Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Wikipedya:REJEBECSS-HAITI/BNH/Liste 4 67009 881402 881354 2026-05-14T14:49:51Z ListeriaBot 19489 Wikidata list updated [V2] 881402 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?linkcount ?item ?itemLabel WHERE { SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],fr" } {?item wdt:P17 wd:Q790.} UNION {?item wdt:P131/wdt:P279* wd:Q790 .} UNION {?item wdt:P27 wd:Q790} ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . OPTIONAL {?article schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ht.wikipedia.org/> .} FILTER (!BOUND(?article)) } ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |sort= |columns=NUMBER:numéro,P18:Image,label:Nom,P625:Géolocalisation,P131:Lieu |thumb=128 }} {| class='wikitable sortable' ! numéro ! Image ! Nom ! Géolocalisation ! Lieu |- | style='text-align:right'| 1 | [[Fichye:Sandy 2012-10-25 0320Z.png|center|128px]] | ''[[:d:Q264|Hurricane Sandy]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2 | [[Fichye:MUTCD-MI I2-6 (Eastern Time Zone).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q941023|Eastern Time Zone]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q273894|Piarists]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4 | [[Fichye:Monkeypox By Country.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q112070734|2022–2023 mpox outbreak]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Fichye:Map-Francophone World.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q1003588|Francophonie]]'' | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Fichye:Windwardpassagemap.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q140265|Windward Passage]]'' | {{Coord|20|-74|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 7 | [[Fichye:John baptist de la salle 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138579|Institute of the Brothers of the Christian Schools]]'' | {{Coord|41.899|12.423|display=inline}} | ''[[:d:Q498452|North Caribbean Coast Autonomous Region]]''<br/>''[[:d:Q1008456|Puerto Cabezas]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | | ''[[:d:Q594254|1973 CONCACAF Championship]]'' | {{Coord|18.5425|-72.3386|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 9 | | ''[[:d:Q4131845|Ayisyen]]'' | | [[Ayiti]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Fichye:Maracanã, 5 de agosto de 2016- onde o Egito encontra o Haiti... -rio2016 (28778328632).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20113758|Haiti at the 2016 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 11 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q107472171|Haiti at the 2022 Winter Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q20986|ISO 3166-2:HT]]'' | | |- | style='text-align:right'| 13 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q141217|Haiti at the 2012 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q1256655|20th parallel north]]'' | {{Coord|20|0|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 15 | [[Fichye:Haiti at the opening ceremony of the 1928 Summer Olympics.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q147174|Haiti at the 1928 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q4435409|list of World Heritage Sites in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 17 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q126284599|Haiti at the 2024 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 18 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q144034|Haiti at the 1900 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q2467445|Ligue Haïtienne]]'' | | |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q3439047|War of Dominican Independence]]'' | | |- | style='text-align:right'| 21 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q42914391|Haiti at the 2020 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 22 | [[Fichye:Wilson Isidor in 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58484930|Wilson Isidor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 23 | [[Fichye:Flag of Haiti (civil).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2297885|Haiti at the 1924 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 24 | [[Fichye:Jimmy "Barbecue" Cherizier 2024.png|center|128px]] | ''[[:d:Q101440369|Jimmy Chérizier]]'' | | |- | style='text-align:right'| 25 | [[Fichye:Bennedict Mathurin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q105013647|Bennedict Mathurin]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q141075|Haiti at the 2008 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 27 | [[Fichye:Vida y viajes de Cristobal Colón, 1851 Construcción de la fortaleza de La Navidad (3819531625).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1798978|La Navidad]]'' | {{Coord|19.690556|-72.015833|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 28 | [[Fichye:RC Lens - FC Nantes (28-10-2023) - Duverne.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26251605|Jean-Kévin Duverne]]'' | | |- | style='text-align:right'| 29 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q143063|Haiti at the 2000 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q1024083|1991 CONCACAF Women's Championship]]'' | | |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q1254997|19th parallel north]]'' | {{Coord|19|0|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 32 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2194097|Haiti at the 1960 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 33 | [[Fichye:FC Red Bull Salzburg gegen RSC Anderlecht (Testspiel 7. Juli 2017) 50.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56011432|Hannes Delcroix]]'' | | |- | style='text-align:right'| 34 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q133756484|Haiti at the 2026 Winter Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 35 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q1986870|Haiti at the 1988 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 36 | [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2291898|Haiti at the 1984 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 37 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q145152|Haiti at the 2004 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 38 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q150527|Haiti at the 1996 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 39 | [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q168379|Haiti at the 1972 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 40 | [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2489822|Haiti at the 1976 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 41 | [[Fichye:Flag of Haiti (civil).