Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 41683 391585 391581 2026-07-11T20:11:20Z Gumideck 12564 posledni dźěl 391585 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno = Jitrovník | druhe mjeno = {{lang|de|Jüttelberg}} | wobraz = Jitrovník 02.jpg | wopis wobraza = Pohlad z juhu | wysokosć = 510 | šěrina = 51/0/7.03/N | dołhosć = 14/30/28.13/E | region-ISO = CZ-US | masiw = [[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]] }} '''Jitrovník''' ({{Wrěči|de|''Jüttelberg''}}) je 510&nbsp;metrow<ref name="ZTM">{{Cite web|title=Geoprohlížeč: Základní topografická mapa ČR 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|url=https://ags.cuzk.cz/geoprohlizec?extent=-727506.1422054931,-945548.956948432,-717264.8417228921,-941228.4083073348|publisher=Český úřad zeměměřický a katastrální|accessdate=2026-07-06|language=čěsce}}</ref> wysoka hora w [[Království (Słanknow)|Královstvje]] (měšćanski dźěl [[Šluknov|Słanknowa]]) w [[Słanknowski wuběžk|Słanknowskim wuběžku]] w [[Čěska|Čěskej]]. Na horje steji wot lěta 2026 [[Wuhladna wěža Jitrovník|najsewjerniša wuhladna wěža]] Čěskeje. == Mjeno == Němske pomjenowanje hory ''Jüttelberg'' wukładowaše němska domiznowěda w 19.&nbsp;lětstotku jako prěnjotnje słowjanska (najskerje w zwisku z pomjenowanjom bliskeju horow [[Běłobóh]] a [[Čornobóh]]). Tak měło mjeno prěnjotnje serbske być a měło wot ''Jutroboga'', boha rańšich zerjow wotwodźene być. Woprawdźe je mjeno hory prawdźepodobnje wotwodźene wot słowa ''Güttel'', kotrež woznamjenja kubło. Wot kónca 15.&nbsp;lětstotka hač do [[Třicećilětna wójna|Třicećilětneje wójny]] (1618 hač 1648) steješe pod horu wódna twjerdź z kubłom a ležownosće na Jitrovníku słušachu jej. Čěske pomjenowanje ''Jitrovník'' nasta po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]]. Nawjazuje na teoriju wo słowjanskim pochadźe mjena (jutro je čěsce rano) a napodobnjuje zdobom wurjekowanje němskeho mjena. == Přirodne poměry == Hora leži w čěskim dźělu [[Łužiske hory|Łužiskich horow]]. Geologisku podłohu twori přewažnje srjedźnozornity łužiski [[granodiorit]]. W nim so namakaja žiłki [[dolerit]]a, kotryž so na južnej skłoninje w hižo zawrjenej skale wudobywaše. W małym mnóstwje wustupuja tež [[amfibolit]], [[tefrit]] a žiłowy [[křemjeń]].<ref>{{Cite web|url=https://mapy.geology.cz/geocr25/?extent=-725035.3128%2C-944058.8165%2C-720350.7179%2C-942150.5742%2C102067|title=Geologická mapa 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000|publisher=Česká geologická služba|accessdate=2026-07-07|language=čěsce}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je [[bruna póda]]: přewahuje dystriska a modalna mesobaziska, wuchodnje pod horu tež woglejena.<ref>{{Cite web|url=https://mapy.geology.cz/pudy/?extent=-725952.0368%2C-944540.2829%2C-721267.4419%2C-941955.9547%2C102067|title=Půdní mapa 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Česká geologická služba|accessdate=2026-07-07|language=čěsce}}</ref> Južnje pod horu ćeče w zapadnym směrje Rožanský potok. Cyła hora słuša k přitočnišću [[Sprjewja|Sprjewje]] a tuž [[Łobjo|Łobja]] a [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]]. Najwjetši dźěl Jitrovníka je z jehlinowym a měšanym lěsom zalěsnjeny a južne skłoniny pokrywaja pola a łuki.