Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Lab veritab 0 2402 889300 827086 2026-10-24T06:24:14Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889300 wikitext text/x-wiki '''Lab veritab''' genyen non syantifik li ki se Artocarpus altilis. Paul Moral rapòte premye plant reyèl pye bwa a ki te rive an Ayiti nan nò peyi a an 1788 soti nan Oceania. Trè vit li pral kiltive prèske tout kote nan peyi a, men li jwenn pi plis nan depatman Grand'Anse, Sid ak Sidès.<ref>{{Cite web|url=https://www.slowfood.com/fr/haiti-la-nouvelle-communaute-slow-food-mise-sur-larbre-veritable-et-veut-faire-de-ce-fruit-tropical-une-reference-en-matiere-dune-alimentation-saine-et-juste-pour-tous/|title=Haïti: la nouvelle communauté Slow Food mise sur l’arbre véritable et veut faire de ce fruit tropical une référence en matière d’une alimentation saine et juste pour tous|last=Audino|first=Annalisa|date=2023-02-01|website=Slow Food International|language=fr-FR|access-date=2023-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326055755/https://www.slowfood.com/fr/haiti-la-nouvelle-communaute-slow-food-mise-sur-larbre-veritable-et-veut-faire-de-ce-fruit-tropical-une-reference-en-matiere-dune-alimentation-saine-et-juste-pour-tous/|archive-date=2023-03-26|dead-url=yes}}</ref> Lab veritab se yon pye fwi twopikal ak anpil varyete. Li rive nan yon wotè 9 a 18 mèt epi li gen gwo fèy vèt fonse ki mezire 20 a 90 cm nan longè. Li kòmanse bay fwi apre apeprè 6 ane epi li rete pwodiktif pou plis pase 50 ane. Fwi yo, ki peze jiska 6 kg, mezire ant 9 ak 45 cm nan longè ak ant 5 ak 30 cm an dyamèt. Konsome nan diferan fason, breadfruit gen gwo valè nitrisyonèl. Avèk 20 a 37% idrat kabòn ak tou yon kontni segondè nan vitamin B1, breadfruit bay anpil enèji. Li gen ladan tou mineral tankou kalsyòm, fosfò ak fè. [[Kategori:fwi]] ipe0plejy4ndrbxfqqihf19qnsr738a Jezi 0 2476 889291 889175 2026-10-23T22:41:19Z Kitanago 19629 A protégé « [[Jezi]] » ([Modifye=Pèmèt sèlman itilizatè otokonfime] (infini) [Chanje non=Pèmèt sèlman itilizatè otokonfime] (infini)) 889175 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2 | non = Jezi Kris | imaj = Spas vsederzhitel sinay.jpg | taille image = 200 | lejand = [[Christ pantocrator (Sinaï)|Christ pantocrator nan monastè Sent-Katrin Sinaï]], {{sap-|VI}} | tit = [[Jezi Nazarèt]] ak Pitit Bondye a | dat nesans = ant [[7 av. J.-K.|7]] ak [[5 av. J.-K.|5 anvan epòk nou an]] | lye nesans = [[Bètleyèm]] ([[Jide (pwovens Women)|Jide]]), selon Levanjil yo ; [[Nazarèt]] nan [[Galile (rejyon)|Galile]], selon yon majorite istoryen. | dat lanmò = ant [[30]] et [[33]]<ref>Aujourd'hui, la très grande majorité des chercheurs donnent 30 ou 33, selon la longueur qu'ils estiment du ministère de Jésus, mais selon la tradition, il est mort à trente-trois ans : selon ses dates supposées de naissance, cela donne entre 26 et 28 ; cf. {{chapitre|langue=en|prénom1=Stanley E.|nom1=Porter|titre chapitre=Chronology of the New Testament|auteurs ouvrage=David Noel Freedman et Allen C. Myers (dirs.)|titre ouvrage=Eerdmans Dictionary of the Bible|éditeur=Amsterdam University Press|année=2000|isbn=9789053565032|passage=250}}. Quelques-uns donnent 29 et une petite minorité va jusqu'à 36 ; voir la synthèse de {{Ouvrage|prénom1=Raymond E.