-28 |website=www.tupaki.com |language=te}}</ref> <ref name="Standard 2019 y868">{{Cite web |last=Business Standard |date=15 February 2019 |title=AP minister resigns as legislative council member |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/ap-minister-resigns-as-legislative-council-member-119021501224_1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215193143/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/ap-minister-resigns-as-legislative-council-member-119021501224_1.html |archive-date=15 February 2019 |access-date=27 March 2024 |website=Business News, Finance News, Union Budget 2024, India News, Stock Markets BSE/NSE News,SENSEX, NIFTY}}</ref>
Ana ɗaukar Reddy a matsayin ɗaya daga cikin tsofaffin membobin da ke ci gaba kuma ya taka muhimmiyar rawa a ayyukan TDP. <ref>{{Cite web |last=Kumar |first=D. Surendra |date=2023-12-17 |title=Arch rivals set to clash in Sarvepalli |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2023/Dec/17/arch-rivals-set-to-clash-in-sarvepalli-2642324.html |access-date=2024-03-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> Ya tsaya takara kuma ya yi nasara a matsayin memba na Majalisar Dokoki daga Sarvepalli a zaben Majalisar Dokoki ta Andhra Pradesh ta 2024 bayan kusan shekaru 20.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1956]]
80x0cc81wv77ccfzs2ufhv88n6z7304
K. R. Naik
0
177623
973308
973205
2026-10-29T12:04:20Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwar farko da ilimi */
973308
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kamlaksha Rama Naik''', wanda kuma aka fi sani da '''KR Naik''' injiniyan masana'antar Indiya ne. Ya kafa kamfanin D-Link Ltd. (India) a shekarar 1993.<ref>{{Cite web |date=7 November 2006 |title=CIOL : Portraits : Portrait: KR Naik: D-Link |url=http://www.ciol.com/content/news/exeTrack/Portraits/2006/106110701.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070129114050/http://www.ciol.com/content/news/exeTrack/Portraits/2006/106110701.asp |archive-date=29 January 2007 |access-date=1 September 2012 |website=CyberMedia India Online Ltd}}</ref> A shekarar 1994 ya shiga wani haɗin gwiwa da wani kamfani mai suna "D-Link Corporation" wanda ke da masana'antu a Goa da kuma ofishin kamfanoni a Mumbai.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Naik a Karwar, Karnataka a ranar 19 ga watan Nuwamba shekarar 1947. Ya kammala karatunsa a Karwar sannan daga baya ya koma Mumbai. Naik injiniyan injiniya ne mai digirin PG a fannin Injiniyan Masana'antu da kuma lasisin Injiniyan Roba. Ya sami digirin Gudanar da Kasuwanci daga Cibiyar Jamnalal Bajaj da ke [[Mumbai]].<ref name="A self-made entrepreneur">{{Cite web |title=A self-made entrepreneur |url=http://www.expresscomputeronline.com/20090330/pathfinders11.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922125137/http://www.expresscomputeronline.com/20090330/pathfinders11.shtml |archive-date=22 September 2010 |access-date=19 September 2012 |publisher=www.expresscomputeronline.com}}</ref>
== Sana'a ==
Aikinsa na farko a Mumbai yana tare da Bradma, amma ba da daɗewa ba bayan haka ya shiga IBM India a shekarar 1970 ya fara aiki a matsayin Injiniyan Babban Taro na Mainframe. A shekarar 1977 ya ba da gudummawa sosai wajen haɓaka firintar layi ta asali a cibiyar 'Big Blue'. Ya yi aiki don haɓaka sassan kayan aikin kwamfuta na asali na filastik da ƙarfe har sai da IBM ta rufe aikinta na Indiya a shekarar 1978. <ref name="A self-made entrepreneur" /> Bayan rufe kamfanin IBM, ya shiga ORG System Ltd. inda ya kasance ɗaya daga cikin membobin ƙungiyar guda 6 da suka ƙirƙiro firintocin farko na asali masu saurin layi 1000+ a minti ɗaya. <ref name="A self-made entrepreneur" />
A shekarar 1984, Naik ya kafa Virtual Computer Pvt. Ltd., kuma yana cikin waɗanda suka fara shigo da injin soldering don ƙera allunan da aka buga na kwamfutocin kwamfuta.
Daga shekarar 1990 zuwa 1991, Naik ya shiga harkar sadarwa a matsayin mai rarraba kayayyakin kamfanin D-Link. Cikin shekaru 3, ya yanke shawarar fara kera kayayyakin sadarwa a Indiya a matsayin hadin gwiwa da D-Link. Da yake amfani da fa'idodin kuɗi da haraji da gwamnatin Goa ke bayarwa, ya canza ayyukan masana'antu daga Ansa Industrial Estate da ke Mumbai zuwa Verna Electronic City, Goa. A tsakanin 1994–95 ya kuma fara kamfanin samar da kayayyaki masu zaman kansu tare da kamfanin Sapphire UK Ltd da ke Burtaniya. A shekarar 1994, ya shiga hadin gwiwa da D-Link Corporation Taiwan <ref>{{Cite web |last=Menezes, Beryl |date=1 April 2011 |title=Schneider Electric acquires Digilink for Rs 500 cr |url=http://voicendata.ciol.com/content/news/111040101.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120521175320/http://voicendata.ciol.com/content/news/111040101.asp |archive-date=21 May 2012 |access-date=19 September 2012 |publisher=www.voicendata.ciol.com}}</ref> kuma ya taimaka wajen gina sabbin gine-gine da kuma shigo da layukan SMT daga Japan.
A shekarar 1995, Naik ya fara ƙirƙirar sabuwar hanya ta musamman don samfuran D-Link. Maimakon ya bi manyan masu rarrabawa, sai ya yanke shawarar sanya tsarin rarrabawa na yanki - wanda za a iya cewa shi ne na farko a Indiya a cikin hanyoyin sadarwa na IT. <ref>{{Cite web |title=Channel Chief "I don’t look at my company’s future through the narrow prism of D-Link" |url=http://www.crn.in/KR-Naik-Channel-Chief-001Nov010.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111018150821/http://www.crn.in/KR-Naik-Channel-Chief-001Nov010.aspx |archive-date=18 October 2011 |access-date=19 September 2012 |publisher=www.crn.in}}</ref>
== Girmamawa da kyaututtuka ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! Suna
! Ƙungiyar bayar da kyaututtuka
! Bayani
|-
| 2012
| Gudummawar Tashar da ta Fi Kyau
| CRN, UBM Indiya
| <ref name="CRN">{{Cite web |last=Singh |first=Amit |date=7 August 2012 |title=CRN Honors 28 Leading Partners at the 12th Edition of CRN Xcellence Awards 2012 |url=http://www.crn.in//ITChannel-007Aug012-CRN-Honors-28-Leading-Partners-At-the-12th-Edition-Of-CRN-Xcellence-Awards-2012.aspx |access-date=31 August 2012 |website=www.crn.in}}{{Dead link|date=July 2025}}</ref>
|-
| 2011
| Manyan 'Yan Kasuwa Masu Ƙananan Masana'antu 2010–11
| Tashoshin Ƙananan Ƙananan Hukumomi
| <ref name="SME Channels">{{Cite web |title=SME Channels Achievers's Award 2011 |url=http://smechannels.com/awardees.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121183717/http://www.smechannels.com/awardees.htm |archive-date=21 January 2013 |access-date=31 August 2012 |website=Smechannels.com}}</ref>
|-
| 2003-4
| Shugaban MAIT
| MAIT
| <ref name="MAIT">{{Cite web |title=MAIT Past Presidents |url=http://www.mait.com/index.php?option=com_members&view=pastmembers&uid=9 |access-date=31 August 2012 |website=www.mait.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814154611/https://www.mait.com/index.php?option=com_members&view=pastmembers&uid=9 |archive-date=14 August 2025 |url-status=dead}}</ref>
|}
== Rayuwa ta sirri ==
Matar Naik Sudha Naik mai kula da gida ce; suna da 'ya'ya mata 2: Arati Naik da Dr. Lakshana Sharma (wanda ya auri Dr. Amit Sharma).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1947]]
r9r7wo18ubewdfzhx3x9asuirkoeyey
Romeo Mathieu
0
177669
973340
960970
2026-10-29T12:57:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973340
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Romeo Mathieu''' CM (1917 - Afrilu 1989) ya kasance dan kungiyar kwadago ta Kanada, mai gwagwarmayar siyasa mai ci gaba, kuma jagora mai gina hadin kai ga ƙungiyar ma'aikata ta Quebec .
Mathieu ya fi dacewa da rawar da ya taka wajen fadada kokarin United Packinghouse Workers of America (UPWA) zuwa Quebec a cikin shekarun 1940 da 50, da kuma taimakawa tare da haɗuwa tsakanin UPWA da Amalgamated Meat Cutters da Butcher Workmen na Arewacin Amurka a shekarar 1968.
Ya kuma ba da gudummawa sosai ga kirkirar United Food and Commercial Workers International Union a shekara ta 1979. Baya ga kyawawan gudummawar da ya bayar ga ƙungiyar ma'aikata, Mathieu ya kasance memba ne na ƙwararrun Quebec a cikin shekarun 1950 da 60, kuma ya yi aiki a matsayin mai ban tsoro wajen ci gaba da yawancin ƙungiyoyin zamantakewar lardin, gami da Juyin Juya Halin Quiet .
== Rayuwa ta farko ==
Mathieu was born in Montreal, Quebec, in 1917 and displayed a hunger for politics at an early age. Unlike most other boys in Quebec during this period, Mathieu demonstrated little to no interest in hockey or sports in general. Instead, he became a political animal and strove to be his uncle's protege, who was a professional organizer for the Liberal Party of Canada.{{Ana bukatan hujja|date=June 2025}}
Ya yi karatu a Cibiyar Fasaha ta Montreal, inda ya koyi injiniya da zane-zane na fasaha, kuma ya kammala karatu a ranar da ta gabata ta [[Great Depression|Babban Mawuyacin hali]]. Kwarewar Babban Mawuyacin hali ya yi tasiri sosai ga Mathieu, wanda ya haifar da canjin yanayi ga ra'ayinsa na duniya, imani na siyasa da ƙungiyoyi. Ba da daɗewa ba, ya watsar da alakarsa ta ƙuruciya ga Jam'iyyar Liberal kuma a maimakon haka ya rungumi ra'ayoyin da ke fitowa, kuma mafi tsattsauran ra'ayi, na Tarayyar Commonwealth (CCF).
== Shirye-shiryen ma'aikacin gidan ==
Wata rana a cikin 1938, yayin da yake cin abincin rana daga aikinsa a sashen bashi na kantin sayar da kayayyaki na Montreal, wani saurayi Romeo Mathieu mai son sani ya shiga taron ƙungiyar kuma ya saurari mai shirya daga ma'aikatan tufafi. Tun daga wannan lokacin rayuwarsa ta kasance tare da ƙungiyar ma'aikata. Ayyukansa na farko shine shirya ma'aikata a Dominion Engineering Works a Longueuil, Quebec don Ƙungiyar Machinists ta Duniya. Shirye-shiryen ya yi nasara, kuma sabuwar ƙungiyar ta gari ta zabi Mathieu a matsayin shugabanta na cikakken lokaci.Ba da daɗewa ba Mathieu ya yi wa kansa suna a cikin ma'aikatan Quebec, kuma da sauri ya sami suna don kasancewa mai tasiri sosai kuma, hakika, mai tara ƙungiyoyi masu ƙarfi. Ba da daɗewa ba, ya zama mai aiki a cikin Ma'aikatar Kasuwanci da Kwadago ta Kanada (TLC), daga ƙarshe ya yi aiki a cikin zartarwa na tarayyar a tsakiyar shekarun 1940. Shugaban TLC Percy Bengough ya yi sanarwa ta musamman game da Mathieu kuma ya ba da shawarar shi ya jagoranci dabarun tsarawa na tarayyar, da kuma kamfen ɗin da ya dace, don ma'aikatan packinghouse. Mathieu ya yi fice a kalubalen kuma ya taimaka wajen kirkirar kungiyar ma'aikatan gidan kwalliya ta farko a Montreal, Packinghouse Butchers and Allied Workers Union, wanda aka hayar tare da TLC. Mathieu ya yi aiki a matsayin sabon shugaban kungiyar na farko.
== Babban ciniki a bangaren nama ==
Mathieu ya kasance mai goyon bayan motsi na "One Industry, One Union" kuma a cikin 1946 ya jagoranci Packinghouse Butchers da Allied Workers Union zuwa haɗuwa da United Packinghouse Workers of America (UPWA).
Ko da yaushe yana da sha'awar sanya cikakken ikon UPWA ga dalilin, Mathieu ya jagoranci kwamitin tattaunawa wanda ya buge "babban uku" na masana'antar nama ta Kanada: Canada Packers, Burns, da Swift a cikin 1947. Wannan aikin ya ci gaba da tabbatar da tsarin ciniki wanda aka samu ga ma'aikatan gidan kwalliya a lokacin yakin duniya na biyu.
Misali ya ci nasara ta hanyar kwarewar tattaunawar Mathieu da jagorancin Daraktan UPWA na Kanada Fred Dowling ya zama misali a duk faɗin Kanada, kuma ya gabatar da sabon zamani na mafi girman yanayin rayuwa ga tsararraki na ma'aikatan packinghouse. Tsarin ya tsira har zuwa tsakiyar shekarun 1980 lokacin da Burns ya haifar da tsawon shekaru goma na brinkmanship da kuma m ciniki wanda ya haifar da wasu manyan da mafi tashin hankali yajin aiki a tarihin Kanada, kuma a ƙarshe ya haifar da karshen pattern ciniki a cikin kasar.
Bayan bangaren nama, wasu kungiyoyi ko ƙungiyoyin ma'aikata na tsakiya sun kira Mathieu sau da yawa don kawo jam'iyyun gaba ɗaya, gami da yajin aikin gidan waya na ƙasa a 1968, wanda ya warware shi bayan Kungiyar Ma'aikatan gidan waya ta Kanada ta gayyaci Romeo ya yi aiki a matsayin babban mai tattaunawar su.
== Gina hadin kai a Quebec ==
A cikin shekarun 1940, ƙungiyoyi biyu da ƙungiyoyi sun yi gasa don ƙungiyoyi da bangarori, wanda hakan ya ba masu ba da damar yin ƙungiya ɗaya da ɗaya.
Mathieu, ban da yin haɗin kai a cikin ƙungiyoyinsa da bangarorin, ya taka muhimmiyar rawa wajen haɗa ƙungiyoyin ma'aikata na Quebec. Musamman, ya ba da gudummawa sosai ga kirkirar, fadadawa da ci gaban babban ma'aikata na lardin, Fédération des travailleurs et travailleuses du Québec (FTQ) /Quebec Federation of Labour (QFL).
FTQ / QFL ya kasance sakamakon hadewar 1957 na Tarayyar Kwadago ta Lardin Quebec (PFLQ) da Tarayyar Ƙungiyar Kwadago na Quebec (FITQ) /Fédération des unions industrielles du Québec (FUIQ), inda Mathieu ya yi aiki a matsayin babban sakatare, kuma ya nuna babban jagoranci wajen jagorantar kokarin kawo ƙungiyoyin biyu tare.
A matsayinsa na babban sakatare na farko na FTQ, Mathieu ya taimaka wajen jagorantar sabuwar ƙungiyar ma'aikata ta Quebec zuwa ga tsarin da ya fi dacewa da ƙungiyoyin masana'antu na FITQ (watau, ya bambanta da tsarin da ba shi da ƙarfi na ƙungiyoyin sana'a na PFLQ). Ba kamar sauran ƙungiyoyin ma'aikata a lardin ba, FTQ ta nisanta kanta daga gwamnatin Maurice Duplessis, ta ɗauki wasu tsayayya - daidai da yanayin masana'antu - kamar Murdochville Strike a shekara ta 1957, kuma, a ƙarshe, ta goyi bayan Sabuwar Jam'iyyar Democrat ta Kanada, da zarar an kafa ta a 1961.
Mathieu ya taka muhimmiyar rawa wajen kirkirar Majalisa ta Kwadago ta Kanada a shekarar 1956, biyo bayan hadewar TLC da Majalisa na Kwadago na Kanada, inda Romeo ya yi aiki a majalisar zartarwa. Daga 1956 har zuwa lokacin da ya yi ritaya a 1983, Mathieu ya yi aiki a matsayin mai murya kuma mai daraja sosai a cikin kwamitin zartarwa na CLC.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Union Centrals, Québec |url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/union-centrals-quebec/ |access-date=March 9, 2018 |publisher=The Canadian Encyclopedia |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112024740/http://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/union-centrals-quebec/ |archive-date=January 12, 2018 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Roméo Mathieu 1917 - 1989 |url=https://ftq.qc.ca/romeo-mathieu-1917-1989/ |access-date=March 9, 2018 |publisher=FTQ}}</ref>
== Juyin Juya Halin ==
A fagen siyasa, kuma a cikin manyan ƙungiyoyin ilimi da zamantakewa na zamaninsa, Mathieu ya haɗu da wasu matasan masu fafutuka - kamar su Pierre Trudeau, Gérard Pelletier, Jean Marchand, Philippe Vaillancourt, Jean-Paul Lefebvre, da René Lévesque - a cikin turawa don faduwar mulkin Maurice Duplessis, da kuma hauhawar Juyin Juya Halin Quiet, wanda ya fara a cikin shekarun 1960 kuma ya bar tasirin da ba za a iya mantawa da ba a Quebec.
Da yake ya himmatu ga imaninsa cewa aikin siyasa da ƙungiyar kwadago sun kasance, kuma dole ne su kasance, an haɗa su, an nakalto Mathieu yana cewa. "Ma'aikaci kowane ɗan ƙasa ne kuma ba za a iya raba su biyu ba. Rashin alhakin ƙungiyoyi ne su damu da kansu da matsalolin wurin aiki kawai. "
Dangane da sadaukarwar rayuwar Mathieu ga ra'ayin "Masu daya, ƙungiya ɗaya", ya taka muhimmiyar rawa a cikin haɗuwa tsakanin Ma'aikatan Packinghouse na Amurka da Ma'aikatan Kasuwanci da Ma'aikata na Arewacin Amurka (AMCBW) a cikin 1968, ƙirƙirar Ma'aikatan Abinci da Allied (CFAW) a Kanada (don dalilai na siyasa na ciki); duk da haka, a Amurka UPWA ta daina wanzuwa a matsayin alama, kuma membobinta sun zama membobin AMCBW. Bayan hadewar a Kanada, CFAW ta jagoranci Fred Dowling a matsayin jagoranta, kuma Mathieu yana aiki a matsayin na biyu a cikin kwamandan da magaji. Bayan Dowling ya yi ritaya a 1973, Mathieu ya zama shugaban CFAW, kuma, saboda haka, darektan Kanada na AMCBW.
Shekaru shida bayan haka, Mathieu, ya sake taka muhimmiyar rawa a wani babban haɗuwa. A wannan lokacin tare da kirkirar United Food and Commercial Workers International Union a 1979, wanda, a Quebec, zai dogara da hannun Romeo mai ƙwarewa da hikima da ke jagorantar hanya.
Daga 1979 har zuwa lokacin da ya yi ritaya a 1983, Mathieu ya yi aiki a UFCW a matsayin mataimakin shugaban kasa na kasa da kasa, kuma a matsayin darektan yankin 18, wanda ya hada da dukkan mambobin sabuwar ƙungiyar Kanada waɗanda suka kasance na Amalgamated Meat Cutters .
A ranar 5 ga Oktoba, 1983, Mathieu ya zama ɗaya daga cikin shugabannin ma'aikata kalilan da za a saka hannun jari a cikin Order of Canada saboda rawar da ya taka a matsayin "tsohon darektan yanki da mataimakin shugaban kungiyar ma'aikatan abinci da kasuwanci ta United Food and Commercial Workers International Union kuma wanda ya kafa Fédération des Unions industrielles du Québec.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Order of Canada |url=https://www.gg.ca/honour.aspx?id=13820&t=12&ln=Mathieu |access-date=March 9, 2018 |website=www.gg.ca |publisher=Governor General of Canada}}</ref>
A cikin godiya ga rawar da ya taka wajen kirkirar ƙungiyar - da kuma shekaru hamsin na gwagwarmaya da sadaukarwa da suka taimaka wajen sa ya yiwu - UFCW Local Unions a Kanada, ta hanyar majalisar ƙasa ta UFCW Canada, ta kafa tallafin karatu na shekara-shekara don girmama Mathieu, wanda a kowace shekara ke ba da kyaututtuka na tallafin karatu 18 $ 1,000 ga membobin UFCW Kanada ko yaransu, zuwa karatun sakandare da farashin da suka danganci da shi.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=UFCW Canada – BDM Scholarship Program |url=http://www.ufcw.ca/index.php?option=com_content&view=article&id=61&Itemid=110&lang=en |access-date=March 9, 2018 |website=ufcw.ca |publisher=UFCW Canada}}</ref>
Romeo Mathieu ya mutu a Montreal a watan Afrilu, 1989.
[[Rukuni:Mutuwan 1989]]
[[Rukuni:Haifaffun 1917]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
k0923c4gekh82ki61851uhrez9ma2f1
Samkon Gado
0
177800
973399
964100
2026-10-29T18:08:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973399
wikitext
text/x-wiki
'''Samkon Kaltho Gado''' (an haife shi a ranar 13 ga watan Nuwamba, shekara ta 1982) masanin ilimin hawan jiki ne na Najeriya da Amurka. Ya kasance tsohon kwararren [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] wanda ke gudana a cikin Kungiyar Kwallon Kafa ta Kasa (NFL) na Green Bay Packers, Houston Texans, Miami Dolphins, da St. Louis Rams . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Liberty . Kansas City Chiefs ne suka sanya hannu a matsayin mai ba da kyauta a shekara ta 2005.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a Kufai, [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Najeriya]], sunansa na farko (Samkon) yana nufin "gaskiya" a cikin [[Harshen Tangale]], kuma sunansa na ƙarshe yana nufin "gadadi".<ref name="True" /> Iyalinsa sun ƙaura daga Kufai zuwa Wheaton, Illinois, lokacin da Gado ke da rabin shekara; mahaifinsa ya halarci Kwalejin Wheaton a wannan lokacin. Sun koma Najeriya lokacin da Samkon ke da shekaru biyu.<ref name="True">{{Cite web |last=Wilde |first=Jason |date=November 20, 2005 |title=Gado Stays True: RB Samkon Gado Has Remained Humble as His Career Has Surprisingly Taken Off |url=https://madison.com/sports/gado-stays-true-rb-samkon-gado-has-remained-humble-as/article_b53a4c48-2a65-5885-9e24-f38a15599b98.html |access-date=December 22, 2019 |website=[[Wisconsin State Journal]] |publisher=Capital Newspapers, Inc.}}</ref> Bayan ya koma Najeriya, mahaifinsa ya sake yin ƙaura a 1990 don samun digiri na biyu a fannin allahntaka a Jami'ar Columbia International. Wani coci a Kudancin Carolina ya ba da gudummawar kuɗi bayan shekara guda don Gado da mahaifiyarsa su iya tafiya zuwa Arewacin Amurka.<ref>{{Cite web |date=February 5, 2006 |title=Samkon Gado Looks Forward To New Offensive Scheme |url=https://www.packers.com/news/samkon-gado-looks-forward-to-new-offensive-scheme-2451484 |access-date=April 11, 2020 |publisher=Green Bay Packers}}</ref>
Ya halarci Makarantar Ben Lippen a Columbia, ta Kudu Carolina, kuma ya rubuta wasika a kwallon kafa, kwando da baseball, inda ya sami girmamawa a kwallon kafa.<ref name="Titans bio">{{Cite web |title=Samkon Gado |url=http://prod.static.titans.clubs.nfl.com/assets/docs/Gado_Samkon_bio.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207182112/http://prod.static.titans.clubs.nfl.com/assets/docs/Gado_Samkon_bio.pdf |archive-date=December 7, 2013 |access-date=April 11, 2020 |publisher=Tennessee Titans}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
Gado ya karɓi tallafin ƙwallon ƙafa daga Jami'ar Liberty, makarantar Division I-AA a Lynchburg, Virginia. Ya yi aiki mafi yawa a matsayin mai gudu na uku, ya fara wasanni biyu kawai a lokacin da yake tare da Flames.<ref name="ESPN">{{Cite web |last=Crossman |first=Matt |date=6 November 2017 |title=How ex-Packers phenom Samkon Gado became a doctor on a mission |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/21185965/how-samkon-gado-went-being-green-bay-packers-phenom-doctor-mission |access-date=December 22, 2019 |website=[[ESPN]]}}</ref> Raunin da aka samu ga abokan aiki biyu, Eugene Goodman da Dr. Barnes, sun ga Gado ya sami mafi yawan lokacin wasa a matsayin babban jami'in bayan da ya fara shirin jan tufafi.<ref name="True" /> Ya shiga kungiyar All-Big South a ƙarshen kakar.<ref>{{Cite web |date=July 2, 2019 |title=Game On: Samkon Gado - Rushing to Help Others |url=https://www.liberty.edu/flames/index.cfm?PID=36963&newsID=22197 |access-date=May 11, 2020 |website=[[Liberty Flames football]]}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
=== Shugabannin Birnin Kansas ===
Bayan an sallami kanson Gado daga kansar city chiefs aranr 4 ga octoba,2005,yakoma Green Bay packers aranar 17 ga octoba 2005 inda yafara da practice squad.daga baya aka dagashi zuwa jerin babban danwasa saboda raunin wasu running backs awatan nuwanba 2005 Gado yayi fice sosai,inda yasamu yards 283 da touchdowns 5,kuma aka bashi lambar yabo ta NFL.
=== Green Bay Packers ===
A ranar 17 ga Oktoba, 2005, Green Bay Packers ta sanya hannu kan Gado zuwa tawagar motsa jiki ta tawagar bayan ta yi tseren mita 40 na 4.43 a gaban 'yan kallo.<ref name="True" /> A ranar 28 ga watan Oktoba, an kara shi zuwa jerin sunayen masu aiki bayan Ahman Green ya fashe kwatangwalo, Najeh Davenport ya karya idonsa kuma Tony Fisher ya fashe haƙarƙarinsa na farko.<ref name="Good Gado">{{Cite web |last=Zizzo |first=Nick |date=December 12, 2005 |title=Good Gado: Rookie Record Samon Gado Runs For 171 Yards, Shattering the Packers' Single-Game Rookie Mark |url=https://madison.com/sports/good-gado-rookie-record-samkon-gado-runs-for-yards-shattering/article_637936d9-939b-58e1-9844-fcf2df9b23bb.html |access-date=December 22, 2019 |website=[[Wisconsin State Journal]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222191636/https://madison.com/sports/good-gado-rookie-record-samkon-gado-runs-for-yards-shattering/article_637936d9-939b-58e1-9844-fcf2df9b23bb.html |archive-date=December 22, 2019 |url-status=dead}}</ref> Ya fara wasan farko na NFL washegari a kan Cincinnati Bengals, inda ya yi rikodin daya don yadudduka takwas.<ref name="ESPN" /> A ranar 6 ga watan Nuwamba, 2005, ReShard Lee ya yi kuskure a karo na biyu da ya yi da Pittsburgh Steelers kuma an ajiye shi a kan sauran wasan. A matsayin mai kula da Lee, Gado ya yi rajista sama da 20 yayin wasan.<ref>{{Cite web |last=Gash |first=Morry |date=November 12, 2005 |title=Samkon Gado will make his first pro start Sunday. |url=https://chippewa.com/sports/samkon-gado-will-make-his-first-pro-start-sunday/article_be8f637d-e125-5937-a82c-3a45ca92ed68.html |access-date=May 11, 2020 |website=Chippewa Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013170310/https://chippewa.com/sports/samkon-gado-will-make-his-first-pro-start-sunday/article_be8f637d-e125-5937-a82c-3a45ca92ed68.html |archive-date=October 13, 2023 |url-status=dead}}</ref>
A ranar 13 ga Nuwamba, 2005, Gado ya fara wasan farko na NFL da Atlanta Falcons . A cikin wasan, ya yi sauri sama da yadudduka 100 da touchdowns biyu, kuma ya kama touchdown, wanda ya kai ga an kira shi NFC Offensive Rookie of the Week for Week 10. <ref name="Rookie Honor">{{Cite web |last=Huber |first=Bill |date=November 18, 2005 |title=Gado gets rookie honor |url=https://247sports.com/nfl/green-bay-packers/Article/Gado-gets-rookie-honor-104268631/ |access-date=March 25, 2020 |website=247Sports}}</ref> Wasan Gado na uku-touchdown shine na farko da Packer rookie ya yi tun lokacin da James Lofton ya yi a shekarar 1978.<ref>{{Cite web |date=November 15, 2005 |title=Samkon Gado Named NFC Offensive Player Of The Week; Barnett, Longwell Nominated |url=https://www.packers.com/news/samkon-gado-named-nfc-offensive-player-of-the-week-barnett-longwell-nomi-2457895 |access-date=May 11, 2020 |website=[[Green Bay Packers]]}}</ref>
A cikin wasan mako na 14 da ya yi da Detroit Lions, ƙoƙarinsa na uku na 100-yadi na kakar, Gado ya yi sauri don yadudduka 171 a kan Detroit Lions. <ref name="ROTW">{{Cite web |date=December 14, 205 |title=Samkon Gado Selected As Rookie Of The Week |url=https://www.packers.com/news/samkon-gado-selected-as-rookie-of-the-week-2459529 |access-date=March 25, 2020 |website=Green Bay Packers}}</ref> Rubuce-rubuce na rookie ga Packers, gami da gudu na 64-yadi, yayin da aka sake ba shi kyautar Rookie of the Week. Wani tsagewa na tsakiya na tsakiya, wanda ya sha wahala a ƙarshen kwata na farko a kan Baltimore Ravens a ranar 18 ga watan Disamba, ya sauka Gado a kan raunin da ya ji rauni.<ref>{{Cite web |date=December 21, 2005 |title=Knee injury ends season for Packers rookie RB Gado |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2267675 |access-date=March 25, 2005 |website=ESPN}}</ref>
A shekara ta 2006, an kori Mike Sherman kuma an maye gurbinsa da Mike McCarthy a matsayin sabon kocin. A lokacin sansanin horo, Gado ya sami karamin rauni a gwiwa amma bai rasa lokaci mai mahimmanci ba.<ref>{{Cite web |last=Huber |first=Bill |date=August 17, 2006 |title=Training camp notes |url=https://247sports.com/nfl/green-bay-packers/Article/Training-camp-notes-104345002/ |access-date=March 25, 2020 |website=247Sports}}</ref> Bayan rauni ga William Henderson, Gado ya sauya zuwa matsayi na wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=August 20, 2006 |title=Training Camp Report: Rookie O-linemen Moll, Spitz To Open '06 Season As Starters |url=https://www.packers.com/news/training-camp-report-rookie-o-linemen-moll-spitz-to-open-06-season-as-st-2451142 |access-date=March 25, 2020 |website=Green Bay Packers}}</ref> A ranar 12 ga Satumba, 2006, bayan mako na farko na kakar wasa ta NFL, an sayar da Gado ga Houston Texans don musayar Vernand Morency.<ref>{{Cite web |title=Packers.com » News » Press Releases » September 13, 2006: Packers Acquire Morency from Texans for Gado |url=http://packers.com/news/releases/2006/09/13/1/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061017213951/http://www.packers.com/news/releases/2006/09/13/1/ |archive-date=2006-10-17 |access-date=2006-09-13}}</ref>
=== 'Yan kasar Houston ===
[[Fayil:Samkon_Gado_in_2006.jpg|right|thumb|261x261px|Gado a shekara ta 2006]]
A shekara ta 2006, ya sake haduwa da tsohon kocin Packers Mike Sherman wanda ke horar da layin Texas. Ya kasance madadin Ron Dayne da Wali Lundy. A kan Jacksonville Jaguars a watan Nuwamba na shekara ta 2006, Gado ya dauki maɓallin kwado na huɗu don samun nasarar 13-10 Texans.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2012 |title=Texans stun Jaguars again 13-10 |url=http://www.nfl.com/news/story/09000d5d800581de/article/texans-stun-jaguars-again-1310 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325163218/http://www.nfl.com/news/story/09000d5d800581de/article/texans-stun-jaguars-again-1310 |archive-date=March 25, 2020 |access-date=March 25, 2020 |website=NFL.com}}</ref>
A shekara ta 2007, Texans sun kara da wakilin kyauta mai gudu Ahman Green. Gado ya sanya tawagar a kan Lundy, yana wasa a wasanni uku a matsayin madadi, yayin da yake yin rajista da 18 don yadudduka 46 da kuma touchdown daya. A ranar 23 ga Oktoba, 2007, Texans sun saki Gado bayan sun inganta Adimchinobi Echemandu daga tawagar motsa jiki.<ref>{{Cite web |date=October 24, 2007 |title=Rams release guard after arrest for assaulting wife |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2007-10-24-0710240516-story.html |access-date=March 25, 2020 |website=Chicago Tribune}}</ref>
=== Dolphins na Miami ===
Ba da daɗewa ba kafin a saki Gado daga Houston, Miami Dolphins sun rasa farawa mai gudu Ronnie Brown zuwa ACL mai fashewa, kuma ƙungiyar daga baya ta yi ikirarin Gado a ƙarshen Oktoba.<ref>{{Cite web |date=October 26, 2007 |title=Dolphins Add RB Samkon Gado |url=https://football.realgm.com/wiretap/6241/Dolphins-Add-RB-Samkon-Gado |access-date=May 7, 2020 |website=RealGM}}</ref> Kungiyar ta yanke shi don goyon bayan Ricky Williams a ranar 26 ga watan Nuwamba, amma bayan da Williams ya samu rauni a wannan rana, an sake sanya hannu kan Gado a cikin jerin sunayen masu aiki a ranar 28 ga watan Nuwambar.<ref>{{Cite web |last=Fialkov |first=Harvey |date=November 29, 2007 |title=Team's back(s) to square one |url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-2007-11-29-0711280430-story.html |access-date=May 7, 2020 |website=South Florida Sun Sentinel}}</ref> Ya zira kwallaye biyu a watan Disamba.<ref>{{Cite web |date=December 10, 2007 |title=Grading the Dolphins |url=https://www.miamiherald.com/sports/nfl/miami-dolphins/article1928657.html |access-date=May 7, 2020 |website=Miami Herald}}</ref>
Gado, mai ƙuntataccen wakilin kyauta a cikin shekara ta 2008, ba a ba shi kwangila daga ƙungiyar ba.
=== St. Louis Rams ===
Gado ya sanya hannu ne daga St. Louis Rams a ranar 4 ga Nuwamba, 2008, bayan an sanya masu karɓar Drew Bennett da Dante Hall a cikin ajiyar da suka ji rauni.<ref>{{Cite web |date=November 5, 2008 |title=Gado Signs Free Agent Contract with Rams |url=http://www.liberty.edu/flames/index.cfm?PID=36963&newsID=3191 |access-date=May 7, 2020 |website=[[Liberty Flames football]]}}</ref> Bayan ya yi wasa a wasa daya kuma ya kasance maras aiki a wasa daya, an sake shi a ranar 19 ga Nuwamba.<ref name="Titans bio" />
Gado ya sake sanya hannu daga Rams don sansanin horo na 2009, inda ya sami rauni a haƙarƙari a wasan da ya yi da Kansas City Chiefs . <ref>{{Cite web |last=Fallstrom |first=R.B. |date=September 4, 2009 |title=Takeaways send Rams past Chiefs |url=https://www.sj-r.com/x2025179868/Takeaways-send-Rams-past-Chiefs |access-date=May 7, 2020 |website=The State Journal-Register}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya tsira daga raguwar jerin sunayen karshe kuma ya shafe kakar a matsayin mai tsere.<ref>{{Cite web |date=December 18, 2009 |title=Jackson among Rams to miss practice with illness |url=https://www.houstontexans.com/news/jackson-among-rams-to-miss-practice-with-illness-2665664 |access-date=May 7, 2020 |website=[[Houston Texans]]}}</ref>
=== Tennessee Titans ===
A ranar '''17 ga Agusta, 2010''', Gado ya sanya hannu kan yarjejeniya da ƙungiyar '''Tennessee Titans'''. [1] An sake shi daga ƙungiyar a lokacin da ake yin '''zaɓen ƙarshe na ‘yan wasa''' a ranar '''4 ga Satumba, 2010'''. [2]
=== Kyaututtuka da girmamawa ===
A lokacin kakar farko ta Gado, an zaɓe shi a matsayin '''NFC Offensive Rookie of the Week''' a makonni na 10 da na 14. Haka kuma, an zaɓe shi a matsayin '''NFL Offensive Rookie of the Month''' na watan Nuwamba 2005.
Ya kuma kafa tarihin ƙungiyar '''Green Bay Packers''' na mafi yawan yadin da rookie ya yi a guje a wasa guda, inda ya yi '''yadi 171''' a ranar '''11 ga Disamba, 2005'''.
== Rayuwa ta mutum ==
Samkon Gado [[Kiristanci|Kirista]] ne.<ref>{{Cite web |title=Field Ministry |url=http://archives.fca.org/vsItemDisplay.lsp&objectID=7F2E6B42-7F5A-42D0-9BB955E62CF89249&method=display}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former NFL Running Back Now a SLU Otolaryngology Resident |url=https://www.slu.edu/news/2017/february/former-nfl-player-now-slu-otolaryngology-resident.php}}</ref> Ya yi aure tare da 'ya'ya hudu.<ref name="GBPG" /> Ya sami digiri na farko a fannin inganta lafiyar jiki yayin da yake karatun digiri a Jami'ar Liberty . A shekara ta 2015, ya samu sakamako ta kammala karatu daga Jami'ar Kiwon Lafiya ta Kudu Carolina . <ref name="ESPN" /> Bayan haka, ya shafe lokaci a matsayin babban mazaunin a shirin otolaryngology na asibitin Jami'ar Saint Louis, yana kula da marasa lafiya na [[Koronavirus 2019|COVID-19]]. <ref name="ESPN" />
== Ayyukan bayan kwallon kafa ==
Samkon Gado, MD yanzu yana aiki a matsayin masanin ilimin ido (kunnuwa, hanci & makogwaro) a Lynchburg, VA.<ref>{{Cite web |last=HealthCare4PPL |title=Dr. Samkon K Gado - Otolaryngology, Lynchburg VA |url=https://www.healthcare4ppl.com/physician/virginia/lynchburg/samkon-k-gado-1497142145.html |access-date=2022-03-14 |website=www.healthcare4ppl.com |language=en}}</ref> Ya kafa wata kungiya mai zaman kanta tare da 'yar'uwarsa, Ruth, da ake kira The Jonah Inheritance, don inganta kiwon lafiya mai zaman kanta a Najeriya.
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4yy6yx3f64y0tvr7jxx6iku0rarsoog
Tanglang
0
177824
973322
973133
2026-10-29T12:21:00Z
Baby juuu
38856
/* Gudanarwa da zaɓe */
973322
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox biography
| name = Tanglang
| settlement_type = Ward and community
| country = Nigeria
| state = Gombe State
| local_government_area = Billiri
| district = Tanglang
| postal_code = 771101
| population =
| population_as_of =
| coordinates =
}}
'''Tanglang''' al'umma ce da kuma yankin gudanarwa (ward) da ke cikin [[Karamar Hukumar Billiri]], a [[Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Tanglang na daga cikin yankunan gudanarwa guda goma na Karamar Hukumar Billiri, tare da Banganje North, Banganje South, Bare, Billiri North, Billiri South, Kalmai, Tal, Todi da Tudu Kwaya. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Tarihi da matsayi ==
Tanglang na daga cikin wuraren da ake dangantawa da al'ummar [[Tangale]] a Billiri. Jaridar ''The Punch'' ta bayyana cewa Tangale suna da tsarin gargajiya mai kunshe da manyan clans guda bakwai, wadanda suka hada da Banganje, Kalmai, Nathe, Tal, Tanglang, Tangaltong da Todi. Wannan bayanin ya nuna muhimmancin Tanglang a cikin tsarin tarihi da zamantakewar Tangale. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
A tsarin gudanarwar Karamar Hukumar Billiri, Tanglang tana da matsayi na ''Registration Area'' ko ward. Kundin INEC na Jihar Gombe ya jera '''TANGLANG''' a matsayin daya daga cikin Registration Areas na Billiri Local Government Area. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Kauyuka da unguwanni ==
A cikin bayanan yankunan kauyuka na Jihar Gombe, Tanglang ward tana da wurare da dama da suka hada da Kampandi Kwaya, Kalkulong, Lawishi, Poyali, Lakalkal, Kulgul da Bassa. Wasu daga cikin wadannan wurare kuma suna da makarantun firamare ko wuraren zama da aka jera a cikin bayanan yankin. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
Kundin bayanan yankin ya kuma nuna cewa akwai '''Kalkulong Primary School''', '''Kulgul I Primary School''', '''Kulgul II Primary School''' da '''Bassa Primary School''' a cikin Tanglang ward. Haka kuma an jera wasu wurare kamar Kampandi Kwaya, Lawishi, Poyali da Lakalkal a matsayin wuraren da ake samun rumfunan zabe ko wuraren zama. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Gudanarwa da zaɓe ==
Tanglang tana da muhimmiyar rawa a tsarin zaɓe na Billiri. A bayanan INEC na Gombe, Tanglang tana cikin Registration Areas na Billiri, kuma an ware mata wuraren tattara PVC da kuma tsarin gudanar da harkokin zaɓe. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Tanglang Ward ta kuma bayyana a cikin wata shari'ar Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya da ta shafi zaɓen kansilan Billiri Local Government Council. Shari'ar ''Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors'' ta yi magana kan zaɓen kansilan Tanglang Ward da aka gudanar a ranar 5 ga watan Disamba 1998. <ref>{{cite web |title=Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors (1999) |url=https://www.lawglobalhub.com/melah-haruna-tanko-v-elisha-caleb-ors-1999-lljr-ca/ |website=LawGlobal Hub |access-date=2 October 2026}}</ref>
A shekarar 2016, Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya ta sake ambaton Tanglang a shari'ar ''Falke v. Billiri Local Government Council and Others''. Daga cikin wadanda aka bayyana a matsayin wadanda ake kara akwai shugaban gundumar Tanglang, wato District Head of Tanglang. <ref>{{cite web |title=Falke v Billiri Local Government Council and Others (2016) |url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngca/2016/32/eng@2016-05-19 |website=NigeriaLII |date=19 May 2016}}</ref>
== Al'umma da harshe ==
Tanglang tana cikin yankin Tangale na Jihar Gombe, inda harshen Tangale yake daga cikin muhimman harsunan gargajiya. ''The Punch'' ta bayyana cewa mazauna yankin Tangale suna amfani da harshen Tangale, yayin da Hausa kuma ake amfani da ita a matsayin harshen sadarwa na gama gari a arewacin Najeriya. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
Tanglang tana daga cikin yankunan da ke kusa da wasu muhimman wurare na Billiri. A wani rahoton ''The Punch'' na shekarar 2025, an ambaci Tanglang tare da Billiri, Tal da Todi a matsayin wuraren da jami'an tsaro suka ratsa yayin tantance yankunan kan iyakar Gombe da Taraba. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Ruwa da ababen more rayuwa ==
Matsalar samun ruwa ta taba shafar Tanglang. A wani rahoto na ''The Nation'' game da Tal community, an bayyana cewa Tanglang ma tana dogaro da wani rijiyar burtsatse mai amfani da hasken rana da ke samar da ruwa ga al'umma, amma injin famfon ya kasance yana aiki na ɗan lokaci kaɗan a rana saboda matsin lamba. Rahoton ya kuma bayyana cewa mazauna Tal da Tanglang kan yi ta samun sabani yayin da suke neman ruwa daga bututun da ke hidimtawa al'ummomin biyu. <ref>{{cite news |title=Gombe: Tal community seek intervention on abandoned school project |url=https://thenationonlineng.net/gombe-tal-community-seek-intervention-abandoned-school-project/ |work=The Nation |date=28 February 2018}}</ref>
== Tsaro ==
Tanglang tana cikin yankin Billiri da ke kusa da hanyar zuwa Shongom da wasu yankunan kudancin Jihar Gombe. A watan Maris na 2025, Kwamishinan 'Yan Sandan Jihar Gombe ya kai ziyarar tantance yanayin tsaro a wasu wuraren kan iyakar jihar da Taraba, inda tawagar ta ratsa ta Billiri, Lalapido, Tanglang, Tal, Todi da hanyar Filiya zuwa Dwaja. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Billiri]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tangale]]
* [[Tal]]
* [[Todi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
qcxtx6hmmh14so2psglfv4xoqzgwhzg
973323
973322
2026-10-29T12:21:24Z
Baby juuu
38856
/* Tsaro */
973323
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox biography
| name = Tanglang
| settlement_type = Ward and community
| country = Nigeria
| state = Gombe State
| local_government_area = Billiri
| district = Tanglang
| postal_code = 771101
| population =
| population_as_of =
| coordinates =
}}
'''Tanglang''' al'umma ce da kuma yankin gudanarwa (ward) da ke cikin [[Karamar Hukumar Billiri]], a [[Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Tanglang na daga cikin yankunan gudanarwa guda goma na Karamar Hukumar Billiri, tare da Banganje North, Banganje South, Bare, Billiri North, Billiri South, Kalmai, Tal, Todi da Tudu Kwaya. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Tarihi da matsayi ==
Tanglang na daga cikin wuraren da ake dangantawa da al'ummar [[Tangale]] a Billiri. Jaridar ''The Punch'' ta bayyana cewa Tangale suna da tsarin gargajiya mai kunshe da manyan clans guda bakwai, wadanda suka hada da Banganje, Kalmai, Nathe, Tal, Tanglang, Tangaltong da Todi. Wannan bayanin ya nuna muhimmancin Tanglang a cikin tsarin tarihi da zamantakewar Tangale. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
A tsarin gudanarwar Karamar Hukumar Billiri, Tanglang tana da matsayi na ''Registration Area'' ko ward. Kundin INEC na Jihar Gombe ya jera '''TANGLANG''' a matsayin daya daga cikin Registration Areas na Billiri Local Government Area. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Kauyuka da unguwanni ==
A cikin bayanan yankunan kauyuka na Jihar Gombe, Tanglang ward tana da wurare da dama da suka hada da Kampandi Kwaya, Kalkulong, Lawishi, Poyali, Lakalkal, Kulgul da Bassa. Wasu daga cikin wadannan wurare kuma suna da makarantun firamare ko wuraren zama da aka jera a cikin bayanan yankin. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
Kundin bayanan yankin ya kuma nuna cewa akwai '''Kalkulong Primary School''', '''Kulgul I Primary School''', '''Kulgul II Primary School''' da '''Bassa Primary School''' a cikin Tanglang ward. Haka kuma an jera wasu wurare kamar Kampandi Kwaya, Lawishi, Poyali da Lakalkal a matsayin wuraren da ake samun rumfunan zabe ko wuraren zama. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Gudanarwa da zaɓe ==
Tanglang tana da muhimmiyar rawa a tsarin zaɓe na Billiri. A bayanan INEC na Gombe, Tanglang tana cikin Registration Areas na Billiri, kuma an ware mata wuraren tattara PVC da kuma tsarin gudanar da harkokin zaɓe. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Tanglang Ward ta kuma bayyana a cikin wata shari'ar Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya da ta shafi zaɓen kansilan Billiri Local Government Council. Shari'ar ''Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors'' ta yi magana kan zaɓen kansilan Tanglang Ward da aka gudanar a ranar 5 ga watan Disamba 1998. <ref>{{cite web |title=Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors (1999) |url=https://www.lawglobalhub.com/melah-haruna-tanko-v-elisha-caleb-ors-1999-lljr-ca/ |website=LawGlobal Hub |access-date=2 October 2026}}</ref>
A shekarar 2016, Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya ta sake ambaton Tanglang a shari'ar ''Falke v. Billiri Local Government Council and Others''. Daga cikin wadanda aka bayyana a matsayin wadanda ake kara akwai shugaban gundumar Tanglang, wato District Head of Tanglang. <ref>{{cite web |title=Falke v Billiri Local Government Council and Others (2016) |url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngca/2016/32/eng@2016-05-19 |website=NigeriaLII |date=19 May 2016}}</ref>
== Al'umma da harshe ==
Tanglang tana cikin yankin Tangale na Jihar Gombe, inda harshen Tangale yake daga cikin muhimman harsunan gargajiya. ''The Punch'' ta bayyana cewa mazauna yankin Tangale suna amfani da harshen Tangale, yayin da Hausa kuma ake amfani da ita a matsayin harshen sadarwa na gama gari a arewacin Najeriya. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
Tanglang tana daga cikin yankunan da ke kusa da wasu muhimman wurare na Billiri. A wani rahoton ''The Punch'' na shekarar 2025, an ambaci Tanglang tare da Billiri, Tal da Todi a matsayin wuraren da jami'an tsaro suka ratsa yayin tantance yankunan kan iyakar Gombe da Taraba. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Ruwa da ababen more rayuwa ==
Matsalar samun ruwa ta taba shafar Tanglang. A wani rahoto na ''The Nation'' game da Tal community, an bayyana cewa Tanglang ma tana dogaro da wani rijiyar burtsatse mai amfani da hasken rana da ke samar da ruwa ga al'umma, amma injin famfon ya kasance yana aiki na ɗan lokaci kaɗan a rana saboda matsin lamba. Rahoton ya kuma bayyana cewa mazauna Tal da Tanglang kan yi ta samun sabani yayin da suke neman ruwa daga bututun da ke hidimtawa al'ummomin biyu. <ref>{{cite news |title=Gombe: Tal community seek intervention on abandoned school project |url=https://thenationonlineng.net/gombe-tal-community-seek-intervention-abandoned-school-project/ |work=The Nation |date=28 February 2018}}</ref>
== Tsaro ==
Tanglang tana cikin yankin Billiri da ke kusa da hanyar zuwa Shongom da wasu yankunan kudancin Jihar Gombe. A watan Maris na shekarar 2025, Kwamishinan 'Yan Sandan Jihar Gombe ya kai ziyarar tantance yanayin tsaro a wasu wuraren kan iyakar jihar da Taraba, inda tawagar ta ratsa ta Billiri, Lalapido, Tanglang, Tal, Todi da hanyar Filiya zuwa Dwaja. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Billiri]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tangale]]
* [[Tal]]
* [[Todi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
q0q4r4gknhycuzwaywzhf4v3ae7mid3
Santosh Choubey
0
177899
973411
964117
2026-10-29T19:23:08Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973411
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Santosh Choubey''' mawaƙiya ce, marubuci, ɗan kasuwa kuma masanin zamantakewa na Indiya. Ya kafa All India Electronics and Computer Technology (AISECT) a shekarar 1985. Shi ne shugaban AISECT kuma shugaban jami'ar Rabindranath Tagore . AISECT ta mai da hankali kan [[Karantarwa|ilimi]], horar da ƙwararru, ilimin sana'a, ayyukan kuɗi da na dijital a yankunan karkara da rabin birane na Indiya.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Santosh Kumar Choubey a 1955 a Khandwa, Madhya Pradesh. Choubey ya yi karatunsa ne daga Makarantar Gwamnati ta Khandwa kuma ya kammala karatunsa da digiri na farko a fannin Injiniyan Lantarki da Sadarwa daga Cibiyar Fasaha ta Ƙasa ta Maulana Azad (NIT, Bhopal) . Saboda haka, an zaɓe shi a cikin Ayyukan Injiniya na Indiya (1976) da Ayyukan Jama'a na Indiya (1981). Ya yanke shawarar barin ayyukan gwamnati da kuma neman sha'awarsa a fannonin Kimiyya da Fasaha sannan ya koma Bharat Electronics Limited (New Delhi). Daga baya, ya yi aiki tare da IDBI a matsayin mai ba da shawara a Bhopal. <ref name="auto">{{Cite web |last=Godbole |first=Pravda |date=12 April 2011 |title=Q&A: Santosh Choubey, Founder, AISECT |url=https://www.business-standard.com/article/sme/q-a-santosh-choubey-founder-aisect-111041200014_1.html |via=Business Standard}}</ref>
=== Shirye-shirye da aiki ===
AISECT ta ƙirƙiro wani tsari na cibiyoyin da ke da alaƙa da al'umma waɗanda 'yan kasuwa na gida ke gudanarwa. Waɗannan cibiyoyi suna ba da ilimin zamani, ilimin sana'a, da kuma ayyukan da ke da alaƙa da fasahar zamani.
Shirin ya faɗaɗa damar samun horon ƙwarewa, ilimi, da damar samun aiki a ƙauyuka da ƙananan garuruwa. A tsawon lokaci, AISECT ta kuma shiga cikin manyan makarantu, shirye-shiryen haɓaka ƙwarewa, da shirye-shiryen gudanar da mulki ta hanyar lantarki.
==== Ci gaban ƙwarewa ====
AISECT ta himmatu wajen cike gibin ƙwarewa a Indiya. An gudanar da Kaushal Vikas Yatra a jihohi 22, gundumomi 300, da makarantu da kwalejoji sama da 500, wanda ya haifar da wayar da kan jama'a game da bukatar samun ƙwarewa da damar aiki ga matasa. Bisa ga wannan ƙaruwar, an gudanar da bugu na 6 na Kaushal Charcha cikin nasara, wanda ya inganta tattaunawa a matakin ƙasa kan samar da aikin yi, kasuwanci, da kuma makomar aiki.
==== Hadakar kuɗi ====
BTare da hangen nesanta na kawo banki zuwa ga mile na ƙarshe, AISECT ta kasance ci gaba a fannin haɗa kuɗi . Tare da wuraren ajiyar kuɗi na banki sama da 7,000, rassan banki sama da 2,800 da ke da alaƙa da wuraren ajiyar kuɗi, da kuma asusun banki sama da crore 1.07 da aka buɗe, aikin ya samar da ayyukan kuɗi masu aminci da aminci ga yankunan karkara da kuma yankunan birane na Indiya, wanda hakan ya ba da damar miliyoyin mutane su zama ɓangare na tsarin banki na yau da kullun.
==== AAyyukan yi da kuma hanyoyin rayuwa ====
AISECT ta zama wani dandamali na samar da ayyukan yi tare da babban shirinta na Rojgar Mantra. A yau, cibiyar sadarwar tana da ƙwararru sama da lakh 20, ma'aikata da ƙungiyoyi sama da 1,500 da suka yi rijista, da kuma abokan ciniki sama da 200 na dindindin. Shirin ya fitar da sunayen 'yan takara sama da dubu biyu (2,000,000), ya shirya Rojgar Melas sama da 700, sannan ya rufe gundumomi sama da 85 a jihohi 18 na Indiya a cikin waɗannan shekarun, wanda hakan ya samar da damammaki masu ma'ana ga matasa a duk faɗin ƙasar.
=== Tasiri ===
AISECT ta kafa wata babbar hanyar sadarwa ta cibiyoyi a yankunan karkara na Indiya. An san ƙungiyar da bayar da gudummawa ga ilimin zamani da kuma ƙirƙirar abubuwan more rayuwa a yankunan da ba su da isasshen amfani.
== Sana'a ==
Choubey ya kafa All India Society for Electronics and Computer Technology (AISECT) a shekarar 1985. <ref>{{Cite web |date= |title=Case study |url=https://www.undp.org/content/dam/istanbul/docs/Case%20Study%2006%20-%20AISECT%20-%20Training%20Rural%20Youth%20to%20Bridge%20the%20ICT%20Gap.pdf |access-date=2019-11-13 |publisher=www.undp.org}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ƙungiyar ta zama ƙungiya mai rijista a shekarar 1997. <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Jeet |title=Winning Stroke: Interview With Santosh Kumar Choubey, Founder AISECT |url=https://businessworld.in/article/Winning-Stroke-Interview-With-Santosh-Kumar-Choubey-Founder-AISECT/19-03-2018-143903 |website=BW Businessworld}}</ref>
== Zaɓi kyaututtuka ==
* [https://www.dailypioneer.com/2024/state-editions/santosh-chaubey-honored-with--vishwa-hindi-shikhar-samman-2024-.html Vishwa Hindi Shikhar Samman 2024] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Kyautar Maghnad Saha ta 1987
* Kyautar Dushyant Kumar ta 1986
* Shankar Dayal Sharma Srijan Award 2005
* Rajbsha Prachar Samiti Award 2009
* Wanda ya zo na ƙarshe a gasar ɗan kasuwan zamantakewa ta shekarar 2010 <ref>{{Cite web |title=Social Entrepreneur of the Year Award, India - 2010 |url=https://www.jubilantbhartiafoundation.com/cpage.aspx?mpgid=771&pgid=775&spgid=886 |publisher=Jubilant Bhartia Foundation}}</ref>
* Kyautar Ashoka Senior Fellowship Award ta 2011 <ref>{{Cite web |title=Ashoka Fellowship |url=https://www.ashoka.org/en-in/story/new-report-technology-drives-change-how-does-social-innovation-drive-technology}}</ref>
* Kyautar Nasara ta Rayuwa ta 2013
* Kyaututtukan SKOCH Renaissance na 2013
* Kyautar Kwarin Kalmomi (ALWADI) ta 2017
* Kyautar Nasara ta Rayuwa ta 2018
* Vaatayan International Shikhar Samman 2023
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1955]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ipp9hti8kgltbownfwyj8umvb5swwow
Wilhelm Griesinger
0
178088
973383
962500
2026-10-29T16:15:03Z
Abdulrahman tahir shika
24962
Nayi gyara
973383
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wilhelm Griesinger''' (29 ga Yuli 1817 - 26 Oktoba 1868) ƙwararren likitan jijiyoyi ne kuma likitan tabin hankali na Jamus wanda aka haifa a [[Stuttgart]].
== Rayuwa da aiki ==
Ya yi karatu a ƙarƙashin Johann Lukas Schönlein a Jami'ar Zurich da kuma masanin ilimin halittar jiki François Magendie a [[Faris|birnin Paris]]. Bayan ya sami digirin digirgir, ya yi aiki a wurare da dama, ciki har da Winnethal a Württemberg, a [[Stuttgart]] (ma'aikacin sirri), a asibitin likitanci da ke Tübingen, da kuma a Jami'ar Kiel.
A cikin 1845 Griesinger ya buga littafinsa mai tasiri ''Die Pathologie und Therapie der psychischen Krankheiten''. <ref>Bangen, Hans (1992). Geschichte der medikamentösen Therapie der Schizophrenie. Verlag für Wissenschaft und Bildung. p. 20. {{ISBN|3-927-408-82-4}}.</ref>
A farkon shekarun 1850 ya yi tafiya zuwa Masar a matsayin darektan makarantar likitanci da ke Alkahira (yanzu Faculty of Medicine a Jami'ar Alkahira ) kuma a halin yanzu ya zama likita na musamman ga Abbas I. A lokacin zamansa a [[Masar]], ya sami gogewa game da cututtukan wurare masu zafi, kuma sakamakon haka ya buga Klinische und anatomische Beobachtungen über die Krankheiten von Aegypten (1854) da Infectionskrankheiten (1857).
A shekarar 1854 ya koma Jami'ar Tübingen a matsayin farfesa a fannin likitancin asibiti, inda ya gaji abokinsa Carl Wunderlich (1815–1877) a matsayin darektan asibitin likitanci na Tübingen . A shekarar 1859, Griesinger ya zama shugaban wata cibiya ta yara masu nakasa ta hankali a ƙaramin garin Mariaberg, kuma tun daga shekarar 1860, ya shiga cikin shirin Asibitin Hankali na Burghölzli da ke Zurich .
A shekarar 1865 ya koma [[Berlin]], inda ya gaji Moritz Heinrich Romberg (1795–1873) a matsayin darakta a asibitin jami'ar Charité . A Berlin ya kafa wata ƙungiyar likitanci-psychological, ''Berliner Medicinisch-psychologische Gesellschaft'', kuma ya kafa wata jarida mai tasiri mai tasiri, ''Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten'' . A shekara ta 1868, an zaɓe shi memba na ƙasashen waje na Kwalejin Kimiyya ta Royal Sweden . Ya mutu a Berlin.
== Gado ==
Ana tunawa da Griesinger da fara gyare-gyare a fannin kula da masu tabin hankali da kuma gabatar da sauye-sauye ga tsarin mafaka da ake da shi. Ya yi imani da haɗa masu fama da tabin hankali cikin al'umma, kuma ya ba da shawarar cewa a haɗa da yin asibiti na ɗan gajeren lokaci tare da haɗin gwiwa tsakanin tsarin tallafi na halitta. Ya kuma bayar da bayanai masu mahimmanci game da yanayin ɗabi'ar tabin hankali . A cikin gabatarwar fitowar farko ta ''Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten'', Griesinger ya rubuta, "Tsarin ilimin halin dan Adam ya sami sauyi a alaƙarsa da sauran magunguna. ... Wannan sauyi ya dogara ne akan fahimtar cewa marasa lafiya da ake kira 'cututtukan hankali' mutane ne da ke ɗauke da cututtukan jijiyoyi da kwakwalwa." A yau, an sanya wa Asibitin Wilhelm Griesinger da ke Berlin suna don girmama shi.
== Sunan da ke da alaƙa ==
* "Alamar Griesinger": Erythema da [[kumburi]] a kan tsarin mastoid saboda toshewar jijiyoyin jini na mastoid emissary da thrombophlebitis na sinus na sigmoid.
== Ayyukan da aka buga ==
[[File:Alter_St-Matthäus-Kirchhof_Griesinger_Wilhelm.jpg|right|thumb| Kabarin a Alter St.-Matthäus-Kirchhof]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1817]]
t9a5hxb83jx2nx2m04qms2v6yuvwud9
Tarin Jaridu na Burney
0
178402
973645
964025
2026-10-30T08:22:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973645
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tarin Burney''' ya ƙunshi jaridu sama da 1,270 na karni na 17-18 da sauran kayan labarai, waɗanda Charles Burney ya tattara, mafi shahara ga jaridu na London na karni na 18. Tarin asali, wanda ya kai kusan shafuka miliyan 1, ɗakin karatu na Burtaniya ne ke gudanar da shi.
== Abubuwan da ke cikin tarin ==
=== Muhimman Abubuwa ===
Abubuwan da ke cikin tarin sun hada da:
* Rashin kula da kudi na shekarun 1720, kumfa na Tekun Kudancin, tare da rahotanni a cikin Jaridar Weekly ko Asabar ta Post game da yadda Majalisar ta yanke shawarar cewa idan sun bar kasar, daraktocin kamfanin Tekun Kuduri "za su sha wahala a matsayin mai laifi ba tare da amfanin malamai ba kuma su rasa wa Sarki duk ƙasashensa, Kayayyaki da Chattels ko ta yaya. "
* Tallace-tallace na farko don The Memoirs of Fanny Hill a cikin ''Whitehall Evening Post'', 6 Maris 1750, sannan, a cikin fitowar 17 Maris, rahoto game da yadda aka kama mai bugawa kuma an kwace duk kwafin.
* Fahimtar halayen Ingilishi ga abubuwan da suka faru na zamani, kamar lokacin da ''Tarihin Ingilishi, ko, Universal Evening Post'' ya yi amfani da na'urar da ba a saba gani ba na taken - FRENCH REVOLUTION!!- don cikakken labarin shafi a ranar 18 ga Yuli 1789. Ya ba da rahoton tausayi game da faduwar Bastille kwana huɗu da suka gabata, gami da yadda aka yanke kawunansu a cikin 'wani abin bakin ciki amma abin da ya dace... wani tsananin da ya cancanci mafi girman sha'awa.
=== Takaitaccen Bayani ===
Tarin ya fara ne da takardun majalisa daga 1603, da jaridu daga farkon shekarun 1620. Jaridu na London na ƙarni na 18 sune mafi arziki na tarin.
Wadannan sune jerin sunayen sarauta marasa cikakke da ke rufe wasu daga cikin shahararrun.
* Takardun majalisa daga 1603
* Jaridu na London
** The Daily Courant * (1702-1735), jaridar yau da kullun ta farko da aka buga a London
** The ''London Gazette'' * daga 1665
** ''Labarin London'' *
** ''London Evening Post'' *
** ''Lloyd's Evening Post da British Chronicle'' *
** ''Shafin maraice'' *
** ''Rubuce-rubucen yau da kullun'' *
** Morning Chronicle da London Advertiser *
* Takardun kasa
** ''Zamanin''
* Littattafai na lokaci
** ''Tatler'' (1709-1711)
** ''Mai kallo'' (1711-1712)
* Takardun sarauta na lardin Ingilishi daga 1712
** ''Stamford Mercury'' na 1728,
** ''Leeds Mercury'' *
** ''Tashar Jirgin Sama ta Exeter'' *
* Jaridu na Irish daga 1691
** Labarin Dublin na 1691 <ref>{{Cite web |title=Dublin Coffee Houses |url=http://www.askaboutireland.ie/reading-room/history-heritage/pages-in-history/dublin-coffee-houses/index.xml |access-date=2011-01-10 |publisher=Askaboutireland.ie}}</ref>
** ''Wasikar Labaran Belfast'' *
* Jaridu na Scotland daga 1708
** ''Jaridar Aberdeen'' *
** ''Mercury na Caledonia'' *
** The Echo ko Edinburgh Weekly Journal *
* Yawancin jaridu na Amurka na ƙarni na 18, ciki har da:
** The New England Courant (1721-1723), wanda [[Benjamin Franklin]] ya yi aiki a kai
* (ba a tsara shi ba a cikin wannan jerin)
** ''Jaridar Burtaniya'' *
** ''Jaridar yau da kullun'' *
** Janar Mai Talla *
** Lounger *
** ''Mirror'' *
** St James' Chronicle ko British Evening Post *
** ''Whitehall Evening Post'' ko London Intelligencer *
** ''Labaran yau da kullun''
** ''Labarin Safiya''
** ''Labaran 'yan sanda da aka kwatanta''
** ''[[The Chartist|Mai zane-zane]]''
<nowiki>*</nowiki> Wadannan abubuwa suna samuwa a matsayin wani ɓangare na tarin kan layi.<ref>{{Cite web |title=Burney Collection Newspapers - Licensed Digital Collections - National Library of Scotland |url=http://www.nls.uk/collections/digital/resources/burney.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018055510/http://www.nls.uk/collections/digital/resources/burney.html |archive-date=18 October 2009 |website=nls.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://gale.cengage.co.uk/images/EMEA%20British%20Library%20Newspapers%20Brochure.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809195533/http://gale.cengage.co.uk/images/EMEA%20British%20Library%20Newspapers%20Brochure.pdf |archive-date=2011-08-09 |access-date=2010-10-26}}</ref>
== Tsaro da samun dama ==
=== Microfilm ===
Saboda saurin lalacewar tarin, an yanke shawarar yin microfilm da tarin kuma ƙuntata damar yin amfani da kwafin jiki. Nasarar aikin microfilm ya haifar da wasu tarin littattafai da yawa da aka adana a fim.
