Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 3689 391328 391191 2026-07-05T10:37:22Z J budissin 7 /* Stawizny */ 391328 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Prěčecy |mjeno němske=Prischwitz |šěrina=51/12/24 |dołhota=14/18/16 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1994 |přestrjeń= |wysokosć=169–190 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035937 |wobraz=Fotothek df rp-e 0190009 Göda-Prischwitz. Ehem. Mühle.jpg |wopis wobraza=Něhdyši Prěčečanski młyn w lěće 1988 |mjeno wobydlerja=Prěčečan |adjektiw=Prěčečanski }} '''Prěčecy''' ({{wrěči|de}} ''Prischwitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Hodźij|Prěčecy}}<ref>{{WOBDŽ|Hodźij}}</ref> při přechodźe přez [[Čornica (rěka)|Čornicu]], kotraž słuša k [[Hodźij]]skej gmejnje. Wone leža w [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] sewjerozapadnje [[Budyšin]]a. == Stawizny == Naspomnichu so prěni raz w lěće [[1292]] jako ''Prischewicz'' a stejachu wot tutoho lěta hač do 19. lětstotka pod ležownostnym knjejstwom [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]].<ref name="HOV">{{HOV|Prischwitz|Prěčecy}}</ref> Porno susodnym Myšecam a Běčicam, kiž běchu we wobsydstwje Mišnjanskeho biskopstwa a wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa, słušachu Prěčecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa. Młyn nad Čornicu je so hižo w dawkowym registru klóštra z lětow 1374/82 prěni raz naspomnił a dźěłaše hač do 1960tych lět.<ref>{{WdH|51|190|Prischwitz/Prěčecy}}</ref> W lěće 1963 załožichu w Prěčečanskej gmejnje Ludowy zawod za [[melioracija|melioraciju]] Drježdźanskeho wobwoda. Na ležownosći něhdyšeho zawoda mjez Myšecami a Sulšecami dźěła dźensa spedicija. 1976/77 bu Čornica před a za Prěčecami zrunana a přetwarjena do kanala. Hakle 2023 je so rěčnišćo renaturěrowało. Hač do lěta 1994 běchu Prěčecy samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Myšecy]], [[Sulšecy (Hodźij)|Sulšecy]] (wobě wot 1936) a [[Baćoń]] (wot 1962). Posledni wjesnjanosta Prěčečanskeje gmejny bě Peter Beer, kiž skutkowaše po zagmejnowanju hišće hač do lěta 2015 jako Hodźijski wjesnjanosta. === Wobydlerstwo a rěč === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Prěčecy we 1880tych lětach cyłkownje 131 wobydlerjow, z nich 117 Serbow (89&nbsp;%) a 14 Němcow.<ref>{{Černik|58}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 13,4&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|246|456|47|9|5|395}}</ref> W lěće 1925 běchu mjez 132 wobydlerjemi 116 ewangelskich a 16 katolskich.<ref name="HOV" /> == Wobchad == Prěčecy leža při statnej dróze S&nbsp;100 (Budyšin–Kamjenc) a njedaloko [[zwjazkowa awtodróha 4|awtodróhi A 4]]. Přez wjes wjedźe busowa linija 530, kotraž zwjazuje Prěčecy hodźinsce z Budyšinom a Kamjencom. [[Dataja:Göda Prischwitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Prěčec z awtodróhu A 4]] == Žórła == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Prischwitz/Prěčecy|Prěčecy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1292]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] 0uq5k9srodpgzp61vruhy1zgr1j47b9 0 15376 391329 390818 2026-07-05T10:50:07Z J budissin 7 /* Žórła */ 391329 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Baćoń |mjeno němske=Storcha |šěrina=51/13/22 |dołhota=14/18/02 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1962 |zagmejnowane-do=[[Prěčecy|Prěčec]] |přestrjeń= |wysokosć=202 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035937 |wobraz=Baćoń – napohlad z juhowuchoda (2008).jpg |wopis wobraza=Pohlad Baćonja ze směra [[Sulšecy (Hodźij)|Sulšec]] |mjeno wobydlerja=Baćonjan |adjektiw=Baćoński }} '''Baćoń''' ({{wrěči|de}} ''Storcha'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska w srjedźišću [[Sakska|sakskeho]] [[wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Leži 202 metraj nad mórskej hładźinu wyše doliny [[Čornica (rěka)|Čornicy]] a słuša z lěta 1994 k [[Hodźij]]skej gmejnje. Baćoń je najmłódša katolska wosadna wjes w [[Serbja|Serbach]] a stejišćo [[Cyrkej Jězusoweje wutroby|cyrkwje Jězusoweje wutroby]]. == Geografija == Wjeska namaka so w hornjołužiskej pahórčinje při wuchodnej kromje něhdźe 210 metrow wysokeho kopca nad dolinu Čornicy. Hłowna dróha wot [[Haslow]]a do [[Chrósćicy|Chrósćic]] wjesku wot wuchoda do zapada přeprěkuje. Wokoło Baćonja namakaja so najwunošniše pódy stareho Budyskeho wokrjesa. Susodne wjeski su [[Nowy Łusč]] (gmejna [[Bóšicy]]) na sewjeru, [[Wutołčicy]] (gmejna [[Njeswačidło]]) na sewjerowuchodźe, Haslow na wuchodźe a [[Čornecy]] na juhozapadźe. == Stawizny == [[Dataja:Baćoń - šula 2.JPG|thumb|Stara šula z lěta 1888]] Na Baćońskich honach nadeńdźechu mjez druhim sudobjo bjez wuška z [[bronzowa doba|bronzoweje doby]] a we wjesce samej słowjansku sydlensku jamu z keramiku a sekeru z 12.&nbsp;lětstotka. W lěće 1799 namakany hornc wobsahowa [[Dźěwin (město)|Dźěwinske]], [[Mišno|Mišnjanske]] a hornjołužiske pjenjezy z doby mjez 1191 a 1200, štož na to pokaza, zo eksistowaše na městnje Baćonja hižo w tym času sydlišćo při wažnej wikowanskej dróze [[Via regia]]. Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Batin'' je z lěta [[1380]].<ref name="HOV">{{HOV|Storcha|Baćoń}}</ref> Do němčiny přełožena forma městneho mjena jewi so hakle 1658 k prěnjemu razej. Mjeno pochadźa pak wot zwěrjaceho pomjenowanja a so na geografiske połoženje wysoke nad Čornicu poćahuje – z wuhladom kaž z baćonjaceho hnězda –, pak přińdźe wot staroserbskeho předmjena ''Bata'' (''Batin'' jako „sydlišćo Baty“).<ref>Ernst Eichler, Hans Walther: ''Historisches Ortsnamenbuch von Sachsen.'' Zwjazk II, Akademie Verlag, Berlin 2001, str. 468</ref> W 15.&nbsp;lětstotku běchu Baćonjenjo jako wićežni burja wotwisni wot Budyskeho hrodu. W lěće 1777 nimo krajneho bohotstwa tež Budyske tachantstwo a mjeztym załožene Baćońske ryćerkubło podźěle wsy wobsedźeštej. W lětach 1882–87 natwarichu na iniciatiwu [[Towarstwo Cyrila a Metoda|towarstwa Cyrila a Metoda]] z pomocu darjenskich pjenjez ze serbskeje ludnosće nowogotisku Baćońsku [[Cyrkej Jězusoweje wutroby|cyrkej „Jězusoweje wutroby“]]. W lěće 1889 wotewrě so prěnja Baćońska šula. Do toho běchu šulerjo ze wsy do Čornec chodźili. Wot lěta 1892 je Baćoń wuchadźišćo [[jutrowne jěchanje|křižerskeho procesiona]] do [[Radwor]]ja. Dnja 20. februara 1923 załoži so Baćońska jednota [[Serbski Sokoł|Serbskeho Sokoła]] ze starostu Jurjom Lešawu.