|nom1=Brown|lien auteur1=Raymond Edward Brown|titre=La Mort du Messie|éditeur=[[Éditions Bayard|Bayard]]|année=2005|pages totales=1695|passage=1552|isbn=978-2-227-35025-0}} </ref> | lye lanmò = [[Jerizalèm]] ([[Jide (pwovens Women)|Jide]]) | laj lanmò = Anviwon 35 an | non nesans = | lòt non = [[Jezi Nazarèt]]<br />[[Mesi]]<br />[[Trinite (chrisyanis)|Bondye]] | nasyonalite = }} '''Jezi'''{{efn|{{langx|grc|Ἰησοῦς}}, {{small|woman ki transkri:}} {{transliteration|grc|Iēsoús}}, gen chans soti nan {{langx|he|יֵשׁוּעַ|label=[[Lang ebre|ebre]] oswa [[Arameyen|arameyen]]}}, {{small|woman ki transkri:}} {{tlit|und|[[Yeshua|Yēšūaʿ]]}} }} ({{circa|6 a 4 anvan Jezikri}}<!-- "By collating the gospel accounts with historical data and using various other methods, most scholars arrive at a date of birth between 6 and 4 BC for Jesus, though scholarly arguments for a date of birth between 7 and 1 BC have been made" in 'Chronology' section -->{{snd}}ane 30 oswa 33 apre Jezikri), ke yo rele tou '''Jezikri''',{{efn|[[Kopt (lang)|Kopt]]: {{lang|cop|Ⲓⲏⲥⲟⲩⲥ Ⲡⲓⲭ́ρⲓⲥτⲟⲥ}}; [[Geʽez]]: {{lang|gez|መሲህ ኢየሱስ}}; [[Grèk koine|Grèk]]: {{lang|grc|Ἰησοῦς Χριστός}}; [[Ebre klasik|Ebre]]: {{lang|hbo|ישוע המשיח}}; [[Laten]]: {{lang|la|Iesus Christus}}; [[Slavon legliz|Slavon]]: {{lang|cu|І҆исоу́съ Хрїсто́съ}}; [[Siryak klasik|Siryak]]: {{lang|syc|ܝܫܘܥ ܡܫܺܝܚܳܐ}}}} '''Jezi Nazarèt''', epi pa [[Non ak tit Jezi nan Nouvo Testaman an|lòt non ak tit]] ankò, se te yon predikatè [[Jwif|jwif]] ak [[Lis fondatè tradisyon relijye|lidè relijye]] ki te aktif nan [[Jide (pwovens women)|pwovens women Jide]] pandan 1ye syèk la.{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} <!-- Do not merge these. Jesus is — not was — the central figure of Christianity. -->Li se [[Jezi nan Krisyanis|figi santral]] [[Krisyanis]], [[Gwo gwoup relijyon yo|pi gwo relijyon nan mond lan]]. Pifò [[Konfesyon kretyen|branch kretyen]] konsidere Jezi kòm [[Enkanasyon (Krisyanis)|enkanasyon]] [[Bondye Pitit la]] ak [[Mesi#Krisyanis|Mesi]] oswa [[Kris (tit)|Kris]] yo t ap tann nan. Istwa [[Lavi Jezi|lavi Jezi]] yo kontni nan [[Evanjil|Evanjil yo]], sitou nan [[Kat evanjil kanonik yo|kat evanjil kanonik]] [[Nouvo Testaman|Nouvo Testaman an]]. Depi [[Syèk Limyè yo]], [[Rechèch Jezi istorik la|rechèch akademik]] pwodui divès opinyon sou [[Fyabilite istorik evanjil yo|fyabilite istorik evanjil yo]] ak nan ki mezi yo reflete [[Jezi istorik|Jezi istorik la]],{{sfn|Powell|1998|pp=168–173}}{{efn|Ehrman ekri: "Lide ki di istwa evanjil yo pa konplètman egzak men yo toujou enpòtan pou verite relijye yo eseye transmèt la, se yon lide ki byen pataje nan mond chèchè yo, menmsi li pa byen konnen ni kwè deyò mond sa a."<ref>Bart D. Ehrman. [http://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html Historical Jesus. 'Prophet of the New Millennium']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123155853/https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html |date=23 January 2019 }} Course handbook, p. 10 (Lecture Three. V. B.), The Teaching Company, 2000, Lecture 24{{Clarify|reason=It's unclear if this citation is for one source or multiple sources. Is it a book or an audio lecture?|date=October 2025}}</ref><br />Sanders ekri: "Premye kretyen yo pa t ekri yon naratif sou lavi Jezi, men yo te itilize epi konsa konsève inite endividyèl yo—ti pasaj sou pawòl ak aksyon li. Pita, otè ak editè yo te deplase epi achte inite sa yo. [...] Gen kèk materyèl ki te revize epi gen lòt premye kretyen yo te kreye."