== Samun damar tarin ==
* Kwamitin Tsarin Bayanai na hadin gwiwa yana ba da damar yin amfani da tarin kyauta ga duk cibiyoyin Ci gaba da Ilimi na Burtaniya.<ref>{{Cite web |date=2009-01-13 |title=The Burney Collection: 17th and 18th Century newspapers free online |url=http://www.jisc.ac.uk/news/stories/2009/01/burney.aspx |access-date=2011-01-10 |publisher=JISC |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105200146/http://www.jisc.ac.uk/news/stories/2009/01/burney.aspx |archive-date=2010-11-05 |url-status=dead}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Tarihin jaridu na Burtaniya
* Shirin Digitization na JISC
* Jerin tarihin jaridu na kan layi
* Jerin jaridu a Ƙasar Ingila
== Manazarta ==
f1aque3zwex7ivw2trk4hnzmxfdtv52
Theophilus Jacob Tom Princewill
0
178434
973720
964091
2026-10-30T11:58:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973720
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Theophilus J.T. Princewill
| full_name = Theophilus Jacob Tom Princewill
| title = Amachree XI
| image =
| caption =
| reign = 23 Maris 2002 – 2023
| predecessor = Abbiye Suku, Amachree X
| successor = Kariboye-Abbi Benebo Princewill, Amachree XII
| birth_date = 4 Janairu 1930
| birth_place = [[Buguma]], Jihar Rivers, Najeriya
| death_date = 2023
| death_place = [[Buguma]], Jihar Rivers, Najeriya
| burial_place = Buguma
| spouse = Ibiere Princewill
| issue = [[Tonye Princewill]]
| house = Princewill
| occupation = Farfesa; Sarkin gargajiya
| profession = Microbiology
| awards = [[Commander of the Order of the Federal Republic|CFR]]
}}
'''Theophilus Jacob Tom Princewill''' (4 Janairu 1930 – 2023), wanda aka fi sani da '''Prof. T.J.T. Princewill''' ko '''King Theophilus J.T. Princewill''', ya kasance farfesa ɗan Najeriya kuma tsohon [[Amanyanabo]] na [[Masarautar Kalabari]] a Jihar [[Rivers]]. Ya kasance '''Amachree XI''', kuma ya hau gadon sarautar Kalabari a ranar 23 ga Maris 2002. Ya riƙe sarautar har zuwa rasuwarsa a shekarar 2023. Majiyoyin Najeriya sun bayyana shi a matsayin masani, farfesa kuma shugaban gargajiya mai tasiri a yankin [[Niger Delta]].<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Theophilus Jacob Tom Princewill a ranar 4 ga Janairu 1930 a [[Buguma]], a cikin gidan sarautar King da Queen Jacob Tom Princewill, Amachree VII na Masarautar Kalabari.<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Princewill ya yi karatun kimiyya sannan ya shiga fannin [[Microbiology]]. Ya ci gaba da aikin ilimi a [[Jami'ar Port Harcourt]], inda ya zama farfesa a shekarar 1984. An bayyana shi a matsayin na farko da ya jagoranci Sashen Microbiology na jami'ar, sannan ya zama farfesa na farko a fannin Microbiology a jami'ar.<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Bayan haka, ya zama Dean na Faculty of Science a tsohuwar [[Rivers State University of Science and Technology]], wadda daga baya aka sake tsarawa a matsayin [[Rivers State University]]. An bayyana shi a matsayin baƙar fata na farko da ya riƙe matsayin Dean na wannan Faculty.<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Bayanan [[Jami'ar Port Harcourt]] sun nuna cewa Farfesa T.J.T. Princewill ya kasance Dean na School of Graduate Studies daga shekarar 1987 zuwa 1990, abin da ke nuna matsayinsa a shugabancin jami'ar kafin ya hau sarautar Kalabari.<ref>{{cite web
|title=General Regulations for Graduate Programmes
|url=https://www.uniport.edu.ng/wp-content/uploads/2025/01/General_Regulations_for_Graduate_Programmes.pdf
|website=University of Port Harcourt
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Aikin ilimi ==
Kafin ya zama sarki, Princewill ya shafe shekaru da dama yana aikin koyarwa da bincike a fannin Microbiology. Tsohon Shugaban Najeriya [[Goodluck Jonathan]], wanda ya kasance ɗalibinsa a Jami'ar Port Harcourt, ya bayyana shi a matsayin malami da ya yi tasiri a rayuwar ɗalibansa da kuma harkar ilimi.<ref>{{cite news
|title=Jonathan eulogises late Rivers Monarch, Prof Princewill
|url=https://guardian.ng/news/jonathan-eulogises-late-rivers-monarch-prof-princewill/
|work=The Guardian Nigeria
|date=30 October 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
An kuma ambaci Princewill a cikin wallafe-wallafen ƙwararrun masana Microbiology na Najeriya. A cikin mujallar Nigerian Journal of Microbiology, an jera T.J.T. Princewill cikin kwamitin editocin mujallar a farkon shekarun 1980.<ref>{{cite journal
|title=Nigerian Journal of Microbiology
|url=https://www.nsmjournal.org.ng/uploads/articles/preliminary_pages_21.pdf
|journal=Nigerian Journal of Microbiology
|volume=2
|issue=2
|year=1982
|access-date=6 October 2026
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419045328/https://www.nsmjournal.org.ng/uploads/articles/preliminary_pages_21.pdf
|archive-date=19 April 2026
|url-status=dead
}}</ref>
Ayyukansa na ilimi sun taimaka wajen kafa matsayinsa a matsayin ɗaya daga cikin malaman kimiyya da suka taka rawa wajen bunkasa ilimin Microbiology a Najeriya.<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Hawan sarautar Kalabari ==
Bayan rasuwar Amachree X, Abbiye Suku, a shekarar 1998, kujerar Amanyanabo ta kasance babu mai sarauta na wani lokaci. Kundin tarihin sarakunan gargajiya na Najeriya ya nuna cewa an zaɓi Theophilus J.T. Princewill a matsayin Amachree XI a ranar 23 ga Maris 2002.<ref>{{cite web
|title=Nigerian traditional polities
|url=https://www.rulers.org/nigatrad.html
|website=Rulers.org
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Shigarsa sarauta ta sanya shi cikin tarihin Masarautar Kalabari a matsayin '''Amachree XI'''. An kuma bayyana shi a matsayin farfesa na farko da ya zama sarkin Kalabari, kuma ɗaya daga cikin malaman jami'a da suka koma shugabancin gargajiya.<ref>{{cite news
|title=Princewill Announces Father's Death
|url=https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/
|work=Leadership
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
A lokacin mulkinsa, ya kasance Amanyanabo da Natural Ruler na [[Kalabari Kingdom]], wadda ke da cibiyarta a [[Buguma]]. Masarautar tana cikin yankin Niger Delta kuma mutanen Kalabari wani ɓangare ne na al'ummar [[Ijaw]].<ref>{{cite web
|title=Brief History of Kalabari Kingdom
|url=https://www.nijpcr.nou.edu.ng/wp-content/uploads/2024/11/COMPLETE-NIJPCR-VOL-4-NO-1-COMPLETE-PDF.pdf
|website=Nigerian Journal of Peace and Conflict Resolution
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Shugabancin Majalisar Sarakunan Jihar Rivers ==
A ranar 1 ga Janairu 2010, gwamnan Jihar Rivers na lokacin, [[Chibuike Rotimi Amaechi]], ya naɗa Princewill a matsayin Shugaban [[Rivers State Council of Traditional Rulers]].<ref>{{cite news
|title=Amayanabo T.J.T Princewill: Encounter with the Great King who called me son
|url=https://newsexpressngr.com/news/210454/amayanabo-tjt-princewill-encounter-with-the-great-king-who-called-me-son
|work=News Express
|date=2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Wannan matsayi ya ƙara masa tasiri wajen wakiltar sarakunan gargajiya da kuma tattauna batutuwan da suka shafi zaman lafiya da ci gaban Jihar Rivers. An bayyana shi a matsayin shugaban farko na majalisar wanda ya kasance farfesa kuma sarkin Kalabari.<ref>{{cite news
|title=Amayanabo T.J.T Princewill: Encounter with the Great King who called me son
|url=https://newsexpressngr.com/news/210454/amayanabo-tjt-princewill-encounter-with-the-great-king-who-called-me-son
|work=News Express
|date=2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Zaman lafiya da ci gaban Kalabari ==
A matsayinsa na Amanyanabo, Princewill ya shiga harkokin da suka shafi zaman lafiya, haɗin kan al'umma da ci gaban Masarautar Kalabari. A shekarar 2023, masu shirya jana'izarsa sun bayyana cewa mutanen Kalabari daga al'ummomi 33 za su shiga cikin jana'izarsa, abin da ya nuna muhimmancin sarautar wajen haɗa al'ummar masarautar.<ref>{{cite news
|title=33 communities to participate In Kalabari Monarch's burial
|url=https://guardian.ng/news/33-communities-to-participate-in-kalabari-monarchs-burial/
|work=The Guardian Nigeria
|date=24 November 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
A lokacin mulkinsa, ya kuma shiga cikin wasu ƙoƙarin sasanta rikice-rikicen al'umma. Misali, a rikicin da ya shafi iyalan O.B. Lulu-Briggs, Princewill ya kafa wani kwamiti domin ƙoƙarin taimakawa wajen warware rikicin da ya shafi jana'izar marigayi ɗan kasuwar.<ref>{{cite news
|title=Wike's anger over Dickson's visit to Amanyanabo of Kalabari, needless
|url=https://www.vanguardngr.com/2019/12/wikes-anger-over-dicksons-visit-to-amanyanabo-of-kalabari-needless/
|work=Vanguard
|date=14 December 2019
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Matsayinsa a al'ummar Ijaw ==
Princewill ya kasance ɗaya daga cikin sarakunan gargajiya masu tasiri a yankin [[Niger Delta]]. Tsohon Shugaba Goodluck Jonathan ya bayyana shi a matsayin mutum mai muhimmiyar rawa ga al'ummar Ijaw da kuma harkar ilimi.<ref>{{cite news
|title=Ex-president Jonathan, Wife mourn late Amanyanabo of Kalabari, pledge support to family
|url=https://thenationonlineng.net/ex-president-jonathan-wife-mourn-late-amanyanbo-of-kalabari-pledge-support-to-family/
|work=The Nation
|date=2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
A wasu takardun ƙungiyoyin Ijaw, an jera shi a matsayin ɗaya daga cikin manyan sarakunan gargajiya na Ijaw, tare da sauran Amanyanabo da sarakunan yankin Niger Delta.<ref>{{cite web
|title=Open Letter to Ijaw Leaders
|url=https://ijawnation.org/resources/Governance/Open-Letter-to-Ijaw--Leaders-8-15-2020-2.pdf
|website=Ijaw Nation
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Lambar yabo ta CFR ==
A shekarar 2011, gwamnatin Najeriya ta ba Princewill lambar girmamawa ta ƙasa ta '''[[Commander of the Order of the Federal Republic]] (CFR)'''. Tsohon Shugaba Goodluck Jonathan ya sake ambaton wannan lambar yabo a lokacin da yake mika ta'aziyyarsa ga iyalan sarkin bayan rasuwarsa.<ref>{{cite news
|title=Ex-president Jonathan, Wife mourn late Amanyanabo of Kalabari, pledge support to family
|url=https://thenationonlineng.net/ex-president-jonathan-wife-mourn-late-amanyanbo-of-kalabari-pledge-support-to-family/
|work=The Nation
|date=2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
An kuma san shi da girmamawar '''JP''' a wasu bayanan da aka wallafa game da rayuwarsa da jana'izarsa.<ref>{{cite news
|title=Amayanabo T.J.T Princewill: Encounter with the Great King who called me son
|url=https://newsexpressngr.com/news/210454/amayanabo-tjt-princewill-encounter-with-the-great-king-who-called-me-son
|work=News Express
|date=2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Iyali ==
Princewill ya fito daga gidan sarautar Princewill na Kalabari. Ɗansa, '''[[Tonye Princewill]]''', ɗan kasuwa ne, ɗan siyasa kuma tsohon ɗan takarar gwamnan Jihar Rivers.<ref>{{cite news
|title=Princewill crowned monarch in Kalabari Kingdom
|url=https://guardian.ng/news/nigeria/metro/princewill-crowned-monarch-in-kalabari-king/
|work=The Guardian Nigeria
|date=22 September 2025
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
Tonye Princewill ya kasance babban mai kula da shirye-shiryen jana'izar mahaifinsa a shekarar 2023, tare da wakilan Majalisar Sarakunan Kalabari da sauran shugabannin al'umma.<ref>{{cite news
|title=33 communities to participate In Kalabari Monarch's burial
|url=https://guardian.ng/news/33-communities-to-participate-in-kalabari-monarchs-burial/
|work=The Guardian Nigeria
|date=24 November 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Rasuwarsa da jana'iza ==
A watan Yuni 2023 aka sanar da rasuwar Theophilus J.T. Princewill. Sanarwar rasuwar, wadda ɗansa Tonye Princewill ya fitar, ba ta bayyana takamaiman ranar da sarkin ya rasu ba saboda al'adun Masarautar Kalabari game da sanar da rasuwar sarakuna.<ref>{{cite news
|title=Prince Tonye's father King Amanyanabo of Kalabari is dead
|url=https://pmnewsnigeria.com/2023/06/18/prince-tonyes-father-king-amanyanabo-of-kalabari-is-dead/
|work=P.M. News
|date=18 June 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
An shirya jana'izarsa a Buguma a watan Nuwamba 2023, kuma al'ummomi da dama na Kalabari suka shiga cikin ayyukan jana'izar. The Guardian ta ruwaito cewa an shirya binne shi a ranar 29 da 30 ga Nuwamba 2023.<ref>{{cite news
|title=33 communities to participate In Kalabari Monarch's burial
|url=https://guardian.ng/news/33-communities-to-participate-in-kalabari-monarchs-burial/
|work=The Guardian Nigeria
|date=24 November 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
An gudanar da jana'izarsa a Buguma, inda aka samu halartar manyan jami'an gwamnati, sarakuna da wakilan al'ummar Ijaw. Gwamnan Jihar Rivers [[Siminalayi Fubara]] ya halarci jana'izar kuma ya yaba da ƙoƙarin haɗa kan Kalabari.<ref>{{cite news
|title=I Will Not Fail Rivers People, Fubara Assures – Lauds Kalabari unity at King Princewill's burial
|url=https://www.thisdaylive.com/2023/12/01/i-will-not-fail-rivers-people-fubara-assures/
|work=THISDAY
|date=1 December 2023
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Gadon sarauta ==
Bayan rasuwarsa, an shiga wani sabon lokaci na zaɓen Amanyanabo na Kalabari. Majiyoyin tarihin sarakunan gargajiya sun rubuta mulkinsa daga 23 Maris 2002 zuwa 2023.<ref>{{cite web
|title=Nigerian traditional polities
|url=https://www.rulers.org/nigatrad.html
|website=Rulers.org
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
A shekarar 2025, ɗansa Tonye Princewill ya zama shugaban Da Ogo Polo, wani rukuni na gidajen sarauta na Kalabari, bayan manyan sarakunan yankin sun amince da shi a matsayin wanda zai jagoranci rukunin.<ref>{{cite news
|title=Princewill crowned monarch in Kalabari Kingdom
|url=https://guardian.ng/news/nigeria/metro/princewill-crowned-monarch-in-kalabari-king/
|work=The Guardian Nigeria
|date=22 September 2025
|access-date=6 October 2026
}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masarautar Kalabari]]
* [[Kalabari]]
* [[Ijaw]]
* [[Jihar Rivers]]
* [[Niger Delta]]
* [[Tonye Princewill]]
* [[Goodluck Jonathan]]
* [[Chibuike Rotimi Amaechi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Majiyoyi ==
* [https://leadership.ng/princewill-announces-fathers-death/ Leadership — Princewill Announces Father's Death]
* [https://guardian.ng/news/jonathan-eulogises-late-rivers-monarch-prof-princewill/ The Guardian — Jonathan eulogises late Rivers Monarch, Prof Princewill]
* [https://guardian.ng/news/33-communities-to-participate-in-kalabari-monarchs-burial/ The Guardian — 33 communities to participate in Kalabari Monarch's burial]
* [https://thenationonlineng.net/ex-president-jonathan-wife-mourn-late-amanyanbo-of-kalabari-pledge-support-to-family/ The Nation — Ex-president Jonathan mourns late Kalabari monarch]
* [https://www.thisdaylive.com/2023/12/01/i-will-not-fail-rivers-people-fubara-assures/ THISDAY — Fubara attends King Princewill's burial]
* [https://www.rulers.org/nigatrad.html Rulers.org — Nigerian traditional polities]
* [https://www.uniport.edu.ng/wp-content/uploads/2025/01/General_Regulations_for_Graduate_Programmes.pdf University of Port Harcourt — Graduate Programmes]
* [https://web.archive.org/web/20260419045328/https://www.nsmjournal.org.ng/uploads/articles/preliminary_pages_21.pdf Nigerian Journal of Microbiology]
* [https://newsexpressngr.com/news/210454/amayanabo-tjt-princewill-encounter-with-the-great-king-who-called-me-son News Express — Biography of T.J.T. Princewill]
[[Category:1930 haihuwa]]
[[Category:2023 rasuwa]]
[[Category:Mutanen Jihar Rivers]]
[[Category:Mutanen Najeriya]]
[[Category:Sarakunan Najeriya]]
[[Category:Sarakunan gargajiya na Jihar Rivers]]
[[Category:Kalabari]]
[[Category:Ijaw]]
[[Category:Masarautun gargajiya a Najeriya]]
[[Category:Malaman jami'a na Najeriya]]
[[Category:Masana ilimin halittu]]
[[Category:Microbiologists]]
[[Category:Farfesoshi na Najeriya]]
[[Category:University of Port Harcourt alumni]]
[[Category:Commander of the Order of the Federal Republic]]
acoh9i10p8ydfe41mxb8xqxsawbz9eu
Simon Fishel
0
178532
973555
964542
2026-10-30T01:20:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973555
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Simon Fishel''' (an haife shi a ranar 29 ga watan Yulin shekara ta 1953) masanin ilimin lissafi ne na Ingila, masanin kimiyyar halittu kuma masanin ilimin ''in vitro'' fertilization (IVF) .
Fishel ya haɗu da Robert Edwards a shekarar 1975 kuma daga ƙarshe ya yi aiki tare da Edwards da Patrick Steptoe, waɗanda suka yi nasarar samar da juna biyu ta hanyar IVF, wanda ya kai ga haihuwar Louise Brown a ranar 25 ga Yuli 1978.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Simon Brian Fishel a cikin [[Yahudawa|iyalin Yahudawa]] a [[Liverpool]] kuma ya girma kusa da Calderstones Park . Mahaifinsa, Joseph, mai dinki ne, mahaifiyarsa kuma, Jane, ɗaya ce daga cikin 'yan'uwa 12 daga cikin dangin 'yan gudun hijira na Gabashin Turai.
Fishel ya yi karatu a Makarantar Sakandare ta King David, Liverpool, inda ya zama Babban Yaro.
Bayan samun A-Levels, Fishel da farko ya koyar a wata makaranta a Speke, a wajen Liverpool. Daga nan ya yi karatun Physiology da Biochemistry a Jami'ar Salford, ya kammala karatu a 1975 tare da girmamawa na BSc na farko sau biyu.
Fishel ya koma Jami'ar Cambridge bayan an nada shi a matsayin PhD a fannin ilimin cututtuka, amma ba da daɗewa ba ya yanke shawarar cewa aikinsa na nazarin ƙwayoyin cuta ba nasa ba ne. Daga nan sai ya haɗu da Robert Edwards, wanda zai lashe kyautar Nobel nan gaba, wanda zai sami digirin PhD sannan ya sami fannin da zai sadaukar da rayuwarsa ga ayyukansa.
A shekara ta 1978, an nada Fishel a matsayin Don a Kwalejin Churchill, Cambridge kuma an ba shi kyautar Beit Memorial Foundation Fellowship .
== Ayyuka ==
A Cambridge, Fishel ya yi aiki tare da Robert Edwards da Patrick Steptoe tsawon shekaru da dama kafin haihuwar jaririyar IVF ta farko a duniya, Louise Brown, a Oldham a shekarar 1978. <ref>{{cite news
| title = Professor Simon Fishel
| url = http://www.carefertility.com/fertility-treatments-sc1/support-sj4/page-4/
| publisher = CARE Fertility
| access-date = 2014-07-30
| date= 2014}}</ref> Wannan nasarar ta zama tarihi a fannin likitanci, inda aka kafa takin zamani a cikin jiki a matsayin sabon maganin da zai iya taimaka wa ma'aurata marasa haihuwa su haifi 'ya'ya.
Yayinda yake ci gaba da aikinsa a Cambridge, an nada Fishel a matsayin Mataimakin Darakta na Kimiyya a asibitin IVF na farko a duniya, Bourn Hall, ya shiga Darakta Na Kimiyya Edwards, Darakta Steptoe da Mataimakin Daraktan Kiwon Lafiya John Webster a 1980.<ref>{{cite news
| title = Pushing the envelope on fertility care
| url = http://www.irishhealth.com/article.html?id=20261
| publisher = Irish Health
| access-date = 2014-08-21
| date = 2014
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151101092254/http://www.irishhealth.com/article.html?id=20261
| archive-date = 2015-11-01
| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news
| title = Obituary: Robert Edwards, test-tube baby pioneer
| url = https://www.bbc.co.uk/news/health-22095512
| publisher = BBC News online
| access-date = 2014-08-21
| date= 10 April 2013}}</ref><ref>{{Cite book|author1=David K Gardner |author2=Ariel Weissman |author3=Colin M Howles |author4=Zeev Shoham |title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages= 12}}</ref>
A cikin waɗannan shekarun farko na IVF, Fishel da abokan aikinsa sun sami adawa mai yawa daga masu sukar a waje da kuma cikin al'ummomin likita da kimiyya, gami da takardar farar hula don kisan kai. Fishel tun daga lokacin ya bayyana cewa "dukan ma'aikata sun yi fushi" da aikin su na farko kuma mutane sun yi tunanin cewa shi "mai yiwuwa masanin kimiyya ne".<ref>{{cite news
| title = Celebration of 25 years of IVF
| url = http://www.nottinghampost.com/Miracle-families-celebrate-25-years-IVF-Nottingham/story-12256525-detail/story.html
| newspaper = Nottingham Post
| access-date = 2014-08-21
| date= 9 June 2010}}</ref>
A cikin 1981, Fishel, Robert Edwards da sauran abokan aiki a Bourn Hall sun shirya taron farko na IVF na kasa da kasa, wanda likitoci da masana kimiyya daga ko'ina cikin duniya suka halarta.
Ba da daɗewa ba bayan wannan, abokin aikin Fishel Robert Edwards zai haɗu da European Society of Human Reproduction and Embryology kuma ya kafa mujallar Human Reproducation don ba da ƙarin rahoto game da ci gaba da ci gaba a fagen.<ref>{{cite news
| title = A child against all odds
| url = https://books.google.com/books?id=QRpAPNSwoswC
| publisher = Transworld Publishers, London
| access-date = 2014-09-16
| date= 2006|isbn = 9781446437568}}</ref><ref>{{cite news
| title = Principles and practice of fertility preservation
| url = https://books.google.com/books?id=11sFXv10o6cC&q=bourn+hall+clinic+1981+first+ivf&pg=PA5
| publisher = Cambridge University Press
| access-date = 2014-08-22
| date= 2011|isbn = 9781139496124}}</ref><ref>{{cite news
| title = 40 years of IVF commemorative programme
| url = http://www.pdn.cam.ac.uk/40yearsivf/commemorative_programme.pdf
| publisher = Christ's College, Cambridge
| access-date = 2014-08-22
| date = 2009
| archive-url = https://web.archive.org/web/20101008071056/http://www.pdn.cam.ac.uk/40yearsivf/commemorative_programme.pdf
| archive-date = 2010-10-08
| url-status = dead}}</ref>
Ayyukan Fishel sun haɗa da nasarori da yawa. Ɗaya daga cikin gudummawar da ya bayar na farko shi ne ya ƙaura daga bututun gwaji (saboda haka kalmar 'wurin gwajin-tube') kuma zuwa ga amfani da jita-jita na petri tare da matsakaicin al'adu da aka rufe da man paraffin a cikin aikin ilimin embryology na asibiti, wani mataki wanda ya sa ya zama mafi amfani lokacin da aka yi amfani da IVF don dawo da ƙwai da yawa yayin motsawar ovarian don manufar samar da follicles da yawa.
Fishel ya nuna a karo na farko cewa tayin ɗan adam yana ɓoye hormone na ciki hCG a cikin littafin 1984 tare da Edwards da Chris Evans a Kimiyya wanda aka ambata sau 196 kuma Outi Hovatta ya gano shi a matsayin bayanin farko na yiwuwar IVF da fasahar ƙwayar cuta dangane da fa'idar magani.<ref>{{Cite journal |last=Fishel |first=S. B. |last2=Edwards |first2=R. G. |last3=Evans |first3=C. J. |date=24 February 1984 |title=Human chorionic gonadotropin secreted by preimplantation embryos cultured in vitro |url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.6546453 |journal=Science |publisher=Science, vol 223 no. 4638, pp 816 - 818 |volume=223 |issue=4638 |pages=816–818 |bibcode=1984Sci...223..816F |doi=10.1126/science.6546453 |pmid=6546453 |url-access=subscription |access-date=2014-08-22}}</ref> Ya kuma nuna bukatar dakatar da wutsiyar [[maniyyi]] har abada don samun nasarar allura ta maniyyi (ICSI). <ref>{{Cite journal |last=Chen |first=S. U. |last2=Ho |first2=H. N. |last3=Chen |first3=H. F. |last4=Huang |first4=S. C. |last5=Lee |first5=T. Y. |last6=Yang |first6=Y. S. |date=1996 |title=Intracytoplasmic sperm injection (ICSI) for severe semen abnormalities: dissecting the tail of spermatozoa at the tip |journal=Human Reproduction |volume=11 |issue=12 |pages=2640–2644 |doi=10.1093/oxfordjournals.humrep.a019185 |pmid=9021366 |doi-access=free}}</ref>
A cikin shekarun 1980s, Fishel ya nemi kamfanin bincike na micro-electronics na Falmouth don taimaka masa wajen bunkasa kayan aiki don farkon farkon microinjection na maniyyi. Koyaya, masu kula da Burtaniya ba za su ba Fishel lasisi don shirin matukin jirgi ba, ma'ana dole ne ya fara dabarar, wanda aka sani da insemination sub-zonal (SUZI), a [[Italiya]].
A [[Rum|Roma]], Fishel da tawagarsa sun ba da rahoton haihuwar farko daga SUZI a cikin 1990, wanda gidan talabijin na Italiya Rai Uno ya watsa shi, kuma ya bayyana yawan ciki na asibiti na kashi 15 cikin dari daga 225 SUZI cycles shekara guda bayan haka. A matsayin dabarar micro-insemination ta farko don magance rashin haihuwa na namiji, SUZI sabuwar fasaha ce da ta ba da damar maza da ke da ma'aunin maniyyi mara kyau kuma babu wata dama ta samun taki ga mahaifin 'ya'yansu. An ba da lasisi a matsayin dabara a Burtaniya a cikin 1991, tare da haihuwar SUZI ta farko a Burtaniya da ta faru a watan Satumbar 1992 a asibitin Park da ke Nottingham .
Fishel da abokan aiki sun ci gaba da ba da allurar maniyyi kai tsaye a cikin cytoplasm na oocyte, ko 'DISCO', a matsayin madadin magani ga marasa lafiya waɗanda SUZI ta kasa. Wadannan dabarun za a ci gaba da su a cikin allurar maniyyi ta intracytoplasmic, yayin da Kayan Bincike za su ci gaba da samar da kayan aikin IVF da fasaha ga asibitoci a duniya.
Fishel ya gabatar da vitrification na embryo zuwa Burtaniya a cikin 1991, tare da jariri na farko da aka haifa a cikin ƙasar daga wannan dabarar da aka kawo a watan Oktoba na shekara ta 1992. Koyaya, wannan hanyar ta fara haramta ta Hukumar Kula da Farin Ciki da Embryology (HFEA), wani yanke shawara daga baya Fishel ya soki lokacin da ya ba da ƙarin yarjejeniya a majalisa a cikin 1997 a matsayin wani ɓangare na Draft Human Tissue and Embryos Bill.
Fishel ya wallafa takardu sama da 200, da kuma littattafai da yawa, gami da littafin da aka fi sayarwa a shekarar 1986 In Vitro Fertilisation: Past Present and Future . A shekara ta 1987, ya kasance daga cikin tawagar farko da [[Hukumar Lafiya ta Duniya]] ta gayyaci don gabatar da IVF ga kasar Sin.
Tare da Steven D. Fleming, a cikin 1992 Fishel ya kafa darussan digiri na farko a duniya a cikin fasahar haihuwa a Jami'ar Nottingham, inda ya riga ya buɗe sabis na haihuwa.
Fishel ya kafa kwararren kwararre mai zaman kansa CARE Fertility a cikin 1997 don samar da sabis na haihuwa ga marasa lafiya masu zaman kansu da NHS.
Fishel ya sami kyaututtuka na girmamawa daga ƙasashe kamar [[Japan]], [[Afirka ta Kudu]], Austria da [[Italiya]], kuma ya ba da shawara ga gwamnatocin duniya da yawa, da kuma Vatican.
A shekara ta 2009, ya sami Kyautar girmamawa daga Jami'ar Liverpool John Moores saboda "babban gudummawarsa ga fannin maganin haihuwa, gami da ilimin embryology da IVF".
An ambaci Fishel a lamba goma a cikin '100 mafi kyawun masu kiwon lafiya' ta hanyar mujallar kiwon lafiya da jin daɗi ta mata Top Santé a cikin fitowar Satumba 2013, wanda aka zaba saboda haɗin gwiwar da ya yi na tsarin daukar hoto na CAREmaps, ci gaban da Fishel da kansa ya kira mafi ban sha'awa da mahimmanci tun lokacin da ya fara aikinsa.
A cikin fitowar Nuwamba 2013 na mujallar Reproductive BioMedicine Online, Fishel ya yi kira ga NHS da ta ba da izinin marasa lafiya na IVF su shiga cikin gwaje-gwaje masu zaman kansu na sabbin ƙarin dabarun, yana ƙara cewa matsayin yanzu "yana hana ci gaba".
== Rayuwa ta mutum ==
Fishel yana zaune a Nottingham kuma yana da 'ya'ya hudu da jikoki daya. Yaronsa na biyu mafi girma shine mawaƙi, furodusa da mai mallakar lakabin rikodin Matt Fishel .
A shekara ta 1993, masu karatu na Liverpool Echo sun zabi Fishel a matsayin daya daga cikin 'babban almara 100 masu rai' na Merseyside.
A ranar 17 ga Oktoba 2000, Fishel yana cikin jirgin kasa da ke cikin Hadarin jirgin kasa na Hatfield . Ya tsere tare da ƙananan raunuka kuma ya taimaka wa wasu fasinjoji a wurin kafin sabis na gaggawa ya iso.
== Dubi kuma ==
* Dokar aiki ta Burtaniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1953]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jt2jbqzp01xihkcfmvn6osz2d0t70px
Suresh Joshi
0
178859
973565
966005
2026-10-30T05:04:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973565
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Suresh Hariprasad Joshi''' (30 ga Mayu 1921 - 6 ga Satumba 1986) marubuciya ce 'yar ƙasar Indiya, marubuciya mai gajerun labarai, mai sukar adabi, mawaƙi, mai fassara, edita kuma mai ilimi a [[Gujarati|harshen Gujarati]]. Tare da aikinsa na koyarwa, ya jagoranci ƙungiyar zamani a fannin adabin Gujarati. Ya kasance marubuci mai hazaka kuma ya sauya fannin sukar adabi.
== Rayuwa ==
[[File:Department_of_Gujarati_at_M_S_University.jpg|thumb| Gina Sashen Gujarati, Jami'ar MS]]
An haife shi a Valod, wani ƙaramin gari kusa da Bardoli a Kudancin Gujarat a ranar 30 ga Mayu 1921. Ya yi karatunsa daga Songadh da Gangadhara. Ya kammala karatunsa daga Navsari a shekarar 1938. Ya kammala karatunsa na BA a shekarar 1943 sannan ya kammala karatunsa na MA a Kwalejin Elphinstone a shekarar 1945. A wannan shekarar, ya fara koyarwa a Kwalejin DJ Singh da ke [[Karachi]] sannan daga baya ya shiga Jami'ar Sardar Patel da ke Vallabh Vidyanagar a shekarar 1947. Daga shekarar 1951, ya yi aiki a matsayin malami, farfesa sannan daga baya ya zama Shugaban Sashen Gujarati a Jami'ar Maharaja Sayajirao ta Baroda, Vadodara har zuwa lokacin da ya yi ritaya a shekarar 1981. <ref name="gsp">{{Cite web |title=સુરેશ જોષી (Suresh Joshi) |url=http://gujaratisahityaparishad.com/prakashan/sarjako/savishesh/Savishesh-Suresh-Joshi.html |access-date=2016-01-01 |website=[[Gujarati Sahitya Parishad]]}}</ref> <ref name="Panchal2004">{{Cite book|last3=Shirish Panchal}}</ref>
Rayuwarsa ta farko ta yi a Songadh wanda hakan ya yi tasiri a rayuwarsa. Yana da shekaru takwas, ya buga waƙarsa a ɓoye a cikin mujallar ''Baljeevan'' . Ya gyara mujallar ''Falguni'' a rayuwarsa ta jami'a. ''Upjati'' (1956) shine littafinsa na farko da aka buga. Ya kuma shirya mujallu ''Manisha'', ''Kshitij'', ''Etad'' da ''Uhapoh'' . <ref name="gsp" /> <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl">Mohan, Sarala Jag, [https://books.google.com/books?id=1lTnv6o-d_oC&dq=Urdu+poets&pg=PA100 Chapter 4: "Twentieth-Century Gujarati Literature"] (Google books link), in Natarajan, Nalini, and Emanuel Sampath Nelson, editors, ''Handbook of Twentieth-century Literatures of India'', Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group, 1996, {{ISBN|978-0-313-28778-7}}, retrieved 10 December 2008</ref>
Ya mutu a ranar 6 ga Satumba, 1986 saboda matsalar koda a Nadiad . <ref name="Panchal2004" /> <ref name="gsp" />
== Salo ==
[[File:Suresh_Joshi_at_the_age_of_45.jpg|thumb| Joshi yana da shekaru 45, Vadodara]]
Joshi ya yi tasiri ga marubuta da dama masu tasowa a shekarun 1960 da 1970. An ce rubuce-rubucensa na kashin kansu "sun gabatar da sabon salon rubutun kalmomi a cikin adabin Gujarati ," a cewar masanin ilmin Gujarati Sarala Jag Mohan. <ref name="sm20cgl" /> <ref name="Panchal2004" /> Ya sami tasiri daga ƙoƙarin gwaje-gwajen da aka yi a cikin adabin ƙasashen yamma.
Ya kasance ɗaya daga cikin manyan masu goyon bayan waƙoƙin gwaji a Gujarati, musamman ta hanyar sukar adabi, maimakon waƙoƙinsa. A ƙarƙashin rinjayarsa, tsari, dabara da tsari sun zama mafi mahimmanci a cikin waƙoƙin Gujarati. An ƙara girmama azabar da ke tattare da ƙwarewar ɗaiɗaikun mutane da ta adabi, amma fahimta, waƙoƙi da kuma waƙa ba a daraja su sosai ba, haka nan kuma damuwar zamantakewa ta marubucin da ma abubuwan da ke cikin aikin, a cewar Deepak B. Mehta. <ref name="mil">George, K. M., editor, ''Modern Indian Literature: An Anthology'', published by Sahitya Akademi, 1992, {{ISBN|978-81-7201-324-0}}, Chapter: [https://books.google.com/books?id=vfSPI2irzUgC&pg=PA100 "Modern Gujarati Literature"] by Deepak B. Mehta</ref>
[[Imanin wanzuwa|Kasancewar wanzuwa]] da yanayin halittu sune manyan abubuwan da yake sha'awa. <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl" />
== Ayyuka ==
Suresh Joshi marubuci ne na zamani wanda ya jagoranci ƙungiyar zamani a cikin adabin Gujarati wanda ya fito bayan 1955, zamanin bayan Ghandhi. <ref name="Panchal2004" /> An san shi a matsayin uban adabin zamani na Gujarati kuma a matsayin shugaban marubutan avant-garde a Gujarati. A cewar mai sukar Gujarati Bharat Mehta, lokacin adabin Gujarati daga 1975 zuwa 2000 Suresh Joshi ya yi tasiri sosai a kansa.
''Upjati'' (1956), ''Pratyancha'' (1961), ''Itara'' (1973) da ''Tathapi'' (1980) tarin waqoqinsa ne. Ya janye littafinsa na farko ''Upjati'' a cikin littafinsa na biyu. <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl" /> Ta hanyar wakokinsa, ya gabatar da rashin fahimta da rashin tabbas ga adabin Gujarati. <ref name="Tripathi 2018">{{Cite web |last=Tripathi |first=Salil |date=2018-02-16 |title=A new generation of poets from Gujarat is keeping a rich poetic legacy alive |url=http://www.livemint.com/Leisure/WxQCScWHU7AACzKudTj58I/A-new-generation-of-poets-from-Gujarat-is-keeping-a-rich-poe.html |access-date=2018-02-16 |website=[[LiveMint]]}}</ref>
An buga littattafansa guda huɗu gaba ɗaya a matsayin ''Kathachatushtay'' . An riga an buga biyu daga cikinsu, ''Chhinnapatra'' (1965) da ''Maranottar'' (1973) a baya. An buga ''Vidula'' da ''Kathachakra'' a baya tare da wasu gajerun labarai amma Joshi ya ɗauke su a matsayin littattafai kuma ya sake bugawa tare da wasu biyun. <ref name="Panchal2004" /> Tridip Suhrud ya fassara ''Chhinnapatra'' zuwa Turanci a matsayin ''haruffan Crumpled'' (1998).
Ya yi gwaji sosai a cikin littattafan novellas . Ya sauya salon adabin Gujarati ta hanyar ci gaba da gwaje-gwaje da kuma kyawunsa. ''Grihapravesh'' (1957), ''Biji Thodik Vartao'' (1958), ''Apich'' (1965), ''Na Tatra Suryo Bhati'' (1967), ''Ekda Naimisharanye'' (1980) tarin labaransa ne da suka hada da litattafai 62. An tattara labaransa guda 21 a cikin ''Maniti Anmaniti'' (1982), wanda Shirish Panchal ya shirya. <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl" /> Ya haɓaka ka'idar almara da aka sani da ''Ghatanavilop'' wadda ke mai da hankali kan yuwuwar harshe mai ban sha'awa maimakon ɓangaren labari a cikin almara.
''Janantike'' (1965) shine tarin kasidunsa na farko. Sauran tarin rubutunsa sune ''Idam Sarvam'' (1971), ''Ahobat Kim Ashcharyam'' (1975), ''Iti Me Iti'' (1987). ''Bhavyami'' (1984) ya haɗa da zaɓaɓɓun kasidu da Shirish Panchal ya shirya daga cikin kasidunsa sama da dubu. <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl" /> VY Kantak ya fassara ''Janantike'' zuwa Turanci a matsayin ''Intimate Asides'' (1995). <ref name="Navgujarat Samay 2014">{{Cite web |date=2014-05-24 |title='માનવીની ભવાઈ'નો સુંદર અંગ્રેજી અનુવાદ -Navgujarat Samay |url=http://navgujaratsamay.indiatimes.com/navgujarat-samay-supplementaries-gujarati-columnist/kadar-ane-kitab/articleshow/35558013.cms |access-date=2017-09-06 |website=Navgujarat Samay |language=gu |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907035224/http://navgujaratsamay.indiatimes.com/navgujarat-samay-supplementaries-gujarati-columnist/kadar-ane-kitab/articleshow/35558013.cms |archive-date=2017-09-07 |url-status=dead}}</ref>
Ya kasance mai kawo sauyi a fannin sukar adabi. Aikinsa na farko na suka ''Kinchit'' (1960) ya yi tawaye ga ƙa'idodi da aka kafa. ''Gujarati Kavitano Aswad'' (1962), ''Kavyacharcha'' (1971), ''Kathopkathan'', ''Shrunavantu'' (1972), ''Arunyarudan'' (1976), ''Chintayami Manasa'' (1983), ''Ashtamoahyay'' (1984) su ne sauran tarin zargi. <ref name="Panchal2004" /> <ref name="sm20cgl" />
''Madhyakalin Gyanmargi Kavyadharani Bhumika'' (1978) aikin bincike ne. ''Jananti Ye Kimapi'' (1984) tarin kasidu shida ne da ya gyara waɗanda suka mayar da hankali kan sabbin motsi a fannin sukar adabi. Ya gyara wasu litattafai; ''Navonmesh'' (1971), ''Narharini Gyangeeta'' (1978), ''Gujarati Sarjanatmak Gadya: Ek Sankalan'' (1981), ''Vastana Pado'' (1983). ''Parakiya'' (1975) tarin fassarar waƙoƙin duniya masu kyau ne. ''Dhire Vahe Chhe Don'' Juzu'i na I (1960) da ''Bhonytaliano Adami'' (1967) fassarorin litattafan Rasha ne. ''Shikari Bandook ane Hajar Saraso'' (1975) fassarar labaran Jafananci ne. ''Amriki Tunki Varta'' (1967) fassarar littafin ''The Short Story in America'' ne na Raymond B. West . Fassarar littafin ''Americana Sahityano Itihas'' (1965) ta Marcus Cunliffe . Ya fassara muƙalolin Rabindranath Tagore a cikin ''Panchamrut'' (1949) da ''Sanchay'' (1963). <ref name="Panchal2004" />
== Kyaututtuka ==
An ba shi Ranjitram Suvarna Chandrak a cikin 1971. Ya ƙi karɓar kyautar Sahitya Akademi Award a shekarar 1983 wadda aka ba shi saboda ''Chintayami Manasa'' . Ya ce, "Littafin bai ƙunshi komai ba face wani rubutu da ya ɓace. Labarai ne kawai masu suka waɗanda suka dogara da sukar Turai da Amurka, kuma ba su nuna tunaninsa na asali ba". <ref name="Panchal2004" /> An ba shi lambar yabo ta Narmad Suvarna Chandrak don ''Janantike'' a cikin 1965.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1986]]
[[Rukuni:Haifaffun 1921]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7l43gyrtm02ruryb815r0fzunr8uxkz
Shehu Usman Hassan
0
179131
973545
967009
2026-10-29T23:11:50Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973545
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Shehu Usman Hassan
| occupation = Farfesa, malamin jami'a, mai bincike
| employer = [[Federal University of Kashere]]
| field = Lissafin kuɗi, harkokin kuɗi, rahoton kuɗi, shugabancin kamfanoni
| nationality = [[Najeriya]]
}}
'''Shehu Usman Hassan''' farfesa ne ɗan Najeriya a fannin lissafin kuɗi da harkokin kuɗi. Yana da alaƙa da Sashen Accounting na [[Federal University of Kashere]] da ke Jihar Gombe, Najeriya. Bincikensa ya shafi rahoton kuɗi, ingancin bayanan kuɗi, gudanar da kamfanoni, binciken kuɗi da haraji.<ref name="RG">{{cite web
|title=Shehu Usman Hassan — Research Profile
|url=https://www.researchgate.net/profile/Shehu-Hassan-3
|website=ResearchGate
|access-date=12 Oktoba 2026
}}</ref>
An ambaci sunansa a cikin kundin malaman jami'o'i masu matsayin farfesa da Ma'aikatar Ilimi ta Tarayya ta Najeriya ta wallafa a shekarar 2021. Kundin ya lissafa shi a Faculty of Management Sciences, fannin Accounting, na Federal University of Kashere.<ref name="Directory">{{cite web
|title=2021 Directory of Full Professors in the Nigerian University System
|url=https://education.gov.ng/wp-content/uploads/2022/12/2021-Directory-of-Full-Professors-in-the-Nigerian-University-System-FINAL.pdf
|publisher=Federal Ministry of Education, Nigeria
|date=2021
|access-date=12 Oktoba 2026
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260519012439/https://education.gov.ng/wp-content/uploads/2022/12/2021-Directory-of-Full-Professors-in-the-Nigerian-University-System-FINAL.pdf
|archive-date=2026-05-19
|url-status=dead
}}</ref>
== Aikin ilimi ==
Hassan ya yi aiki a fannin koyarwa da binciken lissafin kuɗi. Bayanan aikinsa sun haɗa da alaƙa da Sashen Accounting na [[Ahmadu Bello University]] da ke Zariya, sannan daga baya ya kasance malami a Federal University of Kashere. Shafin bincikensa ya bayyana shi a matsayin farfesa a fannin Accounting and Finance kuma shugaban Faculty of Management Sciences.<ref name="RG" />
== Bincike da wallafe-wallafe ==
Hassan ya yi bincike kan rahoton kuɗi, ingancin bayanan kuɗi, shugabancin kamfanoni da binciken kuɗi. Wallafe-wallafensa sun haɗa da nazarin alaƙar tsarin gudanar da kamfanoni da ingancin bayanan kuɗi a kamfanonin Najeriya.<ref name="RG" />
A shekarar 2014, ya wallafa tare da Musa Adeiza Farouk wani bincike mai taken ''Firm Attributes and Earnings Quality of Listed Oil and Gas Companies in Nigeria''. An wallafa binciken a cikin Research Journal of Finance and Accounting, inda marubutan suka binciki alaƙar halayen kamfanoni da ingancin bayanan kuɗin kamfanonin mai da gas da aka jera a kasuwar hannayen jari ta Najeriya.<ref name="Paper">{{cite journal
|last1=Hassan
|first1=Shehu Usman
|last2=Farouk
|first2=Musa Adeiza
|title=Firm Attributes and Earnings Quality of Listed Oil and Gas Companies in Nigeria
|journal=Research Journal of Finance and Accounting
|volume=5
|issue=17
|date=2014
|url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/pdf/234630116.pdf
}}</ref>
Haka kuma, shafin marubuta na Nigerian Journal of Accounting Research ya lissafa Hassan a matsayin marubucin bincike kan lissafin kuɗi da harkokin tattalin arziki.<ref name="NJAR">{{cite web
|title=Shehu Usman Hassan — Author Profile
|url=https://njar.org.ng/author/shehu-usman-hassan-319
|website=Nigerian Journal of Accounting Research
|access-date=12 Oktoba 2026
}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Rukunoni ==
[[Rukuni:Malaman jami'o'i na Najeriya]]
[[Rukuni:Masu bincike na Najeriya]]
[[Rukuni:Masana lissafin kuɗi]]
[[Rukuni:Ma'aikatan Federal University of Kashere]]
[[Rukuni:Malaman Ahmadu Bello University]]
pfg348eqx726jzv1sjei1k36gmc409n
Teewah Beach
0
179145
973680
967119
2026-10-30T10:31:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973680
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Cherry_Venture_Teewah_Beach.jpg|right|thumb|Jirgin Cherry Venture ya rushe]]
'''Teewah Beach''' rairayin bakin teku ne wanda ya kai daga Double Island Point a Cooloola, Yankin Gympie ta hanyar Noosa North Shore a cikin Shire na Noosa zuwa Kogin Noosa a Queensland, [[Asturaliya|Ostiraliya]] . Yana daga cikin Babban Gidan shakatawa na Sandy . Yankin rairayin bakin teku ya kai daga kimanin 25°56'11"S, 153°11'18"E zuwa 26°22'44"S, 154°04'38"E, nisan kusan kilomita 51.
== Amfani da shi a matsayin hanya ==
Ga yawancin tsawonta hanya ce da aka tsara a karkashin dokokin gwamnatin Queensland. Yankin rairayin bakin teku yana ba da hanya mai sauƙi zuwa Rainbow Beach da Fraser Island ga masu sha'awar 4WD da yawa. Har ila yau, wuri ne da ake nema sosai a cikin kansa ga waɗanda ke neman kwarewar sansanin daji a kan rairayin bakin teku. Ana amfani da kudade don sansani.<ref>{{Cite web |date=15 January 2015 |title=Camping in Cooloola Recreation Area, Great Sandy National Park |url=http://www.nprsr.qld.gov.au/parks/cooloola/camping.html |access-date=31 October 2015 |publisher=[[Queensland Government]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025134819/http://www.nprsr.qld.gov.au/parks/cooloola/camping.html |archive-date=25 October 2015 |url-status=dead}}</ref> Yankin Noosa North Shore ba a bude shi ga zirga-zirgar motoci ba.
Amfani da rairayin bakin teku ta masu sha'awar 4WD lamari ne mai rikitarwa. Yawancin masu kula da muhalli suna ganin motar 4WD a matsayin wani abu a cikin lalacewar tsarin muhalli na rairayin bakin teku. Wasu suna ganin shi ne kawai hanyar da za su fuskanci yankin jeji da kifi mai kyau. Kamar yadda ake amfani da rairayin bakin teku a halin yanzu a lokacin hutu, motocin da ke motsawa da sauri na iya haɗari ga waɗanda ke amfani da raƙuman bakin teku don nishaɗi. Kodayake Gwamnatin Queensland ta gabatar da kudaden shiga motoci don amfani da rairayin bakin teku ta motoci, batutuwan tsaro na hanya sun kasance babbar damuwa.<ref>{{Cite web |date=30 June 2015 |title=Vehicle access permit fees |url=http://www.nprsr.qld.gov.au/recreation-areas/vehicle_access_permit_fees.html |access-date=31 October 2015 |publisher=[[Queensland Government]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009204222/http://www.nprsr.qld.gov.au/recreation-areas/vehicle_access_permit_fees.html |archive-date=9 October 2015 |url-status=dead}}</ref>
== Cherry Venture ==
Jirgin jigilar kaya na Singapore mai suna Cherry Venture ya fadi a nan a ranar 8 ga Yulin 1973. Lokaci ya kasance yanzu tun lokacin da mutum zai iya ganin fashewar a bakin rairayin bakin teku. An cire tsatsa mai tsatsa a cikin 2007 kamar yadda yake da haɗari sosai ga masu yawon bude ido da yawa waɗanda ke son hawa ta hanyarsa game da duk gargadi. Jirgin ƙarfe mara ƙarfe yana zaune a Rainbow Beach a matsayin abin tunawa.
== Teewah Launi Sands ==
Teewah Coloured Sands wani tsaunuka ne na yashi tare da Teewah Beach a cikin Noosa North Shore (26°16′00′′S 153°04′00′′E / 26.26667°S 153.06667°E / -26.26667; 153.0 6667 (Teewah Coloured sands)). Duwatsun suna da tsayi har zuwa mita 200 kuma yashi yana cikin launuka daban-daban, wanda aka kirkira ta hanyar haɗuwa ta halitta na baƙin ƙarfe da kayan lambu.<ref>{{Cite web |title=Coloured Sands - Rainbow Beach Commerce and Tourism Association |url=http://www.ourrainbowbeach.com.au/our-rainbow-beach/rainbow-beach/coloured-sands.html |access-date=2015-10-31 |website=www.ourrainbowbeach.com.au}}</ref>
== Manazarta ==
scvd2im1w3x8yr6er1ig45rontw67iw
Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support/2026/Cycle 4.json
4
179336
973570
973275
2026-10-30T05:38:07Z
Bikhrah
15061
Apply
973570
json
application/json
{
"u30120": {
"username": "EUwandu-WMF",
"state": "Imo",
"status": "pending",
"date": "2026-10-16",
"text": "This is just a faux application to test the Widget workflow in line with my discussion with Ammar."
},
"u32668": {
"username": "Muhdavdullahi",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman wannan tallafi na data domin hakan zai taimaka man wajen cigaba da bada kirkira da Kuma gyara a wannan manhaja ta Wikipedia ba tare da fargabar yankewa ki karewar data ba.\nKuma rashin Shiga cikin masu nasarar samun wannan tallafi ba zai sareman gwiwa ba gurin cigaba da bada gudummuwa ba. Zanci gaba da bada guddumu ba dare ba rana kamar yanda na saba. Na gode"
},
"u28682": {
"username": "Khalifah123",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to research important topics, learn new things, and access educational materials on Wikipedia to improve my academic performance and my knowledge. It will also help me develop my research skills, increase my knowledge, and make better use of online educational resources. This support will go a long way in helping me achieve my academic goals and become a more knowledgeable and informed person. I will sincerely appreciate any assistance provided.thank you"
},
"u45571": {
"username": "Rahama Buhari Sani",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman taimakon data support saboda gudanar da aiki acikin wikipedia, kuma ina bada gudummuwa gurin fassara mukaloli don in kara ilimi akai ina godiya da wannann taimakon da ake mana na data support. Da fatan za'a amshin taimakon mu nagode sosai"
},
"u39275": {
"username": "Sardeeq",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Wikipedia articles, and participate in online activities, especially creating free knowledge in Hausa and other wikimedia activities where i have knowledge."
},
"u24821": {
"username": "Ashiru Lawal",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Am requesting internet data support to enable me to continue my voluntary contributions as a Wikipedia editor, including creating, editing, and improving articles to promote free access to knowledge. Your support will be highly appreciated."
},
"u48240": {
"username": "Tambudaura",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuhu.\n\nIna miƙa wannan saƙo ne domin neman tallafin ku na tsawon mako guda. Ina roƙon duk masu hali da masu kishin taimakon jama'a da su taimaka da abin da Allah Ya hore musu, domin biyan buƙatar da nake fuskanta.\n\nIna da yakinin cewa duk wanda ya taimaka gwargwadon ƙarfinsa, Allah zai saka masa da mafificin alheri. Ba girman abin da mutum ya bayar ne ya fi muhimmanci ba, sai dai niyya da taimako bisa ga hali.\n\nIna roƙon Allah Maɗaukakin Sarki Ya saka wa duk wanda ya bayar da tallafi, Ya yalwata arzikinsa, Ya ba shi lafiya da albarka a rayuwarsa, Ya kuma sanya taimakon ya zama sanadin samun lada a duniya da lahira.\n\nAllah Ya saka da alheri. Amin.\n\nNa gode da kulawarku da taimakonku."
},
"u22632": {
"username": "Royal Abdul",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Saboda in cigaba da bada gudummuwar Editin a wikimedia da sauran al amuran da suka shafi fassara yaren hausa, sannan kuma tallafin zai karaman kwarin gwuiwar yin editin a kowane lokaci, kuma hakan zaisa inzaman gwarzon wannan shekara da yafi kowa bada gudummuwa a wannan manhaja ta wikimedia"
},
"u28180": {
"username": "Staralliy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to carry out Wikipedia editing contributions effectively, research reliable sources, verify information, and improve the accuracy and quality of articles for readers. And also upload quality photos."
},
"u23412": {
"username": "Abdurra'uf",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am requesting data support to facilitate my participation in Wikimedia activities, including editing, content creation, and community engagement. Reliable internet access will enable me to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Hausa-language content, and promote free knowledge. I am committed to using the support responsibly to make meaningful contributions to the Wikimedia community. Thank you."
},
"u14630": {
"username": "Musafuntua2",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa\n\nIna bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa"
},
"u48576": {
"username": "DAN KANSILA 3323",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun gudummawa daga Wikipedia domin cigaban wannan manhajar dake bada ilimi kyauta domin nima in zama ɗaya daga cikin waɗanda suke editin mai kyau wajen ganin cigaban jama'a akan ilimin dake cikin wannan manhajar ta Wikipedia"
},
"u37986": {
"username": "Maiakwai4u",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I Buhari form sokoto seeking data support for internet access to further my educational contributions to Wikipedia. \n\nThis support will also serve as an encouragement for me to remain committed to my voluntary work as a Wikipedia editor that is creating, editing, translating, and improving articles to promote access to free knowledge, support language development, and foster digital literacy in Northern Nigeria and beyond.\n\nI am very grateful for this assistance."
},
"u21046": {
"username": "Dev ammar",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar wannan tallafin domin kara kwazo wajen neman bayanai da Nassoshi a wajen rubuta mukaloli, kasancewar hakan na shan data sosai kuma data tayi tsada. Samun tallafin zai taimaka sosai wajen bada gudummuwa yadda ya kamata a Wikipedia."
},
"u45959": {
"username": "Salma Raddah",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a student and Wikimedia contributor. Data support will help me research, edit, and write Hausa Wikipedia articles consistently. It will reduce the burden of internet costs and enable me to contribute more actively to free knowledge."
},
"u31123": {
"username": "Nnamadee",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda zai kara mani kwarin guiwa sosai wajen bada gudummuwa ta hanyar ƙirƙirar sababbin muƙaloli, gyara muƙala da ta gabata da kuma bibiyar ayyukan da suka gabata a matsayina na mai gudanarwa."
},
"u45962": {
"username": "Yakubu manya",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne duba da yanayi na tsadar rayuwa. Kuma dan in samu sauki gudanar da wannan aiki cikin sauki da lumina. Duba yadda ake fama da tsadar data a wannan kasa tamu Najeriya. Datar da zakayi aiki tayi tsada matuka. Don haka ne nake naman tallafi don in gudanar da wannan aiki cikin sauki da kwanciyar hankali ngd."
},
"u21281": {
"username": "Mustysummy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\n\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli. Haka kuma, ina da burin ƙarfafa ma masu sha’awa a Katsina su shiga aikin, su koyi yadda ake bayar da gudummawa mai inganci, da gina sabbin shuwagabanni.\n\nNa yi imanin cewa wannan zai taimaka wajen rage ƙarancin bayanai a Hausa a intanet, ƙara yawan bayanan da al’umma za su amfani da su, da tabbatar da dorewar gudummawar Wikimedia Hausa."
},
"u12577": {
"username": "Umar-askira",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa ayyukan gyarawa da ƙirƙirar sabbin maƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen inganta inganci da yawan bayanan Hausa a intanet, tare da bunƙasa ilimi da ƙarfafa al’umma wajen amfani da Wikipedia a matsayin tushen ilimi kyauta. Ina fatan samun wannan tallafi zai ƙara ƙarfafa gudummawata wajen haɓaka harshen Hausa a duniyar dijital."
},
"u45632": {
"username": "Hauwa-jiddert",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa gudanar da ayyukan gyara, ƙirƙira da inganta muƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa, ƙara yawan masu bayar da gudummawa, da kuma samar da ingantattun bayanai ga al’ummar Hausawa."
},
"u39557": {
"username": "GideonEkam",
"state": "Cross River",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support so that it can enable me contribute to Wikimedia projects (e.g. editing) and also to learn and improve my skills in editing Wikipedia articles, wikidata, wiki commons and also to continue publicity in Wikimedia awareness in Akanu Ibiam Federal Polytechnic, Ebonyi State which I have already started."
},
"u45916": {
"username": "Matar Nasir",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman tallafin data ne saboda bunkasa rubutu ko gyaregyere a man hajjar wikipedia.domin inganta yaren mu na Hausa da Kuma saukake ma yanuwanmu Hausa samu bayanai ko illimomi cikin sauki a harshensu"
},
"u23926": {
"username": "Abdulwahabameenu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli."
},
"u50390": {
"username": "MuhammadLawanMD",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman Internet DAta support ne domin na samu damar da zan kara yin edits da wasu activities ba tare da barriers na connectivity ba, wanda yake kasancewa kalubale mai girma ga marubuta da ma makaranta a gabobi masu mahimmanci na aiwatar da aiyukansu a cikin tsanaki da natsuwa"
},
"u27936": {
"username": "Hauwa'u lawal ardo",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Enah neman wanan data support, din ne domin nasamu kudin siyan data don nacigaba da bada nawa gudumuwar a Hausa Wikipedia da sauran shafukan Wikipedia baki daya,\nIn sha Allah na tabbatar wanan kudin zasu samin ƙwarin gwiwa"
},
"u15878": {
"username": "Muhammad Idriss Criteria",
"state": "Yobe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for the Hausa Wikipedia Data Support Program to help me continue creating and improving articles on Hausa Wikipedia. Due to the cost of internet data, consistent editing can be challenging. This support will enable me to contribute more effectively to Hausa Wikipedia and make knowledge accessible to Hausa-speaking people."
},
"u38699": {
"username": "Arcdanumma047",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for data support because reliable internet access is essential for my participation in Wikipedia activities. This support would help me contribute more consistently by editing articles, improving existing content, adding well-sourced information, and helping make knowledge freely accessible to Hausa-speaking communities."
},
"u23935": {
"username": "Ummun Sultan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun kuɗin data da zai ƙara min kwarin gwiwar yin editing na makalolin Hausa Wikipedia da yan uwanta, hakika idan na samu wannan tallafi zai taimaka min wajen bada gudunmawa sosai biye da yadda nake badawa a yanzun, ina fatan na samu domin kara kaimi da yawan editing da nakeyi"
},
"u21300": {
"username": "Maryam Gambo Abdurrahman",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need the data support to boost my editing skills and make me do research to contribute to the Hausa Wikipedia,by writing and editing more articles related to Hausa food,attire and businesses,with the data support I will be able to do more."
},
"u37057": {
"username": "Bilkisu bala usman",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda gudanar da aiki a cikin Wikipedia saboda Ina so Amma rashin data yasa bana samu, Ina so fassara mukaloli don Kara ilimi akai Ina godiya sosai da taimakon Wikipedia Baki daya."
},
"u50392": {
"username": "Jarmoknantok",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a newbie who is eager to do more online but access to the internet has always been a challenge data availability because with smaller subscription plans i still struggle with connectivity and have always been a huge challenge because I will have to end up spending more to go on Youtube to watch more videos, join Zoom meetings and access the materials both voicenotes and PDFs. My new contributions have to be well sourced, accurate and useful and the wikimedia best practice must eat up your small data service and you may easily get discouraged. However, With more data subscription at no cost it will help me do alot for myself and the community in improving the time I will spend editing articles and carrying out basic concepts and building my general portfolio and capacity within the wikimedia community. Thank you for the opportunity"
},
"u15944": {
"username": "Beehra",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamualaikum. Ina neman wannan tallafi na Data Support ne saboda na ƙara samun damar ci-gaba da ayyukan Wikimedia, musamman a shafin Hausa Wikipedia. Samun wannan tallafi zai ƙara min ƙwarin guiwa wajen cigaba da jajircewa wajen yin gyare-gyaren muƙalolin da basu da inganci da kuma samar da waɗannan babu. ina fatan samun wannan tallafi"
},
"u48635": {
"username": "Jafar Shamsu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin zai taimaka min ta hanyoyi da dama kuma saimun tallafin zaisa na bunkasa yawan gyararraki da kirkirar sabbin makaloli a shafukan hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin zai bani kwarin gwiwar cigaba da gyararraki da fassarar sabbin makaloli. Nagode"
},
"u46863": {
"username": "Usman saadu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Inna neman wannan tallafi na data support ne domin zaiƙaramin ƙharin ghiwa domin fada,da Wikipedia Hausa saboda Ni sabon editing ne dakuma samin ƙarin articul dayawa domin kawo abubuwa masu ma,ana ga al,umma da ƙara fada,da Wikipedia Hausa"
},
"u14681": {
"username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "wannan tallafi yana taimaka min sosai wajen ganin nayi editing da yawa saboda ina samun damar yin editing sosai idan na samu tallafin nan saboda zan siya isassar data da zanyi editing a duk lokacin da nake so dan haka ina neman wannan tallafin dan na samu kudin data rinka editing a kowane lokaci"
},
"u28235": {
"username": "Nassmart1",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u46234": {
"username": "Nafisat basiru",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina rukun wannan kungiya da ta tallafa mana a matsayinmu na yan gungiya taimakunta a garemu yana da mahimmanci dari bisa dari tare da karfafa mana akan cigaba da aiyukanmu saboda yanayi na rayuwa wani lokaci mutum yana son yin aiki amma babu halin yin haka ."
},
"u46865": {
"username": "Musty Aminu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman tallafin domin bukatar wnan tallafin na wiki data,asbida zan rinka wallafawa da Kuma Dara bayanai da gyare gyrae Koh edit daku na rubutu a ƙafar Wikipedia \ndasauran so inshallah Fatan Alheri\nWikipedia.ha.org"
},
"u49060": {
"username": "Almustapha bk",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin domin samun damar yin aiki da kuma bada gudummuwa. A matsayi na na sabon edita, wannan tallafi na data zai taimaka mani inyi aiki ba tare da fargaba ta yankewar data ba."
},
"u24854": {
"username": "Nura Bello",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u45710": {
"username": "D son203",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Good evening, sir/ma. I hope you are doing well. Please, I would like to make a humble request, and I sincerely hope you will understand my situation.\n\nI am reaching out to ask for your kind support with mobile data. I would be very grateful if you could assist me with a data subscription, no matter how small it may be. Your support would mean a lot to me and help me with my communication and other important activities.\n\nI understand that everyone has their own responsibilities, and I do not take your kindness or consideration for granted. I am asking with respect and a sincere heart, hoping that you may find it in your heart to help me.\n\nPlease, I will truly appreciate your kindness and support. May God bless you, provide for you, and reward you abundantly for every good thing you do for others.\n\nThank you very much for your time, understanding, and consideration. I sincerely appreciate you. \nFrom D_son203 Abdullah ishaq 🙏"
},
"u12586": {
"username": "BnHamid",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Rashin bayar da gudummawa a yan kwanakin nan na da alaƙa da samun lokacin bayar da gudummawa da ma kalubale na rashin DATA a wasu lokutan da mu ke son bayar da gudummawa. Dalilin neman wannan tallafi na DATA support, don cigaba da bayar da gudummawa batare da fargabar rashin data ba a lokacin da ni ke free don bayar da tawa gudummawa ga Hausa Wikipedia da ma sauran projects."
},
"u24259": {
"username": "Abusule dankofa",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli.\ndomin insamu damar sayen datar dazan dinga aiki da ita kodan gujema tsayawar editing dina da gyaran mukaloli."
},
"u48089": {
"username": "Hauwa Hamisu",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin Hakan zai taimaka min wajen cigaban aiki na na wannan manhaja ta Wikipedia Hausa, \nTabbas Hakan zai taimaka wa mambobin wannan gida zasuji kwarin gwiwar aiki tukuru babu dare babu rana."
},
"u45981": {
"username": "Murtala Abubakar Sokoto",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin ne domin cigaba da fassarar mukalolin da wannan shafin ke sakawa musamman na turanci, tare da yin gyare gyare a wannan shafi na Wikipedia Hausa na mukaloli. Hakan zai bani kwarin gwiwar cigaba da wannan aiki a kowane lokaci nagode."
},
"u47435": {
"username": "Baffa ali",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin intanet(data) ne soboda na cigaba da bawa Wikipedia ta harshen hausa (ha.wikipedia) gudunmawa yadda ya kamata sannan kuma mucigaba da bunƙasata sauran manhajojin Wikipedia ta harshen hausa."
},
"u20447": {
"username": "Sirjat",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafin na Data Support ne domin ina son ci gaba da ba da gudummawa ta a Hausa Wikipedia. A matsayina na edita, ina ƙirƙira da gyara muƙaloli domin in taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa. Wannan tallafi zai ba ni damar ci gaba da ba da gudummawa ta Don haka nake son neman wannan tallafin."
},
"u23886": {
"username": "Santa MMD",
"state": "Kebbi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina son neman wannan tallafin na Data Support ne saboda ina ɗaya daga cikin editocin da suke ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia, kuma ina son ci gaba da wannan aiki. Wannan zai ƙara mini ƙarfin gwiwa wajen ci gaba da bada gudummawa ta ga al'ummar Hausawa, kuma zai taimaka wajen bunƙasa Hausa Wikipedia. Nagode."
},
"u47404": {
"username": "Activist Nasir Abubakar",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin data ne domin in samu damar ƙara ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia. Tallafin zai taimaka min wajen yin bincike, rubuta sabbin bayanai, fassara da inganta labarai, musamman kan batutuwan lafiya da ilimi waɗanda har yanzu ba su da isasshen bayani a Hausa Wikipedia.\n\nA matsayina na ɗalibin aikin jinya kuma mai sha'awar yaɗa ilimi, ina son taimakawa wajen samar da ingantattun bayanai ga masu magana da Hausa. Tallafin data zai ba ni damar samun damar Wikipedia da sauran majiyoyin yanar gizo, dumin tabbatar da ingancin bayanai, da ci gaba da ba da gudummawata mai amfani.\n\nWannan tallafi zai taimaka min sosai wajen ci gaba da bunƙasa Hausa Wikipedia da kuma sauƙaƙa samun ilimi kyauta ga al'ummar masu magana da Hausa nagode."
},
"u50139": {
"username": "Mr.shaperr",
"state": "FCT - Abuja",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I want to have this support in order to helps in editing wikipedia without having issue of financial problem or network problems cause by in sufficient of data i am.active editor who participate in so many campaing ,so i need this support so that i will edit without stress and be able to do it compotably i am grateful to be selected"
},
"u19233": {
"username": "Ibrahim abusufyan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ni zakakurin edita ne wanda yake bada gudumuwa wajen samun halartar yin gassani da dama da kuma bada gudumuwa wajen gyaran wikipedia samun wannan tallafin zai karffaffa min gwiwa wje cigaba da bada gudunmuwata batare kallubale wajen neman sa data da kuma bada gudumuwa cikin jimami ko tunani ba nagode sosai fom8n wannan shiri yana matukar taimakawa kowane edita"
},
"u41082": {
"username": "Hussey833",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I am active editor with experience who.wishes to.continue in giving my maximum attention in editing wikipedia.currently i am into so many contest which need more time and financial stability so being part of tje winners of this support will helps me alot in covering some obtacles while giving my contribution. Thank you"
},
"u40867": {
"username": "Uskeone",
"state": "Gombe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I am seeking this support to continue translating the articles that this page publishes, especially the English ones, and to make improvements to this Hausa Wikipedia article page. This will encourage me to continue this work at all times, thank you."
},
"u27364": {
"username": "Sani Abdullahi M",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Wannan tallafi na data yana taimaka min wajen ganin nayi gyara da translation na sabbin makalolin, dan haka ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da kuma hazakar yin editing a makalolin Hausa Wikipedia"
},
"u40514": {
"username": "Muhibba Waziri",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to carry out my Wikipedia activities effectively, research reliable information, and contribute quality content to Wikipedia. The support will help me stay connected, upload information, and participate actively in Wikimedia projects."
},
"u12444": {
"username": "Hamza DK",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to continue contributing to Wikipedia by creating and improving articles, adding reliable references, and sharing free knowledge with the public. This support will help me stay active as an editor and contribute to making knowledge accessible to everyone."
},
"u9880": {
"username": "Galdiz",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda yana taimakawa sosai saboda wasu lokuta kanaso kayi wani abin a shafin Wikipedia kuma baka da data amma idan kasamu wannan data support yana taimakawa sosai wajen yin Subscription na dogon lokaci."
},
"u24783": {
"username": "Abubakar Kaddi",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda samun kudin siyan data"
},
"u46263": {
"username": "Young ibskeed",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda siyan data nan fa sai a hankali"
},
"u14848": {
"username": "Zahrah0",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Ina neman tallafin data support ne saboda in Kara himma a wajen bada gudunmawa a hausa Wikipedia,saboda Wani lokaci kanaso kayi edits Amma rashin data na hanawa,Amma da taimakon wannan ƙungiya mai albarka muna samu muyi edit.muna godiya da wannan ƙungiya mai albarka Allah ya saka muku da alkhairi."
},
"u15906": {
"username": "Baban Asiya",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin, na sami karin kwarin guiwa wajen cigaba da bada muhimmiyar gudun-mawata a wikipedia da sauran bangarorin wikimedia.\nDuk da kasancewa, ina da matukar sha'awar bayar gudun-mawata, nakan sami tsaiko domin karancin abinda a saka data.\nNagode"
},
"u12403": {
"username": "M Bash Ne",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "I am an active Wikimedian from Kano State, Northern Nigeria, contributing since 2018 to Hausa Wikipedia, Wikidata, Wikimedia Commons, and Hausa Wiktionary. I am seeking internet data support to improve my contributions, create and translate quality Hausa-language content, preserve our cultural heritage, and make free knowledge more accessible. This support will help me contribute more consistently, improve content quality, and strengthen the Hausa Wikimedia community. I am committed to using the support responsibly for Wikimedia-related activities."
},
"u14655": {
"username": "A Salisu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da zan rinƙa shiga shafukan Wikipedia kusan koda yaushe domin nayi gyara da fassara sabbin makalolin, samun wannan tallafin zai kara yawan gudunmuwar da nake badawa ga Wikipedia da yan uwanta"
},
"u14918": {
"username": "Alfurqan",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "I am seeking internet data support to strengthen my contributions to Hausa Wikimedia projects. This support will help me improve Hausa-language content, contribute to Wikipedia, Wikidata and Wikimedia Commons, and preserve our language and cultural heritage. It will also enable me to participate more consistently in Wikimedia activities and support access to free knowledge."
},
"u40103": {
"username": "Bauchi 1",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina son samun wannan tallafi na Data Support saboda nima na zama cikakken mai bada gudummawa acikin Wikimedia musamman a shafin Hausa Wikipedia. Ina so na zama ɗaya daga cikin masu gyarawa da rubuta ingantattun muƙaloli a yanki. Ina fatan yin nasara wajen samun wannan tallafi."
},
"u15061": {
"username": "Bikhrah",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "Ina Neman wannan tallafin ne don ya Kara Bani karfin gwiwa da kwazo wurin Saka data don Kara kokari da Bada himma wurin su edit da kirkirar mukaloli da Dai sauran su.Allah ya taimakemu ya Kuma bamu sa'a gaba Daya amin"
}
}
co8qsomer4uv6fsf6kgd2q5y9wz0lae
973641
973570
2026-10-30T08:06:13Z
Najaatuhd
25547
Apply
973641
json
application/json
{
"u30120": {
"username": "EUwandu-WMF",
"state": "Imo",
"status": "pending",
"date": "2026-10-16",
"text": "This is just a faux application to test the Widget workflow in line with my discussion with Ammar."
},
"u32668": {
"username": "Muhdavdullahi",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman wannan tallafi na data domin hakan zai taimaka man wajen cigaba da bada kirkira da Kuma gyara a wannan manhaja ta Wikipedia ba tare da fargabar yankewa ki karewar data ba.\nKuma rashin Shiga cikin masu nasarar samun wannan tallafi ba zai sareman gwiwa ba gurin cigaba da bada gudummuwa ba. Zanci gaba da bada guddumu ba dare ba rana kamar yanda na saba. Na gode"
},
"u28682": {
"username": "Khalifah123",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to research important topics, learn new things, and access educational materials on Wikipedia to improve my academic performance and my knowledge. It will also help me develop my research skills, increase my knowledge, and make better use of online educational resources. This support will go a long way in helping me achieve my academic goals and become a more knowledgeable and informed person. I will sincerely appreciate any assistance provided.thank you"
},
"u45571": {
"username": "Rahama Buhari Sani",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman taimakon data support saboda gudanar da aiki acikin wikipedia, kuma ina bada gudummuwa gurin fassara mukaloli don in kara ilimi akai ina godiya da wannann taimakon da ake mana na data support. Da fatan za'a amshin taimakon mu nagode sosai"
},
"u39275": {
"username": "Sardeeq",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Wikipedia articles, and participate in online activities, especially creating free knowledge in Hausa and other wikimedia activities where i have knowledge."
},
"u24821": {
"username": "Ashiru Lawal",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Am requesting internet data support to enable me to continue my voluntary contributions as a Wikipedia editor, including creating, editing, and improving articles to promote free access to knowledge. Your support will be highly appreciated."