<ref>[https://web.archive.org/web/20200125210522/https://www.domowina.de/hsb/prehlad-nehdysich-jednotow-serbskeho-sokola/ Přehlad něhdyšich jednotow Sokoła], wotwołane dnja 25. januara 2020</ref> Hač do lěta 1962 bě Baćoń samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Haslow]]om, [[Pozdecy|Pozdecami]], [[Liboń|Libonjom]] a [[Čornecy|Čornecami]]. 1980 zawrěchu šulu, tak zo chodźa Baćońscy šulerjo wot toho časa pak do Chróšćanskeje, pak do Hodźijskeje šule. == Wobydlerstwo == {| class="mw-datatable float-right" |- ! <small>Podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625150.pdf Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Hodźij] {{ref-de}}</ref></small> !! width="18%" | Baćoń !! width="18%" | gmejna |- | ličba wobydlerjow || 87 || 3203 |- | ličba domjacnosćow || 30 || 1336 |- | wosoby na domjacnosć || 2,9 || 2,4 |- | swójby || 24 || 1024 |- | bydlenske twarjenja || 23 || 1030 |- | bydlenska přestrjeń na wosobu (m²) || 35,1 || 42,3 |- | přerězna staroba w lětach || 41,0 || 45,8 |- | kwocient młodostnych^a || 21&nbsp;% || 23&nbsp;% |- | kwocient starych^b || 19&nbsp;% || 36&nbsp;% |- | podźěl prózdne stejacych bydlenjow || 3,3&nbsp;% || 6,7&nbsp;% |- |colspan="3" align="right" | <small>a: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65<br />b: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65</small> |} Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice měješe Baćoń we 1880tych lětach 89 wobydlerjow, mjez nimi 88 Serbow a jenož jedyn Němc.<ref>{{Černik|60}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Baćońskeje gmejny wot hišće 70,9&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|246|337|162|7|70}}</ref> W lěće 1925 běchu mjez 92 wobydlerjemi 79 katolskich (86&nbsp;%) a 13 ewangelskich.<ref name="HOV" /> === Nabožina === [[Dataja:Storcha Kirche 41.JPG|thumb|upright|Baćońska [[cyrkej Jězusoweje wutroby]], natwarjena w lětach 1882–87]] W lěće 1925 bě mjez 92 wobydlerjemi 79 katolskich a 13 ewangelskich. Katolscy wěriwi přisłušachu wot něhdźe 1600 hač do lěta 1911 [[Chrósćicy|Chróšćanskej]] wosadźe. Nowonatwarjena Baćońska cyrkej bě wot 1887 z filialu Chróšćanskeje wosady a płaći wot lěta 1911 hač do dźensnišeho jako wosadna cyrkej. Katolska kapałka w [[Smochćicy|Smochćicach]] je Baćońska filiala. Ewangelscy wobydlerjo słušeja do [[Njeswačanska cyrkej|Njeswačanskeje wosady]]. == Zajimawostki == === Cyrkej Jězusoweje wutroby === {{Hłowny nastawk|Cyrkej Jězusoweje wutroby}} Baćońska wosadna cyrkej Jězusoweje wutroby je najmłódša w Serbach. Wona natwari so w lětach 1882–87 po tym, zo bě so Towarstwo Cyrila a Metoda w lěće 1869 za nowotwar serbskeje cyrkwje rozsudźiło. Tuchwilny farar Baćońskeje wosady je [[Gerat Wornar]] (wot 1978). == Wosobiny == === W Baćonju so narodźili === * [[Měrćin Bałcar]] (1711–1785) – farar, awtobiograf * [[Jakub Šewčik]] (1867–1935) – farar, kulturny stawiznar, basnik * [[Jurij Šewčik (1862)|Jurij Šewčik]] (1862–1932) – wučer, towarstwowy prócowar * [[Michał Šewčik]] (1870–1903) – farar, stawiznar, publicist * [[Beno Symank]] (1890–1980) – sudnik, narodny prócowar * [[Jurij Knebel]] (1934–2020) – prastawiznar a