Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Łužiske hory 0 10417 391582 390992 2026-07-10T20:20:34Z Gumideck 12564 wotkaz 391582 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z pahórčinu w sakskej Hornjej Łužicy. Za srjedźne horiny w Čěskej – němsce ''Lausitzer Gebirge'' – hlej [[Łužiske horiny]].}} '''Łužiske hory''' ({{wrěči|de}} ''Lausitzer Bergland'', {{wrěči|cs}} ''Šluknovská pahorkatina'') je hórkata srjedźohorinska krajina w [[Sakska|sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] mjez [[Sakska Šwica|Sakskej Šwicu]] na zapadźe a [[Łužiska Nysa|Łužiskej Nysu]] na wuchodźe. Na juhu přechadźeja do [[Łužiske horiny|Łužiskich horin]]. Jich němski dźěl - [[Žitawske horiny]] – so zwjetša k Łužiskim horam přiličuje. Po krajinje słušeja tež [[Słanknowski wuběžk]] (němsce ''Schluckenauer Zipfel'', ''Böhmisches Niederland'', čěsce ''Šluknovsko'') k Łužiskim horam. Łužiske hory su dźěl horinskeho pasma [[Sudety|Sudetow]]. == Geologija == [[Dataja:Kottmaransicht von Ebersbach aus 071013.jpg|thumb|Napohlad Kotmarja wot Habrachćic]] Łužiske hory su najwjetša [[zornowc]]owa kónčina w srjedźnej Europje. Tuta saha tež hišće dźensa hač do pólskeho teritorija Hornjeje Łužicy na wuchod wot [[Łužiska Nysa|Łužiskeje Nysy]]. Byrnjež kamjenizny poprawom geologisce [[granodiorit]]y byli, je so tola pomjenowanje „Łužiski granit“ zadomił. Wottwarjowachu a wottwarjuja so jón we wjacorych skałach a su jako přirodne dźěłowizny daloko rozšěrjene. Jasnje młódše hač zornowcy su zbytki staršich wulkanow z [[tercier]]a. Dołhi rjećaz wulkaniskich horow wot [[Čěske Srjedźohoriny|Čěskich Srjedźohorin]] přez [[Łužiske horiny]] pokročuje we Łužiskich horach hač k [[Łužiska Nysa|Łužiskej Nysy]]. Tajke [[bazalt]]owe hory su na př. [[Kotmar]], [[Lubijska hora]] a [[Sedło (hora)|Sedło]]. Najwuznamniše geologiske [[dislokacija|dislokaciske]] pasmo je [[Łužiske přesunjenje]], při tutym [[přesunjenje (geologija)|přesunjenju]] je so zornowcowa plečica Łužicy nad [[pěskowc]] na juhu sunyła. Pospyty [[Hórnistwo|hórnistwa]] we Łužiskich horach běchu njedostatka na [[ruda]]ch dla mało wuspěšne. Město toho bě tuta kónčina něhdy centrum zornowcoweje industrije w Němskej. We formje plesternakow, chódnikowych plečicow, płotowych stołpow, elementow fasadow a wjele dalšich so tutón material w cyłkownym srjedźoněmskim rumje namaka. == Topografiske wopisanje == Powjerchowe formy su jasnje rozčłonkowane. Łužiske hory zestajeja so z třoch hórskich pasmow, kotrež běža wot wuchoda do zapada. Mjez nimi ležitej dwě šěrokej dólnej wani. ''Najsewjerniši hórski rjećaz'' stupa nahle z Łužiskich honow horje. Najmarkantniše hory wot wuchoda do zapada su [[Rubježny hród]] pola [[Dažink]]a (541 m), [[Čornobóh]] (557 m), [[Lubin (hora)|Lubin]] (432 m), [[Mnišonc (hora)|Mnišonc]] (448m), [[Wulki Pichow]] (498 m) a [[Honak]] (němsce: ''Hoher Hahn'') pola [[Trjechow]]a (445 m). Na juhu wot jich leža w dólnej wani: [[Kumwałd]], [[Wjelećin]] a [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]. ''Druhi hórski rjećaz'' rozpřestrěwa so wot [[Běłobóh|Běłoboha]] (497 m) přez [[Pikowska hora|Pikowsku horu]] (486 m), [[Chołmy]] (487 m), [[Motydłowska wyšina|Motydłowsku wyšinu]] (504 m) do [[Sokolnik]]a, kotryž je z 586 metrami najwyše wuhorbjenje sakskeho dźělu Łužiskich hór. Na juhu wot tutoho hórskeho rjećaza leža zaso w dole: [[Nowosólc-Horni Hródk]], [[Wopaka]], [[Hołbin]], [[Załom nad Sprjewju]] a [[Wołbramecy]]. ''Třeći hórski rjećaz'' twori zdźěla statnu mjezu z [[Čěska|Čěskej]] a započina so při [[Kotmar]]ju (582 m), pokroči přez [[Schlechteberg]] (485 m), [[Taubenberg]] (456 m), Brandbusch (443 m), [[Hutberg (Wołbramecy)|Hutberg]] pola Wołbramec (503 m), Hoher Hahn pola [[Neustadt w Sakskej|Langburkersdorfa]] (528 m) hač k [[Unger]]ej (538 m). [[Dataja:Doberschau 2012-09-02-0413.jpg|thumb|Sprjewja pola [[Dobruša|Dobruše]]]] [[Hohwald]], ze swojimaj wjerškomaj [[Sokolnik]] a Hoher Hahn pola Langburkersdorfa, je najwjetše zwisowace lěsnišćo (na 30 km²) we Łužiskich horach, tu pada tež najwjace spadkow a w zymje su tu najwjetše sněhowe wysokosće tuteje kónčiny. Hłowna rěka we Łužiskich horach je [[Sprjewja]], kotraž so pod Kotmarjom wužórli a najprjedy wot wuchoda do zapada přez [[Habrachćicy]], Nowosólc-Horni Hródk, Hołbin hač do Załomja běži. Wottud wobroća so na sewjer a twori mjez Chołmami a Weifaer Höhe pola [[Šěrachow]]a jako šumjaca horinska rěka wuski předrjeńčny doł přez srjedźny hórski rjećaz. W meandrach přeprěkuje potom sewjernu dólnu wanju pola [[Korzym]]ja, [[Rozwodecy|Rozwodec]] a [[Jiłocy|Jiłoc]]. Tu so w šěršim dole předrěw přez sewjerny hórski rjećaz započina, a naposledk