},
"u48240": {
"username": "Tambudaura",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuhu.\n\nIna miƙa wannan saƙo ne domin neman tallafin ku na tsawon mako guda. Ina roƙon duk masu hali da masu kishin taimakon jama'a da su taimaka da abin da Allah Ya hore musu, domin biyan buƙatar da nake fuskanta.\n\nIna da yakinin cewa duk wanda ya taimaka gwargwadon ƙarfinsa, Allah zai saka masa da mafificin alheri. Ba girman abin da mutum ya bayar ne ya fi muhimmanci ba, sai dai niyya da taimako bisa ga hali.\n\nIna roƙon Allah Maɗaukakin Sarki Ya saka wa duk wanda ya bayar da tallafi, Ya yalwata arzikinsa, Ya ba shi lafiya da albarka a rayuwarsa, Ya kuma sanya taimakon ya zama sanadin samun lada a duniya da lahira.\n\nAllah Ya saka da alheri. Amin.\n\nNa gode da kulawarku da taimakonku."
},
"u22632": {
"username": "Royal Abdul",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Saboda in cigaba da bada gudummuwar Editin a wikimedia da sauran al amuran da suka shafi fassara yaren hausa, sannan kuma tallafin zai karaman kwarin gwuiwar yin editin a kowane lokaci, kuma hakan zaisa inzaman gwarzon wannan shekara da yafi kowa bada gudummuwa a wannan manhaja ta wikimedia"
},
"u28180": {
"username": "Staralliy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to carry out Wikipedia editing contributions effectively, research reliable sources, verify information, and improve the accuracy and quality of articles for readers. And also upload quality photos."
},
"u23412": {
"username": "Abdurra'uf",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am requesting data support to facilitate my participation in Wikimedia activities, including editing, content creation, and community engagement. Reliable internet access will enable me to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Hausa-language content, and promote free knowledge. I am committed to using the support responsibly to make meaningful contributions to the Wikimedia community. Thank you."
},
"u14630": {
"username": "Musafuntua2",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa\n\nIna bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa"
},
"u48576": {
"username": "DAN KANSILA 3323",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun gudummawa daga Wikipedia domin cigaban wannan manhajar dake bada ilimi kyauta domin nima in zama ɗaya daga cikin waɗanda suke editin mai kyau wajen ganin cigaban jama'a akan ilimin dake cikin wannan manhajar ta Wikipedia"
},
"u37986": {
"username": "Maiakwai4u",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I Buhari form sokoto seeking data support for internet access to further my educational contributions to Wikipedia. \n\nThis support will also serve as an encouragement for me to remain committed to my voluntary work as a Wikipedia editor that is creating, editing, translating, and improving articles to promote access to free knowledge, support language development, and foster digital literacy in Northern Nigeria and beyond.\n\nI am very grateful for this assistance."
},
"u21046": {
"username": "Dev ammar",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar wannan tallafin domin kara kwazo wajen neman bayanai da Nassoshi a wajen rubuta mukaloli, kasancewar hakan na shan data sosai kuma data tayi tsada. Samun tallafin zai taimaka sosai wajen bada gudummuwa yadda ya kamata a Wikipedia."
},
"u45959": {
"username": "Salma Raddah",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a student and Wikimedia contributor. Data support will help me research, edit, and write Hausa Wikipedia articles consistently. It will reduce the burden of internet costs and enable me to contribute more actively to free knowledge."
},
"u31123": {
"username": "Nnamadee",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda zai kara mani kwarin guiwa sosai wajen bada gudummuwa ta hanyar ƙirƙirar sababbin muƙaloli, gyara muƙala da ta gabata da kuma bibiyar ayyukan da suka gabata a matsayina na mai gudanarwa."
},
"u45962": {
"username": "Yakubu manya",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne duba da yanayi na tsadar rayuwa. Kuma dan in samu sauki gudanar da wannan aiki cikin sauki da lumina. Duba yadda ake fama da tsadar data a wannan kasa tamu Najeriya. Datar da zakayi aiki tayi tsada matuka. Don haka ne nake naman tallafi don in gudanar da wannan aiki cikin sauki da kwanciyar hankali ngd."
},
"u21281": {
"username": "Mustysummy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\n\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli. Haka kuma, ina da burin ƙarfafa ma masu sha’awa a Katsina su shiga aikin, su koyi yadda ake bayar da gudummawa mai inganci, da gina sabbin shuwagabanni.\n\nNa yi imanin cewa wannan zai taimaka wajen rage ƙarancin bayanai a Hausa a intanet, ƙara yawan bayanan da al’umma za su amfani da su, da tabbatar da dorewar gudummawar Wikimedia Hausa."
},
"u12577": {
"username": "Umar-askira",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa ayyukan gyarawa da ƙirƙirar sabbin maƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen inganta inganci da yawan bayanan Hausa a intanet, tare da bunƙasa ilimi da ƙarfafa al’umma wajen amfani da Wikipedia a matsayin tushen ilimi kyauta. Ina fatan samun wannan tallafi zai ƙara ƙarfafa gudummawata wajen haɓaka harshen Hausa a duniyar dijital."
},
"u45632": {
"username": "Hauwa-jiddert",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa gudanar da ayyukan gyara, ƙirƙira da inganta muƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa, ƙara yawan masu bayar da gudummawa, da kuma samar da ingantattun bayanai ga al’ummar Hausawa."
},
"u39557": {
"username": "GideonEkam",
"state": "Cross River",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support so that it can enable me contribute to Wikimedia projects (e.g. editing) and also to learn and improve my skills in editing Wikipedia articles, wikidata, wiki commons and also to continue publicity in Wikimedia awareness in Akanu Ibiam Federal Polytechnic, Ebonyi State which I have already started."
},
"u45916": {
"username": "Matar Nasir",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman tallafin data ne saboda bunkasa rubutu ko gyaregyere a man hajjar wikipedia.domin inganta yaren mu na Hausa da Kuma saukake ma yanuwanmu Hausa samu bayanai ko illimomi cikin sauki a harshensu"
},
"u23926": {
"username": "Abdulwahabameenu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli."
},
"u50390": {
"username": "MuhammadLawanMD",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman Internet DAta support ne domin na samu damar da zan kara yin edits da wasu activities ba tare da barriers na connectivity ba, wanda yake kasancewa kalubale mai girma ga marubuta da ma makaranta a gabobi masu mahimmanci na aiwatar da aiyukansu a cikin tsanaki da natsuwa"
},
"u27936": {
"username": "Hauwa'u lawal ardo",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Enah neman wanan data support, din ne domin nasamu kudin siyan data don nacigaba da bada nawa gudumuwar a Hausa Wikipedia da sauran shafukan Wikipedia baki daya,\nIn sha Allah na tabbatar wanan kudin zasu samin ƙwarin gwiwa"
},
"u15878": {
"username": "Muhammad Idriss Criteria",
"state": "Yobe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for the Hausa Wikipedia Data Support Program to help me continue creating and improving articles on Hausa Wikipedia. Due to the cost of internet data, consistent editing can be challenging. This support will enable me to contribute more effectively to Hausa Wikipedia and make knowledge accessible to Hausa-speaking people."
},
"u38699": {
"username": "Arcdanumma047",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for data support because reliable internet access is essential for my participation in Wikipedia activities. This support would help me contribute more consistently by editing articles, improving existing content, adding well-sourced information, and helping make knowledge freely accessible to Hausa-speaking communities."
},
"u23935": {
"username": "Ummun Sultan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun kuɗin data da zai ƙara min kwarin gwiwar yin editing na makalolin Hausa Wikipedia da yan uwanta, hakika idan na samu wannan tallafi zai taimaka min wajen bada gudunmawa sosai biye da yadda nake badawa a yanzun, ina fatan na samu domin kara kaimi da yawan editing da nakeyi"
},
"u21300": {
"username": "Maryam Gambo Abdurrahman",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need the data support to boost my editing skills and make me do research to contribute to the Hausa Wikipedia,by writing and editing more articles related to Hausa food,attire and businesses,with the data support I will be able to do more."
},
"u37057": {
"username": "Bilkisu bala usman",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda gudanar da aiki a cikin Wikipedia saboda Ina so Amma rashin data yasa bana samu, Ina so fassara mukaloli don Kara ilimi akai Ina godiya sosai da taimakon Wikipedia Baki daya."
},
"u50392": {
"username": "Jarmoknantok",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a newbie who is eager to do more online but access to the internet has always been a challenge data availability because with smaller subscription plans i still struggle with connectivity and have always been a huge challenge because I will have to end up spending more to go on Youtube to watch more videos, join Zoom meetings and access the materials both voicenotes and PDFs. My new contributions have to be well sourced, accurate and useful and the wikimedia best practice must eat up your small data service and you may easily get discouraged. However, With more data subscription at no cost it will help me do alot for myself and the community in improving the time I will spend editing articles and carrying out basic concepts and building my general portfolio and capacity within the wikimedia community. Thank you for the opportunity"
},
"u15944": {
"username": "Beehra",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamualaikum. Ina neman wannan tallafi na Data Support ne saboda na ƙara samun damar ci-gaba da ayyukan Wikimedia, musamman a shafin Hausa Wikipedia. Samun wannan tallafi zai ƙara min ƙwarin guiwa wajen cigaba da jajircewa wajen yin gyare-gyaren muƙalolin da basu da inganci da kuma samar da waɗannan babu. ina fatan samun wannan tallafi"
},
"u48635": {
"username": "Jafar Shamsu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin zai taimaka min ta hanyoyi da dama kuma saimun tallafin zaisa na bunkasa yawan gyararraki da kirkirar sabbin makaloli a shafukan hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin zai bani kwarin gwiwar cigaba da gyararraki da fassarar sabbin makaloli. Nagode"
},
"u46863": {
"username": "Usman saadu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Inna neman wannan tallafi na data support ne domin zaiƙaramin ƙharin ghiwa domin fada,da Wikipedia Hausa saboda Ni sabon editing ne dakuma samin ƙarin articul dayawa domin kawo abubuwa masu ma,ana ga al,umma da ƙara fada,da Wikipedia Hausa"
},
"u14681": {
"username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "wannan tallafi yana taimaka min sosai wajen ganin nayi editing da yawa saboda ina samun damar yin editing sosai idan na samu tallafin nan saboda zan siya isassar data da zanyi editing a duk lokacin da nake so dan haka ina neman wannan tallafin dan na samu kudin data rinka editing a kowane lokaci"
},
"u28235": {
"username": "Nassmart1",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u46234": {
"username": "Nafisat basiru",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina rukun wannan kungiya da ta tallafa mana a matsayinmu na yan gungiya taimakunta a garemu yana da mahimmanci dari bisa dari tare da karfafa mana akan cigaba da aiyukanmu saboda yanayi na rayuwa wani lokaci mutum yana son yin aiki amma babu halin yin haka ."
},
"u46865": {
"username": "Musty Aminu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman tallafin domin bukatar wnan tallafin na wiki data,asbida zan rinka wallafawa da Kuma Dara bayanai da gyare gyrae Koh edit daku na rubutu a ƙafar Wikipedia \ndasauran so inshallah Fatan Alheri\nWikipedia.ha.org"
},
"u49060": {
"username": "Almustapha bk",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin domin samun damar yin aiki da kuma bada gudummuwa. A matsayi na na sabon edita, wannan tallafi na data zai taimaka mani inyi aiki ba tare da fargaba ta yankewar data ba."
},
"u24854": {
"username": "Nura Bello",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u45710": {
"username": "D son203",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Good evening, sir/ma. I hope you are doing well. Please, I would like to make a humble request, and I sincerely hope you will understand my situation.\n\nI am reaching out to ask for your kind support with mobile data. I would be very grateful if you could assist me with a data subscription, no matter how small it may be. Your support would mean a lot to me and help me with my communication and other important activities.\n\nI understand that everyone has their own responsibilities, and I do not take your kindness or consideration for granted. I am asking with respect and a sincere heart, hoping that you may find it in your heart to help me.\n\nPlease, I will truly appreciate your kindness and support. May God bless you, provide for you, and reward you abundantly for every good thing you do for others.\n\nThank you very much for your time, understanding, and consideration. I sincerely appreciate you. \nFrom D_son203 Abdullah ishaq 🙏"
},
"u12586": {
"username": "BnHamid",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Rashin bayar da gudummawa a yan kwanakin nan na da alaƙa da samun lokacin bayar da gudummawa da ma kalubale na rashin DATA a wasu lokutan da mu ke son bayar da gudummawa. Dalilin neman wannan tallafi na DATA support, don cigaba da bayar da gudummawa batare da fargabar rashin data ba a lokacin da ni ke free don bayar da tawa gudummawa ga Hausa Wikipedia da ma sauran projects."
},
"u24259": {
"username": "Abusule dankofa",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli.\ndomin insamu damar sayen datar dazan dinga aiki da ita kodan gujema tsayawar editing dina da gyaran mukaloli."
},
"u48089": {
"username": "Hauwa Hamisu",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin Hakan zai taimaka min wajen cigaban aiki na na wannan manhaja ta Wikipedia Hausa, \nTabbas Hakan zai taimaka wa mambobin wannan gida zasuji kwarin gwiwar aiki tukuru babu dare babu rana."
},
"u45981": {
"username": "Murtala Abubakar Sokoto",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin ne domin cigaba da fassarar mukalolin da wannan shafin ke sakawa musamman na turanci, tare da yin gyare gyare a wannan shafi na Wikipedia Hausa na mukaloli. Hakan zai bani kwarin gwiwar cigaba da wannan aiki a kowane lokaci nagode."
},
"u47435": {
"username": "Baffa ali",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin intanet(data) ne soboda na cigaba da bawa Wikipedia ta harshen hausa (ha.wikipedia) gudunmawa yadda ya kamata sannan kuma mucigaba da bunƙasata sauran manhajojin Wikipedia ta harshen hausa."
},
"u20447": {
"username": "Sirjat",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafin na Data Support ne domin ina son ci gaba da ba da gudummawa ta a Hausa Wikipedia. A matsayina na edita, ina ƙirƙira da gyara muƙaloli domin in taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa. Wannan tallafi zai ba ni damar ci gaba da ba da gudummawa ta Don haka nake son neman wannan tallafin."
},
"u23886": {
"username": "Santa MMD",
"state": "Kebbi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina son neman wannan tallafin na Data Support ne saboda ina ɗaya daga cikin editocin da suke ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia, kuma ina son ci gaba da wannan aiki. Wannan zai ƙara mini ƙarfin gwiwa wajen ci gaba da bada gudummawa ta ga al'ummar Hausawa, kuma zai taimaka wajen bunƙasa Hausa Wikipedia. Nagode."
},
"u47404": {
"username": "Activist Nasir Abubakar",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin data ne domin in samu damar ƙara ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia. Tallafin zai taimaka min wajen yin bincike, rubuta sabbin bayanai, fassara da inganta labarai, musamman kan batutuwan lafiya da ilimi waɗanda har yanzu ba su da isasshen bayani a Hausa Wikipedia.\n\nA matsayina na ɗalibin aikin jinya kuma mai sha'awar yaɗa ilimi, ina son taimakawa wajen samar da ingantattun bayanai ga masu magana da Hausa. Tallafin data zai ba ni damar samun damar Wikipedia da sauran majiyoyin yanar gizo, dumin tabbatar da ingancin bayanai, da ci gaba da ba da gudummawata mai amfani.\n\nWannan tallafi zai taimaka min sosai wajen ci gaba da bunƙasa Hausa Wikipedia da kuma sauƙaƙa samun ilimi kyauta ga al'ummar masu magana da Hausa nagode."
},
"u50139": {
"username": "Mr.shaperr",
"state": "FCT - Abuja",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I want to have this support in order to helps in editing wikipedia without having issue of financial problem or network problems cause by in sufficient of data i am.active editor who participate in so many campaing ,so i need this support so that i will edit without stress and be able to do it compotably i am grateful to be selected"
},
"u19233": {
"username": "Ibrahim abusufyan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ni zakakurin edita ne wanda yake bada gudumuwa wajen samun halartar yin gassani da dama da kuma bada gudumuwa wajen gyaran wikipedia samun wannan tallafin zai karffaffa min gwiwa wje cigaba da bada gudunmuwata batare kallubale wajen neman sa data da kuma bada gudumuwa cikin jimami ko tunani ba nagode sosai fom8n wannan shiri yana matukar taimakawa kowane edita"
},
"u41082": {
"username": "Hussey833",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I am active editor with experience who.wishes to.continue in giving my maximum attention in editing wikipedia.currently i am into so many contest which need more time and financial stability so being part of tje winners of this support will helps me alot in covering some obtacles while giving my contribution. Thank you"
},
"u40867": {
"username": "Uskeone",
"state": "Gombe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I am seeking this support to continue translating the articles that this page publishes, especially the English ones, and to make improvements to this Hausa Wikipedia article page. This will encourage me to continue this work at all times, thank you."
},
"u27364": {
"username": "Sani Abdullahi M",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Wannan tallafi na data yana taimaka min wajen ganin nayi gyara da translation na sabbin makalolin, dan haka ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da kuma hazakar yin editing a makalolin Hausa Wikipedia"
},
"u40514": {
"username": "Muhibba Waziri",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to carry out my Wikipedia activities effectively, research reliable information, and contribute quality content to Wikipedia. The support will help me stay connected, upload information, and participate actively in Wikimedia projects."
},
"u12444": {
"username": "Hamza DK",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to continue contributing to Wikipedia by creating and improving articles, adding reliable references, and sharing free knowledge with the public. This support will help me stay active as an editor and contribute to making knowledge accessible to everyone."
},
"u9880": {
"username": "Galdiz",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda yana taimakawa sosai saboda wasu lokuta kanaso kayi wani abin a shafin Wikipedia kuma baka da data amma idan kasamu wannan data support yana taimakawa sosai wajen yin Subscription na dogon lokaci."
},
"u24783": {
"username": "Abubakar Kaddi",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda samun kudin siyan data"
},
"u46263": {
"username": "Young ibskeed",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda siyan data nan fa sai a hankali"
},
"u14848": {
"username": "Zahrah0",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Ina neman tallafin data support ne saboda in Kara himma a wajen bada gudunmawa a hausa Wikipedia,saboda Wani lokaci kanaso kayi edits Amma rashin data na hanawa,Amma da taimakon wannan ƙungiya mai albarka muna samu muyi edit.muna godiya da wannan ƙungiya mai albarka Allah ya saka muku da alkhairi."
},
"u15906": {
"username": "Baban Asiya",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin, na sami karin kwarin guiwa wajen cigaba da bada muhimmiyar gudun-mawata a wikipedia da sauran bangarorin wikimedia.\nDuk da kasancewa, ina da matukar sha'awar bayar gudun-mawata, nakan sami tsaiko domin karancin abinda a saka data.\nNagode"
},
"u12403": {
"username": "M Bash Ne",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "I am an active Wikimedian from Kano State, Northern Nigeria, contributing since 2018 to Hausa Wikipedia, Wikidata, Wikimedia Commons, and Hausa Wiktionary. I am seeking internet data support to improve my contributions, create and translate quality Hausa-language content, preserve our cultural heritage, and make free knowledge more accessible. This support will help me contribute more consistently, improve content quality, and strengthen the Hausa Wikimedia community. I am committed to using the support responsibly for Wikimedia-related activities."
},
"u14655": {
"username": "A Salisu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da zan rinƙa shiga shafukan Wikipedia kusan koda yaushe domin nayi gyara da fassara sabbin makalolin, samun wannan tallafin zai kara yawan gudunmuwar da nake badawa ga Wikipedia da yan uwanta"
},
"u14918": {
"username": "Alfurqan",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "I am seeking internet data support to strengthen my contributions to Hausa Wikimedia projects. This support will help me improve Hausa-language content, contribute to Wikipedia, Wikidata and Wikimedia Commons, and preserve our language and cultural heritage. It will also enable me to participate more consistently in Wikimedia activities and support access to free knowledge."
},
"u40103": {
"username": "Bauchi 1",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina son samun wannan tallafi na Data Support saboda nima na zama cikakken mai bada gudummawa acikin Wikimedia musamman a shafin Hausa Wikipedia. Ina so na zama ɗaya daga cikin masu gyarawa da rubuta ingantattun muƙaloli a yanki. Ina fatan yin nasara wajen samun wannan tallafi."
},
"u15061": {
"username": "Bikhrah",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "Ina Neman wannan tallafin ne don ya Kara Bani karfin gwiwa da kwazo wurin Saka data don Kara kokari da Bada himma wurin su edit da kirkirar mukaloli da Dai sauran su.Allah ya taimakemu ya Kuma bamu sa'a gaba Daya amin"
},
"u25547": {
"username": "Najaatuhd",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "Ina Neman wannan tallafi na data domin hakan zai taimaka man wajen cigaba da bada himma Wajan kirkira da Kuma gyara mukala ta Wikipedia ba tare da fargabar yankewa data ba. rashin Shiga cikin masu nasarar samun wannan tallafi ba zai sareman gwiwa ba gurin cigaba da bada gudummuwa ba. Zanci gaba da bada guddumu ba dare ba rana kamar yanda na saba. Na gode"
}
}
09vi7gecvlhr1sqryj14ewob511eap9
973657
973641
2026-10-30T10:18:59Z
Dev moha2507
21576
Apply
973657
json
application/json
{
"u30120": {
"username": "EUwandu-WMF",
"state": "Imo",
"status": "pending",
"date": "2026-10-16",
"text": "This is just a faux application to test the Widget workflow in line with my discussion with Ammar."
},
"u32668": {
"username": "Muhdavdullahi",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman wannan tallafi na data domin hakan zai taimaka man wajen cigaba da bada kirkira da Kuma gyara a wannan manhaja ta Wikipedia ba tare da fargabar yankewa ki karewar data ba.\nKuma rashin Shiga cikin masu nasarar samun wannan tallafi ba zai sareman gwiwa ba gurin cigaba da bada gudummuwa ba. Zanci gaba da bada guddumu ba dare ba rana kamar yanda na saba. Na gode"
},
"u28682": {
"username": "Khalifah123",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to research important topics, learn new things, and access educational materials on Wikipedia to improve my academic performance and my knowledge. It will also help me develop my research skills, increase my knowledge, and make better use of online educational resources. This support will go a long way in helping me achieve my academic goals and become a more knowledgeable and informed person. I will sincerely appreciate any assistance provided.thank you"
},
"u45571": {
"username": "Rahama Buhari Sani",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman taimakon data support saboda gudanar da aiki acikin wikipedia, kuma ina bada gudummuwa gurin fassara mukaloli don in kara ilimi akai ina godiya da wannann taimakon da ake mana na data support. Da fatan za'a amshin taimakon mu nagode sosai"
},
"u39275": {
"username": "Sardeeq",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Wikipedia articles, and participate in online activities, especially creating free knowledge in Hausa and other wikimedia activities where i have knowledge."
},
"u24821": {
"username": "Ashiru Lawal",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Am requesting internet data support to enable me to continue my voluntary contributions as a Wikipedia editor, including creating, editing, and improving articles to promote free access to knowledge. Your support will be highly appreciated."
},
"u48240": {
"username": "Tambudaura",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuhu.\n\nIna miƙa wannan saƙo ne domin neman tallafin ku na tsawon mako guda. Ina roƙon duk masu hali da masu kishin taimakon jama'a da su taimaka da abin da Allah Ya hore musu, domin biyan buƙatar da nake fuskanta.\n\nIna da yakinin cewa duk wanda ya taimaka gwargwadon ƙarfinsa, Allah zai saka masa da mafificin alheri. Ba girman abin da mutum ya bayar ne ya fi muhimmanci ba, sai dai niyya da taimako bisa ga hali.\n\nIna roƙon Allah Maɗaukakin Sarki Ya saka wa duk wanda ya bayar da tallafi, Ya yalwata arzikinsa, Ya ba shi lafiya da albarka a rayuwarsa, Ya kuma sanya taimakon ya zama sanadin samun lada a duniya da lahira.\n\nAllah Ya saka da alheri. Amin.\n\nNa gode da kulawarku da taimakonku."
},
"u22632": {
"username": "Royal Abdul",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Saboda in cigaba da bada gudummuwar Editin a wikimedia da sauran al amuran da suka shafi fassara yaren hausa, sannan kuma tallafin zai karaman kwarin gwuiwar yin editin a kowane lokaci, kuma hakan zaisa inzaman gwarzon wannan shekara da yafi kowa bada gudummuwa a wannan manhaja ta wikimedia"
},
"u28180": {
"username": "Staralliy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support to carry out Wikipedia editing contributions effectively, research reliable sources, verify information, and improve the accuracy and quality of articles for readers. And also upload quality photos."
},
"u23412": {
"username": "Abdurra'uf",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am requesting data support to facilitate my participation in Wikimedia activities, including editing, content creation, and community engagement. Reliable internet access will enable me to contribute consistently to Wikimedia projects, improve Hausa-language content, and promote free knowledge. I am committed to using the support responsibly to make meaningful contributions to the Wikimedia community. Thank you."
},
"u14630": {
"username": "Musafuntua2",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa\n\nIna bukatar tallafin data don inganta, da smun sau lki wajen editing a Wikipedia hausa, domin wannan hanyar za ta taimaka man yin wallafa ko gyara a wannan dandali na wiki hausa"
},
"u48576": {
"username": "DAN KANSILA 3323",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun gudummawa daga Wikipedia domin cigaban wannan manhajar dake bada ilimi kyauta domin nima in zama ɗaya daga cikin waɗanda suke editin mai kyau wajen ganin cigaban jama'a akan ilimin dake cikin wannan manhajar ta Wikipedia"
},
"u37986": {
"username": "Maiakwai4u",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I Buhari form sokoto seeking data support for internet access to further my educational contributions to Wikipedia. \n\nThis support will also serve as an encouragement for me to remain committed to my voluntary work as a Wikipedia editor that is creating, editing, translating, and improving articles to promote access to free knowledge, support language development, and foster digital literacy in Northern Nigeria and beyond.\n\nI am very grateful for this assistance."
},
"u21046": {
"username": "Dev ammar",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina bukatar wannan tallafin domin kara kwazo wajen neman bayanai da Nassoshi a wajen rubuta mukaloli, kasancewar hakan na shan data sosai kuma data tayi tsada. Samun tallafin zai taimaka sosai wajen bada gudummuwa yadda ya kamata a Wikipedia."
},
"u45959": {
"username": "Salma Raddah",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a student and Wikimedia contributor. Data support will help me research, edit, and write Hausa Wikipedia articles consistently. It will reduce the burden of internet costs and enable me to contribute more actively to free knowledge."
},
"u31123": {
"username": "Nnamadee",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda zai kara mani kwarin guiwa sosai wajen bada gudummuwa ta hanyar ƙirƙirar sababbin muƙaloli, gyara muƙala da ta gabata da kuma bibiyar ayyukan da suka gabata a matsayina na mai gudanarwa."
},
"u45962": {
"username": "Yakubu manya",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne duba da yanayi na tsadar rayuwa. Kuma dan in samu sauki gudanar da wannan aiki cikin sauki da lumina. Duba yadda ake fama da tsadar data a wannan kasa tamu Najeriya. Datar da zakayi aiki tayi tsada matuka. Don haka ne nake naman tallafi don in gudanar da wannan aiki cikin sauki da kwanciyar hankali ngd."
},
"u21281": {
"username": "Mustysummy",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\n\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli. Haka kuma, ina da burin ƙarfafa ma masu sha’awa a Katsina su shiga aikin, su koyi yadda ake bayar da gudummawa mai inganci, da gina sabbin shuwagabanni.\n\nNa yi imanin cewa wannan zai taimaka wajen rage ƙarancin bayanai a Hausa a intanet, ƙara yawan bayanan da al’umma za su amfani da su, da tabbatar da dorewar gudummawar Wikimedia Hausa."
},
"u12577": {
"username": "Umar-askira",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa ayyukan gyarawa da ƙirƙirar sabbin maƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen inganta inganci da yawan bayanan Hausa a intanet, tare da bunƙasa ilimi da ƙarfafa al’umma wajen amfani da Wikipedia a matsayin tushen ilimi kyauta. Ina fatan samun wannan tallafi zai ƙara ƙarfafa gudummawata wajen haɓaka harshen Hausa a duniyar dijital."
},
"u45632": {
"username": "Hauwa-jiddert",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafin data domin sauƙaƙa gudanar da ayyukan gyara, ƙirƙira da inganta muƙaloli a Hausa Wikipedia. Wannan tallafi zai taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa, ƙara yawan masu bayar da gudummawa, da kuma samar da ingantattun bayanai ga al’ummar Hausawa."
},
"u39557": {
"username": "GideonEkam",
"state": "Cross River",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need data support so that it can enable me contribute to Wikimedia projects (e.g. editing) and also to learn and improve my skills in editing Wikipedia articles, wikidata, wiki commons and also to continue publicity in Wikimedia awareness in Akanu Ibiam Federal Polytechnic, Ebonyi State which I have already started."
},
"u45916": {
"username": "Matar Nasir",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina Neman tallafin data ne saboda bunkasa rubutu ko gyaregyere a man hajjar wikipedia.domin inganta yaren mu na Hausa da Kuma saukake ma yanuwanmu Hausa samu bayanai ko illimomi cikin sauki a harshensu"
},
"u23926": {
"username": "Abdulwahabameenu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman tallafi domin inganta gudummawa ga Wikipedia ta Hausa da bunƙasa ilimi a harshen Hausa. Ina Sha’awar ƙara ingantattun bayanai kan tarihin al’ummarmu, al’adu, da ilimi da ke da ƙarancin bayani a yanar gizo.\nZan yi amfani da tallafin wajen biyan kuɗin intanet, gudanar da bincike, tattara bayanai, da ƙirƙira ko inganta muƙaloli."
},
"u50390": {
"username": "MuhammadLawanMD",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman Internet DAta support ne domin na samu damar da zan kara yin edits da wasu activities ba tare da barriers na connectivity ba, wanda yake kasancewa kalubale mai girma ga marubuta da ma makaranta a gabobi masu mahimmanci na aiwatar da aiyukansu a cikin tsanaki da natsuwa"
},
"u27936": {
"username": "Hauwa'u lawal ardo",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Enah neman wanan data support, din ne domin nasamu kudin siyan data don nacigaba da bada nawa gudumuwar a Hausa Wikipedia da sauran shafukan Wikipedia baki daya,\nIn sha Allah na tabbatar wanan kudin zasu samin ƙwarin gwiwa"
},
"u15878": {
"username": "Muhammad Idriss Criteria",
"state": "Yobe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for the Hausa Wikipedia Data Support Program to help me continue creating and improving articles on Hausa Wikipedia. Due to the cost of internet data, consistent editing can be challenging. This support will enable me to contribute more effectively to Hausa Wikipedia and make knowledge accessible to Hausa-speaking people."
},
"u38699": {
"username": "Arcdanumma047",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am applying for data support because reliable internet access is essential for my participation in Wikipedia activities. This support would help me contribute more consistently by editing articles, improving existing content, adding well-sourced information, and helping make knowledge freely accessible to Hausa-speaking communities."
},
"u23935": {
"username": "Ummun Sultan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin samun kuɗin data da zai ƙara min kwarin gwiwar yin editing na makalolin Hausa Wikipedia da yan uwanta, hakika idan na samu wannan tallafi zai taimaka min wajen bada gudunmawa sosai biye da yadda nake badawa a yanzun, ina fatan na samu domin kara kaimi da yawan editing da nakeyi"
},
"u21300": {
"username": "Maryam Gambo Abdurrahman",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I need the data support to boost my editing skills and make me do research to contribute to the Hausa Wikipedia,by writing and editing more articles related to Hausa food,attire and businesses,with the data support I will be able to do more."
},
"u37057": {
"username": "Bilkisu bala usman",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda gudanar da aiki a cikin Wikipedia saboda Ina so Amma rashin data yasa bana samu, Ina so fassara mukaloli don Kara ilimi akai Ina godiya sosai da taimakon Wikipedia Baki daya."
},
"u50392": {
"username": "Jarmoknantok",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "I am a newbie who is eager to do more online but access to the internet has always been a challenge data availability because with smaller subscription plans i still struggle with connectivity and have always been a huge challenge because I will have to end up spending more to go on Youtube to watch more videos, join Zoom meetings and access the materials both voicenotes and PDFs. My new contributions have to be well sourced, accurate and useful and the wikimedia best practice must eat up your small data service and you may easily get discouraged. However, With more data subscription at no cost it will help me do alot for myself and the community in improving the time I will spend editing articles and carrying out basic concepts and building my general portfolio and capacity within the wikimedia community. Thank you for the opportunity"
},
"u15944": {
"username": "Beehra",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Assalamualaikum. Ina neman wannan tallafi na Data Support ne saboda na ƙara samun damar ci-gaba da ayyukan Wikimedia, musamman a shafin Hausa Wikipedia. Samun wannan tallafi zai ƙara min ƙwarin guiwa wajen cigaba da jajircewa wajen yin gyare-gyaren muƙalolin da basu da inganci da kuma samar da waɗannan babu. ina fatan samun wannan tallafi"
},
"u48635": {
"username": "Jafar Shamsu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin zai taimaka min ta hanyoyi da dama kuma saimun tallafin zaisa na bunkasa yawan gyararraki da kirkirar sabbin makaloli a shafukan hausa Wikipedia, idan na samu wannan tallafin zai bani kwarin gwiwar cigaba da gyararraki da fassarar sabbin makaloli. Nagode"
},
"u46863": {
"username": "Usman saadu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Inna neman wannan tallafi na data support ne domin zaiƙaramin ƙharin ghiwa domin fada,da Wikipedia Hausa saboda Ni sabon editing ne dakuma samin ƙarin articul dayawa domin kawo abubuwa masu ma,ana ga al,umma da ƙara fada,da Wikipedia Hausa"
},
"u14681": {
"username": "Abdulmuddalib Iabrahim Salisu",
"state": "Plateau",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "wannan tallafi yana taimaka min sosai wajen ganin nayi editing da yawa saboda ina samun damar yin editing sosai idan na samu tallafin nan saboda zan siya isassar data da zanyi editing a duk lokacin da nake so dan haka ina neman wannan tallafin dan na samu kudin data rinka editing a kowane lokaci"
},
"u28235": {
"username": "Nassmart1",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u46234": {
"username": "Nafisat basiru",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina rukun wannan kungiya da ta tallafa mana a matsayinmu na yan gungiya taimakunta a garemu yana da mahimmanci dari bisa dari tare da karfafa mana akan cigaba da aiyukanmu saboda yanayi na rayuwa wani lokaci mutum yana son yin aiki amma babu halin yin haka ."
},
"u46865": {
"username": "Musty Aminu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "ina neman tallafin domin bukatar wnan tallafin na wiki data,asbida zan rinka wallafawa da Kuma Dara bayanai da gyare gyrae Koh edit daku na rubutu a ƙafar Wikipedia \ndasauran so inshallah Fatan Alheri\nWikipedia.ha.org"
},
"u49060": {
"username": "Almustapha bk",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin domin samun damar yin aiki da kuma bada gudummuwa. A matsayi na na sabon edita, wannan tallafi na data zai taimaka mani inyi aiki ba tare da fargaba ta yankewar data ba."
},
"u24854": {
"username": "Nura Bello",
"state": "Zamfara",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli a Hausa Wikipedia ta hanyar kara jajircewa fiye da da wajen yin aiki domin wannan tsadar data da ake fama da shi. Ina fatan zani samu."
},
"u45710": {
"username": "D son203",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Good evening, sir/ma. I hope you are doing well. Please, I would like to make a humble request, and I sincerely hope you will understand my situation.\n\nI am reaching out to ask for your kind support with mobile data. I would be very grateful if you could assist me with a data subscription, no matter how small it may be. Your support would mean a lot to me and help me with my communication and other important activities.\n\nI understand that everyone has their own responsibilities, and I do not take your kindness or consideration for granted. I am asking with respect and a sincere heart, hoping that you may find it in your heart to help me.\n\nPlease, I will truly appreciate your kindness and support. May God bless you, provide for you, and reward you abundantly for every good thing you do for others.\n\nThank you very much for your time, understanding, and consideration. I sincerely appreciate you. \nFrom D_son203 Abdullah ishaq 🙏"
},
"u12586": {
"username": "BnHamid",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Rashin bayar da gudummawa a yan kwanakin nan na da alaƙa da samun lokacin bayar da gudummawa da ma kalubale na rashin DATA a wasu lokutan da mu ke son bayar da gudummawa. Dalilin neman wannan tallafi na DATA support, don cigaba da bayar da gudummawa batare da fargabar rashin data ba a lokacin da ni ke free don bayar da tawa gudummawa ga Hausa Wikipedia da ma sauran projects."
},
"u24259": {
"username": "Abusule dankofa",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-24",
"text": "Ina neman wannan tallafin na data domin ya kara taimaka min wajen kara ƙaimi da ƙwazo wajen bada gudummawa ta ƙirƙira da kuma gyara muƙaloli.\ndomin insamu damar sayen datar dazan dinga aiki da ita kodan gujema tsayawar editing dina da gyaran mukaloli."
},
"u48089": {
"username": "Hauwa Hamisu",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin Hakan zai taimaka min wajen cigaban aiki na na wannan manhaja ta Wikipedia Hausa, \nTabbas Hakan zai taimaka wa mambobin wannan gida zasuji kwarin gwiwar aiki tukuru babu dare babu rana."
},
"u45981": {
"username": "Murtala Abubakar Sokoto",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan wannan tallafin ne domin cigaba da fassarar mukalolin da wannan shafin ke sakawa musamman na turanci, tare da yin gyare gyare a wannan shafi na Wikipedia Hausa na mukaloli. Hakan zai bani kwarin gwiwar cigaba da wannan aiki a kowane lokaci nagode."
},
"u47435": {
"username": "Baffa ali",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin intanet(data) ne soboda na cigaba da bawa Wikipedia ta harshen hausa (ha.wikipedia) gudunmawa yadda ya kamata sannan kuma mucigaba da bunƙasata sauran manhajojin Wikipedia ta harshen hausa."
},
"u20447": {
"username": "Sirjat",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman wannan tallafin na Data Support ne domin ina son ci gaba da ba da gudummawa ta a Hausa Wikipedia. A matsayina na edita, ina ƙirƙira da gyara muƙaloli domin in taimaka wajen yaɗa ilimi cikin harshen Hausa. Wannan tallafi zai ba ni damar ci gaba da ba da gudummawa ta Don haka nake son neman wannan tallafin."
},
"u23886": {
"username": "Santa MMD",
"state": "Kebbi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina son neman wannan tallafin na Data Support ne saboda ina ɗaya daga cikin editocin da suke ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia, kuma ina son ci gaba da wannan aiki. Wannan zai ƙara mini ƙarfin gwiwa wajen ci gaba da bada gudummawa ta ga al'ummar Hausawa, kuma zai taimaka wajen bunƙasa Hausa Wikipedia. Nagode."
},
"u47404": {
"username": "Activist Nasir Abubakar",
"state": "Jigawa",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ina neman tallafin data ne domin in samu damar ƙara ba da gudummawa ga Hausa Wikipedia. Tallafin zai taimaka min wajen yin bincike, rubuta sabbin bayanai, fassara da inganta labarai, musamman kan batutuwan lafiya da ilimi waɗanda har yanzu ba su da isasshen bayani a Hausa Wikipedia.\n\nA matsayina na ɗalibin aikin jinya kuma mai sha'awar yaɗa ilimi, ina son taimakawa wajen samar da ingantattun bayanai ga masu magana da Hausa. Tallafin data zai ba ni damar samun damar Wikipedia da sauran majiyoyin yanar gizo, dumin tabbatar da ingancin bayanai, da ci gaba da ba da gudummawata mai amfani.\n\nWannan tallafi zai taimaka min sosai wajen ci gaba da bunƙasa Hausa Wikipedia da kuma sauƙaƙa samun ilimi kyauta ga al'ummar masu magana da Hausa nagode."
},
"u50139": {
"username": "Mr.shaperr",
"state": "FCT - Abuja",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I want to have this support in order to helps in editing wikipedia without having issue of financial problem or network problems cause by in sufficient of data i am.active editor who participate in so many campaing ,so i need this support so that i will edit without stress and be able to do it compotably i am grateful to be selected"
},
"u19233": {
"username": "Ibrahim abusufyan",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "Ni zakakurin edita ne wanda yake bada gudumuwa wajen samun halartar yin gassani da dama da kuma bada gudumuwa wajen gyaran wikipedia samun wannan tallafin zai karffaffa min gwiwa wje cigaba da bada gudunmuwata batare kallubale wajen neman sa data da kuma bada gudumuwa cikin jimami ko tunani ba nagode sosai fom8n wannan shiri yana matukar taimakawa kowane edita"
},
"u41082": {
"username": "Hussey833",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-25",
"text": "I am active editor with experience who.wishes to.continue in giving my maximum attention in editing wikipedia.currently i am into so many contest which need more time and financial stability so being part of tje winners of this support will helps me alot in covering some obtacles while giving my contribution. Thank you"
},
"u40867": {
"username": "Uskeone",
"state": "Gombe",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I am seeking this support to continue translating the articles that this page publishes, especially the English ones, and to make improvements to this Hausa Wikipedia article page. This will encourage me to continue this work at all times, thank you."
},
"u27364": {
"username": "Sani Abdullahi M",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Wannan tallafi na data yana taimaka min wajen ganin nayi gyara da translation na sabbin makalolin, dan haka ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da kuma hazakar yin editing a makalolin Hausa Wikipedia"
},
"u40514": {
"username": "Muhibba Waziri",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to carry out my Wikipedia activities effectively, research reliable information, and contribute quality content to Wikipedia. The support will help me stay connected, upload information, and participate actively in Wikimedia projects."
},
"u12444": {
"username": "Hamza DK",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "I need data support to continue contributing to Wikipedia by creating and improving articles, adding reliable references, and sharing free knowledge with the public. This support will help me stay active as an editor and contribute to making knowledge accessible to everyone."
},
"u9880": {
"username": "Galdiz",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-26",
"text": "Ina neman wannan tallafi na data support saboda yana taimakawa sosai saboda wasu lokuta kanaso kayi wani abin a shafin Wikipedia kuma baka da data amma idan kasamu wannan data support yana taimakawa sosai wajen yin Subscription na dogon lokaci."
},
"u24783": {
"username": "Abubakar Kaddi",
"state": "Sokoto",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda samun kudin siyan data"
},
"u46263": {
"username": "Young ibskeed",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Wannan tallafi ne da yake karawa mutane hazaka wajen cigaba da bunkasa ayyukan bada gudunmawa a shafukan Wikipedia, a duk lokacin da na samu wannan tallafin nakanji karfin yin editing sosai a shafukan Wikipedia harma hakan yasan yawan lokacin da nake badawa wajen gyara ya karu, ina neman wannan tallafi ne saboda siyan data nan fa sai a hankali"
},
"u14848": {
"username": "Zahrah0",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-27",
"text": "Ina neman tallafin data support ne saboda in Kara himma a wajen bada gudunmawa a hausa Wikipedia,saboda Wani lokaci kanaso kayi edits Amma rashin data na hanawa,Amma da taimakon wannan ƙungiya mai albarka muna samu muyi edit.muna godiya da wannan ƙungiya mai albarka Allah ya saka muku da alkhairi."
},
"u15906": {
"username": "Baban Asiya",
"state": "Borno",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin, na sami karin kwarin guiwa wajen cigaba da bada muhimmiyar gudun-mawata a wikipedia da sauran bangarorin wikimedia.\nDuk da kasancewa, ina da matukar sha'awar bayar gudun-mawata, nakan sami tsaiko domin karancin abinda a saka data.\nNagode"
},
"u12403": {
"username": "M Bash Ne",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-28",
"text": "I am an active Wikimedian from Kano State, Northern Nigeria, contributing since 2018 to Hausa Wikipedia, Wikidata, Wikimedia Commons, and Hausa Wiktionary. I am seeking internet data support to improve my contributions, create and translate quality Hausa-language content, preserve our cultural heritage, and make free knowledge more accessible. This support will help me contribute more consistently, improve content quality, and strengthen the Hausa Wikimedia community. I am committed to using the support responsibly for Wikimedia-related activities."
},
"u14655": {
"username": "A Salisu",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina neman wannan tallafi ne domin na samu kuɗin data da zan rinƙa shiga shafukan Wikipedia kusan koda yaushe domin nayi gyara da fassara sabbin makalolin, samun wannan tallafin zai kara yawan gudunmuwar da nake badawa ga Wikipedia da yan uwanta"
},
"u14918": {
"username": "Alfurqan",
"state": "Kano",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "I am seeking internet data support to strengthen my contributions to Hausa Wikimedia projects. This support will help me improve Hausa-language content, contribute to Wikipedia, Wikidata and Wikimedia Commons, and preserve our language and cultural heritage. It will also enable me to participate more consistently in Wikimedia activities and support access to free knowledge."
},
"u40103": {
"username": "Bauchi 1",
"state": "Bauchi",
"status": "pending",
"date": "2026-10-29",
"text": "Ina son samun wannan tallafi na Data Support saboda nima na zama cikakken mai bada gudummawa acikin Wikimedia musamman a shafin Hausa Wikipedia. Ina so na zama ɗaya daga cikin masu gyarawa da rubuta ingantattun muƙaloli a yanki. Ina fatan yin nasara wajen samun wannan tallafi."
},
"u15061": {
"username": "Bikhrah",
"state": "Kaduna",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "Ina Neman wannan tallafin ne don ya Kara Bani karfin gwiwa da kwazo wurin Saka data don Kara kokari da Bada himma wurin su edit da kirkirar mukaloli da Dai sauran su.Allah ya taimakemu ya Kuma bamu sa'a gaba Daya amin"
},
"u25547": {
"username": "Najaatuhd",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "Ina Neman wannan tallafi na data domin hakan zai taimaka man wajen cigaba da bada himma Wajan kirkira da Kuma gyara mukala ta Wikipedia ba tare da fargabar yankewa data ba. rashin Shiga cikin masu nasarar samun wannan tallafi ba zai sareman gwiwa ba gurin cigaba da bada gudummuwa ba. Zanci gaba da bada guddumu ba dare ba rana kamar yanda na saba. Na gode"
},
"u21576": {
"username": "Dev moha2507",
"state": "Katsina",
"status": "pending",
"date": "2026-10-30",
"text": "I need data support to improve and increase my contributions to Hausa Wikipedia and other Wikimedia projects. Reliable internet access is essential for researching, creating and editing articles, translating educational content, adding references, and improving the quality of existing information. However, the cost of internet data sometimes limits my ability to contribute consistently. This support will help me remain active, contribute more effectively, and promote free knowledge in the Hausa language and beyond."
}
}
8jm48ejysivaivex7pi4hprppd62ira
THE BB02
0
179400
973572
968309
2026-10-30T06:04:51Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973572
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Jesse Adesotu Woghiren''' (an haife shi a ranar 7 ga Yuni), wanda aka fi sani da sunan fasaha '''THE BB02''', mawaƙi ne ɗan Amurka mai asalin [[Nigeria|Najeriya]], marubucin waƙoƙi kuma shugaban kamfanin rikodin kiɗa.<ref>{{Cite web |date=2022-06-13 |title=How African artists can make more inroad globally – Bigmanity Music chief, Woghiren |url=https://sunrise.ng/how-african-artists-can-make-more-inroad-globally-bigmanity-music-chief-woghiren/ |access-date=2022-06-24 |website=Sunrise News |language=en-US}}</ref> Shi ne wanda ya kafa kuma babban jami'in gudanarwa na Bigmanity Music, wanda aka fi sani da Beyondspheres Entertainments, wani kamfanin rikodin kiɗa.<ref>{{Cite news |date=2021-03-14 |title=COVID-19: Better days ahead — label boss, Woghiren |url=https://www.vanguardngr.com/2021/03/covid-19-better-days-ahead-label-bosswoghiren/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-06-22 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-03-14 |title=Music entrepreneur commends exploits of Diaspora Nigerians |url=https://businessday.ng/arts-and-life/article/music-entrepreneur-commends-exploits-of-diaspora-nigerians/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-06-22 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref> Haka kuma, shi ne wanda ya kafa THE LEMLINES (Liquids Emotions Musical Lines), wani dandali da ake amfani da shi wajen tallata mawaƙan da suka sanya hannu kan yarjejeniyar aiki da kamfaninsa.<ref>{{Cite news |date=3 April 2020 |title=Jesse Woghiren: An uncommon prince in entertainment|url=https://independent.ng/jesse-woghiren-an-uncommon-prince-in-entertainment/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-06-22 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=sunnews |date=2016-07-31 |title=Why many great artistes are dying in poverty – Jesse Adesotu Woghiren |url=https://www.sunnewsonline.com/why-many-great-artistes-are-dying-in-poverty-jesse-adesotu-woghiren/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-12 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en-us}}</ref>
THE BB02 ya samar da waƙoƙi da dama waɗanda suka samu karɓuwa a ƙasashen duniya. Waɗannan waƙoƙin sun haɗa da ''The New Kid on the Block'', ''Pull Up Ina Maserati'', ''Thema Want to Jogodo'', ''Eyes Dea Red'', ''Zinga Zinga Lean'', ''Feeling What I Feel'', ''Hallelujah Is Now My Daily Thing'', ''All the Way to the Top'', ''Rich African Love'' da ''Invest in Your Body''.<ref>{{Cite news |last=Nation |first=The |date=2021-05-22 |title=US-Based Rapper The BB02 raises bar with Kpor Kpor Kpor |url=https://thenationonlineng.net/us-based-singer-bb02-raises-bar-with-kpor-kpor-kpor/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-07-29 |newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|language=en-US}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi THE BB02 a cikin gidan sarauta na Cif Egbe (Omedo) Woghiren na Sarki Obanosa a [[Benin City]]. Ya danganta sha'awarsa ga kiɗa da tasirin iyayensa.<ref>{{Cite news |date=4 August 2020 |title=The magnificence of US-based Adesotu Jesse Woghiren|url=https://independent.ng/the-magnificence-of-us-based-adesotu-jesse-woghiren/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-06-22 |language=en-GB|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]}}</ref> Mahaifiyarsa ta kasance tana yin waƙa a [[United States|Amurka]] a bukukuwan iyali da sauran taruka, yayin da kakansa, wanda shi ne Obamedo na farko a [[Kingdom of Benin|Masarautar Benin]] kuma zuriyar [[Oba of Benin#Obas of the Imperial Benin Kingdom (1440–1897)|Sarki Obanosa]], ya kasance shahararren mawaƙi a zamaninsa.<ref>{{Cite news |date=2022-06-11 |title=What shape my music career - The BB02 |url=https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/what-shape-my-music-career-the-bb02/ |location=Lagos, Nigeria |access-date=2022-07-11 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711231552/https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/what-shape-my-music-career-the-bb02/ |archive-date=2022-07-11 |url-status=dead}}</ref>
[[File:The_BB02_19.jpg|thumb|THE BB02 a shekarar 2022]]
BB02 ya halarci [[Bunker Hill Community College]] da [[Northeastern University]] a [[Boston]], Amurka, inda ya karanci kiɗa, gudanar da harkokin kasuwanci da dokokin mallakar fasaha.<ref>{{Cite web |date=2021-04-23 |title=THE BB02 Biography and Net Worth |url=https://thepoise.ng/the-bb02-biography-and-net-worth/ |access-date=2022-07-12 |website=The Poise Nigeria |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712000545/https://thepoise.ng/the-bb02-biography-and-net-worth/ |archive-date=2022-07-12 |url-status=dead}}</ref>
== Sana'ar kiɗa ==
THE BB02 ya fara rera waƙoƙi bisa tsarin gargajiya tun yana ƙarami, sakamakon tasirin iyayensa, kuma ya girma a [[United States|Amurka]].<ref>{{Cite news |date=2021-05-22 |title=US-Based Rapper The BB02 raises bar with Kpor Kpor Kpor The Nation Newspaper |url=https://thenationonlineng.net/us-based-singer-bb02-raises-bar-with-kpor-kpor-kpor/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-10-17 |language=en-US|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
A shekarar 2011, ya fara kafa kamfanin rikodin kiɗa mai suna “BeyondTheSpheres Music” a Amurka. Daga baya, bayan dawowarsa Najeriya, ya kafa Bigmanity Music a shekarar 2018, tare da ƙungiyarsa mai suna “The Lemlines”, wadda take taimakawa wajen gano sabbin masu baiwar kiɗa.<ref>{{Cite web |last=Zeelee |first=Yung Zee |date=2022-08-10 |title=Who Is Bigmanity Music Boss The BB02 |url=https://www.trendjamz.com.ng/who-is-bigmanity-music-boss-the-bb02/ |access-date=2022-10-17 |website=TRENDJAMZ |language=en-US}}</ref>
A watan Agusta na shekarar 2022, ya fitar da sabuwar waƙarsa mai suna “Eye Dey Red” ƙarƙashin Bigmanity Records. Waƙar ta yi magana kan matsalolin siyasa da yanayin siyasar da ake fuskanta a sassa daban-daban na duniya.<ref>{{Cite web |last1=Chuks |first1=Joseph |last2=Editor |first2=Guest |date=2022-08-27 |title=The BB02 - Eye Dey Red |url=https://www.360naijahits.com.ng/download-mp3/the-bb02-eye-dey-red/ |access-date=2022-10-18 |website=360NaijaHits |language=en}}</ref>
Baya ga kiɗa, shi ne wanda ya kafa gidan kayan sawa na BLOTRATFX, kuma yana da sauran jarin da ya zuba a harkokin gidaje.<ref>{{Cite news |date=2025-05-14 |title=THEBB02: In the Thickset of Music Business and Beyond |url=https://nigerianobservernews.com/2025/05/thebb02-in-the-thickset-of-music-business-and-beyond/ |access-date=2025-07-29 |newspaper=[[The Nigerian Observer]]|language=en}}</ref> An ruwaito cewa an nuna wasu daga cikin ayyukansa na fasaha a dandamali irin su Netflix da Hulu, kuma an yi amfani da su a fina-finai masu zaman kansu. An kuma yi rajistar wasu daga cikin ayyukan nasa a ɗakin adana bayanai na Majalisar Dokokin Amurka, wato U.S. Library of Congress.
== Jerin waƙoƙi ==
Madogara:<ref>{{Cite web |title=THE Bb02 |url=https://www.deezer.com/en/artist/13497375 |access-date=2022-07-11 |website=Deezer |language=en-GB}}</ref>
* "To the Top"
* "Rich African love"
* "Agolo"
* "TNKOTB"
* "Zinga Zinga Ling"
* "Vibes" (2019)
* "Halleluyah " (2020)
* "Dance like Say" (2021)
* "Kpor Kpor Kpor" (2021)
* "Eye dey Red" (2022)
* "Benin Man" (2025)
== Nassoshi ==
<references responsive="1"></references>
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{official website|www.bigmanty.com}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:BB02}}
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian singer-songwriters]]
[[Category:Edo people]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
[[Category:Bunker Hill Community College alumni]]
{{Nigeria-business-bio-stub}}
9z1ho84dwzo1bbam8r5ai7b9wvc5xfl
Sandra Achums
0
179465
973402
968720
2026-10-29T18:40:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973402
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033045/http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |archive-date=1 December 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126034651/http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |archive-date=26 November 2020 |url-status=dead}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
* ''Hatred (2001) as Chioma''
* ''Hatred ll (2001)''
* ''Hatred lll (2001)''
* ''Oil Village (2001)''
* ''Oil Village ll (2001)
* ''The Last Vote (2001)
* ''Karishika ll (1999) as Bianca
* ''My Cross (1998)
* ''Prophecy (1998) as Evelyn
* ''Karishika (1998) as Bianca
* ''Nightmare (1997)
* ''Deadly Affair ll (1997)
* ''Day Break (1997)
* ''Dead End (1997)
* ''Compromise (1996)
* ''Deadly Passion (1996)
* ''Domitilla (1996) as Judith
* ''Deadly Affair (1995) as Bola
==Manazarta==
9p6j4bsed3uswhrsyrmk66pzxym2shl
Tarihin samar da tubali da siminti a Ashaka
0
179621
973642
969930
2026-10-30T08:18:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973642
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin samar da tubali da siminti a Ashaka''' wani bangare ne na tarihin bunƙasa masana'antu da samar da kayan gini a Jihar Gombe, Najeriya. Babbar masana'antar siminti da ke Ashaka ta taka muhimmiyar rawa wajen samar da siminti ga ayyukan gine-gine a Arewa maso Gabashin Najeriya. Kamfanin ya fara samar da siminti a shekarar 1979, bayan an kafa shi a shekarar alif 1974. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
== Tarihin kafuwar masana'antar ==
An kafa kamfanin Ashaka Cement a ranar 7 ga Agusta, 1974, domin samar da siminti da tallafa wa bunƙasar masana'antar gine-gine a Najeriya. An kafa kamfanin ne ta haɗin gwiwar Nigerian Industrial Development Bank (NIDB), Nigerian Bank for Commerce and Industry (NBCI), Northern Nigeria Investment Limited (NNIL), Ma'aikatar Masana'antu ta Tarayya da gwamnatin tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas. A lokacin, wannan jiha ta ƙunshi yankunan da daga baya suka zama jihohin Adamawa, Bauchi, Borno, Gombe, Taraba da Yobe. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
Kamfanin ya fara gudanar da samar da siminti a watan Satumba na shekarar 1979. Wannan ya zama wani muhimmin mataki wajen samar da kayan gini a yankin Arewa maso Gabashin Najeriya, inda buƙatar siminti ke da alaƙa da gine-ginen gidaje, hanyoyi da sauran ababen more rayuwa. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa |access-date=2026-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610063708/https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |archive-date=2026-06-10 |url-status=dead}}</ref>
== Samar da siminti a Ashaka ==
Masana'antar Ashaka tana amfani da albarkatun ƙasa kamar farar ƙasa (limestone) wajen samar da siminti. Ana sarrafa albarkatun ƙasa, a niƙa su, sannan a sarrafa su ta hanyar zafi a cikin tanderun masana'antu domin samar da clinker, wanda ake sake niƙawa tare da wasu sinadarai domin samun siminti. Wannan tsarin masana'antu yana buƙatar ingantattun injuna, makamashi da kula da ingancin samfurin. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa |access-date=2026-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610063708/https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |archive-date=2026-06-10 |url-status=dead}}</ref>
A shekarun farko na ayyukanta, masana'antar ta fuskanci ƙalubalen samar da isasshen makamashi da rage kuɗin gudanar da aiki. A shekarar 2009, kamfanin ya ƙaddamar da aikin haƙar kwal a Maiganga domin amfani da kwal a matsayin makamashin kunna tanderun samar da siminti. Aikin ya taimaka wajen rage dogaro da man fetur mai nauyi da sauran hanyoyin makamashi masu tsada. <ref>{{Cite news |title=Surging operational expense, high energy costs stifles Ashaka Cement's growth |url=https://businessday.ng/companies/article/surging-operational-expense-high-energy-costs-stifles-ashaka-cements-growth/ |work=BusinessDay}}</ref>
== Haɓaka samarwa da fasahar masana'antu ==
A shekarar 2012, kamfanin ya bayyana shirinsa na ƙara ƙarfin samar da siminti da tan 300,000 a shekara, daga ƙarfin samarwa na tan miliyan ɗaya zuwa tan miliyan 1.3. Wannan shiri ya zo ne a daidai lokacin da masana'antun siminti a Najeriya ke ƙoƙarin ƙara samarwa domin biyan buƙatar kasuwar cikin gida. <ref>{{Cite news |title=Nigeria: AshakaCem to boost cement capacity by 0.3Mta |url=https://www.cemnet.com/News/story/148947/nigeria-ashakacem-to-boost-cement-capacity-by-0-3mta.html |date=13 February 2012 |work=International Cement Review}}</ref>
A watan Fabrairun 2019, an ruwaito cewa kamfanin ya shirya ƙaddamar da tashar samar da wutar lantarki mai ƙarfin megawatt 16. An ce aikin, wanda aka fara a shekarar 2017, ya ci kusan naira biliyan 11. Manufarsa ita ce inganta samar da wutar lantarki ga masana'antar, rage kuɗin makamashi da ƙara ingancin aikin injuna. <ref>{{Cite news |title=Ashaka Cement to inaugurate N11bn 16MW power plant |url=https://guardian.ng/business-services/ashaka-cement-to-inaugurate-n11bn-16mw-power-plant/ |date=13 February 2019 |work=The Guardian Nigeria}}</ref>
== Nau'o'in siminti ==
Ashaka Cement ta samar da siminti mai nau'in 32.5, wanda ake amfani da shi wajen ayyukan gine-gine iri-iri, da nau'in 42.5, wanda ya dace da ayyukan da ke buƙatar siminti mai ƙarfi. Waɗannan nau'o'in suna da amfani wajen gine-ginen gidaje, gadoji, gine-ginen kasuwanci da sauran ayyukan samar da ababen more rayuwa. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa |access-date=2026-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610063708/https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |archive-date=2026-06-10 |url-status=dead}}</ref>
== Sauye-sauyen mallaka da gudanarwa ==
A watan Maris na shekarar 2001, an mayar da Ashaka Cement cikin tsarin kamfanonin da aka mayar wa hannun jari ta hanyar sayar da kaso ga babban mai zuba jari da kuma jama'a. Kamfanin Blue Circle Industries ya samu kashi 50 cikin 100 na hannun jarin da aka ware wa babban mai zuba jari, yayin da sauran kashi 50 cikin 100 suka kasance hannun jama'a da masu zuba jari a Najeriya. Daga baya, sauye-sauyen mallakar kamfanonin siminti na ƙasa da ƙasa sun sa Ashaka Cement ta shiga ƙarƙashin tsarin ƙungiyar Lafarge. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
A shekarar 2018, AshakaCem ta zama reshen Lafarge Africa Plc. A watan Yunin 2026, an sanar da sauya sunan Lafarge Africa Plc zuwa HBM Nigeria Plc, bayan sauye-sauyen mallaka da suka shafi Huaxin Building Materials. Wannan ya nuna wani sabon mataki a tarihin gudanarwar kamfanin da masana'antar Ashaka. <ref>{{Cite news |title=Cement maker Lafarge Africa renamed HBM Nigeria Plc |url=https://www.premiumtimesng.com/business/business-news/890257-cement-maker-lafarge-africa-renamed-hbm-nigeria-plc.html |date=24 June 2026 |work=Premium Times}}</ref>
== Tasirin masana'antar ga tattalin arzikin yankin ==
Masana'antar siminti ta Ashaka tana taimakawa wajen samar da ayyukan yi kai tsaye ga ma'aikata da kuma ayyukan yi a fannin sufuri, haƙar ma'adinai, sayar da kayayyaki da sauran ayyukan da ke da alaƙa da masana'antar. Haka kuma, samar da siminti a yankin yana taimaka wa masu gini da 'yan kasuwa samun kayan gini don ayyukansu. Kamfanin ya kuma gudanar da wasu shirye-shiryen tallafa wa al'ummomin da ke kusa da masana'antar, ciki har da ayyukan wutar lantarki, ruwa da ilimi. <ref>{{Cite web |title=How AshakaCem electricity project transformed Badabdi village |url=https://www.lafarge.com.ng/human-angle-story |website=Lafarge Africa}}</ref>
== Ƙalubalen muhalli da al'umma ==
Duk da gudummawar masana'antar ga tattalin arziki, ayyukan haƙar kwal da masana'antar siminti sun jawo damuwa game da muhalli da lafiyar al'ummomin da ke kusa da wuraren haƙar ma'adinai. A shekarar 2016, jaridar International Centre for Investigative Reporting (ICIR) ta wallafa rahoto kan korafe-korafen mazauna Maiganga da wasu ƙauyukan makwabta game da matsalolin muhalli da suka danganta da ayyukan haƙar kwal. Rahoton ya kuma bayyana cewa kamfanin ya rattaba hannu kan yarjejeniyar bunƙasa al'umma da masu ruwa da tsaki. <ref>{{Cite news |title=Cement Plant Reaches Truce With Host Community Over Environmental Degradation |url=https://www.icirnigeria.org/cement-plant-reaches-truce-with-host-community-over-environmental-degradation/ |date=15 December 2016 |work=International Centre for Investigative Reporting}}</ref>
== Shirye-shiryen faɗaɗa masana'antar ==
A watan Fabrairun 2026, Lafarge Africa Plc ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka domin ƙara ƙarfin samar da siminti zuwa tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin. An bayyana cewa wannan faɗaɗa zai taimaka wajen ƙara samar da siminti, inganta wadatar kayan gini da tallafa wa ayyukan more rayuwa a Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Expansion Plans at Lafarge Africa Plc's Ashaka and Sagamu Cement Plants |url=https://doclib.ngxgroup.com/Financial_NewsDocs/45973_LAFARGE_AFRICA_PLC.-ANNOUNCEMENT_ON_EXPANSION_PROJECTS_CORPORATE_ACTIONS_FEBRUARY_2026.pdf |date=4 February 2026 |website=Nigerian Exchange}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Ashaka]]
* [[Siminti]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Tattalin arzikin Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
rsq0q6f40tirfuubkju8nfd9pzycedy
Babban Hanyar Akosombo-Tema
0
179767
973599
970385
2026-10-30T07:19:54Z
BnHamid
12586
973599
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Babban Hanyar Akosombo-Tema''' wata babbar hanya ce da ke haɗa birnin Tema, wanda ya shahara da masana'antu da tashar jiragen ruwa, da garin Akosombo, wanda ya shahara wajen samar da wutar lantarki.<ref>{{Cite web |title=Ghana: Tema Motorway Roundabout Traffic Jam to Ease Soon - Nadmo, Assemblies, NGO to Proffer Solution |url=http://allafrica.com/stories/201601221779.html |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Osam |first=Efua Idan |date=3 April 2015 |title=Two police officers perish near Shai-Hills |url=http://citifmonline.com/2015/04/03/two-police-officers-perish-near-shai-hills/ |publisher=}}</ref>
Hanyar ta haɗa yankuna uku na ƙasar Ghana, waɗanda suka haɗa da Yankin Greater Accra, Yankin Gabas (Eastern Region), da Yankin Volta.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
mjsdrwykryprrcppcckstxrl4wiyqj6
Sirrin gani
0
179778
973556
970438
2026-10-30T01:50:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973556
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Sirrin gani''' yana bayyana alaƙar da ke tsakanin tattarawa da rarraba bayanan gani, tsammanin sirri, da batutuwan shari'a da ke kewaye da su. Wadannan kwanaki kyamarori suna ko'ina. Ana samun su a cikin biliyoyin na'urorin lantarki, daga wayoyin salula zuwa kwamfutar tafi-da-gidanka, da kwamfyutoci zuwa kyamarori masu sa ido a gidaje, kasuwanci, da jama'a.
== Aikace-aikace ==
=== Kulawa ===
Koyaya, [[Keɓantawa|sirrin sirri]] da amintaccen tasirin da ke kewaye da shi yana iyakance ikonsa na haɗuwa cikin yanayin lissafi. An kiyasta cewa an tura kyamarori na CCTV sama da miliyan 7 a [[Birtaniya|Burtaniya]] tun daga shekarar 2022.<ref name="r243">{{Cite web |date=2022-10-04 |title=How Many CCTV Cameras in London? UK CCTV Numbers (Updated 2022) |url=https://clarionuk.com/resources/how-many-cctv-cameras-are-in-london/ |access-date=2024-06-18 |website=Clarion UK}}</ref> Cibiyoyin sadarwar kyamara sun karu a duk faɗin ƙasashe. Kayan aiki don sarrafa yadda ake amfani da waɗannan cibiyoyin kyamara da gyare-gyare ga hotuna da bidiyon da aka aika wa masu amfani na ƙarshe an bincika su.
=== Gidaje ===
A gida, sirrin gani yana da hannu wajen kare wurare masu zaman kansu, a cikin sarari da aka raba, da kuma kare mazauna daga baƙi da ba a so. Hakanan yana iya zama damuwa tsakanin mazauna ba tare da isasshen tantancewa ba.
== Fasahar da ke inganta sirrin gani ==
Fasahar daban-daban na iya adana sirrin yayin samar da bayanai daga cibiyoyin sa ido. Yawancin waɗannan mafita sun dogara da aikace-aikacen da aka yi niyya don aiki a hanyar kiyaye sirri:<ref>{{Cite book |last1=Koelle |first1=Marion |title=Proceedings of the Twelfth International Conference on Tangible, Embedded, and Embodied Interaction |last2=Wolf |first2=Katrin |last3=Boll |first3=Susanne |date=2018 |publisher=ACM Press |isbn=9781450355681 |series=Tei '18 |location=Stockholm, Sweden |pages=177–187 |chapter=Beyond LED Status Lights - Design Requirements of Privacy Notices for Body-worn Cameras |doi=10.1145/3173225.3173234 |chapter-url=http://dl.acm.org/citation.cfm?doid=3173225.3173234 |s2cid=3954480}}</ref>
* "Kamarori masu ladabi" ta atomatik suna rufe fuskokin mutanen da aka lura.<ref>{{Cite journal |last=Jeremy Schiff |last2=Marci Meingast |last3=Deirdre K. Mulligan |last4=Shankar Sastry |last5=Ken Goldberg |year=2007 |title=Respectful Cameras: Detecting Visual Markers in Real-Time to Address Privacy Concerns |url=http://www.cs.berkeley.edu/~jschiff/RespectfulCameras/index.html |journal=International Conference on Intelligent Robots and Systems (IROS). San Diego, California. October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511192231/http://www.cs.berkeley.edu/~jschiff/RespectfulCameras/index.html |archive-date=2008-05-11 |access-date=2026-10-22 |url-status=dead}}</ref>
* Google Streetview yana amfani da gano fuska ta atomatik don ɓoye fuska.<ref>{{Cite web |title=Street View revisits Manhattan |url=https://google-latlong.blogspot.com/2008/05/street-view-revisits-manhattan.html}}</ref>
* Eptascape yana da samfurin da ke ba da sa ido na sirri.<ref>{{Cite web |title=Eptascape, Inc. MPEG-7 Video Analytics |url=http://www.eptascape.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621124054/http://www.eptascape.com/ |archive-date=21 June 2008 |access-date=13 January 2022 |website=www.eptascape.com}}</ref>
* Cardea wata hanyar kariya ce ta sirri ta gani da ke kula da mahallin da ke kare sirrin masu kallo a cikin hotuna bisa ga abubuwan da suka fi so na sirri.<ref name="cardea">{{Cite web |title=Cardea: Context–Aware Visual Privacy Protection for Photo Taking and Sharing |url=https://home.cse.ust.hk/~jshuaa/papers/mmsys18_cardea.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181108184408/https://home.cse.ust.hk/~jshuaa/papers/mmsys18_cardea.pdf |archive-date=2018-11-08 |access-date=2023-12-24}}</ref>
* Ana amfani da kyamarori masu zurfi da zurfi <ref>{{Cite book|last1=Pittaluga|first1=Francesco|last2=Koppal|first2=Sanjeev J.|title=2015 IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR) |chapter=Privacy preserving optics for miniature vision sensors |date=June 2015|location=Boston, MA, USA|publisher=IEEE|pages=314–324|doi=10.1109/CVPR.2015.7298628|isbn=9781467369640|citeseerx=10.1.1.944.2193|s2cid=14056410}}</ref> a gano mutum da ƙidaya mutane.