{{sfn|Sanders|1993|p=57}}}}{{Sfn|Bowman Jr.|Komoszewski|2019|p=22–23}}<ref>{{Cite journal|author-first1=Craig A. |author-last1=Evans|url=https://theologicalstudies.net/wp-content/uploads/2022/08/54.1.1.pdf|title=Life-of-Jesus Research and the Eclipse of Mythology|journal=Theological Studies |volume=54 |year=1993|pages= 13–14|quote=First, the New Testament Gospels are now viewed as useful, if not essentially reliable, historical sources. Gone is the extreme skepticism that for so many years dominated gospel research. Representative of many is the position of E. P. Sanders and Marcus Borg, who have concluded that it is possible to recover a fairly reliable picture of the historical Jesus.}}</ref><!---- The following paragraph was created by consensus after considerable discussion by a variety of editors. Out of courtesy for this process, please discuss any proposed changes on the talk page before editing it. ----><!-- PLEASE READ THIS FIRST. The following references are WP:RS sources that are used per WP:RS/AC guideline. The issue has been discussed on the talk page at length See the "talk page FAQ" about it; it may answer your question. The main source says "scholars of antiquity", other sources say "scholars", "biblical scholars and classical historians" and "historians". Sources do not say "X scholars" or "Christian scholars", so do not modify it as such, for that will make it deviate from what the sources state. The source says "virtually all", so do NOT change it to "most", "several", "many", etc. Thank you. ----> men prèske tout chèchè modèn [[Ansyènte klasik|ansyènte]] dakò ke [[Istorisite Jezi|Jezi te egziste istorikman]].{{efn |name=exist|Nan yon revizyon etid modèn yo an 2011, [[Bart D. Ehrman]] te ekri, "Li sètènman te egziste, jan prèske tout chèchè konpetan ansyènte, kretyen kou pa kretyen, dakò sou sa."{{sfn|Ehrman|2011|p=[https://archive.org/details/forged_ehrm_2011_000_10544376/page/n298 285]}} [[Richard A. Burridge]] di: "Gen moun ki sipòte lide ke Jezi se yon envansyon imajinasyon Legliz la, ke pat gen okenn Jezi menm. Mwen oblije di mwen pa konnen okenn chèchè kritik respektab ki di sa ankò."<ref>{{cite book |title=Jesus Now and Then |first1=Richard A. |last1=Burridge |first2=Graham |last2=Gould |year=2004 |isbn=978-0-8028-0977-3 |page=[https://archive.org/details/jesusnowthen0000burr/page/34 34] |publisher=Wm. B. Eerdmans |url=https://archive.org/details/jesusnowthen0000burr/page/34}}</ref> [[Robert M. Price]] pa kwè Jezi te egziste men li dakò ke pèspektiv sa a kontrè ak opinyon majorite chèchè yo.<ref>{{cite encyclopedia |first=Robert M. |last=Price |title=Jesus at the Vanishing Point |encyclopedia=The Historical Jesus: Five Views |editor-last1=Beilby |editor-last2=Eddy |year=2009 |publisher=InterVarsity |isbn=978-0-8308-7853-6 |editor-first=James K. |pages=55, 61 |url=https://books.google.com/books?id=O33P7xrFnLQC&pg=PA55 |editor2-first=Paul R. |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907112540/https://books.google.com/books?id=O33P7xrFnLQC&pg=PA55 |url-status=live}}</ref> [[James D. G. Dunn]] rele teyori ki di Jezi pa t egziste yo "yon tèz konplètman mouri".<ref>{{cite encyclopedia |last=Dunn|first=J. D. G.