docpěwa [[Budyšin]]. Doły Łužiskich hór a južneje Hornjeje Łužicy su husće wobsydlene a zatwarjene. Hdyž so wot Wjazońcy po [[zwjazkowa dróha 98|B98]] a [[zwjazkowa dróha 96|B96]] přez doły do [[Žitawa|Žitawy]] jědźe, da wostawaš na něhdźe 60 km dołhej čarje faktisce stajnje w zwisowacym sydlišću, dokelž tu sydlišća kaž na parlowu šnóru stykane leža a jedne do druheho přechadźa. Łužiske hory su tež hłowna kónčina Hornjołužiskeje narěče z typiskim jazykowym ''Rrr'', praja, zo ludźo maja ''"a Radl a dr Gurgl"'' (serbsce ''koło w kyrku'') a tu je tohorunja wjele [[chěža ze stołom|chěžow ze stołom]] – domy, kotrež [[Słowjenjo|słowjanske]] [[Kładźita chěza|kładźite twarstwo]] a němske [[Tykowana chěža|tykowane twarstwo]] w sebi zjednoćeja. == Wotkazy == {{Commonscat|Mountains in Šluknovská pahorkatina|hory we Łužiskich horach}} {{Nawigaciska lajsta Němske srjedźne horiny}} {{DEFAULTSORT:Luziske hory}} [[Kategorija:Łužiske hory| ]] [[Kategorija:Srjedźne horiny]] [[Kategorija:Horiny w Europje]] [[Kategorija:Horiny w Sakskej]] [[Kategorija:Přirodny rum w Sakskej]] [[Kategorija:Łužica]] [[Kategorija:Sudety]] sm0j81xe63nophd8dzzzt1km5slpqjh Mała Sprjewja 0 15869 391569 385282 2026-07-10T14:45:05Z J budissin 7 391569 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Mała Sprjewja |Originalne mjeno = Kleine Spree |Wobraz = Sprjewja w Sprjejcach 1.jpg |Wopisanje = Zjednoćenje [[Sprjewja|Sprjewje]] a Małeje Sprjewje blisko [[Sprjejcy|Sprjejc]] |Běži přez = [[Sakska|Saksku]] |Žórło = ze [[Sprjewja|Sprjewje]] mjez [[Klukš]]om a [[Lichań|Lichanjom]] |Wuliw = do Sprjewje blisko [[Sprjejcy|Sprjejc]] |Žórło-šěrina = 51/16/14 |Žórło-dołhota = 14/32/3 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/30/34 |Wuliw-dołhota = 14/24/15 |Mórski basenk = [[Sprjewja]] → [[Habola]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = [[Łomšćanka]] |Dołhosć = 40 |Přestrjeń rěčiny = 273 |Spad rěki = |Wysokosć žórła = |Wysokosć wuliwa = 105 }} '''Mała Sprjewja''' (tež ''Sprjewica'', {{wrěči|de}} ''Kleine Spree'') je něhdźe štyrceći kilometrow dołha [[rěka|rěčka]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]], kotraž so blisko [[Wulka Dubrawa|Wulkeje Dubrawy]] jako promjo wot [[Sprjewja|Sprjewje]]&nbsp;wotšćěpuje a so blisko [[Sprjejcy|Sprjejc]] zaso do njeje wuliwa. Cyła rěka běži we wuchodnym a sewjernym dźělu [[wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]]. Wuchadźa so z toho, zo ćeče Mała Sprjewja přez prěnjotne rěčnišćo Sprjewje. Městna při Małej Sprjewi su na přikład [[Minakał]], [[Łaz]] a [[Běły Chołmc]]. ''Hlej tež:'' [[:Kategorija:Sydlišćo při Małej Sprjewi|Nastawki wo při Małej Sprjewi ležacych sydlišćach]] [[Dataja:Burghammer - Kleine Spree.jpg|thumb|left|upright|Mała Sprjewja w&nbsp;[[Bórkhamor]]je]] == Literatura == * {{WdH|67|135–141|lema=Kleine Spree}} == Wotkaz == {{Commonscat|Kleine Spree|Mała Sprjewja}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Mała Sprjewja| ]] [[Kategorija:Přitočnišćo Sprjewje|1]] [[Kategorija:Sprjewiny Doł]] [[Kategorija:Łaz]] [[Kategorija:Wulka Dubrawa]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|2]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] t69j5lom5ab221hurhywhzbyakibubs Sapawa (rěka) 0 15921 391574 377473 2026-07-10T14:52:13Z J budissin 7 391574 wikitext text/x-wiki {{Podobne hesło |hesło1=Sapawa (rěka) |tema1=[[rěka]] |hesło2=[[Sapawa (město)]] |tema2=[[město]]}} {{Infokašćik rěka |Mjeno = Sapawa |Originalne mjeno = Zschopau |Wobraz = Zschopau - river Zschopau.jpg |Wopisanje = Sapawa w&nbsp;[[Sapawa (město)|Sapawje]] |Běži přez = [[Sakska|Saksku]] |Žórło = při [[Šmrěčnik]]u |Wuliw = pola [[Doblin]]a do [[Freibergska Modłej|Freibergskeje Modłeje]] |Žórło-šěrina = 50/26/13 |Žórło-dołhota = 12/57/08 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/07/46 |Wuliw-dołhota = 13/03/08 |Mórski basenk = [[Freibergska Modłej]] → [[Modłej]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = |Dołhosć = 128 |Přestrjeń rěčiny = 1750 |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 1125 |Wysokosć wuliwa = 155 }} '''Sapawa''' ({{wrěči|de}} ''Zschopau'')<ref>{{Słownik Filipa Rězaka}}</ref> je [[rěka]] w&nbsp;zapadnej [[Sakska|Sakskej]]. Wona wužórli so w&nbsp;srjedźnych [[Rudne horiny|Rudnych horinach]] na sewjernym boku [[Šmrěčnik]]a. Je 128 kilometrow dołha a wuliwa so blisko [[Doblin]]a do [[Freibergska Modłej|Freibergskeje Modłeje]]. Po rěce pomjenowane je městačko [[Sapawa (město)|Sapawa]] při jeje srjedźnym běhu. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Zschopau (river)|Sapawa}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|3]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] kp1hftdrmkxafo149lj0mribcx6m6dm Šwikawska Modłej 0 15970 391570 330357 2026-07-10T14:46:15Z J budissin 7 391570 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Šwikawska Modłej |Originalne mjeno = Zwickauer Mulde |Wobraz = Paradiesbrücke.jpg |Wopisanje = Modłej w&nbsp;[[Šwikawa|Šwikawje]] |Běži přez = [[Sakska|Saksku]] |Žórło = nad rěčnej zawěru Muldenberg |Wuliw = blisko [[Sermuth]]a do [[Modłej]]e |Žórło-šěrina = 50/24/41 |Žórło-dołhota = 12/24/12 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/09/37 |Wuliw-dołhota = 12/47/53 |Mórski basenk = [[Modłej]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = [[Kamjenica (rěka)|Kamjenica]] |Dołhosć = 166 |Přestrjeń rěčiny = 2360 |Spad rěki = 3,82 |Wysokosć žórła = 770 |Wysokosć wuliwa = 135 }} '''Šwikawska Modłej''' ({{wrěči|de}} ''Zwickauer Mulde'') je [[rěka]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]] a lěwa žórlica [[Modłej]]e. Wona je 166 kilometrow dołha, wužórli so blisko [[Klingenthal]]a w&nbsp;[[Rudne horiny|Rudnych horinach]] a ćeče přez [[Aue]], [[Šwikawa|Šwikawu]], [[Hłuchow]] a [[Rochlica|Rochlicu]] hač do [[Sermuth]]a juhowuchodnje [[Lipsk]]a, hdźež so z&nbsp;[[Freibergska Modłej|Freibergskej Modłeju]] zjednoća. == Wotkaz == {{Commonscat|Zwickauer Mulde|Šwikawska Modłej}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Rudne horiny]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|2]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] 00kv0yr4fxbo8cftre5wsfdxpajpjuk Klóšterska woda 0 16012 391568 369843 2026-07-10T14:43:27Z J budissin 7 391568 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Klóšterska woda |Originalne mjeno = Klosterwasser |Wobraz = Koćina – Klóšterska woda a Halštrow.jpg |Wopisanje = Wuliw Klóšterskeje wody do [[Čorny Halštrow|Čorneho Halštrowa]] pola [[Koćina|Koćiny]] (dźěl [[Kulow]]a w&nbsp;[[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]]) |Běži přez = [[Němska|Němsku]] |Žórło = pola [[Porchow]]a |Wuliw = w&nbsp;[[Koćina|Koćinje]] do Čorneho Halštrowa |Žórło-šěrina = 51/10/18 |Žórło-dołhota = 14/08/30 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/21/11 |Wuliw-dołhota = 14/14/37 |Mórski basenk = [[Čorny Halštrow]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = [[Satkula]] |Dołhosć = 25 |Přestrjeń rěčiny = 107 |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 280 |Wysokosć wuliwa = 130 }} [[Dataja:Fotothek df rp-d 0840009 Panschwitz-Kuckau-Ostro. Alte Brücke über das Klosterwasser bei der Mühle.jpg|thumb|left|Stary [[móst]] přez Klóštersku wodu blisko [[Wotrow]]a (1988)]] '''Klóšterska woda''' (prjedy ''Tušina'';<ref>{{Kral1927}}</ref> {{wrěči|de}} ''Klosterwasser'') je 25 kilometrow dołha [[rěčka]] w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]]. Je to prawy přitok [[Čorny Halštrow|Čorneho Halštrowa]]. Mjeno rěčki je wotwodźene wot [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]]. Klóšterska woda wužórli so w&nbsp;zapadnym dźělu [[Porchow]]a pola [[Biskopicy|Biskopic]] we wysokosći 280 metrow nad mórskej hładźinu a běži z&nbsp;juha do sewjera přez nimale cyły serbsko-katolski kraj a wjeski [[Wotrow]], [[Swinjarnja|Swinjarnju]], [[Pančicy-Kukow]], [[Nowa Wjeska|Nowu Wjesku]], [[Sernjany]], [[Šunow]] a [[Konjecy (Ralbicy-Róžant)|Konjecy]]. Pola [[Koćina|Koćiny]] so we wysokosći 130 metrow nad mórskej hładźinu do Čorneho Halštrowa wuliwa. Při prawym brjoze Klóšterskeje wody nadeńdźetej so dwě wuznamnej hrodźišći, [[Wotrowske hrodźišćo|Wotrowske]] a [[Kukowske hrodźišćo|Kukowske]]. ''Hlej tež:'' [[:Kategorija:Sydlišćo při Klóšterskej wodźe|Nastawki wo při Klóšterskej wodźe ležacych sydlišćach]] == Žórła == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Klosterwasser|Klóšterska woda}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Porchow]] [[Kategorija:Pančicy-Kukow]] [[Kategorija:Chrósćicy]] [[Kategorija:Worklecy]] [[Kategorija:Ralbicy-Róžant]] [[Kategorija:Kulow]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|2]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] mjmz0zbjmgsz0exsc16ud84dlmf5n92 Satkula 0 16256 391575 354527 2026-07-10T14:53:10Z J budissin 7 391575 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Satkula |Originalne mjeno = Kleinhänchener Wasser |Wobraz = Satkulamuendung.JPG |Wopisanje = Satkula trjechi pola [[Kozarcy|Kozarc]] na [[Klóšterska woda|Klóštersku wodu]] |Běži přez = [[Sakska|Saksku]], [[Wokrjes Budyšin|Budyski wokrjes]] |Žórło = blisko [[Mały Wosyk|Małeho Wosyka]] |Wuliw = pola [[Kozarcy|Kozarc]] do [[Klóšterska woda|Klóšterskeje wody]] |Žórło-šěrina = 51/12/9 |Žórło-dołhota = 14/13/24 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/15/9 |Wuliw-dołhota = 14/13/46 |Mórski basenk = [[Klóšterska woda]] → [[Čorny Halštrow]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Dołhosć = |Přestrjeń rěčiny = |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 215 |Wysokosć wuliwa = 153 }} '''Satkula''' (němsce ''Kleinhänchener Wasser'') je mała [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] [[rěčka|rěčka]] w&nbsp;[[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]], kotraž ćeče přez katolske jadro [[serbski sydlenski rum|Serbskeho sydlenskeho ruma]]. Wužórli so blisko [[Mały Wosyk|Małeho Wosyka]] w&nbsp;[[Porchow]]skej gmejnje a ćeče přez [[Lejno (Pančicy-Kukow)|Lejno]], wokoło [[Kopšin]]a a přez [[Chrósćicy]]. Na sewjer wot Chrósćic wuliwa so wotprawa do [[Klóšterska woda|Klóšterskeje wody]]. Wot mjena rěčki je mjeno [[Radijo Satkula|Radija Satkula]] wotwodźene. Serbski spisowaćel [[Jurij Brězan]] napisa w&nbsp;lěće 1976 wo Satkuli: „''Dokładnje wosrjedź našeho kontinenta – potajkim tež swěta, kaž mnozy tule mylnje wěrja – žórli so Satkula, rěčka, kotraž sydom wjeskow poji a potom na rěku trjechi, kiž ju srěbnje. Kaž atlasy tak tež morjo rěčku njeznaje, ale wono by było hinaše morjo, hdy by njepřiwzało tež wodu rěčki Satkule.''“<ref>Jurij Brězan: Zhromadźene spisy w jednotliwych wudaćach. 8. zwjazk. Krabat. Ludowe Nakładnistwo Domowina Budyšin 1976, str. 5</ref> == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Porchow]] [[Kategorija:Pančicy-Kukow]] [[Kategorija:Chrósćicy]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|3]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] t8hnrva056lhmx9geicdk8jmeorbxue Kamjenica (rěka) 0 16640 391572 372577 2026-07-10T14:49:07Z J budissin 7 391572 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Kamjenica |Originalne mjeno = Chemnitz |Wobraz = Fluss Chemnitz.jpg |Wopisanje = Rěka Kamjenica w&nbsp;[[Kamjenica|Kamjenicy]] |Běži přez = [[Sakska|Saksku]] |Žórło = zjednoćenje [[Zwonica (rěka)|Zwonicy]] a [[Wyršnica|Wyršnicy]] w&nbsp;[[Kamjenica|Kamjenicy]] |Wuliw = pola [[Wechselburg]]a do [[Šwikawska Modłej|Šwikawskeje Modłeje]] |Žórło-šěrina = 50/47/23 |Žórło-dołhota = 12/55/26 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 50/59/15 |Wuliw-dołhota = 12/46/28 |Mórski basenk = [[Šwikawska Modłej]] → [[Modłej]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = [[Zwonica (rěka)|Zwonica]], [[Wyršnica]] |Dołhosć = 75 |Přestrjeń rěčiny = 533 |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 313 |Wysokosć wuliwa = 168 }} '''Kamjenica''' ({{wrěči|de}} ''Chemnitz'') je [[rěka]] w&nbsp;zapadnej [[Sakska|Sakskej]] a najwjetši prawy přitok [[Šwikawska Modłej|Šwikawskeje Modłeje]]. Je hromadźe ze swojej žórlicu [[Zwonica (rěka)|Zwonicu]] 75 kilometrow dołha a nastawa w&nbsp;po njej pomjenowanym měsće [[Kamjenica|Kamjenicy]] ze Zwonicy a [[Wyršnica|Wyršnicy]]. == Wotkaz == {{Commonscat|Chemnitz (river)|Kamjenica}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|3]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] f3wke7fyt643zj4ztnjvcb0karldc8g Wydrica 0 17564 391571 364052 2026-07-10T14:47:17Z J budissin 7 391571 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno=Wydrica |Originalne mjeno= {{wrěči|de}} ''Wiederitz'' |Wobraz=FTL-Weißeritzwehr-1.jpg |Wopisanje=Wuliw Wydricy do Bystricy |Běži přez=[[Sakska|Saksku]], [[wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] |Žórło=blisko [[Kesselsdorf]]a |Wuliw=do [[Bystrica|Bystricy]] we [[Freital]]u |Žórło-šěrina = 51/01/50 |Žórło-dołhota = 13/36/03 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51/00/35 |Wuliw-dołhota = 13/39/44 |Wuliw-ISO = DE-SN |Mapa= |Šěrokosć mapy= |Wopisanje mapy= |Mórski basenk= [[Bystrica]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina= |Dołhosć=10 |Přestrjeń rěčiny= |Wysokosć žórła = 175 |Wysokosć wuliwa = 160 |Commons= }} '''Wydrica''' ({{wrěči|de|''Wiederitz''}}<ref>{{Słownik Jurija Krala}}</ref>) je dźesać kilometrow dołha rěčka w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]] we [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]]. Wužórli so blisko [[Kesselsdorf]]a a wuliwa so we [[Freital]]skim měšćanskim dźělu [[Potschappel]] do [[Bystrica|Bystricy]]. Rěčka ćeče přez teritorij městow Freital a [[Wilsdruff]]. Wot 1886 do 1973 wjedźeše wuskokolijowa železnica Freital–[[Nosyn]] přez dolinu Wydricy. Čara słuži dźensa jako kolesowarska šćežka. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Wiederitz|Wydrica}} [[Kategorija:Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|2]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] sm0ddhgugyvua8sq40fnqrdmrfcwiwv Łomšćanka 0 25674 391573 362514 2026-07-10T14:51:13Z J budissin 7 391573 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Łomšćanka |Originalne mjeno = Lomschanke |Wobraz = Łomšćanka pola Łupoje.JPG |Wopisanje = Łomšćanka pola [[Łupoj]]e |Běži přez = [[Radwor|Radworsku]] gmejnu |Žórło = z&nbsp;[[Łučinski hat|Łučinskeho hata]] mjez [[Chasow]]om a [[Łupoj]]u |Wuliw = pola [[Minakał]]a do [[Mała Sprjewja|Małeje Sprjewje]] |Žórło-šěrina = 51.26076008 |Žórło-dołhota = 14.38093185 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51.3076593 |Wuliw-dołhota = 14.4559907 |Dołhosć = 8,5 km |Přestrjeń rěčiny = 38,1 km² |Mórski basenk = [[Mała Sprjewja]] → [[Sprjewja]] → [[Habola]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Wysokosć žórła = 153 |Wysokosć wuliwa = 136 }} '''Łomšćanka''' ({{wrěči|de}} ''Lomschanke'') je 8,5&nbsp;kilometrow dołha rěčka w&nbsp;[[Radwor|Radworskej]] gmejnje a zdobom najwjetši přitok [[Mała Sprjewja|Małeje Sprjewje]]. Jeje přitočnišćo wobjimuje 38,1&nbsp;km². Při pegelu mjez Łomskom a Minakałom je přerězny wotběh 84&nbsp;l/s. We wysokosći [[Wysokosć nad mórskej hładźinu|152&nbsp;m]] twori Łomšćanka mjez [[Chasow]]om, [[Bronjo]]m a [[Łupoj]]u wottok [[Łučinski hat|Łučinskeho hata]]. Wona běži přez [[Łomsk (Radwor)|Łomsk]], po kotrymž je pomjenowana, a Minakałske haty do [[Minakał]]a, hdźež wuliwa so do promjenja Małeje Sprjewje. Rěčka spaduje na swojim běhu cyłkownje 17&nbsp;m. Najwažniše přitoki su z&nbsp;[[Boranecy|Boranec]] pochadźaca Křiwoboršćanska woda, Łučanske hrjebje a Radworska woda. Hač do 19.&nbsp;lětstotka měješe rěčka prěnjotny meandrowacy běh, bu pak do kónca lětstotka regulowana a zrunana. Přitočnišćo so dźensa zwjetša za rólnistwo wužiwa, čehoždla je koncentracija škódnych maćiznow z&nbsp;hnojiwow a juchi, ale tež z&nbsp;wopłóčkow poměrnje wysoka. Ekologiska situacija Łomšćanki, wosebje hornjeho běha, płaći tuž jako kritiska. == Žórło == * {{WdH|67|209slsl}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Radwor]] [[Kategorija:Mała Sprjewja]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|3]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] [[Kategorija:Přitočnišćo Sprjewje|2]] 9zyvztfq9ceo99z4ymdqz24b021ilj1 Kurlowo 0 27451 391580 323365 2026-07-10T18:38:47Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391580 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Курлово |mjeno serbske=Kurlowo |čisło=17220515 |ISO=RU-VLA |wopon= |chorhoj= Flag of Kurlovo (Vladimirskaya oblast).png |šěrina=55/27/00/N |dołhota=40/37/00/E |wysokosć=130 |přestrjeń=6 |póstowe čisło=601570 |předwólba= +7 49241 |webstrona= http://kurlovo-city.ru/ }} '''Kurlowo''' ({{wrěči|ru|''Курлово''}}) je městačko w [[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w [[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje we [[Oblasć Wladimir|Wladimirskej oblasći]]. Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1811 załožiło a ma wot lěta 1998 měšćanske prawa. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == * [https://web.archive.org/web/20230428093337/http://kurlovo-city.ru/ Oficielne webstrony] iz3i8gjcj67rdkqa3nkws77vgxl1iq0 Jizera 0 30644 391578 368192 2026-07-10T14:57:35Z J budissin 7 391578 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Jizera |Wobraz = Izera 01.jpg |Wopisanje = Horni běh rěki w&nbsp;[[Jizerske horiny|Jizerskich horinach]] |Běži přez = [[Čěska|Čěsku]] |Žórło = w&nbsp;[[Jizerske horiny|Jizerskich horinach]] |Wuliw = blisko Lázně Toušeň do [[Łobjo|Łobja]] |Žórło-šěrina = 50/52/57 |Žórło-dołhota = 15/17/13 |Žórło-ISO = CZ-LI |Wuliw-šěrina = 50/10/22 |Wuliw-dołhota = 14/42/56 |Wuliw-ISO = CZ-ST |Wysokosć žórła = |Wysokosć wuliwa = |Rěčina = |Mórski basenk = [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Dołhosć = 164 |Přestrjeń rěčiny = 2193 }} '''Jizera''' ({{wrěči|de}} ''Iser'', {{wrěči|pl}} ''Izera'') je srjedźoeuropska [[rěka]], kotraž ćeče na sewjeru [[Čěska|Čěskeje]]. Wužórli so w&nbsp;[[Jizerske horiny|Jizerskich horinach]] při horje [[Smrk]] njedaloko [[Pólska|pólskeje]] mjezy a běži potom hłownje do južneho směra. Po 164 kilometrach so wuchodnje [[Praha|Prahi]] blisko městačka [[Lázně Toušeň]] wotprawa do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Mjeno rěki pochadźa prawdźepodobnje – kaž mjena [[Isar]], [[Ijssel]] ([[Nižozemska]]) abo [[Isère]] ([[Francoska]]) – wot stareho indogermaniskeho zdónka ''is'' abo ''es'' za „běžacu wodu“. Wažne města při Jizerje su [[Semily]], [[Turnov]], [[Mnichovo Hradiště]] a [[Mladá Boleslav]]. == Wotkaz == {{Commonscat|Jizera River|Jizera}} [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|1]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] [[Kategorija:Rěka