* Tsarin ruwan tabarau mai kiyaye sirrin <ref>{{Cite book|last1=Hinojosa|first1=Carlos|last2=Niebles|first2=Juan Carlos|last3=Arguello|first3=Henry|chapter=Learning Privacy-preserving Optics for Human Pose Estimation |date=October 2021|title=2021 IEEE/CVF International Conference on Computer Vision (ICCV) |publisher=IEEE/CVF|pages=2573–2582|doi=10.1109/ICCV48922.2021.00257 |isbn=978-1-6654-2812-5 }}</ref> ya ƙunshi haɗin gwiwar ingantaccen gani da algorithms don yin ayyukan hangen nesa kamar ƙididdigar mutum da kuma gane aikin.
* Lissafi na gefe: aikace-aikace daban-daban suna inganta sirrin mai amfani ta hanyar adana bayanai na gani da sauran bayanai akan na'urorin sirri maimakon aikawa zuwa uwar garken don sarrafawa. Wannan na ƙarshe yana ƙara "farfa", yana haifar da ƙarin damar ba da damar wasu damar samun bayanai masu zaman kansu ta hanyar masu ba da sabis da / ko Malware.
== Duba kuma ==
* Kula da Jama'a
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://web.archive.org/web/20091019123252/http://www.law.berkeley.edu/institutes/bclt/events/unblinking/unblink.html Unblinking: Sabbin Ra'ayoyi game da Sirriyar Bayani a Karni na 21.]
91e06d916ebla0ers6r79mi14720h9v
Rosdi Talib
0
179909
973349
971109
2026-10-29T13:16:24Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973349
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Rosdi Bin Talib''' (an haife ta a ranar 11 ga watan Janairun shekara ta 1976) tsohuwar 'yar wasan ƙwallon ƙafa ce ta ƙasar [[Maleshiya|Malaysian]]. Rosdi yana taka leda galibi a matsayin [[Mai buga baya|hagu-baya]] amma kuma yana iya taka leda a matsayin mai tsaron tsakiya.
== Ayyukan kulob ==
Rosdi ya fara aikinsa a farkon shekarun 1990 a kungiyar matasa ta Terengganu kafin a kara shi zuwa tawagar farko. Ya buga wa Terengganu wasa ya lashe kofin Malaysia FA a shekara ta 2000.<ref>[https://www.rsssf.org/tablesm/malay04.html Malaysia 2004]; RSSSF, Retrieved 29 September</ref><ref>[http://dpmmfcfanatic.blogspot.my/2008/11/official-malaysian-premier-league.html Official Malaysian Premier League]; DPMM FC Fanatic, 1 November 2011</ref><ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1213&pub=Utusan_Express&sec=Sports&pg=so_02.htm Terengganu footballers to sign contract on Saturday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929135717/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1213&pub=Utusan_Express&sec=Sports&pg=so_02.htm |date=2017-09-29 }}; Utusan Online, 13 December 2000</ref> A watan Disamba na shekara ta 2000, ya kara kwantiraginsa da kulob din na wani kakar. Rosdi ya buga wasanni da yawa tare da kungiyar garinsu kafin ya tafi Pahang a shekara ta 2003.
Bayan sanya hannu tare da Pahang a shekara ta 2003, Rosdi ya lashe gasar zakarun Malaysia Super League ta 2004 da kuma 2006 Malaysia FA Cup .
A shekara ta 2009 ya koma garinsu kuma ya buga wa kulob din Kuala Terengganu PBDKT T-Team FC wasa.<ref>{{cite news|url=http://www.nst.com.my/Current_News/NST/Friday/Sport/2384062/Article/index_html|title=Football / Premier League: Terengganu trio return|work=The New Straits Times|date=24 October 2008|accessdate=24 October 2008}}{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=1017&pub=Kosmo&sec=Sukan&pg=su_01.htm Terengganu, T-Team congak peluang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929183433/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=1017&pub=Kosmo&sec=Sukan&pg=su_01.htm |date=2017-09-29 }}; Kosmo! Online, 17 October 2011</ref> Bayan shekaru hudu tare da PBDKT T-Team FC, Rosdi daga baya ya sanya hannu tare da Terengganu a shekarar 2014. Daga baya ya sanar da ritayar sa bayan kwangilarsa da Terengganu ta ƙare a shekarar 2014.<ref>[http://www.sinarharian.com.my/ultras/liga-malaysia/rosdi-talib-kembali-perkuat-barisan-pertahan-terengganu-1.144163 Rosdi Talib kembali preheat barman pertahanan Terengganu]; Sinar Harian, 29 March 2013</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2014, Rosdi ya dawo daga ritaya don shiga kungiyar Penang ta PBAPP FC.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2014/04/15/4753705/pbapp-fc-1-2-felda-united-fc-the-settlers-continue-winning|title=PBAPP FC 1-2 Felda United FC: The Settlers continue winning streak |publisher=goal.com |date=15 April 2014 |accessdate=15 April 2014}}</ref><ref>[http://www.goal.com/en-my/news/3891/features/2014/04/18/4760050/transfer-news-penang-and-pbapp-fc-address-problem-areas The Panthers sign two local defenders; The Waterboys finally enlist foreign players]; Goal, 18 April 2014</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Rosdi ya wakilci tawagar kasar Malaysia tun lokacin da ya samu cancantar gasar cin kofin Asiya ta AFC a shekarar 2000. Ya taimaka wa Malaysia ta zama mai cin gaba a Gasar Merdeka ta 2000 kuma ta zama ta uku a gasar cin Kofin Tiger na 2000. An nada Rosdi a matsayin kyaftin din tawagar kasar Malaysia a gasar cin Kofin Tiger na 2004 inda Malaysia ta kammala ta uku. An kuma zaba shi don buga wa Malaysia wasa a gasar cin kofin Asiya ta AFC ta 2007, inda ya buga dukkan wasan. Wasansa na karshe a Malaysia ya kasance da Iran.<ref>[https://matbolamalaysia.blogspot.my/2017/05/berjuang-habis-habisan-rosdi.html Berjuang habis-habisan – Rosdi]; Utusan Melayu, 14 December 2012</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
A watan Janairun 2014, an nada Rosdi a matsayin mataimakin kocin kulob din na uku da ke Terengganu Hanelang .<ref>[http://skuadpenyu.blogspot.my/2014/01/hanelang-fc-sedia-hadapi-cabaran.html Hanelang FC sedia hadapi cabaran]; Skuad Penyu, 4 January 2014</ref>
== Daraja ==
'''Terengganu'''
* Kofin Malaysia: 2001
'''Pahang'''
* Malaysia Super League: 2004
'''Malaysia'''
* Wanda ya ci gaba a Gasar Merdeka: 2000
* Tiger Cup na uku: 2000, 2004
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{NFT player|4133|Rosdi Talib}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
a7jn1v4kcwpeca69ntdfwc185c44tl8
Gidan Sarkin Yakin Ringim
0
179969
973397
972525
2026-10-29T17:41:10Z
Zuriyar gidan sarkin yakin Ringim 1860
50434
Ƙara tarihin Gidan Sarkin Yakin Ringim, zuriyarsa da rassansa
973397
wikitext
text/x-wiki
Gidan Sarkin Yakin Ringim wani gida ne mai tarihi a garin Ringim, Jihar Jigawa, Najeriya. Ana kuma kiransa da Gidan Jarma da kuma Gidan Dawaki. Bisa ga tarihin baka na zuriya, an kafa gidan a kusan shekarar 1860.
== Tarihi da Asali ==
Bisa ga labarin dattijan gidan, tushen gidan yana da alaka da zuriyar Sullubawa. A kusan shekarar 1820, Masarautar Kano a karkashin Sarkin Kano Ibrahim Dabo ta baiwa kakansu sarautar Jarma a lokacin da Ringim take gunduma a karkashin Kano.
Daga baya, zuriyarsa ta samu sarautar Sarkin Yakin Ringim a shekarar 1860, wanda shine ya kafa gidan a matsayin babban gida mai zaman kansa.
Bayan rasuwarsa, dansa Usman Dawakin Ringim (1903-1960) ya gaje shi. Bisa ga tarihin gida, Mai girma Wamban Kano Alh Mahmoud, Mahaifin Mai Martaba Sarkin Ringim na yanzu Alh Dr Sayyadi Abubakar Mahmoud Usman, shine ya tabbatar masa da sarautar Dawakin Ringim.
== Zuriya da Rassa ==
Zuriyar gidan ta yadu zuwa rassa biyu:
'''1. Rasshen Ringim''' Wannan shine rasshen da ya ci gaba da zama a garin Ringim har zuwa yau. Daga cikin zuriya a wannan rasshe akwai Salisu Abdullahi, Sarkin Karatun Ringim.
'''2. Rasshen Gashua''' Wannan shine rasshen da ya koma garin Gashua, Jihar Yobe. Daga cikin zuriya a wannan rasshe akwai Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua.
== Hajja Bikita ==
Hajja Bikita ta kasance babbar jigo a cikin iyalin Gidan Sarkin Yakin Ringim.
Nasabarta: Kakanta Jarma ne (sarautar 1820), Mahaifinta Sarkin Yakin Ringim ne (sarautar 1860), Dan uwanta kuma Usman Dawakin Ringim ne (1903-1960).
Usman Dawaki dan uwa ne ga Hajja Bikita a uba daya. Ya rasu yana da shekaru kusan 50 zuwa 55.
Hajja Bikita ta rayu kusan shekaru 90. Tana da da guda daya, mai suna Salisu Abdullahi, wanda aka fi sani da Baffa, Sarkin Karatun Ringim.
Bayan rasuwar Usman Dawaki, Hajja Bikita ta dauki nauyin kula da iyalin gidan. Ita ce ta ci gaba da kula da 'ya'yan dan uwanta.
Jerin 'ya'yan Usman Dawaki da ta kula da su sune: Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua, Alhaji Musa, Hajja Gaje Gumel, Hajja Yalwa, Hajja A'i, da Yar Agadas. Hajja Bikita ce ta raine su har aka yi musu aure.
== Salisu Abdullahi Sarkin Karatun Ringim ==
Salisu Abdullahi (Baffa) dan Hajja Bikita ne. Ya kasance Malami a garin Ringim kuma ya rike sarautar Sarkin Karatun Ringim.
Ya kasance daga cikin Malaman da suke gudanar da ayyukan addinin Musulunci a Ringim.
Gidan Sarkin Karatun Ringim ya shahara a garin Ringim.
Yana da zuriya, kuma a cikin zuriyarsa akwai Malamai da masu rike da sarautu a garin Ringim wadanda suka ci gaba da rike matsayin gidan na sarauta a matsayin zuriyar Jarma.
Ya rasu.
Bayan rasuwar Hajja Bikita, dansa Salisu Abdullahi Sarkin Karatun Ringim ya ci gaba da kula da zumuncin zuriyar tare da dan uwansa Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua.
== Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua ==
Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua dan gidan Usman Dawakin Ringim ne. Shi ne babban da a cikin 'ya'yan Usman Dawakin Ringim.
Dan kasuwa ne. Ya fara kasuwanci a garin Ringim, yana yin fatauci a sassa daban-daban na Jihar Jigawa.
Daga baya, ya koma garin Gashua, Jihar Yobe, domin kasuwanci. Kasuwanci ne babban dalilin zaman sa a Gashua.
A Gashua, ya zauna tare da dan uwansa Alhaji Ibrahim Majana. Ya shahara a fannin kasuwanci.
Alhaji Ibrahim Maikwano yana daga cikin zuriyar gidan Jarma.
A cikin zuriyarsa, akwai wadanda suka yi aure a gidan sarauta.
Zuriyar Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua suna rayuwa a garin Gashua har zuwa yau, a matsayin zuriyar gidan Jarma. A cikin zuriyarsa akwai Malamai.
== Hajja Gaje Gumel ==
Hajja Gaje Gumel 'ya ce ga Usman Dawakin Ringim kuma 'yar uwa ce ga Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua.
Tana daga cikin zuriyar gidan Jarma.
Tana rayuwa a garin Gumel, Jihar Jigawa.
== Addu'a ==
Dukkan wadanda aka ambata a wannan tarihi sun rigamu gidan gaskiya.
Allah ya jikan Jarma (1820). Allah ya jikan Sarkin Yakin Ringim (1860). Allah ya jikan Usman Dawakin Ringim (1903-1960). Allah ya jikan Hajja Bikita. Allah ya jikan Salisu Abdullahi Sarkin Karatun Ringim (Baffa). Allah ya jikan Alhaji Ibrahim Maikwano Gashua. Allah ya jikan Alhaji Musa. Allah ya jikan Hajja Gaje Gumel. Allah ya jikan Hajja Yalwa. Allah ya jikan Hajja A'i. Allah ya jikan Yar Agadas. Allah ya jikan Alhaji Ibrahim Majana.
Allah ya gafarta musu, ya yafe musu zunubansu, ya sanya Aljannatul Firdausi ce makomarsu, ya Albarkaci zuriyar da suka bari.
Amin.
jni8r7645uyp3y41d8f6h0o2lvg5b4k
Tarihin Intanet a Sweden
0
180151
973639
972419
2026-10-30T07:57:08Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973639
wikitext
text/x-wiki
{{Databox }}
[[File:Mockfjärds_kraftstation_2015.jpg|thumb| Tashar wutar [[Wutar lantarki ta ruwa|lantarki]] ta Mockfjärd, Sweden. {{Interlanguage link|TIDAS|sv}} na Sweden na farkoAn ƙirƙiri hanyar sadarwa ta kwamfuta don sa ido kan hanyar sadarwa ta wutar lantarki.]]
'''Tarihin Intanet a Sweden''' ya fara ne da kwalejoji da jami'o'i a cikin shekarun 1980 sannan ya fadada ta hanyar masu kasuwanci zuwa manyan kamfanoni kuma, a cikin 1994, ga jama'a gaba ɗaya.
A shekarun 1970, wani sabon abu da {{Interlanguage link|Torsten Cegrell|sv}} ya ƙirƙira a SwedenAn gina a cikin ARPANET, wanda shine farkon [[Yanar gizo|Intanet]] . A farkon shekarun 1980, an kafa hanyoyin haɗin bayanai tsakanin wasu kwalejoji da jami'o'i ta amfani da hanyoyin shiga modem da UUCP .
Za a iya ɗaukar haɗin intanet na farko a Sweden a shekarar 1984, lokacin da aka haɗa hanyar sadarwa ta Sweden zuwa ARPANET ta amfani da TCP/IP . A shekarar 1988, an ƙirƙiri hanyar shiga intanet kai tsaye ta hanyar tsarin hanyoyin sadarwa na jami'o'i da kwalejoji na SUNET da NORDUnet, waɗanda aka haɗa su da Amurka. A shekarar 1991, {{Interlanguage link|Swipnet|sv}} ya fara aiki kuma ya zama ISP na farko a Sweden. A shekarar 1994, masu samar da kayayyaki sun fara bayar da damar shiga intanet ga mutane masu zaman kansu.
A shekarar 1994, Firayim Ministan Sweden Carl Bildt da Bill Clinton sun zama shugabannin gwamnati na farko a duniya da suka aika wa juna imel ta imel. A shekarar 1997, gwamnatin Sweden ta yanke shawarar cewa duk wanda ya sayi kwamfuta a gida zai iya cire kudin. Manufar wannan garambawul ita ce ƙara yawan ilimin zamani a fannin dijital a ƙasar Sweden. Wannan shawarar, wadda aka sani da Gyaran Kwamfutocin Gida, ta taimaka wajen ƙara yawan amfani da kwamfutoci da intanet ga 'yan Sweden. A shekarar 2003, wasu sakonnin waya sun yi ta yawo a intanet, ta hanyar sabis ɗin Skype na Niklas Zennström . Daga nan sai shafin gwanjon eBay ya sayi Skype akan biliyoyin kuɗi. Sabis ɗin ya sanya kiran waya kyauta a ƙasashen waje, da sauransu. Raba fayiloli da sirrin intanet ya zama wani muhimmin batu, musamman ga matasa waɗanda suka girma da Intanet. A shekara ta 2006, aka kafa jam'iyyar Pirate Party, kuma a shekara ta 2009 aka kaɗa ƙuri'a a Majalisar Tarayyar Turai . Haka kuma a shekarar 2006, abin mamaki, an kafa wani sabis wanda zai kashe raba fayiloli na kiɗa a Sweden: sabis ɗin kiɗan da ke yawo Spotify .
== Shekarun 1960, 1970 da 1980 ==
[[File:Tanum_Teleport_05.JPG|thumb| Da farko, {{Interlanguage link|Tanum Teleport|sv}} ta fara aiki tashar ƙasa (a Tanumshede, Sweden) mallakar Denmark, Finland, Norway da Sweden ne tare. Cibiyar ta yi aiki a matsayin wurin haɗi lokacin da ARPANET, wanda ya gabaci Intanet, ya fara zama na ƙasashen duniya a farkon shekarun 1970.]]
Kamfanin ARPANET da ya gabaci Intanet, ya ɗauki fakitinsa na farko a shekarar 1969 a Amurka ta amfani da dabarun sadarwa na bayanai da Donald Davies ya ƙirƙira kuma ya fara aiwatarwa don hanyar sadarwa ta NPL a Burtaniya. <ref name="Abbatep3">{{Harvard citation no brackets|Abbate|1999}}</ref> <ref name=":222">{{Cite journal |last=John S |first=Quarterman |last2=Josiah C |first2=Hoskins |date=1986 |title=Notable computer networks |journal=Communications of the ACM |language=EN |volume=29 |issue=10 |pages=932–971 |doi=10.1145/6617.6618 |s2cid=25341056 |quote=The first packet-switching network was implemented at the National Physical Laboratories in the United Kingdom. It was quickly followed by the ARPANET in 1969. |doi-access=free}}</ref> Ƙungiyar bincike ta hanyar sadarwa ta kafa Ƙungiyar Aiki ta Duniya (INWG) a shekarar 1972, <ref name="C. Hempstead, W. Worthington">{{Cite book|edition=W.}}</ref> wanda Kjell Samuelson, ɗalibi na uku a Jami'ar Stockholm, memba ne. <ref name=":02">{{Cite journal |last=McKenzie |first=Alexander |date=2011 |title=INWG and the Conception of the Internet: An Eyewitness Account |journal=IEEE Annals of the History of Computing |volume=33 |issue=1 |pages=66–71 |doi=10.1109/MAHC.2011.9 |issn=1934-1547 |s2cid=206443072}}</ref> Jirgin ruwan ARPANET ya bunƙasa cikin sauri kuma a watan Yunin 1973, haɗin farko a wajen Amurka shine hanyar haɗin tauraron ɗan adam ta transatlantic zuwa Norway Seismic Array ( NORSAR ), ta hanyar {{Interlanguage link|Tanum Teleport|sv}} Tashar Duniya a Sweden. A wata mai zuwa, an faɗaɗa wannan alaƙar zuwa ga ƙungiyar bincike ta Peter Kirstein a Kwalejin Jami'ar London, wadda ta rikide zuwa SATNET . <ref>{{Cite journal |last=Kirstein |first=P.T. |date=1999 |title=Early experiences with the Arpanet and Internet in the United Kingdom |url=https://pdfs.semanticscholar.org/4773/f19792f9fce8eacba72e5f8c2a021414e52d.pdf |url-status=dead |journal=IEEE Annals of the History of Computing |volume=21 |issue=1 |pages=38–44 |doi=10.1109/85.759368 |issn=1934-1547 |s2cid=1558618 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207092443/https://pdfs.semanticscholar.org/4773/f19792f9fce8eacba72e5f8c2a021414e52d.pdf |archive-date=2020-02-07}}</ref>
A shekarun 1960, Vattenfall ta ba da umarnin ASEA ta ƙirƙiri tsarin sa ido na kwamfuta don rage haɗarin rikice-rikice a cikin hanyar sadarwa ta wutar lantarki ta Sweden. Wannan layin wutar lantarki ya haɗa da na Finland, Norway da Denmark. Har zuwa lokacin, wayar tarho ita ce babbar kayan aikin da injiniyoyi ke amfani da shi wajen sa ido kan hanyar sadarwa ta wutar lantarki. Don wannan dalili, hanyar sadarwa mai kama da ARPANET, {{Interlanguage link|TIDAS|sv}}, ASEA ta ƙirƙiro shi tsakanin 1972 da 1975. Cibiyar sadarwa ''ta TIDAS'' ta haɗa da tallan hanyoyin raba-hasumi, wani sabon abu don hana hanyoyin wucewa da wani mai bincike ɗan ƙasar Sweden {{Interlanguage link|Torsten Cegrell|sv}} ya ƙirƙira., wanda ba da daɗewa ba aka gina shi cikin ARPANET don haka Intanet. <ref>{{Cite web |title=Swedish invention added to Arpanet |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/swedish-invention-added-to-arpanet/ |access-date=November 18, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref>
''{{Interlanguage link|KOM system|sv|KOM-systemet}}'' ya zama muhimmin abu a tarihin Intanet a Sweden. A shekarar 1978, an ƙirƙiro shi a ''{{Interlanguage link|Stockholm Computer Center|sv|QZ}}'', na Jacob Palme da Torgny Tholerus. ''Tsarin KOM'' tsarin allon sanarwa ne (BBS) inda masu amfani za su iya haɗawa da kwamfuta ta tsakiya su tattauna da juna, su yi wasanni da musayar fayiloli. Daga shekarar 1982, masu amfani da ''tsarin KOM'' suma za su iya aika imel ta hanyar haɗin ARPANET. <ref>{{Cite web |title=A Swedish social network is started – the revolutionary KOM system. |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/a-swedish-social-network-is-started-the-revolutionary-kom-system/ |access-date=November 21, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref>
A shekarar 1979, Televerket ta fara amfani da sabis ɗin ''Datavision'' (wanda daga baya aka kira Videotex ), wanda mutane ke haɗuwa da modem da software na musamman da biyan kuɗi. An fara sayar da shi a kasuwa a shekarar 1982. Manyan kamfanoni da yawa sun rungumi wannan aikin, amma in ba haka ba ba a yi amfani da shi sosai ba. An dakatar da hidimar a shekarar 1993. An fara BBS na farko na Sweden wanda ba shi da riba a shekarar 1980 ta ''{{Interlanguage link|ABC-Club|sv|ABC-klubben}}'' . Ƙungiyar masu amfani da kwamfutar gida ta ABC 80 .
{{Interlanguage link|Patrik Fältström|sv}} ɗalibi ne na lissafi a Stockholm a farkon shekarun 1980 lokacin da aka ɗauke shi aiki don taimakawa wajen ginawa da gwada kayayyakin more rayuwa na ARPANET. <ref>{{Cite web |title=Patrik Fältström |url=https://interisle.net/patrik-faltstrom |access-date=November 17, 2024 |website=Interisle Consulting Group, LLC}}</ref>
=== TCP/IP ko X.25 ===
A shekarun 1980, an sami rashin jituwa game da ko ya kamata a yi amfani da TCP/IP ko X.25 a matsayin fasahar sadarwa don isar da bayanai ta hanyar hanyoyin sadarwa na sauya fakiti . <ref name="ieee201703">{{Cite journal |last=Russell |first=A. L. |date=August 2013 |title=The internet that wasn't |url=https://spectrum.ieee.org/osi-the-internet-that-wasnt |journal=IEEE Spectrum |volume=50 |issue=8 |pages=39–43 |doi=10.1109/MSPEC.2013.6565559 |s2cid=11259224 |url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Russell |first=A.L. |date=July 2006 |title='Rough Consensus and Running Code' and the Internet-OSI Standards War |journal=IEEE Annals of the History of Computing |volume=28 |issue=3 |pages=48–61 |bibcode=2006IAHC...28c..48R |doi=10.1109/MAHC.2006.42 |s2cid=206442834}}</ref> Kamfanonin sadarwa a Turai da Arewacin Amurka sun fi son da'irori na kama-da-wane na X.25, waɗanda ke da tsarin sarrafa kurakurai a ciki kuma sun sauƙaƙa wa masu aiki su bi diddigin amfani da haɗin kai, kuma sun gina hanyoyin sadarwa na bayanai na jama'a bisa ga wannan tsari. <ref>{{Cite web |last=Fluckiger |first=François |date=2000 |title=The European Researchers' Network |url=https://fluckiger.web.cern.ch/Articles/F.Fluckiger-The_European_Researchers_Network.pdf}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A Sweden, tsarin ''Televerket'' na wannan tsari ana kiransa ''Datapak'' . A ƙarshe, ɗaukar TCP/IP ya mamaye sauran yarjejeniyoyi. Wasu suna ganin cewa an haifi Intanet ne a ranar 1 ga Janairu, 1983, lokacin da ARPANET ta sauya daga sadarwa ta hanyoyi biyu da NCP zuwa TCP/IP, kodayake SATNET, gami da Norway da Kwalejin Jami'a ta London, sun rungumi TCP/IP a shekarar da ta gabata. <ref name=":5">{{Cite journal |last=Hauben |first=Ronda |year=2004 |title=The Internet: On its International Origins and Collaborative Vision |url=http://www.ais.org/~jrh/acn/ACn12-2.a03.txt |journal=Amateur Computerist |volume=12 |issue=2 |access-date=May 29, 2009}}</ref> Har yanzu ana amfani da yarjejeniyar X.25 a cikin hanyoyin sadarwa masu zaman kansu waɗanda ke buƙatar ƙarin tsaro, kamar tashoshin katin kiredit da na'urorin ATM . <ref>{{Cite web |last=Foregenix<!--they provided, but say Mastercard and/or/with?--> |date=February 2012 |title=X.25 within the Payment Card Industry |url=http://www.mastercard.com/us/company/en/docs/X25_within_the_Payment_Card_Industry.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054052/http://www.mastercard.com/us/company/en/docs/X25_within_the_Payment_Card_Industry.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=25 May 2016}}</ref>
=== Imel ===
[[File:Decwriter.jpg|thumb| DECwriter III, tashar kwamfuta, ana amfani da ita lokacin da aka karɓi imel na farko a Sweden.]]
An kafa hanyar haɗin UUCP ta hanyar EUnet a shekarar 1982 wanda ya haɗa da Sweden, Netherlands, Denmark da Burtaniya. Jim McKie daga Cibiyar Lissafi ta Amsterdam ya aika wa {{Interlanguage link|Björn Eriksen|sv}} saƙon imel na farko da aka karɓa a Sweden. a ENEA AB da ke Stockholm a ranar 7 ga Afrilu, 1983. Domin karɓar saƙon, Eriksen ya haɗa kwamfuta VAX 780 zuwa ɓangaren intanet na Turai tare da modem 1200 bit/s. Tashar kwamfuta da ta karɓi saƙon, wacce aka fi sani da Digital DECwriter III, tana nan a Gidan Tarihi na Kimiyya da Fasaha na Ƙasa da ke Stockholm tun daga watan Oktoba na 2023.
A farkon lokacin rani na 1984, Sweden ta sami nata ɓangaren Intanet na farko, lokacin da mataimakin bincike Ulf Bilting a Jami'ar Fasaha ta Chalmers da ke Gothenburg ya haɗa hanyar sadarwa ta gida a Sashen Kimiyyar Kwamfuta a matsayin lambar hanyar sadarwa ta IP 192.5.50.0, wanda daga nan aka haɗa shi da ARPANET. <ref>{{Cite web |title=Researcher Ulf Bilting connects Sweden to the internet |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/researcher-ulf-bilting-connects-sweden-to-the-internet/ |access-date=November 19, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref>
=== Masu tasowa a jami'a ===
A shekarun 1980, ci gaban intanet a Sweden ya fi mayar da hankali ne kan jami'o'i. An ƙirƙiri hanyar sadarwa ta jami'a ta SUNET kuma ta haɗa jami'o'in Sweden. Wannan ya ba wa masu bincike da ɗalibai damar yin mu'amala ta hanyar dijital da kuma aika saƙonni da takardu. A hankali, hanyoyin sadarwa na jami'o'in Nordic suma sun haɗu da NORDUnet, kuma a watan Disamba na 1988, an haɗa jami'o'in Nordic da Jami'ar Princeton da ke New Jersey. Wannan ya bai wa ɗalibai da masu bincike a Sweden damar shiga intanet ta gaske. Tsakanin 1979 da 1988, cibiyar sadarwa ta jami'a SUNET ta yi amfani da X.25 ''ta Televerket'' sannan ta yi watsi da ita har abada don neman haɗin kai tsaye da aka yi hayar. <ref>{{Cite web |last=Kaarina Lehtisalo |title=The History of nordunet |url=https://nordu.net/wp-content/uploads/2023/11/TheHistoryOfNordunet_simple.pdf |access-date=November 22, 2024 |website=nordu.net}}</ref>
A wajen tsarin jami'a, talakawa har yanzu suna da alaƙa da allunan sanarwa. Ana samun kwamfutocin da ke cikin waɗannan ta wayar tarho ta yau da kullun kuma galibi suna da sarari don kira ɗaya kawai a lokaci guda. Saboda haka, mai amfani ɗaya ne kawai zai iya amfani da shi a lokaci guda kuma galibi yana cikin gidan mai BBS. A shekarar 1985, ƙungiyar ''ABC Club'' ta ƙaddamar da sabuwar BBS. Wannan sigar ta ba da damar masu amfani da yawa a lokaci guda, godiya ga kwamfutar DEC-10 da ke akwai ga ''ABC Club'', don haka tattaunawa ta ainihin lokaci. Tsarin dandalin tattaunawa ya yi kama da tsarin American Usenet, tare da fasalin da ya yi kama da ayyukan kan layi kamar American Prodigy da British Compunet . An sami damar shiga wannan BBS ne ta hanyar haɗin modem, kuma ƙungiyoyin tattaunawa sun haɗa da mutane da yawa waɗanda daga baya za su zama manyan mutane a Sweden mai zuwa: Sven Wickberg, Anders Franzén, Henrik Schyffert da Jan-Inge Flücht. <ref>{{Cite web |title=ABC-klubben startar en egen BBS |url=https://internetmuseum.se/utstallningar/sociala-medier/abc-klubben-startar-bbs/ |access-date=November 23, 2024 |website=Internetstiftelsen |language=sv}}</ref> A shekarar 1986, Björn Eriksen ya yi rijistar domain na matakin farko na .se, wanda ya gudanar har zuwa shekarar 1997. <ref>{{Cite web |title=De byggde Internet i Sverige |url=https://isoc.se/wp-content/uploads/2016/02/De-byggde-Internet_2009_inlaga_webb.pdf |access-date=November 24, 2024 |website=ISOC-SE |language=sv}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Björn Eriksen claims the top-level domain – and Sweden becomes .se on the internet |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/bjorn-eriksen-claims-the-top-level-domain-and-sweden-becomes-se-on-the-internet/ |access-date=November 24, 2024 |website=Internetstiftelsen |language=sv}}</ref>
== shekarun 1990 ==
[[File:Views_of_the_LHC_tunnel_sector_3-4,_tirage_2.jpg|thumb| Ramin LHC, CERN, Switzerland. Masanin kimiyyar kwamfuta ɗan ƙasar Ingila Tim Berners-Lee ne ya ƙirƙiro wannan [[Yanar Gizo na Duniya|shafin yanar gizo na duniya]] a lokacin da yake aiki a CERN.]]
A shekarar 1990, Tim Berners-Lee ya ƙirƙiri [[Yanar Gizo na Duniya|World Wide Web]] . Yanar gizo kyauta ce kuma kyauta ce don amfani ga masu haɓakawa da masu hawan igiyar ruwa. An ƙaddamar da wurin farko a shekarar 1991 a cibiyar bincike ta CERN da ke Switzerland, kuma har yanzu yana nan. A watan Mayu na shekarar 1990, an ɗauki wani mataki na kafa ''ƙungiyar masu amfani da hanyar sadarwa ta Sweden'' (SNUS) don haɓaka amfani da hanyoyin sadarwa bisa ga TCP/IP. Ƙungiyar ta kuma taka muhimmiyar rawa wajen bai wa kamfanoni da talakawan Sweden damar fara amfani da hanyar sadarwa a shekara mai zuwa lokacin da {{Interlanguage link|Swipnet|sv}}, wani ɓangare na yankin Stenbeck, ya zama kamfanin sadarwa na farko na kasuwanci. <ref>{{Cite web |title=Swipnet becomes Sweden's first commercial internet service provider |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/swipnet-becomes-swedens-first-commercial-internet-service-provider/ |access-date=November 25, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref> ''Televerket'' zai iya zama na farko, amma sun fi son fasahar X.25 kuma sun ƙi. Duk da haka, ''Televerket'', ta hanyar ''Unisource'', ta ƙirƙiri ''Tipnet'' a matsayin yunƙurin gaggawa amma rabin zuciya don yin ramuwar gayya.
A shekarar 1990, an haɓaka hanyar haɗin Nordunet da [[Tekun Atalanta|Atlantic]] zuwa Amurka zuwa 64 kbit/s, a shekarar 1991 an haɓaka ta zuwa 128 kbit/s, sannan a shekarar 1992 an ƙara ta zuwa 512 kbit/s. Ikon mallakar ''Televerket'' akan layukan da aka gyara ya ƙare a shekarar 1993. A wannan shekarar, ƙungiyar kwamfuta ta Jami'ar Linköping mai suna Lysator ta sanya haɗin haɗi mai ƙarfi a yankin gidaje na ɗaliban Ryd ta hanyar hanyar haɗin microwave a ƙarƙashin sunan aikin Rydnet. <ref>{{Cite web |title=RydNet En kort historisk genomgång. |url=http://www.lysator.liu.se/history/lys-32/rydnet.pdf |access-date=November 24, 2024 |website=Rydnet |language=sv}}</ref>
=== Shahararriyar jama'a ta ƙaru, an ƙaddamar da hukumomin yanar gizo da dandalin tattaunawa ===
[[File:Clinton_Bildt.jpg|thumb| [[Bill Clinton]] da Carl Bildt, waɗanda su ne shugabannin gwamnati na farko da suka yi musayar imel da juna.]]
A ƙasar Sweden, shekarar 1994 ta kasance muhimmiyar shekara a fannin ci gaban Intanet. Carl Bildt da [[Bill Clinton]] su ne shugabannin gwamnatoci na farko a duniya da suka yi musayar imel, kuma a wannan shekarar gwamnati ta ba da gudummawar SEK biliyan ɗaya ga sabuwar ''Gidauniyar Ilimi da aka kafa ( {{Interlanguage link|KK-stiftelsen|sv}} )'' <ref>{{Cite web |title=Knowledge Foundation |url=https://www.kks.se/en/start-en/ |access-date=November 24, 2024 |website=KK-stiftelsen}}</ref> don saka hannun jari a fannin fasaha, har da makarantu. A lokaci guda kuma, an kafa ''Hukumar Sadarwa ta Intanet'', wadda ta ƙaddamar da wasu shirye-shirye na zamani, ciki har da na makarantu. Dangane da babban zaɓen ƙasar Sweden na shekarar 1994, an aika sakamakon zaɓen ta imel a karon farko, kuma jaridun ƙasar da yawa sun sami gidajen yanar gizon su na farko sakamakon haka. Wanda ya fara yin hakan shine [[Aftonbladet]], wanda ya sanya shafukan ƙungiyarsa a yanar gizo a ranar 25 ga Agusta, 1994.
A watan Mayu na shekarar 1994, an buɗe ''Kuai Connection'' . <ref>{{Cite web |title=Datormagazin 1994 #16 Editorial |url=https://dmzarkivet.se/pdf/199416.pdf |language=sv}}</ref> A cikin I Ching, Kuai (ko Guài) yana nufin nasara da ƙuduri. Ba da daɗewa ba bayan haka a watan Yulin 1994, Ragnar Lönn mai shekaru 24 ya fara ''Algonet'' . Älgö-nät, bayan Älgö a Nacka inda Lönn ya girma. An yi su ne don mutane masu zaman kansu (da farko ''Algonet'' ya yi fatan samun abokan ciniki 400 masu biyan kuɗi) kuma ya sa talaka ya fara amfani da intanet a adadi mai yawa. Kudin amfani ya ƙunshi kuɗin wata-wata da aka ƙayyade da kuma kuɗin minti ɗaya a cikin nau'in kuɗin kira, wanda, saboda ikon mallakar wayar tarho na Telia, ya sa wannan kuɗin ya yi tsada. Ganin cewa haɗin intanet na dogon lokaci yana da tsada, wasu sun koma amfani da hanyoyi marasa inganci kamar lambobin waya kyauta tare da katunan kuɗi da aka sace don ci gaba da hulɗa da su na dogon lokaci ba tare da tsada ba.
A wannan lokacin, intanet ta fara bunƙasa a Sweden, shugabannin kasuwanci sun sami adiresoshin imel kuma an fara kafa hukumomin yanar gizo . A shekarar 1995, an shimfida sabuwar kebul a fadin Tekun Atlantika, wanda hakan ya kawo haɗin zuwa 34 Mbit/s, wanda hakan ya ƙara ƙarfin Sweden sosai. A lokacin, ita ce mafi ƙarfi a haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen duniya, rikodin da ya gabata shine 6 Mbit/s. A shekarar 1995, shirin labarai na Rapport na gidan talabijin na Sveriges Television ya watsa rahoto a Intanet kowace rana tsawon mako guda. A shekarar 1995, kashi 2% na al'ummar Sweden (sama da shekaru 12) suna da damar shiga intanet a gida yayin da kashi 25% ke da damar shiga kwamfuta a gida.
A shekarar 1995, mujallar punk Flashback ita ma ta ƙaddamar da gidan yanar gizonta na farko. Masu karatu za su iya yin hira ta hanyar tashar IRC kuma su shiga cikin jerin aikawasiku . Sai bayan shekaru biyar ne aka ƙaddamar da dandalin tattaunawa wanda ake dangantawa da sunan Flashback a yau.
A lokaci guda kuma, Telia ta ƙaddamar da shafinta na Passagen . Tashoshin yanar gizo wani ra'ayi ne da ya shahara a lokacin. A cikin waɗannan shekarun, adadin gidajen yanar gizo a Intanet ya ƙaru kuma a shekarar 1996 biyan kuɗi ta Intanet ya zama kyautar Kirsimeti ta shekara a Sweden. A lokaci guda, Rickard Eriksson ya fara ƙungiyar ''Stajlplejs'' (wanda aka tallata aka kuma sake masa suna LunarStorm a shekarar 2000), wacce ita ce ɗaya daga cikin hanyoyin sadarwar zamantakewa na farko a duniya. Shafin ya shahara a Sweden, musamman a tsakanin matasa.
=== Ana ƙara bai wa mutane damar shiga intanet da yawa ===
[[File:Internetstiftelsens_kontor_Hammarby_kaj.png|thumb| Gidauniyar Intanet ta Sweden tana aiki don tabbatar da ingantaccen ci gaban Intanet, kuma tana da alhakin babban shafin yanar gizo na Sweden, .se da kuma gidan adana kayan tarihi na Intanet, wani gidan tarihi na dijital na Sweden wanda aka buɗe a shekarar 2014.]]
A shekarar 1996, kamfanin gundumar ''Ängelholms Kabel-TV AB'' ya kasance ɗaya daga cikin na farko a ƙasar da ke ba da damar shiga intanet ta hanyar amfani da na'urorin zamani na Cable TV tare da hanyar sadarwa ta Ethernet ga gidaje 7,000 tare da kuɗin haɗi na SEK 2,000 da kuɗin wata-wata na SEK 300. A shekarar farko, kimanin gidaje 100 ne suka karɓi tayin kuma suka haɗu. A wannan shekarar, ƙungiyar gidaje ta Umeå 's ''Irrblosset'' ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka fara amfani da intanet da Ethernet 10 Mbit/s akan ƙaramin farashi na wata-wata. Sauran makamantan ayyukan a Umeå sune ''Baldakinen'' da ''Kvarteret Vittran'' . Tun a shekarar 1996, gidajen ɗalibai da yawa a Umeå suna da haɗin intanet mai ƙarfi na 10Mbit/s.
A shekarar 1997, Telia ta gwada amfani da fasahar sadarwa ta ADSL da fiber mai amfani da hasken rana ga ɗalibai da kuma gidajen cin abinci na intanet a Sundsvall, a wani aikin gwaji mai suna ''Supernet'' . Aikin ya gwada kuma ya nuna yawancin aikace-aikacen da muke ɗauka a matsayin abin wasa a yau, misali tashoshin rediyo da talabijin kai tsaye, multimedia na yanar gizo da ilimi mai hulɗa da juna da kuma ayyukan taron bidiyo kai tsaye. An samar da ayyukan tare da abokan hulɗa na waje, misali Sundsvalls Tidning / ''Radio RIX'', Jami'ar Mid Sweden, Municipality na Sundsvall da sauransu. <ref>{{Cite web |title=QRX nr 2/97 |url=http://www.sk3bg.se/pdf/qrx972.pdf |access-date=November 25, 2024 |website=Sundsvalls Radioamatörer |language=sv}}</ref>
A shekarar 1997, SUNET ta sayar da tashar musayar intanet tata da ta Sweden (D-GIX) ga kamfanin Netnod bayan da gwamnati ta nemi a shekarar 1996 da a tabbatar da tsaro da kuma tabbatar da intanet a Sweden. A shekarar 1998, an buɗe wani wurin musayar intanet a Gothenburg kuma an biyo baya da wasu. <ref>{{Cite web |title=Netnod's history |url=https://www.netnod.se/about-netnod/netnod-history |access-date=November 25, 2024 |website=Netnod}}</ref>
Har zuwa shekarar 1997, Björn Eriksen ya yi rijistar dukkan domains na .se a Sweden shi kaɗai. Ya yi haka ne a lokacin hutunsa daga ginshiƙin gidansa. An keɓe yiwuwar samun sunan yankinku na .se ga kamfanoni da ƙungiyoyi. Wani bincike ya nuna cewa wata gidauniya ta kamata ta karɓi aikin rajistar, kuma a ranar 8 ga Oktoba, 1997, Björn Eriksen ya miƙa alhakin ga sabuwar gidauniyar yanar gizo ta Sweden da aka kafa. <ref>{{Cite web |title=The Swedish Internet Foundation is formed |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/the-swedish-internet-foundation/ |access-date=November 25, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref>
A shekarar 1997, gwamnatin Sweden ta yanke shawarar cewa duk wanda ya sayi kwamfutar gida zai iya cire kuɗin. Manufar wannan garambawul ita ce ƙara [[Ilimi na dijital|yawan ilimin zamani a fannin dijital]] a ƙasar Sweden. Wannan shawarar, wacce aka kira ''Gyaran Kwamfutocin Gida'', ta kawo sauyi a tallace-tallacen kwamfutoci kuma ta haifar da gidaje da yawa na Sweden da suka sami haɗin kwamfuta da intanet na farko. <ref>{{Cite web |title=Home PC reform gives one million Swedes their first computer |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/home-pc-reform-gives-one-million-swedes-their-first-computer/ |access-date=November 25, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref>
A wannan lokacin, kamfanonin IT kamar Framfab, ''Icon Medialab'' da Spray Network suna kan gaba wajen haɓaka intanet a Sweden kuma Sweden da duniya duka suna cikin kumfa mai kama da dot-com . Jonas Birgersson, shugaban kamfanin Framfab, an yi masa lakabi da "Broadband Jesus" kuma ya wakilci wani sabon nau'in shugaban kasuwanci. Birgersson yana da sha'awar ƙirƙirar hanyar sadarwa ta fiber a faɗin Sweden kuma ya kwatanta ta da ƙarni na 21 wanda ya yi daidai da faɗaɗa layin dogo na ƙarni na 19. A shekarar 1999, aka ƙaddamar da Bredbandsbolaget kuma aka sanar a ranar cewa za a haɗa gidajen zama 350,000 na HSB da broadband, wanda ya kai kusan kashi 10% na jimillar gidajen zama. Manufar ita ce a yi amfani da na'urar haƙowa ta zamani (modem) ta hanyar amfani da wayoyin tarho marasa waya, cikin sauri. Telia ta mayar da martani da cewa za ta zuba jarin SEK biliyan 1.4. Ba da daɗewa ba aka ƙirƙiri kasuwa inda Bredbandsbolaget da Telia suka kasance biyu kawai daga cikin 'yan wasa da yawa. A shekara ta 2001, an samar da ADSL, tun daga Telia wacce ta mallaki layukan wayar jan ƙarfe da ake da su.
== Shekarun 2000 ==
A farkon shekarun 2000, kumfa mai siffar dot-com ya fashe. A ranar 6 ga Maris, 2000, kasuwar hannayen jari ta faɗi kuma an jawo kamfanoni da yawa ƙasa da haka. Kafin faduwar darajar, Ericsson ta kai kusan kashi 40% na jimillar darajar Nasdaq Stockholm (SEK biliyan 1,800). A cikin shekaru biyu da rabi, farashin hannun jarin kamfanin ya faɗi daga SEK 826 zuwa SEK 16.85. Sauran kamfanonin Sweden da faduwar farashin ya shafa sune shafukan yanar gizo na kasuwanci ta intanet , Boo.com da Letsbuyit.com.
A shekara ta 2001, an ƙaddamar da kundin bayanai na Wikipedia, kuma a wannan shekarar aka ƙaddamar da Wikipedia ta harshen Sweden. An kuma ƙaddamar da irin wannan kundin tarihin Sweden na Susning.nu a wannan shekarar kuma ya fi girma fiye da Wikipedia a Sweden tsawon shekaru da yawa.
An ƙaddamar da ADSL a cikin 2001 a wurare 25 da aka fi mayar da hankali a kansu ta hanyar sabis ɗin ADSL na Telia, tare da saurin watsawa 150 kbit/s da saurin karɓar 512 kbit/s. Da farko, Telia ta yi ƙoƙarin cajin kowace adadin bayanan da aka aika, amma ba da daɗewa ba aka yi watsi da wannan a cikin yanayin gasa mai tasowa.
A shekara ta 2000, kashi 51% na al'ummar Sweden (sama da shekaru 12) suna da damar shiga intanet a gida yayin da kashi 62% ke da damar shiga kwamfuta a gida. A cikin shekaru biyar, samun damar intanet ya karu da kashi 49 cikin 100. Kashi biyu cikin ɗari suna da damar yin amfani da intanet.
=== Wasanni, shafukan yanar gizo, takunkumi, raba fayiloli ===
[[File:Niklas_Zennstrom_TC_2016.jpg|thumb| Niklas Zennström ya ƙirƙiri sabis ɗin raba fayiloli na Kazaa . A shekarar 2003, wani ɓangare na kiran waya ya koma intanet ta hanyar sabis ɗinsa na Skype, wanda hakan ya sa kiran ƙasashen waje kyauta.]]
A wannan lokacin, wasannin kwamfuta sun ƙara yaɗuwa ta intanet. A shekara ta 2001, ƙungiyar Ninjas ta Sweden a Pajamas ta lashe gasar cin kofin duniya ta farko a Counter-Strike .
Kiɗa a cikin tsarin MP3 ya fara samun ƙarfi a kan CD ɗin . Niklas Zennström ya ƙirƙiri sabis na raba fayiloli na Kazaa wanda, tare da Napster, suka kawo cikas ga masana'antar kiɗa domin ana iya raba fayiloli tsakanin masu amfani kyauta. Sakamakon karuwar raba fayiloli, an kafa Piratbyrån da Rättighetsalliansen . An kuma ƙaddamar da shafin yanar gizo na BitTorrent na Sweden mai suna The Pirate Bay, inda kowa zai iya saukar da fina-finai, shirye-shiryen kwamfuta da wasanni.
A shekarar 2003, wasu sakonnin waya sun yi ta yawo a intanet, ta hanyar sabis ɗin Skype na Niklas Zennström. Daga nan sai shafin gwanjo na EBay ya sayi Skype akan biliyoyin kuɗi. Sabis ɗin ya sanya kiran waya kyauta a ƙasashen waje, da sauransu.
A tsakiyar shekarun 2000, yanar gizo ta fara dogaro da hulɗa da haɗin gwiwa maimakon gidajen yanar gizo marasa tsari; wasu suna kiran wannan lamari Web 2.0 . A shekarar 2005, aka ƙaddamar da [[YouTube]], sannan aka biyo baya da [[X (kafofin sada zumunta)|Twitter]] da [[Fezbuk|Facebook]], wanda nan da nan ya shahara a Sweden. Waɗannan ayyukan sun dogara ne akan kayan masu amfani, wanda wani abu ne da 'yan Sweden suka riga suka ƙware a shafukan sada zumunta kamar LunarStorm da Skunk . A wannan lokacin, a tsakiyar shekarun 2000, al'amuran shafukan yanar gizo sun shahara sosai. Ɗaya daga cikin manyan shafukan yanar gizo na Sweden kuma mafi shahara a lokacin ita ce Isabella Löwengrip, wacce a lokacin aka fi sani da "Blondinbella".
Yayin da rayuwarmu ke ƙara yin sauye-sauye a yanar gizo, raba fayiloli da sirrin yanar gizo ya zama muhimmin batu, musamman ga matasa. A shekara ta 2006, an kafa jam'iyyar Pirate Party . Jam'iyyar tana tsaye ne don kare sirri, al'adu masu 'yanci da kuma takaita haƙƙin mallaka da haƙƙin mallaka. A zaɓen Majalisar Tarayyar Turai ta 2009, sun kasance ɗaya daga cikin manyan waɗanda suka yi nasara a zaɓen lokacin da aka zaɓe su a Majalisar Tarayyar Turai da kashi 7.1% na ƙuri'un da aka kaɗa.
A shekarar 2006, an kafa kamfanin Spotify, wanda Daniel Ek, mai shekaru 23 kuma wanda ya kafa Tradedoubler, Martin Lorentzon, ya kafa. A shekarar 2008, an ƙaddamar da wannan hidima ga jama'a kuma ta shahara sosai, inda ta kashe yawancin raba fayilolin kiɗa a Sweden.
An rufe shafin yanar gizon ' yan Democrat na Sweden a ranar 9 ga Fabrairu, 2006, bayan da wani jami'i a Ma'aikatar Harkokin Waje da ma'aikata daga Hukumar Tsaro ta Sweden suka tuntubi kamfanin ''Levonline AB'' mai kula da harkokin yanar gizo. Wannan ya haifar da murabus ɗin Ministar Harkokin Waje Laila Freivalds .
A shekarar 2007, aka ƙaddamar da wayar iPhone kuma wannan, tare da fitowar wasu wayoyin komai da ruwanka, ya yi babban tasiri ga amfani da intanet a Sweden. Idan aka kwatanta da lokacin da aka fara amfani da wayar iPhone a shekarar 2007, 'yan kasar Sweden suna kashe lokaci sau hudu zuwa biyar a intanet a shekarar 2020.
A shekarar 2009, an yanke hukunci mai cike da jama'a a kan The Pirate Bay; an yanke wa wakilanta Fredrik Neij, Gottfrid Svartholm Warg, Peter Sunde da [[Carl Lundström]] hukuncin daurin rai da rai na SEK miliyan 46 saboda [[Keta Haƙƙin Mallaka|keta haƙƙin mallaka]] . A cewar The Pirate Bay da kanta, ita ce ke da kashi 40% na zirga-zirgar intanet a duniya a wani lokaci. Shafin yana nan daram, duk da cewa raba fayiloli ya ragu zuwa wani mataki, saboda nasarar hanyoyin shari'a.
[[File:Anne-Marie_Eklund_Löwinder.jpg|thumb| Anne-Marie Eklund Löwinder, 'yar Sweden ta farko da aka zaɓa a Zauren Shahararrun Mutane na Intanet kuma wacce ta riƙe ɗaya daga cikin maɓallan bakwai na yankin tushen DNS, a shekarar 2022, {{Interlanguage link|Pia Gruvö|sv}} ta gaje ta. .]]
A shekarar 2010, kusan kashi 92% na al'ummar Sweden suna amfani da intanet, wanda hakan ya sanya Sweden ta zama ƙasa mafi yawan masu amfani da intanet idan aka kwatanta da yawan jama'a a [[Tarayyar Turai]] . A faɗin Turai, Iceland ce kawai ke kan gaba da kashi 97%. A shekarar 2011, kashi 5% na al'ummar Sweden (sama da shekaru 12) suna da damar amfani da kwamfutar hannu a gida, yayin da kashi 27% kuma suna amfani da wayar salula.
A wancan lokacin, kallon fina-finai da shirye-shirye ya zama ruwan dare ta hanyar ayyuka kamar [[Netflix]], HBO Nordic, Viaplay da SVT Play . Wasan da ya yi babban tasiri a wannan lokacin shine Minecraft, wanda aka ƙaddamar don siye a shekarar 2011. Ɗan ƙasar Sweden Markus "Notch" Persson daga Norsborg ne ya ƙirƙiri wasan. A cikin wasan, masu amfani za su iya gina duniyarsu a cikin wani tsari wanda ya yi kama da Lego . Lokacin da "Notch" ya sayar da kamfanin ga [[Microsoft]] shekaru kaɗan bayan haka, ya zama hamshakin attajiri mai yawan kuɗi.
A shekarun 2010, Sweden ta yi fice idan aka zo batun samun kamfanonin farawa masu nasara a fannin fasaha. Zuwa shekarar 2018, Sweden ta samar da kamfanonin unicorn mafiya yawa a duniya ga kowane mutum, bayan Silicon Valley, kuma tana da yawan "mafita", wato kamfanoni masu tasowa waɗanda ko dai aka sayar wa wani kamfani ko kuma aka jera su a kasuwar hannayen jari. <ref>{{Cite web |title=How Stockholm Became a ‘Unicorn Factory’ |url=https://knowledge.wharton.upenn.edu/article/how-stockholm-became-a-unicorn-factory/ |access-date=November 28, 2024 |website=Knowledge at Wharton}}</ref> An danganta waɗannan nasarorin da tsahon al'adar injiniyanci ta Sweden, buɗewarta ga sabbin ra'ayoyi, amfani da intanet da wuri da kuma yaɗuwa, hanyoyin kare lafiyar jama'a, ''Gyaran Kwamfutocin Gida'' da kuma darussan da aka koya daga kumfa mai suna dot-com. <ref>{{Cite web |title=Stockholm lauded as startup metropolis |url=https://internetmuseum.se/tidslinjen/stockholm-lauded-as-startup-metropolis/ |access-date=November 28, 2024 |website=Internetstiftelsen}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Skog, Lewan, Karlström, Morgulis-Yakushev, Lu, Teigland |title=How Stockholm Became a ‘Unicorn Factory’ |url=https://www.hhs.se/contentassets/f51b706e1d644e9fa6c4d232abd09e63/chasing-the-tale-of-the-unicorn---executive-summary.pdf |access-date=November 28, 2024 |website=Stockholm School of Economics}}</ref>
A shekarar 2013, ƙwararriyar masaniyar tsaro Anne-Marie Eklund Löwinder ta zama 'yar ƙasar Sweden ta farko da aka zaɓa a Zauren Shahararrun Masu Amfani da Intanet kuma wacce ta riƙe ɗaya daga cikin maɓallan bakwai na yankin tushen DNS . <ref>{{Cite web |title=Meet the seven people who hold the keys to worldwide internet security |url=https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/28/seven-people-keys-worldwide-internet-security-web |access-date=December 18, 2024 |website=The Guardian}}</ref> Mai bincike kan tsaro kuma mai tsara dabarun crypto {{Interlanguage link|Pia Gruvö|sv}} ta gaje ta a shekarar 2022. . <ref>{{Cite web |title=Musts kryptostrateg får nyckeln till internet |url=https://www.forsvarsmakten.se/sv/aktuellt/2022/11/musts-kryptostrateg-far-nyckeln-till-internet/ |access-date=December 18, 2024 |website=Försvarsmakten |language=sv}}</ref> A shekara mai zuwa aka ƙaddamar da Hukumar Kula da Intanet ta Duniya, wani shiri na nazarin makomar gudanar da harkokin intanet. An naɗa Carl Bildt don ya jagoranci aikin.
A shekarar 2014, Telia ta daina amfani da intanet ta hanyar Dial-up .
A ranar 4 ga Disamba, 2014, aka buɗe gidan kayan tarihi na Sweden na Intanet.
A ranar 1 ga Maris, 2018, majalisar ministocin Löfven I ta gabatar da garantin intanet na ƙasa, wanda ke nufin cewa ko a ina kake zaune a Sweden, ya kamata ka sami damar yin amfani da ayyukan dijital. Saboda haka gwamnati tana ba wa mutane masu zaman kansu tallafi don su ba su waya da intanet na akalla 10Mbit/s. Hukumar Post and Telecom ta Sweden ce ke gudanar da tallafin. A ranar 1 ga Satumba, gwamnati ta kafa sabuwar hukuma: Hukumar Gwamnatin Dijital (DIGG ko Hukumar Dijital) wacce aikinta shine tallafawa, daidaitawa da kuma bin diddigin tsarin dijital a cikin harkokin gwamnati na Sweden. An ƙirƙiri hukumar ne don rage rarrabuwar kawuna a harkokin gudanar da harkokin dijital na Sweden, kuma, a tsakanin sauran abubuwa, ita ce hukumar kula da Jagororin Samun Abubuwan da ke Cikin Yanar Gizo .
A cewar OECD, Sweden ita ce kan gaba a fannin amfani da fasahar zamani kuma tana da ƙananan bambance-bambancen dijital fiye da sauran ƙasashe. A cewar ''Gidauniyar Intanet ta Sweden'', 'yan Sweden sama da miliyan ɗaya sun ji cewa suna rayuwa cikin keɓancewar dijital a ƙarshen shekaru goma. Musamman tsofaffin mutane ba sa amfani da intanet sosai. A shekarar 2018, wani bincike da aka gudanar a Burtaniya ya nuna cewa Sweden ce kasa ta biyu mafi sauri a duniya a intanet, inda take da saurin gudu 46 Mbit/s. Singapore ce kawai ta fi sauri a 60.39 Mbit/s.
== 2020s ==
A shekarar 2020, hukumomin kula da harkokin sadarwa na Sweden sun haramta amfani da kayan aikin sadarwa daga Huawei da ZTE, gami da hanyoyin sadarwarsu na 5G.
== Haɗin bayanai ta wayar hannu ==
A shekarar 1981, tsarin wayar salula ta Nordic (NMT) ya fara aiki. Tsarin yana samar da NMT DATA, wanda hakan ke ba da damar kafa sadarwa ta kwamfuta ta hannu tare da modem na musamman a saurin bit 1200/s. An caji haɗin da tsadar kuɗin kira a kowane minti ɗaya. An rufe hanyar sadarwar NMT a ranar 31 ga Disamba 2007, amma an kwace mitoci da sunan NMT ta tsarin 3G na Amurka CDMA2000 da kuma mai aiki da shi Net 1 tare da lasisi daga Hukumar Wasiku da Sadarwa ta Sweden wanda zai ƙare a 2015. A shekarar 1992, hanyar sadarwar wayar hannu ta GSM ta samu damar samar da damar sadarwa ta bayanai a kan saurin bayanai na 9600 bit/s a kan farashi mai tsada a kowane minti.
A shekarar 2000, an sanya wa hanyar sadarwa ta wayar hannu ta 2G GSM kayan aiki na sauya fakiti ( GPRS, wani lokacin ana kiransa 2.5G) wanda ke ba da damar aika bayanai guda ɗaya, tare da caji ga kowane data bit maimakon kowace haɗi da tsawon lokacinsa. Babban farashin kowace MB ya sa zaɓin ya zama mai yiwuwa ne kawai ga manyan aikace-aikacen bit ɗin bayanai. A shekara ta 2003, an ƙaddamar da hanyoyin sadarwar wayar hannu na 3G ta amfani da fasahar W-CDMA, wanda hakan ya sa haɗin wayar hannu ya zama mai inganci, saboda haka mai araha. Bayan 'yan shekaru, a shekarar 2006, an kuma ƙaddamar da HSDPA da saurin 7.2 Mbit/s.
A shekarar 2007, ɗaya daga cikin masu aiki da W-CDMA ya bayar da 0.384 Mbit/s akan SEK 99/wata, wanda ya haɗa da 1 GB na canja wurin bayanai kowane wata. Ƙarin canja wurin bayanai yana kashe SEK 1.49/MB, tare da ƙimar farashi na SEK 399/wata. A shekarar 2009, Stockholm da [[Oslo]] sun zama biranen farko a duniya da suka bayar da [[4G]] mobile LTE, da farko suna da saurin 50 da 100 Mbit/s bi da bi.
== Duba kuma ==
* Tarihin Intanet
* Tsarin Allon Talla (BBS)
* Gidan Adana Intanet
* Rediyon mai son karatu
* Tarihin rediyo
* Intanet a Sweden
=== Majiyoyi ===
* {{Cite book|last3=Janet Abbate}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
== Manazarta ==
rjxdnmd0i2pu0as1m4214olzx090w3z
Sergey Dvoryankov
0
180243
973505
972957
2026-10-29T21:48:38Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973505
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sergey Aleksandrovich Dvoryankov''' (Russian; an haife shi a ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 1969) shi ne kocin kwallon kafa na Rasha.
== Ayyuka ==
Ya fara aikinsa na horar da ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa ne a ƙungiyar FC Dordoi Bishkek.<ref>[http://www.footballtop.ru/coaches/sergey-dvoryankov Сергей Дворянков - FootballTop.ru]</ref> Daga ranar 15 ga Satumba, 2012, zuwa ranar 31 ga Mayu, 2014, ya kasance kocin tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Kyrgyzstan.<ref>{{Cite web |url=http://www.cissoccer.com/news/11691.html |title=Сергей Дворянков - новый тренер сборной Кыргызстана |access-date=2026-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407180938/http://www.cissoccer.com/news/11691.html |archive-date=2018-04-07 |url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1969]]
d3hp4rwhrzvr9ho2tvcmjo4d76lvpga
Red Velvet (mai gwagwarmaya)
0
180253
973333
973006
2026-10-29T12:34:05Z
Baby juuu
38856
973333
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephanie M. Cardona''' (an haife ta a ranar 3 ga watan Yuni, 1992), wacce aka fi sani da Red Velvet, ƙwararriyar 'yar kokawa ce kuma 'yar rawa 'yar ƙasar Colombia-Amurka . An sanya mata hannu a gasar All Elite Wrestling (AEW) da kuma gasar 'yar'uwa mai suna promotion Ring of Honor (ROH), inda ita ce zakaran talabijin na mata na duniya na ROH a lokacin mulkinta na biyu wanda ya karya tarihi. Tana kuma da mafi tsawon mulki a zamaninta na farko, wato kwanaki 481.
== Aikin kokawa na ƙwararru ==
=== Da'ira mai zaman kanta (2016–2021) ===
Velvet ya fara horo a Fighting Evolution Wrestling (FEW) a ƙarƙashin JB Cool, wanda ke Miami, Florida, a shekarar 2015. Ta fara buga wasa a cikin zobe, a ƙarƙashin sunan zoben Red Velvett, a ranar 24 ga Maris, 2016, a wasan da suka yi da Rebel, a wani yunƙuri na rashin nasara. A ranar 19 ga Agusta, 2016, Velvet ta lashe gasar cin kofin mata ta FEW a wasan barazana uku da ta yi da Jade da Rebel. <ref>{{Cite web |title=FEW vs TNA Impact 19.08.2016 Results |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=163727 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183141/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=163727 |archive-date=July 9, 2021 |access-date=July 5, 2021 |website=Cagematch}}</ref> A ranar 21 ga Janairu, 2017, Velvet ta sha kaye a hannun Lea Nox. <ref>{{Cite web |title=FEW New year order 21.01.2017 Results |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=168238 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183634/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=168238 |archive-date=July 9, 2021 |access-date=July 5, 2021 |website=Cagematch}}</ref> A ranar 2 ga Nuwamba, 2018, ta fara fitowa a fim din SHINE da Avery Taylor, wanda hakan ya sa ta yi fice.