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2651878|Haiti at the 1932 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 42 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2666070|Haiti at the 1992 Summer Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 43 | [[Fichye:Fafà Picault NE Revolution Inter Miami 7.9.25-032 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5429349|Fafà Picault]]'' | | |- | style='text-align:right'| 44 | [[Fichye:Cap-Haitien seen from Morne Jean Explosion.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110106709|Cap-Haïtien fuel tanker explosion]]'' | {{Coord|19.751389|-72.205556|display=inline}} | [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Fichye:Michel Patrick Boisvert 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q114735638|Michel Patrick Boisvert]]'' | | |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q667038|United Nations Mission in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q4124963|Armed Forces of Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 48 | | ''[[:d:Q137145245|1974 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)]]'' | | |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q861844|André Corvington]]'' | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[Fichye:Etang de Miragoane Haiti.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3207215|Lake Miragoâne]]'' | {{Coord|18.403889|-73.049722|display=inline}} | [[Miragwàn (komin)|Miragwàn]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Fichye:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–054 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69948832|Garissone Innocent]]'' | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[Fichye:The part is devoted to the contest "Wiki loves folklore".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q96622031|Wiki Loves Folklore]]'' | | |- | style='text-align:right'| 53 | [[Fichye:Order of Merit of the Republic of Haiti (Grade of Commander) - IMG 4985.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q112390|National Order of Honour and Merit]]'' | | |- | style='text-align:right'| 54 | | ''[[:d:Q1626302|LGBT rights in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q1857436|2010–11 Haitian general election]]'' | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[Fichye:Trou Caïman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2805779|Trou Caïman]]'' | {{Coord|18.642804|-72.146336|display=inline}} | [[Tomazo (komin)|Tomazo]] |- | style='text-align:right'| 57 | | ''[[:d:Q10530123|Max Hilaire]]'' | | |- | style='text-align:right'| 58 | [[Fichye:Lens - Evian (29-02-2016) 17.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22280180|Dylan Saint-Louis]]'' | | |- | style='text-align:right'| 59 | | ''[[:d:Q100792937|Josué Casimir]]'' | | |- | style='text-align:right'| 60 | | ''[[:d:Q131478437|Category:2025 in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 61 | | ''[[:d:Q1449569|Lee Holdridge]]'' | | |- | style='text-align:right'| 62 | | ''[[:d:Q2202375|Catholic Church in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 63 | [[Fichye:Hotel Montana.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3121455|Hôtel Montana]]'' | {{Coord|18.527222|-72.297778|display=inline}} | [[Petyonvil (komin)|Petyonvil]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Fichye:Hotel Oloffson mars 2007.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3365701|Hotel Oloffson]]'' | {{Coord|18.529444|-72.3375|display=inline}} | ''[[:d:Q47364624|Turgeau]]'' |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q4116369|Islam in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 66 | [[Fichye:Danish Air Transport ATR-42-300.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7641058|Sunrise Airways]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q11821998|Polish Haitian]]'' | | |- | style='text-align:right'| 68 | [[Fichye:Frantz Massenat - Lliga Catalana 2019 - by unnika.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16228333|Frantz Massenat]]'' | | |- | style='text-align:right'| 69 | | ''[[:d:Q19883868|Constitution of Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | | ''[[:d:Q26225095|Caye Sable]]'' | {{Coord|18.7|-72.76667|display=inline}} | [[Lwès (depatman)|Lwès]] |- | style='text-align:right'| 71 | | ''[[:d:Q60853298|Arcahaie FC]]'' | | |- | style='text-align:right'| 72 | | ''[[:d:Q110855814|Richardson Viano]]'' | | |- | style='text-align:right'| 73 | | ''[[:d:Q119952811|Jayro Jean]]'' | | |- | style='text-align:right'| 74 | [[Fichye:UN Haiti - MINUSTAH HQ after 2010 earthquake.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q166484|Christopher Hotel]]'' | {{Coord|18.5391|-72.3121|display=inline}} | [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |- | style='text-align:right'| 75 | | ''[[:d:Q1432122|Front for the Advancement and Progress of Haïti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 76 | | ''[[:d:Q2581074|Coupe d'Haïti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 77 | | ''[[:d:Q3094730|Racing FC]]'' | | |- | style='text-align:right'| 78 | | ''[[:d:Q3623880|La Gonâve Arrondissement]]'' | {{Coord|18.8322|-72.8658|display=inline}} | [[Lwès (depatman)|Lwès]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q5639707|Haiti at the Paralympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 80 | [[Fichye:Cathedral of Cap-Haitien.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11737318|Our Lady of the Assumption Cathedral, Cap-Haïtien]]'' | {{Coord|19.761|-72.2007|display=inline}} | [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]] |- | style='text-align:right'| 81 | | ''[[:d:Q19702717|Jeppe Simonsen]]'' | | |- | style='text-align:right'| 82 | | ''[[:d:Q47571408|Nadine Magloire]]'' | | |- | style='text-align:right'| 83 | | ''[[:d:Q60677605|Benji Michel]]'' | | |- | style='text-align:right'| 84 | [[Fichye:Danielle Etienne .jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69803071|Danielle Etienne]]'' | | |- | style='text-align:right'| 85 | | ''[[:d:Q72697581|Louicius Don Deedson]]'' | | |- | style='text-align:right'| 86 | | ''[[:d:Q107122118|Carnejy Antoine]]'' | | |- | style='text-align:right'| 87 | [[Fichye:Grace 2021 track.png|center|128px]] | ''[[:d:Q108141536|Hurricane Grace]]'' | | |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q111536396|Dany Jean]]'' | | |- | style='text-align:right'| 89 | | ''[[:d:Q112623666|Alexandre Pierre]]'' | | |- | style='text-align:right'| 90 | [[Fichye:Citadelle Laferrière terrace 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2305026|Ramiers]]'' | {{Coord|19.5736|-72.2442|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 91 | [[Fichye:Route Nationale ^3, Lejene, Haiti - panoramio (7).