<ref name="ZTM" /> == Twarjenja == Wot lěta 1888 steješe na pódlanskim (wuchodnym) wjeršku 24&nbsp;metrow wysoka drjewjana wuhladna wěža, kotraž pak 1903 sćěh wětřika padny. W lěće 2026 bu natwarjena na samsnym městnje nowa woclowa, 31&nbsp;metrow wysoka [[Wuhladna wěža Jitrovník|wuhladna wěža]], kotraž se sta najsewjerniša w Čěskej.<ref>{{Cite web|last=Zíka|first=Martin|title=Rozhledna Jitrovník|url=https://www.turisticky-magazin.cz/turistika.php?id_cl=977|publisher=Turistický magazín|accessdate=2026-07-10|language=čěsce|date=2026-05-28}}</ref> Wot lěta 1888 steješe na wuchodnej skłoninje hosćenc ''Vogelbaude'', kotryž wobhospodari Johann Vogel. Po kóncu [[Druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] so hosćenc zestatni a słužeše jako wočerstwjenišćo a pioněrske lěhwo. Po [[Somoćana rewolucija|Somoćanej rewoluciji]] w 1990tych lětach přeńdźe hosćenc do priwatneho wobsydstwa. Twar je so w lěće 1998 wotpalił a w slědowacych lětach dospołnje spadny.<ref>{{Cite web|title=Jitrovník – Vogelova bouda|url=http://www.zanikleobce.cz/index.php?obec=6019|publisher=Zanikleobce.cz|accessdate=2026-07-10|language=čěsce}}</ref> == Turistika == Po wuchodnej skłoninje hórki wjedźe žołta pućowanska šćežka, kotraž měri sewjernje do města [[Nowosólc-Horni Hródk|Nowosólca-Horniho Hródku]] a južnje k něhdyšemu wulětnemu hosćencu ''Karlovo údolí''. Po zapadnej hač južnej skłoninje wjedźe čerwjenje markěrowany ''Wulki wuhladny kołopuć'', kotryž zwjazuje wjerški we wokolinje [[Šluknov|Słanknowa]]. K wuhladnej wěži wjedźe zelenje markěrowana šćežka ''Taubenheim-Fukov-Jitrovník'', kotraž zahaji so při dwórnišću w [[Hołbin]]je. Na južnej skłoninje na kromje lěsa namaka so wuhladnišćo, kotrež skići wuhlad do zapadneho hač južneho směra. Wuhladna wěža skići kruhojty wuhlad předewšěm do [[Słanknowski wuběžk|Słanknowskeho wuběžka]] a [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]].<ref>{{Cite web|url=https://mapy.com/s/pabuzopaju|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-11|language=čěsce}}</ref> == Galerija == <gallery> Rozhledna Jitrovník 01.jpg|<center>Wuhladna wěža</center> MRGS 495 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 496 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 497 - tefrit.jpg|<center>Tefrit</center> MRGS 498 - amfibolit.jpg|<center>Amfibolit</center> MRGS 499 - křemen.jpg|<center>Žiłowy kremjeń</center> </gallery> == Žórła == <references/> == Literatura == * MELICHAR, Jaroslav, a kol. Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a veřejnost. Šluknov: Sdružení pro rozvoj Šluknovska, 2008. 252 s. ISBN 978-80-254-1704-1. * HOŠKOVÁ, Helga. Království: obec v proměnách času. Šluknov: město Šluknov, 2019. 219 s. ISBN 978-80-270-9342-7. == Wotkazaj == * {{Commonscat|Jitrovník|Jitrovník}} * [https://mapy.com/s/gadusavuma Mapy.com: pućowanska karta, Jitrovník a wokolina] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Čěskej]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] [[Kategorija:Słanknow]] 2vkk3x2xz8wcqyeostsklkzv1fb8mrw