=== Kokawa ta Musamman / Zoben Girmamawa (2020–yanzu) ===
A ranar 10 ga Yuni, 2020, Velvet ta fara fafatawa a gasar All Elite Wrestling a ''AEW Dark'', inda ta fafata da Allie da Brandi Rhodes a wasan tag team, wanda ta sha kashi. <ref>{{Cite web |title=AEW DARK 6/16/20 Results |url=https://www.fightful.com/wrestling/results/aew-dark-61620-results-live-coverage-discussion-tonight-7pm-est |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509040624/https://www.fightful.com/wrestling/results/aew-dark-61620-results-live-coverage-discussion-tonight-7pm-est |archive-date=May 9, 2021 |access-date=February 11, 2021 |website=fightful.com}}</ref> A shirin ''AEW Dynamite'' na ranar 24 ga Yuni, Velvet ta fara fitowa a karon farko a Dynamite kuma ta fuskanci Hikaru Shida wanda Velvet ta sha kashi a bugun farko . <ref>{{Cite web |date=June 25, 2020 |title=AEW DYNAMITE Results for June 24 2020 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-june-24-2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305131351/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-june-24-2020 |archive-date=March 5, 2021 |access-date=February 11, 2021 |website=allelitewrestling.com}}</ref> A ranar 13 ga Oktoba, Velvet ta lashe wasanta na farko a AEW akan ''AEW Dark'', ta hanyar sanya Elayna Black a raga. <ref>{{Cite web |date=October 14, 2020 |title=10/13 AEW Dark results |url=https://prowrestling.net/site/2020/10/14/10-13-aew-dark-results-starrs-review-of-frankie-kazarian-vs-evil-uno-vs-the-blade-vs-jungle-boy-colt-cabana-vs-griff-garrison-brandon-cutler-vs-peter-avalon-matt-sydal-vs-sonny-kiss/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020041721/https://prowrestling.net/site/2020/10/14/10-13-aew-dark-results-starrs-review-of-frankie-kazarian-vs-evil-uno-vs-the-blade-vs-jungle-boy-colt-cabana-vs-griff-garrison-brandon-cutler-vs-peter-avalon-matt-sydal-vs-sonny-kiss/ |archive-date=October 20, 2020 |access-date=February 11, 2021 |website=Prowrestling.net}}</ref> A shirin ''AEW Dynamite'' na ranar 9 ga Disamba, Jade Cargill ya kai hari kan Velvet a bayan fage. <ref>{{Cite web |date=December 10, 2020 |title=AEW Dynamite results 12/09 |url=https://prowrestling.net/site/2020/12/09/12-09-aew-dynamite-results-powells-live-review-of-sting-and-shaqs-interviews-with-tony-schiavone-kenny-omega-and-don-callis-follow-up-mjf-vs-orange-cassidy-for-the-dynamite-diamond-ring-aew-t/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218012640/https://prowrestling.net/site/2020/12/09/12-09-aew-dynamite-results-powells-live-review-of-sting-and-shaqs-interviews-with-tony-schiavone-kenny-omega-and-don-callis-follow-up-mjf-vs-orange-cassidy-for-the-dynamite-diamond-ring-aew-t/ |archive-date=February 18, 2021 |access-date=February 11, 2021 |website=Prowrestling.net}}</ref> A ranar 27 ga Janairu, 2021, an sanar da cewa Velvet da Cody Rhodes za su fafata da Jade Cargill da Shaquille O'Neal a wasan da za a yi da 'yan wasan ''Dynamite'' a shirin 3 ga Maris mai taken The Crossroads . <ref>{{Cite web |date=January 28, 2021 |title=AEW Dynamite Results January 28 2021 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-january-27-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202221112/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-january-27-2021 |archive-date=February 2, 2021 |access-date=February 11, 2021 |website=alleleilitewrestling.com}}</ref> Tawagar Cody Rhodes da Velvet sun sha kashi a hannun Jade Cargill da Shaquille O'Neal, inda Jade Cargill ya samu rauni. <ref>{{Cite web |date=March 4, 2021 |title=AEW Dynamite Results March 3 2021 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-march-3-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304061349/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-march-3-2021 |archive-date=March 4, 2021 |access-date=March 4, 2021 |website=allelitewrestling.com}}</ref> A ranar 25 ga Maris, an sanar da cewa Velvet ya sanya hannu kan kwangilar cikakken lokaci tare da All Elite Wrestling. <ref>{{Cite web |title=Red Velvet is #ALLELITE |url=https://twitter.com/CodyRhodes/status/1375144068666306572 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325183405/https://twitter.com/CodyRhodes/status/1375144068666306572 |archive-date=March 25, 2021 |access-date=March 25, 2021 |website=Twitter}}</ref> A shirin ''Dynamite na ranar 19 ga Mayu,'' Velvet ta fafata da Serena Deeb a gasar cin kofin mata ta duniya ta NWA, wacce ta lashe gasar. Velvet ya ɓace ta hanyar miƙa wuya. <ref>{{Cite web |date=May 20, 2021 |title=AEW Dynamite Results May 19 2021 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-may-19-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520102942/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-may-19-2021 |archive-date=May 20, 2021 |access-date=May 20, 2021 |website=allelitewrestling.com}}</ref> A ranar 13 ga Agusta. Velvet ta ƙalubalanci Britt Baker don Gasar Cin Kofin Duniya na Mata ta AEW a babban taron wasan kwaikwayo na farko na ''AEW Rampage'' . Velvet ta sha kashi bayan an miƙa mata. <ref>{{Cite web |date=August 14, 2021 |title=AEW Rampage results August 13 2021 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-august-13-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510022338/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-august-13-2021 |archive-date=May 10, 2022 |access-date=August 14, 2021 |website=allelitewrestling}}</ref> A shirin ''Rampage na ranar 5 ga Nuwamba,'' Velvet ta shiga gasar zakarun mata ta AEW ta TBS inda ta doke The Bunny, daga baya ta sha kashi a hannun Jade Cargill a zagaye na biyu. <ref>{{Cite web |date=November 20, 2021 |title=AEW Rampage Results: November 19, 2021 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-november-19-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120132316/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-november-19-2021 |archive-date=November 20, 2021 |access-date=November 20, 2021 |website=allelitewrestling}}</ref> A ranar 8 ga Afrilu, 2022, a ''Rampage'', Velvet ta shiga gasar cin kofin AEW Owen Hart da Willow Nightingale a zagayen cancantar shiga gasar inda ta yi nasara a zagaye na gaba. <ref>{{Cite web |date=April 8, 2022 |title=AEW Rampage live results: Jon Moxley Vs. Wheeler Yuta |url=https://www.f4wonline.com/news/aew/results/aew-rampage-live-results-jon-moxley-vs-wheeler-yuta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409132454/https://www.f4wonline.com/news/aew/results/aew-rampage-live-results-jon-moxley-vs-wheeler-yuta |archive-date=April 9, 2022 |access-date=April 9, 2022 |website=WrestlingObserver}}</ref> A ranar 13 ga Afrilu, ''Dynamite'' Velvet ta zama wani ɓangare na gidan barga na '''The Baddies''' wanda ya haɗa da ita, Kiera Hogan da Jade Cargill, waɗanda suka kafa kanta a matsayin diddige . <ref>{{Cite web |title=AEW Teases New Stable On Dynamite |url=https://411mania.com/wrestling/aew-teases-new-stable-on-dynamite/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430155611/https://411mania.com/wrestling/aew-teases-new-stable-on-dynamite/ |archive-date=April 30, 2022 |access-date=April 30, 2022 |website=411mania}}</ref> A ranar 20 ga Mayu, ''Rampage'' Velvet ta fafata da Kris Statlander a wasan kwata-kwata na gasar cin kofin Owen Hart inda ta sha kashi. <ref>{{Cite web |date=May 21, 2022 |title=AEW Rampage Results May 20 2022 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-may-20-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522193723/https://www.allelitewrestling.com/post/aew-rampage-results-for-may-20-2022 |archive-date=May 22, 2022 |access-date=May 22, 2022 |website=allelitewrestling}}</ref> A ranar 22 ga watan Yuni an bayyana a kan ''Dynamite'' cewa Velvet ya samu rauni. <ref>{{Cite web |title=WWE Injury List {{!}} WWE, AEW, Impact, NJPW, ROH Injury Report List: Expected Returns, Inactives {{!}} Fightful Wrestling {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/exclusives/wwe-impact-njpw-roh-injury-report-expected-returns-more |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404015722/https://www.fightful.com/wrestling/exclusives/wwe-impact-njpw-roh-injury-report-expected-returns-more |archive-date=April 4, 2019 |access-date=June 23, 2022 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Velvet ta dawo talabijin na AEW a shirin Dynamite na ranar 23 ga Nuwamba. <ref>{{Cite web |last=Savage |first=Amanda |date=November 24, 2022 |title=Another AEW Star Returns On Dynamite |url=https://wrestletalk.com/news/aew-return-red-velvet/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202074241/https://wrestletalk.com/news/aew-return-red-velvet/ |archive-date=December 2, 2022 |access-date=December 2, 2022 |website=WrestleTalk |language=en-US}}</ref> A ƙarshen shekarar 2023, Red Velvet ta fara buga wasanta na farko a gasar ROH kuma ta yi kokawa akai-akai a wasanni a gasar ROH tun daga lokacin. <ref>{{Cite web |last=CARRIER |first=STEVE |date=December 24, 2023 |title=ROH HONORCLUB SPOILER RESULTS FOR DECEMBER 28, 2023 |url=https://www.ringsidenews.com/2023/12/24/roh-honorclub-spoiler-results-for-december-28-2023/ |access-date=March 7, 2024 |website=Ringsidenews.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=TESSIER |first=COLIN |title=Red Velvet, Lance Archer, Vikingo, Dalton Castle, More Added To 1/4 ROH On HonorClub |url=https://www.fightful.com/wrestling/red-velvet-lance-archer-vikingo-dalton-castle-more-added-14-roh-honorclub?amp |access-date=February 12, 2024 |website=Fightful.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Staff |first=Ring of Honor Wrestling |title=It's time to stir it up! @Thee_Red_Velvet will be in action TONIGHT on #ROH TV! |url=https://twitter.com/ringofhonor/status/1750586837104578816 |access-date=February 12, 2024 |website=Twitter.com}}</ref>
A ranar 10 ga Fabrairu, 2024, an yi rikodin Ring of Honor Red Velvet a gasar farko ta ROH Women's World Television Championship inda ta doke Sandra Moone a zagaye na farko. <ref>{{Cite web |last=CAREY |first=IAN |date=February 11, 2024 |title=ROH spoilers from Henderson, Nevada Ring of Honor matches were filmed on Saturday. |url=https://www.f4wonline.com/news/ring-of-honor/roh-spoilers-from-henderson-nevada |access-date=February 11, 2024 |website=F4wonline.com}}</ref> A shirin Ring of Honor na ranar 24 ga Fabrairu, Red Velvet ta doke Leyla Hirsch a zagaye na biyu na gasar ROH Women's World Television Championship don samun nasara. <ref>{{Cite web |last=Boone |first=Matt |date=February 25, 2024 |title=ROH TV Spoilers From AEW Collision Taping On 2/24 In Springfield, MO. |url=https://wrestlingheadlines.com/roh-tv-spoilers-from-aew-collision-taping-on-2-24-in-springfield-mo/ |access-date=February 25, 2024 |website=Wrestlingheadlines.com}}</ref> A ranar 16 ga Maris, 2024, an yi wa Red Velvet kade-kade na ROH a wasan kusa da na karshe na gasar, inda Red Velvet ta fafata da [[Queen Aminata]] amma ba ta yi nasara ba. <ref>{{Cite web |last=Ravens |first=Andrew |date=March 17, 2024 |title=**SPOILERS** From Saturday Night's ROH TV Tapings In Ottawa (3/16/24) |url=https://www.ewrestlingnews.com/news/roh/spoilers-from-saturday-nights-roh-tv-tapings-in-ottawa-3-16-24/amp |access-date=March 17, 2024 |website=Ewrestlingnews.com}}</ref> A ranar 13 ga Afrilu, 2024, Red Velvet ta fafata da Athena a gasar cin kofin duniya ta mata ta ROH a gasar AEW Battle of the Belts X amma ba ta yi nasara ba. <ref>{{Cite web |last=Powell |first=Jason |title=AEW Battle of the Belts X results (4/13): Powell's review of Athena vs. Red Velvet for the ROH Women's Title, Hook vs. Shane Taylor for the FTW Championship, Roderick Strong vs. Rocky Romero in an eliminator match |url=https://prowrestling.net/site/2024/04/13/aew-battle-of-the-belts-x-results-4-13-powells-review-of-athena-vs-red-velvet-for-the-roh-womens-title-hook-vs-shane-taylor-for-the-ftw-championship-roderick-strong-vs-rocky-romero-in-an-e/ |access-date=April 13, 2024 |website=Prowrestling.net}}</ref> A ranar 26 ga Yuli, 2024 Red Velvet ta lashe gasar cin kofin talabijin ta mata ta duniya ta ROH da Billie Starkz a Death Before Dishonor . <ref name="LAMBERT">{{Cite web |last=LAMBERT |first=JEREMY |title=Red Velvet Wins ROH Women's TV Title At ROH Death Before Dishonor |url=https://www.fightful.com/wrestling/red-velvet-wins-roh-women-s-tv-title-roh-death-dishonor?amp |access-date=July 26, 2024 |website=Fightful.com}}</ref> A ranar 20 ga Disamba a Final Battle, Velvet ta yi nasarar kare kambunta a kan Leyla Hirsch. <ref>{{Cite web |title=ROH Final Battle 2024 « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=411368 |access-date=2025-10-23 |website=www.cagematch.net}}</ref> A watan Yulin 2025, Velvet ta samu rauni kuma ba za ta iya kare kambunta ba. Sakamakon haka, an naɗa zakaran wucin gadi a ranar 11 ga Yuli a Death Before Dishonor . <ref>{{Cite web |last=read |first=Matt Black·3 min |date=2025-07-09 |title=Current Ring Of Honor Champion Injured, Interim Title Being Introduced |url=https://sports.yahoo.com/article/current-ring-honor-champion-injured-173110157.html |access-date=2025-10-23 |website=Yahoo Sports |language=en-US}}</ref> A shirin ''Collision'' na ranar 19 ga Nuwamba, Velvet ta sha kashi a hannun zakaran wucin gadi [[Mercedes Moné]] a wasan haɗa kambun gasar don tantance zakaran talabijin na mata na duniya na ROH, wanda hakan ya kawo ƙarshen tarihinta na tsawon kwanaki 481. <ref name="ROH">{{Cite web |date=November 19, 2025 |title=Mercedes Moné Captures Major Title On AEW Collision |url=https://slamwrestling.net/news/mercedes-mone-captures-major-title-on-aew-collision/ |access-date=November 20, 2025 |website=Slam Wrestling |language=en-US}}</ref> A ranar 5 ga Disamba a Final Battle, Velvet ta doke Moné don sake lashe Gasar Talabijin ta Mata ta ROH. <ref>{{Cite web |last=Pulido |first=Luis |date=December 5, 2025 |title=ROH Final Battle Results (12/5/2025) |url=https://www.fightful.com/uncategorized/roh-final-battle-results-12-5-2025-survival-of-the-fittest-match-mercedes-mone-athena-eddie-kingston-more?xv=20251206023442 |access-date=December 5, 2025 |website=Fightful |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Cardona ɗan asalin ƙasar Colombia ne. Ita 'yar zakaran damben duniya Prudencio Cardona ce, kuma 'yar'uwar zakaran damben duniya Ricardo Cardona . <ref>{{Cite web |last=Varsallone |first=Jim |date=June 18, 2021 |title=AEW Dynamite on tour in Miami is a Red Velvet Homecoming. Jim Ross talks AEW touring, too |url=https://www.miamiherald.com/sports/fighting/article251613243.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628080650/https://www.miamiherald.com/sports/fighting/article251613243.html |archive-date=June 28, 2021 |access-date=October 25, 2021 |website=Miami Herald}}</ref> A baya an yi wa Cardona baiko da abokin wasan kokawa Wes Brisco . Tun daga watan Yulin 2022, tana da dangantaka da ƙwararren ɗan kokawa Chandler Hopkins . <ref>{{Cite web |date=June 4, 2022 |title=Chandler Hopkins Twitter |url=https://twitter.com/theyounggun_ch/status/1532970393148981248 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808122947/https://twitter.com/theyounggun_ch/status/1532970393148981248 |archive-date=August 8, 2022 |access-date=August 8, 2022 |website=Twitter}}</ref>
== Fim ɗin fim ==
=== Talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
! Lakabi
! Matsayin
! class="unsortable" | Bayanan kula
|-
| 2021
| ''Rhodes Zuwa Sama''
| rowspan="2" | Kanta
|
|-
| 2024
| ''Kai!'' ''(Gabaɗaya)''
| Kashi 1
|}
== Gasar cin kofin zakarun da nasarorin da aka samu ==
* '''Consejo Mundial de Lucha Libre'''
** ''CMLL Lucha Femenil Naciones 2024'' <ref>{{Cite web |title=CMLL (TUE) 10/22/2024 Arena Coliseo Guadalajara |url=https://luchadb.com/events/shows/00131000/00131338.php |access-date=9 October 2026 |website=LuchaDB}}</ref>
* '''Kokawa game da Juyin Halitta (Fighting Evolution Wrestling)'''
** Gasar Mata 'YAN KADAN (karo 1)
* '''Kokawa ta ƙwararru ta Cikakken Matsewa'''
** Gasar Mata ta FTPW (kashi 1)
* '''''An Zana Kwazon Kokawa na Ƙwararru'''''
** Ta kasance lamba 35 daga cikin manyan 'yan kokawa mata 150 a gasar ''PWI Male 150'' a 2021{{Ana bukatan hujja|date=February 2026}}
** Ta kasance lamba ta 112 daga cikin manyan 'yan kokawa mata 150 a gasar ''PWI Male 150'' a 2022{{Ana bukatan hujja|date=February 2026}}
** Ta kasance lamba 51 daga cikin manyan 'yan kokawa mata 150 a gasar ''PWI Male 250'' a 2024{{Ana bukatan hujja|date=February 2026}}
* '''Zoben Daraja'''
** Gasar Talabijin ta Mata ta ROH (sau 2, a halin yanzu) <ref name="LAMBERT" />
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Red Velvet's profile at Cagematch, Wrestlingdata, Internet Wrestling Database
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
== Manazarta ==
4262buxa95kpvomgkvb4ii9op5in8p4
Cibiyar Masu Bayar da Bayani na Najeriya
0
180297
973325
973129
2026-10-29T12:23:37Z
Baby juuu
38856
973325
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Institute of Chartered Accountants of Nigeria''' ('''ICAN''') (Cibiyar Chartered Accountants of Nigeria) kungiya ce ta ƙwararru a [[Najeriya]]. Yana daya daga cikin ƙungiyoyin ƙwararrun ƙwararrun masu lissafi guda biyu tare da ikon tsarawa a [[Najeriya]], ɗayan kuma shine [[Ƙungiyar Masu Lissafi na Kasa na Najeriya]] (ANAN). Dangantaka tsakanin kungiyoyin biyu ta kasance mai wahala. A cikin shekarar 2007 ICAN ta yi ƙoƙari ta sami lissafin da ya bayyana ANAN mara amfani.<ref>https://web.archive.org/web/20110722205550/http://www.yashuaib.com/bodies.htm</ref><ref name="DTrust200711232">{{cite news |author=Mohammed Shosanya |date=23 November 2007 |title=ICAN Loses Bid to Void ANAN |url=http://allafrica.com/stories/200711230029.html |work=Daily Trust}}</ref>
[[File:Ican_logo.jpg|thumb|Alamar tun daga shekara ta 2024]]
An kafa kungiyar masu lissafin kudi ta Najeriya (AAN) a cikin 1960 tare da burin horar da masu lissafi, kuma [[Akintola Williams]] da F.C.O Coker ne suka kafa ta a wani bangare tare da Coker a matsayin shugabanta na farko. ICAN an kirkireshi ne ta hanyar Dokar Majalisar Dokoki No. 15 a ranar 1 ga Satumba 1965 daga kungiyoyin lissafi da na binciken da suka hada da AAN, kuma yana da hedkwata a [[Lagos (birni)|Legas]].<ref>https://books.google.com/books?id=i0NinkShiHYC&pg=PA111</ref> Ya zuwa 2020, ICAN tana da mambobi sama da 63,000.<ref>{{Cite book|last=O'Regan|first=David|url=https://books.google.com/books?id=rm_0rY9VlXUC&pg=PA143|title=Auditor's Dictionary: Terms, Concepts, Processes, and Regulations|date=2004-10-20|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-68465-7|language=en}}</ref><ref name="Forrest19942">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=i0NinkShiHYC&pg=PA111|page=111|title=The advance of African capital: the growth of Nigerian private enterprise|author=Tom G. Forrest, International African Institute|publisher=Edinburgh University Press|year=1994|ISBN=0-7486-0492-8}}</ref><ref name="Oregan20032">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CbkFKt3CXSsC&pg=PA82|page=82|title=International auditing: practical resource guide|author=David O'Regan|publisher=John Wiley and Sons|year=2003|ISBN=0-471-26382-6}}</ref>
== Matsayi da iko ==
ICAN ta kafa ayyukanta a kan na cibiyoyin lissafin kuɗi na [[Daular Biritaniya|Birtaniya]]. [[Najeriya]] ta karɓi ƙa'idodin lissafi na ƙasa da ƙasa tare da ɗan gyare-gyare kaɗan. Yana cikin memba na Kwamitin Ka'idojin Lissafi na Duniya (IASC) kuma yana karɓar ƙa'idodinsa lokaci-lokaci. Duk wani karkatarwa daga waɗannan ƙa'idodin dole ne a bayyana shi a cikin bayanan kuɗi na kamfanin.<ref name="Tesfagiorgis19932">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iuCBNoOpQyEC&pg=PA160|page=160|title=Emergent Eritrea: challenges of economic development|author=Gebre Hiwet Tesfagiorgis|publisher=The Red Sea Press|year=1993|ISBN=0-932415-91-1}}</ref>
A cikin shekarun 1990s, ICAN galibi tana da membobin da ke riƙe da cancanta daga Ƙungiyar Masu Bayar da Shaida (ACCA) da ke [[Landan]]. Kodayake ICAN ta yi iƙirarin cikakken 'yancin kai daga ACCA, an kai mata hari don kare halin da ake ciki a cikin ayyukan lissafi da kuma hana canje-canje don magance bukatun gida.<ref name="Lehman20044">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5wrDdsnCgqkC&pg=PA23|page=23|title=Re-Inventing Realities|author=Cheryl R. Lehman|publisher=Emerald Group Publishing|year=2004|ISBN=0-7623-1154-1}}</ref>
A watan Agustan shekara ta 2010, gwamnatin tarayya ta amince da ƙaura zuwa ka'idojin bayar da rahoto na kasa da kasa (IFRS) ta hanyar shekara ta 2012.<ref>{{cite news |author=Odidison Omankhanlen |date=30 August 2010 |title=IFRS convergence and financial sector reforms |work=[[Nigerian Tribune]]}}</ref> A watan Mayu na shekara ta 2011, Joshua Okeowo, shugaban Gundumar Ikeja ta ICAN, ya ce karɓar IFRS zai karfafa saka hannun jari na kasashen waje a [[Najeriya]] kuma zai kuma " rage ma'amaloli na kuɗi a cikin tattalin arziki, don haka rage abin da ya faru na fashi da makami".<ref>http://234next.com/csp/cms/sites/Next/Money/5703723-147/story.csp</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110928151224/http://www.businessdayonline.com/NG/index.php/typography/the-news/21792-ican-wants-lfrs-adopted-for-net-investment-inflows</ref>
Dokar Kamfanoni ta 1968 ta buƙaci cewa mai binciken da aka amince da shi ya bincika duk kamfanonin da ke da iyaka. Ya zuwa 1993, kawai membobin ICAN waɗanda suka wuce jarrabawar ICAN kuma suka sami takardar shaidar aiki sun cancanci zama masu binciken.<ref name="Tesfagiorgis1993">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iuCBNoOpQyEC&pg=PA160|page=160|title=Emergent Eritrea: challenges of economic development|author=Gebre Hiwet Tesfagiorgis|publisher=The Red Sea Press|year=1993|ISBN=0-932415-91-1}}</ref> Kodayake yawan masu sharhi kan kudi a Najeriya an sanya su masu sharhi na kudi, babu wanda ke ba da takardar shaidar masu sharhi don samar da rahotanni na bincike, mafi yawansu mambobin ICAN ne ko Cibiyar Chartered Institute of Stockbrokers.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sdpNeueP7eEC&pg=PA71|pages=70–71|title=Broad Street: A Guide to Investing in the Nigerian Stock Market|author=Adewale Dada|publisher=Lulu.com|year=2006|ISBN=1-84728-509-0}}</ref> Mai ba da shawara wanda ke ba da sabis na kuɗi a [[Najeriya]] dole ne ya zama memba na ko dai ANAN ko ICAN. A watan Maris na shekara ta 2011, [[Oladapo Afolabi]], Shugaban Ma'aikatan Jama'a, ya ce ana iya amfani da takaddun shaida na sana'a na ƙungiyoyi irin su ICAN da ACCA wajen daukar ma'aikata da ci gaba a cikin sabis na jama'a, amma ba za a iya buƙatar su ba.<ref>{{cite news |date=18 March 2011 |title=NCE Okays ICAN, ACCA for Recruitment in Public Service |url=http://allafrica.com/stories/201103180620.html |access-date=2011-05-31 |work=[[Daily Champion]]}}</ref>
== Dangantaka da ANAN ==
An kafa kungiyar National Accountants of Nigeria (ANAN) a ranar 25 ga watan Agustan shekara ta 1993. <ref>{{Cite web |date=18 November 2010 |title=NIA STRENGTHENS INTERNATIONAL TIES WITH NIGERIAN ACCOUNTING BODY |url=http://www.publicaccountants.org.au/media/123844/nia%20strengthens%20international%20ties%20with%20nigerian%20accounting%20body.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323100709/http://www.publicaccountants.org.au/media/123844/nia%20strengthens%20international%20ties%20with%20nigerian%20accounting%20body.pdf |archive-date=2012-03-23 |access-date=2011-05-30 |publisher=[[Institute of Public Accountants]]}}</ref> Gwamnati ta ba ANAN izinin yin gasa da ICAN, kuma a shekarar 1994 kungiyoyin biyu sun yi yaƙi don kula da masu ba da lissafi a Najeriya. A shekara ta 2002, ICAN ta roki kotun da ta hana Clement Akpamgbo wakiltar ANAN, kuma an tura batun zuwa ƙaramar kotun. ANAN ta daukaka kara kan shawarar, amma an kore ta saboda rashin cancanta. A watan Nuwamba na shekara ta 2007, wata babbar kotun tarayya a [[Lagos (birni)|Legas]] ta yi watsi da karar da ICAN ta shigar da ita inda ta nemi kotun ta bayyana cewa dokar da ta kafa ANAN ba ta da amfani.<ref name="Lehman20042">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5wrDdsnCgqkC&pg=PA23|page=23|title=Re-Inventing Realities|author=Cheryl R. Lehman|publisher=Emerald Group Publishing|year=2004|ISBN=0-7623-1154-1}}</ref><ref>{{cite news |date=25 June 2002 |title=ANAN's Appeal Against ICAN Suffers Setback |url=http://allafrica.com/stories/200206250193.html |access-date=2011-05-30 |work=[[Daily Champion]]}}</ref><ref name="DTrust200711233">{{cite news |author=Mohammed Shosanya |date=23 November 2007 |title=ICAN Loses Bid to Void ANAN |url=http://allafrica.com/stories/200711230029.html |work=Daily Trust}}</ref>
A watan Maris na shekarar 2009, shugaban ANAN, Samuel Nzekwe, ya ƙi amincewa da yunƙurin ICAN na kafa ƙa'idojin binciken kuɗi ga mambobinta. Ya bayyana cewa Dokar Hukumar Ƙa'idojin Lissafin Kuɗi ta Najeriya (NASB) ta shekarar 2003 ta tanadi cewa hukumar ce kaɗai ke da ikon kafa ƙa'idoji ga fannin lissafin kuɗi.<ref>{{cite news |author=Adelanwa Bamgboye |date=29 March 2009 |title=Anan Faults Ican on Audit Standards |url=http://allafrica.com/stories/200903301240.html |access-date=2011-05-30 |work=Daily Trust}}</ref>
A watan Yunin shekarar 2010, Godson Nnadi, Babban Sakataren Hukumar Ƙa’idojin Lissafin Kuɗi ta Najeriya (NASB), ya bayyana goyon bayansa ga kafa sabuwar hukuma da za ta tsara ƙa’idojin lissafin kuɗi da binciken kuɗi a Najeriya da sauran ƙasashen Afirka, wadda za ta kasance mai cin gashin kanta ba tare da kasancewa ƙarƙashin ANAN ko ICAN ba.<ref>{{cite news |author=Peter Egwuatu |date=28 June 2010 |title=NASB Clamours for Independent Regulation of Financial Reporting |url=http://allafrica.com/stories/201006281638.html |access-date=2011-05-30 |work=[[Vanguard (Nigeria)]]}}</ref>
== Sauran ƙungiyoyin ƙwararru ==
A watan Mayun shekarar 2008, Majalisar Wakilai ta Najeriya ta ƙi amincewa da wani kudirin doka da aka gabatar domin kafa Cibiyar Ƙwararrun Akantoci Masu Gudanarwa ta Najeriya (CIMA), a matsayin wata madadin ANAN da ICAN. Majalisar ta nuna damuwa kan ƙaruwar yawan ƙungiyoyin masu sana'ar lissafin kuɗi. ICAN ta nuna adawa mai ƙarfi ga kafa CIMA, yayin da ANAN ta bayyana cewa tana goyon bayan wannan shawara bisa la'akari da sauye-sauye da yanayin da ke tattare da wannan sana'a.<ref>{{cite news |author=Stanley Nkwazema |date=15 May 2008 |title=House Halts Proliferation of Accounting Bodies |url=http://allafrica.com/stories/200805150203.html |access-date=2011-05-30 |work=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{cite news |author=Inalegwu Shaibu |date=26 February 2009 |title=Ican, Anan Disagree Over Cima |url=http://allafrica.com/stories/200902260396.html |access-date=2011-05-30 |work=Vanguard}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2009, an sami jinkiri a cikin sashi na Majalisar Dattijai na lissafin kuɗi a Cibiyar Chartered Public Accountants (CPA) da Cibiyar Charrated Institute of Management and Cost Accountants (CIMCA). Gidajen biyu sun amince da kudaden a lokacin gwamnatin Shugaba [[Olusegun Obasanjo]]. Duk da haka, ya kasa sanya hannu a kansu a cikin doka kafin karshen wa'adinsa. A sakamakon haka, Shugaba [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Yar'Adua]] ya sake gabatar da takardun kudi lokacin da ya hau mulki a shekara ta 2007. [[Ƙungiyar Masu Lissafi na Kasa na Najeriya|ANAN]] ba ta ki amincewa da sabbin kungiyoyin ba amma ICAN ta nuna damuwa game da yaduwar.<ref name=":1">http://allafrica.com/stories/200912070491.html</ref> Ya zuwa watan Maris na shekara ta 2010, har yanzu ba a wanke kudaden majalisar dattijai ba.<ref name=":1" />
A watan Mayu na shekara ta 2011, Sebastian Owuama, Shugaban ICAN, ya halarci taron haraji na shekara-shekara na Cibiyar Haraji ta Najeriya (CITN) a [[Abuja]] inda ya yi kira ga kawo karshen rikici tsakanin ICAN da CITN. Shugaban CITN Rasaq Adekunle Quadri ne ya maraba da wannan matakin.<ref>{{cite news |author=Iheanyi Nwachukwu |date=19 May 2011 |title=ICAN, CITN agree to down divide |url=http://www.businessdayonline.com/NG/index.php/markets/companies-and-market/21664-ican-citn-agree-to-down-divide |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928151132/http://www.businessdayonline.com/NG/index.php/markets/companies-and-market/21664-ican-citn-agree-to-down-divide |archive-date=28 September 2011 |access-date=2011-05-31 |work=[[Business Day (Nigeria)]]}}</ref>
A watan Mayu na shekara ta 2011, babban janar Sebastian Achulike Owuama, shugaban ICAN na 46 kuma shugaban 16 na Association of Accountancy Bodies a Yammacin Afirka, an zabe shi shugaban sabuwar kungiyar Pan-African Federation of Accountants (PAFA).
== Rikici ==
An fallasa abin kunya na rashin aiki na banki a cikin shekara ta 2009, tare da [[Babban Bankin Najeriya]] da ke jagorantar bincike wanda ya haifar da rufe bankuna da korar daraktoci, wasu daga cikinsu [[Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa ta EFCC|Hukumar Kula da Laifukan Tattalin Arziki da Kudi]] ta kama su. Olutoyin Adepate, mai rejista na ICAN, ya ce "ya kamata a bincika rikice-rikicen yanzu kuma mutane da aka samu laifi sun sami izini bisa ga dokokin kasar... dole ne a kare babbar sha'awar tattalin arzikin kasa da mutanen Najeriya a kowane fanni".<ref>{{cite news |author=Demola Abimboya |date=30 August 2009 |title=Pay or Go to Jail |url=http://www.newswatchngr.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1266 |access-date=2011-05-31 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[Newswatch (Nigeria)|Newswatch]]}}</ref>
== Fellows / sanannun tsofaffi ==
* [[Olusegun Olutoyin Aganga]]
* [[Ibrahim Hassan Dankwambo]]
* F.C.O. Coker <ref>{{Cite web |title=Franklin C.O. Coker {{!}} Zaccheus Onumba Dibiaezue Memorial Libraries |url=https://zodml.org/discover-nigeria/people/industry/franklin-co-coker |access-date=2023-10-18 |website=zodml.org}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ncpj7hois9i2cgro3ci6g4f6kfyp2ln
A. V. Anoop
0
180299
973326
973178
2026-10-29T12:24:46Z
Baby juuu
38856
973326
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Arayamparambil Vasavan Anoop, wanda aka fi sani da A V Anoop [1] (an haife shi a ranar 30 ga watan Afrilu 1962), ɗan kasuwa ne na Indiya, ma'aikacin zamantakewa, ɗan wasan kwaikwayo, marubuci kuma mai shirya fim.Shi ne Manajan Darakta na Kamfanoni na AVA, ƙungiyar ayurvedic, kayan ganye da kayan abinci.[2] An san ƙungiyar AVA da alamar alama, "MEDIMIX", mafi yawan sayar da sabulu na ayurvedic a Kudancin Indiya.[3] Har ila yau, ƙungiyar ta mallaki shahararrun samfuran gida na Kerala a cikin kayan yaji da kayan yaji "Melam", Kaytra a cikin kulawar mutum da kuma asibitin ayurvedic na zamani da ke da ƙwarewa a ƙarƙashin sunan "Sanjeevanam" a Kochi, Kerala.[4][5][6]
A watan Disamba na shekara ta 2023, Jakadan Kyrgyzstan a Indiya ya nada shi a matsayin Shugaban Majalisar Ciniki ta Eurasia .
A shekara ta 2007, ya fara samar da fina-finai a karkashin tutar AVA Productions <ref>{{Cite web |title=AVA productions – Film Production Company in Kerala |url=https://ava-productions.com/ |access-date=2024-05-15 |language=en-US}}</ref> wanda ya hada da fina-fukki, shirye-shirye da gajeren fina-fukkuka.Banner ya sami kyaututtuka daban-daban a cikin yanki, ƙasa, da kuma duniya.
A shekara ta 2007, ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta jihar Kerala a karkashin rukunin 'Fim din Mafi Kyawu' don samar da shirin da ake kira 'Before the Brush Dropped'.A shekara ta 2008, ya lashe lambar yabo ta 56 ta Fim na Kasa don Mafi Kyawun Fim a kan Darajar Iyali- Sashe mara kyau don gajeren fim din 'Appuvin Nayagan-Spotty (My Hero).
"Fim din Paleri Manikyam: Oru Pathirakolapathakathinte Katha, ya lashe kyautar fina-finai ta jihar Kerala ta 2009 don fina-fakkaatu mafi kyau da Vishwaguru, fim din da aka yi kuma aka saki a cikin awanni 51 da minti 2 bayan mulkin "script to screen", ya kirkiro sabon Guinness World Record a cikin shekara ta 2017.
Har ila yau, tutar ta samar da shirin farko na Kimiyya Sanskrit mai taken "YAANAM" wanda aka zaba a hukumance don nunawa a Panorama na Indiya 2022.
A cikin shekara ta 2023, ya rubuta littafi mai suna "You Turn", wani tarihin da DC Books ta buga.An saki littafin a hukumance a bikin Sharjah International Book Festival a ranar 5 ga Nuwamba 2023.An saki littafin tunawa na Tamil wanda Sixthsense Publications ya buga a bikin Sharjah International Book a ranar 7 ga Nuwamba 2024. <ref>{{Cite web |date=2024-11-08 |title=Dr. A.V. Anoop unveils "YOU TURN" memoir covers in Tamil & English at 43rd Sharjah Book Fair 2024 |url=https://www.medianews4u.com/dr-a-v-anoop-unveils-you-turn-memoir-covers-in-tamil-english-at-43rd-sharjah-book-fair-2024/ |access-date=2024-12-19 |language=en-US}}</ref> Penguin Random House India Ltd ne ya buga fassarar Turanci na tarihin a shekarar 2025.<ref>{{Cite web |title='You Turn' book review: Medimix may be Anoop's bread-and-butter, but his career has other milestones |url=https://www.theweek.in/review/books/2025/02/15/you-turn-book-review-medimix-may-be-anoop-s-bread-and-butter-but-his-career-has-other-milestones.html |access-date=2025-02-28 |website=The Week |language=en}}</ref>
== Fim ɗin Fim ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Taken
!Harshe
!Halinsa
|-
|2010
|Kadaksham
|Malayalam
|Dokta Harisankar
|-
|2014
|Enna Satham Indha Neram
|Tamil
|Minista
|-
|2014
|Mr.Fraud
|Malayalam
|ADGP Yusufu
|-
|2014
|Nerugi Vaa Muthamidathe
|Tamil
|ADGP Askok Pillai
|-
|2016
|Bas din makaranta
|Malayalam
|Uba.Wakon Vakkachan na Jayasurya
|-
|2017
|Gidan lambu na Kamasutra
|Turanci
|Uba
|-
|2019
|Saduwar Saduwar
|Malayalam
|Gandhi Jotsyan
|-
|2019
|Devakottai Kadhal
|Tamil
|Pannaiyaar
|-
|2020
|Shyamaragam (TBR)
|Malayalam
|Uba
|-
|2020
|Randaam Naal
|Malayalam
|Janardhanan
|-
|2022
|Swapnangal Pookkunna Kaadu
|Malayalam
|Dokta Pavithran
|-
|2023
|Achanoru Vazha Vechu
|Malayalam
|Sachi
|-
|2024
|Vettaiyan
|Tamil
|Alƙali
|-
|2024
|Daya Bharathi
|Malayalam
|Sufeto na Circle-Kerala 'yan sanda
|-
|2024
|Recap (TBR)
|Malayalam
|Rashin amincewa da shiAlƙali
|-
|2024
|Sookshmadarshini
|Malayalam
|Manajan Gudanarwa
|-
|2025
|Sirai (fim na 2025)
|Tamil
|Alkalin Kotun
|-
|2025
|Alien Brihaspati (Kadan fim)
|Malayalam
|Yusufu
|-
|2026
|Ananthathayilekk (Kadan fim)
|Malayalam
|Adv.J K Damodaran
|-
|2026
|Nuna Dalili (Kadan fim)
|Malayalam
|S I Peeter John
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
t2enuw2imo3g05a9xpqu7e94s3va5yw
973327
973326
2026-10-29T12:25:12Z
Baby juuu
38856
973327
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Arayamparambil Vasavan Anoop, wanda aka fi sani da A V Anoop [1] (an haife shi a ranar 30 ga watan Afrilu shekarar 1962), ɗan kasuwa ne na Indiya, ma'aikacin zamantakewa, ɗan wasan kwaikwayo, marubuci kuma mai shirya fim.Shi ne Manajan Darakta na Kamfanoni na AVA, ƙungiyar ayurvedic, kayan ganye da kayan abinci.[2] An san ƙungiyar AVA da alamar alama, "MEDIMIX", mafi yawan sayar da sabulu na ayurvedic a Kudancin Indiya.[3] Har ila yau, ƙungiyar ta mallaki shahararrun samfuran gida na Kerala a cikin kayan yaji da kayan yaji "Melam", Kaytra a cikin kulawar mutum da kuma asibitin ayurvedic na zamani da ke da ƙwarewa a ƙarƙashin sunan "Sanjeevanam" a Kochi, Kerala.[4][5][6]
A watan Disamba na shekara ta 2023, Jakadan Kyrgyzstan a Indiya ya nada shi a matsayin Shugaban Majalisar Ciniki ta Eurasia .
A shekara ta 2007, ya fara samar da fina-finai a karkashin tutar AVA Productions <ref>{{Cite web |title=AVA productions – Film Production Company in Kerala |url=https://ava-productions.com/ |access-date=2024-05-15 |language=en-US}}</ref> wanda ya hada da fina-fukki, shirye-shirye da gajeren fina-fukkuka.Banner ya sami kyaututtuka daban-daban a cikin yanki, ƙasa, da kuma duniya.
A shekara ta 2007, ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta jihar Kerala a karkashin rukunin 'Fim din Mafi Kyawu' don samar da shirin da ake kira 'Before the Brush Dropped'.A shekara ta 2008, ya lashe lambar yabo ta 56 ta Fim na Kasa don Mafi Kyawun Fim a kan Darajar Iyali- Sashe mara kyau don gajeren fim din 'Appuvin Nayagan-Spotty (My Hero).
"Fim din Paleri Manikyam: Oru Pathirakolapathakathinte Katha, ya lashe kyautar fina-finai ta jihar Kerala ta 2009 don fina-fakkaatu mafi kyau da Vishwaguru, fim din da aka yi kuma aka saki a cikin awanni 51 da minti 2 bayan mulkin "script to screen", ya kirkiro sabon Guinness World Record a cikin shekara ta 2017.
Har ila yau, tutar ta samar da shirin farko na Kimiyya Sanskrit mai taken "YAANAM" wanda aka zaba a hukumance don nunawa a Panorama na Indiya 2022.
A cikin shekara ta 2023, ya rubuta littafi mai suna "You Turn", wani tarihin da DC Books ta buga.An saki littafin a hukumance a bikin Sharjah International Book Festival a ranar 5 ga Nuwamba 2023.An saki littafin tunawa na Tamil wanda Sixthsense Publications ya buga a bikin Sharjah International Book a ranar 7 ga Nuwamba 2024. <ref>{{Cite web |date=2024-11-08 |title=Dr. A.V. Anoop unveils "YOU TURN" memoir covers in Tamil & English at 43rd Sharjah Book Fair 2024 |url=https://www.medianews4u.com/dr-a-v-anoop-unveils-you-turn-memoir-covers-in-tamil-english-at-43rd-sharjah-book-fair-2024/ |access-date=2024-12-19 |language=en-US}}</ref> Penguin Random House India Ltd ne ya buga fassarar Turanci na tarihin a shekarar 2025.<ref>{{Cite web |title='You Turn' book review: Medimix may be Anoop's bread-and-butter, but his career has other milestones |url=https://www.theweek.in/review/books/2025/02/15/you-turn-book-review-medimix-may-be-anoop-s-bread-and-butter-but-his-career-has-other-milestones.html |access-date=2025-02-28 |website=The Week |language=en}}</ref>
== Fim ɗin Fim ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Taken
!Harshe
!Halinsa
|-
|2010
|Kadaksham
|Malayalam
|Dokta Harisankar
|-
|2014
|Enna Satham Indha Neram
|Tamil
|Minista
|-
|2014
|Mr.Fraud
|Malayalam
|ADGP Yusufu
|-
|2014
|Nerugi Vaa Muthamidathe
|Tamil
|ADGP Askok Pillai
|-
|2016
|Bas din makaranta
|Malayalam
|Uba.Wakon Vakkachan na Jayasurya
|-
|2017
|Gidan lambu na Kamasutra
|Turanci
|Uba
|-
|2019
|Saduwar Saduwar
|Malayalam
|Gandhi Jotsyan
|-
|2019
|Devakottai Kadhal
|Tamil
|Pannaiyaar
|-
|2020
|Shyamaragam (TBR)
|Malayalam
|Uba
|-
|2020
|Randaam Naal
|Malayalam
|Janardhanan
|-
|2022
|Swapnangal Pookkunna Kaadu
|Malayalam
|Dokta Pavithran
|-
|2023
|Achanoru Vazha Vechu
|Malayalam
|Sachi
|-
|2024
|Vettaiyan
|Tamil
|Alƙali
|-
|2024
|Daya Bharathi
|Malayalam
|Sufeto na Circle-Kerala 'yan sanda
|-
|2024
|Recap (TBR)
|Malayalam
|Rashin amincewa da shiAlƙali
|-
|2024
|Sookshmadarshini
|Malayalam
|Manajan Gudanarwa
|-
|2025
|Sirai (fim na 2025)
|Tamil
|Alkalin Kotun
|-
|2025
|Alien Brihaspati (Kadan fim)
|Malayalam
|Yusufu
|-
|2026
|Ananthathayilekk (Kadan fim)
|Malayalam
|Adv.J K Damodaran
|-
|2026
|Nuna Dalili (Kadan fim)
|Malayalam
|S I Peeter John
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
fw8rc9445yhx78nlg96bbb6r16g60po
Kochkor-Ata
0
180302
973304
973270
2026-10-29T12:00:47Z
Baby juuu
38856
973304
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox ib-settlement vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Kochkor-Ata</div><div class="nickname ib-settlement-native"> (Kyrgyz: <span lang="ky">Kochkor-Ata</span>) </div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Kirghizistan_2018_-_Extérieur_du_bazar_de_Kotchkor-Ata.jpg|250x250px|the bazar in Kochkor-Ata.]]<div class="ib-settlement-caption">kasuwar da ke Kochkor-Ata.</div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:300px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:300px;padding:0"><div style="position:relative;width:300px">[[File:Kyrgyzstan_adm_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|300x300px|Kochkor-Ata is located in Kyrgyzstan]]<div class="od notheme" style="top:54.846%;left:30.029%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Kochkor-Ata]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Kochkor-Ata</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Wurin da yake a Kyrgyzstan</div></div></div></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |Ma'auni:<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochkor-Ata¶ms=41_01_55_N_72_29_0_E_region:KG_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">41°01′55′′N</span> <span class="longitude">72°29′0′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/__hau____hau____hau__</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">41.03194°N 72.48333°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">41.03194; 72.48333</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:7}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochkor-Ata¶ms=41_01_55_N_72_29_0_E_region:KG_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">41°01′55″N</span> <span class="longitude">72°29′0″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">41.03194°N 72.48333°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">41.03194; 72.48333</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator>
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |[[Jerin kasashen|Kasar]]
| class="infobox-data" |[[Kirgistan|Kyrgyzstan]][[File:Flag_of_Kyrgyzstan.svg|25x25px]]
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Yankin
| class="infobox-data" |Yankin Jalal-Abad
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Gundumar
| class="infobox-data" |Gundumar Nooken
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |An kafa shi
| class="infobox-data" |1952
|- class="mergedtoprow"
! colspan="2" class="infobox-header" |Yankin<div class="ib-settlement-fn"></div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• Jimillar </div>
| class="infobox-data" |4.85 km<sup>2</sup> (1.87 sq mi)
|- class="mergedtoprow"
! colspan="2" class="infobox-header" |Yawan jama'a<div class="ib-settlement-fn"> (2021)<span class="nowrap"> </span></div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• Jimillar </div>
| class="infobox-data" |17,476
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |• Ƙarƙashin jama'a
| class="infobox-data" |3,600/km<sup>2</sup> (9,330/sq mi)
|}
'''Kochkor-Ata''' (Kyrgyz) wani gari ne na Kyrgyz wanda ke arewa maso yammacin babban birnin Jalal-Abad a [[Kirgistan|Kyrgyzstan]] .Yawan jama'arta ya kai 17,476 a shekarar 2021. Garin yana tare da babbar hanyar [[Bishkek-Osh]], kimanin kilomita 3 daga iyakar Kyrgyzstan-[[Uzbekistan]].An kafa ƙauyen Kochkor-Ata a cikin shekarar 1952 dangane da ganowa da amfani da filin mai na Izbaskent.A shekara ta 2003, an ba shi matsayin gari.<ref>{{Cite web |last= |first= |author-link= |date= |year= |title=Association of towns of Kyrgyz Republic. Kochkor-Ata |url=http://www.citykr.kg/kochkorata.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502192536/http://www.citykr.kg/kochkorata.php |archive-date=2008-05-02 |access-date=2012-10-19 |website= |publisher= |pages= |language=Russian |format=}}</ref>
Garin da kansa yana da bambance-bambance sosai a yanayinsa. Tsakiyar garin, kusa da kasuwar gargajiya da gine-ginen hukumomin ƙaramar hukuma, tana nuna salon gine-gine da launukan zamanin ƙarshen Tarayyar Soviet. Manyan gine-ginen siminti masu launuka masu haske sun kewaye manyan tituna da filayen jama'a. Har yanzu ana iya ganin farfagandar Soviet a tsofaffin allunan talla da fastoci da aka ɗora a wurare masu tsayi. “Man fetur shi ne ƙarfin al'umma,” in ji ɗaya daga cikin manyan allunan da ke tsakiyar garin. Sai dai kuma, yawancin yankin Kochkor-Ata yana da yanayin karkara. A gabashin babban filin garin, bayan rukunin gidajen siminti da aka gina a zamanin Soviet, akwai manyan wuraren zama na yawancin al'ummar Kochkor-Ata. Ƙananan gidaje da bukkoki suna jere kusa da juna, a gangaren tsaunukan yankin, inda yawancin mazauna garin suke zaune. Kiwo da ƙananan sana'o'in kasuwanci suna samar wa da yawa daga cikin mazauna waɗannan yankuna hanyoyin samun kuɗin shiga.
Garin yana alfahari da sabon kasuwar tufafi, wanda aka gina ta da kudade daga tsohon shugaban Kyrgyz, Askar Akayev, tare da tsohuwar kasuwar da aka kafa.
Kasuwancin shine cibiyar kasuwanci, a cikin ƙaramin gari.Yana daya daga cikin tashoshin gida tare da hanyar Bishkek-Osh, don haka yana kula da kwararar yau da kullun na cinikayya da ke da alaƙa da juna da ƙananan kasuwanci.Tashar bas / taksi, ita ma tana a ƙarshen yammacin kasuwar.marshrutka na gida, motar sufuri ta jama'a, tana gudana daga Kochkor-Ata fore-vaksal zuwa wasu garuruwa a kan hanya, mafi mahimmanci: Massy, Bazar-Korgon, da Jalal-Abad.
Ɗaya daga cikin manyan filayen mai a Kochkor-Ata an sayi shi da kasuwancin kasar Sin da sha'awa.
Garin yana da makarantu huɗu na tsakiya: makarantar Rasha guda, makarantar kwana ta Kyrgyz guda, da wasu makarantun Kyrgyz guda biyu.Har ila yau, garin yana karɓar bakuncin sabon filin wasan ƙwallon ƙafa, wanda aka gina ta hanyar kudade na sanannen kamfanin mai na Kyrgyz, KNG, a garin.An kafa asibiti kusa da makarantar kwana ta Kyrgyz.
== Yawan jama'a ==
{{Historical populations|1970|11825|1979|12460|1989|16149|1999|16104|2009|14814|2021|17476}}
== Shahararrun mutane ==
* Kockar Ata, Musulmi mai tsarki da aka binne a cikin birni
* Nikolai Bulgakov, ƙwararren kocin ƙwallon ƙafa kuma tsohon ɗan wasa
* Mirlan Murzaev, ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa
== Manazarta ==
7ge1hgh876oarwhg6n0mtk2wemig5ol
Michael D. Robbins
0
180304
973328
2026-10-29T12:26:18Z
Young ibskeed
46263
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376569940|Michael D. Robbins]]"
973328
wikitext
text/x-wiki
'''Michael D. Robbins''' marubuci ne na Amurka, masanin ilimin halayyar dan adam, kuma tsohon farfesa a fannin ilimin halayya a Makarantar Kiwon Lafiya ta Harvard da Jami'ar California, San Francisco . Binciken psychoanalytic ya mayar da hankali kan yadda hankali ke aiki a al'adun yamma da wadanda ba na yamma ba, musamman game da [[Hauka|schizophrenia]] da sauran psychoses, harshe, kerawa, hanyoyin tunani masu hankali da marasa sani.
== Tarihin rayuwa ==
Robbins ya kammala karatu daga Kwalejin Amherst Summa Cum Laude a shekarar 1905. <ref>{{Cite web |url=link}}</ref> Ya sami digiri na likita a Kwalejin Likitoci da Likitoci ta Jami'ar Columbia .Robbins ya kammala zama a Cibiyar Kiwon Lafiya ta Massachusetts da kuma horarwa a Jami'ar Rochester Medical School . <ref>{{Cite web |title=Dr. Yuk |url=link |publisher=US News}}</ref> Bugu da ƙari, ya kammala karatu daga kuma memba ne na Boston Psychoanalytic Society da Cibiyar.<ref>{{Cite web |date=June 2007 |title=Hanns Sachs Library and Archives Newsletter |url=https://bpsi.org/wp-content/uploads/2015/08/Library-Newsletter-June-2007.pdf |publisher=Boston Psychoanalytic Society and Institute}}</ref>
Robbins ya shiga Makarantar Kiwon Lafiya ta Harvard inda ya zama mataimakin farfesa kuma daga baya farfesa na asibiti na ilimin hauka.Ya kasance yana halartar likitan kwakwalwa a Asibitin McLean da ke Belmont, Massachusetts inda yake kula da unguwanni sannan ya zama darektan shigarwa da taƙaitaccen sabis na magani.Daga baya ya zama farfesa a fannin ilimin halayyar dan adam a Jami'ar California, San Francisco <ref name="gui">{{Cite web |title=Experiences of Schizophrenia |url=https://www.guilford.com/books/Experiences-of-Schizophrenia/Michael-Robbins/9780898629972/author |publisher=Guilford Press}}</ref> kuma yana cikin bangaren Cibiyar Nazarin halayyar mutum ta Arewacin California. <ref name="yale">{{Cite web |title=Conceiving of Personality |url=http://yalebooks.yale.edu/book/9780300064223/conceiving-personality |publisher=Yale University Press}}</ref>
Shi memba ne na Ƙungiyar Psychoanalytic ta Duniya, <ref>{{Cite web |title=Roster |url=http://www.ipa.world/en/copy_roster.aspx |publisher=International Psychoanalytical Association}}</ref> da Ƙungiyar Psycoanalytic Ta Amurka. <ref>{{Cite web |title=Find An Analyst |url=http://www.apsa.org/find-an-analyst |publisher=American Psychoanalytic Association}}</ref> Ya kasance a cikin kwamitin daraktoci na Kwalejin Nazarin Zuciya ta Amurka da kuma International Society for the Psychological Treatment of Schizophrenia and Other Psychoses (ISPS). <ref>{{Cite web |last=Jose Brunner, Orna Ophir |title='In good times and in bad': boundary relations of psychoanalysis in post-war USA |url=http://humctr.jhu.edu/pdf/Ophir_In_Good_Times_and_Bad.pdf |publisher=Sage Publishing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2001 |title=ISPS US Newsletter |url=http://www.isps-us.org/newsletters/ISPSUSnews22.pdf |publisher=ISPS}}</ref><ref>{{Cite web |date=2000 |title=ISPS US Newsletter |url=http://www.isps-us.org/newsletters/ISPSUSnews21.pdf |publisher=ISPS}}</ref>
A shekara ta 1983, Robbins ya karbi kyautar Felix da [[Helen Deutsch|Helene Deutsch]] da Cibiyar Boston Psychoanalytic Society da Cibiyar suka gabatar don takarda, "Toward a New Mind Model for the Primitive Personalities".<ref name="gui" />
== Littattafan da aka zaɓa ==
*
*
*
* Michael Robbins (Mayu 5, 2018).''Sanin kai, Harshe, da Kai: Binciken Bincike na Yanayin Zuciya.''Rashin aiki. {{ISBN|9781138487635}}
* Michael Robbins (Afrilu 2019).''Psychoanalysis ya haɗu da Psychosis: Haɗuwa, Rabuwa, da kuma Undifferentiated Unintegrated Mind''.Rashin aiki. .{{ISBN|978-0-367-19115-3}}
Michael Robbins (8 ga Satumba, 2023).Abin da ke sa mutane su kasance na musamman: Juyin Halitta da Tsarin Zuciya Biyu.Rashin aiki.<nowiki>ISBN 1032564911</nowiki> Michael Robbins (2023).Bambancin Dan Adam: Juyin Halitta, wayewa - da Halaka. Rashin aiki.<nowiki>ISBN 1032569441</nowiki> Michael Robbins (12 ga Yuni, 2023).Tafiya A kan: Shekaru hamsin na Waƙoƙi da Siffar.Littattafan IP.<nowiki>ISBN 1956864466</nowiki>
=== Babi na littafin ===
*
*
*
*
*
*
*
*
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=1980 |title=Current controversy in object relations theory as outgrowth of a schism between Klein and Fairbairn |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=61 |pages=541–557}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=1983 |title=Toward a new mind model for the primitive personalities |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=64 |pages=127–148 |pmid=6874231}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=April 1, 1992 |title=Psychoanalytic and Biological Approaches to Mental Illness: Schizophrenia |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=40 |issue=2 |pages=425–454 |doi=10.1177/000306519204000206 |pmid=1593079 |s2cid=23338245}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=June 1, 1996 |title=The Mental Organization of Primitive Personalities and its Treatment Implications |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=44 |issue=3 |pages=755–784 |doi=10.1177/000306519604400305 |pmid=8892187 |s2cid=37303434}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=2002 |title=Psychoanalysis and schizophrenia |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=50 |issue=1 |pages=310–314 |doi=10.1177/00030651020500010602 |pmid=12018871 |s2cid=220986397}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=April 2002 |title=The Language of Schizophrenia and the World of Delusion |journal=The International Journal of Psychoanalysis |volume=83 |issue=2 |pages=383–405 |doi=10.1516/ATTU-2M15-HX4F-5R2V |pmid=12028698 |s2cid=26232831}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=June 1, 2004 |title=Another Look At Dreaming: Disentangling Freud's Primary and Secondary Process Theories |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=52 |issue=2 |pages=355–384 |doi=10.1177/00030651040520021201 |pmid=15222432 |s2cid=17735085}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=2008 |title=Primary mental expression: Freud, Klein and beyond |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=56 |issue=1 |pages=177–202 |doi=10.1177/0003065108315691 |pmid=18430707 |s2cid=28992361}}
* {{Cite journal |last=M Robbins |date=December 12, 2012 |title=The Successful Psychoanalytic Therapy of a Schizophrenic Woman |journal=Psychodynamic Psychiatry |volume=40 |pages=575–608 |doi=10.1521/pdps.2012.40.4.575 |pmid=23216397}}
* M Robbins (2015)."Hanyar sarauta" - zuwa me?"''Shekarar Shekara-shekara ta Psychoanalysis .''38: 196-214.
* M.Robbins (2018)."Tsarin Farko: Gudanar da Freud mai zurfi amma wanda aka yi watsi da shi ga ilimin halayyar sani".''Binciken Bincike na Zuciya.''38: 186–197.
== manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
l22dojfgidngwx2oyd8ywk65n1vb7y5
973329
973328
2026-10-29T12:27:10Z
Young ibskeed
46263
973329
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Michael D. Robbins''' marubuci ne na Amurka, masanin ilimin halayyar dan adam, kuma tsohon farfesa a fannin ilimin halayya a Makarantar Kiwon Lafiya ta Harvard da Jami'ar California, San Francisco . Binciken psychoanalytic ya mayar da hankali kan yadda hankali ke aiki a al'adun yamma da wadanda ba na yamma ba, musamman game da [[Hauka|schizophrenia]] da sauran psychoses, harshe, kerawa, hanyoyin tunani masu hankali da marasa sani.
== Tarihin rayuwa ==
Robbins ya kammala karatu daga Kwalejin Amherst Summa Cum Laude a shekarar 1905. <ref>{{Cite web |url=link}}</ref> Ya sami digiri na likita a Kwalejin Likitoci da Likitoci ta Jami'ar Columbia .Robbins ya kammala zama a Cibiyar Kiwon Lafiya ta Massachusetts da kuma horarwa a Jami'ar Rochester Medical School . <ref>{{Cite web |title=Dr. Yuk |url=link |publisher=US News}}</ref> Bugu da ƙari, ya kammala karatu daga kuma memba ne na Boston Psychoanalytic Society da Cibiyar.<ref>{{Cite web |date=June 2007 |title=Hanns Sachs Library and Archives Newsletter |url=https://bpsi.org/wp-content/uploads/2015/08/Library-Newsletter-June-2007.pdf |publisher=Boston Psychoanalytic Society and Institute}}</ref>
Robbins ya shiga Makarantar Kiwon Lafiya ta Harvard inda ya zama mataimakin farfesa kuma daga baya farfesa na asibiti na ilimin hauka.Ya kasance yana halartar likitan kwakwalwa a Asibitin McLean da ke Belmont, Massachusetts inda yake kula da unguwanni sannan ya zama darektan shigarwa da taƙaitaccen sabis na magani.Daga baya ya zama farfesa a fannin ilimin halayyar dan adam a Jami'ar California, San Francisco <ref name="gui">{{Cite web |title=Experiences of Schizophrenia |url=https://www.guilford.com/books/Experiences-of-Schizophrenia/Michael-Robbins/9780898629972/author |publisher=Guilford Press}}</ref> kuma yana cikin bangaren Cibiyar Nazarin halayyar mutum ta Arewacin California. <ref name="yale">{{Cite web |title=Conceiving of Personality |url=http://yalebooks.yale.edu/book/9780300064223/conceiving-personality |publisher=Yale University Press}}</ref>
Shi memba ne na Ƙungiyar Psychoanalytic ta Duniya, <ref>{{Cite web |title=Roster |url=http://www.ipa.world/en/copy_roster.aspx |publisher=International Psychoanalytical Association}}</ref> da Ƙungiyar Psycoanalytic Ta Amurka. <ref>{{Cite web |title=Find An Analyst |url=http://www.apsa.org/find-an-analyst |publisher=American Psychoanalytic Association}}</ref> Ya kasance a cikin kwamitin daraktoci na Kwalejin Nazarin Zuciya ta Amurka da kuma International Society for the Psychological Treatment of Schizophrenia and Other Psychoses (ISPS). <ref>{{Cite web |last=Jose Brunner, Orna Ophir |title='In good times and in bad': boundary relations of psychoanalysis in post-war USA |url=http://humctr.jhu.edu/pdf/Ophir_In_Good_Times_and_Bad.pdf |publisher=Sage Publishing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2001 |title=ISPS US Newsletter |url=http://www.isps-us.org/newsletters/ISPSUSnews22.pdf |publisher=ISPS}}</ref><ref>{{Cite web |date=2000 |title=ISPS US Newsletter |url=http://www.isps-us.org/newsletters/ISPSUSnews21.pdf |publisher=ISPS}}</ref>
A shekara ta 1983, Robbins ya karbi kyautar Felix da [[Helen Deutsch|Helene Deutsch]] da Cibiyar Boston Psychoanalytic Society da Cibiyar suka gabatar don takarda, "Toward a New Mind Model for the Primitive Personalities".<ref name="gui" />
== Littattafan da aka zaɓa ==
*
*
*
* Michael Robbins (Mayu 5, 2018).''Sanin kai, Harshe, da Kai: Binciken Bincike na Yanayin Zuciya.''Rashin aiki. {{ISBN|9781138487635}}
* Michael Robbins (Afrilu 2019).''Psychoanalysis ya haɗu da Psychosis: Haɗuwa, Rabuwa, da kuma Undifferentiated Unintegrated Mind''.Rashin aiki. .{{ISBN|978-0-367-19115-3}}
Michael Robbins (8 ga Satumba, 2023).Abin da ke sa mutane su kasance na musamman: Juyin Halitta da Tsarin Zuciya Biyu.Rashin aiki.<nowiki>ISBN 1032564911</nowiki> Michael Robbins (2023).Bambancin Dan Adam: Juyin Halitta, wayewa - da Halaka. Rashin aiki.<nowiki>ISBN 1032569441</nowiki> Michael Robbins (12 ga Yuni, 2023).Tafiya A kan: Shekaru hamsin na Waƙoƙi da Siffar.Littattafan IP.<nowiki>ISBN 1956864466</nowiki>
=== Babi na littafin ===
*
*
*
*
*
*
*
*
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=1980 |title=Current controversy in object relations theory as outgrowth of a schism between Klein and Fairbairn |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=61 |pages=541–557}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=1983 |title=Toward a new mind model for the primitive personalities |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=64 |pages=127–148 |pmid=6874231}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=April 1, 1992 |title=Psychoanalytic and Biological Approaches to Mental Illness: Schizophrenia |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=40 |issue=2 |pages=425–454 |doi=10.1177/000306519204000206 |pmid=1593079 |s2cid=23338245}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=June 1, 1996 |title=The Mental Organization of Primitive Personalities and its Treatment Implications |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=44 |issue=3 |pages=755–784 |doi=10.1177/000306519604400305 |pmid=8892187 |s2cid=37303434}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=2002 |title=Psychoanalysis and schizophrenia |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=50 |issue=1 |pages=310–314 |doi=10.1177/00030651020500010602 |pmid=12018871 |s2cid=220986397}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=April 2002 |title=The Language of Schizophrenia and the World of Delusion |journal=The International Journal of Psychoanalysis |volume=83 |issue=2 |pages=383–405 |doi=10.1516/ATTU-2M15-HX4F-5R2V |pmid=12028698 |s2cid=26232831}}
* {{Cite journal |last=Michael Robbins |date=June 1, 2004 |title=Another Look At Dreaming: Disentangling Freud's Primary and Secondary Process Theories |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=52 |issue=2 |pages=355–384 |doi=10.1177/00030651040520021201 |pmid=15222432 |s2cid=17735085}}
* {{Cite journal |last=M. Robbins |date=2008 |title=Primary mental expression: Freud, Klein and beyond |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=56 |issue=1 |pages=177–202 |doi=10.1177/0003065108315691 |pmid=18430707 |s2cid=28992361}}
* {{Cite journal |last=M Robbins |date=December 12, 2012 |title=The Successful Psychoanalytic Therapy of a Schizophrenic Woman |journal=Psychodynamic Psychiatry |volume=40 |pages=575–608 |doi=10.1521/pdps.2012.40.4.575 |pmid=23216397}}
* M Robbins (2015)."Hanyar sarauta" - zuwa me?"''Shekarar Shekara-shekara ta Psychoanalysis .''38: 196-214.
* M.Robbins (2018)."Tsarin Farko: Gudanar da Freud mai zurfi amma wanda aka yi watsi da shi ga ilimin halayyar sani".''Binciken Bincike na Zuciya.''38: 186–197.
== manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
l9ccus9xh22i6l53fkk3gx5bzgsex7e
K. B. Ya zo ne
0
180305
973341
2026-10-29T12:58:14Z
Galdiz
9880
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1373429051|K. B. Venu]]"
973341
wikitext
text/x-wiki
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013) wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Gwagwladada Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen gwagwaladad Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na gwagwaladad farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar gwagwaladad aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gwagwalada gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai gwagwaladada 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
rw3u74jzg661bjomlq6no77yxx2uexu
973342
973341
2026-10-29T12:59:37Z
Galdiz
9880
973342
wikitext
text/x-wiki
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013) wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
kmk40iad7zeg74rjqt6zfgvhl33qwgo
973343
973342
2026-10-29T13:00:19Z
Galdiz
9880
973343
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013) wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
m5cq24wugp31zh0vilbtau81jbxn3p5
973345
973343
2026-10-29T13:13:01Z
Beehra
15944
/* Bayanan da aka ambata */
973345
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013) wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
7vrp17xaao7mxa7n1b64kdit39bsf09
973346
973345
2026-10-29T13:14:02Z
Beehra
15944
973346
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
bll4b5syav99yvrv58yk2fvg4ipvz56
973347
973346
2026-10-29T13:14:50Z
Beehra
15944
973347
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title = Celebrity at the muhurth of debutant director K. B. Venu's Ven.|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/13390215.cmsutm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst|publisher = timesofindia|date = 10 January 2014|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ibtqi4ytar20huocxq065pc4ps0otfv
973351
973347
2026-10-29T13:18:57Z
Beehra
15944
973351
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title = Celebrity at the muhurth of debutant director K. B. Venu's Ven.|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/13390215.cmsutm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst|publisher = timesofindia|date = 10 January 2014|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
<ref>{{cite news |title = Malayalm film Charlie wins eight State awards
|url = https://newsandviews.org.in/?q=content/malayalm-film-charlie-wins-eight-state-awards |publisher = newsandviews
|date = 1 March 2016|accessdate = 1 January 2025|language = English}}</ref>
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur .
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
sdi8yn5ogu4m7w4eak7o5ftqhserb6g
973352
973351
2026-10-29T13:20:35Z
Beehra
15944
/* Rayuwa ta farko da aiki */
973352
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title = Celebrity at the muhurth of debutant director K. B. Venu's Ven.|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/13390215.cmsutm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst|publisher = timesofindia|date = 10 January 2014|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
<ref>{{cite news |title = Malayalm film Charlie wins eight State awards
|url = https://newsandviews.org.in/?q=content/malayalm-film-charlie-wins-eight-state-awards |publisher = newsandviews
|date = 1 March 2016|accessdate = 1 January 2025|language = English}}</ref>
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur . <ref>{{cite news|title = Spaces in their Togetherness|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2014/Sep/22/spaces-in-their-togetherness-663437.html |publisher = newindianexpress|date = 22 September 2014 |accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref>
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
sgr7goo6rke2qfnvw6dnbczo42ktnt7
973353
973352
2026-10-29T13:23:07Z
Beehra
15944
/* Rayuwa ta farko da aiki */
973353
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title = Celebrity at the muhurth of debutant director K. B. Venu's Ven.|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/13390215.cmsutm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst|publisher = timesofindia|date = 10 January 2014|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
<ref>{{cite news |title = Malayalm film Charlie wins eight State awards
|url = https://newsandviews.org.in/?q=content/malayalm-film-charlie-wins-eight-state-awards |publisher = newsandviews
|date = 1 March 2016|accessdate = 1 January 2025|language = English}}</ref>
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur . <ref>{{cite news|title = Spaces in their Togetherness|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2014/Sep/22/spaces-in-their-togetherness-663437.html |publisher = newindianexpress|date = 22 September 2014 |accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref>
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure. Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
hrjkvk7k0owsn92u4tbk70egc1sezth
973355
973353
2026-10-29T13:24:44Z
Beehra
15944
/* Rayuwa ta farko da aiki */
973355
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
K. B. Venu (an haife shi a ranar 19 ga watan kasar Afrilu shekarar ta 1970) shi ne darektan fina-finai na Indiya, marubuci, marubuci kuma ɗan wasan kwaikwayo wanda ke aiki a masana'antar fina-fakka ta Malayalam .An san shi da darakta na watan August Club (2013)<ref>{{cite news|title = Bennet Veetraag composes music for K B Venu|url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|publisher = timesofindia|date = 2 June 2012|accessdate = 1 January 2025|language = English|archive-date = 19 December 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131219040536/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/news-and-interviews/31982988_1_directorial-debut-composer-duo-music|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title = Celebrity at the muhurth of debutant director K. B. Venu's Ven.|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/13390215.cmsutm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst|publisher = timesofindia|date = 10 January 2014|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> wanda aka saki a cikin shekarar ta 2013 . Ya lashe lambar yabo ta fina-finai ta Jihar Kerala don Mafi Kyawun Littafin Cinema don littafinsa, ''K. G. Georgente Chalachithra Yathrakal'' a shekarar 2015.
<ref>{{cite news |title = Malayalm film Charlie wins eight State awards
|url = https://newsandviews.org.in/?q=content/malayalm-film-charlie-wins-eight-state-awards |publisher = newsandviews
|date = 1 March 2016|accessdate = 1 January 2025|language = English}}</ref>
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Venu a Puthenvelikkara, Ernakulam .Ya kammala karatun digiri tare da wallafe-wallafen Ingilishi na MA a, daga Kwalejin Kirista ta Union, Aluva da Jagora na Sadarwa da Jarida daga Jami'ar Calicut .A halin yanzu yana zaune a Thrissur . <ref>{{cite news|title = Spaces in their Togetherness|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2014/Sep/22/spaces-in-their-togetherness-663437.html |publisher = newindianexpress|date = 22 September 2014 |accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref>
A cikin shekarar 2013 ya ba da umarnin fim dinsa na farko, August Club .Tauraruwar Rima Kallingal, Murali Gopi da Thilakan a cikin matsayi na farko.Yana ba da labarin game da bambance-bambance a rayuwar aure.<ref>{{cite news |title = Review: August Club Since 1969 is nothing great
|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-august-club-since-1969/20130429.htm |publisher = rediff|date = 23 April 2013
|accessdate = 1 January 2025 |language = English}}</ref> Anantha Padmanabhan ne ya rubuta rubutun fim din kuma ya gwagwaladad dogara ne akan littafinsa mai taken ''Venalinte Kalaneekkangal'' .
Ya rubuta rubutun fim din Headmaster (2022), wanda ya dogara ne akan ɗan gajeren labarin Karoor Neelakanta Pillai 'Pothichoru'. "
== Hotunan fina-finai ==
=== A matsayin ɗan wasan kwaikwayo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
!Matsayi
|-
|2008
|''Pakal Nakshatrangal''
|Rajeev Nath
|Madhavan
|-
| rowspan="2" |2010
|''Aagathan''
|Kamal
|
|-
|''Sufi Paranja Katha''
|Priyanandanan
|Kesava menon
|-
|2012
|''Bench na Ƙarshe''
|Jiju Asokan
|Farfesa
|-
|2016
|''Kappiri Thuruthu''
|Saheer Ali
|
|-
|2021
|''Vishudha Rathrikal''
|S. Sunil
|
|-
|2025
|''Rekhachithram''
|Jofin T. Chacko
|Daraktan fim din Bharathan
|-
|}
=== A matsayin marubucin allo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!Daraktan
|-
|2022
|''Shugaban makarantar''
|Rajeev Nath
|-
|}
=== A matsayin darektan ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
!bayanin kula
|-
|2013
|''Kungiyar Agusta''
|
|-
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ot3n50orvm6v9y3cdw77apxnupd2i70
Madura
0
180306
973363
2026-10-29T14:35:45Z
AJ flower
50574
Sabon shafi: Madura tsibiri ne na ƙasar Indonesiya da ke kusa da gabar tekun arewa maso gabashin tsibirin Java. Tsibirin yana da faɗin ƙasa kimanin murabba'in kilomita 4,471.05, amma idan aka yi la'akari da tsarin gudanarwa, faɗin yankin Madura ya kai kimanin murabba'in kilomita 5,408.45; wannan ya faru ne saboda haɗa wasu ƙananan tsibirai da ke gabas, kudu maso gabas, da arewa, waɗanda suke ƙarƙashin gundumar Sumenep (Sumenep Regency) da ke ɓangaren gabashin Madura. Madura tana c...