archeologa === We wsy skutkowali === * [[Jurij Libš]] (1857–1927) – farar, rěčespytnik a spisowaćel; 1893–1902 kapłan a 1902–10 farar w Baćonju * [[Jan Symank]] (1860–1941) – wučer a kulturny stawiznar; 1889–1924 šulski nawoda a kantor w Baćonju * [[Jurij Delan]] (1878–1952) – farar, fejetonist, kulturny stawiznar a Domowinjan; 1910–40 farar w Baćonju * [[Michał Kětan]] (1892–1965) – farar, kulturny stawiznar a redaktor; 1945–61 farar w Baćonju * [[Gerat Wornar]] (* 1942) – farar a awtor; wot 1978 w Baćonju * [[Tomaš Žur]] (* 1954) – organist při Berlinskej katedrali Swj. Jadwigi; wotrosćeny w Baćonju [[Dataja:Göda Storcha Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Baćonja z juha]] == Žórła == * {{WdH|51|186sl|lema=Storcha/Baćoń}} * {{HOV|Storcha|Baćoń}} * [[Jan Krawc]]: ''Baćoń – wjes na wyšinje.'' W [[Rozhlad|Rozhledźe]] 4/1993 [lětnik 43], str. 122–124 <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Storcha/Baćoń|Baćoń}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1380]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Cyrkwinska wjes]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1962]] ¼ aoaso0yk5c1tttw0nh6xcmduy9thbvf 0 15387 391325 388770 2026-07-05T10:20:59Z J budissin 7 391325 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Sulšecy |mjeno němske=Sollschwitz |šěrina=51/12/57 |dołhota=14/18/56 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Prěčecy|Prěčec]] |přestrjeń=2,14 |wysokosć=164–178 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035937 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 191.jpg |wopis wobraza=Sulšečanski hród w lěće 1859 |mjeno wobydlerja=Sulšečan |adjektiw=Sulšečanski }} '''Sulšecy''' (tež ''Hornje Sulšecy''; {{wrěči|de}} ''Sollschwitz'') su wjes we [[Sakska|wuchodosakskim]] [[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]] a słušeja wot lěta 1994 k [[Hodźij]]skej gmejnje. Leža mjez 164 a 178 metrami nad mórskej hładźinu nad rěku [[Čornica (rěka)|Čornicy]] a maja {{WOB|Hodźij|Sulšecy}} wobydlerjow.<ref>{{WOBD|Hodźij}}; {{WOBŽ|Hodźij}}</ref> == Geografija == Sulšecy nadeńdu so w [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] při woběmaj brjohomaj Čornicy něhdźe štyri kilometry sewjernje Hodźija a dźewjeć kilometrow sewjerozapadnje [[Budyšin]]a. Wokolne wsy su [[Haslow]] na sewjeru, [[Myšecy]] a [[Prěčecy]] na juhu, [[Čornecy]] na zapadźe kaž tež [[Baćoń]] na sewjerozapadźe. Na polu wuchodnje wsy steji tak mjenowany „Wulki kamjeń“, [[monolit]] z [[granodiorit]]a. W 1970tych lětach zrunana Čornica je so w lěće 2023 před a za Sulšecami zaso renaturěrowała. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Hornich Sulšecach: Ptača hórka, Pola Wićazec wišnički, Wińca, Pola poplow, Hola, Chrósty, Hlinjane jamy, Kamuški, Knjezowa łuka, Dołha łuka, Mikanec łuka, Młynska łuka, Młynske polo, Pola Čornec, Pola Baćonja, Pola Haslowa.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 27 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/29/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło wěsteho ''Martinus de Schulsewicz'' je z lěta [[1359]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18. lětstotku ryćerkubło we wsy samej.