|author-link1=James Dunn (theologian)|title=Paul's understanding of the death of Jesus |encyclopedia=Sacrifice and Redemption |editor-first1=Stephen W. |editor-last1=Sykes |editor-link1= Stephen Sykes|year=2007 |publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/CBO9780511659522.005 |isbn=978-0-521-04460-8 |pages=35–36}}</ref> Dapre [[Michael Grant (author)|Michael Grant]] (yon [[Klasisis|klasisis]]), "Nan dènye ane yo [an 2004], 'okenn chèchè serye pa janm ozewa sipoze Jezi pa t egziste istorikman' oswa omwen trè piti, epi yo pa reyisi elimine prèv ki pi solid, vrèman abondan, ki di kontrè a."<ref>{{cite book |first=Michael |last=Grant |title=Jesus|publisher=Phoenix |year=2004 |isbn=978-0-684-14889-2 |page=200}}</ref> [[Robert E. Van Voorst]] di chèchè biblik ak istoryen klasik konsidere teyori ki di Jezi pa t egziste yo kòm efektivman refite.{{sfn|Van Voorst|2000|p=16}} Nan yon atik pou ''[[The Daily Beast]]'', [[Candida Moss]] ak Joel Baden di, "gen yon konsansis prèske inivèsèl nan mitan chèchè biblik yo&nbsp;– pa vre yo omwen&nbsp;– ke Jezi te, an reyalite, yon vrè nonm."<ref>{{Cite news |url=https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth |title=So-Called 'Biblical Scholar' Says Jesus a Made-Up Myth |newspaper=The Daily Beast |date=5 October 2014 |author-first2=Joel |author-last2=Baden |author-link1=Candida Moss|author-first1=Candida |author-last1=Moss |access-date=14 July 2021 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205210029/https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth |url-status=live}}</ref>}} Dapre [[Tradisyon kretyen|tradisyon kretyen]], jan yo prezante l nan Evanjil yo ak [[Travay Apot yo]], Jezi [[Sikonsizyon Jezi|te sikonsi]] nan wityèm jou, [[Prezantasyon Jezi|prezante]] nan [[Tanp Jerizalèm]] nan karantyèm jou. Jan [[Jan Batis]] te [[Batèm Jezi|batize]] li lè li te yon jenn adilt, epi apre [[Tantasyon Kris|40 jou ak 40 nwit]] jèn nan [[Dezè Jide a|dezè Jide a]], li te kòmanse [[Ministè Jezi|ministè piblik li]]. Li te yon [[Metèd vwayajè|metèd ekòl vwayajè]] ke disip li yo te kwè li te gen otorite divin pou entèprete [[Halakha|lalwa jwif la]]. Jezi souvan te diskite ak lòt jwif, pi souvan [[Farizyen|farizyen]] ak [[Sadiseyen|sadiseyen]], sou pi bon fason pou swiv [[Bondye nan jidayis|Bondye]]; li te fè gerizon; li te anseye nan [[Parabòl Jezi|parabòl]]; epi li te rasanble disip, 12 nan yo li te chwazi kòm [[Apot nan Nouvo Testaman an|apot]] li. Dapre istwa Nouvo Testaman yo, Jezi te arete nan [[Jerizalèm]] epi [[Jijman Jezi devan Sanedren an|jije]] pa [[Sanedren|Sanedren an]];{{sfn|Sanders|1993|p=11}} apre sa yo te lanse l bay otorite women yo, epi li te [[Krisifiksyon Jezi|krisifye]] sou lòd [[Ponsyis Pilat]], prefè women [[Jide (pwovens women)|Jide]]. Nan [[Teyoloji kretyen|teyoloji kretyen]], [[Rezirèksyon Jezi|Rezirèksyon]] se evènman kote Jezi te leve soti vivan nan [[Lanmò|lanmò]], twa jou apre lanmò li, epi kwayans sa a te vin fondasyon [[Krisyanis primitif|Legliz kretyen primitif la]], ki te elaji nan yon [[Gaye Krisyanis|mouvman mondyal]].