973363
wikitext
text/x-wiki
Madura tsibiri ne na ƙasar Indonesiya da ke kusa da gabar tekun arewa maso gabashin tsibirin Java. Tsibirin yana da faɗin ƙasa kimanin murabba'in kilomita 4,471.05, amma idan aka yi la'akari da tsarin gudanarwa, faɗin yankin Madura ya kai kimanin murabba'in kilomita 5,408.45; wannan ya faru ne saboda haɗa wasu ƙananan tsibirai da ke gabas, kudu maso gabas, da arewa, waɗanda suke ƙarƙashin gundumar Sumenep (Sumenep Regency) da ke ɓangaren gabashin Madura. Madura tana cikin lardin Gabashin Java (East Java). Wani kunkutun ruwa da ake kira Mashigin Madura (Madura Strait) ne ya raba ta da tsibirin Java. A tsakiyar shekarar 2024, yawan jama'a a yankin gudanarwar ya kai mutane 773 a kowace murabba'in kilomita, yayin da a babban tsibirin, adadin ya ɗan fi yawa, inda ya kai mutane 862.3 a kowace murabba'in kilomita.[1]
dexiiyy6r9lygvk1jr272ryxq1glhoo
973364
973363
2026-10-29T15:06:13Z
AJ flower
50574
973364
wikitext
text/x-wiki
Madura tsibiri ne na ƙasar Indonesiya da ke kusa da gabar tekun arewa maso gabashin tsibirin Java. Tsibirin yana da faɗin ƙasa kimanin murabba'in kilomita 4,471.05, amma idan aka yi la'akari da tsarin gudanarwa, faɗin yankin Madura ya kai kimanin murabba'in kilomita 5,408.45; wannan ya faru ne saboda haɗa wasu ƙananan tsibirai da ke gabas, kudu maso gabas, da arewa, waɗanda suke ƙarƙashin gundumar Sumenep (Sumenep Regency) da ke ɓangaren gabashin Madura. Madura tana cikin lardin Gabashin Java (East Java). Wani kunkutun ruwa da ake kira Mashigin Madura (Madura Strait) ne ya raba ta da tsibirin Java. A tsakiyar shekarar 2024, yawan jama'a a yankin gudanarwar ya kai mutane 773 a kowace murabba'in kilomita, yayin da a babban tsibirin, adadin ya ɗan fi yawa, inda ya kai mutane 862.3 a kowace murabba'in kilomita.[1]
Suna gyara Duba kuma: Tarihin tasirin Indiya akan kudu maso gabashin Asiya, Hindu a Indonesia, Indosphere, da Babban Indiya Sunan Madurai don Madurai, gidan gunkin Hindu Azhagar.[2] Ana kuma kiran Madura a cikin harsunanta na tarihi: Kawi: ᬦᬹᬱᬫᬟᬸᬭ, romanized: Nūṣa Maḍura, lafazin [ˈn̪u.ʂa maˈɖu.ra] Sanskrit: मधुरद्वीप, romanized: Madhura-dvīpa, lafazin [mɐ.d̪ʱu.ɾɐ.d̪ʋiː.pɐ] A cikin sauran harsunanta na yanki:[abubuwan da ake bukata] Yawanci: Pulo Mêdhurå; Pégon: ڤولو ڎورa; Hånåcåråkå: ꦥꦸꦭꦺꦴꦩꦼꦝꦸꦫ, furta [ˈpu.lo mǝˈɖu.rɔ] Sundanese: Pulo Madureu; Pégon: ڤولو مادورٓى; Ngalagena: ᮕᮥᮜᮧ ᮙᮓᮥᮛᮩ, lafazin [ˈpu.lo maˈdu.rɤ] Yaren Balinese: Pulo Mĕdura; Hanacaraka: ᬧᬸᬮᭀᬫᭂᬤᬸᬭ, lafazin [ˈpu.lo mǝˈdu.ra] Buginese: Pulo Madure; Lontara': ᨄᨘᨒᨚᨆᨉᨘᨑᨛ, pronounced [ˈpu.lo maˈdu.rǝ]
abb8kb10dx6quxsi2bga4nv65jo5dlf
973365
973364
2026-10-29T15:18:09Z
AJ flower
50574
973365
wikitext
text/x-wiki
Madura tsibiri ne na ƙasar Indonesiya da ke kusa da gabar tekun arewa maso gabashin tsibirin Java. Tsibirin yana da faɗin ƙasa kimanin murabba'in kilomita 4,471.05, amma idan aka yi la'akari da tsarin gudanarwa, faɗin yankin Madura ya kai kimanin murabba'in kilomita 5,408.45; wannan ya faru ne saboda haɗa wasu ƙananan tsibirai da ke gabas, kudu maso gabas, da arewa, waɗanda suke ƙarƙashin gundumar Sumenep (Sumenep Regency) da ke ɓangaren gabashin Madura. Madura tana cikin lardin Gabashin Java (East Java). Wani kunkutun ruwa da ake kira Mashigin Madura (Madura Strait) ne ya raba ta da tsibirin Java. A tsakiyar shekarar 2024, yawan jama'a a yankin gudanarwar ya kai mutane 773 a kowace murabba'in kilomita, yayin da a babban tsibirin, adadin ya ɗan fi yawa, inda ya kai mutane 862.3 a kowace murabba'in kilomita.[1]
SUNA
Suna gyara Duba kuma: Tarihin tasirin Indiya akan kudu maso gabashin Asiya, Hindu a Indonesia, Indosphere, da Babban Indiya Sunan Madurai don Madurai, gidan gunkin Hindu Azhagar.[2] Ana kuma kiran Madura a cikin harsunanta na tarihi: Kawi: ᬦᬹᬱᬫᬟᬸᬭ, romanized: Nūṣa Maḍura, lafazin [ˈn̪u.ʂa maˈɖu.ra] Sanskrit: मधुरद्वीप, romanized: Madhura-dvīpa, lafazin [mɐ.d̪ʱu.ɾɐ.d̪ʋiː.pɐ] A cikin sauran harsunanta na yanki:[abubuwan da ake bukata] Yawanci: Pulo Mêdhurå; Pégon: ڤولو ڎورa; Hånåcåråkå: ꦥꦸꦭꦺꦴꦩꦼꦝꦸꦫ, furta [ˈpu.lo mǝˈɖu.rɔ] Sundanese: Pulo Madureu; Pégon: ڤولو مادورٓى; Ngalagena: ᮕᮥᮜᮧ ᮙᮓᮥᮛᮩ, lafazin [ˈpu.lo maˈdu.rɤ] Yaren Balinese: Pulo Mĕdura; Hanacaraka: ᬧᬸᬮᭀᬫᭂᬤᬸᬭ, lafazin [ˈpu.lo mǝˈdu.ra] Buginese: Pulo Madure; Lontara': ᨄᨘᨒᨚᨆᨉᨘᨑᨛ, pronounced [ˈpu.lo maˈdu.rǝ]
TARIHI
A shekarar 1624, Sultan Agung na Mataram ya ci yankin Madura, inda aka sanya gudanarwar tsibirin a hannun zuriyar Cakraningrat, wato wata dangi mai sarauta.[3] Iyalan Cakraningrat sun nuna adawa ga mulkin tsakiyar Java, kuma sau da yawa sun mamaye manyan sassan daular Mataram.[4] Bayan yakin neman gadon sarauta na farko a Java tsakanin Amangkurat na III da kawunsa, Pangeran Puger, 'yan mulkin mallaka na Dutch sun kwace ikon gabashin Madura a shekarar 1705. Matakin da Dutch suka dauka na amincewa da Puger ya samo asali ne sakamakon tasirin shugaban yammacin Madura, Cakraningrat na II. Ana kyautata zaton cewa ya goyi bayan Puger ne da nufin cewa barkewar sabon yaki a tsakiyar Java zai bai wa mutanen Madura damar shiga cikin lamarin. Daga karshe, an kama Amangkurat aka tura shi gudun hijira zuwa Ceylon, yayin da Puger ya karbi sarautar Pakubuwono na I, sannan ya kulla yarjejeniya da Dutch wadda ta ba su ikon mallakar gabashin Madura. Iyalan Cakraningrat sun amince su taimaka wa Dutch wajen murkushe tawayen da ya barke a tsakiyar Java a shekarar 1740, bayan kisan kiyashin da aka yi wa 'yan asalin kasar Sin a wancan lokacin. A cikin wata yarjejeniya da aka kulla da Dutch a shekarar 1743, Pakubuwono na II ya mika cikakken ikon mallakar Madura ga Dutch—matakin da Cakraningrat na IV ya nuna rashin amincewa da shi. Cakraningrat ya gudu zuwa Banjarmasin inda ya nemi kariya a wurin Turawan Ingila, amma daga baya wani Sultan ya yi masa fashi tare da cin amanarsa, sannan Dutch suka kama shi suka tura shi gudun hijira zuwa Cape of Good Hope. Dutch sun ci gaba da tsarin gudanarwa na Madura wanda ya kasu kashi hudu, inda kowane bangare ke da shugabansa mai mulki. Da farko, tsibirin yana da muhimmanci a matsayin tushen daukar sojoji domin ayyukan mulkin mallaka; daga baya kuma, a rabin karshe na karni na 19, ya zama babban tushen samar da gishiri ga yankunan da Dutch ke iko da su a cikin tsibiran. A hankali, Dutch suka rage karfin ikon Sultan din, har suka karbi cikakken iko kai tsaye a kan dukkan tsibirin a shekarun 1880, inda suka gudanar da shi a matsayin wani yanki na gudanarwa da ake kira "Madoera Residency." Daga shekarar 1948 zuwa 1950, a karkashin tsarin 'United States of Indonesia', an gudanar da harkokin Madura a matsayin jiha mai cin gashin kanta a cikin tarayya, wadda aka sani da 'State of Madura'.
81b8dcfo2bn382y8mpod2rgg6rvk8sk
Villa Hidalgo, Durango
0
180307
973404
2026-10-29T18:52:07Z
Kamal JB
24987
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378256921|Villa Hidalgo, Durango]]"
973404
wikitext
text/x-wiki
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614. [1]
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=December 2023}}
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Bayanan da aka ambata ==
3n0xomda2i77guguu2d81atbi3qgv1n
973405
973404
2026-10-29T18:52:30Z
Kamal JB
24987
973405
wikitext
text/x-wiki
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614.
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=December 2023}}
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Bayanan da aka ambata ==
9vhkea7sshj9sxgqvhsprqdfdmffkw9
973406
973405
2026-10-29T18:53:00Z
Kamal JB
24987
973406
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614.
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=December 2023}}
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Bayanan da aka ambata ==
hk5j8i9tah6os77le8hz7apa286gaaq
973409
973406
2026-10-29T19:18:15Z
Kamal JB
24987
/* Tarihi */
973409
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614.
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18.
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Bayanan da aka ambata ==
i9k4a8zwwa9xbp14bv2p31133y1bao8
973410
973409
2026-10-29T19:19:27Z
Kamal JB
24987
/* Bayanan da aka ambata */
973410
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614.
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18.
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Manazarta ==
9346wdvot9rw914si8jvrl6uqq3tkjk
973412
973410
2026-10-29T19:24:44Z
Kamal JB
24987
973412
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Villa Hidalgo wani gari ne a cikin jihar Durango ta Mexico .Yana aiki a matsayin babban gari na Hidalgo Municipality .Ya zuwa shekara ta 2010, garin yana da yawan mutane 614.
== Tarihi ==
Villa Hidalgo asalinsa '''San Miguel de Cerrogordo''' wani yanki ne na iyakar Spain a 1631, bayan gano azurfa a Hidalgo del Parral .Daga baya bayan yakin da kabilun 'yan asalin Amurka da ke kusa a shekara ta 1644, ya zama shafin yanar gizon Presidio de San Miguel de Cerrogordo wanda ke aiki a matsayin mai tsaron lardin Nueva Vizcaya da kuma zirga-zirga tare da El Camino Real de Tierra Adentro daga hare-haren' yan asalin Amurka daga 1646 zuwa 1767. : 20 Iglesia De San Miguel Arcangel a cikin garin ya kasance daga farkon karni na 18.<ref name=SMN1>{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/dgo/nor9120_10128.txt
| title = Estado de Durango-Estacion: VILLA HIDALGO (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 October 2025}}</ref><ref name="SMN extremes">{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Med-Extr/dgo/medex10128.txt
| title = Extreme Temperatures and Precipitation for Villa Hidalgo
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 October 2025
}}</ref>
== Yanayi ==
{{Weather box}}
== Manazarta ==
2d4a7rbzmmtf6o1hju71hqjcwk6zfdz
Labaran Sabrina (jerin talabijin)
0
180308
973417
2026-10-29T19:45:55Z
Nassmart1
28235
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1382198515|Chilling Adventures of Sabrina (TV series)]]"
973417
wikitext
text/x-wiki
Chilling Adventures of Sabrina jerin shirye-shiryen talabijin ne na Amurka wanda Roberto Aguirre-Sacasa ya kirkira don [[Netflix]], wanda ya dogara da jerin littattafan ban dariya na Archie na wannan sunan.Ya gudana daga Oktoba 2018 zuwa Disamba 2020 na yanayi biyu (ya raba kashi huɗu).Warner Bros. Television ne ke samar da jerin, tare da haɗin gwiwar Berlanti Productions da Archie Comics.Aguirre-Sacasa da Greg Berlanti suna aiki a matsayin masu samar da zartarwa, tare da Sarah Schechter, Jon Goldwater, da Lee Toland Krieger .
Jerin ya ta'allaka ne akan halin Archie Comics Sabrina Spellman, wanda Kiernan Shipka ya nuna, da kuma taurari Ross Lynch, Lucy Davis, Miranda Otto, Chance Perdomo, Michelle Gomez, Jaz Sinclair, Tati Gabrielle, Adeline Rudolph, Lachlan Watson, Gavin Leatherwood, da Richard Coyle.Asalin ci gaba a lokacin Satumba 2017 a CW, an yi niyyar jerin ne don zama jerin abokai zuwa ''Riverdale''; duk da haka, a watan Disamba na shekara ta 2017, an tura aikin zuwa Netflix tare da tsari madaidaiciya zuwa jerin, wanda ya kunshi abubuwa ashirin.An yi fim ne a [[Vancouver]], [[British Columbia]] .
Rabin farko na kakar wasa ta farko, wanda ya kunshi abubuwa goma, an sake shi a ranar 26 ga Oktoba, 2018.Jerin ya sami bita mai kyau, tare da masu sukar suna yabon aikin Shipka, da kuma tushen, gani, da kuma jagora.An saki wani labari na musamman na Kirsimeti a ranar 14 ga Disamba, 2018, kuma an saki rabi na biyu na kakar wasa ta farko a ranar 5 ga Afrilu, 2019, wanda ya kunshi abubuwa tara.A watan Disamba na shekara ta 2018, Netflix ta sabunta jerin don kakar wasa ta biyu wanda ya kunshi aukuwa 16, ya kasu kashi biyu daidai, wanda aka saki aukuwa takwas na farko a ranar 24 ga Janairu, 2020, tare da saiti na biyu da aka saki a ranar 31 ga Disamba, 2020.
A watan Yulin 2020, Netflix ta soke jerin saboda annobar COVID-19.Biyu crossovers ƙetare da ''Riverdale'' sun faru a lokacin kakar wasa ta shida na wannan jerin, suna aiki a matsayin jerin karshe na baya, tare da Shipka ta sake taka rawar da ta taka.
== Farko ==
Chilling Adventures of Sabrina an saita shi ne a garin Greendale.Labari ne mai duhu wanda ya hada da tsoro, tsoro da maita.Sabrina Spellman dole ne ta sulhunta dabi'arta ta biyu a matsayin rabin maƙaryaci, rabin mutuwa yayin da take yaƙi da mugayen dakarun da ke barazana ga ita, iyalinta, da kuma duniyar hasken rana mutane da ke zaune.<ref name="Shipka">{{Cite web |last=Goldberg |first=Lesley |date=January 5, 2018 |title=Kiernan Shipka to Star as Sabrina in Netflix 'Riverdale' Spinoff |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/kiernan-shipka-star-as-sabrina-netflix-riverdale-spinoff-1072044 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190908171548/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/kiernan-shipka-star-as-sabrina-netflix-riverdale-spinoff-1072044 |archive-date=September 8, 2019 |access-date=January 5, 2018 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
== Hotuna da haruffa ==
=== Hannun hannu ===
* Kiernan Shipka a matsayin Sabrina Spellman: Yarinya mai rabin mutum, rabin maƙaryaci da ke halartar Baxter High, wacce ke fara karatun duhu, yayin da take ƙoƙarin kiyaye rayuwa ta yau da kullun.'Yan uwanta biyu ne ke tashe ta saboda ta kasance maraya tun tana jariri.Tana kuma zaune tare da dan uwanta Ambrose wanda sau da yawa shine tushen ta'aziyya da taimako ga Sabrina. <ref name="Shipka" /> Mckenna Grace ta taka rawar matashiyar Sabrina Spellman a cikin abubuwan da suka faru.<ref name="McKennaDenisofGoodacre">{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |date=November 28, 2018 |title='Chilling Adventures Of Sabrina': Mckenna Grace To Guest Star, Alexis Denisof & Jedidiah Goodacre Set For Recurring Roles |url=https://deadline.com/2018/11/chilling-adventures-of-sabrina-mckenna-grace-alexis-denisof-jedidiah-goodacre-netflix-1202510075/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128204400/https://deadline.com/2018/11/chilling-adventures-of-sabrina-mckenna-grace-alexis-denisof-jedidiah-goodacre-netflix-1202510075/ |archive-date=November 28, 2018 |access-date=November 28, 2018 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> Shipka kuma tana nuna Sabrina Morningstar, wani nau'in Sabrina daga wani lokaci na daban.
* Ross Lynch a matsayin Harvey Kinkle: Saurayin Sabrina a kashi na 1.Shi dan mai hakar kwal ne kuma ya fito ne daga mafarauta waɗanda suka farautar Ikilisiyar Dare.Yana amfani da kwarewarsa a matsayin mai farauta don taimakawa Sabrina da abokansa su yi yaƙi da ikon duhu.<ref name="Lynch">{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=March 14, 2018 |title=Ross Lynch To Star As Harvey Kinkle In Netflix's Sabrina Series |url=https://deadline.com/2018/03/ross-lynch-star-harvey-kinkle-netflix-sabrina-series-1202337961 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315051633/http://deadline.com/2018/03/ross-lynch-star-harvey-kinkle-netflix-sabrina-series-1202337961/ |archive-date=March 15, 2018 |access-date=March 14, 2018 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>
* Miranda Otto a matsayin Zelda Spellman: Ɗaya daga cikin kawunan Sabrina guda biyu, wanda ya fi Hilda tsananin fushi kuma sau da yawa yana rikici da ita game da imani daban-daban.Sau da yawa tana nuna kulawa ga mutane duk da raina su a wasu lokuta.Ita ma memba ce ta Ikilisiyar Dare .
* Lucy Davis a matsayin Hilda Spellman: Ɗaya daga cikin 'yan uwan Sabrina guda biyu, wanda ke da dabi'ar uwa da jin dadi, kuma yana da ƙwarewa wajen yin maganin.Saboda kyawawan dabi'unta, sau da yawa tana barin 'yar'uwarta ta yi mata tafiya.
* Chance Perdomo a matsayin Ambrose Spellman: Dan uwan Sabrina daga Ingila, wanda shine abokin aikinta a cikin aikata laifuka.An riga an hana shi barin gidan Spellman bayan an sanya shi a tsare a gida ta Majalisar Maƙaryaci don ƙoƙarin fashe [[Vatican]].Yana gudanar da jana'izar Spellman tare da kawunsa.<ref name="GomezPerdomo">{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=February 15, 2018 |title=Michelle Gomez & Chance Perdomo Join Netflix's Sabrina The Teenage Witch Series |url=https://deadline.com/2018/02/michelle-gomez-chance-perdomo-netflix-sabrina-the-teenage-witch-series-1202290637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216013452/http://deadline.com/2018/02/michelle-gomez-chance-perdomo-netflix-sabrina-the-teenage-witch-series-1202290637/ |archive-date=February 16, 2018 |access-date=February 15, 2018 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Duffy |first=Nick |date=September 18, 2018 |title=Netflix's Chilling Adventures of Sabrina features a pansexual warlock |url=https://www.pinknews.co.uk/2018/09/18/netflix-chilling-adventures-of-sabrina-lgbt-pansexual/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121021800/https://www.pinknews.co.uk/2018/09/18/netflix-chilling-adventures-of-sabrina-lgbt-pansexual/ |archive-date=November 21, 2018 |access-date=November 20, 2018 |website=[[PinkNews]]}}</ref>
* Michelle Gomez a matsayin Mary Wardwell da Lilith / Madam Shaidan: Matar farko ta [[Adam|Adamu]] daga lambun Adnin, wacce ta sace asalin Mary Wardwell, malamin da Sabrina ta fi so kuma mai ba da shawara a Baxter High; mai sarrafawa mai wayo, tana da niyyar ango Sabrina don ɗaukar matsayinta a matsayin sojan ƙafa na Shaidan don ita kanta ta iya tashi ta zama sarauniyarsa.
* Jaz Sinclair a matsayin Rosalind "Roz" Walker: Yarinyar Ministan Greendale da kuma abokiyar Sabrina.
* Tati Gabrielle a matsayin Prudence Blackwood (née Night): Ɗalibi a Kwalejin Fasaha mara Ganuwa, tare da ƙiyayya ga Sabrina.Ita ce jagorar maƙaryaci uku, Weird Sisters .
* Adeline Rudolph a matsayin Agatha: Ɗalibi a Kwalejin Fasaha mara Ganuwa, wanda ke ɗaya daga cikin Weird Sisters .
* Richard Coyle a matsayin Uba Faustus Blackwood: Tsohon Babban Firist na Ikilisiyar Dare da Dean na Kwalejin Ayyuka marasa Ganuwa, wanda ya shiga rikici da Sabrina.
* Lachlan Watson a matsayin Theo Putnam (kashi 3-4; sashi 1-2 masu maimaitawa): Babban aboki na Sabrina a Baxter High.Theo yaro ne mai canza launin fata wanda sunansa na haihuwa shine Susie, Theo ya fito a kashi na 2. <ref name="Watson">{{Cite web |last=Idika |first=Nicky |date=October 26, 2018 |title=Who Is Susie from 'Chilling Adventures of Sabrina'? |url=https://www.popbuzz.com/tv-film/chilling-adventures-of-sabrina/susie-putnam-lachlan-watson/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181027061552/https://www.popbuzz.com/tv-film/chilling-adventures-of-sabrina/susie-putnam-lachlan-watson/ |archive-date=October 27, 2018 |access-date=October 26, 2018 |publisher=PopBuzz}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prahl |first=Amanda |date=April 4, 2019 |title=Chilling Adventures of Sabrina: Everything the Cast Has Revealed About Season 2 |url=https://www.popsugar.com/entertainment/Cast-Quotes-About-Chilling-Adventures-Sabrina-Season-2-45967133 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406154010/https://www.popsugar.com/entertainment/Cast-Quotes-About-Chilling-Adventures-Sabrina-Season-2-45967133 |archive-date=April 6, 2019 |access-date=April 26, 2019 |website=[[PopSugar]]}}</ref><ref name="LW&GL">{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=June 6, 2019 |title='Chilling Adventures Of Sabrina' Ups Gavin Leatherwood & Lachlan Watson To Series Regulars |url=https://deadline.com/2019/06/chilling-adventures-of-sabrina-ups-gavin-leatherwood-lachlan-watson-to-series-regulars-1202627743/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606160944/https://deadline.com/2019/06/chilling-adventures-of-sabrina-ups-gavin-leatherwood-lachlan-watson-to-series-regulars-1202627743/ |archive-date=June 6, 2019 |access-date=June 6, 2019 |website=Deadline Hollywood}}</ref>
* Gavin Leatherwood a matsayin Nicholas "Nick" Scratch (kashi 3-4; sashi masu maimaitawa 1-2): Wani jarumi mai ƙarfi da ɗalibi a Kwalejin Fasaha marar ganuwa wanda daga ƙarshe ya zama mai son Sabrina.
== Manazarta ==
5fn69dfcd7wxe9d04tfa39qsraoloo8
Aikin Masara
0
180309
973420
2026-10-29T19:47:19Z
Nassmart1
28235
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1328509534|Operation Cornflakes]]"
973420
wikitext
text/x-wiki
[[File:Operation-Cornflakes-3values.jpg|thumb|An kiyaye asalin rubutun Deutsches Reich ('''Daular Jamus''<nowiki/>') don daidaitattun yaudara, amma an canza shi zuwa ''Futsches Reich'' ('Ruined Empire') a kan bambancin "Mutuwa", mai da hankali ga masu ƙirƙira na Amurka]]
Operation Cornflakes wani aiki ne na halin kirki da Ofishin Ayyuka na Dabarun ya yi a lokacin [[Yaƙin Duniya na II]] wanda ke da niyyar yaudarar {{Lang|de|[[Reichspost#Deutsche Reichspost|Deutsche Reichspost]]}} don ba da gangan ba ta isar da farfaganda na adawa da Nazi ga 'yan ƙasar Jamus ta hanyar wasiku.
Aikin ya haɗa da jiragen sama na musamman waɗanda aka umarce su da su sauke jaka na ƙarya, amma an magance su yadda ya kamata, wasiku a kusa da jiragen wasiku da aka jefa bam.Lokacin dawo da wasikar yayin tsaftace fashewar, sabis na gidan waya zai yi fatan rikitar da wasikar ƙarya don jakar wasiku ta gaskiya kuma ya isar da ita ga adiresoshin daban-daban.
== Ƙarya ta hatimi ==
Birtaniya sune na farko da suka kirkiro hatimi na Hitler a cikin dabi'u 3, 4, 6 da 8-pfennig daga 1941 har zuwa ƙarshen yaƙin.<ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=May 8, 2007 |title=Postal forgeries, use of ('operation Cornflakes') |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/docs/v04i3a06p_0007.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613223819/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/docs/v04i3a06p_0007.htm |archive-date=June 13, 2007 |access-date=March 20, 2016 |website= |publisher=Central Intelligence Agency}}</ref> Wadannan hatimi sun fi inganci idan aka kwatanta da yunkurin Amurkawa na karya saboda Birtaniya sun yi amfani da ainihin wuraren samar da hatimi yayin da Amurkawa ba su da damar yin amfani da sinadaran inganci kamar takarda, tawada ko masu zane.<ref name=":0" /> Ƙarya ta Amurka ta mayar da hankali ga yawancin ƙoƙarin su a kan hatimi na 12-pfennig wanda ke nuna kan Hitler da kwanyar da aka fallasa.
== Bayani na gaba ɗaya ==
An fara shi a cikin 1942, Ofishin Ayyukan Dabarun (OSS) an kafa shi ne daga sashen Ofishin Bayanai na Kasashen Waje (FIS) da Ofishin Mai Gudanar da Bayanai (COI), sashen da Shugaba [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] ya kafa ta hanyar umarnin Zartarwa 9128. Sauran COI an sake masa suna Ofishin Ayyuka na Dabarun.Sabon OSS da aka kafa yana ƙarƙashin ikon Babban Jami'in Haɗin gwiwa, yana ba OSS damar da matsayi na reshen soja.<ref name=":3" />
Babban burin aikin shine ya rushe halin mutanen Jamus ta hanyar amfani da babban aikin yaki na tunanin mutum (PSYOP) wanda MI6 na Burtaniya ke turawa cikin aiki tare da taimakon Royal Air Force (RAF). Yin amfani da wannan tsari na manufa kamar aikin OSS na baya a Hungary, OSS ta kirkiro Operation Cornflakes mai rikitarwa. Rarraba farfaganda a cikin haruffa da rarraba ta hanyar tsarin gidan waya na Jamus an yi la'akari da ita hanya ce mai kyau don isa ga yawan jama'ar Jamus da kuma lalata goyon baya ga Hitler.
Operation Cornflakes ya fara ne tare da jami'an OSS da ke tattara duk fursunonin yaki na Jamus (POWs) waɗanda ke da ƙwarewa tare da ''Reichspost'' (aikin gidan waya na Jamus). Wadannan POWs an ba su abinci mafi kyau don musayar bayanai a cikin tattarawa, tsarawa, sokewa da isar da wasikar.OSS ba ta shiga Jamus kai tsaye ba saboda sun ji ya zama dole su mayar da hankali ga kokarin su wajen 'yantar da Faransa a 1944, amma ta hanyar shekarun da suka gabata na asirin leken asiri na OSS za a iya samun su suna shiga.Bayanan sun fito ne daga sansanonin da ke kusa da su a kasashe masu tsaka-tsaki waɗanda suka ba OSS bayanai.
Tare da wannan bayanin OSS da 'yan gudun hijirar Jamus sun bincika kundin tarho kuma sun ja sama da miliyan biyu, sunayen da aka zaɓa da gangan da aka yi rajista a cikin Reich don aika wasikun karya zuwa.<ref name=":22">{{Cite book}}</ref><ref name=":02">{{Cite web |last= |first= |date=May 8, 2007 |title=Postal forgeries, use of ('operation Cornflakes') |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/docs/v04i3a06p_0007.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613223819/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/docs/v04i3a06p_0007.htm |archive-date=June 13, 2007 |access-date=March 20, 2016 |website= |publisher=Central Intelligence Agency}}</ref> Wani bangare na OSS a [[Rum|Roma]] ya yi iƙirarin cewa sun ƙirƙiri fiye da 15,000 a mako.<ref name=":02" /> Wasikun sun ƙunshi rubuce-rubuce game da abubuwan da suka faru na iyali da tsegumi game da mutanen da ba su wanzu ba, ra'ayin shine cewa ba a tantance wasikar cikin gida ba kamar wasikar kasuwanci ba. An rubuta wasiƙu na karya daga Roma kuma an rufe su a [[Siena]], sannan suka tafi Roma inda aka sanya su cikin jakunkunan wasiku na karya waɗanda aka aika zuwa [[Bari]] don a kori su kuma a soke su, sannan a kai su biranen da ke kewaye.
Da fatan ci gaba da girgiza halin mutanen Jamus, OSS ta yi kira ga manyan masu kirkiro irin wannan yanayin kamar yadda MI6 ya taɓa yi.Maimakon samun hoton Heinrich Himmler ya maye gurbin Hitler, OSS ta yi amfani da hatimi na Hitler tare da wasu ƙananan gyare-gyare.Canje-canjen sun haɗa da murfin kai wanda yayi kama da wani ɓangare na fuskar Hitler wanda aka "ci".An canza biyan kuɗin Jamusanci a kasan hatimi daga 'Deutsches Reich' (Daular Jamus) zuwa 'Futsches Reich'.Wadannan hatimi an san su da "Mutuwa" kuma galibi ana sanya su a cikin wasikar tare da wasu kayan rushewa.
An shirya haruffa a cikin jaka na Reichspost wanda OSS ta ƙirƙira don yayi kama da jaka na asali.Wadannan jaka da aka yi daidai ba su da bambanci daga ainihin jaka na wasiku na Jamus kuma an yi koyi da su zuwa kayan da aka yi amfani da su. An ɗora jaka a cikin bama-bamai da aka tsara musamman don tura jaka kusa da jirgin da ya lalace, wanda ya fi dacewa da ɗaya da ke ɗauke da wasika, kuma ya sauke abubuwan karya a cikin asali da fatan za a sanya su cikin yaduwa tare da sauran wasikun.Koyaya, duk shirin da ya gabata kusan ba kome ba ne bayan Reichspost ya canza injunan sokewa da aka yi amfani da su don wasikar cikin gida a watan Agustan 1944, yana mai da dubban haruffa da aka rubuta a baya.
OSS ta sami kwafin ƙirar sokewa da aka sake sabuntawa kuma ta sake yin aiki tare da rubuta sabbin haruffa da kuma haruffa, kayan rushewa.A watan Satumba bugun da ya biyo baya ga aikin OSS shine bayanan sirri da aka tattara cewa ba za a isar da wasiku na cikin gida ba saboda gwagwarmayar iko ta cikin gida a lokacin yaƙi a cikin Jamus. Shafin jarida guda ɗaya da ake kira Das Neue Deutschland wanda ke dauke da kayan da jaridar hukuma ba za ta taɓa bugawa ba an sanya su cikin wasu daga cikin wasikun da za a sauke su ta 15th Air Force. Sojojin Sama na 15 da ƙungiyar mayakan sun ba da alhakin lalata jirgin gidan waya da dasa jakunkunan farfaganda (Cornflakes) a cikin tarkace.<ref name=":2" />
Aikin farko na Operation Cornflakes ya faru ne a ranar 5 ga Janairun 1945, lokacin da aka jefa bam a kan jirgin kasa zuwa [[Linz]].An jefa jaka da ke dauke da kusan wasikun farfaganda 3,800 a wurin da jirgin ya rushe, wanda daga baya aka karbe su kuma aka isar da su ga Jamusawa ta hanyar gidan waya. A cikin 1944-45 an kammala manufofi ashirin, suna ba da rahoton nasarar kashi 50%, suna barin Sojojin Sama na 15 tare da jakunkuna 320 na farfaganda.
An yi jimlar hatimi 96,000 don Operation Cornflakes .Ba a san yawan mutanen da aka aika ba, amma an yi imanin cewa ba a taɓa buga hatimi na "Mutuwa" ba.<ref>{{Cite web |last=MysticStamp |date=2020-02-05 |title=Operation Cornflakes |url=https://info.mysticstamp.com/this-day-in-history-february-5-1945-2/ |access-date=2023-05-29 |website=Mystic Stamp Discovery Center |language=en-US}}</ref>
== Sakamakon haka ==
Babban sa ido daga OSS da rundunarsa a Roma shi ne cewa lalacewar yaƙi ta rufe yawancin ayyukan biranen da kuma a wasu lokuta sabis na gidan waya.Yayinda wasu birane suka ci gaba da ayyukan isar da wasiku, fashewar bam din ta juya gidaje da yawa zuwa tarin tarkace; miliyoyin mutane ba tare da gida ba an tilasta su bar su nemi mafaka a wasu wurare, a lokuta da yawa tare da dangi. Ba tare da adireshin zahiri da ya rage don isar da wasikar ba, an watsar da yawancin sa.Wani sa ido shine kawai gaskiyar cewa lokacin da mutane suka karɓi wasiku daga wani tushen da ba a sani ba yawanci za su lalata shi, musamman idan wasikun suna ƙunshe da farfaganda, ko dai saboda aminci ko tsoron hukunci.<ref name=":1" />
== Dubi kuma ==
* ''Mutuwar Adolf Hitler''
* Ofishin Ayyuka na Ɗabi'a - reshen OSS wanda ke ƙwarewa a yaƙin tunani
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
o9myixcnnl9jvbl814sobv6cn4umg6b
Gerry Cinnamon
0
180310
973422
2026-10-29T19:49:36Z
Nassmart1
28235
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379607458|Gerry Cinnamon]]"
973422
wikitext
text/x-wiki
'''Gerard Crosbie''' (an haife shi a ranar 1 ga Oktoba 1984), wanda aka fi sani da '''Gerry Cinnamon''', mawaƙi ne kuma marubucin waƙoƙi na Scotland.Ya fitar da kundi na farko na Erratic Cinematic a watan Satumbar 2017 kuma ya haifar da waƙoƙin da suka ci nasara "Belter" da "Sometimes", dukansu biyu sun sami takardar shaidar Platinum sau biyu ta masana'antar Burtaniya (BPI).
Yana raira waƙa a cikin harshen Glaswegian na gida. A cikin 2023, kundin live dinsa Live at Hampden Park ya fara fitowa a saman labaran kundin a asalinsa Scotland.Yawancin sauran sakonnin Cinnamon da ba na ɗaya ba an tabbatar da su ta BPI, gami da "Fickle McSelfish", "Lullaby" da "Fortune Favours The Bold".A shekara ta 2016, an ba shi lambar yabo ta Best Live Act a Scottish Music Awards, kuma a shekarar 2019 ya sami lambar yabo ta Entertainment a Great Scot Awards. <ref>{{Cite web |title=Gerry Cinnamon wins Best Live Act at independent music awards |url=https://archive.news.stv.tv/entertainment/1440488-gerry-cinnamon-wins-best-live-act-at-independent-music-awards.html |access-date=16 April 2026 |website=STV News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Speirs |first=Kathleen |date=29 October 2017 |title='I just wanted to play tunes' - watch Gerry Cinnamon pick up prestigious award |url=https://www.glasgowlive.co.uk/news/glasgow-news/i-just-wanted-play-tunes-13828320 |access-date=16 April 2026 |website=Glasgow Live |language=en}}</ref>
== Rayuwarsa ta farko ==
Bayan ya fuskanci matsaloli a yankin da kuma a makaranta a matsayin matashi, ya shafe wani lokaci yana zaune a Landan tare da mahaifin aboki; yana samun kansa da kadan da zai yi "ban da kallon wasan kurket ko kunna guitar", ya zama ƙwararre a cikin kayan aiki (kazalika da harmonica). Bayan ya dawo Scotland ya fara rubuta waƙoƙi, tare da karuwar sha'awar kirkirar da yin kiɗa yana nuna jan hankali a ƙoƙarinsa na riƙe ayyuka a masana'antu daban-daban tsawon shekaru da yawa. <ref name="stvT15" /> <ref name="problem" />
== Ayyuka ==
Yayinda yake yin wasan kwaikwayo a kwaleji ya sadu da mai son furodusa Chris Marshall, <ref>{{Cite web |title=Chris Marshall profile |url=https://uk.linkedin.com/in/chris-marshall-19692481 |access-date=7 January 2018 |publisher=[[LinkedIn]]}}</ref> maƙwabci daga Castlemilk. Sun fara hada kai tare da Marshall shirya waƙoƙin da Crosbie mai rubutun kalmomi, kuma daga ƙarshe sun kafa ƙungiyar [[Lo-fi music|lo-fi]], The Cinnamons, tare da Lori Duncan, Dave Bass da Gav Hunter; tare da Gerry a matsayin mai gaba, sun saki [[Extended play|EP]] mai waƙoƙi biyar a cikin 2010. <ref name="exposure" /><ref>{{Cite web |date=29 November 2010 |title=The Cinnamons – 5 Songs |url=https://thecinnamons.bandcamp.com/releases |access-date=7 January 2018 |publisher=[[Bandcamp]]}}</ref> Crosbie daga baya ya karbi sunan Cinnamon a matsayin mai wasan solo kuma kundin sa na baya ya ƙunshi wasu abubuwan da aka tsara daga zamanin, kamar "Wani lokaci". Wani [[Open mic|bude mic]] dare a wani mashaya a kan Sauchiehall Street a tsakiyar Glasgow ya ba shi damar yin waƙoƙinsa, kuma taron ya zama sananne. A cikin shekara ta 2014, bayan da aka sayar da shi a ƙananan wurare ta hanyar baki da [[Dandalin Sada Zumunta|kafofin sada zumunta]], an gayyace shi ya rubuta da kuma yin waƙa a wani taron taro a [[George Square]] kafin raba gardama kan 'yancin Scotland. Waƙar, "Fora Over Fear", wacce aka saki a matsayin guda, ta gabatar da shi ga masu sauraro da yawa - duk da haka ya bayyana cewa ba shi da sha'awar zama jagora ga kamfen ɗin Yes.<ref name="stvT152" />
A lokacin rani na shekara ta 2015, Cinnamon ya goyi bayan John Power a kan yawon shakatawa, ya saki wani waka, "Kampfire Vampire", <ref>{{Cite web |date=29 April 2015 |title=Gerry Cinnamon unveils the official video for 'Kampfire Vampire' |url=http://nottinghillmusic.com/gerry-cinnamon-unveils-the-official-video-for-kampfire-vampire/ |access-date=7 January 2018 |website=Notting Hill Music}}</ref> kuma ya yi wa babban taron jama'a a T-Break Stage a T in the Park, cika burin da aka daɗe yana da shi don yin wasa a bikin.<ref name="electric">{{Cite web |last=Smith |first=Kirstyn |date=15 June 2017 |title=Gerry Cinnamon – 'You could feel the energy in the tent. It was electric. Best buzz I've ever felt' |url=https://www.list.co.uk/article/92189-gerry-cinnamon-you-could-feel-the-energy-in-the-tent-it-was-electric-best-buzz-ive-ever-felt/ |access-date=7 January 2018 |publisher=The List}}</ref> A watan Yulin 2016, ya sake yin wasan kwaikwayon a T in the Park, a wannan lokacin a matakin Wah Wah Tent na Sarki Tut kamar yadda ya yi fatan yin shekara guda da ta gabata. <ref name="stvT15" /> Duk da cewa yana da ɗaya daga cikin lokutan da ba a san su ba a duk faɗin karshen mako (2pm a ranar Jumma'a), aikinsa ya sake samun halarta sosai.<ref name="ahead" /> A watan Oktoba an sanar da shi a matsayin 'Best Live Act' a 2016 Scottish Alternative Music Awards . <ref>{{Cite web |date=14 October 2016 |title=Scottish Alternative Music Awards 2016 winners |url=https://www.recordoftheday.com/news-and-press/scottish-alternative-music-awards-2016-winners |access-date=7 January 2018 |website=Record of the Day}}</ref>
A watan Nuwamba, ba tare da sanya hannu a lakabin rikodin ba, ya zama babban labari a Glasgow's O2 ABC Glasgow, wanda gabatarwar ta kunshi saƙo guda ɗaya a kan bayanan Facebook; <ref name="electric" /> daga baya ya yarda cewa ba shi da tsari sosai cewa bai shirya jerin abubuwan da aka tsara don wasan kwaikwayon ba.<ref name="cult">{{cite news |last=McQuade |first=Christopher |date=25 November 2016 |title=Gerry Cinnamon – meet the Castlemilk singer with the biggest cult following in Scotland |url=http://www.glasgowlive.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/gerry-cinnamon-meet-castlemilk-singer-12232157 |access-date=7 January 2018 |publisher=Glasgow Live}}</ref> A watan Disamba, ya goyi bayan Ocean Colour Scene a cikin wasan kwaikwayon su a SSE Hydro .
=== Ci gaba da Erratic Cinematic (2017-2018) ===
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
drr651ecw12u5ohaoji65816xdjqd4u
Fasfo (fim na 2022)
0
180311
973434
2026-10-29T20:50:23Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1360788718|Passport (2022 film)]]"
973434
wikitext
text/x-wiki
A gefe guda, Kopiko, wani Tomboy wanda ya girma a cikin ghetto, tare da 'yar'uwarsa da mahaifiyarsa mara lafiya, ganin rashin ci gaba a cikin al'umma, an sa shi ya yi sha'awar zama shugaban a cikin al-umma, amma yana da mai kawo karshen don yin gwagwarmaya da shi don mukamin.[1]
'''Fasfo''' fim ne na [[Barkwanci|wasan kwaikwayo]] na [[Nollywood]] [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]] na 2022 wanda Dimeji Ajibola ya jagoranta kuma Abosi Ogba ya rubuta shi.Fim din ya ƙunshi taurarin Nollywood kamar Mercy Johnson Okojie, [[Jide Kosoko]], [[Jim Iyke]], [[Zubby Michael]] da [[Lateef Adedimeji]] .An fitar da fim din ne a ranar 2 ga Satumba 2022 ta hanyar VSL Media .
Fim din ya shafi manyan haruffa guda biyu: Oscar (Jim Iyke), wanda ya rasa fasfo dinsa na tafiya da Kopiko (Mercy Johnson Okojie) wanda ke son zama shugaban al'umma amma yana buƙatar kayar da Terminator (Zubby Michael) a cikin zaɓen al'umma.
Fim din game da labarin Oscar da Kopiko ne, mutane biyu wadanda dukansu suna neman farin ciki a rayuwa amma suna kan iyakar rayuwar kaɗaici.Oscar yana kan hanyarsa ta zuwa [[Filin jirgin sama]] yana shirin komawa Burtaniya don saduwa da mahaifiyarsa mara lafiya.A cikin mota tare da kawunsa, Oscar ya rasa jakarsa dauke da fasfo na tafiya ga wasu mutanen titi (Mighty da Tobee), kuma yana buƙatar taimakon wani ɗan wasa (Kopiko) wanda ke zaune a cikin Ghetto don dawo da fasfo dinsa.Dole ne ya ba da hadin kai tare da ita idan bai so ya rasa jirgin zuwa wata hira mai mahimmanci a Ingila ba.
== Farkon fim ==
Kamfanin VSL Media ne ya samar da fim din kuma an fara nuna shi a gidajen silima a duk fadin kasar a ranar 2 ga Satumba 2022.An buɗe fim din a wurare 56 na silima a [[Najeriya]] a ranar farko.
Rubutun da Abosi Ogba ya rubuta
Dimeji Ajibola ne ya shirya
Vincent Okonkwo ne ya samar da shi
* Daniel Abua a matsayin Ahmed
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Abubakar
* Stephen Damian a matsayin Tispy
* Lina Idoko a matsayin Mai Iko
* Caroline Igben a matsayin Sarauniya
* [[Jim Iyke]] a matsayin Oscar
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Mr. Pounds (Uncle na Oscar)
* [[Zubby Michael]] a matsayin Terminator
* Nasboi a matsayin Kasper
* Emeka Nwagbaraocha a matsayin Tobe
* Emem Ufot a matsayin Farfesa
* Mercy Johnson Okojie a matsayin Kopiko
* [[Tunbosun Aiyedehin]] a matsayin Mrs. Adeleke
* Bukola Alex Doji a matsayin Sylvia
* Naomi Emmanuel a matsayin Nurs
* Adebowale Ezekiel a matsayin Jami'in
* Jimmy Fadel a matsayin Dokta
* Alex Lucky a matsayin DPO
* Albarka Onwukwe a matsayin Mrs. Achike
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
!Ref
|-
|2023
|[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen Comedy / TV
|Mercy Johnson Okojie|{{Nom}}
|<ref name="Radio Nigeria Ibadan Zonal Station - Uplifting the People and Uniting the Nation 2023">{{Cite web |date=2023-05-21 |title=AMVCA 2023: Anikulapo Wins Overall Best Movie |url=https://radionigeriaibadan.gov.ng/2023/05/21/amvca-2023-anikulapo-wins-overall-best-movie/ |access-date=2023-06-09 |website=Radio Nigeria Ibadan Zonal Station - Uplifting the People and Uniting the Nation}}</ref>
|}
== Manazarta ==
tebf2br8ltedz8rj1he2eun1ep8gnyh
973436
973434
2026-10-29T20:50:52Z
Yakubu manya
45962
973436
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
A gefe guda, Kopiko, wani Tomboy wanda ya girma a cikin ghetto, tare da 'yar'uwarsa da mahaifiyarsa mara lafiya, ganin rashin ci gaba a cikin al'umma, an sa shi ya yi sha'awar zama shugaban a cikin al-umma, amma yana da mai kawo karshen don yin gwagwarmaya da shi don mukamin.[1]
'''Fasfo''' fim ne na [[Barkwanci|wasan kwaikwayo]] na [[Nollywood]] [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]] na 2022 wanda Dimeji Ajibola ya jagoranta kuma Abosi Ogba ya rubuta shi.Fim din ya ƙunshi taurarin Nollywood kamar Mercy Johnson Okojie, [[Jide Kosoko]], [[Jim Iyke]], [[Zubby Michael]] da [[Lateef Adedimeji]] .An fitar da fim din ne a ranar 2 ga Satumba 2022 ta hanyar VSL Media .
Fim din ya shafi manyan haruffa guda biyu: Oscar (Jim Iyke), wanda ya rasa fasfo dinsa na tafiya da Kopiko (Mercy Johnson Okojie) wanda ke son zama shugaban al'umma amma yana buƙatar kayar da Terminator (Zubby Michael) a cikin zaɓen al'umma.
Fim din game da labarin Oscar da Kopiko ne, mutane biyu wadanda dukansu suna neman farin ciki a rayuwa amma suna kan iyakar rayuwar kaɗaici.Oscar yana kan hanyarsa ta zuwa [[Filin jirgin sama]] yana shirin komawa Burtaniya don saduwa da mahaifiyarsa mara lafiya.A cikin mota tare da kawunsa, Oscar ya rasa jakarsa dauke da fasfo na tafiya ga wasu mutanen titi (Mighty da Tobee), kuma yana buƙatar taimakon wani ɗan wasa (Kopiko) wanda ke zaune a cikin Ghetto don dawo da fasfo dinsa.Dole ne ya ba da hadin kai tare da ita idan bai so ya rasa jirgin zuwa wata hira mai mahimmanci a Ingila ba.
== Farkon fim ==
Kamfanin VSL Media ne ya samar da fim din kuma an fara nuna shi a gidajen silima a duk fadin kasar a ranar 2 ga Satumba 2022.An buɗe fim din a wurare 56 na silima a [[Najeriya]] a ranar farko.
Rubutun da Abosi Ogba ya rubuta
Dimeji Ajibola ne ya shirya
Vincent Okonkwo ne ya samar da shi
* Daniel Abua a matsayin Ahmed
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Abubakar
* Stephen Damian a matsayin Tispy
* Lina Idoko a matsayin Mai Iko
* Caroline Igben a matsayin Sarauniya
* [[Jim Iyke]] a matsayin Oscar
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Mr. Pounds (Uncle na Oscar)
* [[Zubby Michael]] a matsayin Terminator
* Nasboi a matsayin Kasper
* Emeka Nwagbaraocha a matsayin Tobe
* Emem Ufot a matsayin Farfesa
* Mercy Johnson Okojie a matsayin Kopiko
* [[Tunbosun Aiyedehin]] a matsayin Mrs. Adeleke
* Bukola Alex Doji a matsayin Sylvia
* Naomi Emmanuel a matsayin Nurs
* Adebowale Ezekiel a matsayin Jami'in
* Jimmy Fadel a matsayin Dokta
* Alex Lucky a matsayin DPO
* Albarka Onwukwe a matsayin Mrs. Achike
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
!Ref
|-
|2023
|[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen Comedy / TV
|Mercy Johnson Okojie|{{Nom}}
|<ref name="Radio Nigeria Ibadan Zonal Station - Uplifting the People and Uniting the Nation 2023">{{Cite web |date=2023-05-21 |title=AMVCA 2023: Anikulapo Wins Overall Best Movie |url=https://radionigeriaibadan.gov.ng/2023/05/21/amvca-2023-anikulapo-wins-overall-best-movie/ |access-date=2023-06-09 |website=Radio Nigeria Ibadan Zonal Station - Uplifting the People and Uniting the Nation}}</ref>
|}
== Manazarta ==
boa5rxxugd22azy3yktnhxghvugzsm4
Ƙaunar Duniya ta Uku
0
180312
973449
2026-10-29T21:05:34Z
Yakubu manya
45962
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1369529615|Third World Romance]]"
973449
wikitext
text/x-wiki
Third World Romance fim ne na soyayya na Philippines na 2023 wanda Dwein Baltazar ya rubuta kuma ya ba da umarni.[1] Tauraron fim din Carlo Aquino da Charlie Dizon a cikin manyan matsayi, tare da goyon baya sun hada da Ana Abad Santos, Archie Adamos, da Gardo Versoza.[2] Labarin ya biyo bayan ma'aikata biyu masu launin shudi waɗanda suka haɗu a lokacin annobar COVID-19 kuma sun zama ma'aikata a kantin sayar da kayan masarufi.Koyaya, ƙa'idodin ƙa'idodin su suna fama da matsalolin tattalin arziki.
Black Sheep Productions da ANIMA ne suka samar da shi kuma ABS-CBN Film Productions ne suka rarraba shi, an sake shi a wasan kwaikwayo a ranar 16 ga watan Agusta 2023.<ref>{{Cite web |title=Three solid reasons why the film 'Third World Romance' is a must-see |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/three-solid-reasons-why-the-film-third-world-romance-is-a-must-see |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918155819/https://mb.com.ph/2023/8/18/three-solid-reasons-why-the-film-third-world-romance-is-a-must-see |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023 |website=[[Manila Bulletin]]}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Labarin ya biyo bayan wasu matasan ma'aurata, Britney, mai ba da kuɗi, da Alvin, mai bautar kayan masarufi, wanda ke ƙoƙarin yin aiki mai wuya na zaɓar zama mai farin ciki duk da wahalar rayuwa da gwagwarmayar yau da kullun na kasancewa ma'aikatan blue-collar a cikin duniya mai duhu, annoba.
Black Sheep Productions ne suka sanar da fim din. An jefa Carlo Aquino da Charlie Dizon don bayyana a cikin fim din. An saki trailer na fim din a ranar 31 ga Yuli, 2023.<ref>{{Cite web |title=MTRCB summons 'Third World Romance' distributor, producer for use of profanity in trailer |url=https://www.pep.ph/news/local/175283/mtrcb-third-world-romance-a5132-20230818 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045944/https://www.pep.ph/news/local/175283/mtrcb-third-world-romance-a5132-20230818 |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023}}</ref> An nuna fim din a bikin fim na Cinemalaya mai zaman kansa na 19 a matsayin fim na rufewa. <ref>{{Cite web |title=Cinemalaya 2023: 'Marupok AF' is opening film, 'Third World Romance' is closing film |url=https://www.pep.ph/news/local/174888/cinemalaya-2023-opening-closing-films-a4113-20230731-lfrm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045944/https://www.pep.ph/news/local/174888/cinemalaya-2023-opening-closing-films-a4113-20230731-lfrm |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 9, 2023 |title='Third World Romance' to cap Cinemalaya 19 |url=https://www.manilatimes.net/2023/08/09/entertainment-lifestyle/show-times/third-world-romance-to-cap-cinemalaya-19/1904519 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045943/https://www.manilatimes.net/2023/08/09/entertainment-lifestyle/show-times/third-world-romance-to-cap-cinemalaya-19/1904519 |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023 |website=[[The Manila Times]]}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
Fred Hawson, yana rubutu ga ABS-CBN News, ya yaba da wasan kwaikwayon Carlo Aquino da Charlie Dizon, tare da tsohon "har yanzu yana iya cire ƙarfin matashi na saurayi" duk da cewa yana cikin ƙarshen shekaru talatin.Koyaya, ya ba da zargi game da ƙirar samar da shi wanda ya ɗauka "matsala". Le Baltar, a rubuce don The Philippine Star, ya kuma yaba wa taurarin jagora inda Carlo Aquino ya ba da "aiki mara ƙoƙari da gamsarwa, cike da kyakkyawa da wasa wanda yake da wuyar watsi da shi" da kuma Charlie Dizon ta sarrafa ƙwarewarta ta yin wasan kwaikwayo wajen ba da halinta "rayuwa ta ciki mai arziki" da kuma amfani da motsin zuciyar da shi sosai wanda mai sukar ya yaba.Rubutun rubutun da aka rubuta, jagorancin Baltazar, gyaran Marya Ignacio, da kuma fim din Kara Moreno an kuma yaba da su.
Sabanin haka, Stephanie Mayo, a rubuce don Daily Tribune, ta kimanta fim din 1.5 daga cikin taurari 5 kuma ta ba da bita mara kyau, tana cewa ya kasa "masu sauraro don ba da shawarar wani abu mai zurfi da ƙari, kuma ya kasa isar da shi" kuma an kira shi "fim din wasan kwaikwayo mai arha" wanda aka yi niyya ga yara kuma ya ji an shirya shi.
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
!Shekara
!Kyaututtuka
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan="12" |2024
! rowspan="4" scope="row" |Kyautar Gawad Urian ta 47
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Won}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=June 9, 2024 |title=LIST: 2024 Gawad Urian winners |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/23/libo-libong-blooms-nakisaya-sa-bini-run-1903 |access-date=June 23, 2024 |publisher=[[News.ABS-CBN.com]]}}</ref>
|-
|Darakta Mafi Kyawu
|Dwein Ruwan Baltazar|{{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Kiɗa
|Vincent na Yesu|{{Won}}
|-
|Kyakkyawan Tsarin samarwa
|Eero Yves Francisco|{{Won}}
|-
! rowspan="2" scope="row" |Eddys na 7
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Won}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Here are the nominees for 7th EDDYS |url=https://www.abs-cbn.com/2024/6/15/here-are-the-nominees-for-7th-eddys-007 |access-date=June 24, 2024 |website=Push.abs-cbn.com}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Musical Score
|Vincent na Yesu|{{Nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Kyautar FAMAS ta 2024
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Nom}}
| rowspan="3" |<ref>{{Cite web |last=Presillas |first=Bryan Ferdie |date=May 27, 2024 |title=FAMAS Award 2024: Full list of winners |url=https://www.gmanetwork.com/regionaltv/features/102136/famas-award-2024-full-list-of-winners/story/ |access-date=June 23, 2024 |website=[[GMA Network]]}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Cinematography
|Kara Moreno|{{Nom}}
|-
|Kyakkyawan Tsarin samarwa
|''Ƙaunar Duniya ta Uku''|{{Nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Kyautar Pinoy Review ta 4
|Darakta Mafi Kyawu
|Dwein Baltazar|{{Nom}}
| rowspan="3" |<ref>{{Cite web |date=February 17, 2024 |title=Nominado sa 4th Pinoy Rebyu |url=https://www.philstar.com/banat/showbiz/2024/02/17/2333995/nominado-sa-4th-pinoy-rebyu- |access-date=June 24, 2024 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Ayyukan Jagora
|Charlie Dizon|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Cinematography
|Kara Moreno|{{Nom}}
|}
s0i8i09944cjs9oi18pw2llskyx5wjd
973450
973449
2026-10-29T21:06:04Z
Yakubu manya
45962
973450
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Third World Romance fim ne na soyayya na Philippines na 2023 wanda Dwein Baltazar ya rubuta kuma ya ba da umarni.[1] Tauraron fim din Carlo Aquino da Charlie Dizon a cikin manyan matsayi, tare da goyon baya sun hada da Ana Abad Santos, Archie Adamos, da Gardo Versoza.[2] Labarin ya biyo bayan ma'aikata biyu masu launin shudi waɗanda suka haɗu a lokacin annobar COVID-19 kuma sun zama ma'aikata a kantin sayar da kayan masarufi.Koyaya, ƙa'idodin ƙa'idodin su suna fama da matsalolin tattalin arziki.
Black Sheep Productions da ANIMA ne suka samar da shi kuma ABS-CBN Film Productions ne suka rarraba shi, an sake shi a wasan kwaikwayo a ranar 16 ga watan Agusta 2023.<ref>{{Cite web |title=Three solid reasons why the film 'Third World Romance' is a must-see |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/three-solid-reasons-why-the-film-third-world-romance-is-a-must-see |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918155819/https://mb.com.ph/2023/8/18/three-solid-reasons-why-the-film-third-world-romance-is-a-must-see |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023 |website=[[Manila Bulletin]]}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Labarin ya biyo bayan wasu matasan ma'aurata, Britney, mai ba da kuɗi, da Alvin, mai bautar kayan masarufi, wanda ke ƙoƙarin yin aiki mai wuya na zaɓar zama mai farin ciki duk da wahalar rayuwa da gwagwarmayar yau da kullun na kasancewa ma'aikatan blue-collar a cikin duniya mai duhu, annoba.
Black Sheep Productions ne suka sanar da fim din. An jefa Carlo Aquino da Charlie Dizon don bayyana a cikin fim din. An saki trailer na fim din a ranar 31 ga Yuli, 2023.<ref>{{Cite web |title=MTRCB summons 'Third World Romance' distributor, producer for use of profanity in trailer |url=https://www.pep.ph/news/local/175283/mtrcb-third-world-romance-a5132-20230818 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045944/https://www.pep.ph/news/local/175283/mtrcb-third-world-romance-a5132-20230818 |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023}}</ref> An nuna fim din a bikin fim na Cinemalaya mai zaman kansa na 19 a matsayin fim na rufewa. <ref>{{Cite web |title=Cinemalaya 2023: 'Marupok AF' is opening film, 'Third World Romance' is closing film |url=https://www.pep.ph/news/local/174888/cinemalaya-2023-opening-closing-films-a4113-20230731-lfrm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045944/https://www.pep.ph/news/local/174888/cinemalaya-2023-opening-closing-films-a4113-20230731-lfrm |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 9, 2023 |title='Third World Romance' to cap Cinemalaya 19 |url=https://www.manilatimes.net/2023/08/09/entertainment-lifestyle/show-times/third-world-romance-to-cap-cinemalaya-19/1904519 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918045943/https://www.manilatimes.net/2023/08/09/entertainment-lifestyle/show-times/third-world-romance-to-cap-cinemalaya-19/1904519 |archive-date=September 18, 2023 |access-date=September 17, 2023 |website=[[The Manila Times]]}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
Fred Hawson, yana rubutu ga ABS-CBN News, ya yaba da wasan kwaikwayon Carlo Aquino da Charlie Dizon, tare da tsohon "har yanzu yana iya cire ƙarfin matashi na saurayi" duk da cewa yana cikin ƙarshen shekaru talatin.Koyaya, ya ba da zargi game da ƙirar samar da shi wanda ya ɗauka "matsala". Le Baltar, a rubuce don The Philippine Star, ya kuma yaba wa taurarin jagora inda Carlo Aquino ya ba da "aiki mara ƙoƙari da gamsarwa, cike da kyakkyawa da wasa wanda yake da wuyar watsi da shi" da kuma Charlie Dizon ta sarrafa ƙwarewarta ta yin wasan kwaikwayo wajen ba da halinta "rayuwa ta ciki mai arziki" da kuma amfani da motsin zuciyar da shi sosai wanda mai sukar ya yaba.Rubutun rubutun da aka rubuta, jagorancin Baltazar, gyaran Marya Ignacio, da kuma fim din Kara Moreno an kuma yaba da su.
Sabanin haka, Stephanie Mayo, a rubuce don Daily Tribune, ta kimanta fim din 1.5 daga cikin taurari 5 kuma ta ba da bita mara kyau, tana cewa ya kasa "masu sauraro don ba da shawarar wani abu mai zurfi da ƙari, kuma ya kasa isar da shi" kuma an kira shi "fim din wasan kwaikwayo mai arha" wanda aka yi niyya ga yara kuma ya ji an shirya shi.
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
!Shekara
!Kyaututtuka
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan="12" |2024
! rowspan="4" scope="row" |Kyautar Gawad Urian ta 47
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Won}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=June 9, 2024 |title=LIST: 2024 Gawad Urian winners |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/23/libo-libong-blooms-nakisaya-sa-bini-run-1903 |access-date=June 23, 2024 |publisher=[[News.ABS-CBN.com]]}}</ref>
|-
|Darakta Mafi Kyawu
|Dwein Ruwan Baltazar|{{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Kiɗa
|Vincent na Yesu|{{Won}}
|-
|Kyakkyawan Tsarin samarwa
|Eero Yves Francisco|{{Won}}
|-
! rowspan="2" scope="row" |Eddys na 7
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Won}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Here are the nominees for 7th EDDYS |url=https://www.abs-cbn.com/2024/6/15/here-are-the-nominees-for-7th-eddys-007 |access-date=June 24, 2024 |website=Push.abs-cbn.com}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Musical Score
|Vincent na Yesu|{{Nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Kyautar FAMAS ta 2024
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo
|Charlie Dizon|{{Nom}}
| rowspan="3" |<ref>{{Cite web |last=Presillas |first=Bryan Ferdie |date=May 27, 2024 |title=FAMAS Award 2024: Full list of winners |url=https://www.gmanetwork.com/regionaltv/features/102136/famas-award-2024-full-list-of-winners/story/ |access-date=June 23, 2024 |website=[[GMA Network]]}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Cinematography
|Kara Moreno|{{Nom}}
|-
|Kyakkyawan Tsarin samarwa
|''Ƙaunar Duniya ta Uku''|{{Nom}}
|-
! rowspan="3" scope="row" |Kyautar Pinoy Review ta 4
|Darakta Mafi Kyawu
|Dwein Baltazar|{{Nom}}
| rowspan="3" |<ref>{{Cite web |date=February 17, 2024 |title=Nominado sa 4th Pinoy Rebyu |url=https://www.philstar.com/banat/showbiz/2024/02/17/2333995/nominado-sa-4th-pinoy-rebyu- |access-date=June 24, 2024 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref>
|-
|Mafi kyawun Ayyukan Jagora
|Charlie Dizon|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Cinematography
|Kara Moreno|{{Nom}}
|}
2hu18m7m4mp3e5kjs9uf8rh9zqu589b
Tattaunawar user:Umukumburwa
3
180313
973458
2026-10-29T21:23:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973458
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Umukumburwa! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Umukumburwa|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 29 Oktoba 2026 (UTC)
gfyi8iwze6yuutz6ykd59vfqx784af7
Tattaunawar user:Bob Pond
3
180314
973459
2026-10-29T21:23:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973459
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Bob Pond! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Bob Pond|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 29 Oktoba 2026 (UTC)
d4wjeprytmmu96v35r32o2ypxzxxuxd
Tattaunawar user:Proustmaniac
3
180315
973461
2026-10-29T21:23:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973461
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Proustmaniac! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Proustmaniac|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 29 Oktoba 2026 (UTC)
jw0to5vs7e8dd1mkk2xk0jsk2hly027
Tattaunawar user:DAAZUMICOLLECTIONSCEO
3
180316
973462
2026-10-29T21:23:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973462
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DAAZUMICOLLECTIONSCEO! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DAAZUMICOLLECTIONSCEO|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 29 Oktoba 2026 (UTC)
7us0ne5cxybnmtlojdzvsz7k0nyt1rh
Tattaunawar user:Connectwithman
3
180317
973463
2026-10-29T21:23:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973463
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Connectwithman! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Connectwithman|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 29 Oktoba 2026 (UTC)
cia3xwyf21tvz0zsf6od9ehgzn4ywh6
Tattaunawar user:Omermusa4968830
3
180318
973465
2026-10-29T21:24:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973465
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Omermusa4968830! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Omermusa4968830|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
lotllonp6j9g50jwa7ieqbkmqp52gmv
Tattaunawar user:Ninsuka
3
180319
973466
2026-10-29T21:24:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973466
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ninsuka! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ninsuka|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
ebv6j93ky09kt2lg47zglhnjpxzvkgd
Tattaunawar user:Spleenomane
3
180320
973467
2026-10-29T21:24:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973467
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Spleenomane! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Spleenomane|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
qgxbju0vi4qmvdgxswd2h704yv0ozy2
Tattaunawar user:DANAZUMICOLLECTIONSCEO
3
180321
973468
2026-10-29T21:24:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973468
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DANAZUMICOLLECTIONSCEO! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DANAZUMICOLLECTIONSCEO|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
ezxmzj1mklby373jaz8rlz2bjgbifw9
973503
973468
2026-10-29T21:43:59Z
DANAZUMICOLLECTIONSCEO
50581
/* Barka da zuwa! */ Mayarwa
973503
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DANAZUMICOLLECTIONSCEO! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DANAZUMICOLLECTIONSCEO|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
:@[[User:AmmarBot|AmmarBot]] Na gode AmmarBot, in sabon edita ne daga kano, ina shirye don bada gudummawa." [[User:DANAZUMICOLLECTIONSCEO|DANAZUMICOLLECTIONSCEO]] ([[User talk:DANAZUMICOLLECTIONSCEO|talk]]) 21:43, 29 Oktoba 2026 (UTC)
kaaiq8uixq4ccowo2gt4vuoj587v5la
Tattaunawar user:Winnewoerp
3
180322
973469
2026-10-29T21:24:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973469
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Winnewoerp! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Winnewoerp|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
38uemup8s71oyoji9lke016z6pesnsp
Tattaunawar user:Nrsaidu
3
180323
973470
2026-10-29T21:24:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973470
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Nrsaidu! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Nrsaidu|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 29 Oktoba 2026 (UTC)
rz3pjtcepb3v1mdo2ls9ae57jo2eq25
Tattaunawar user:Ismail salisu Adam
3
180324
973471
2026-10-29T21:25:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973471
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ismail salisu Adam! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ismail salisu Adam|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
i4sn3j8r4acgj45279r3h60qd2pdlqv
Tattaunawar user:Ybsalesnn
3
180325
973472
2026-10-29T21:25:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973472
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ybsalesnn! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ybsalesnn|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
j0xil12xxm8u434s7vuy5if874jid07
Tattaunawar user:Editistic
3
180326
973473
2026-10-29T21:25:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973473
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Editistic! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Editistic|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
32bthlm9v7p2hp5f1eecfpzmphfofmi
Tattaunawar user:AJ flower
3
180327
973474
2026-10-29T21:25:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973474
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, AJ flower! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/AJ flower|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
laia32hjdb5wvcgsah4v8ap854zgafz
Tattaunawar user:Princeujj
3
180328
973475
2026-10-29T21:25:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973475
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Princeujj! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Princeujj|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
3o7nme9vxh6q1g91vqmflp53s68tyx6
Tattaunawar user:Peppemaz
3
180329
973476
2026-10-29T21:25:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973476
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Peppemaz! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Peppemaz|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 29 Oktoba 2026 (UTC)
rt1ml1y35typ85q1xqt6vncrhm5ul3z
Tattaunawar user:AQVA121
3
180330
973478
2026-10-29T21:26:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973478
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, AQVA121! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/AQVA121|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
hzy78hvgafjq7ovha7o0yajaltnt8in
Tattaunawar user:Mahamadou mahi
3
180331
973479
2026-10-29T21:26:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973479
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mahamadou mahi! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mahamadou mahi|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
3lxwjdepwswh0uycj2vxzpduzuwe9lw
Tattaunawar user:Mr Lover Boii
3
180332
973480
2026-10-29T21:26:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973480
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mr Lover Boii! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mr Lover Boii|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
okfus7i59c70cdcbwajnlvj13dbubg8
Tattaunawar user:Gabloc
3
180333
973481
2026-10-29T21:26:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973481
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Gabloc! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Gabloc|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
8pblq9vkr2y5k6d9rrp14yeymk19xly
Tattaunawar user:Գաբրիելյան Դավիթ
3
180334
973482
2026-10-29T21:26:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973482
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Գաբրիելյան Դավիթ! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Գաբրիելյան Դավիթ|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
n8nok75esmt3dbyw2jpjpsu9ipa7sld
Tattaunawar user:Սվետլանա Սահակյան
3
180335
973483
2026-10-29T21:26:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973483
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Սվետլանա Սահակյան! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Սվետլանա Սահակյան|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 29 Oktoba 2026 (UTC)
8j79s48w4a1r059h0lw32mhmgcuyrii
Tattaunawar user:IShowTurn
3
180336
973484
2026-10-29T21:27:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973484
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, IShowTurn! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/IShowTurn|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
135352smmfyr5rs85xc8k8mfnjah7ol
Tattaunawar user:Localhost8800
3
180337
973485
2026-10-29T21:27:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973485
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Localhost8800! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Localhost8800|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
t8lxqm0l13gpaa4l80lzjyak15f3cce
Tattaunawar user:Նարեկ Ծատուրյան
3
180338
973486
2026-10-29T21:27:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973486
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Նարեկ Ծատուրյան! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Նարեկ Ծատուրյան|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
etl02l4tv0mj1o2saq01itk74p8a2g8
Tattaunawar user:Ismail m jinjina
3
180339
973487
2026-10-29T21:27:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973487
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ismail m jinjina! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ismail m jinjina|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
p30xqavtstl48huejzgn2gg2tkaqsyp
Tattaunawar user:Saminyasr018
3
180340
973488
2026-10-29T21:27:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973488
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Saminyasr018! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Saminyasr018|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
ssjb4ntriyvn0ku9v8k9b1t4lewrj9r
Tattaunawar user:Alexsoto2007
3
180341
973489
2026-10-29T21:27:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973489
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Alexsoto2007! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Alexsoto2007|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 29 Oktoba 2026 (UTC)
rtgk6hptv2i892aw1fbn7rykixal8sw
Tattaunawar user:Devansh Nagrecha
3
180342
973490
2026-10-29T21:28:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973490
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Devansh Nagrecha! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Devansh Nagrecha|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 29 Oktoba 2026 (UTC)
5sirtw3aul53aorndx9tpnimfkacp28
Tattaunawar user:Voularas
3
180343
973491
2026-10-29T21:28:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973491
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Voularas! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Voularas|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 29 Oktoba 2026 (UTC)
llis7kmzxeeif025k39a9kofgba5cu8
Tattaunawar user:UFTI IBN GUFTI
3
180344
973492
2026-10-29T21:28:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973492
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, UFTI IBN GUFTI! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/UFTI IBN GUFTI|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 29 Oktoba 2026 (UTC)
d532jtw3yqitxgyapnb98d2o268c9q2
Tattaunawar user:Kiki243
3
180345
973493
2026-10-29T21:28:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973493
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Kiki243! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Kiki243|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 29 Oktoba 2026 (UTC)
6c9f9lqltivmxa0s94t533vmy2xupk9
Tattaunawar user:Hodaifa27
3
180346
973494
2026-10-29T21:28:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
973494
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Hodaifa27! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Hodaifa27|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 29 Oktoba 2026 (UTC)
qavltjizx2obc578y9s2o7m1dm5s5e4
Alapomeji Records
0
180347
973500
2026-10-29T21:38:01Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1362227749|Alapomeji Ancestral Records]]"
973500
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: LightBlue; color:inherit;" |Alapomeji na Tsohon
|-
! class="infobox-label" scope="row" |An kafa shi
| class="infobox-data" |2005
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Matsayi
| class="infobox-data" |Mai aiki
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Irin wannan
| class="infobox-data category" |Biyu da Biyu
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Kasar asali
| class="infobox-data" |Najeriya
|}
Ancestor (tsohon Alapomeji Ancestral Records, Alapomezi Records) lakabin rikodin Najeriya ne wanda aka kafa a cikin 2008, ta hanyar 9ice bayan ya bar Edge Records .A cikin 2013, an ruwaito cewa masu fasahar Alapomeji Records waɗanda suka haɗa da irin su Seriki Omo-Owo, Kayefi da Wise sun bar lakabin suna nuna rashin goyon baya ga ayyukansu.<ref>{{Cite news |author= |date=29 May 2013 |title=Seriki, others quit 9ice's Alapomeji Records |url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/136700-seriki-others-quit-9ices-alapomeji-records.html |accessdate=28 November 2016 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> A shekarar 2015, 9ice ya sake fasalin kamfanin rikodinsa, inda ya sauya masa suna zuwa Alapomeji Ancestral Records.<ref>{{Cite news |author= |date= |title=9ice renames record label - Nigerian Entertainment Today - |url=https://thenet.ng/9ice-renames-record-label/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109154805/http://thenet.ng/2015/03/9ice-renames-record-label/ |archive-date=9 January 2017 |access-date=28 November 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref>
== Manazarta ==
hzgl9wzweadyrcz8bkx7ywoczy3gkl9
Spellz (mai samarwa)
0
180348
973504
2026-10-29T21:48:37Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1372628271|Spellz (producer)]]"
973504
wikitext
text/x-wiki
'''Ben"Jamin Obadje''', wanda aka fi sani da Spellz, shi ne mai shirya rikodin Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Spellz |url=http://notjustok.com/artists/spellz/ |access-date=5 September 2016}}</ref> Ya samar da masu fasaha ciki har da Chuddy K, 9ice, [[Banky W|Banky W.]], D'Prince, [[Davido]], [[Tiwa Savage]], Dammy Krane .Ayyukansa sun haɗa da "Gaga Crazy" na Chuddy K, "My Dear" na Dammy Krane, "Check and Balance" [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy, "Mummy Mi" na [[Wizkid]], "How Long" na [[Davido]], da "Keys to the City" na [[Tiwa Savage]].A halin yanzu ya sanya hannu a 323 Entertainment.