<ref name="digit">{{HOV|Sollschwitz_(1)|Sulšecy}}</ref> Po statistice [[Arnošt Muka|Arnošta Muki]] mějachu Sulšecy we 1880tych lětach cyłkownje 120 wobydlerjow, z nich 116 Serbow (97 %) a jenož štyrjo Němcy.<ref>{{Černik|60}}</ref> W lěće 1925 běchu mjez 126 wobydlerjemi 106 ewangelskich a 20 katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskej wosadźe]].<ref name="digit" /> [[Dataja:Göda Muschelwitz Sollschwitz Aerial 04.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Sulšec (2025)]] == Žórła == * {{WdH|51|189}} <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Sollschwitz (Göda)|Sulšecy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1359]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] kt05jwiegtqk1ykv3wnusk22d5n1ep7 0 15396 391326 389987 2026-07-05T10:28:35Z J budissin 7 dodawk 391326 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Myšecy |mjeno němske=Muschelwitz |šěrina=51/12/39 |dołhota=14/18/58 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Prěčecy|Prěčec]] |přestrjeń=1,576 |wysokosć=166–185 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035937 |wobraz=Göda Muschelwitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Myšec (2018) |mjeno wobydlerja=Myšečan |adjektiw=Myšečanski }} '''Myšecy''' (prjedy tež ''Mušecy''; {{wrěči|de}} ''Muschelwitz'') su wjes we [[Sakska|wuchodosakskim]] [[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]], kotraž słušeja k [[Hodźij]]skej gmejnje. == Geografija == [[Dataja:Göda Muschelwitz Aerial 03.jpg|mini|Powětrowy wobraz z renaturěrowanej Čornicu]] Stary dźěl wjeski leži mjez 166 a 185 metrami nad mórskej hładźinu na prawym brjoze [[Čornica (rěka)|Čornicy]] při skłoninje. Nowše sydlišćo z něhdyšej šulu, dźensnišej pěstowarnju, bu na lěwym brjoze rěčki natwarjene. W NDRskim času je so Čornica pola Myšec zrunała, w lěće 2023 pak zaso renaturěrowała. Susodne wjeski su [[Sulšecy (Hodźij)|Sulšecy]] na sewjeru, [[Lešawa]] na juhowuchodźe a [[Prěčecy]] na juhozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Žele, Chrósty, Fórmanki, Kamjeńc, Šćežki, Smohi, Bóńc, Hory, Doły, Wowče hórki, Šěroke, Pola Lešawy, Za rěku, W Lipach, Wabiny (we Wabinach), Bokač, Strónje, Hajki.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 21 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/23/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Fotothek df rp-e 0120040 Göda-Muschelwitz. Ehem. Mühle.jpg|thumb|left|Něhdyši Myšečanski młyn w lěće 1988]] Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Mislesovici'' sta so hižo w lěće [[1088]].<ref name="digit">{{HOV|Muschelwitz|Myšecy}}</ref> Porno wšěm bjezposrědnim susodnym wsam, ale runje tak kaž Hodźij njesłušachu Myšecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow jako eksklawa hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa. Ležownostne knjejstwo wukonjachu zdalene ryćerkubła, tak [[Žičeń]]ske a [[Ratarjecy|Ratarčanske]].<ref>{{WdH|51|189sl.}}</ref> Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Myšecy we 1880tych lětach cyłkownje 96 wobydlerjow, z nich 94 Serbow a jenož dwaj Němcaj.<ref>{{Černik|56}}</ref> W lěće 1925 běchu mjez 96 wobydlerjemi 94 ewangelskich a dwaj katolskaj.