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3043219|deforestation in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 92 | | ''[[:d:Q3297666|Massif des Montagnes Noires]]'' | {{Coord|19.0833|-72.25|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 93 | | ''[[:d:Q3366221|Haitian Communist Party]]'' | | |- | style='text-align:right'| 94 | | ''[[:d:Q3504239|Haitian Vodoun Culture Language]]'' | | |- | style='text-align:right'| 95 | | ''[[:d:Q3873766|Ekip baskètbòl Ayiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[Fichye:St. Alexander Nevsky Cathedral - Howell, New Jersey 02.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4126487|Russian Orthodox Eparchy of Eastern America and New York]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[Fichye:Michelle Obama and Jill Biden in Haiti 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5361449|Elisabeth Delatour Préval]]'' | | |- | style='text-align:right'| 98 | | ''[[:d:Q5715358|Henri Caesar]]'' | | |- | style='text-align:right'| 99 | | ''[[:d:Q6771722|Marlena Wesh]]'' | | |- | style='text-align:right'| 100 | | ''[[:d:Q19881628|2015–16 Haitian parliamentary election]]'' | | |- | style='text-align:right'| 101 | | ''[[:d:Q26226528|Ilet a Brouee]]'' | {{Coord|18.128333|-73.590556|display=inline}} | [[Sid (depatman)|Sid]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Fichye:Kenny Chery.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26709113|Kenny Chery]]'' | | |- | style='text-align:right'| 103 | | ''[[:d:Q26837183|Mulern Jean]]'' | | |- | style='text-align:right'| 104 | [[Fichye:Shan Borgelin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62078453|Shanyder Borgelin]]'' | | |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q107426681|Martin Experiénce]]'' | | |- | style='text-align:right'| 106 | | ''[[:d:Q107476272|Sabiana Anestor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 107 | | ''[[:d:Q113003310|Haiti at the 2022 World Athletics Championships]]'' | | |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q121461135|Haiti at the 2023 World Athletics Championships]]'' | | |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q124742130|2024 Haitian jailbreak]]'' | | |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q134383521|Téo James Michel]]'' | | |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q137183516|Haiti at the 2026 Winter Paralympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 112 | | ''[[:d:Q4883|Ron Howard]]'' | | |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q110664|Léonard Pétion Laroche]]'' | | |- | style='text-align:right'| 114 | [[Fichye:Hispaniolanpineforest.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q287885|Hispaniolan pine forests]]'' | {{Coord|18.33|-71.78|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q655961|United Nations Transition Mission in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q1060772|list of Roman Catholic dioceses in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 117 | | ''[[:d:Q1353457|Haiti at the 2012 Summer Paralympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 118 | | ''[[:d:Q1531692|Raboteau Massacre]]'' | {{Coord|19.45|-72.683333|display=inline}} | [[Gonayiv (awondisman)|Gonayiv]] |- | style='text-align:right'| 119 | | ''[[:d:Q1569605|Haiti Davis Cup team]]'' | | |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q2069340|rail transport in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q2299927|Haiti at the 2008 Summer Paralympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q2497054|Haiti at the 2010 Summer Youth Olympics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 123 | [[Fichye:Bassin Bleu, Haiti.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2887443|Bassin Bleu]]'' | {{Coord|18.234167|-72.588056|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 124 | | ''[[:d:Q3163953|Janbatis Chavàn]]'' | | |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q3589794|Haiti national under-17 football team]]'' | | |- | style='text-align:right'| 126 | [[Fichye:Daniele Battaglia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3701868|Daniele Battaglia]]'' | | |- | style='text-align:right'| 127 | [[Fichye:Tropical Storm Matthew Sept 24 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4353265|Tropical Storm Matthew]]'' | | |- | style='text-align:right'| 128 | [[Fichye:EL SAIEH Issa 00.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5922934|Issa El-Saieh]]'' | | |- | style='text-align:right'| 129 | | ''[[:d:Q5938282|human rights in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 130 | | ''[[:d:Q6726315|Madame Max Adolphe]]'' | | |- | style='text-align:right'| 131 | | ''[[:d:Q7136383|Parc St. Victor]]'' | {{Coord|19.753611|-72.2075|display=inline}} | [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]] |- | style='text-align:right'| 132 | | ''[[:d:Q16587373|National Unity Party]]'' | | |- | style='text-align:right'| 133 | [[Fichye:Cathédrale Jérémie Haïti.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17608165|St. Louis King of France Cathedral]]'' | {{Coord|18.6447|-74.1146|display=inline}} | [[Jeremi (komin)|Jeremi]] |- | style='text-align:right'| 134 | | ''[[:d:Q19895065|French Haitian]]'' | | |- | style='text-align:right'| 135 | | ''[[:d:Q24744408|2016–17 Haitian Senate election]]'' | | |- | style='text-align:right'| 136 | | ''[[:d:Q5856947|Fe y Alegría]]'' | | |- | style='text-align:right'| 137 | | ''[[:d:Q26704937|Frantz Dorsainvil]]'' | | |- | style='text-align:right'| 138 | | ''[[:d:Q28823593|Anne Marie Coriolan]]'' | | |- | style='text-align:right'| 139 | | ''[[:d:Q28941174|FC Juventus des Cayes]]'' | | |- | style='text-align:right'| 140 | | ''[[:d:Q30074499|Axel Louissaint]]'' | | |- | style='text-align:right'| 141 | | ''[[:d:Q34383826|Haiti at the 2017 World Championships in Athletics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 142 | | ''[[:d:Q49004376|Leverton Pierre]]'' | | |- | style='text-align:right'| 143 | | ''[[:d:Q51120334|Myrlande Constant]]'' | | |- | style='text-align:right'| 144 | | ''[[:d:Q57037767|Ángel Orelién]]'' | | |- | style='text-align:right'| 145 | | ''[[:d:Q62653313|Ronaldo Damus]]'' | | |- | style='text-align:right'| 146 | | ''[[:d:Q68166407|Haiti at the 2019 World Championships in Athletics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 147 | | ''[[:d:Q70531330|Mikerline Saint-Félix]]'' | | |- | style='text-align:right'| 148 | | ''[[:d:Q83880803|Roseline Éloissaint]]'' | | |- | style='text-align:right'| 149 | | ''[[:d:Q83887546|Kethna Louis]]'' | | |- | style='text-align:right'| 150 | [[Fichye:Chelsea Surpris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q83906425|Chelsea Surpris]]'' | | |- | style='text-align:right'| 151 | | ''[[:d:Q106205592|Lise-Marie Dejean]]'' | | |- | style='text-align:right'| 152 | [[Fichye:82 Stevenson Savart 0211.