Jaridar Thisday ta sanya shi na 10 a cikin jerin sunayen 2016 na Top 10 Music Producers a Najeriya. A ranar 28 ga Yuli, 2016, ''Nishaɗi na Najeriya A yau'' ya sanya shi na 7 a cikin jerin sunayen kowane wata na masu samar da kiɗa 10.<ref>{{cite news |last1=Gbemre |first1=Akpor |date=16 April 2016 |title=Meet The Top 10 Music Producers in Nigeria |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/04/16/meet-the-top-10-music-producers-in-nigeria/ |accessdate=2 March 2017 |newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 July 2016 |title=10 music producers you didn't know were behind these hit songs |url=https://thenet.ng/10-music-producers-you-didnt-know-were-behind-these-hit-songs/ |access-date=2 March 2017 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Spellz ya ɗaura alƙawarin aure da Hadiza Dije Badaki a ranar 31 ga Agusta, 2015, sannan suka yi aure a ranar 28 ga Fabrairu, 2016. Spellz da Badaki sun samu ɗansu na fari a ranar 16 ga Fabrairu, 2017.<ref>{{cite news |date=14 January 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married On February 28 |url=http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117090954/http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |archive-date=January 17, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 February 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married Today |url=http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160229094105/http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |archive-date=February 29, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Photos from the wedding of music producer DJ Spellz & Dije Badaki |url=http://dailymedia.com.ng/photos-wedding-music-producer-dj-spellz-dije-badaki/ |accessdate=6 September 2016 |work=dailymedia.com.ng}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bolashodun |first1=Oluwatobi |date=16 February 2017 |title=Yakubu Dogara also confirms Buhari's state of health after meeting |url=https://www.naij.com/1088774-i-elated-president-buhari-fit-a-fiddle-dogara.html |accessdate=1 March 2017 |website=Naij.com - Nigeria news.}}</ref>
== Ilimi ==
Ya halarci [[Kwalejin Gwamnatin Tarayya, Idoani]] a [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]] sannan ya yi karatun kimiyyar kwamfuta a [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] .Ya bar Jami'ar bayan shekaru uku saboda ƙaunarsa ga kiɗa.
== Bayanan da aka yi ==
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>
== Godiya gaisuwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! width="250" |Bikin bayar da kyaututtuka
! width="450" |Bayanan lambar yabo (s)
! width="75" |Sakamakon
|-
|2013
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na shekara|{{Won}}
|-
| rowspan="2" |2015
|[[Kyautar fim ta Mutanen birni|Kyautar Nishaɗi ta Jama'a]]
|Mafi kyawun Mai Fitar da Kiɗa na Shekara|{{Nom}}<ref>{{cite web|last1=Banah|first1=Namang|title=2015 City People Entertainment Awards: Sarkodie, Ameyaw Debrah, Yvonne Nelson, Juliet Ibrahim & others nominated|date=10 July 2015 |url=http://pulse.ng/events/2015-city-people-entertainment-awards-sarkodie-ameyaw-debrah-yvonne-nelson-juliet-ibrahim-others-nominated-id3960309.html|accessdate=1 March 2017}}</ref>
|-
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Check & Balance (Burna Boy) "|{{Nom}}
|-
|2016
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Maɓalli ga Birnin Remix ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2017
|Headies
|Mai gabatarwa na Shekara "Iskaba by (Wande Coal) & Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na Shekara "Hims"|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
| rowspan="2" |Kyautar Beatz
|Afro Pop Producer Of The Year "Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Won}}
|-
|Mai gabatarwa na Shekara "Lova Lova ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
g3wl2d3vdkw3m2f1x3zdjb87di3n1d2
973506
973504
2026-10-29T21:49:07Z
Uskeone
40867
973506
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ben"Jamin Obadje''', wanda aka fi sani da Spellz, shi ne mai shirya rikodin Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Spellz |url=http://notjustok.com/artists/spellz/ |access-date=5 September 2016}}</ref> Ya samar da masu fasaha ciki har da Chuddy K, 9ice, [[Banky W|Banky W.]], D'Prince, [[Davido]], [[Tiwa Savage]], Dammy Krane .Ayyukansa sun haɗa da "Gaga Crazy" na Chuddy K, "My Dear" na Dammy Krane, "Check and Balance" [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy, "Mummy Mi" na [[Wizkid]], "How Long" na [[Davido]], da "Keys to the City" na [[Tiwa Savage]].A halin yanzu ya sanya hannu a 323 Entertainment.
Jaridar Thisday ta sanya shi na 10 a cikin jerin sunayen 2016 na Top 10 Music Producers a Najeriya. A ranar 28 ga Yuli, 2016, ''Nishaɗi na Najeriya A yau'' ya sanya shi na 7 a cikin jerin sunayen kowane wata na masu samar da kiɗa 10.<ref>{{cite news |last1=Gbemre |first1=Akpor |date=16 April 2016 |title=Meet The Top 10 Music Producers in Nigeria |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/04/16/meet-the-top-10-music-producers-in-nigeria/ |accessdate=2 March 2017 |newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 July 2016 |title=10 music producers you didn't know were behind these hit songs |url=https://thenet.ng/10-music-producers-you-didnt-know-were-behind-these-hit-songs/ |access-date=2 March 2017 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Spellz ya ɗaura alƙawarin aure da Hadiza Dije Badaki a ranar 31 ga Agusta, 2015, sannan suka yi aure a ranar 28 ga Fabrairu, 2016. Spellz da Badaki sun samu ɗansu na fari a ranar 16 ga Fabrairu, 2017.<ref>{{cite news |date=14 January 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married On February 28 |url=http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117090954/http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |archive-date=January 17, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 February 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married Today |url=http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160229094105/http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |archive-date=February 29, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Photos from the wedding of music producer DJ Spellz & Dije Badaki |url=http://dailymedia.com.ng/photos-wedding-music-producer-dj-spellz-dije-badaki/ |accessdate=6 September 2016 |work=dailymedia.com.ng}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bolashodun |first1=Oluwatobi |date=16 February 2017 |title=Yakubu Dogara also confirms Buhari's state of health after meeting |url=https://www.naij.com/1088774-i-elated-president-buhari-fit-a-fiddle-dogara.html |accessdate=1 March 2017 |website=Naij.com - Nigeria news.}}</ref>
== Ilimi ==
Ya halarci [[Kwalejin Gwamnatin Tarayya, Idoani]] a [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]] sannan ya yi karatun kimiyyar kwamfuta a [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] .Ya bar Jami'ar bayan shekaru uku saboda ƙaunarsa ga kiɗa.
== Bayanan da aka yi ==
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>
== Godiya gaisuwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! width="250" |Bikin bayar da kyaututtuka
! width="450" |Bayanan lambar yabo (s)
! width="75" |Sakamakon
|-
|2013
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na shekara|{{Won}}
|-
| rowspan="2" |2015
|[[Kyautar fim ta Mutanen birni|Kyautar Nishaɗi ta Jama'a]]
|Mafi kyawun Mai Fitar da Kiɗa na Shekara|{{Nom}}<ref>{{cite web|last1=Banah|first1=Namang|title=2015 City People Entertainment Awards: Sarkodie, Ameyaw Debrah, Yvonne Nelson, Juliet Ibrahim & others nominated|date=10 July 2015 |url=http://pulse.ng/events/2015-city-people-entertainment-awards-sarkodie-ameyaw-debrah-yvonne-nelson-juliet-ibrahim-others-nominated-id3960309.html|accessdate=1 March 2017}}</ref>
|-
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Check & Balance (Burna Boy) "|{{Nom}}
|-
|2016
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Maɓalli ga Birnin Remix ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2017
|Headies
|Mai gabatarwa na Shekara "Iskaba by (Wande Coal) & Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na Shekara "Hims"|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
| rowspan="2" |Kyautar Beatz
|Afro Pop Producer Of The Year "Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Won}}
|-
|Mai gabatarwa na Shekara "Lova Lova ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
f2qioi2jach64kcxyzv4bhhd3bpt1o1
973559
973506
2026-10-30T03:07:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
973559
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ben"Jamin Obadje''', wanda aka fi sani da Spellz, shi ne mai shirya rikodin Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Spellz |url=http://notjustok.com/artists/spellz/ |access-date=5 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427023638/http://notjustok.com/artists/spellz/ |archive-date=27 April 2016 |url-status=dead}}</ref> Ya samar da masu fasaha ciki har da Chuddy K, 9ice, [[Banky W|Banky W.]], D'Prince, [[Davido]], [[Tiwa Savage]], Dammy Krane .Ayyukansa sun haɗa da "Gaga Crazy" na Chuddy K, "My Dear" na Dammy Krane, "Check and Balance" [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy, "Mummy Mi" na [[Wizkid]], "How Long" na [[Davido]], da "Keys to the City" na [[Tiwa Savage]].A halin yanzu ya sanya hannu a 323 Entertainment.
Jaridar Thisday ta sanya shi na 10 a cikin jerin sunayen 2016 na Top 10 Music Producers a Najeriya. A ranar 28 ga Yuli, 2016, ''Nishaɗi na Najeriya A yau'' ya sanya shi na 7 a cikin jerin sunayen kowane wata na masu samar da kiɗa 10.<ref>{{cite news |last1=Gbemre |first1=Akpor |date=16 April 2016 |title=Meet The Top 10 Music Producers in Nigeria |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/04/16/meet-the-top-10-music-producers-in-nigeria/ |accessdate=2 March 2017 |newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 July 2016 |title=10 music producers you didn't know were behind these hit songs |url=https://thenet.ng/10-music-producers-you-didnt-know-were-behind-these-hit-songs/ |access-date=2 March 2017 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Spellz ya ɗaura alƙawarin aure da Hadiza Dije Badaki a ranar 31 ga Agusta, 2015, sannan suka yi aure a ranar 28 ga Fabrairu, 2016. Spellz da Badaki sun samu ɗansu na fari a ranar 16 ga Fabrairu, 2017.<ref>{{cite news |date=14 January 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married On February 28 |url=http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117090954/http://thenet.ng/2016/01/music-producer-spellz-to-get-married-on-february-28/ |archive-date=January 17, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |date=28 February 2016 |title=Music Producer, Spellz To Get Married Today |url=http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160229094105/http://thenet.ng/2016/02/music-producer-spellz-to-get-married-today/ |archive-date=February 29, 2016 |accessdate=6 September 2016 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[The Netng|The NET]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Photos from the wedding of music producer DJ Spellz & Dije Badaki |url=http://dailymedia.com.ng/photos-wedding-music-producer-dj-spellz-dije-badaki/ |accessdate=6 September 2016 |work=dailymedia.com.ng}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bolashodun |first1=Oluwatobi |date=16 February 2017 |title=Yakubu Dogara also confirms Buhari's state of health after meeting |url=https://www.naij.com/1088774-i-elated-president-buhari-fit-a-fiddle-dogara.html |accessdate=1 March 2017 |website=Naij.com - Nigeria news.}}</ref>
== Ilimi ==
Ya halarci [[Kwalejin Gwamnatin Tarayya, Idoani]] a [[Ondo (jiha)|Jihar Ondo]] sannan ya yi karatun kimiyyar kwamfuta a [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] .Ya bar Jami'ar bayan shekaru uku saboda ƙaunarsa ga kiɗa.
== Bayanan da aka yi ==
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>
== Godiya gaisuwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! width="250" |Bikin bayar da kyaututtuka
! width="450" |Bayanan lambar yabo (s)
! width="75" |Sakamakon
|-
|2013
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na shekara|{{Won}}
|-
| rowspan="2" |2015
|[[Kyautar fim ta Mutanen birni|Kyautar Nishaɗi ta Jama'a]]
|Mafi kyawun Mai Fitar da Kiɗa na Shekara|{{Nom}}<ref>{{cite web|last1=Banah|first1=Namang|title=2015 City People Entertainment Awards: Sarkodie, Ameyaw Debrah, Yvonne Nelson, Juliet Ibrahim & others nominated|date=10 July 2015|url=http://pulse.ng/events/2015-city-people-entertainment-awards-sarkodie-ameyaw-debrah-yvonne-nelson-juliet-ibrahim-others-nominated-id3960309.html|accessdate=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151216144040/http://pulse.ng/events/2015-city-people-entertainment-awards-sarkodie-ameyaw-debrah-yvonne-nelson-juliet-ibrahim-others-nominated-id3960309.html|archive-date=16 December 2015|url-status=dead}}</ref>
|-
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Check & Balance (Burna Boy) "|{{Nom}}
|-
|2016
|Kyautar Beatz
|Mafi kyawun mai gabatar da Afro Dancehall "Maɓalli ga Birnin Remix ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2017
|Headies
|Mai gabatarwa na Shekara "Iskaba by (Wande Coal) & Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|-
|[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]]
|Mai samar da kiɗa na Shekara "Hims"|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
| rowspan="2" |Kyautar Beatz
|Afro Pop Producer Of The Year "Ma Lo by ([[Tiwa Savage]]) "|{{Won}}
|-
|Mai gabatarwa na Shekara "Lova Lova ([[Tiwa Savage]]) "|{{Nom}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
2tt9ldnm2e4qwwyhm9ug7aqwqwvrr31
Musulunci na gargajiya
0
180349
973507
2026-10-29T21:53:37Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1279219488|Classical Islam]]"
973507
wikitext
text/x-wiki
Ma'anar Islama ta gargajiya ko wani lokaci na gargajiya a cikin tarihin Islama galibi wani tsari ne na ilimin da ba na Islama ba, wanda aka kafa ta hanyar kwatanci da '''zamanin gargajiya''' na Duniyar Girka da Romawa.{{Sfn|Peters|1994}}Kalmar tana nuna hukunci mai kyau wanda ke bayyana "lokaci mai mahimmanci" a tarihin Islama, amma malaman Yammaci gabaɗaya suna faɗaɗa lokacin da yawa daga baya fiye da yadda malaman Musulmi za su ba da izini.{{Sfn|Grunebaum|1996}}Tunanin Musulmi na lokacin al'ada ya dace da na [[Sahabban Annabi|Abokan Annabi]] da khalifa masu shiryarwa, kusan karni na bakwai.{{Sfn|Peters|1994}}
Babu daidaituwa a cikin amfani da Yamma.Ana iya ba da kalmar ma'anar addini, ma'ana "lokacin da aka rubuta litattafan shari'ar Musulunci da ruhaniya", wanda ya kai kusan 1400.{{Sfn|Peters|1994}}Ko kuma yana iya ɗaukar ma'anar siyasa, ma'ana "babban sarkar halattaccen siyasa" wanda ya ƙare tare da faduwar Bagadaza a cikin 1258.Kodayake "gaskiya ta kasa daidaitawa fiye da ƙarni huɗu" ga manufa ta K[[Khalifofi|Halifa]], rushewar((((((((((There is no consistency in Western usage. The term may be given a primarily religious sense, meaning "the era when the classics of [[:en:Islamic_law|Islamic law]] and spirituality were written", extending down to about 1400.{{sfn|Peters|1994|p=xvi}} Or it may take on a political sense, meaning "the major chain of political legitimacy" that came to end with the [[:en:Siege_of_Baghdad_(1258)|fall of Baghdad]] in 1258. Although "reality had failed to conform for rather more than four centuries" to the ideal of the [[:en:Caliphate|caliphate]])))))))) 1258 tana wakiltar raguwar tunani a tarihin Islama.{{Sfn|Grunebaum|1996}}A cikin ƙuntataccen ma'anar, "al'adun gargajiya" na Islama ya dace da lokacin "babban Khalifa" na [[Khalifancin Umayyawa|Umayyawa]] da [[Daular Abbasiyyah|Abbasids]] daga kimanin 692 zuwa 945, lokacin da "Al'ummar Islama ta kafa babbar jiha ɗaya".{{Sfn|Hodgson|1974}}
== Bayani ==
{{Reflist}}
== Bayanan littattafai ==
8t9xri7ll9lfkmn56hb9hagav5swmpg
973508
973507
2026-10-29T21:54:56Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
973508
wikitext
text/x-wiki
Ma'anar Islama ta gargajiya ko wani lokaci na gargajiya a cikin tarihin Islama galibi wani tsari ne na ilimin da ba na Islama ba, wanda aka kafa ta hanyar kwatanci da '''zamanin gargajiya''' na Duniyar Girka da Romawa.{{Sfn|Peters|1994}}Kalmar tana nuna hukunci mai kyau wanda ke bayyana "lokaci mai mahimmanci" a tarihin Islama, amma malaman Yammaci gabaɗaya suna faɗaɗa lokacin da yawa daga baya fiye da yadda malaman Musulmi za su ba da izini.{{Sfn|Grunebaum|1996}}Tunanin Musulmi na lokacin al'ada ya dace da na [[Sahabban Annabi|Abokan Annabi]] da khalifa masu shiryarwa, kusan karni na bakwai.{{Sfn|Peters|1994}}
Babu daidaituwa a cikin amfani da Yamma.Ana iya ba da kalmar ma'anar addini, ma'ana "lokacin da aka rubuta litattafan shari'ar Musulunci da ruhaniya", wanda ya kai kusan 1400.{{Sfn|Peters|1994}}Ko kuma yana iya ɗaukar ma'anar siyasa, ma'ana "babban sarkar halattaccen siyasa" wanda ya ƙare tare da faduwar Bagadaza a cikin 1258.Kodayake "gaskiya ta kasa daidaitawa fiye da ƙarni huɗu" ga manufa ta K[[Khalifofi|Halifa]], rushewar 1258 tana wakiltar raguwar tunani a tarihin Islama.{{Sfn|Grunebaum|1996}}A cikin ƙuntataccen ma'anar, "al'adun gargajiya" na Islama ya dace da lokacin "babban Khalifa" na [[Khalifancin Umayyawa|Umayyawa]] da [[Daular Abbasiyyah|Abbasids]] daga kimanin 692 zuwa 945, lokacin da "Al'ummar Islama ta kafa babbar jiha ɗaya".{{Sfn|Hodgson|1974}}
== Bayani ==
{{Reflist}}
== Bayanan littattafai ==
aods563e6hqmmvt30un5m6b6vu3o72c
Nikolai Bulgakov
0
180350
973510
2026-10-29T22:07:12Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1382386562|Nikolai Bulgakov]]"
973510
wikitext
text/x-wiki
'''Nikolai Mikhailovich Bulgakov''' (Russian; 15 ga Janairun 1960 - 1 ga Oktoba 2023) ya kasance ƙwararren kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Rasha kuma ɗan wasa.
== Ayyukan kulob din ==
Bulgakov ya fara buga ƙwallon ƙafa a matakin ƙwararru a gasar Soviet Second League a shekarar 1977, tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta FC Alga Frunze.<ref name="career">{{FootballFacts.ru|2728}}</ref>
== Mutuwa ==
Bulgakov ya mutu a ranar 1 ga Oktoba 2023, yana da shekaru 63. <ref>[https://fc-dnepr.ru/news/ushel-iz-zhizni-nikolaj-bulgakov/ Ушел из жизни Николай Булгаков] {{In lang|ru}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
5qd6navhlusx80eicymq2aey0zd02l9
973511
973510
2026-10-29T22:08:48Z
Uskeone
40867
973511
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nikolai Mikhailovich Bulgakov''' (Russian; 15 ga Janairun 1960 - 1 ga Oktoba 2023) ya kasance ƙwararren kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Rasha kuma ɗan wasa.
== Ayyukan kulob din ==
Bulgakov ya fara buga ƙwallon ƙafa a matakin ƙwararru a gasar Soviet Second League a shekarar 1977, tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta FC Alga Frunze.<ref>https://footballfacts.ru/person/2728</ref>
== Mutuwa ==
Bulgakov ya mutu a ranar 1 ga Oktoba 2023, yana da shekaru 63. <ref>[https://fc-dnepr.ru/news/ushel-iz-zhizni-nikolaj-bulgakov/ Ушел из жизни Николай Булгаков] {{In lang|ru}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
0mqbyt0p6imbyanquwphd8hhjzmkerk
Nnochiri Diamond Chinecherem
0
180352
973644
2026-10-30T08:21:38Z
~2026-57863-21
50600
Sabon shafi: Diamond Chinecherem Nnochiri (an haife shi a ranar 14 ga Yuni 2006)Jarumin nollywood na Najeriya Daraktan fina-finai .<ref><nowiki>https://nollywood.com/people/diamond-nnochiri</nowiki></ref>
973644
wikitext
text/x-wiki
Diamond Chinecherem Nnochiri (an haife shi a ranar 14 ga Yuni 2006)Jarumin nollywood na Najeriya Daraktan fina-finai .<ref><nowiki>https://nollywood.com/people/diamond-nnochiri</nowiki></ref>
o5rpvwaip43q1jqkx33wiielaw2g015
Darkoo
0
180353
973652
2026-10-30T10:15:41Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376500559|Darkoo]]"
973652
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist|Name=Darkoo|image=|Birth_name=Oluwafisayo Isa|birth_date={{birth date and age|df=yes|2001|9|18}}|birth_place=[[Yaba, Lagos]], Nigeria|Origin=|Genre={{flatlist|
* [[British hip hop]]
* [[Afrobeats]]
}}|Occupation={{flatlist|
* Rapper
* singer
* songwriter
}}|Label={{flatlist|
*Atlantic Records UK
*Virgin Music Nigeria}}|Years_active=2017–present|website=}}'''Oluwafisayo Isa''' (an haife ta a ranar 18 ga watan Satumbar shekara ta 2001), wacce aka fi sani da sunanta '''Darkoo''', '[['Yan Najeriya na Burtaniya|Na Najeriya]] ce kuma mawaƙiya.<ref name="vogue">{{Cite web |last=Rockson |first=Gabrielle |date=11 October 2020 |title=DARKOO TALKS ABOUT HER NIGERIAN ROOTS, FOOTBALL, MUSIC & MORE IN BRAND-NEW EPISODE OF 'PRO:DIRECT OFF PITCH' |url=https://grmdaily.com/darkoo-pro-direct-off-pitch/ |access-date=7 September 2021 |website=GRM Daily}}</ref> Ta zama sananniya bayan fitowar ta "Gangsta", tare da One Acen, wanda ya kai lamba ta 22 a kan Official Singles Chart, kuma ya kai lamba daya, a kan UK Afrobeats Chart na 2020.<ref name="charts2">{{Cite web |title=DARKOO |url=https://www.officialcharts.com/artist/56674/darkoo/ |access-date=7 September 2021 |website=Official Charts Company}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Darkoo a Legas, Najeriya .Ta koma Burtaniya tana da shekaru 7, <ref name="vogue" /> kuma ta girma a Kudancin London. <ref>{{Cite web |last=Mukhtar |first=Amel |date=30 December 2020 |title=Rising Afroswing Star Darkoo Is Here To Change The Music Industry – And The World |url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/darkoo-interview |access-date=7 September 2021 |website=Vogue}}</ref> Ta halarci Makarantar Katolika ta St Catherine don 'yan mata.Ta kuma halarci Kristi Sarki: Emmanuel na shida.
== Ayyuka ==
Darkoo ta fara sakin kiɗa tun tana 'yar shekara 15, <ref name="charts1" /> ta fara ne a matsayin mai ba da gudummawa kafin ta fara haɗa waka a cikin kiɗanta. <ref name="vogue" /> A ƙarshen 2019 ta fito da wakar "Gangsta", tare da rapper na Burtaniya One Acen .Waƙar ta zama sananne a kan [[TikTok]] <ref name="charts1">{{Cite web |last=Copsey |first=Rob |title=Darkoo talks Gangsta success and plans for a full-length project: "This is just the beginning" |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/darkoo-talks-gangsta-success-and-plans-for-a-full-length-project-this-is-just-the-beginning__30318/ |access-date=7 September 2021 |website=Official Charts Company}}</ref> kuma ta shiga Official Singles Chart a lamba 34 a watan Nuwamba 2019, daga ƙarshe ta kai matsayi na 22 a watan Janairun 2020. <ref name="charts2" /> Ta biyo bayan wannan nasarar a watan Maris na 2020 tare da guda "Juicy" wanda ke nuna Hardy Caprio, wanda ya kai 62 a kan Official Singles Chart . <ref name="charts2" /> A 2020 MOBO Awards, an zabi Darkoo don Mafi Kyawun Dokar Mata da Mafi Kyawun Sabon, yayin da aka zabi "Gangsta" don Waƙar Shekara. <ref>{{Cite web |title=MOBO AWARDS 2020: SEE THE FULL LIST OF NOMINEES! |url=http://mobo.com/news/mobo-awards-2020-see-full-list-nominees |access-date=7 September 2021 |website=MOBO Awards}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kane |first=Hannah |title=Two in One: Meet Darkoo |url=https://www.phoenixmag.co.uk/article/two-in-one-meet-darkoo/ |access-date=7 September 2021 |website=Phoenix}}</ref>
A watan Afrilu na 2021, Darkoo ya fito ne a kan remix na "Body", wanda Russ Millions da Tion Wayne suka yi.Remix ɗin ya taimaka wa waƙar ta kai lamba 1 a cikin Official Singles Chart . <ref>{{Cite web |last=Ainsley |first=Helen |date=27 April 2021 |title=Tion Wayne and Russ Millions top Official Trending Chart with Body following huge new remix |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/tion-wayne-and-russ-millions-top-official-trending-chart-with-body-following-huge-new-remix__32987/ |access-date=5 May 2021 |publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref><ref name="occ body number 1">{{Cite web |title=Tion Wayne & Russ Millions' Body is first Number 1 drill single |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/tion-wayne-russ-millions-score-first-uk-number-1-drill-single-with-body__33093/ |website=[[OfficialCharts.com]]}}</ref>
Darkoo ta fitar da kundin waƙoƙinta na farko mai suna 2 In 1 a watan Yulin 2021, wanda ya ƙunshi mawaka irin su Tion Wayne da Unknown T. A shekarar 2022, an zaɓe ta a matsayin wadda za ta iya lashe kyautar Best Diaspora Afrobeats Artist of the Year a bikin bayar da kyaututtukan The Headies Awards. A shekara mai zuwa, Pandora Music Italy ta bayyana ta a matsayin ɗaya daga cikin mawakan da aka fi sauraron waƙoƙinsu a dandalin. A ranar 1 ga Satumba, 2023, bayan ƙaddamar da babban reshen kamfanin Virgin Music a Najeriya, wato Virgin Music Nigeria, Kimani Moore ya sanar da cewa wannan reshe ne zai kula da harkokin rarraba waƙoƙin Darkoo, P.H.I.L.E.E da Reekado Banks.<ref>{{cite web |last1=Murray |first1=Robin |date=16 July 2021 |title=Darkoo Drops Exceptional '2 In 1' EP |url=https://www.clashmusic.com/news/darkoo-drops-exceptional-2-in-1-ep |access-date=7 September 2021 |website=Clash Magazine}}</ref><ref>{{Cite web |last=Swanky |date=2022-05-24 |title=The 15th Headies Award - Full Nomination List |url=https://rehabmusiks.com/the-15th-headies-award-full-nomination-list/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524195616/https://rehabmusiks.com/the-15th-headies-award-full-nomination-list/ |archive-date=24 May 2022 |access-date=2023-10-06 |website=RehabMusik |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date= |title=Italy's Top Streaming Artists: September's pandora favorites |url=https://www.vanguardngr.com/2023/09/italys-top-strea |access-date=6 October 2023 |location=Lagos, Nigeria |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cooke |first1=Chris |date=5 September 2023 |title=Virgin Music expands into Nigeria |url=https://completemusicupdate.com/virgin-music-expands-into-nigeria/ |access-date=10 November 2023 |website=CMU |language=en}}</ref>
== Bayanan da aka yi ==
=== Album (s) ===
* Sexy Girl Summer (Vol.1)<ref>{{Cite news |last=Akhimien |first=Nosakhale |title=SPOTLIGHT: Meet Darkoo, artiste who featured Rema in viral ‘Favourite Girl’ remix |url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/music/735683-spotlight-meet-darkoo-artiste-who-featured-rema-in-viral-favourite-girl-remix.html?tztc=1 |access-date=2026-07-12 |newspaper=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okhide |first=Peter |date=2025-06-27 |title=Darkoo shines in 'Sexy Girl Summer (Vol. 1)' |url=https://notjustok.com/songs/ep/darkoo-sexy-girl-summer-vol-1/ |access-date=2026-07-12 |website=NotjustOk |language=en-US}}</ref>
=== Ma'aurata ===
Tushen:
==== A matsayin jagora mai zane ====
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" style="width:14em;" |Taken
! rowspan="2" scope="col" style="width:1em;" |Shekara
! colspan="1" scope="col" |Matsayi mafi girma
! rowspan="2" scope="col" |Takaddun shaida
! rowspan="2" scope="col" |Album
|-
! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |Burtaniya<br /><ref name="charts2" />
|-
! scope="row" |"Gas Station" <span style="font-size:85%;"> (tare da Curtis J) </span> <ref>{{Cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/track/6WoL5oRbiti6tMNygoVWry |access-date=2026-07-08 |website=Spotify |language=en}}</ref><br />
|2017
| -
|| rowspan="9" {{N/a|Non-album singles}}
|-
! scope="row" |"Timeline" <span style="font-size:85%;"> (tare da Mulla Stackz) </span> <ref>{{Cite web |last=Wynter |first=Courtney |date=2018-08-20 |title=Premiere: Darkoo Enlists Mulla Stackz For Smooth One "Timeline" |url=https://grmdaily.com/darkoo-mulla-stackz-timeline/ |access-date=2026-07-08 |website=GRM Daily |language=en-GB}}</ref><br />
|2018
| -
|
|-
! scope="row" |"Baƙo" <span style="font-size:85%;"> (tare da AdeSTP & Shadz) </span> <br />
| rowspan="4" |2019
| -
|
|-
! scope="row" |"Judice" <span style="font-size:85%;"> (tare da Br3nya) </span> <ref>{{Cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/track/4gsVm153QpiQgtGKQ23KRd |access-date=2026-07-08 |website=Spotify |language=en}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Rover"
| -
|
|-
! scope="row" |"Gangsta" (tare da One Acen) <ref>{{Cite web |title=Darkoo And One Acen Bless Fans With Eagerly-Awaited "Gangsta" |url=https://trenchtrenchtrench.com/news/darkoo-and-one-acen-bless-fans-with-eagerly-awaited-gangsta |access-date=2026-07-08 |website=trenchtrenchtrench.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynter |first=Courtney |date=2019-11-07 |title=Darkoo & One Acen Release Video For Highly-Anticipated Single "Gangsta" |url=https://grmdaily.com/darkoo-one-acen-gangsta/ |access-date=2026-07-08 |website=GRM Daily |language=en-GB}}</ref><br />
|22
|
* BPI: Platinum <ref>{{Cite web |title=Darkoo & One Acen |url=https://www.bpi.co.uk/award/15545-5179-1 |access-date=7 September 2021 |website=British Phonographic Industry}}</ref>
|-
! scope="row" |"Juicy" <span style="font-size:85%;"> (tare da Hardy Caprio) </span> <br />
| rowspan="3" |2020
|62
|
|-
! scope="row" |"Kryptonite" <ref>{{Cite web |last=Keith |first=James |date=2020-07-02 |title=Premiere: Darkoo Works Hard But Plays Harder In The Video For "Kryptonite (Tough Times Never Last)" |url=https://www.complex.com/music/a/james-keith/premiere-darkoo-kryptonite |access-date=2026-07-12 |website=Complex |language=en}}</ref>
| -
|
|-
! scope="row" |"Cinderella" <span style="font-size:85%;"> (tare da 4Keus) </span> <ref>{{Cite web |last=Wynter |first=Courtney |date=2020-11-20 |title=Darkoo Enlists 4Keus In Clean Visuals For Latest Single "Cinderella" |url=https://grmdaily.com/darkoo-4keus-cinderella/ |access-date=2026-07-12 |website=GRM Daily |language=en-GB}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Ka ɗauke"<ref>{{Cite web |last=Dayo |first=Bernard |date=2021-03-05 |title=Darkoo is in a relationship with herself in the new visuals for 'Pick Up' |url=https://ynaija.com/darkoo-is-in-a-relationship-with-herself-in-the-new-visuals-for-pick-up/ |access-date=2026-07-12 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref>
| rowspan="4" |2021
| -
|
| rowspan="3" |''2 cikin 1''
|-
! scope="row" |"Ta so" <span style="font-size:85%;"> (tare da Blanco) </span> <ref>{{Cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/track/1oCbDWh54GvaE2lRlmJZcK |access-date=2026-07-12 |website=Spotify |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Darkoo dates herself in her “Pick Up” video |url=https://www.thefader.com/2021/03/05/darkoo-pick-up-video |access-date=2026-07-12 |website=The FADER |language=en}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Slow Down" <span style="font-size:85%;"> (tare da Tion Wayne) </span> <ref>{{Cite web |date=2021-07-17 |title=Afrobeat sensation DARKOO releases debut 2 in 1 EP & 'Slow Down' ft Tion Wayne |url=https://imprintent.org/afrobeat-sensation-darkoo-releases-debut-2-in-1-ep-slow-down-ft-tion-wayne/ |access-date=2026-07-12 |language=en-US}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Matsananciyar Tun Da Farko" <span style="font-size:85%;"> (tare da [[Daniel Etiese Benson (Bnxn)|Buju]] & TSB) </span> <br />
| -
||rowspan="6" {{N/a|Non-album singles}}
|-
! scope="row" |"Ko da yaushe" <span style="font-size:85%;"> (tare da [[Black Sherif]]) </span> <br />
| rowspan="3" |2022
| -
|
|-
! scope="row" |"Falling" <span style="font-size:85%;"> (tare da Smallgod & KiDi) </span> <ref>{{Cite web |date=2022-03-18 |title=Smallgod’s second single 'Falling' explores the allure of forbidden love - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/smallgods-second-single-falling-explores-the-allure-of-forbidden-love/ |access-date=2026-07-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=zeinat |date=2022-03-18 |title=Smallgod’s Second Single 'Falling' Explore The Allure Of Forbidden Love - AmeyawDebrah.com |url=https://ameyawdebrah.com/smallgods-second-single-falling-explore-the-allure-of-forbidden-love/ |access-date=2026-07-12 |language=en-US}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"A can ta tafi (Jack Sparrow) " <span style="font-size:85%;"> (tare da Mayorkun) </span> <ref>{{Cite web |last=Phenomenal |date=2022-06-03 |title=Darkoo taps Mayorkun for new single 'There She Goes (Jack Sparrow) |url=https://phenomenal.com.ng/2022/06/darkoo-taps-mayorkun-for-new-single-there-she-goes-jack-sparrow/ |access-date=2026-07-12 |website=Phenomenal |language=en-US}}</ref><br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Yarinyar da aka fi so" <span style="font-size:85%;"> (tare da Dess Dior) </span> <ref>{{Cite web |last=Claxton |first=Christopher |date=2026-04-27 |title=Dess Dior Is Billboard’s Up-and-Coming Hip-Hop Artist of the Month for April 2026 |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/up-coming-hip-hop-artist-of-the-month-dess-dior-april-2026-1236232697/ |access-date=2026-07-12 |website=Billboard |language=en-US}}</ref><br />
| rowspan="2" |2024
| -
|
|-
! scope="row" |"Hakace Yanzu" <span style="font-size:85%;"> (tare da Davido da Rvssian) </span> <br />
| -
|
|-
! scope="row" |"Focus On Me (Dukan 'yan mata masu jima'i a cikin kulob din) "<ref>{{Cite web |date=3 January 2025 |title=Focus On Me (All The Sexy Girls In The Club) Lyrics by Darkoo |url=https://notjustok.com/lyrics/focus-on-me-lyrics-by-darkoo/ |access-date=6 January 2025 |website=Not Just Ok}}</ref>
| rowspan="2" |2025
| -
|
|
|-
! scope="row" |"Kamar Dat" <ref>{{Cite web |date=2025-05-30 |title=African Fresh Picks: Ayra Starr x Wizkid, Ayox x Qing Madi, Darkoo, Olamide, Seyi Vibez & More |url=https://www.yahoo.com/entertainment/articles/african-fresh-picks-ayra-starr-173550573.html |access-date=2026-07-12 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2025-05-16 |title=If You Can’t Get Enough of Darkoo’s ‘Like Dat’ Challenge, Wait Till You See the Music Video |url=https://www.bellanaija.com/2025/05/darkoo-like-dat-challenge-music-video/ |access-date=2026-07-12 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref>
| -
|
|
|-
! scope="row" |"Lambarku" <ref>{{Cite web |last=Dozie |date=2026-07-12 |title=Darkoo – Your Number |url=https://web.val9ja.com/music/darkoo-your-number/ |access-date=2026-07-12 |website=Val9ja |language=en-US}}</ref>
|2025
| -
|
|
|-
! scope="row" |"Ka ba ni soyayya (Daga F1 The Movie) "
|2025
| -
|
|
|-
! scope="row" |"Solar"<ref>{{Cite web |last=Nation |first=The |date=2026-03-27 |title=Darkoo features Ruger in new single ‘Solar’ |url=https://thenationonlineng.net/darkoo-features-ruger-in-new-single-solar/ |access-date=2026-07-12 |website=The Nation Newspaper |language=en-US}}</ref>
|2026
| -
|
|
|-
|}
==== A matsayin mai zane-zane ====
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" |Taken
! rowspan="2" scope="col" |Shekara
! colspan="3" scope="col" |Matsayi mafi girma
! rowspan="2" scope="col" |Takaddun shaida
! rowspan="2" scope="col" |Album
|-
! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |Burtaniya<br /><ref name="charts3">{{Cite web |title=Tion Wayne | full Official Chart History |url=https://www.officialcharts.com/artist/49992/tion-wayne/ |publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref>
! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |AUS<br /><ref name="aria">{{Cite web |date=17 May 2021 |title=ARIA Top 50 Singles Chart |url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2021-05-17 |access-date=17 June 2021 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]]}}</ref>
! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |NZ<br /><ref name="nz">{{Cite web |date=3 May 2021 |title=NZ Top 40 Singles Chart |url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2021-05-14 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514221630/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5066 |archive-date=14 May 2021 |access-date=17 June 2021 |publisher=[[Recorded Music NZ]]}}</ref>
|-
! scope="row" |"Jiki" (Remix) (Millions na Rasha da Tion Wayne tare da ArrDee, E1 (3x3), Bugzy Malone, Fivio Foreign, ZT (3x3), Darkoo, da Buni<br />{{Small|([[Russ Millions]] and [[Tion Wayne]] featuring [[ArrDee]], E1 (3x3), [[Bugzy Malone]], [[Fivio Foreign]], ZT (3x3), Darkoo, and [[Buni (rapper)|Buni]]}}
| rowspan="1" |2021
|1
|1
|1
|
* BPI: Platinum <ref>{{Cite web |title=BRIT Certified Awards |url=https://www.bpi.co.uk/page/certified-awards |access-date=2026-07-12 |website=BPI Membership Community |language=en-GB}}</ref>
* ARIA: 2× Platinum <ref>{{Cite web |title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles for week of 15 November 2021 |url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2021-11-15 |access-date=December 30, 2021 |publisher=aria.com.au}}</ref>
|''[[Green With Envy|Green tare da kishi]]'' da Matsi na Pier''Matsi na tashar jiragen ruwa''
|-
! scope="row" |"RHUDE GYAL" (ft Darkoo) <ref>{{Cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/track/7fTZGGFULOk6KDBAhupep5 |access-date=2026-07-12 |website=Spotify |language=en}}</ref>
|2025
|
|
|
|
|-
! scope="row" |"SNOKONOKO IV" (ft Darkoo) <ref>{{Cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/track/7JGcpUOsYvFy7Xi1rWSg9t |access-date=2026-07-12 |website=Spotify |language=en}}</ref>
|2026
|
|
|
|
|
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2001]]
pijlhr07dhvvf0vg146qevmw8h4oevb
J Hus
0
180354
973684
2026-10-30T10:33:47Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1362988407|J Hus]]"
973684
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist|image=J Hus.png|Name=J Hus|Birth_name=Mamadou Lamin Jallow<ref>{{cite web |last1=Jarvis |first1=Jacob |title=Wireless Festival 2019: J Hus confirmed as the replacement for ASAP Rocky at Finsbury Park after US rapper detained in Sweden |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/celebrity-news/wireless-festival-2019-j-hus-confirmed-as-replacement-for-asap-rocky-at-finsbury-park-after-us-a4183876.html |website=[[Evening Standard]]|location=London |access-date=16 September 2019 |date=6 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707131349/https://www.standard.co.uk/showbiz/celebrity-news/wireless-festival-2019-j-hus-confirmed-as-replacement-for-asap-rocky-at-finsbury-park-after-us-a4183876.html |archive-date=7 July 2019 |url-status=live}}</ref>|birth_date={{birth date and age| 1996|05|26|df=y}}|birth_place=London, England|Origin=[[Stratford, London|Stratford]], London, England|Occupation={{flatlist|
* Rapper
* singer
* songwriter
}}|Genre={{flatlist|
* [[British hip-hop]]
* [[Afroswing]]
* [[road rap]]
}}|Years_active=2014–present|Label={{flatlist|
* Militér Music
* [[Empire Distribution|Empire]] (current)
* [[Black Butter Records|Black Butter]] (former)
}}|website={{URL|jhusmusic.com}}}}'''Mamadou Lamin Jallow''' (an haife shi a ranar 26 ga Mayu, 1996), wanda aka fi sani da sunan J Hus, mawaƙin rap ne kuma mawaƙin Birtaniya. Ana masa kallon wanda ya taka muhimmiyar rawa wajen ƙirƙiro salon kiɗan Afroswing. A halin yanzu, yana ƙarƙashin kamfanin rikodin waƙoƙi na Black Butter Records. Ya fara samun farin jini a shekarar 2015 bayan fitar da waƙarsa mai suna "Dem Boy Paigon.<ref>{{Cite news |title='J Hus is part of a golden age for the UK': Black Butter president Joe Gossa on the Common Sense campaign |url=http://www.musicweek.com/labels/read/j-hus-is-part-of-a-golden-age-for-the-uk-black-butter-president-joe-gossa-on-the-common-sense-campaign/069564 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115015101/http://www.musicweek.com/labels/read/j-hus-is-part-of-a-golden-age-for-the-uk-black-butter-president-joe-gossa-on-the-common-sense-campaign/069564 |archive-date=15 November 2017 |access-date=14 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=J Hus Songs, Albums, Reviews, Bio & More | All... |url=https://www.allmusic.com/artist/j-hus-mn0003446628 |access-date=26 October 2024 |website=[[AllMusic]]}}</ref><ref name="Mokoena">{{Cite web |last=Mokoena |first=Tshepo |last2=Bernard |first2=Jesse |date=4 January 2019 |title=Afroswing Is More Than a Trend |url=https://www.vice.com/en_us/article/qvq9yb/afroswing-afrobeats-essay-industry |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722030037/https://www.vice.com/en_us/article/qvq9yb/afroswing-afrobeats-essay-industry |archive-date=22 July 2019 |access-date=8 August 2019 |website=Vice}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 April 2017 |title=Murking It: J Hus |url=https://www.clashmusic.com/news/murking-it-j-hus |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808072835/https://www.clashmusic.com/news/murking-it-j-hus |archive-date=8 August 2019 |access-date=8 August 2019 |website=Clash Magazine}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 August 2019 |title=Best UK rappers: 25 influential MCs that shaped UK Rap |url=https://www.redbull.com/gb-en/projects/best-uk-rappers-mcs-who-changed-the-game |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808072732/https://www.redbull.com/gb-en/projects/best-uk-rappers-mcs-who-changed-the-game |archive-date=8 August 2019 |access-date=8 August 2019 |website=[[Red Bull]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=aidanbnsn |date=9 September 2015 |title=Interview: J Hus |url=https://www.factmag.com/2015/09/09/j-hus-interview-dem-boy-paigon/ |access-date=14 November 2020 |website=FACT Magazine}}</ref>
J Hus' "Did You See" ya zama mafi kyawun sa a lokacin, ya kai lamba tara a kan UK Singles Chart kuma daga ƙarshe ya sami takardar shaidar Platinum.A cikin 2017, ya fitar da kundi na farko, Common Sense, wanda aka yaba da shi sosai - an kira shi mafi kyawun kundin Burtaniya na 2017 ta Complex . <ref>{{Cite web |title=Complex UK's Best Albums Of 2017 |url=https://www.complex.com/music/2017/12/complex-uk-best-albums-of-2017/ |access-date=2 March 2020 |website=Complex}}</ref>
A watan Janairun 2020, J Hus ya fitar da kundi na biyu, Big Conspiracy, wanda ya ƙunshi bayyanar mawaƙin Jamaica Koffee, mawaƙin Najeriya Burna Boy da mawaƙin Burtaniya Ella Mai.Kundin ya zama lambar farko a kan UK Albums Chart kuma ya sami yabo mai yawa.<ref>{{Cite web |date=2 February 2020 |title=J Hus: Big Conspiracy review – reflective but still reckless |url=http://www.theguardian.com/music/2020/feb/02/j-hus-big-conspiracy-review-reflective-but-still-reckless |access-date=14 November 2020 |website=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web |title=J Hus: Big Conspiracy |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/j-hus-big-conspiracy/ |access-date=14 November 2020 |website=Pitchfork}}</ref> A watan Yunin 2023, ya fitar da wakar "Who Told You" tare da Drake, wacce ta zama mafi girman sautin sa, ta kai lamba ta biyu a kan UK Singles Chart.Ita ce jagora guda ɗaya ga kundi na uku Beautiful and Brutal Yard, wanda aka saki a watan Yuli. Kundin ya zama lambar farko ta biyu a kan UK Albums Chart . <ref name="thatgrapejuice.net">{{Cite web |date=21 July 2023 |title=J Hus Blasts to #1 on UK Album Chart With 'Beautiful and Brutal Yard' - That Grape Juice |url=https://thatgrapejuice.net/2023/07/hus-blasts-1-album-chart-with-beautiful-and-brutal-yard/ |access-date=2023-07-22 |website=thatgrapejuice.net}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi J Hus a Landan ga iyayen [[Gambiya|Gambian]] kuma ya girma a gundumar Stratford ta birnin.Mahaifiyarsa ce ta haife shi, wacce ta yi hijira zuwa Ingila lokacin da take da shekaru 25. Jallow ta girma [[Musulmi]] ce kuma tana da al'adun kabilanci na [[Fulani|Fula]] da [[Mutanen Serer|Serer]].<ref name="TheGuardian">{{Cite web |last=Yates |first=Kieran |date=25 May 2017 |title=Rapper J Hus: 'I was a doughnut hustler!' |url=https://www.theguardian.com/music/2017/may/25/rapper-j-hus-i-was-doughnut-hustler-common-sense |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180218024023/https://www.theguardian.com/music/2017/may/25/rapper-j-hus-i-was-doughnut-hustler-common-sense |archive-date=18 February 2018 |access-date=16 February 2018 |website=The Guardian}}</ref> Yayinda yake yaro, shi da mahaifiyarsa za su je jam'iyyun Afirka kuma iyayensa za su buga masa kiɗa na Afirka.Yayinda yake girma, yana so ya zama ɗan wasan kwaikwayo.An kore shi daga makaranta kamar yadda ya, a cikin kalmominsa, "ya fara shiga cikin matsala".<ref>{{Cite web |date=12 May 2017 |title=No One Is Like J Hus |url=https://www.vice.com/en/article/j-hus-interview-2017-common-sense/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107104241/https://noisey.vice.com/en_uk/article/53ndxk/j-hus-interview-2017-common-sense |archive-date=7 November 2018 |access-date=7 November 2018 |publisher=[[Noisey]]}}</ref>A watan Satumbar 2014, bayan da ya kasance a kurkuku sau biyu, an shawarce shi da ya mai da hankali kan neman aikin kiɗa daga abokinsa na yaro Moe wanda ya yarda ya zama manajansa.Moe da babban ɗan'uwansa za su ci gaba da kafa kamfaninsu na gudanarwa, 2K Management.<ref name="fader20172">{{Cite news |date=25 April 2017 |title=J Hus Is The Sound of Diaspora's Boomerang |url=http://www.thefader.com/2017/04/25/j-hus-fader-cover-story-interview-afrobeats |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206072740/http://www.thefader.com/2017/04/25/j-hus-fader-cover-story-interview-afrobeats |archive-date=6 December 2017 |access-date=7 December 2017 |publisher=[[The Fader]]}}</ref>
J Hus ya sami sunansa na mataki daga kalmar "mai gudu", yana bayanin cewa zai sayi fakitin donuts kuma ya sayar da su ɗai-ɗai a riba lokacin da yake makarantar sakandare.<ref name="TheGuardian" />
== Ayyuka ==
=== 2014-2016: Farawar aiki da Ranar 15''Rana ta 15'' ===
J Hus ya fara aikinsa ta hanyar yin rikodin freestyles da yawa, <ref name="allmusic">{{Cite web |title=J Hus {{!}} Biography, Albums, Streaming Links |url=http://www.allmusic.com/artist/j-hus-mn0003446628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322015646/http://www.allmusic.com/artist/j-hus-mn0003446628 |archive-date=22 March 2017 |access-date=21 March 2017 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref> ciki har da #StreetHeat, Bl@CKBOX da GRM Daily <ref name="thelinkup">{{Cite web |title=Why J Hus Is A Rare Breed of Sick Rapper and Anthem Factory |url=http://thelinkup.com/why-jhus-is-a-rare-breed-of-sick-rapper-and-anthem-factory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322015919/http://thelinkup.com/why-jhus-is-a-rare-breed-of-sick-rapper-and-anthem-factory/ |archive-date=22 March 2017 |access-date=21 March 2017 |publisher=Thelinkup.com}}</ref> da kuma buga su a kan layi. Ya bi wannan tare da "#Rated", wanda ke nuna alamar daga "Don't Panic" na Faransanci Montana, da kuma "Want From Me" Remix na waƙar Kojo Funds, wanda ya sami ɗaukar hoto mai yawa, ya taimaka masa ya ci gaba.Sakamakon sa na gaba shi ne "Dem Boy Paigon", wanda Ajay Rose na The Link Up ya bayyana a matsayin wanda "ya kawo sautin Afro-beat tare da rap na lyrical ... wanda zai iya juyar da kowane rawa a sama. "Ya bi wannan tare da "No Lie" da SB: TV "Warm Up Session".<ref name="thelinkup" />
A ƙarshen watan Maris na shekara ta 2015, shi da MoStack sun fitar da "Westwood Crib Session".A ƙarshen Mayu 2015, ya saki "Lean & Bop", <ref name="thelinkup" /> wanda aka watsa shi fiye da sau miliyan 10 a duka a dandamali na kiɗa. A wannan lokacin, ya kuma saki "Daily Duppy" don GRM Daily, wanda ya biyo baya tare da mixtape na farko, The 15th Day . <ref name="thelinkup" />
=== 2016-2019: Common Sense da Big Spang''Babban Spang'' ===
Jallow ya fitar da wakar "Friendly" a shekarar 2016, wacce ta sami gabatarwa a 2016 MOBO Awards, da kuma "Playing Sports", MoStack's "Liar Liar" (Remix) da "Solo One", wanda na karshe ya bayyana a kan sauti na Brotherhood.<ref name="thelinkup" />
A cikin 2017, ya fito a kan Nines 'High Roller', wanda ya fito a cikin kundin sa One Foot Out .Ya kuma fito a kan Stormzy's "Bad Boys" daga kundin sa Gang Signs & Prayer, wanda ya kai lamba ta 22 a kan UK Singles Chart, <ref name="bad boys">{{Cite web |title=STORMZY FT GHETTS & J HUS |url=http://www.officialcharts.com/artist/51166/stormzy-ft-ghetts-and-j-hus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322022822/http://www.officialcharts.com/artist/51166/stormzy-ft-ghetts-and-j-hus/ |archive-date=22 March 2017 |access-date=21 March 2017 |publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref> a kan Dave's "Samantha", wanda ya kai lambar 63, <ref name="samantha">{{Cite web |title=DAVE AND J HUS |url=http://www.officialcharts.com/artist/50839/dave-and-j-hus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322021309/http://www.officialcharts.com/artist/50839/dave-and-j-hus/ |archive-date=22 March 2017 |access-date=21 March 2017 |publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref> kuma ya zana a lamba ta 9 tare da waƙarsa ta solo "Did You See". <ref name="did you see">{{Cite web |title=J HUS {{!}} full Official Chart History |url=http://www.officialcharts.com/artist/48523/j-hus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170530131252/http://www.officialcharts.com/artist/48523/j-hus/ |archive-date=30 May 2017 |access-date=20 May 2017 |publisher=Official Charts Company}}</ref> Waƙar ta zama jagora daga kundi na farko, Common Sense (2017).Bayan da aka saki, magoya bayan sun karɓi kundin kuma sun haɗa da fasali daga MoStack, MIST, Tiggs da Author [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy . <ref>{{Cite web |date=4 April 2017 |title=J Hus Announced Details of His Debut Album, Common Sense |url=http://www.thefader.com/2017/04/03/j-hus-common-sense/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404024620/http://www.thefader.com/2017/04/03/j-hus-common-sense |archive-date=4 April 2017 |access-date=4 April 2017 |publisher=Fader}}</ref> A watan Mayu 2018, ya fitar da EP dinsa, Big Spang (2018).
Bayan kama shi a watan Yunin 2018 saboda ɗaukar labarin a fili, an yanke wa Jallow hukuncin watanni takwas a kurkuku a watan Disamba. Alamar Jallow ta daina sakin kiɗa, tare da aya kawai yayin da yake kurkuku yana fitowa daga waƙar "Disaster" wanda aka saki a cikin kundi na farko na Dave, Psychodrama . <ref>{{Cite web |last=Dazed |date=13 March 2019 |title=The radical healing sound of Dave's debut album Psychodrama |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/43688/1/dave-rapper-psychodrama-debut-album-therapy-mental-health |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406015839/https://www.dazeddigital.com/music/article/43688/1/dave-rapper-psychodrama-debut-album-therapy-mental-health |archive-date=6 April 2019 |access-date=20 March 2019 |website=Dazed}}</ref> "Disaster" ya fara ne a lamba takwas a kan UK Singles Chart a ranar 15 ga Maris 2019. <ref>{{Cite web |title=Dave's Psychodrama album debuts at Number 1 |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/dave-s-psychodrama-debuts-at-number-1-in-incredibly-close-official-albums-chart-battle-against-foals__25810/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405225324/https://www.officialcharts.com/chart-news/dave-s-psychodrama-debuts-at-number-1-in-incredibly-close-official-albums-chart-battle-against-foals__25810/ |archive-date=5 April 2019 |access-date=20 March 2019 |publisher=Official Charts Company}}</ref>
=== 2019-yanzu: Babban Maƙarƙashiya da Kyakkyawan Yard''Kyakkyawan Yankin'' ===
Sa'o'i bayan an sake shi daga kurkuku a watan Afrilu na shekara ta 2019, ya yi bayyanar mamaki a kan mataki a wasan kwaikwayo na [[Drake]] a O2 Arena a London. A watan Nuwamba ya fitar da wakar "Must Be".<ref>{{Cite web |last=Reilly |first=Nick |date=2019-11-08 |title=J Hus returns with triumphant new single 'Must Be' |url=https://www.nme.com/news/music/j-hus-returns-new-single-must-be-2574299 |access-date=2023-07-13 |website=NME}}</ref> Daga nan sai ya saki waƙoƙin "No Denying" da "Repeat".<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=J Hus drops new track, 'No Denying' |url=https://crackmagazine.net/2019/12/j-hus-drops-new-track-no-denying/ |access-date=2023-07-13 |website=Crack Magazine}}</ref> A watan Disamba na shekara ta 2019, J Hus ya sanar da cewa ba zai sake yawon shakatawa ba na "shekaru 3/4 masu zuwa, watakila fiye da haka".Ya kuma bayyana cewa bayan kundi na gaba, ba zai sami ƙarin fasalulluka ba amma yana so ya yi aiki tare [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy da 21 Savage . <ref>{{Cite web |last=Domachowski |first=Lucy |date=5 December 2019 |title=J Hus bombshell as rapper announces retirement – 'I'll never tour again' |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/j-hus-bombshell-rapper-announces-21031818 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208162729/https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/j-hus-bombshell-rapper-announces-21031818 |archive-date=8 December 2019 |access-date=8 December 2019 |website=Daily Mirror}}</ref> An saki kundi na biyu na J Hus Big Conspiracy a watan Janairun 2020, kuma ya zama kundi na farko na farko.<ref>{{Cite magazine|last=Sexton|first=Paul|date=2020-02-01|title=London Rapper J Hus Tops U.K. Album Chart With 'Big Conspiracy'|url=https://www.billboard.com/pro/london-rapper-j-hus-tops-uk-album-chart-with-big-conspiracy/|access-date=2023-07-14|magazine=Billboard}}</ref>
A watan Yulin 2022, an nuna shi a waƙar Burna Boy "Cloak & Dagger" daga kundin sa Love, Damini . <ref>{{Cite web |date=8 July 2022 |title=Burna Boy & J Hus Do It Again On "Cloak & Dagger" |url=https://www.hotnewhiphop.com/407778-burna-boy-and-j-hus-do-it-again-on-cloak-and-dagger-new-song |access-date=2023-07-14 |website=hotnewhiphop.com}}</ref> A watan Mayu na shekara ta 2023, ya fitar da waƙarsa ta farko a matsayin jagora tun daga shekarar 2020 tare da "It's Crazy".Ya biyo bayan wannan a watan Yuni tare da guda "Who Told You" tare da Drake, wanda ya kai lamba ta biyu a kan UK Singles Chart.A ranar 29 ga Yuni, ya sanar da kundi na uku Beautiful and Brutal Yard da ranar fitar da shi a ranar 14 ga Yuli tare da trailer wanda [[Idris Elba]] ya ba da labari. Kwana daya kafin a saki kundin, ya saki wakar "Militerian" tare da [[Naira Marley]] . <ref>{{Cite web |last=DAILY |first=GRM |date=2023-07-13 |title=J Hus & Naira Marley unite for brand new "Militerian" video |url=https://grmdaily.com/j-hus-naira-marley-militerian/ |access-date=2023-07-14 |website=GRM Daily}}</ref> Beautiful and Brutal Yard ya fara ne a lamba daya a kan UK Albums Chart, ya zama na biyu a saman.<ref name="thatgrapejuice.net" />
A ranar 26 ga Yuni 2025, an ba da sanarwar cewa Jallow ya bar Black Butter Records a hukumance don ya sami lakabin kansa, Militér Music, a cikin haɗin gwiwa tare da lakabin rikodin mai zaman kansa da mai rarraba kiɗa, Empire . A watan Yulin 2025, J Hus ya fito a matsayin baƙo mai ban mamaki a bikin Wireless tare da [[Drake]].<ref>{{Cite web |date=2025-07-13 |title=Watch Drake bring out Central Cee, Dave, Skepta, J Hus and more for his second night headlining Wireless Festival |url=https://www.nme.com/news/music/watch-drake-bring-out-central-cee-dave-skepta-j-hus-and-more-for-his-second-night-headlining-wireless-festival-3878004 |access-date=2025-07-16 |website=NME |language=en-US}}</ref> A ranar 29 ga watan Yulin, an ba da sanarwar cewa Jallow ya sanya hannu kan yarjejeniyar wallafe-wallafen duniya tare da Concord Music Publishing don duk sakonnin da ya samu a nan gaba da haƙƙin mallaka a duk duniya.<ref>{{Cite web |date=29 July 2025 |title=Concord Music Publishing Announces Global Publishing Deal With J Hus |url=https://concord.com/news/concord-music-publishing-announces-global-publishing-deal-with-j-hus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814120647/https://concord.com/news/concord-music-publishing-announces-global-publishing-deal-with-j-hus/ |archive-date=14 August 2025 |access-date=28 December 2025 |website=Concord Music Publishing}}</ref> A ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 2025, ya fitar da ''Half Clip'', waƙoƙi uku na EP wanda ke nuna bayyanar baƙi daga Skepta da Seyi Vibez.<ref name="HC2">{{Cite magazine|last=Paterson|first=Shelly|title=J Hus Returns With Surprise EP Half Clip Ahead of Lagos Headline Show|url=https://www.newwavemagazine.com/single-post/j-hus-returns-with-surprise-ep-half-clip-ahead-of-lagos-headline-show|magazine=New Wave Magazine|date=12 December 2025|access-date=28 December 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251228213713/https://www.newwavemagazine.com/single-post/j-hus-returns-with-surprise-ep-half-clip-ahead-of-lagos-headline-show|archive-date=28 December 2025|url-status=live}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Shi mai goyon bayan [[Arsenal F.C.|Arsenal FC]] ne.<ref>{{Cite web |date=9 February 2018 |title=J Hus: Aubameyang will crush Spurs! |url=https://www.premierleague.com/news/618728 |access-date=16 February 2021 |publisher=[[Premier League]]}}</ref>
== Batutuwan Shari'a ==
A shekara ta 2011, an kama J Hus a waje da Westfield bayan "harin jama'a" a kan mutane hudu, wanda ya ƙare a daya daga cikinsu da aka yi masa wuka.Ya riga ya sami umarnin turawa a wannan shekarar bayan an kama shi da wuka a fili.<ref name="bbc.co.uk">{{Cite web |date=15 December 2018 |title=J Hus: Why he felt he had to take a knife to Westfield |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46578742 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216050114/https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46578742 |archive-date=16 December 2018 |access-date=16 December 2018 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
A cikin 2014 da 2015, an kama shi kuma ya yi aiki a gidan yarin Feltham na Mai Girma. <ref name="TheGuardian" /> Ya sami hukunci shida don laifuka goma tsakanin 2011 da 2016, ciki har da daya don ɗaukar wuka da kuma rikici.An kuma ba shi ASBO.<ref name="bbc20182">{{cite news |date=14 December 2018 |title=J Hus jailed for eight months for carrying knife |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46523489 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214152632/https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46523489 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |publisher=BBC News}}</ref>
A watan Satumbar 2015, an kwantar da mawaƙin a asibiti bayan an yi masa wuka sau biyar a London.<ref name="vice">{{Cite web |date=15 March 2016 |title=J Hus is Carving Out a New British Sound, Injecting UK Afrobeats with Rudeboy Flavour |url=https://www.vice.com/en/article/londons-new-afrobeat-trap-rap-sound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170314195934/https://noisey.vice.com/en_uk/article/londons-new-afrobeat-trap-rap-sound |archive-date=14 March 2017 |access-date=21 March 2017 |publisher=Noisey}}</ref> Yayinda yake asibiti, an soki shi saboda ya sanya hotonsa a Instagram yana yin alamar ƙungiya daga gadonsa na asibiti tare da saƙon "5 raunuka masu kisa ba za su taɓa dakatar da ni ba #AntiCh #F***DaOvaSide".<ref name="standard2">{{cite web |date=7 September 2015 |title=Stabbed London rapped J Hus slammed for making 'gang signs' in hospital bed |url=https://www.standard.co.uk/news/crime/up-and-coming-london-rapper-makes-gang-signs-from-hospital-bed-after-being-stabbed-a2928626.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706004537/https://www.standard.co.uk/news/crime/up-and-coming-london-rapper-makes-gang-signs-from-hospital-bed-after-being-stabbed-a2928626.html |archive-date=6 July 2018 |access-date=5 April 2018 |work=[[Evening Standard]] |location=London}}</ref><ref>{{cite news |last1=Rowlands |first1=Geoffrey |date=29 May 2017 |title=J Hus on learning from his 2015 stabbing and maturing as a performer |url=http://www2.gulf-times.com/story/551477/J-Hus-on-learning-from-his-2015-stabbing-and-matur |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520064403/http://www.gulf-times.com/story/551477/J-Hus-on-learning-from-his-2015-stabbing-and-matur |archive-date=20 May 2018 |access-date=27 May 2018 |website=Gulf Times |publisher=GPPC}}</ref>Harin ya bar shi da [[Rashin damuwa bayan rauni|PTSD]] mai sauƙi, wanda a lokacin da aka ɗaure shi a 2018 yana ganin likitan warkarwa.<ref name="bbc20183">{{cite news |date=14 December 2018 |title=J Hus jailed for eight months for carrying knife |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46523489 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214152632/https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-46523489 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |publisher=BBC News}}</ref>
A watan Yunin 2018, an kama shi a Stratford kuma an tuhume shi da ɗaukar wuka a fili.<ref name="newham recorder">{{Cite web |last=Horton |first=Tom |date=25 June 2018 |title=Rapper J Hus charged with possession of a knife near Westfield shopping centre |url=http://www.newhamrecorder.co.uk/news/crime-court/rapper-j-hus-charged-with-possession-of-a-knife-near-westfield-shopping-centre-in-stratford-1-5575916 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706022230/http://www.newhamrecorder.co.uk/news/crime-court/rapper-j-hus-charged-with-possession-of-a-knife-near-westfield-shopping-centre-in-stratford-1-5575916 |archive-date=6 July 2018 |access-date=5 July 2018 |publisher=[[Newham Recorder]]}}</ref> Daga baya aka sauke shi daga jerin ayyukan TRNSMT da Wireless.<ref>{{cite news |last1=Evans |first1=Mel |date=4 July 2018 |title=J Hus apologises as he's replaced on Wireless lineup following weapons arrest |url=https://metro.co.uk/2018/07/04/j-hus-apologises-replaced-wireless-lineup-following-weapons-arrest-7682558.html |access-date=4 July 2018 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]}}{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Jallow ya bayyana a Kotun Majistare ta Thames a ranar 22 ga Yuni kuma an sake shi a kan beli.<ref>{{cite web |date=20 July 2018 |title=Rapper J Hus to go on trial after denying knife possession charge |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2018/jul/20/rapper-j-hus-trial-denying-knife-possession-charge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213947/https://www.theguardian.com/uk-news/2018/jul/20/rapper-j-hus-trial-denying-knife-possession-charge |archive-date=14 December 2018 |access-date=11 December 2018 |website=[[The Guardian]] |location=London}}</ref> ( A ranar 20 ga watan Yulin, ya yi ikirarin ba shi da laifi, amma ya canza ikirarinsa a watan Oktoba kuma a watan Disamba an yanke masa hukuncin watanni takwas a kurkuku.<ref>{{Cite web |date=20 July 2018 |title=Rapper J Hus to go on trial after denying knife possession charge |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2018/jul/20/rapper-j-hus-trial-denying-knife-possession-charge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213947/https://www.theguardian.com/uk-news/2018/jul/20/rapper-j-hus-trial-denying-knife-possession-charge |archive-date=14 December 2018 |access-date=11 December 2018 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Lokacin da aka tambaye shi dalilin da ya sa yake ɗauke da takobi mai inci shida (150 , J Hus ya ce: "Ka san, Westfield ne. "<ref name="bbc.co.uk" />
A ƙarshe, an sake shi a ranar 5 ga Afrilu, 2019, inda mawaki Drake ya tarbe shi bayan dawowarsa. Ya kuma hau kan dandali tare da Drake a filin wasa na O2 Arena yayin rangadin waƙoƙinsa na Burtaniya mai suna Assassination Vacation Tour.<ref name=":02">{{Cite news |last=Snapes |first=Laura |date=14 December 2018 |title=Rapper J Hus sentenced to eight months in jail for carrying a knife |url=https://www.theguardian.com/music/2018/dec/14/j-hus-jail-knife |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320214759/https://www.theguardian.com/music/2018/dec/14/j-hus-jail-knife |archive-date=20 March 2019 |access-date=20 March 2019 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |location=London}}</ref>
== Bayanan da aka yi ==
'''Hotunan studio'''
* ''Halin Halitta'' (2017)
* Babban Maƙarƙashiya (2020)
* Kyakkyawan Yard (2023)
'''EPs'''
* ''Wasanni'' na Wasanni (2016)
* Big Spang (2018)
* ''Half Clip'' (2025)
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+Nominations na lambar yabo ga J Hus
! scope="col" |Kyautar
! scope="col" |Shekara{{Efn|Indicates the year of ceremony. Each year is linked to the article about the awards held that year, wherever possible.}}
! scope="col" |Mai karɓa da wanda aka zaba
! scope="col" |Sashe
! scope="col" |Sakamakon
! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|References}}
|-
!<small>Kyautar Bidiyo ta Berlin</small>
|2025
|"Cream ft CB"
|Mafi kyawun wasan kwaikwayo
|An zabi shi
| style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Berlin Music Video Awards |url=https://www.berlinmva.com/ |access-date=2026-03-20 |website=Berlin Music Video Awards |language=en-US}}</ref>
|-
! scope="row" |Kyautar BET Hip Hop
|2023| {{N/a|Himself}}
|Mafi kyawun Gudanarwa na Duniya| {{Nom}}
| style="text-align:center;" |
|-
! rowspan="9" scope="row" |Kyautar Brit
| rowspan="3" |2018
|''Halin Halitta''
|Album na Shekara| rowspan="3" {{Nom}}
| rowspan="3" style="text-align:center;" |
|-
|"Shin kun gan"
|Ɗaya daga cikin Shekara
|-| {{N/a|Himself}}
|Dokar Ci gaba
|-
| rowspan="2" |2021
|''Babban Makirci''
|Album na Shekara| {{Nom}}
| rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=11 May 2021 |title=Brit Awards 2021: Full list of award winners and nominees |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-56595220 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331154108/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-56595220 |archive-date=31 March 2021 |access-date=28 December 2025 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
|-| {{N/a|Himself}}
|Dan wasan kwaikwayo na Burtaniya| {{Won}}
|-
| rowspan="4" |2024
|''Kyakkyawan Yankin''
|Album na Shekara| rowspan="4" {{Nom}}
| rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=2 March 2024 |title=Brit Awards 2021: Full list of award winners and nominees |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68458923 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518143229/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68458923 |archive-date=18 May 2024 |access-date=28 December 2025 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
|-
|"Wane ne ya gaya maka" (tare da Drake) {{Small|(with [[Drake (musician)|Drake]])}}
|Waƙar Shekara
|-| rowspan="2" {{N/a|Himself}}
|Mai zane-zane na Shekara
|-
|Mafi kyawun Dokar Hip Hop / Grime / Rap
|-
! scope="row" |Kyautar Ivor Novello
|2020
|"Ya kamata ya kasance"
|Mafi Kyawun Waƙar Zamani| {{Nom}}
| style="text-align:center;" |
|-
! scope="row" |Kyautar Mercury
|2017
|''Halin Halitta''
|Mafi kyawun Album|{{Nom}}
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=7 June 2017 |title=''Common Sense'' by J Hus nominated for the Mercury Prize 2017 |url=https://www.sonymusic.co.uk/common-sense-by-j-hus-nominated-for-the-mercury-prize-2017/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628190152/https://www.sonymusic.co.uk/common-sense-by-j-hus-nominated-for-the-mercury-prize-2017/ |archive-date=28 June 2022 |access-date=28 December 2025 |publisher=[[Sony Music]]}}</ref>
|-
! rowspan="4" scope="row" |Kyautar MOBO
|2017
|"Shin kun gan"
|Waƙar da ta fi dacewa| {{Won}}
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=30 November 2017 |title=MOBO Awards 2017: Highlights and winners |url=https://news.sky.com/gallery/mobo-awards-2017-highlights-and-winners-11149595 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228230050/https://news.sky.com/gallery/mobo-awards-2017-highlights-and-winners-11149595 |archive-date=28 December 2025 |access-date=28 December 2025 |publisher=[[Sky News]]}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2023
|''Kyakkyawan Yankin''
|Album na Shekara| rowspan="3" {{Nom}}
| rowspan="3" style="text-align:center;" |
|-
|"Wane ne ya gaya maka" (tare da Drake) {{Small|(with [[Drake (musician)|Drake]])}}
|Waƙar Shekara
|-| {{N/a|Himself}}
|Mafi kyawun Maza
|-
! rowspan="3" scope="row" |Kyautar Bidiyo ta Kiɗa ta Burtaniya
|2017
|"Ma'ana ta yau da kullun (Hudu zuwa Gida, Channel4) "
|Mafi Kyawun Rayuwa| rowspan="3" {{Nom}}
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=October 26, 2017 |title=UK Music Video Awards 2017: all the winners! |url=https://www.promonews.tv/news/2017/10/26/uk-music-video-awards-2017-all-winners/50227 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201224928/https://www.promonews.tv/news/2017/10/26/uk-music-video-awards-2017-all-winners/50227 |archive-date=1 February 2019 |access-date=28 December 2025 |website=Promonews.com}}</ref>
|-
|2023
|"Yana da hauka"
| rowspan="2" |Mafi kyawun Hip Hop / Grime / Rap Video
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=27 September 2023 |title=UK Music Video Awards 2023: all the nominations for this year's UKMVAs |url=https://www.promonews.tv/news/2023/09/27/uk-music-video-awards-2023-all-nominations-years-ukmvas/83337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008003250/https://www.promonews.tv/news/2023/09/27/uk-music-video-awards-2023-all-nominations-years-ukmvas/83337 |archive-date=8 October 2023 |access-date=28 December 2025 |website=Promonews.com}}</ref>
|-
|2024
|"Cream"
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=25 September 2024 |title=UK Music Video Awards 2024: all the nominations for this year's UKMVAs |url=https://www.promonews.tv/news/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-all-nominations-years-ukmvas/88248 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002165758/https://www.promonews.tv/news/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-all-nominations-years-ukmvas/88248 |archive-date=2 October 2024 |access-date=28 December 2025 |website=Promonews.com}}</ref>
|-
! scope="row" |Kyautar <nowiki><i id="mwAlw">NME</i></nowiki>
|2018
|''Halin Halitta''
|Mafi kyawun Album|{{Won}}
| style="text-align:center;" |
|-
|}
== Bayani ==
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1995]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
q8ax2gttfsprinhae497nsqnj1zhk7k
Black Butter Records
0
180355
973692
2026-10-30T11:25:06Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1367636227|Black Butter Records]]"
973692
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: LightBlue; color:inherit;" |Black Butter Records
|-
! class="infobox-label" scope="row" |An kafa shi
| class="infobox-data" |2010 <span style="display: none;"> (<span class="bday dtstart published updated itvstart">2010</span>) </span>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Wanda ya kafa shi
| class="infobox-data agent" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist">
* Itacen Olly
* Garin Henry
* Joe Gossa
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Matsayi
| class="infobox-data" |Mai aiki
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Irin wannan
| class="infobox-data category" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist">
* Na'urar lantarki
* Rap
* Girma
* Waƙoƙin bass
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Kasar asali
| class="infobox-data" |[[Birtaniya|Ƙasar Ingila]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Wurin da yake
| class="infobox-data label" |[[Landan]], Ingila
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Shafin yanar gizon hukuma
| class="infobox-data" |<span class="url">[http://black-butter.com/ baƙar fata-butter.com]</span>
|}
'''Black Butter Records''' lakabin rikodin Burtaniya ne [[Landan]] ke zaune a London, Ingila .An kafa shi a cikin 2010 da Olly Wood, Henry Village da Joe Gossa, farawa mai zaman kansa <ref name="Thump">{{Cite web |last=Bhavnani |first=Rishabh |date=18 September 2013 |title=IMPRINTS: Black Butter |url=https://www.vice.com/en/article/imprints-black-butter-uk-bass-grime-rudimental-scrufizzer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903081924/http://thump.vice.com/words/imprints-black-butter-uk-bass-grime-rudimental-scrufizzer |archive-date=3 September 2014 |access-date=28 August 2014 |website=Thump |publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> ya ci gaba da zama lakabin mai ɗanɗano, kuma wani ɓangare na sansanin kasuwancin da ke da alaƙa da kiɗa ban da gudanarwa da bugawa. <ref>{{Cite web |last=Saville |first=Adam |date=13 January 2014 |title=Best Label: Black Butter |url=http://www.djmag.com/content/best-label-black-butter |access-date=28 August 2014 |website=[[DJMag]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=The Big Interview, Black Butter |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/edition_list/index.html |website=[[Music Week]]}}</ref>
Alamar rikodin tana da haɗin farko tare da Clean Bandit, <ref>{{Cite web |last=Lester |first=Paul |date=24 December 2013 |title=Clean Bandit (New band of the day No 1,668) |url=https://www.theguardian.com/music/2013/dec/24/clean-bandit |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Rudimental, <ref>
{{Cite web |last=Sargent |first=Jordan |date=15 November 2013 |title=An Introduction to U.K. Dance Label Black Butter |url=http://pitchfork.com/thepitch/135-black-butter/ |access-date=28 August 2014 |website=[[Pitchfork Media|Pitchfork]]}}</ref> Jessie Ware, MNEK, da Gorgon City.A cikin wata hira ta 2013 - wanda ya fahimci cibiyar sadarwa ta masu zane-zane da ke zuwa ta hanyar Black Butter sun kasance a kan gaba a wani yanayi mai tasowa - Henry ya ce: "Jam'iyyar mutane tana da matukar fa'ida a yanzu.Kuna jin garage, gida, drum'n'bass, pop, reggae da dub, amma duk yana jin kamar yana da ma'ana.Yana jin kamar motsi mai ban sha'awa da ke gudana."Ya lura cewa kafa BBC Radio 1Xtra da muhimmiyar gudummawarta wajen nuna kiɗa na karkashin kasa a kan babban dandamali, yana haɓaka damarsa ta hanyar wucewa. <ref>{{Cite web |last=Macpherson |last2=Yates |first2=Kieran |last3=Wolfson |first3=Alex |date=20 June 2013 |title=UK dance music is back – and this time it's going pop |url=https://www.theguardian.com/music/2013/jun/20/uk-dance-music-back-pop |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
Masana'antu sun amince da shi, an ba da kyautar Black Butter 'Mafi kyawun Ƙananan Alamar' a 2012 Association of Independent Music Awards . <ref>{{Cite web |last=Michaels |first=Sean |date=30 October 2012 |title=AIM award winners 2012: Alt-J, Edwyn Collins, Daniel Miller and more |url=https://www.theguardian.com/music/2012/oct/30/aim-award-winners-2012 |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Daga cikin nadin kyaututtuka da yawa a cikin shekaru, co-kafa Joe ya lashe kyaututtaka na A&R daga Music Business Worldwide <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=The A and R Awards 2017 |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ar-awards-2017-steve-mac-young-turks-atlantic-win-big/ |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref> da Link Up TV, <ref>{{Cite web |date=22 December 2017 |title=LinkUp TV Award winners 2017 |url=https://www.instagram.com/p/BdBErjPlV0S/?img_index=2&igsh=MWU5azU2azQ2Z2Q0MA%3D%3D |website=LinkUp TV on Instagraml}}</ref> kuma co-kafa Henry ya lashe kyautar Entrepreneur Award <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Artist and Manager Awards |url=https://amawards.org/previous-winners |website=Artist and Manager Awards}}</ref> a 2015 Artist and Manager Awards.<ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=2017 A and R Awards congratulations |url=https://x.com/SonyMusicUK/status/926150887491371011 |website=Sony Music UK Twitter}}</ref><ref>{{Cite web |title=Artist and Manager Awards 2015 winners |url=https://themmf.net/news/artist-and-manager-awards-2015-sponsored-by-dice-the-winners/ |website=Music Managers Forum}}</ref>
== Tarihi ==
=== Kafa da farkon shekarun ===
Black Butter Records an yi niyya ne da farko a matsayin hanyar fita ga mawaƙa waɗanda aka sanya hannu ga kamfanin gudanar da zane-zane, Stackhouse Management, <ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=Start Spreading the News |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MusicWeekNovember28t/html/index.html |website=Music Week}}</ref> (a baya gida ga Rudimental, Gorgon City, Redlight, Sub Focus da sauransu). <ref>{{Cite web |last=Wilson |first=Kim |date=22 October 2013 |title=Black Butter Update |url=http://www.kmag.co.uk/editorial/news/black-butter-update.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102010/http://www.kmag.co.uk/editorial/news/black-butter-update.html |archive-date=3 September 2014 |access-date=28 August 2014 |website=Kmag}}</ref> Sakamakon farko da aka saki shi ne 'Lovestruck' na Man Like Me da kuma 'Soundclash' na RackNRuin (Matt Robson-Scott na Gorgon City) wanda ya shiga cikin shahararren Jessie Ware don yin murya. <ref>{{Cite web |title=Black Butter Soundcloud, release #1 |url=https://soundcloud.com/black-butter-records/man-like-me-love-struck-kill-light-remix |website=Souncloud}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patterson |first=Joseph 'JP' |title=MTV IGGY: Black Butter Records: The Takeover Is Imminent |url=http://www.josephjppatterson.co.uk/2013/08/mtv-iggy-black-butter-records-takeover.html |access-date=2022-08-12}}</ref>
Kamfanin Black Butter ya fara samun karɓuwa ta hanyar shirya bukukuwan kiɗa a kulake da kuma gudanar da shirye-shiryen kiɗa a dandamalin bukukuwan nishaɗi, yayin da yake fitar da waƙoƙi guda-guda da ƙananan kundin waƙoƙi (EPs) galibi. A farkon kafuwarsa, an bayyana kamfanin a matsayin cibiyar kiɗan lantarki ta Birtaniya, wadda ta ƙunshi nau'o'in salon kiɗa daban-daban.