<ref name="digit" /> == Infrastruktura == Myšečanska pěstowarnja „Při baćonjacym hnězdźe“ je w nošerstwje Hodźijskeje gmejny a ma dwurěčnej WITAJ-skupinje. Wona je zaměstnjena w twarjenju něhdyšeje wjesneje šule. == Wosobiny == * [[Hanuš Knjez]] (1863–1887) – serbski wučer, spisaćel, litograf; 1884–87 wučer w Myšecach == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Muschelwitz/Myšecy|Myšecy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1088]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] c8h648ycyo20tp081zof5kabukaj8dy 391327 391326 2026-07-05T10:30:23Z J budissin 7 391327 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Myšecy |mjeno němske=Muschelwitz |šěrina=51/12/39 |dołhota=14/18/58 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Prěčecy|Prěčec]] |přestrjeń=1,576 |wysokosć=166–185 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035937 |wobraz=Göda Muschelwitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Myšec (2018) |mjeno wobydlerja=Myšečan |adjektiw=Myšečanski }} '''Myšecy''' (prjedy tež ''Mušecy''; {{wrěči|de}} ''Muschelwitz'') su wjes we [[Sakska|wuchodosakskim]] [[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]], kotraž słušeja k [[Hodźij]]skej gmejnje. == Geografija == [[Dataja:Göda Muschelwitz Aerial 03.jpg|mini|Powětrowy wobraz z renaturěrowanej Čornicu]] Stary dźěl wjeski leži mjez 166 a 185 metrami nad mórskej hładźinu na prawym brjoze [[Čornica (rěka)|Čornicy]] při skłoninje. Nowše sydlišćo z něhdyšej šulu, dźensnišej pěstowarnju, bu na lěwym brjoze rěčki natwarjene. W NDRskim času je so Čornica pola Myšec zrunała, w lěće 2023 pak zaso renaturěrowała. Susodne wjeski su [[Sulšecy (Hodźij)|Sulšecy]] na sewjeru, [[Lešawa]] na juhowuchodźe a [[Prěčecy]] na juhozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Žele, Chrósty, Fórmanki, Kamjeńc, Šćežki, Smohi, Bóńc, Hory, Doły, Wowče hórki, Šěroke, Pola Lešawy, Za rěku, W Lipach, Wabiny (we Wabinach), Bokač, Strónje, Hajki.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 21 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/23/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Fotothek df rp-e 0120040 Göda-Muschelwitz. Ehem. Mühle.jpg|thumb|left|Něhdyši Myšečanski młyn, prěni raz naspomnjeny 1584, w lěće 1988]] Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Mislesovici'' sta so hižo w lěće [[1088]].<ref name="digit">{{HOV|Muschelwitz|Myšecy}}</ref> Porno wšěm bjezposrědnim susodnym wsam, ale runje tak kaž Hodźij njesłušachu Myšecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow jako eksklawa hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa. Ležownostne knjejstwo wukonjachu zdalene ryćerkubła, tak [[Žičeń]]ske a [[Ratarjecy|Ratarčanske]].<ref>{{WdH|51|189sl.}}</ref> Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Myšecy we 1880tych lětach cyłkownje 96 wobydlerjow, z nich 94 Serbow a jenož dwaj Němcaj.<ref>{{Černik|56}}</ref> W lěće 1925 běchu mjez 96 wobydlerjemi 94 ewangelskich a dwaj katolskaj.