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q132831156|Stevenson Savart]]'' | | |- | style='text-align:right'| 153 | | ''[[:d:Q766764|Dieudonné LaMothe]]'' | | |- | style='text-align:right'| 154 | | ''[[:d:Q1089416|Andre Pascal]]'' | | |- | style='text-align:right'| 155 | | ''[[:d:Q1149808|Brother Voodoo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 156 | | ''[[:d:Q1654386|Inivèsite Notre Dame Ayiti]]'' | {{Coord|18.528689|-72.335342|display=inline}} | [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Fichye:Les Trois-Rivières en Haïti.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1952095|Les Trois Rivières]]'' | {{Coord|19.95|-72.866667|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 158 | | ''[[:d:Q2036275|Osvaldo Jeanty]]'' | | |- | style='text-align:right'| 159 | [[Fichye:Olympic Athlete.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2425878|Ginou Etienne]]'' | | |- | style='text-align:right'| 160 | [[Fichye:Lecture-scenique-iphigenie jr-lemoine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3169917|Jean-René Lemoine]]'' | | |- | style='text-align:right'| 161 | | ''[[:d:Q3208335|Montagne Terrible]]'' | {{Coord|18.8897|-72.4008|display=inline}}<br/>{{Coord|18.88972|-72.40028|display=inline}} | [[Sen Mak (awondisman)|Sen Mak]] |- | style='text-align:right'| 162 | | ''[[:d:Q3316510|Miss Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 163 | | ''[[:d:Q3366461|Fusion of Haitian Social Democrats]]'' | | |- | style='text-align:right'| 164 | | ''[[:d:Q3419888|Rally of Progressive National Democrats]]'' | | |- | style='text-align:right'| 165 | | ''[[:d:Q3532552|Tortug' Air]]'' | | |- | style='text-align:right'| 166 | | ''[[:d:Q3589796|équipe d'Haïti de volley-ball féminin]]'' | | |- | style='text-align:right'| 167 | [[Fichye:Alix Pasquet.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4727515|Alix Pasquet]]'' | | |- | style='text-align:right'| 168 | [[Fichye:American University of the Caribbean (Haiti).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4745323|American University of the Caribbean, Haiti]]'' | {{Coord|18.2134|-73.7547|display=inline}} | [[Okay (komin)|Okay]] |- | style='text-align:right'| 169 | | ''[[:d:Q4895878|Bertrand Madsen]]'' | | |- | style='text-align:right'| 170 | | ''[[:d:Q5354703|elections in Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 171 | | ''[[:d:Q5468493|foreign relations of Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 172 | | ''[[:d:Q5639691|Haiti Billie Jean King Cup team]]'' | | |- | style='text-align:right'| 173 | | ''[[:d:Q6904034|Montagnes du Cibao]]'' | {{Coord|18.216667|-71.966667|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 174 | | ''[[:d:Q7279930|Rada loa]]'' | | |- | style='text-align:right'| 175 | | ''[[:d:Q7308615|Reginald Boulos]]'' | | |- | style='text-align:right'| 176 | | ''[[:d:Q7935364|visa policy of Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 177 | [[Fichye:Pierre Desir 2014 Browns Training Camp.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16241343|Pierre Desir]]'' | | |- | style='text-align:right'| 178 | [[Fichye:Central Market, Port-au-Prince.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16303839|Marché en Fer]]'' | {{Coord|18.5515|-72.3431|display=inline}} | [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |- | style='text-align:right'| 179 | | ''[[:d:Q16360378|2014 Kosovo vs Haiti football match]]'' | | |- | style='text-align:right'| 180 | | ''[[:d:Q17006910|July 1958 Haitian coup d'état attempt]]'' | | |- | style='text-align:right'| 181 | | ''[[:d:Q17634862|Massif de Terre Neuve]]'' | {{Coord|19.66667|-72.83333|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 182 | | ''[[:d:Q17636553|Petite Rivière de Jacmel]]'' | {{Coord|18.23|-72.551111|display=inline}} | |- | style='text-align:right'| 183 | | ''[[:d:Q18345341|Ministry of Foreign Affairs of Haiti]]'' | | |- | style='text-align:right'| 184 | | ''[[:d:Q19331319|2015 Haiti Carnival stampede]]'' | | |- | style='text-align:right'| 185 | | ''[[:d:Q19661396|Marie Yves Dina Jean Pierre]]'' | | |- | style='text-align:right'| 186 | [[Fichye:Marie-Denise Douyon au maison de la culture Claude-Léveillé.png|center|128px]] | ''[[:d:Q19666225|Marie-Denise Douyon]]'' | | |- | style='text-align:right'| 187 | [[Fichye:Port-au-Prince Haiti Temple - Pierre.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20714931|Port-au-Prince Haiti Temple]]'' | {{Coord|18.528651|-72.267999|display=inline}} | [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |- | style='text-align:right'| 188 | | ''[[:d:Q20807714|Haiti national under-20 football team]]'' | | |- | style='text-align:right'| 189 | | ''[[:d:Q20872224|Haiti at the 2015 World Championships in Athletics]]'' | | |- | style='text-align:right'| 190 | | ''[[:d:Q23687393|February 2016 Haitian presidential election]]'' | | |- | style='text-align:right'| 191 | | ''[[:d:Q24910664|2016 Ligue Haïtienne season]]'' | | |- | style='text-align:right'| 192 | | ''[[:d:Q26834029|Haiti at the 2016 Summer Paralympics]]'' | | |} {{Wikidata list end}} oixcq6xcdxvp5tacweu61c8mwrheha1 Itilizatè:ZooPhobiaFanMx 2 86895 881403 868409 2026-05-14T19:20:07Z ZooPhobiaFanMx 29600 /* */ 881403 wikitext text/x-wiki {{Babel|es|en-1|ht-0}} ; Atik pou kreye * [[Lackadaisy (fim)]] * [[Mérida (Meksik)]] * [[Campeche]] * [[Tabasco]] * [[Shinzō Abe]] * [[Pati demokratik (Etazini)]] * [[Countryball]] ll1fyhvbwdwymie7pn7w0li32ty1c9y 881404 881403 2026-05-14T19:37:10Z ZooPhobiaFanMx 29600 /* */ 881404 wikitext text/x-wiki {{Babel|es|en-1|ht-0}} ; Atik pou kreye * [[Lackadaisy (fim)]] * [[Mérida (Meksik)]] * [[Campeche]] * [[Tabasco]] * [[Shinzō Abe]] * [[Pati demokrat (Etazini)]] * [[Countryball]] 8yirppcw20qm2c2w2bzas3mvxtlxmn8 Iskandar Muda 0 97442 881407 881122 2026-05-15T05:01:21Z CommonsDelinker 161 Removing [[:c:File:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 14 April 2026. 881407 wikitext text/x-wiki '''Iskandar Muda''' (anviwon 1583<ref>[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007</ref>–27 desanm 1636<ref name="Yusra">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref>) te 12yèm Sultan Aceh Darussalam. Pandan rèy li, sultanat la te rive nan pi gwo ekspansyon teritoryal li, li te vin tounen fòs militè ki pi pwisan ak nasyon ki pi rich nan lwès Endonezi ak nan Detwa Malakka. "Iskandar Muda" vle di literalman "Jèn Aleksann," e yo souvan konpare konkèt li yo ak sa [[Alexandre le Grand|Aleksann Legran]] yo.