Ba da daɗewa ba, kamfanin ya gina suna a matsayin wanda ke gano tare da tallata sabbin hazikan mawaka a fagen kiɗan Rap, Grime da Bass a Birtaniya. Hakan ya biyo bayan samun karɓuwa da waƙarsa ta uku mai suna "Ho! Riddim", wadda Marco Del Horno da Swerve suka yi tare da P Money. Waƙar ta shahara a YouTube kuma ta zama ɗaya daga cikin fitattun waƙoƙin da masoya wannan salon kiɗa ke ɗauka a matsayin na musamman.
Daga cikin fitattun waƙoƙin farko da aka fitar a ƙarƙashin wannan kamfanin rikodin waƙoƙi akwai waƙar farko ta Clean Bandit mai suna "A+E", ta Gorgon City mai suna "Real", wadda ta haɗa da Yasmin, da kuma ta Rudimental mai suna "Deep In The Valley", wadda ta haɗa da MC Shantie.<ref>{{cite web |date=24 December 2013 |title=Clean Bandit (New band of the day No 1,668) |url=https://www.theguardian.com/music/2013/dec/24/clean-bandit |website=The Guardian}}</ref><ref>{{cite web |title=Black Butter Records Soundcloud |url=https://soundcloud.com/black-butter-records}}</ref>
A shekara mai zuwa, waƙar Rudimental 'Spoons' (tare da matashi MNEK da Siron) ta fara tasiri rediyo na rana.Rudimental da aka sanya hannu tare da Atlantic / Asylum ta hanyar Black Butter kuma babban ci gaban lakabin ya zo ne a cikin 2012 tare da sakin Rudimental's 'Feel the Love' (tare da John Newman), suna samun lambar farko ta Burtaniya kuma suna jagorantar hanyar samun matsayi na platinum na gaba na kundin ''Gida'' na farko <ref>{{Cite web |last=Evenson |first=Austin |date=2015-05-25 |title=Black Butter's UK Invasion: A Look At The Brand's Past, Present, and Future |url=https://dancingastronaut.com/2015/05/black-butters-uk-invasion-look-brands-past-present-future/ |access-date=2022-08-12 |website=Dancing Astronaut |language=en-US}}</ref> wanda kuma ya sami makonni 10 a saman UK Dance Chart kuma ya sanya # 17 a kan sashin ƙarshen shekara na Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=Official Charts UK, Rudimental profile page |url=https://www.officialcharts.com/albums/rudimental-home/ |website=Official Charts UK}}</ref> A cikin wata hira da aka yi da Music Week a shekarar 2014, Henry ya ce shigar mai saka hannun jari da kuma mai ba da shawara Roger Ames yana da mahimmanci ga kewaya masana'antar kiɗa don cimma irin wannan ci gaban kasuwanci.
A watan Afrilu na shekara ta 2014, Gorgon City's 'Ready For Your Love' (tare da MNEK) ya sami UK Dance Chart # 2, <ref>{{Cite web |title=Official Dance Singles Chart on 2 February 2014 – 8 February 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/dance-singles-chart/20140202/104/ |website=Official Charts February 2, 2014}}</ref> UK Singles Chart # 4, <ref>{{Cite web |title=Official Singles Chart on 2 February 2014 – 8 February 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20140202/7501/ |website=Official Charts February 2, 2014}}</ref> kuma ya kasance # 59 a cikin sashin ƙarshen shekara na Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=End of Year Singles Chart Top 100 – 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-singles-chart/20140105/37501/ |access-date=20 November 2019 |publisher=Official Charts Company}}</ref> An saki kundi na farko na <nowiki><i id="mwrg">Sirens</i></nowiki> a watan Oktoba na shekara ta 2014, wanda ke nuna simintin ƙwarewar murya - ya sami UK Dance Chart # 1, UK Albums Chart # 10 da kuma matsayin Gold-certified.<ref>{{Cite web |title=Official Dance Albums Chart on 26 October 2014 – 1 November 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/dance-albums-chart/20141026/105/ |website=Official Charts 26 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official Albums Chart on 26 October 2014 – 1 November 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/albums-chart/20141026/7502/ |website=Official Charts 26 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Album certification |url=https://www.bpi.co.uk/award/14289-4389-2 |website=BPI – December 2022}}</ref>
=== Sony Music UK ===
A watan Nuwamba na shekara ta 2014, Black Butter Records ya zama mai zaman kansa - tare da RCA, Columbia da Sony CMG - a karkashin Sony Music UK - wadanda suka kafa Henry da Joe suna aiki a matsayin hadin gwiwar shugabanni da Nick Worthington ke jagorantar A & R.
Shugaba na Sony UK Jason Iley ya ce a cikin wata sanarwa: "Black Butter shine lakabin da ya fi ban sha'awa da ya fito a cikin shekaru biyar da suka gabata, don haka wannan babban juyin mulki ne a gare mu. Henry da Joe sun kawo tare da su baiwa mai ban mamaki don gano ayyukan ban mamaki. "<ref>{{Cite web |title=Black Butter joins Sony Music UK |url=https://completemusicupdate.com/article/black-butter-joins-sony-music-uk/ |access-date=2022-08-12 |website=Complete Music Update}}</ref>
Editan Music Week Tim Ingham ya ce: "Wannan yana nuna cewa yarjejeniyar ita ce mafi mahimmancin kasuwancin lakabin indie tun lokacin da Universal ta sami V2 a cikin 2007. "<ref>{{Cite web |date=21 November 2014 |title=Black Butter join Iley's Sony |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MW211114/html/index.html? |website=Music Week magazine}}</ref>
Shahararrun sakonni a wannan lokacin sun fito ne daga AJR, Bakar, J Hus, Jae5, Young T & Bugsey da sauransu.BB sun taimaka wajen karya Zara Larsson <ref>{{Cite web |date=21 December 2016 |title=Lush Life Record of The Year |url=https://www.recordoftheday.com/on-the-move/record/zara-larsson/lush-life--record-of-the-year |website=Record of the Day}}</ref> kuma sun kasance abokin tarayya na Burtaniya a kan ayyukan da aka buga a duniya kamar [[DJ Khaled]], Faransanci Montana, da sauransu. <ref>{{Cite web |date=8 June 2022 |title=Zara Larrson takes control of her catalogue and launches new label |url=https://www.musicweek.com/talent/read/zara-larsson-takes-control-of-her-catalogue-launches-new-label/085954 |website=Music Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 November 2019 |title=Sony UK's JV labels are on a roll |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/rumor-mill/lessimg-srchttpssoirsenatecagovsitessoirsenatecagovfilesunion-jack-flag-hipng-width30px-height18pxgreatera-relentless-insanity-sony-uks-jv-labels-lessbrgreaterare-on-a-roll |website=Hits Daily Double}}</ref>
Kashewa a wannan zamanin, J Hus da mai haɗin gwiwa mai suna Jae5 sun ga tsohon mai zane-zane na farko Common Sense ya tafi Top 10 a Burtaniya a cikin 2017 (ƙwanƙwasa #6), <ref>{{Cite web |title=J Hus profile page |url=https://www.officialcharts.com/artist/48523/j-hus/ |website=Official Charts UK}}</ref> ya lashe NME Best Album of 2018, <ref>{{Cite web |date=15 February 2018 |title=J Hus wins Best Album supported by Orange Amplification {{!}} VO5 NME Awards 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=sei8OGvAfgo |website=NME YouTube channel}}</ref> ya sami gabatarwa na Mercury Prize, <ref>{{Cite web |date=3 August 2017 |title=J Hus – Common Sense |url=https://www.mercuryprize.com/news/j-hus-common-sense |website=Mercury Prize}}</ref> MOBO <ref>{{Cite web |date=17 October 2017 |title=2017 MOBO Awards nominations announced |url=https://mobo.com/news/2017-mobo-awards-nominations-announced |website=MOBO}}</ref> da BRIT Awards, <ref>{{Cite web |date=15 January 2018 |title=Stormzy, Kendrick Lamar and J Hus nominated for 2018 Brit Awards |url=https://crackmagazine.net/2018/01/stormzy-kendrick-lamar-j-hus-nominated-2018-brit-awards/ |website=Crack magazine}}</ref> tare da karbuwa a cikin Music Week artist management category.<ref>{{Cite web |date=22 February 2018 |title='I just reach for the stars': J Hus and producer JAE5 talk album no2 |url=https://www.musicweek.com/talent/read/i-just-reach-for-the-stars-j-hus-and-producer-jae5-talk-album-no-2/071557 |website=Music Week}}</ref> An gane kundin a cikin jerin sunayen mafi kyawun shekara: Crack Magazine, Complex, Fact, NME, Pigeons and Planes, The Guardian .A Burtaniya, an tabbatar da platinum kuma ya gama # 47 a kan jadawalin ƙarshen shekara ta 2017, da kuma # 66 a cikin 2018.Black Butter's Joe Gossa ya sanya hannu kan J Hus a shekarar 2015 kuma ya ce shi 'wani ɓangare ne na zamanin zinariya ga Burtaniya'. <ref>{{Cite web |date=24 August 2017 |title='J Hus is part of a golden age for the UK': Black Butter president Joe Gossa on the Common Sense campaign |url=https://www.musicweek.com/labels/read/j-hus-is-part-of-a-golden-age-for-the-uk-black-butter-president-joe-gossa-on-the-common-sense-campaign/069564 |website=Music}}</ref> Tare da nasarar da aka gina a karkashin kasa, waƙar 'Lean & Bop' ta fashe tare da miliyoyin rafi kuma an saki mixtape The 15th Day.Ci gaban kasuwanci ya ga waƙar 'Did You See' ta zama ta farko Top 10 kuma kamfen ɗin ya sami karɓar masana'antu.<ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Sony Music A&R wins congratulations |url=https://x.com/SonyMusicUK/status/926150887491371011 |website=Sony Music UK Twitter}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=MBW A&R Awards winners 2017 |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ar-awards-2017-steve-mac-young-turks-atlantic-win-big |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref>
Alamomin sun lashe lambar yabo ta Artist Marketing a 2021 Music Week Awards don aiki a kan Young T & Bugsey wanda ya fashe sigogi na Amurka tare da taimakon TikTok virality na waƙar su 'Don't Rush' tare da Headie One . <ref>{{Cite web |date=14 November 2021 |title=Music Week Awards 2021: All the winners at the biggest ever edition |url=https://www.musicweek.com/media/read/music-week-awards-2021-all-the-winners-at-the-biggest-ever-edition/084140 |website=[[Music Week]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=How TikTok turned 'Don't Rush by UK hip-hop artists Young T & Budget into a global hit |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/how-a-tiktok-challenge-turned-dont-rush-by-black-butter-signed-uk-hip-hop-artists-young-t-bugsey-into-a-global-hit/ |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref>
=== Buga ===
A cikin 2013, Black Butter ta ƙaddamar da hannun bugawa kuma ta shiga haɗin gwiwa tare da BMG Chrysalis a cikin 2014. <ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=Black Butter uncloaks publishing company (front page) |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MusicWeekNovember28t/html/index.html}}</ref>
Wani sanannen sa hannu na farko shine Jess Glynne - co-shugaba Joe Gossa ya kusanci saurayi marubucin waƙa bayan ya burge shi da demo na waƙoƙin da ta kirkira tare da Jin Jin (aka Janée Bennett). <ref name="Billboard-Sep2015">{{Cite web |date=19 March 2015 |title=Jess Glynne Talks Throat Surgery, Advice From Sam Smith |url=https://www.billboard.com/articles/news/magazine-feature/6693273/jess-glynne-i-laugh-when-i-cry-interview-throat-surgery-sam-smith-clean-bandit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021113601/http://www.billboard.com/articles/news/magazine-feature/6693273/jess-glynne-i-laugh-when-i-cry-interview-throat-surgery-sam-smith-clean-bandit |archive-date=21 October 2015 |access-date=30 October 2015 |publisher=Billboard}}</ref> A cikin wata hira ta Billboard ta 2015, Jess ta tuna: "[Joe] ya tafi tunani. Ya gabatar da ni ga dukkan mutane masu kyau - lauyoyi, manajoji, na sanya hannu kan yarjejeniya don bugawa. "<ref>{{Cite web |title=Ryn Weaver, Kiesza & Jess Glynne Share Their Journeys to Coachella: Exclusive |url=https://www.billboard.com/culture/events/ryn-weaver-kiesza-jess-glynne-talk-coachella-6538610/ |website=Billboard – April 2015}}</ref>Da yake murna da taken farko / lambar daya, ta ce: "Na gode wa Joe Gossa a Black Butter records saboda ba tare da shi ba ban tsammanin zan kasance a nan yau ba!"<ref>{{Cite web |date=29 March 2015 |title=Jess Glynne, Official Facebook page |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=804366639656098&set=a.706915699401193 |website=[[Facebook]]}}</ref>Ta ci gaba da samun lambobi bakwai a kan UK Singles Chart - mafi yawan kowane ɗan wasan kwaikwayo na mata na Burtaniya.<ref>{{Cite web |title=Jess Glynne x Official Charts UK |url=https://www.officialcharts.com/artist/32631/jess-glynne/ |website=Official Charts}}</ref>
A cikin 2015, mai gabatarwa mai zuwa na gabashin London Jae5 ya sanya hannu ga Black Butter don bugawa <ref>{{Cite web |date=26 April 2017 |title=Meet Jae5, The East London Genre Blender Behind J Hus's Out Of This World Afrobeats Sound |url=https://www.thefader.com/2017/04/26/jae5-interview-j-hus-producer-did-you-see-common-sense |website=[[The Fader]]}}</ref> kuma daga baya zuwa lakabin a matsayin mai zane bayan ya burge Joe tare da farkon J Hus demos. <ref>{{Cite web |date=7 December 2022 |title=UK act to watch: Jae5 (Sony) |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/dish-and-chips/uk-act-to-watch-jae5-sony |website=Hits Daily Double}}</ref> Sun ci gaba da samun nasarar kasuwanci a karkashin haɗin gwiwar Sony na Black Butter.Jae5 ya ci gaba da samar [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy, Dave, Tion Wayne kuma masana'antu da yawa sun amince da shi don aikinsa, gami da: Grammys, MOBOs MBW A&R Awards, Ivors Academy, <ref>{{Cite web |date=18 November 2022 |title=Jae5 Instagram |url=https://www.instagram.com/jae5/p/ClG-eJ7IAaa/ |website=Instagram}}</ref> GRM Daily.<ref>{{Cite web |date=28 October 2023 |title=A&R Awards Producer of The Year Nominee JAE5 |url=https://www.abbeyroad.com/news/ar-awards-producer-of-the-year-nominee-jae5-3378 |website=Abbey Road}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2020 |title=The Ivors Academy announce nominations for The Ivors 2020 |url=https://ivorsacademy.com/news/the-ivors-academy-announce-nominations-for-the-ivors-2020/ |website=Ivors Academy}}</ref>
Alamun wallafe-wallafen Black Butter sun haɗa da: Aquilo, Bipolar Sunshine, Chloe Leone, Elderbrook, Everything Everything, James Newman, Jae5, Jess Glynne, Kiko Bun, Laura Dockrill, Mark Crown.
=== Sauran ===
Rudimental's East London studio, Major Toms, ya kasance cibiyar Black Butter ta farko lakabin lakabi.<ref>{{Cite web |last=Macpherson |last2=Yates |first2=Kieran |last3=Wolfson |first3=Alex |date=20 June 2013 |title=UK dance music is back – and this time it's going pop |url=https://www.theguardian.com/music/2013/jun/20/uk-dance-music-back-pop |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
Black Butter da Method Music sun kasance abokan tarayya a cikin Bayyanawa da Rudimental's Wild Life Festival .An gudanar da shi a kowace shekara tsakanin 2015 <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Disclosure and Rudimental team up for inaugural Wild Life Festival |url=https://diymag.com/news/disclosure-rudimental-team-up-for-inaugural-wild-life-festival |website=DIY mag}}</ref>-2018, taron farko ya lashe kyautar Kyautattun Sabon Bikin a 2015 UK Festival Awards. <ref>{{Cite web |date=10 February 2016 |title=Announced! Wild Life Festival Line-Up 2016 |url=https://discover.ticketmaster.co.uk/music/announced-wild-life-festival-line-up-2016-23928/ |website=Ticketmaster Discover}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2017 |title=Dizzee Rascal To Headline Wild Life 2017 |url=https://www.clashmusic.com/live/dizzee-rascal-to-headline-wild-life-2017/ |website=Clash music}}</ref>
Black Butter da Sony Music UK sun ƙaddamar da lakabin haɗin gwiwa, 4ZA, tare da haɗin gwiwa tare da mai kula da kiɗa Tom Cater . <ref>{{Cite web |date=18 June 2021 |title=Black Butter and Tom Cater launch JV label 4ZA |url=https://www.musicweek.com/labels/read/black-butter-and-tom-cater-launch-jv-label-4za/083521 |website=Music Week}}</ref>
== Lissafi ==
Da suka gabata da na yanzu
* AJR
* Amaria BB
* Badgirl$ <ref>{{Cite web |last=Sue |first=David |date=10 October 2019 |title=Made in Manchester – Badgirl$ |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/made-in-manchester-badgirl-17061538/ |website=Manchester Evening News – October 2019}}</ref>
* Bakar
* Charlotte Plank<ref>{{Cite web |title=Charlotte Plank's debut single "HATE ME" is a cocktail of pop, jungle beats, and Gen Z zeitgeist |url=https://www.thelineofbestfit.com/tracks/charlotte-plank-hate-me |website=The Line Of Best Fit – August 2022}}</ref>
* Mai Tsabtace Fashi
* Deyaz
* Drums na Mutuwa
* Rashin duhu
* Elderbrook
* Faransanci Montana
* GoldLink
* Birnin Gorgon
* Mai garkuwa
* J Hus<ref>{{Cite web |title=Album of the month, Beautiful and Brutal Yard |url=https://www.ibiza-spotlight.com/magazine/2023/07/album-month-j-hus-beautiful-and-brutal-yard-black-butter-records/ |website=Ibiza Spotlight – July 2023}}</ref>
* Jae5<ref>{{Cite web |title=Jae5 artist profile |url=https://www.sonymusic.co.uk/artist/jae5/ |website=Sony Music UK}}</ref>
* Jess Glynne
* Jimothy Lacoste<ref>{{Cite web |title=Jimothy Lacoste has signed to Black Butter |url=https://mixmag.net/read/jimothy-lacoste-has-signed-to-black-butter-news |website=Mixmag – June 2018 date}}</ref>
* Joel Compass
* Jnr Choi<ref>{{Cite web |date=2 March 2022 |title=Jnr Choi signs to Epic Records/Black Butter Records |url=https://www.musicconnection.com/jnr-choi-signs-to-epic-records-black-butter-records/ |website=Music Connection – March 2022}}</ref>
* K-Trap
* Garkuwa da mutane<ref>{{Cite web |title=Kidnap Kid branches out with new label launch |url=https://mixmag.net/read/kidnap-kid-branches-out-with-new-label-launch-news |website=Mixmag – Feb 2016}}</ref>
* Kiko Bun
* Sarki Henry
* Kashewa
* Lulu James<ref>{{Cite web |date=26 October 2012 |title=Lulu James – Be Safe |url=http://www.clashmusic.com/videos/lulu-james-be-safe |website=Clashmusic.com}}</ref>
* Marshall F
* MNEK
* Nu Leng na
* Nonô<ref>{{Cite web |title=Nonô 'Million Dollars' out today |url=https://www.withguitars.com/nono-million-dollars-out-today-listen-now/ |access-date=2023-10-17 |website=WithGuitars |language=en-GB}}</ref>
* Offrami
* P-rashin kai
* Abubuwan da ba su da muhimmanci
* Mai Jirgin Ruwa da Ni
* Mai shayarwa<ref>{{Cite web |title=21st May: Scrufizzer signs with Black Butter Records |url=http://machinemanagement.co.uk/21st-May-Scrufizzer-signs-with-Black-Butter-Records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226150744/http://www.machinemanagement.co.uk/21st-May-Scrufizzer-signs-with-Black-Butter-Records |archive-date=26 December 2014 |access-date=21 May 2013 |website=Machinemanagement.co.uk}}</ref>
* Shaybo<ref>{{Cite web |last=Studio |first=Tristan Palmer |title=Black Butter Records – Official Website |url=http://black-butter.com/ |access-date=2021-11-30 |website=Black Butter Records – Official Website}}</ref>
* Sinead Harnett<ref>{{Cite web |title=An Introduction to U.K. Dance Label Black Butter |url=http://pitchfork.com/thepitch/135-black-butter/ |website=Pitchfork – November 2013}}</ref>
* Solomon Grey
* Siron
* Ku Yi Tafiyar Rana
* Takura
* Tazer
* Woz
* Zai ji
* Yasmin
* Matashi T &amp; Bugsey<ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=How TikTok turned 'Don't Rush' by UK artists Young T & Bugsey into a global hit |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/how-a-tiktok-challenge-turned-dont-rush-by-black-butter-signed-uk-hip-hop-artists-young-t-bugsey-into-a-global-hit/ |website=Music Business Worldwide – May 2020}}</ref>
* Zara Larsson
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
gwcap9vitjshpr925ka3dbxzeu0y176
973694
973692
2026-10-30T11:27:28Z
Uskeone
40867
/* Kafa da farkon shekarun */
973694
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: LightBlue; color:inherit;" |Black Butter Records
|-
! class="infobox-label" scope="row" |An kafa shi
| class="infobox-data" |2010 <span style="display: none;"> (<span class="bday dtstart published updated itvstart">2010</span>) </span>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Wanda ya kafa shi
| class="infobox-data agent" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist">
* Itacen Olly
* Garin Henry
* Joe Gossa
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Matsayi
| class="infobox-data" |Mai aiki
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Irin wannan
| class="infobox-data category" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist">
* Na'urar lantarki
* Rap
* Girma
* Waƙoƙin bass
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Kasar asali
| class="infobox-data" |[[Birtaniya|Ƙasar Ingila]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Wurin da yake
| class="infobox-data label" |[[Landan]], Ingila
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Shafin yanar gizon hukuma
| class="infobox-data" |<span class="url">[http://black-butter.com/ baƙar fata-butter.com]</span>
|}
'''Black Butter Records''' lakabin rikodin Burtaniya ne [[Landan]] ke zaune a London, Ingila .An kafa shi a cikin 2010 da Olly Wood, Henry Village da Joe Gossa, farawa mai zaman kansa <ref name="Thump">{{Cite web |last=Bhavnani |first=Rishabh |date=18 September 2013 |title=IMPRINTS: Black Butter |url=https://www.vice.com/en/article/imprints-black-butter-uk-bass-grime-rudimental-scrufizzer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903081924/http://thump.vice.com/words/imprints-black-butter-uk-bass-grime-rudimental-scrufizzer |archive-date=3 September 2014 |access-date=28 August 2014 |website=Thump |publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> ya ci gaba da zama lakabin mai ɗanɗano, kuma wani ɓangare na sansanin kasuwancin da ke da alaƙa da kiɗa ban da gudanarwa da bugawa. <ref>{{Cite web |last=Saville |first=Adam |date=13 January 2014 |title=Best Label: Black Butter |url=http://www.djmag.com/content/best-label-black-butter |access-date=28 August 2014 |website=[[DJMag]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=The Big Interview, Black Butter |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/edition_list/index.html |website=[[Music Week]]}}</ref>
Alamar rikodin tana da haɗin farko tare da Clean Bandit, <ref>{{Cite web |last=Lester |first=Paul |date=24 December 2013 |title=Clean Bandit (New band of the day No 1,668) |url=https://www.theguardian.com/music/2013/dec/24/clean-bandit |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Rudimental, <ref>
{{Cite web |last=Sargent |first=Jordan |date=15 November 2013 |title=An Introduction to U.K. Dance Label Black Butter |url=http://pitchfork.com/thepitch/135-black-butter/ |access-date=28 August 2014 |website=[[Pitchfork Media|Pitchfork]]}}</ref> Jessie Ware, MNEK, da Gorgon City.A cikin wata hira ta 2013 - wanda ya fahimci cibiyar sadarwa ta masu zane-zane da ke zuwa ta hanyar Black Butter sun kasance a kan gaba a wani yanayi mai tasowa - Henry ya ce: "Jam'iyyar mutane tana da matukar fa'ida a yanzu.Kuna jin garage, gida, drum'n'bass, pop, reggae da dub, amma duk yana jin kamar yana da ma'ana.Yana jin kamar motsi mai ban sha'awa da ke gudana."Ya lura cewa kafa BBC Radio 1Xtra da muhimmiyar gudummawarta wajen nuna kiɗa na karkashin kasa a kan babban dandamali, yana haɓaka damarsa ta hanyar wucewa. <ref>{{Cite web |last=Macpherson |last2=Yates |first2=Kieran |last3=Wolfson |first3=Alex |date=20 June 2013 |title=UK dance music is back – and this time it's going pop |url=https://www.theguardian.com/music/2013/jun/20/uk-dance-music-back-pop |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
Masana'antu sun amince da shi, an ba da kyautar Black Butter 'Mafi kyawun Ƙananan Alamar' a 2012 Association of Independent Music Awards . <ref>{{Cite web |last=Michaels |first=Sean |date=30 October 2012 |title=AIM award winners 2012: Alt-J, Edwyn Collins, Daniel Miller and more |url=https://www.theguardian.com/music/2012/oct/30/aim-award-winners-2012 |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Daga cikin nadin kyaututtuka da yawa a cikin shekaru, co-kafa Joe ya lashe kyaututtaka na A&R daga Music Business Worldwide <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=The A and R Awards 2017 |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ar-awards-2017-steve-mac-young-turks-atlantic-win-big/ |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref> da Link Up TV, <ref>{{Cite web |date=22 December 2017 |title=LinkUp TV Award winners 2017 |url=https://www.instagram.com/p/BdBErjPlV0S/?img_index=2&igsh=MWU5azU2azQ2Z2Q0MA%3D%3D |website=LinkUp TV on Instagraml}}</ref> kuma co-kafa Henry ya lashe kyautar Entrepreneur Award <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Artist and Manager Awards |url=https://amawards.org/previous-winners |website=Artist and Manager Awards}}</ref> a 2015 Artist and Manager Awards.<ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=2017 A and R Awards congratulations |url=https://x.com/SonyMusicUK/status/926150887491371011 |website=Sony Music UK Twitter}}</ref><ref>{{Cite web |title=Artist and Manager Awards 2015 winners |url=https://themmf.net/news/artist-and-manager-awards-2015-sponsored-by-dice-the-winners/ |website=Music Managers Forum}}</ref>
== Tarihi ==
=== Kafa da farkon shekarun ===
Black Butter Records an yi niyya ne da farko a matsayin hanyar fita ga mawaƙa waɗanda aka sanya hannu ga kamfanin gudanar da zane-zane, Stackhouse Management, <ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=Start Spreading the News |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MusicWeekNovember28t/html/index.html |website=Music Week}}</ref> (a baya gida ga Rudimental, Gorgon City, Redlight, Sub Focus da sauransu). <ref>{{Cite web |last=Wilson |first=Kim |date=22 October 2013 |title=Black Butter Update |url=http://www.kmag.co.uk/editorial/news/black-butter-update.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102010/http://www.kmag.co.uk/editorial/news/black-butter-update.html |archive-date=3 September 2014 |access-date=28 August 2014 |website=Kmag}}</ref> Sakamakon farko da aka saki shi ne 'Lovestruck' na Man Like Me da kuma 'Soundclash' na RackNRuin (Matt Robson-Scott na Gorgon City) wanda ya shiga cikin shahararren Jessie Ware don yin murya. <ref>{{Cite web |title=Black Butter Soundcloud, release #1 |url=https://soundcloud.com/black-butter-records/man-like-me-love-struck-kill-light-remix |website=Souncloud}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patterson |first=Joseph 'JP' |title=MTV IGGY: Black Butter Records: The Takeover Is Imminent |url=http://www.josephjppatterson.co.uk/2013/08/mtv-iggy-black-butter-records-takeover.html |access-date=2022-08-12}}</ref>
Kamfanin Black Butter ya fara samun karɓuwa ta hanyar shirya bukukuwan kiɗa a kulake da kuma gudanar da shirye-shiryen kiɗa a dandamalin bukukuwan nishaɗi, yayin da yake fitar da waƙoƙi guda-guda da ƙananan kundin waƙoƙi (EPs) galibi. A farkon kafuwarsa, an bayyana kamfanin a matsayin cibiyar kiɗan lantarki ta Birtaniya, wadda ta ƙunshi nau'o'in salon kiɗa daban-daban.
Ba da daɗewa ba, kamfanin ya gina suna a matsayin wanda ke gano tare da tallata sabbin hazikan mawaka a fagen kiɗan Rap, Grime da Bass a Birtaniya. Hakan ya biyo bayan samun karɓuwa da waƙarsa ta uku mai suna "Ho! Riddim", wadda Marco Del Horno da Swerve suka yi tare da P Money. Waƙar ta shahara a YouTube kuma ta zama ɗaya daga cikin fitattun waƙoƙin da masoya wannan salon kiɗa ke ɗauka a matsayin na musamman.<ref>https://ra.co/promoters/33810/past-events?page=2/</ref><ref>https://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/introducing/2012/02/huws_label_of_love_black_butte.shtml</ref><ref>https://www.insomniac.com/music/metronome-riddim-commission/</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=7LsWEaZVXek/</ref>
Daga cikin fitattun waƙoƙin farko da aka fitar a ƙarƙashin wannan kamfanin rikodin waƙoƙi akwai waƙar farko ta Clean Bandit mai suna "A+E", ta Gorgon City mai suna "Real", wadda ta haɗa da Yasmin, da kuma ta Rudimental mai suna "Deep In The Valley", wadda ta haɗa da MC Shantie.<ref>{{cite web |date=24 December 2013 |title=Clean Bandit (New band of the day No 1,668) |url=https://www.theguardian.com/music/2013/dec/24/clean-bandit |website=The Guardian}}</ref><ref>{{cite web |title=Black Butter Records Soundcloud |url=https://soundcloud.com/black-butter-records}}</ref>
A shekara mai zuwa, waƙar Rudimental 'Spoons' (tare da matashi MNEK da Siron) ta fara tasiri rediyo na rana.Rudimental da aka sanya hannu tare da Atlantic / Asylum ta hanyar Black Butter kuma babban ci gaban lakabin ya zo ne a cikin 2012 tare da sakin Rudimental's 'Feel the Love' (tare da John Newman), suna samun lambar farko ta Burtaniya kuma suna jagorantar hanyar samun matsayi na platinum na gaba na kundin ''Gida'' na farko <ref>{{Cite web |last=Evenson |first=Austin |date=2015-05-25 |title=Black Butter's UK Invasion: A Look At The Brand's Past, Present, and Future |url=https://dancingastronaut.com/2015/05/black-butters-uk-invasion-look-brands-past-present-future/ |access-date=2022-08-12 |website=Dancing Astronaut |language=en-US}}</ref> wanda kuma ya sami makonni 10 a saman UK Dance Chart kuma ya sanya # 17 a kan sashin ƙarshen shekara na Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=Official Charts UK, Rudimental profile page |url=https://www.officialcharts.com/albums/rudimental-home/ |website=Official Charts UK}}</ref> A cikin wata hira da aka yi da Music Week a shekarar 2014, Henry ya ce shigar mai saka hannun jari da kuma mai ba da shawara Roger Ames yana da mahimmanci ga kewaya masana'antar kiɗa don cimma irin wannan ci gaban kasuwanci.
A watan Afrilu na shekara ta 2014, Gorgon City's 'Ready For Your Love' (tare da MNEK) ya sami UK Dance Chart # 2, <ref>{{Cite web |title=Official Dance Singles Chart on 2 February 2014 – 8 February 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/dance-singles-chart/20140202/104/ |website=Official Charts February 2, 2014}}</ref> UK Singles Chart # 4, <ref>{{Cite web |title=Official Singles Chart on 2 February 2014 – 8 February 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20140202/7501/ |website=Official Charts February 2, 2014}}</ref> kuma ya kasance # 59 a cikin sashin ƙarshen shekara na Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=End of Year Singles Chart Top 100 – 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-singles-chart/20140105/37501/ |access-date=20 November 2019 |publisher=Official Charts Company}}</ref> An saki kundi na farko na <nowiki><i id="mwrg">Sirens</i></nowiki> a watan Oktoba na shekara ta 2014, wanda ke nuna simintin ƙwarewar murya - ya sami UK Dance Chart # 1, UK Albums Chart # 10 da kuma matsayin Gold-certified.<ref>{{Cite web |title=Official Dance Albums Chart on 26 October 2014 – 1 November 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/dance-albums-chart/20141026/105/ |website=Official Charts 26 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official Albums Chart on 26 October 2014 – 1 November 2014 |url=https://www.officialcharts.com/charts/albums-chart/20141026/7502/ |website=Official Charts 26 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web |title=Album certification |url=https://www.bpi.co.uk/award/14289-4389-2 |website=BPI – December 2022}}</ref>
=== Sony Music UK ===
A watan Nuwamba na shekara ta 2014, Black Butter Records ya zama mai zaman kansa - tare da RCA, Columbia da Sony CMG - a karkashin Sony Music UK - wadanda suka kafa Henry da Joe suna aiki a matsayin hadin gwiwar shugabanni da Nick Worthington ke jagorantar A & R.
Shugaba na Sony UK Jason Iley ya ce a cikin wata sanarwa: "Black Butter shine lakabin da ya fi ban sha'awa da ya fito a cikin shekaru biyar da suka gabata, don haka wannan babban juyin mulki ne a gare mu. Henry da Joe sun kawo tare da su baiwa mai ban mamaki don gano ayyukan ban mamaki. "<ref>{{Cite web |title=Black Butter joins Sony Music UK |url=https://completemusicupdate.com/article/black-butter-joins-sony-music-uk/ |access-date=2022-08-12 |website=Complete Music Update}}</ref>
Editan Music Week Tim Ingham ya ce: "Wannan yana nuna cewa yarjejeniyar ita ce mafi mahimmancin kasuwancin lakabin indie tun lokacin da Universal ta sami V2 a cikin 2007. "<ref>{{Cite web |date=21 November 2014 |title=Black Butter join Iley's Sony |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MW211114/html/index.html? |website=Music Week magazine}}</ref>
Shahararrun sakonni a wannan lokacin sun fito ne daga AJR, Bakar, J Hus, Jae5, Young T & Bugsey da sauransu.BB sun taimaka wajen karya Zara Larsson <ref>{{Cite web |date=21 December 2016 |title=Lush Life Record of The Year |url=https://www.recordoftheday.com/on-the-move/record/zara-larsson/lush-life--record-of-the-year |website=Record of the Day}}</ref> kuma sun kasance abokin tarayya na Burtaniya a kan ayyukan da aka buga a duniya kamar [[DJ Khaled]], Faransanci Montana, da sauransu. <ref>{{Cite web |date=8 June 2022 |title=Zara Larrson takes control of her catalogue and launches new label |url=https://www.musicweek.com/talent/read/zara-larsson-takes-control-of-her-catalogue-launches-new-label/085954 |website=Music Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 November 2019 |title=Sony UK's JV labels are on a roll |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/rumor-mill/lessimg-srchttpssoirsenatecagovsitessoirsenatecagovfilesunion-jack-flag-hipng-width30px-height18pxgreatera-relentless-insanity-sony-uks-jv-labels-lessbrgreaterare-on-a-roll |website=Hits Daily Double}}</ref>
Kashewa a wannan zamanin, J Hus da mai haɗin gwiwa mai suna Jae5 sun ga tsohon mai zane-zane na farko Common Sense ya tafi Top 10 a Burtaniya a cikin 2017 (ƙwanƙwasa #6), <ref>{{Cite web |title=J Hus profile page |url=https://www.officialcharts.com/artist/48523/j-hus/ |website=Official Charts UK}}</ref> ya lashe NME Best Album of 2018, <ref>{{Cite web |date=15 February 2018 |title=J Hus wins Best Album supported by Orange Amplification {{!}} VO5 NME Awards 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=sei8OGvAfgo |website=NME YouTube channel}}</ref> ya sami gabatarwa na Mercury Prize, <ref>{{Cite web |date=3 August 2017 |title=J Hus – Common Sense |url=https://www.mercuryprize.com/news/j-hus-common-sense |website=Mercury Prize}}</ref> MOBO <ref>{{Cite web |date=17 October 2017 |title=2017 MOBO Awards nominations announced |url=https://mobo.com/news/2017-mobo-awards-nominations-announced |website=MOBO}}</ref> da BRIT Awards, <ref>{{Cite web |date=15 January 2018 |title=Stormzy, Kendrick Lamar and J Hus nominated for 2018 Brit Awards |url=https://crackmagazine.net/2018/01/stormzy-kendrick-lamar-j-hus-nominated-2018-brit-awards/ |website=Crack magazine}}</ref> tare da karbuwa a cikin Music Week artist management category.<ref>{{Cite web |date=22 February 2018 |title='I just reach for the stars': J Hus and producer JAE5 talk album no2 |url=https://www.musicweek.com/talent/read/i-just-reach-for-the-stars-j-hus-and-producer-jae5-talk-album-no-2/071557 |website=Music Week}}</ref> An gane kundin a cikin jerin sunayen mafi kyawun shekara: Crack Magazine, Complex, Fact, NME, Pigeons and Planes, The Guardian .A Burtaniya, an tabbatar da platinum kuma ya gama # 47 a kan jadawalin ƙarshen shekara ta 2017, da kuma # 66 a cikin 2018.Black Butter's Joe Gossa ya sanya hannu kan J Hus a shekarar 2015 kuma ya ce shi 'wani ɓangare ne na zamanin zinariya ga Burtaniya'. <ref>{{Cite web |date=24 August 2017 |title='J Hus is part of a golden age for the UK': Black Butter president Joe Gossa on the Common Sense campaign |url=https://www.musicweek.com/labels/read/j-hus-is-part-of-a-golden-age-for-the-uk-black-butter-president-joe-gossa-on-the-common-sense-campaign/069564 |website=Music}}</ref> Tare da nasarar da aka gina a karkashin kasa, waƙar 'Lean & Bop' ta fashe tare da miliyoyin rafi kuma an saki mixtape The 15th Day.Ci gaban kasuwanci ya ga waƙar 'Did You See' ta zama ta farko Top 10 kuma kamfen ɗin ya sami karɓar masana'antu.<ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=Sony Music A&R wins congratulations |url=https://x.com/SonyMusicUK/status/926150887491371011 |website=Sony Music UK Twitter}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title=MBW A&R Awards winners 2017 |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ar-awards-2017-steve-mac-young-turks-atlantic-win-big |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref>
Alamomin sun lashe lambar yabo ta Artist Marketing a 2021 Music Week Awards don aiki a kan Young T & Bugsey wanda ya fashe sigogi na Amurka tare da taimakon TikTok virality na waƙar su 'Don't Rush' tare da Headie One . <ref>{{Cite web |date=14 November 2021 |title=Music Week Awards 2021: All the winners at the biggest ever edition |url=https://www.musicweek.com/media/read/music-week-awards-2021-all-the-winners-at-the-biggest-ever-edition/084140 |website=[[Music Week]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=How TikTok turned 'Don't Rush by UK hip-hop artists Young T & Budget into a global hit |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/how-a-tiktok-challenge-turned-dont-rush-by-black-butter-signed-uk-hip-hop-artists-young-t-bugsey-into-a-global-hit/ |website=[[Music Business Worldwide]]}}</ref>
=== Buga ===
A cikin 2013, Black Butter ta ƙaddamar da hannun bugawa kuma ta shiga haɗin gwiwa tare da BMG Chrysalis a cikin 2014. <ref>{{Cite web |date=28 November 2014 |title=Black Butter uncloaks publishing company (front page) |url=https://content.yudu.com/web/2cz8/0A1vlbc/MusicWeekNovember28t/html/index.html}}</ref>
Wani sanannen sa hannu na farko shine Jess Glynne - co-shugaba Joe Gossa ya kusanci saurayi marubucin waƙa bayan ya burge shi da demo na waƙoƙin da ta kirkira tare da Jin Jin (aka Janée Bennett). <ref name="Billboard-Sep2015">{{Cite web |date=19 March 2015 |title=Jess Glynne Talks Throat Surgery, Advice From Sam Smith |url=https://www.billboard.com/articles/news/magazine-feature/6693273/jess-glynne-i-laugh-when-i-cry-interview-throat-surgery-sam-smith-clean-bandit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021113601/http://www.billboard.com/articles/news/magazine-feature/6693273/jess-glynne-i-laugh-when-i-cry-interview-throat-surgery-sam-smith-clean-bandit |archive-date=21 October 2015 |access-date=30 October 2015 |publisher=Billboard}}</ref> A cikin wata hira ta Billboard ta 2015, Jess ta tuna: "[Joe] ya tafi tunani. Ya gabatar da ni ga dukkan mutane masu kyau - lauyoyi, manajoji, na sanya hannu kan yarjejeniya don bugawa. "<ref>{{Cite web |title=Ryn Weaver, Kiesza & Jess Glynne Share Their Journeys to Coachella: Exclusive |url=https://www.billboard.com/culture/events/ryn-weaver-kiesza-jess-glynne-talk-coachella-6538610/ |website=Billboard – April 2015}}</ref>Da yake murna da taken farko / lambar daya, ta ce: "Na gode wa Joe Gossa a Black Butter records saboda ba tare da shi ba ban tsammanin zan kasance a nan yau ba!"<ref>{{Cite web |date=29 March 2015 |title=Jess Glynne, Official Facebook page |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=804366639656098&set=a.706915699401193 |website=[[Facebook]]}}</ref>Ta ci gaba da samun lambobi bakwai a kan UK Singles Chart - mafi yawan kowane ɗan wasan kwaikwayo na mata na Burtaniya.<ref>{{Cite web |title=Jess Glynne x Official Charts UK |url=https://www.officialcharts.com/artist/32631/jess-glynne/ |website=Official Charts}}</ref>
A cikin 2015, mai gabatarwa mai zuwa na gabashin London Jae5 ya sanya hannu ga Black Butter don bugawa <ref>{{Cite web |date=26 April 2017 |title=Meet Jae5, The East London Genre Blender Behind J Hus's Out Of This World Afrobeats Sound |url=https://www.thefader.com/2017/04/26/jae5-interview-j-hus-producer-did-you-see-common-sense |website=[[The Fader]]}}</ref> kuma daga baya zuwa lakabin a matsayin mai zane bayan ya burge Joe tare da farkon J Hus demos. <ref>{{Cite web |date=7 December 2022 |title=UK act to watch: Jae5 (Sony) |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/dish-and-chips/uk-act-to-watch-jae5-sony |website=Hits Daily Double}}</ref> Sun ci gaba da samun nasarar kasuwanci a karkashin haɗin gwiwar Sony na Black Butter.Jae5 ya ci gaba da samar [[Burna Boy|Ɗan Burna]] Boy, Dave, Tion Wayne kuma masana'antu da yawa sun amince da shi don aikinsa, gami da: Grammys, MOBOs MBW A&R Awards, Ivors Academy, <ref>{{Cite web |date=18 November 2022 |title=Jae5 Instagram |url=https://www.instagram.com/jae5/p/ClG-eJ7IAaa/ |website=Instagram}}</ref> GRM Daily.<ref>{{Cite web |date=28 October 2023 |title=A&R Awards Producer of The Year Nominee JAE5 |url=https://www.abbeyroad.com/news/ar-awards-producer-of-the-year-nominee-jae5-3378 |website=Abbey Road}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2020 |title=The Ivors Academy announce nominations for The Ivors 2020 |url=https://ivorsacademy.com/news/the-ivors-academy-announce-nominations-for-the-ivors-2020/ |website=Ivors Academy}}</ref>
Alamun wallafe-wallafen Black Butter sun haɗa da: Aquilo, Bipolar Sunshine, Chloe Leone, Elderbrook, Everything Everything, James Newman, Jae5, Jess Glynne, Kiko Bun, Laura Dockrill, Mark Crown.
=== Sauran ===
Rudimental's East London studio, Major Toms, ya kasance cibiyar Black Butter ta farko lakabin lakabi.<ref>{{Cite web |last=Macpherson |last2=Yates |first2=Kieran |last3=Wolfson |first3=Alex |date=20 June 2013 |title=UK dance music is back – and this time it's going pop |url=https://www.theguardian.com/music/2013/jun/20/uk-dance-music-back-pop |access-date=28 August 2014 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
Black Butter da Method Music sun kasance abokan tarayya a cikin Bayyanawa da Rudimental's Wild Life Festival .An gudanar da shi a kowace shekara tsakanin 2015 <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Disclosure and Rudimental team up for inaugural Wild Life Festival |url=https://diymag.com/news/disclosure-rudimental-team-up-for-inaugural-wild-life-festival |website=DIY mag}}</ref>-2018, taron farko ya lashe kyautar Kyautattun Sabon Bikin a 2015 UK Festival Awards. <ref>{{Cite web |date=10 February 2016 |title=Announced! Wild Life Festival Line-Up 2016 |url=https://discover.ticketmaster.co.uk/music/announced-wild-life-festival-line-up-2016-23928/ |website=Ticketmaster Discover}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2017 |title=Dizzee Rascal To Headline Wild Life 2017 |url=https://www.clashmusic.com/live/dizzee-rascal-to-headline-wild-life-2017/ |website=Clash music}}</ref>
Black Butter da Sony Music UK sun ƙaddamar da lakabin haɗin gwiwa, 4ZA, tare da haɗin gwiwa tare da mai kula da kiɗa Tom Cater . <ref>{{Cite web |date=18 June 2021 |title=Black Butter and Tom Cater launch JV label 4ZA |url=https://www.musicweek.com/labels/read/black-butter-and-tom-cater-launch-jv-label-4za/083521 |website=Music Week}}</ref>
== Lissafi ==
Da suka gabata da na yanzu
* AJR
* Amaria BB
* Badgirl$ <ref>{{Cite web |last=Sue |first=David |date=10 October 2019 |title=Made in Manchester – Badgirl$ |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/made-in-manchester-badgirl-17061538/ |website=Manchester Evening News – October 2019}}</ref>
* Bakar
* Charlotte Plank<ref>{{Cite web |title=Charlotte Plank's debut single "HATE ME" is a cocktail of pop, jungle beats, and Gen Z zeitgeist |url=https://www.thelineofbestfit.com/tracks/charlotte-plank-hate-me |website=The Line Of Best Fit – August 2022}}</ref>
* Mai Tsabtace Fashi
* Deyaz
* Drums na Mutuwa
* Rashin duhu
* Elderbrook
* Faransanci Montana
* GoldLink
* Birnin Gorgon
* Mai garkuwa
* J Hus<ref>{{Cite web |title=Album of the month, Beautiful and Brutal Yard |url=https://www.ibiza-spotlight.com/magazine/2023/07/album-month-j-hus-beautiful-and-brutal-yard-black-butter-records/ |website=Ibiza Spotlight – July 2023}}</ref>
* Jae5<ref>{{Cite web |title=Jae5 artist profile |url=https://www.sonymusic.co.uk/artist/jae5/ |website=Sony Music UK}}</ref>
* Jess Glynne
* Jimothy Lacoste<ref>{{Cite web |title=Jimothy Lacoste has signed to Black Butter |url=https://mixmag.net/read/jimothy-lacoste-has-signed-to-black-butter-news |website=Mixmag – June 2018 date}}</ref>
* Joel Compass
* Jnr Choi<ref>{{Cite web |date=2 March 2022 |title=Jnr Choi signs to Epic Records/Black Butter Records |url=https://www.musicconnection.com/jnr-choi-signs-to-epic-records-black-butter-records/ |website=Music Connection – March 2022}}</ref>
* K-Trap
* Garkuwa da mutane<ref>{{Cite web |title=Kidnap Kid branches out with new label launch |url=https://mixmag.net/read/kidnap-kid-branches-out-with-new-label-launch-news |website=Mixmag – Feb 2016}}</ref>
* Kiko Bun
* Sarki Henry
* Kashewa
* Lulu James<ref>{{Cite web |date=26 October 2012 |title=Lulu James – Be Safe |url=http://www.clashmusic.com/videos/lulu-james-be-safe |website=Clashmusic.com}}</ref>
* Marshall F
* MNEK
* Nu Leng na
* Nonô<ref>{{Cite web |title=Nonô 'Million Dollars' out today |url=https://www.withguitars.com/nono-million-dollars-out-today-listen-now/ |access-date=2023-10-17 |website=WithGuitars |language=en-GB}}</ref>
* Offrami
* P-rashin kai
* Abubuwan da ba su da muhimmanci
* Mai Jirgin Ruwa da Ni
* Mai shayarwa<ref>{{Cite web |title=21st May: Scrufizzer signs with Black Butter Records |url=http://machinemanagement.co.uk/21st-May-Scrufizzer-signs-with-Black-Butter-Records |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226150744/http://www.machinemanagement.co.uk/21st-May-Scrufizzer-signs-with-Black-Butter-Records |archive-date=26 December 2014 |access-date=21 May 2013 |website=Machinemanagement.co.uk}}</ref>
* Shaybo<ref>{{Cite web |last=Studio |first=Tristan Palmer |title=Black Butter Records – Official Website |url=http://black-butter.com/ |access-date=2021-11-30 |website=Black Butter Records – Official Website}}</ref>
* Sinead Harnett<ref>{{Cite web |title=An Introduction to U.K. Dance Label Black Butter |url=http://pitchfork.com/thepitch/135-black-butter/ |website=Pitchfork – November 2013}}</ref>
* Solomon Grey
* Siron
* Ku Yi Tafiyar Rana
* Takura
* Tazer
* Woz
* Zai ji
* Yasmin
* Matashi T &amp; Bugsey<ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=How TikTok turned 'Don't Rush' by UK artists Young T & Bugsey into a global hit |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/how-a-tiktok-challenge-turned-dont-rush-by-black-butter-signed-uk-hip-hop-artists-young-t-bugsey-into-a-global-hit/ |website=Music Business Worldwide – May 2020}}</ref>
* Zara Larsson
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0d5nto22xi5upx654wkbxa5qag9mnpo
Will Heard
0
180356
973701
2026-10-30T11:31:43Z
Uskeone
40867
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1371019265|Will Heard]]"
973701
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist|Name=Will Heard|image=|Birth_name=William James Heard|birth_date={{Birth date and age|1991|4|26|df=y}}|birth_place=[[Wandsworth]], London, England|Genre={{hlist|[[Soul music|Soul]]|[[jazz]]|[[Pop music|pop]]<ref name="allmusic-bio"/>}}|Occupation={{hlist|Singer|songwriter}}|Instrument={{hlist|Vocals|saxophone|guitar|piano|bass}}|Years_active=2013–present|Label=|Associated_acts={{hlist|[[Amy Winehouse]]|[[Rudimental]]}}|website={{URL|www.willheard.com}}}}'''William James Heard''' <ref>{{Cite web |title=BMI | Repertoire Search |url=http://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=1488387&subid=0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125074623/http://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=1488387&subid=0 |archive-date=25 January 2018 |access-date=7 May 2017 |website=repertoire.bmi.com}}</ref> (an haife shi a ranar 26 ga Afrilu 1991) <ref>{{Cite web |title=Search Results for England & Wales Births 1837-2006 |url=https://www.findmypast.co.uk/search/results?datasetname=england+%26+wales+births+1837-2006&firstname=william&lastname=heard&eventyear=1991&eventyear_offset=0&county=london |website=Findmypast.co.uk}}</ref> mawaƙi ne kuma marubucin waƙa na Ingila.A watan Agustan shekara ta 2013, an nuna shi a kan wakar Klangkarussell "Sonnentanz (Sun Don't Shine) " wacce ta kai lamba ta uku a kan UK Singles Chart da lamba goma sha takwas a Jamhuriyar Ireland.A watan Janairun shekara ta 2014, an nuna shi a cikin ƙungiyar gidan DJ ta Australiya The Aston Shuffle ta "Tear It Down" kuma ya yi aiki tare da su a kan "Comfortable" a baya.Heard yana da aikin kiɗa mai aiki tun daga shekara ta 2011, yana yin zama a matsayin mawaƙa-mai rubuta waƙa.
== Ayyukan kiɗa ==
=== 2013-2016: Ci gaba ===
Ya fito a cikin waƙar Klangkarussell mai suna "Sonnentanz (Sun Don't Shine)", wadda aka fitar a Birtaniya a ranar 18 ga Agusta, 2013. A ranar 21 ga Agusta, 2013, waƙar ta kasance a matsayi na biyu a jadawalin sabbin waƙoƙin da ake shirin fitarwa na Official Chart Update a Birtaniya. A ranar 22 ga Agusta, 2013, waƙar ta shiga jadawalin waƙoƙin da suka fi shahara a Ireland (Irish Singles Chart) a matsayi na 77, kafin daga bisani ta kai matsayi na 23. A ranar 25 ga Agusta, 2013, waƙar ta shiga jadawalin waƙoƙin da suka fi shahara a Birtaniya (UK Singles Chart) a matsayi na uku, sannan ta kasance a matsayi na biyu a jadawalin waƙoƙin Dance na Birtaniya (UK Dance Chart). Heard ya kuma yi aiki tare da Elli Ingram, wadda ke ƙarƙashin kamfanin rikodin waƙoƙi na MTA Records, inda yake ba da gudummawar busar saxophone da muryar goyon baya a waƙoƙinta.<ref>{{Cite web |title=iTunes - Music - Sonnentanz (Sun Don't Shine) [feat. Will Heard] - Single by Klangkarussell |url=https://itunes.apple.com/gb/album/sonnentanz-sun-dont-shine/id681815969 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825003619/https://itunes.apple.com/gb/album/sonnentanz-sun-dont-shine/id681815969 |archive-date=25 August 2013 |website=iTunes}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=21 August 2013 |title=Ellie Goulding holds on to midweek No.1 with 'Burn' |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a508754/ellie-goulding-holds-on-to-midweek-no1-with-burn.html |website=Digital Spy}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2013 |title=Canna Butter Kisses (Prod. Felix Joseph) by ElliIngram |url=https://soundcloud.com/elliingram/cannabutter-kisses-prod-felix |publisher=[[SoundCloud]]}}</ref>
=== 2017-yanzu: ''Amincewa'' EP ===
A ranar 17 ga watan Fabrairun shekara ta 2017, Heard ya fitar da EP Trust na farko.<ref>{{Cite web |title=Will Heard on Twitter |url=https://twitter.com/willheardmusic/status/832641488995487745 |access-date=8 March 2017 |website=Twitter |language=en}}</ref> An riga shi da jagora guda "Beep Me" wanda aka fara a ranar 1 ga Fabrairu.Melvin Barcliff, Tim Mosley da Melissa Elliott ne suka rubuta shi.An fara bidiyon kiɗa don waƙar buɗewa "I Better Love You" a ranar 8 ga Maris a tashar Vevo [[YouTube]].<ref>{{Cite web |title=Premiere: Will Heard's Video For "I Better Love You" Has Finally Arrived |url=http://uk.complex.com/music/2017/03/premiere-will-head-i-better-love-you-video |access-date=28 March 2017 |website=Complex UK |language=en}}</ref>
== Bayanan da aka yi ==
=== Kundin studio ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! scope="col" style="width:8em;" |Taken
! scope="col" style="width:20em;" |Bayanan kundin
|-
! scope="row" |''Dajin daji''
|
* An saki shi: 3 Nuwamba 2023 <ref>{{Cite web |date=3 November 2023 |title=Wild by Will Heard on Apple Music |url=https://music.apple.com/us/album/wild/1707112531 |access-date=2 December 2024 |website=iTunes |language=en}}</ref>
* Alamar: Rubuce-rubucen da ba a ji ba
* Tsarin: sauke dijital, yawo
|}
=== EPs ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! scope="col" style="width:8em;" |Taken
! scope="col" style="width:20em;" |Bayani na EP
|-
! scope="row" |''Amincewa''
|
* An saki: 1 ga Fabrairu 2017 <ref>{{Cite web |date=17 February 2017 |title=Trust - EP by Will Heard on Apple Music |url=https://music.apple.com/us/album/trust-ep/1197427127 |access-date=8 March 2017 |website=iTunes |language=en}}</ref>
* Alamar: Black Butter Limited
* Tsarin: sauke dijital, yawo
|}
=== Ma'aurata ===
==== Kawai ====
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! scope="col" style="width:18em;" |Taken
! scope="col" style="width:3em;" |Shekara
! scope="col" |Album
|-
! scope="row" |"Na fi son ka"
| rowspan="2" |2017
|''Amincewa''
|-
! scope="row" |"Fallin' 4 U"
| rowspan="2" {{Non-album singles}}
|-
! scope="row" |"Zan son ka don Kirsimeti"
|2022
|-
! scope="row" |"Flashlight"
| rowspan="4" |2023
| rowspan="4" |''Dajin daji''
|-
! scope="row" |"Wasteman"
|-
! scope="row" |"Mene Ka Yi"
|-
! scope="row" |"Yarinya"
|}
==== A matsayin mai zane-zane ====
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" |Taken
! rowspan="2" scope="col" |Shekara
! colspan="2" scope="col" |Matsayi mafi girma
! rowspan="2" scope="col" style="width:10em;" |Takaddun shaida
! rowspan="2" scope="col" |Album
|-
! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |Burtaniya<br />
! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |IRE<br /><ref name="IRE">{{Cite web |last=Hung |first=Steffen |title=Discography Will Heard |url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Will+Heard |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014144937/http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Will+Heard |archive-date=14 October 2013 |publisher=Irish Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)}}</ref>
|-
! scope="row" |"Sonnentanz (Sun Don't Shine) " (Klangkarussell featuring Will Heard) <br /><span style="font-size:85%;"> (Klangkarussell tare da Will Heard) </span>
| rowspan="2" |2013
|3
|18
|
* BPI: 2× Platinum <ref name="BPI">{{Cite web |title=BPI Awards - bpi |url=https://www.bpi.co.uk/bpi-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909233259/https://www.bpi.co.uk/bpi-awards/ |archive-date=9 September 2017 |access-date=23 July 2018 |publisher=[[British Phonographic Industry]] |format=To access, enter the search parameter "Will Heard" and select "Search by Keyword"}}</ref>
|''Netzwerk''
|-
! scope="row" |"Kashi" <span style="font-size:85%;"> (The Aston Shuffle featuring Will Heard) </span> <br />
| -
| -
|
|''Hotuna''
|-
! scope="row" |"Ba zan iya ci gaba ba" <span style="font-size:85%;"> (Mai yawon shakatawa wanda ke nuna Will Heard) </span> <br />
|2014
| -
| -
|
|''Tsarin EP''
|-
! scope="row" |"Babu Abin da ya rage" <span style="font-size:85%;"> (Kygo tare da Will Heard) </span> <br />
| rowspan="3" |2015
|79
|97
|
|''Cloud tara''
|-
! scope="row" |"Zan ji don soyayya" (Rudimental featuring Will Heard) <br /><span style="font-size:85%;"> (Yana da aka nuna Will Heard) </span>
|180
| -
|
| rowspan="2" |''Mu da Halitta''
|-
! scope="row" |"Rumour Mill" <span style="font-size:85%;"> (Rudimental featuring Anne-Marie da Will Heard) </span> <br />
|67
| -
|
* BPI: Azurfa <ref name="BPI" />
|-
! scope="row" |"Ko'ina" <span style="font-size:85%;"> (Dillon Francis tare da Will Heard) </span> <br />
|2016
| -
| -
|| {{TBA}}
|}
=== Bayyanar baƙi ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! scope="col" style="width:15em;" |Taken
! scope="col" |Shekara
! scope="col" |Sauran Masu zane-zane
! scope="col" |Album
|-
! scope="row" |"Yawancin lokaci"
|2014
|Klangkarussell
|''Netzwerk''
|-
! scope="row" |"Ku tafi Ya Kashe"
| rowspan="3" |2015
|Abubuwan da ba su da muhimmanci
| rowspan="3" |''Mu da Halitta''
|-
! scope="row" |"Karanta a kan Ruwa"
|Kyakkyawan, Sinead Harnett
|-
! scope="row" |"Run"
|Abubuwan da ba su da muhimmanci
|-
! scope="row" |"Ranar 3: Lokacin da kake so ka soyayya"
| rowspan="2" |2017
|Tom Misch
|''5 Rana Mischon EP''
|-
! scope="row" |"Ritournelle"
|Pete Tong, Jules Buckley, ƙungiyar mawaƙa ta HeritageGidan mawaƙa na Heritage
|''Ibiza na gargajiya''
|-
! scope="row" |"Wane ne na yi"
|2022
|Slom
|''Rahoton Yanayi''
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
6kxgn846oxwcjgydwty4kxbwobspx42