<ref name="digit" /> == Infrastruktura == Myšečanska pěstowarnja „Při baćonjacym hnězdźe“ je w nošerstwje Hodźijskeje gmejny a ma dwurěčnej WITAJ-skupinje. Wona je zaměstnjena w twarjenju něhdyšeje wjesneje šule, kotraž bě so w lěće 1884 natwariła. == Wosobiny == * [[Hanuš Knjez]] (1863–1887) – serbski wučer, spisaćel, litograf; 1884–87 wučer w Myšecach == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Muschelwitz/Myšecy|Myšecy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1088]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 9bf7eqgj8o98u2qjry3unrcvkrxnc9z 0 27378 391330 323327 2026-07-05T11:32:58Z Deltaspace42 28498 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Oktyabrskaya Street.jpg]] → [[File:Oktyabrskaya Street in Gorbatov, 2009-09.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · +location 391330 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske= Горбатов |mjeno2= |mjeno serbske=Gorbatow |čisło=22242505 |ISO=RU-NIZ |wopon=Coat of Arms of Gorbatov 1781.jpg |chorhoj= |šěrina=56/08/00/N |dołhota=43/04/00/E |wysokosć=150 |přestrjeń=12 |póstowe čisło=606125 |předwólba= +7 83171 |webstrona= }} [[Dataja:Oka River bank in Gorbatov.jpg|thumb|left|[[Oka]] w Gorbatowje]] [[Dataja:Oktyabrskaya Street in Gorbatov, 2009-09.jpg|thumb|left]] '''Gorbatow''' ({{wrěči|ru|''Горбатов''}}) je městačko w [[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži při rěce [[Oka]] w [[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w oblasći [[Oblasć Nižny Nowgorod|Nižny Nowgorod]]. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa. == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Горбатов Горбатов]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. == Žórło == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Gorbatov|Gorbatow}} e3fr9gwetv73uz6v38ev9uzfowmnyjg 0 39386 391324 390225 2026-07-04T16:41:16Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391324 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Apis mellifera - Prunus padus - Keila.jpg|mini|Jedyn z najznaćišich insektow: [[pčołka]]]] '''Insekty''' abo '''překasancy''' ({{wrěči|la}} ''insecta'') su na [[družina (biologija)|družiny]] najbohatša [[rjadownja (biologija)|rjadownja]] [[čłonkonohače|čłonkonohačow]] (Arthropoda) a zdobom z absolutnej wjetšinu tež na družiny najbohatša rjadownja zwěrjatow scyła. Dotal je so nimale milion insektowych družin wopisało, z čimž su wjace hač 60 procentow wopisanych zwěrinskich družin insekty. Wosebje w [[Tropy|tropiskim]] [[dešćowy lěs|dešćowym lěsu]] wočakuja slědźerjo pak hišće dalše miliony dotal njewopisanych družin. Najstarše [[fosil]]e pochadźeja z [[Devonska doba|Devonskeje doby]] a su 400 milionow lět stare. Najwjetša rjadownja insektow tworja [[bruki]]. Słowo ''insekt'' pochadźa z łaćonskeho ''īnsectum'', „zarěznjeny“ a poćahuje so na jasnje wot so dźělenych dźěle ćěła. Jedna so wo přełožk [[grjekšćina|grjekskeho]] słowa ''éntomon'' ze samsnym woznamom, kotrež jewi so tež w pomjenowanju fachoweho wobłuka insektowědy, [[entomologija|entomologije]]. Wšě insekty maja eksoskelet (wonkowny [[skelet]]) ze [[sklerotin]]a a [[chinin]]a. Wjetšina z nich njese [[jejo|jeja]]. == Wotkazy == {{Commonscat|Insecta|Insekty}} {{Commonscat|Insects|Insekty jako tema}} * [https://web.archive.org/web/20251117165009/http://arthropods.de/ Wobšěrna němska webstrona wo insektach] {{DISPLAYTITLE:insekty}} [[Kategorija:Insekty|!]] 