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Anplis de konkèt li yo ki te selèb, pandan rèy li, Aceh te vin tounen yon sant pou etid Islamik entènasyonal ak komès. Li te dènye Sultan Aceh ki te yon desandan gason dirèk fondatè Wayòm Aceh la, Ali Mughayat Shah. Lanmò Iskandar Muda a te make disparisyon dinasti Meukuta Alam nan, dinasti fondatè Wayòm Aceh la, epi ranplasman li pa yon lòt dinasti. [[Fichye:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|gauche|vignette|Lèt Iskandar Muda te ekri bay James I nan [[Angletè]] an 1615]] == Referans == 2glcmfasv1jt02wzu4koaxmeix41q87 Naam Karan 0 97486 881406 881205 2026-05-15T02:25:11Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 881406 wikitext text/x-wiki '''Naam Karan''' ( Gurmukhi ) refere a seremoni Sikh pou bay yon timoun yon non, ki tipikman fèt nan yon Gurdwara, yon kote adorasyon Sikh. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://old.sgpc.net/sikhism/birth-and-name.asp|title=Sikh Reht Maryada - Ceremonies pertaining to Birth and Naming of Child|website=Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee|access-date=18 December 2024|archive-date=19 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219234948/https://old.sgpc.net/sikhism/birth-and-name.asp|dead-url=yes}}</ref> Orè seremoni an fleksib e li pa gen yon orè strik. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sikhnet.com/news/naam-karan-sikh-naming-ceremony|title=Naam Karan: The Sikh Naming Ceremony|last=Singh|first=Harjinder|date=28 January 2014|website=SikhNet|access-date=18 December 2024}}</ref> Byennèt manman an ak pitit la se bagay ki pi enpòtan, epi seremoni an anjeneral pwograme selon sante ak rekiperasyon yo. <ref>{{Cite web|url=https://www.sikhreligion.net/naam-karan/|title=Naam Karan|website=Sikhism|publisher=sikhreligion.net|access-date=28 October 2022}}</ref> <ref name=":0" /> == Etap seremoni an == Seremoni an, byenke li pa obligatwa pou fèt nan yon lè espesifik, anjeneral li fèt yon fwa manman an fin refè apre akouchman. <ref name=":0"/> Pandan seremoni Naam Karan an, tipikman, papa a oswa yon manm fanmi ki pi gran kontakte yon Gurdwara lokal pou òganize yon ti seremoni. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Nan jou seremoni an, fanmi an, envite yo, ansanm ak manman an ak tibebe a, patisipe nan kirtan kongregasyon an (chante devosyonèl) chak semèn. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;&#x5D;</sup> Fanmi an fè aranjman pou Karah Prasad prepare pou okazyon an, kit se prepare l lakay fanmi an epi pote l soti, kit se prepare l nan gurdwara a menm. <ref name=":0" /> Yo chante plizyè Shabad (imn) ki eksprime rekonesans, lajwa ak sipò, epi apre sa yo resite ti Anand Sahib la, ki gen sis pauri (estrof). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;&#x5D;</sup> Si yo te fè aranjman pou yon Sahaj Paath (lekti kontinyèl [[Guru Granth Sahib]] la), fini li ( bhog ) fèt pandan tan sa a. Apre resitasyon Anand Sahib la, aspè santral seremoni an dewoule ak nonmen tibebe a. Yo fè yon ardas (priyè), pou mande benediksyon divin pou byennèt timoun nan, pou l dedye tèt li pou sèvi kominote a ak lafwa li, epi pou l onore fanmi an ak relijyon an. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Ardas la gen ladan l tou yon demann pou konsèy nan chwa yon non pou timoun nan. Apre ardas yo, yo resite [[Hukamnama]] a. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Premye lèt premye mo Hukam nan tradisyonèlman itilize pou detèmine premye lèt non timoun nan. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Pa egzanp, si premye mo nan Hukam nan se "Sagal," non timoun nan ta tipikman kòmanse ak "S," ki koresponn ak premye lèt Hukam nan. Apre yo fin chwazi non tibebe a, yo ajoute sifiks " Kaur " la nan non ti fi yo, pandan y ap ajoute " Singh " nan non ti gason yo. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Gyani a, oubyen lidè relijye a, anonse non timoun nan bay kongregasyon an. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> Sik yo pa oblije pran non ki soti nan kilti End, non ki soti nan nenpòt kilti akseptab. <ref name=":0"/> Kèlkeswa non yo chwazi a, li dwe respekte règ premye lèt la ki dwe menm ak sa ki nan ''vaak'' la. <ref name=":0" /> Nan ka marasa, non premye timoun nan ka kòmanse ak premye lèt mo yo chwazi a, epi non dezyèm timoun nan ka kòmanse ak dezyèm lèt menm mo a oswa dezyèm lèt dezyèm mo a. === Sikh Rehat Maryada === ''Sikh Rehat Maryada'' nan SGPC a dekri pwosedi ki kòrèk pou seremoni an jan sa a: <ref name=":0"/> <ref name=":1"/>  Nan kay yon Sikh, kou manman an vin kapab deplase epi benyen (kèlkeswa kantite jou sa pran), fanmi an ak pwòch yo ta dwe ale nan yon gurdwara ak karhah prashad (pouding sakre) oubyen fè karhah prashad nan gurdwara a epi resite nan prezans sakre Guru Granth Sahib la kantik tankou "parmeshar dita bana" (Sorath M. 5, Guru Granth Sahib p. 628), "Satguru sache dia bhej" (Asa M. 5, Guru Granth Sahib p. 396) ki eksprime lajwa ak rekonesans. Apre sa, si yo te kòmanse li liv sakre Guru Granth Sahib la, yo ta dwe fini li. Lè sa a, yo ta dwe fè Hukam (kòmandman) sakre a. Granthi a (gason ki responsab liv sakre a) dwe pwopoze yon non ki kòmanse ak premye lèt im Hukam nan (kòmandman an), epi apre kongregasyon an fin aksepte non an, se li menm ki dwe anonse non an. Non ti gason an dwe gen sifiks "Singh" epi non ti fi a dwe gen sifiks "Kaur".{{Referans}} k8ldo8ulo79rx70z159s6n7wyxi3geg Plan pou Sikhi 0 97506 881405 881261 2026-05-14T23:24:03Z WhatamIdoing 11346 /* Jewografi Sikh */ -Imaj 881405 wikitext text/x-wiki   Plan sa a bay yon '''apèsi sou Sikhism''', oubyen '''Sikhi''' ( endonim li). Yo dekri Sikhi kòm yon relijyon panenteyis oswa [[monoteyis]] —ki mete aksan sou [[Seva|altruis]] inivèsèl ak fratènite—ki te fonde nan 15yèm syèk la sou ansèyman [[Guru Nanak]] ak dis [[Guru (mèt espirityèl)|Guru]] ki te vin apre yo. Li se senkyèm pi gwo relijyon òganize nan mond lan, <ref name="ADR">{{Cite web|url=http://adherents.com/misc/rel_by_adh_CSM.html|title=Religions by adherents|last=Adherents.com|format=PHP|archive-url=https://web.archive.org/web/20050421033128/http://www.adherents.com/misc/rel_by_adh_CSM.html|archive-date=April 21, 2005|access-date=2007-02-09}}</ref> epi youn nan sa yo k ap grandi pi rapid yo . Guru Granth Sahib, ki se tèks sakre a epi dènye Guru nan Sikhi, anseye moun kijan pou yo ini ak nanm kosmik la ak Bondye, kreyatè a. Li mete aksan sou lanmou san enterè kòm chemen espirityèl la: sèlman moun ki renmen tout lòt moun san egoyis kapab rive jwenn Bondye.   == Lekriti ak literati == === Lekriti Sent yo === * Guru Granth Sahib — tèks sakre a ak dènye Guru Sikh la Asa Di Var — 24 strof yo itilize kòm priyè maten Bhattan De Savaiye Japji Sahib — 8 premye paj Guru Granth Sahib yo, ki gen ladan kantik konpoze pa Guru Nanak. Kirtan Sohila Laavaan — kat kantik Anand Karaj (seremoni maryaj Sikh) Mul Mantar — premye mo Guru Granth Sahib yo, ki site deklarasyon debaz kwayans nan Sikh. Rehras — priyè aswè Sukhmani Sahib ('Sòm Lapè') — yon seri kantik popilè nan Guru Granth Sahib la, divize an 24 seksyon Ragmala Dasam Granth — liv sakre segondè Sikhism nan 33 Savaiye Benediksyon Chaupai Chandi te di Var Jaap Sahib — yon priyè maten ki gen ladan yon sloka entwodiksyon, 38 estwòf (pauris), ak yon sloka konklizyon ke kèk moun atribiye bay Guru Angad. Tav-Prasad Savaiye (oswa Amrit Savaiye) — yon ti konpozisyon 10 estwòf, kòm yon pati nan nitnem Sarbloh Granth — yon ekriti volumineuz ki gen plis pase 6,500 estwòf powetik, konsidere kòm yon amalgamasyon ekriti powèt tankou Guru Gobind Singh. Varan Bhai Gurdas — non yo bay 40 vaar yo (yon fòm pwezi Punjabi) ki ekri ke yo atribiye bay Bhai Gurdas, ki bay premye konsèp Sikhism ak lavi Sikh.