w Čěskej]] [[Kategorija:Jizerske horiny]] 6kvbejh3a7vueodjfnnuimfb08rpc2c Kamenice (Łobjo) 0 31701 391579 334607 2026-07-10T14:58:44Z J budissin 7 391579 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Kamenice |Wobraz = Sachsen 2012-168.jpg |Wopisanje = We wudrjeńcy Kamenicy pola [[Hřensko|Hřenska]] |Běži přez = [[Čěska|Čěsku]] |Žórło = při [[Jedlová|Jedlovje]] we [[Łužiske horiny|Łužiskich horinach]] |Wuliw = w&nbsp;[[Hřensko|Hřensku]] do [[Łobjo|Łobja]] |Žórło-šěrina = 50/50/19 |Žórło-dołhota = 14/34/14 |Žórło-ISO = CZ-LI |Wuliw-šěrina = 50/52/28 |Wuliw-dołhota = 14/14/10 |Wuliw-ISO = CZ-US |Mórski basenk = [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = |Dołhosć = 37,5 |Přestrjeń rěčiny = 217,2 |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 595 |Wysokosć wuliwa = 115 }} '''Kamenice''' ({{wrěči|de}} ''Kamnitz'') je prawy přitok [[Łobjo|Łobja]] w sewjernej [[Čěska|Čěskej]]. Wona wužórli so mjez horomaj [[Stožec]] a [[Jedlová]] we [[Łužiske horiny|Łužiskich horinach]] južnje dwórnišća ''Jedlová'' a běži přez [[Kytlice]], město [[Česká Kamenice]] a [[Srbská Kamenice|Serbsku Kamenicu]], hdźež zastupi do wuskeje, hłubokeje wudrjeńcy mjez skałami [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]]. Po wudrjeńcach ''Ferdinandová soutěska'', ''Divoká soutěska'' a ''Edmundova soutěska'' (tež ''Tichá soutěska'') wuliwa so w&nbsp;[[Hřensko|Hřensku]] při čěsko-němskej mjezy do Łobja. == Wobrazy == <gallery> Kamnitzklamm 2007.jpg|Kamenice w Edmundowej wudrjeńcy Kamenica3 (js).jpg|We wudrjeńcy Kamenice Stahlbetonbrücke.jpg|Wóclobetonowy móst přez Kamenice Hrensko 2009, Kamenice.jpg|Rěka w Hřensku, krótko do wuliwa Hřensko Labe 2012 1.jpg|Wuliw do Łobja </gallery> == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Kamenice River (Elbe tributary)|Kamenice}} [[Kategorija:Rěka w Čěskej]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|1]] [[Kategorija:Łužiske horiny]] [[Kategorija:Połobske pěskowčiny]] 70neqenlecbphqpo7x5qx4e15hldtwf Kijewska oblasć 0 34920 391584 348758 2026-07-11T04:16:20Z EmausBot 4380 Boćik: Korrigiere doppelte Weiterleitung von [[Oblasć Kijew]] auf [[Oblasć Kyjiw]] 391584 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Oblasć Kyjiw]] 966mpietsc2j7bvt9numbz5q8o4m3id Powiat oleśnicki 0 36990 391583 357396 2026-07-10T21:38:56Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391583 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Powiat |wopon = POL powiat oleśnicki COA.svg |mapa = POL powiat oleśnicki map.svg |region-ISO = PL-DS |TERYT = 0214 |stolica = Oleśnica |přestrjeń = 1049.74 |awto = DOL |starosta = Zbigniew Potyrała |adresa-dróha = ul. Słowackiego 10 |adresa-městno = 56-400 Oleśnica |webstrona = [http://www.powiat-olesnicki.pl/ powiat-olesnicki.pl] }} '''Powiat oleśnicki''' je [[powiat]] (wokrjes) w [[Pólska|pólskim]] [[Delnjošleske wojewódstwo|Delnjošleskim wojewódstwje]] z wokrjesnym městom [[Oleśnica]]. Wokrjes ma přestrjeń wot 1050&nbsp;km² a něhdźe 105.000&nbsp;wobydlerjow. == Města a gmejny == Powiat wobsteji z wósom [[Gmina|gmejnow]], z nich jedna měšćanska a štyri měšćansko-wjesne gmejny kaž tež tři wjesne gmejny: === Měšćanska gmejna === * [[Oleśnica]] === Měšćansko-wjesne gmejny === * [[Bierutów]] * [[Międzybórz]] * [[Syców]] * [[Twardogóra]] === Wjesne gmejny === * [[Dobroszyce]] * [[Dziadowa Kłoda]] * [[Gmina Oleśnica]] == Wotkaz == * [https://web.archive.org/web/20201129095158/http://www.powiat-olesnicki.pl/ Webstrona powiata] == Žórła == <references /> {{Nawigaciska lajsta Delnjošleske wojewódstwo}} {{DEFAULTSORT:Olesnicki}} [[Kategorija:Powiat Oleśnicki| ]] izd2jgqt5m44m0rvn2n14s8l7x86aet Struga 0 37257 391576 371391 2026-07-10T14:54:34Z J budissin 7 391576 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z rěčku we Łužicy. Za dalše woznamy hlej [[Struga (wjacezmyslnosć)]].}} {{Infokašćik rěka |Mjeno = Struga |Wobraz = Mulkwitz - Einmündung des Breiten Grabens in die Struga.jpg |Wopisanje = Struga w&nbsp;[[Mułkecy|Mułkecach]] |Běži přez = [[Trjebin]], [[Slepo]] |Žórło = w&nbsp;[[Běła Woda|Běłej Wodźe]] |Wuliw = zapadnje [[Nowe Město/Sprjewja|Noweho Města]] do [[Sprjewja|Sprjewje]] |Žórło-šěrina = |Žórło-dołhota = |Žórło-ISO = |Wuliw-šěrina = 51/29/34 |Wuliw-dołhota = 14/26/23 |Wuliw-ISO = DE-SN |Mórski basenk = [[Sprjewja]] → [[Habola]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Rěčina = |Dołhosć = |Přestrjeń rěčiny = |Spad rěki = |Wysokosć žórła = |Wysokosć wuliwa = }} '''Struga''' je [[rěčka]] w sewjernej [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]]. Wona je prawy přitok [[Sprjewja|Sprjewje]] a ćeče přez [[Slepo|Slepjansku]] kónčinu. Po [[Kito Lorenc|Kiće Lorencu]] je wona symbol za přeměnjenje Slepjanskeho regiona. Rěčka so na zapadźe Běłeje Wody wužórli a běži najprjedy sewjernje [[Wochožanska jama|Wochožanskeje jamy]] přez [[Trjebin]] a Slepo do zapadneho směra. W&nbsp;Slepom so na juh wobroći a přeběži wjesce [[Rowno]] a [[Mułkecy]], hdźež so jej wotlěwa z&nbsp;[[Miłoraz]]a pochadźaca Šěroka hrjebja přidruži. Blisko [[Nowe Město (Sprjewiny Doł)|Noweho Města]] so wotprawa do Sprjewje wuliwa. Struga je dźensniši dźeń nimale na cyłym rěčnym běhu kanalizowana. Dla swojeho połoženja w&nbsp;bliskosći brunicowych jamow je Struga jara kisała a železnata. Za čas NDR bě nimo toho přez industrijne wotwody z&nbsp;Běłeje Wody ćežko wobćežena. We wobłuku germanizacije serbskich geografiskich mjenow pod [[nacionalsocializm|nacionalsocialistiskim]] knjejstwom přemjenowachu Strugu w&nbsp;lěće 1937 oficielnje na „Wellenbach“, štož něhdźe wotpowěduje přełožkej prasłowjanskeho słowa ''struga''. 1949 dósta rěčka swoje stare mjeno po wobzamknjenju [[Niska|Nišćanskeho]] wokrjesneho sejmika wróćo.<ref>Gero Lietz: ''Zum Umgang mit dem nationalsozialistischen Ortsnamen-Erbe in der SBZ/DDR.'' Leipzig 2005, ISBN 3-937209-63-8, str. 102.</ref> == Literatura == * {{Literatura|awtor=Kito Lorenc |titul=Struga: Wobrazy našeje krajiny. Bilder einer Landschaft |nakładnistwo=VEB Verlag Domowina |městno=Bautzen |datum=1967}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Struga (Stream)|Struga}} [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Slepo]] [[Kategorija:Trjebin]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|3]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] [[Kategorija:Přitočnišćo Sprjewje|1]] 82kyztj6fw5da25w7lq2n2l5buqxlr4 Wuježčanska woda 0 38940 391577 382112 2026-07-10T14:56:21Z J budissin 7 391577 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rěka |Mjeno = Wuježčanska woda |Originalne mjeno = Wuischker Wasser |Wobraz = Mješicy – mosćik pola čo 23.jpg |Wopisanje = Wuježčanska woda w Mješicach |Běži přez = Budyski wokrjes |Žórło = pod [[Čornobóh|Čornobohom]] blisko [[Wuježk pod Čornobohom|Wuježka]] |Wuliw = pola [[Nadźanecy|Nadźanec]] do [[Albrechtowka|Albrechtowki]] |Žórło-šěrina = 51.120727 |Žórło-dołhota = 14.566902 |Žórło-ISO = DE-SN |Wuliw-šěrina = 51.176725 |Wuliw-dołhota = 14.466090 |Mórski basenk = [[Albrechtowka]] → [[Kotołka]] → [[Lubata]] → [[Sprjewja]] → [[Habola]] → [[Łobjo]] → '''[[Sewjerne morjo]]''' |Dołhosć = |Přestrjeń rěčiny = |Spad rěki = |Wysokosć žórła = 400 |Wysokosć wuliwa = 177 |Commons = }} '''Wuježčanska woda''' (tež ''Wuježčanka'' abo ''[[Albrechtowka]]'') je rěčka w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž ćeče wot [[Čornobóh|Čornoboha]] na směr [[Budyšin]]. Wona so při sewjernych skłoninach Čornoboha a [[Rubježny hród|Rubježneho hrodu]] w&nbsp;lěsu wyše [[Wuježk pod Čornobohom|Wuježka]] wužórli a ćeče potom do sewjerozapadneho směra přez Wuježk, [[Mješicy]], [[Sowrjecy]] a [[Brězow]]. Pod Brězowskim hrodźišćom, hdźež běži rěčka we hłubokim dole, wobroći so na sewjer a ćeče dale do [[Jenkecy (Kubšicy)|Jenkec]] a nimo [[Cyžecy|Cyžec]] do [[Nadźanecy|Nadźanec]], hdźež so blisko Budyskeje wodočisćernje wotprawa do Albrechtowki (resp. Bobolčanskeje wody) wuliwa. Wosebje w Brězowje wužiwaše so woda Wuježčanki prjedy za mlěće, w&nbsp;tutej wsy mějachu hnydom tři młyny. [[Kategorija:Albrechtowka]] [[Kategorija:Rěka w Sakskej]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Bukecy]] [[Kategorija:Rěka w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Přitočnišćo Łobja|6]] [[Kategorija:Rěka w Europje]] [[Kategorija:Přitočnišćo Sprjewje|4]] 60rcgoctceiu4t4xc1tvfhhvhn7szri Jitrovník 0 41683 391581 391390 2026-07-10T20:11:53Z Gumideck 12564 dźěl 4. 391581 wikitext text/x-wiki {{Bu wobdźěłany|podpis=[[Wužiwar:Gumideck|Gumideck]] ([[Diskusija z wužiwarjom:Gumideck|diskusija]]) 6. julija 2026, 20:39 (CEST)|čas=hač do borze :-)}} {{Infokašćik hora | mjeno = Jitrovník | druhe mjeno = {{lang|de|Jüttelberg}} | wobraz = Jitrovník 02.jpg | wopis wobraza = Pohlad z juhu | wysokosć = 510 | šěrina = 51/0/7.03/N | dołhosć = 14/30/28.13/E | region-ISO = CZ-US | masiw = [[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]] }} '''Jitrovník''' ({{Wrěči|de|''Jüttelberg''}}) je 510&nbsp;metrow<ref name="ZTM">{{Cite web|title=Geoprohlížeč: Základní topografická mapa ČR 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|url=https://ags.cuzk.cz/geoprohlizec?extent=-727506.1422054931,-945548.956948432,-717264.8417228921,-941228.4083073348|publisher=Český úřad zeměměřický a katastrální|accessdate=2026-07-06|language=čěsce}}</ref> wysoka hora w [[Království (Słanknow)|Královstvje]] (měšćanski dźěl [[Šluknov|Słanknowa]]) w [[Słanknowski wuběžk|Słanknowskim wuběžku]] w [[Čěska|Čěskej]]. Na horje steji wot lěta 2026 [[Wuhladna wěža Jitrovník|najsewjerniša wuhladna wěža]] Čěskeje. == Mjeno == Němske pomjenowanje hory ''Jüttelberg'' wukładowaše němska domiznowěda w 19.