9igaxwc4n3hxcje1ii0lxc3tz4525xe 0 41674 391323 391314 2026-07-04T15:57:17Z Gumideck 12564 dźěl 2. 391323 wikitext text/x-wiki {{Bu wobdźěłany|podpis=[[Wužiwar:Gumideck|Gumideck]] ([[Diskusija z wužiwarjom:Gumideck|diskusija]]) 3. julija 2026, 20:58 (CEST)|čas=hač do borze :-)}} {{Zajimawostka |Тyp = wuhladna wěža |Hornjoserbske mjeno = wuhladna wěža Jitrovník |Originalne mjeno = Rozhledna Jitrovník |Wobraz = Rozhledna Jitrovník 01.jpg |Wopisanje wobraza = Wuhladna wěža w juniju 2026 |Status = |Kraj = Čěska |Mjeno połoženja = Město |Połoženje = [[Šluknov|Słanknow]] |Koordinaty = {{coord|51|0|5.66|N|14|30|34.61|E|type:landmark_region:CS|scale=5000}} |Prěnje naspomnjenje = |Załoženje = 2026 |Commons = Jitrovník (observation tower) }} '''Wuhladna wěža Jitrovník''' ({{wrěči|cs}} ''Rozhledna Jitrovník'') je wuhladna wěža na horje [[Jitrovník]] (510&nbsp;m) w [[Království (Słanknow)|Královstvje]] (měšćanski dźěl [[Šluknov|Słanknowa]]) w [[Słanknowski wuběžk|Słanknowskim wuběžku]] w [[Čěska|Českěj]]. Je 31&nbsp;metrow wysoka a budźe 26.&nbsp;septembra 2026 swjatočnje wotewrjena. Je to najsewjerniša wuhladna wěža Čěskeje. == Stawizny == Na Jitrovníku steješe wot lěta 1888 hromadźe z wulětnym hosćencom tež 24 metrow wysoka drjewjana wuhladna wěža. W lěće 1903 je sylny wichor wuhladnu wěžu zničił a wona njebu hižo wobnowjena.<ref>{{Cite web|title=Jitrovník – Vogelova bouda|url=http://www.zanikleobce.cz/index.php?obec=6019|publisher=Zanikleobce.cz|accessdate=2026-07-04|language=čěsce}}</ref> Architektoniski naćisk cyle noweje wuhladne wěže zhotowi Praski architekt Tomáš Beneš. Natwar płaćeše 13&nbsp;milionow čěskich krónow a był ze spěchowanskeho programa Interreg Čěska-Sakska kofinancowany.<ref>{{Cite web|title=Veřejná zakázka: Fukovský výběžek – společně nezapomeneme (Aktivita: Obnova rozhledny na Jitrovníku) - Opakovaná výzva|url=https://verejne.zakazky.mesto-sluknov.cz/contract_display_296.html|accessdate=2026-07-04|language=čěsce}}</ref> Hruby twar rosćeše w nalěću 2026 a sta so z najsewjernišej wuhladnu wěžu Čěskeje město dotalneje Tanečnice. Swjatočne wotewrjenje wuhladneje wěže za zjawnosć je za 26.&nbsp;september 2026 planowane.<ref name="š">{{Cite web|first=Martin|last=Chroust|url=https://www.mestosluknov.cz/cz/zpravodajstvi-mesto.html?n=po-120-letech-vyroste-ve-sluknovskem-vybezku-nova-rozhledna&id_clanky=15368|title=Po 120 letech vyroste ve Šluknovském výběžku nová rozhledna!|publisher=[[Šluknov|město Šluknov]]|accessdate=2026-07-04|date=2025-04-16|language=čěsce}}</ref><ref>{{Cite web|last=Zíka|first=Martin|title=Rozhledna Jitrovník|url=https://www.turisticky-magazin.cz/turistika.php?id_cl=977|publisher=Turistický magazín|accessdate=2026-07-04|language=čěsce|date=2026-05-28}}</ref> == Wopisanje == abcd == Turistika == abcd == Žórła == <references /> == Wotkazy == * {{Commonscat|Jitrovník (observation tower)|wuhladna wěža Jitrovník}} * [https://mapy.com/s/cotetefeve Mapy.com: pućowanska karta, wuhladowa wěža Jitrovník a wokolina] [[Kategorija:Słanknow]] [[Kategorija:Załožene 2026]] [[Kategorija:Twarjenje w Čěskej]] [[Kategorija:Wuhladna wěža w Čěskej]] q2nyngaeq0877ap2e57444epf7tnzbf