[1] === Literati Sikh === * ''Guru Maneyo Granth'' — deklarasyon istorik 10yèm Guru a, [[Guru Gobind Singh]] * Janamsakhi — istwa ki pa kanonik Guru Nanak la ** Bala Janamsakhi  — yon koleksyon janamsakhi pa Bhai Bala (jeneralman aksepte kòm otoritatif). ** Mani Singh Janamsakhi  oubyen [[Gyan ratanavali]] — yon koleksyon ki date depi epòk dènye Guru a. ** Miharban Janamsakhi  — janamsakhis ekri pa disip Prithi Chand yo . ** Puratan Janamsakhi — yon koleksyon janamsakhi byen bonè pa yon otè enkoni. * Panth Parkash — istwa Sikh ki pa kanonik * Suraj Parkash — istwa Sikh ki pa kanonik * Zafarnama — lèt [[Guru Gobind Singh]] te ekri bay Aurangzeb === Tèm ki asosye yo === * Ardās * Bhagat Bani — nenpòt nan ekriti ki parèt nan Guru Granth Sahib la ki pa te ekri pa gourou yo. * [[Gurbani]] (abreje kòm ''bani'' ) — yon tèm jeneral pou ekriti gourou yo * Gutka — yon ti breviè oswa yon liv lapriyè ki gen kantik (banis) chwazi nan ekriti Sikh yo. * Nitnem — resitasyon chak jou * Paath * Savaiya — yon fòm pwezi ki ekri pou fè lwanj yon moun, kote chak vèsè mezire 1/4 fwa longè yon vèsè òdinè. * Shabda — im ki nan ekriti Sikh yo. * Sloka — 'strof'; mèt epik sanskrit la ki fòme ak 32 silab: vèsè ki gen 2 liy ( ''distik'' ) ki gen 16 silab chak oubyen 4 demi-liy ( ''emistik'' ) ki gen 8 silab chak. == Filozofi ak kwayans ==   * Waheguru — Bondye ** Akal ** Akal Purakh ** [[Ik Onkar]] (oswa Ek Onkar) ** Monoism ** Nirguna ** Nirbau, Nirvair — San pè ak san rayisman ** Sarav viāpak ** Sarguna ** Satguru — 'vrè Bondye' ** Satnam — 'Non [Bondye] a se vre' * [[Twa poto Sikhi yo|3 poto Sikhism]] ** [[Naam Japo]] — [[meditasyon]] sou non Bondye ** [[Kirat Karo]] — touche lavi onètman, san eksplwatasyon oswa fwod ** Vand Chhako — pataje ak lòt moun; ede moun ki gen mwens oswa moun ki nan bezwen * 5 Vèti ** Sat — 'verite' ** Santokh — 'kontantman, satisfaksyon' ** Daya — 'konpasyon, jantiyès' ** Nimrata — 'imilite, byenveyans' ** Pyaar — 'lanmou' * Bole So Nihal * [[Chardi kala|Charhdi Kala]] — aspirasyon pou kenbe yon eta mantal optimis ak lajwa etènèl. * Senk Vòlè ** [[Kaam]] — 'lanvi' ** [[Krodh]] — 'kòlè, raj' ** Lobh — 'avidite' ** Moh — ' atachman ' ** Hankaar — 'ego, fyète' * Gurmat * [[Hukam]] * Idolatri nan Sikhism * [[Khalsa]] — 'pi' * Nirguni bhakti * Raj Karega Khalsa * [[Sarbat da bhala|Sarbat da bhalla]] - byennèt ( ''bhalla'' ) nan limanite ( ''sarbat'' ) * [[Seva]] — sèvis san egoyis * Shakti * Sikh Rehat Maryada &#x2013; kòd konduit * Simran — souvni Waheguru . === Relasyon ak lòt relijyon yo === * Endouyis ak Sikhism * Islam ak Sikhism * Jainis ak Sikhism == Pratik ak kilti ==    *** Amrit — eliksir imòtalite; nèkta sanktifye a oswa ranplasan dlo sik ki itilize nan seremoni yo. Li prepare lè yo brase l nan yon bòl an fè ak yon nepe doub bò epi yo resite senk [[Gurbani|''bani'']] san rete pa senk manm [[Khalsa]] yo chwazi. *** Dasvand — yon kalite dizyèm Sikh; aksyon pou bay 10% nan rekòt yon moun, ni finansyèman ni sou fòm tan ak sèvis (sa vle di, seva) bay Gurdwara a ak kominote a. *** [[Senk K]] — senk atik lafwa ke Sikh ki batize yo, oubyen ''[[khalsa]]'' yo, mete: **** [[Kesh (Sikhi)|Kesh]] — cheve ki pa koupe **** Kangha — yon peny **** [[Kara (Sikhi)|Kara]] — yon braslè sikilè an fè **** Kirpan — yon ti ponya **** Kachera — yon kilòt espesyal kout *** Kirtan — resitasyon mizikal *** Langar — kwizin kominotè kote yo distribye manje gratis bay tout moun **** Pangat *** [[Naam Japo]] — [[meditasyon]] sou non Bondye **** [[Jaap Sahib|Jaap]] — 'resitasyon' *** Entèdiksyon ( ''kurahit kurahat'' ), ki gen ladan: **** Koupe, taye, raze oswa retire pwal nan kò yon moun — Sikh yo pratike [[Kesh (Sikhi)|''kesh'']], sa vle di yo kite cheve yo grandi natirèlman ann akò ak kreyasyon Bondye a. **** Entoksikasyon KastisVyann Kutha — manje vyann ki touye nan yon fason rituèl (sitou vyann halal oswa kasher ), oubyen nenpòt vyann kote yo sèvi langar (eksepte vyann ''jatkha'' ).[[Seva]] — sèvis san egoyis[[Seva|Sevadar]]— yon moun ki fè volontarya[[Seva|Kar sevaKar sevak]]Sikh Rehat Maryada - kòd konduit === Seremoni Sikh yo === * Anand Karaj ('inyon byennere, inyon ki gen lajwa') — seremoni maryaj Sikh la, premye fwa Guru Amar Das te prezante li. * Chemen Akhand — lekti kontinyèl ''[[Guru Granth Sahib|Sri Guru Granth Sahib]]'', swa an onore yon okazyon patikilye oswa tou senpleman pou ogmante santiman koneksyon yon moun ak Bondye. Chemen Akhand yo ka fèt, pa egzanp, an onore yon nesans/anivèsè nesans, maryaj/anivèsè nesans, rekiperasyon apre yon operasyon medikal, lanmò, oswa yon okazyon istorik; pou selebre reyalizasyon yon objektif tankou yon gradyasyon oswa reyisi egzamen kondwi a; oswa pou chase move lespri ak malediksyon, elatriye. * Amrit Sanchar - batèm nan tradisyon [[Khalsa]] * Antam Sanskar - rit antèman * [[Naam Karan]] - seremoni nonmen timoun nan * Sadharan Paath === Festival Sikh yo === * [[Bandi Chhor Divas]] — a celebration during Diwali * Gurpurab — the celebration of an anniversary of a Guru's birth, particularly that of [[Guru Nanak]]. * Guru Ladho Re Diwas * Mela Maghi * Nagar Kirtan * Vasakhi — a festival during late Spring === Kilti Sikh an jeneral === * Dastar — turban ( ''pagri'' ); yon pati enseparab nan rad Sikh ki obligatwa pou gason Sikh yo dapre [[Guru Granth Sahib]] ak ''Sikh Rehat Maryada'' a. * Rejim alimantè nan Sikhism * Gatka — atizay masyal Sikh * Idolatri nan Sikhism * Karah Parshad * Khanda — yon epe doub bò Endyen ki itilize kòm senbòl prensipal lafwa Sikh la. Li parèt sou Nishan Sahib ki vole anlè gurdwara yo. * Kirtan — resitasyon mizikal * Kalandriye Nanakshahi - kalandriye yo itilize nan Sikhism *# Chèt *# Vaisakh *# Jet *# Harh *# Sawan *# Bhadon *# Assu *# Katak *# Maghar *# Poh *# Mag *# Phagun * Lang Punjabi ** Gurmukhi — fòm ekri Punjabi ki itilize nan ekriti Sikh yo (e nan Punjab, peyi Zend, pi jeneralman) ki te gaye pa [[Guru Nanak]] ak [[Guru Angad]] . Li se kontras ak <nowiki><i id="mwAbY">shahmukhi</i></nowiki>, ki se ekriti Islamik pou Punjabi (ki itilize nan Punjab, Pakistan ). ** [[Sant Bhasha]] * [[Ragi (Sikhi)|Ragi]] — mizisyen Sikh ki chante im * Sikhism ak oryantasyon seksyèl == Jewografi Sikh == [[Fichye:Punjab_1909.jpg|vignette|Kat jeyografik Pwovens Punjab (End Britanik), 