&nbsp;lětstotku jako prěnjotnje słowjanska (najskerje w zwisku z pomjenowanjom bliskeju horow [[Běłobóh]] a [[Čornobóh]]). Tak měło mjeno prěnjotnje serbske być a měło wot ''Jutroboga'', boha rańšich zerjow wotwodźene być. Woprawdźe je mjeno hory prawdźepodobnje wotwodźene wot słowa ''Güttel'', kotrež woznamjenja kubło. Wot kónca 15.&nbsp;lětstotka hač do [[Třicećilětna wójna|Třicećilětneje wójny]] (1618 hač 1648) steješe pod horu wódna twjerdź z kubłom a ležownosće na Jitrovníku słušachu jej. Čěske pomjenowanje ''Jitrovník'' nasta po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]]. Nawjazuje na teoriju wo słowjanskim pochadźe mjena (jutro je čěsce rano) a napodobnjuje zdobom wurjekowanje němskeho mjena. == Přirodne poměry == Hora leži w čěskim dźělu [[Łužiske hory|Łužiskich horow]]. Geologisku podłohu twori přewažnje srjedźnozornity łužiski [[granodiorit]]. W nim so namakaja žiłki [[dolerit]]a, kotryž so na južnej skłoninje w hižo zawrjenej skale wudobywaše. W małym mnóstwje wustupuja tež [[amfibolit]], [[tefrit]] a žiłowy [[křemjeń]].<ref>{{Cite web|url=https://mapy.geology.cz/geocr25/?extent=-725035.3128%2C-944058.8165%2C-720350.7179%2C-942150.5742%2C102067|title=Geologická mapa 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000|publisher=Česká geologická služba|accessdate=2026-07-07|language=čěsce}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je [[bruna póda]]: přewahuje dystriska a modalna mesobaziska, wuchodnje pod horu tež woglejena.<ref>{{Cite web|url=https://mapy.geology.cz/pudy/?extent=-725952.0368%2C-944540.2829%2C-721267.4419%2C-941955.9547%2C102067|title=Půdní mapa 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Česká geologická služba|accessdate=2026-07-07|language=čěsce}}</ref> Južnje pod horu ćeče w zapadnym směrje Rožanský potok. Cyła hora słuša k přitočnišću [[Sprjewja|Sprjewje]] a tuž [[Łobjo|Łobja]] a [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]]. Najwjetši dźěl Jitrovníka je z jehlinowym a měšanym lěsom zalěsnjeny a južne skłoniny pokrywaja pola a łuki.<ref name="ZTM" /> == Twarjenja == Wot lěta 1888 steješe na pódlanskim (wuchodnym) wjeršku 24&nbsp;metrow wysoka drjewjana wuhladna wěža, kotraž pak 1903 sćěh wětřika padny. W lěće 2026 bu natwarjena na samsnym městnje nowa woclowa, 31&nbsp;metrow wysoka [[Wuhladna wěža Jitrovník|wuhladna wěža]], kotraž se sta najsewjerniša w Čěskej.<ref>{{Cite web|last=Zíka|first=Martin|title=Rozhledna Jitrovník|url=https://www.turisticky-magazin.cz/turistika.php?id_cl=977|publisher=Turistický magazín|accessdate=2026-07-10|language=čěsce|date=2026-05-28}}</ref> Wot lěta 1888 steješe na wuchodnej skłoninje hosćenc ''Vogelbaude'', kotryž wobhospodari Johann Vogel. Po kóncu [[Druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] so hosćenc zestatni a słužeše jako wočerstwjenišćo a pioněrske lěhwo. Po [[Somoćana rewolucija|Somoćanej rewoluciji]] přeńdźe hosćenc do priwatneho wobsydstwa. Twar je so w lěće 1998 wotpalił a w slědowacych lětach dospołnje spadny.<ref>{{Cite web|title=Jitrovník – Vogelova bouda|url=http://www.zanikleobce.cz/index.php?obec=6019|publisher=Zanikleobce.cz|accessdate=2026-07-10|language=čěsce}}</ref> == Turistika == <ref>{{Cite web|url=https://mapy.com/s/pabuzopaju|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-06|language=čěsce}}</ref> == Galerija == <gallery> Rozhledna Jitrovník 01.jpg|<center>Wuhladna wěža</center> MRGS 495 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 496 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 497 - tefrit.jpg|<center>Tefrit</center> MRGS 498 - amfibolit.jpg|<center>Amfibolit</center> MRGS 499 - křemen.jpg|<center>Žiłowy kremjeń</center> </gallery> == Žórła == <references/> == Literatura == * MELICHAR, Jaroslav, a kol. Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a veřejnost. Šluknov: Sdružení pro rozvoj Šluknovska, 2008. 252 s. ISBN 978-80-254-1704-1. * HOŠKOVÁ, Helga. Království: obec v proměnách času. Šluknov: město Šluknov, 2019. 219 s. ISBN 978-80-270-9342-7. == Wotkazaj == * {{Commonscat|Jitrovník|Jitrovník}} * [https://mapy.com/s/gadusavuma Mapy.com: pućowanska karta, Jitrovník a wokolina] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Čěskej]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] [[Kategorija:Słanknow]] 5gh2l2seg8mv0nv5sn4ozionb976mnp