1909]] [[Fichye:Golden_Temple_India.jpg|vignette|[[Tanp an lò a|Harmandir Sahib]] (Tanp an lò a) nan mitan lannwit, nan Amritsar, peyi Zend]] * Akal Takhat ('Twòn Etènèl') — chèz nominal otorite tanporèl/politik Sikh la. * Amritsar — vil sakre Sikhism nan, kote 1.5 milyon moun rete nan nòdwès peyi Zend. ** [[Tanp an lò a|Harmandir Sahib]] (oswa Tanp an lò) — tanp sakre Sikh yo; sant espirityèl ak kiltirèl relijyon Sikh la, ki sitiye nan Amritsar. * Anandpur Sahib — kote [[Khalsa]] a te fèt la ** Virasat-e-Khalsa - yon mize Sikh nan Anandpur * Goindval Sahib * Kartarpur - chèz premye lekòl [[Guru Nanak]] la. * Nankana Sahib - kote nesans Guru Nanak * Patna Sahib * Samadhi Ranjit Singh — yon bilding nan [[Lawo|Lahore, Pakistan]] ki loje irn finerè dirijan Sikh Ranjit Singh la. * Takht === Sikis pa peyi === * Sikhism nan Ostrali * Sikhism nan Afganistan * Sikh nan Bèljik * Sikhism nan Kanada * [[Sikhi nan Fiji|Sikh nan Fiji]] * Sikhism nan peyi Zend * Sikhism nan Nouvèl Zelann * Sikhism nan Pakistan * Sikis nan Thailand * Sikhism nan Trinidad ak Tobago * Sikhism nan Emira Arab Ini yo * Sikis nan Wayòm Ini a * Sikhism nan Etazini === Gurdwara yo === [[Fichye:Golden_Temple_1.jpg|droite|vignette|260x260px|[[Tanp an lò a|Harmandir Sahib]] la, Sikh Gurdwara ak sant espirityèl nan Amritsar, peyi Zend]] [[Fichye:Nishan_Sahib.svg|vignette|Nishan Sahib]] ==== Nan peyi Zend ==== [[Tanp an lò a|Harmandir Sahib]] la (oswa Tanp an lò) se yon tanp sakre pou Sikh yo; sant espirityèl ak kiltirèl relijyon Sikh la, ki sitiye nan Amritsar. Komite Shiromani Gurudwara Parbandhak (SGPC) la se òganizasyon ki responsab jesyon gurdwara yo nan eta Punjab, Haryana, ak Himachal Pradesh, ak teritwa inyon Chandigarh la. Lòt gurdwaras nan peyi Zend yo enkli: * Gurdwara Bangla Sahib * Gurdwara Sri Tarn Taran Sahib * Goindwal Sahib ==== Nan Etazini ==== * Gurdwara Sahib Fremont * Gurdwara Sikh - San Jose * Sosyete Relijye Sikh nan Chicago ==== Gurdwara nan Pakistan ==== * Kartarpur - chèz premye lekòl Guru Nanak la. * Nankana Sahib - kote nesans Guru Nanak. ==== Lòt gurdwara yo ==== * Gurdwara nan Kanada * Tanp Sikh Khalsa Diwan (Hong Kong) * Gurdwara Sahib Klang (Malezi) * Tanp Sikh Santral la — premye gurdwara nan Singapore * Gurdwara Sri Guru Singh Sabha Southall (Lonn) === Lòt enstitisyon Sikh yo === * Damdami Taksal * Inivèsite Guru Nanak Dev * Kolèj Atizay, Syans ak Komès Guru Nanak Khalsa * Kolèj Khalsa, Amritsar * Pingalwara * Satnam Trust * Fon Defans Legal ak Edikasyon Sikh Ameriken an * Sikh Phulwari * Bibliyotèk Referans Sikh * Lekòl Entènasyonal Sikh Tayilandè == Politik, militè ak administrasyon Sikh yo == === Òganizasyon yo === [[Fichye:Ghadar_Flag.png|vignette|Drapo Pati Ghadar la]] * Federasyon Elèv Sikh Tout Endyen an * Federasyon Elèv Sikh Britanik yo * Komite Jesyon Gurdwara Sikh Delhi a * Pati Ghadar * [[Haryana State Akali Dal|Akali Dal nan Eta Haryana]] * Janata Morcha nan Punjab * Shiromani Akali Dal ** Sarb Hind Shiromani Akali Dal ** Shiromani Akali Dal (Amristsar) ** Shiromani Akali Dal Delhi ** Shiromani Akali Dal (Demokratik) ** Shiromani Akali Dal (Longowal) ** Shiromani Akali Dal (Panthik) * Komite Shiromani Gurudwara Parbandhak (SGPC) — òganizasyon ki responsab jesyon gurdwara yo nan eta Punjab, Haryana, ak Himachal Pradesh, ansanm ak teritwa inyon Chandigarh la. * Sikh Manji - Sikh inite administratif * Sikh Ini yo * Òganizasyon Mondyal Sikh === Militè === * Misl * [[Piri (Sikhism)|Sistèm Piri]] * Sant Sipahi * Anpi Sikh la * Lame Sikh Khalsa * Enfantri Lejè Sikh * Rejiman Sikh === Mouvman === * Mouvman Akali * Mouvman Babbar Akali a * Mouvman Ghadar * Mouvman Khalistan — yon mouvman separatis pou kreye yon peyi Sikh, <ref>{{Cite web|url=http://www.canada.com/victoriatimescolonist/news/story.html?id=40a84f84-80c5-4293-9d3f-aeff4040afe2|title=Sikh separatists in Canada concern Indian government|last=Colonist|first=Times|date=2008-03-11|publisher=Canada.com|access-date=2010-01-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/world-news/25-years-on-few-takers-for-khalistan-in-canada_100268207.html|title=25 years on, few takers for Khalistan in Canada|website=Thaindian News|publisher=Thaindian.com|access-date=2010-01-22}}</ref> souvan yo te rele ''Khālistān'' ( Punjabi , Hindi , 'Tè [[Khalsa]] a'), ki konpoze de rejyon Punjab nan peyi Zend ak Pakistan jodi a. * Mouvman Singh Sabha == Istwa Sikhi == * 1469–1539 - Tan nan Guru Nanak * 1606 — Yo egzekite Guru Arjan, ki te ranplase [[Guru Hargobind]], ki te kòmanse tradisyon masyal Sikh la. * 1675 — Yo egzekite [[Guru Tegh Bahadur]] paske li t ap pwoteste pou libète relijyon. * 1699 — Khalsa Sajana Divas * 1708 - [[Guru Granth Sahib]] vin gourou etènèl * 1710–1715 - [[Banda Singh Bahadur|Raj Banda Singh a]] * 1716 &#x2013; 1799 — Konfederasyon Sikh la ** 1752–1801 — Sukerchakia * 1746 — Chhota Ghallughara ('ti masak') — yon masak yon gwo pwopòsyon nan popilasyon Sikh la pa Anpi Mughal la, kote frè Jaspat Rai, Lakhpat Rai, avèk lame Mughal la, te touye anviwon 7,000 Sikh. * 1762 — Vadda Ghalughara ('gwo masak') — yon masak Sikh san zam pa fòs Afgan yo nan Anpi Durrani a, pandan ane enfliyans Afgan an nan rejyon Punjab la. * 1799–1849 — Anpi Sikh la ** 1845–46 — Premye Gè Anglo-Sikh la ** 1848–49 — Dezyèm Gè Anglo-Sikh la * 1897 — Batay Saragarhi — yon dènye batay pandan Raj Britanik la * 13 avril 1919 — Masak Jallianwalla Bagh (oswa Masak Amritsar) * 1920–25 — Mouvman Akali * 1ye jen 1984 - 8 jen - Operasyon Blue Star - yon operasyon militè andedan [[Tanp an lò a|Harmandar Sahib]] la * Novanm 1984 — revòlt anti-Sikh 1984 yo * 5 Out 2012 — Fiziyad nan tanp Sikh Wisconsin nan === Batay yo === * 1621 — Batay Rohilla * 1634 — Batay Lahira * 1634 — Batay Amritsar (1634) * 1635 — Batay Kartarpur * 1686 Septanm - batay nan Bhangani * 1691 — Batay Nadaun * 1696 — Batay Guler * 1700 — Batay Anandpur (1700) * 1700 — Dezyèm batay Anandpur * 1701 — Batay Anandpur (1701) * 1702 — Batay Basoli * 1702 — Premye batay Chamkaur la . * 1704 — Premye batay Anandpur (1704) * 1704 Desanm - Batay Sarsa * 6 Desanm 1704 — Dezyèm batay Chamkaur . * 1705 29 desanm - Batay Muktsar * 1709 — Batay Sonepat * 1709 — Batay Samana * 1710 — Batay Sadhaura * 1710 — Batay Rahon * 1710 — Batay Jalalabad * 1710 Me - Batay Chappar Chiri * Desanm 1710 — Batay Lohgarh * 1712 — Batay Jammu * 1715 — Syèj Gurdaspur * 1715 avril - batay nan Gurdas Nangal * 1757 — Batay Amritsar (1757) * 1761 — Batay Sialkot (1761) * 1761 — Batay Gujranwala * 1761 — Okipasyon Sikh nan Lahore * 1762 — Batay Harnaulgarh * 5 fevriye 1762 — Batay Kup * 1763 — Batay Sialkot (1763) * 1764 — Batay Sirhind * 1783 — [[Batay Delhi (1783)|Pran Delhi ak Fò Wouj la]] * 1809 Mas-Out - Lagè Gurkha-Sikh * 13 Jiyè 1813 — Batay Attock * Mas 1818–Jen — Batay Multan * 3 Jiyè 1819 — Batay Shopian * 1834 — Batay Peshawar * 1837 — Batay Jamrud * 1841–42 — Lagè Sino-Sikh la * Desanm 1845 — Batay Mudki * 1845 Desanm - batay nan Ferozeshah * 1846 — Batay Baddowal * Janvye 1846 — Batay Aliwal * Fevriye 1846 — Batay Sobraon * 1848 Novanm - Batay Ramnagar * Avril 1848–Janvye 1849 — Syèj Multan * Janvye 1849 — Batay Chillianwala * 1849 — Batay Gujarat * 1897 — Batay Saragarhi == Moun == [[Fichye:Turbannedman.jpg|vignette|Yon nonm Sikh ki gen yon Turban sou tèt l]] Sikh yo se manm relijyon Sikh la. Yon sangat se yon sosyete oswa yon kongregasyon Sikh yo === Tit ak etikèt === * [[Khalsa|Amritdhari]] — Sikh batize; nenpòt moun ki te inisye nan [[Khalsa]] a, dapre ''Sikh Reht Maryada'' . * Brahmgiani — yon moun ki trè eklere ki te jwenn benediksyon siprèm Waheguru . * [[Granti|Granthi]] - Sikh la ki li [[Guru Granth Sahib]] * Gurmukh — yon moun ki santre espirityèlman. Yon moun ki viv nan volonte Bondye epi ki aksepte tout bon ak move bagay ki rive l san poze kesyon oswa san deranjman. Yon gurmukh se kontrè ak yon ''manmukh'' . * Gursikh * Gyani * Jathedar ** Jathedar nan Akal Takht * [[Seva|Kar sevak]] * Manmukh — yon moun ki santre sou tèt li, kontrèman ak ''gurmukh'' . Yon moun ki viv nan volonte Lespri a kontrèman ak volonte bondye. * Nihang — yon gèrye Sikh * Nirankari - yon branch nan Sikhism * Patit — aposta * Sahajdhari - Sikh ki poko batize. * Sant Sipahi * Sardar — yon mo yo itilize kounye a pou adrese oswa deziyen yon gason Sikh ki gen yon turban sou li. Tèm nan te itilize okòmansman pa lidè Sikh ak jeneral ki te okipe pozisyon enpòtan nan divès gwoup Sikh nan Anpi Sikh la. * [[Seva|Sevadar]] — yon moun ki fè volontè pou [[seva]] * [[Mati nan Sikhi|Shaheed]] — tit yo itilize anvan non yon moun ki mouri kòm yon mati Sikh. ** Saka Sirhind * Non Sikh yo ** Kaur ('prensès') — dezyèm non oswa non fanmi yo bay fi Sikh yo ** Singh ('lyon') — dezyèm non oswa non fanmi yo bay gason Sikh yo * Udasi — yon sèk relijye ''sadhus'' asèt ki te entèprèt kle filozofi Sikh la ak gadyen enpòtan tanp Sikh yo jiska mouvman Akali a . Udasi modèn yo konsidere tèt yo plis kòm Endou pase Sikh. === Guru Sikh yo === * [[Guru Nanak|Guru Nanak Dev]] — Selon sous istorik tradisyonèl Sikh yo, Guru Nanak Dev te parèt sou tè a nan mwa Katak Oktòb/Novanm 1469, yo selebre l chak ane nan mwa Oktòb/Novanm. SGPC a, ki te fonde an 1925, deklare dat avtar la kòm 15 Avril 1469. Sikh yo kwè ke tout gourou ki te vin apre yo te posede divinite Guru Nanak ak sèl lespri Akaal Purakh Waheguru a. * [[Guru Angad|Guru Angad Dev]] (1504–52) — disip Guru Nanak Dev epi dezyèm nan dis gourou Sikh yo. * Guru Amar Das (1479–1574) - twazyèm nan dis gourou Sikh yo. * Guru Ram Das (1534–81) — katriyèm nan dis gourou Sikh yo. * Guru Arjan Dev (1563–1605) — senkyèm nan dis Guru Sikh yo. Jahangir te arete epi egzekite li an 1605. * [[Guru Hargobind|Guru Har Gobind]] (1596–1638) — pitit gason Guru Arjan Dev epi sizyèm nan dis gourou Sikh yo. * [[Guru Har Rai]] (1630–61) — pitit pitit Guru Har Gobind epi setyèm nan dis gourou Sikh yo. * Guru Har Krishan (1656–64) - pitit gason Guru Har Rai ak wityèm nan dis gourou Sikh yo. * [[Guru Tegh Bahadur]] (1621–75) — granton Guru Har Krishan epi nevyèm nan dis gourou Sikh yo. Li te egzekite sou lòd Anperè Mughal Aurangzeb nan Delhi . * [[Guru Gobind Singh]] (1666–1708) — pitit gason Guru Tegh Bahadur epi dizyèm nan dis gourou Sikh yo. Li te nonmen ekriti sakre a kòm siksesè li. * [[Guru Granth Sahib]] — [[Spiritual religious text|tèks relijye espirityèl]] Sikhism nan, yo di li se sèl ak dènye siksesè liy gourou yo. Li se Guru etènèl vivan an. dènye ak etènèl [[Guru (mèt espirityèl)|gouru]] Sikh yo. === Moun remakab === * Anvan 1400 ** Jayadeva — yon powèt sanskrit ki se pi ansyen otè de kantik nan Guru Granth Sahib la. * 1400–1499 ** Bhagat Beni ** Bhai Mardana — konpayon Mizilman konstan Guru Nanak, mizisyen, ak konpozitè im Sikh. ** Bhai Lalo ** [[Bebe Nanaki|Bibi Nanki]] — sè Guru Nanak la epi souvan konsidere kòm premye disip li. ** Sri Chand — pitit gason Guru Nanak ak fondatè yon sèk Sikh byen bonè. * 1500–1599 ** Baba Bouda — youn nan sen Sikh ki pi respekte yo e li te onktè plizyè nan premye gourou Sikh yo. ** Bhai Gurdas — youn nan sen Sikh ki pi respekte yo ak ekriven Vars yo. ** Bhai Bala ** Mian Mir * 1600–1699 ** [[Panj Pyare]] (oswa Panj Piare; literalman 'senk moun byenneme') — tit [[Guru Gobind Singh]] te bay senk Sikh nan divan istorik Anandpur Sahib nan dat 30 mas 1699, ki te fòme nwayo [[Khalsa]] a kòm premye gwoup ki te resevwa ''Khanda di Pahul'' nan men l (sa vle di rit nepe de bò a). Senk Sikh sa yo te: *** Bhai Daya Singh *** [[Dharam Singh (Sikhi)|Bhai Dharam Singh]] *** [[Himmat Singh (Sikhi)|Bhai Himmat Singh]] *** Bhai Mohkam Singh *** Bhai Sahib Singh ** Moti Ram Mehra ** Bhai Mani Singh ** Pir Budhan Shah ** Baba Bidhi Chand ** [[Bhai Kanhaiya]] ** Chhotte Sahibzade * 1700–1799 ** [[Banda Singh Bahadur]] ** [[Baba Deep Singh]] ** Bhai Taru Singh ** Tara Singh Wan ** Jassa Singh Ahluwalia ** Jassa Singh Ramgarhia * 1800–1899 ** Akali Phula Singh ** Baba Nand Singh ji ** Maharaja Ranjit Singh ** Nawab Kapur Singh ** Baba Ram Singh ** Pwofesè Tara Singh * 1900–1999 ** [[Bhagat Puran Singh]] ** GB Singh ** Baba Gurdit Singh ** Giani Gurdit Singh ** HS Phoolka ** Sant Baba Harnam Singh ** Ishar Singh ** Bhai [[Kahn Singh Nabha]] ** Bhai Randhir Singh ** Giani Sant Singh Maskeen ** Bhai Vir Singh == Konsèp jeneral yo == * Brahmavidya — konesans sou Divin lan * Vand Chhako — charite (oswa <nowiki><i id="mwBG4">daan</i></nowiki> ); youn nan twa petisyon yo, ansanm ak <nowiki><i id="mwBHA">naam</i></nowiki> ak ''ishnan'' . * Dasvand — 10% nan salè yo bay moun ki defavorize yo. * [[Gurbani]] (abreje kòm ''bani'' ) — vèsè; aplike a nenpòt nan ekri kolektif Sikh Gurus yo ki parèt nan [[Guru Granth Sahib]] la. * Gurdwara (oswa gurudwara; literalman 'pòt Bondye, plas Bondye') — kote adorasyon Sikh * [[Ik Onkar]] (oswa Ek Onkar) - Yon sèl Seyè inivèsèl san fòm, san sèks ki rele Wahguru * [[Ishnan]] — ablution, pirifikasyon kò ak lespri; youn nan twa petisyon yo, ansanm ak <nowiki><i id="mwBIA">naam</i></nowiki> ak ''daan'' . * [[Jaap Sahib|Jaap]] — resite. * [[Kirat Karo]] — touche lavi onètman, san eksplwatasyon oswa fwod * Laavaan * Naam — souvni non diven an ** [[Naam Japo]] — [[meditasyon]] sou non Bondye a * Takhat * [[Tankhah]] — ofans sosyal, tankou bay dot, itilize alkòl ak bwason ki gen alkòl, bati moniman sou tonm, epi asosye avèk aposta. == Kilti popilè == * ''Chaar Sahibzaade: Leve non nan Banda Singh Bahadur'' * ''Sarbloh Warriors'' — yon jwèt òdinatè ki baze sou rezistans Sikh kont règ Mughal la * Kesari (fim 2019) * Nanak Shah Fakir * ''Singh Is King'' (2008) * ''Singh Is Bliing'' (2015) == Gade tou == * Glosè Sikhi (nan lòd alfabetik) * Dyalòg entèrelijye 9arp4mgfg1a94hllqea6xnowclaz57y