{{sfn|Sanders|1993|pp=11, 14}} Teyoloji kretyen gen ladan l kwayans ke Jezi te konsevwa pa [[Sentespri nan Krisyanis|Sentespri]], te [[Nesans vyèj Jezi|fèt nan yon vyèj]] ki rele [[Mari, manman Jezi|Mari]], te fè [[Mirak Jezi|mirak]], te fonde [[Legliz kretyen|Legliz kretyen an]], te mouri sou kwa kòm yon sakrifis pou [[Ekspiyasyon nan Krisyanis|ekspiyasyon peche]], te leve soti vivan pa Bondye Papa a, epi te [[Asansyon Jezi|monte]] nan [[Syèl nan Krisyanis|Syèl la]], kote li pral retounen. Kretyen jeneralman kwè Jezi pèmèt moun [[Bondye nan Krisyanis|rekonsilye ak Bondye]]. [[Kredo Nise|Kredo Nise a]] afime Jezi pral [[Dènye Jijman|jije vivan yo ak mò yo]], swa [[Eta entèmedyè (Krisyanis)|anvan]] swa [[Mòtalis kretyen|apre]] [[Rezirèksyon mò yo#Krisyanis|rezirèksyon kò yo]], yon evènman ki asosye ak [[Dezyèm Vini Jezi|Dezyèm Vini Jezi a]] nan [[Eskatoloji kretyen|eskatoloji kretyen]]. Anpil branch kretyen konsidere Jezi kòm enkanasyon Bondye Pitit la, dezyèm nan twa [[prosopon|pèsòn]] [[Trinite|Trinite a]].{{efn|Yon ti minorite nan konfesyon kretyen rejte trinitarism, nèt oswa an pati, kòm ki pa nan Ekriti yo.}} [[Nesans Jezi]] nan vil [[Jide|jide]] [[Betleyèm]] nan selebre chak ane, jeneralman nan 25 desanm,{{efn|Pifò kretyen ak [[Alawit|alawit]] selebre Nwèl. Yon pati nan [[Krisyanis oryantal|legliz kretyen oryantal]] yo selebre Nwèl nan 25 desanm [[Kalandriye jilyen|kalandriye jilyen]], ki kounye a koresponn ak 7 janvye nan [[Kalandriye gregoryen|kalandriye gregoryen]]. Selebrasyon Nwèl yo kòmanse nan [[Veyè Nwèl]], jeneralman 24 desanm.}} kòm [[Nwèl]]. [[Krisifiksyon]] li komemore nan [[Vandredi Sen]] epi rezirèksyon li nan [[Dimanch Pak]]. [[Epòk kalandriye]] ki pi lajman itilize nan mond lan—kote ane aktyèl la se [[Anno Domini|AD]] {{CURRENTYEAR}} (oswa {{CURRENTYEAR}} [[Epòk komen|CE]])—tradisyonèlman baze sou [[Dat nesans Jezi|dat apwoksimatif nesans Jezi]].<ref>{{cite dictionary |year=2003 |title=anno Domini |dictionary=Merriam-Webster Online Dictionary |url=http://www.m-w.com/dictionary/Anno%20Domini |access-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222112520/http://www.m-w.com/dictionary/anno%20domini |archive-date=22 December 2007 |quote=Etymology: Medieval Latin, in the year of our Lord |url-status=live}}.</ref> [[Opinyon jwif sou Jezi|Jidayis dominan an rejte]] kwayans ke Jezi te mesi yo t ap tann nan, e li di li pat akonpli [[Mesi nan jidayis|pwofesi mesyanik yo]], li pat [[Onksyone|onksyone]] nan fòm lalwa, epi li pat ni divin ni resisite. Kontrèman, [[Jezi nan Islam]]{{efn|Souvan yo rele l pa non koranik li, {{transliteration|ar|ISO|[[Isa (non)|ʿĪsā]]}}}} konsidere kòm [[Mesi#Islam|mesi a]] ak yon [[Pwofèt ak mesaje nan Islam|pwofèt]] [[Bondye nan Islam|Bondye]], ki te voye bay [[Izrayelit|Izrayelit yo]] epi ki [[Dezyèm Vini Jezi#Islam|pral retounen sou Latè]] anvan [[Jou Jijman nan Islam|Jou Jijman an]]. [[Mizilman]] kwè Jezi te fèt nan vyèj [[Mari nan Islam|Mari]] men li pat ni Bondye ni pitit Bondye. Pifò Mizilman [[Opinyon islamik sou lanmò Jezi|pa kwè yo te touye l oswa krisifye l]], men Bondye [[Antre nan syèl vivan|te leve l nan Syèl la pandan li te toujou vivan]].{{efn|Gen kèk Mizilman nan Mwayennaj ki te kwè Jezi te krisifye, kon manm mouvman modèn Ahmadiyya a; gade {{slink||Islamic perspectives}}.}} Jezi tou venere nan [[Lafwa Bahayi]] ak [[Relijyon dwouz|relijyon dwouz]], ansanm ak nan [[Rastafari]]. {{TOC limit|3}} == Non == {{Further|Jezi (non)|Non ak tit Jezi nan Nouvo Testaman an|Non sen Jezi|Non Bondye nan Krisyanis}} [[File:JesusYeshua2.svg|thumb|Soti anwo agòch: transkripsyon [[Arameyen|arameyen]], [[Lang ebre|ebre]], [[Lang grèk|grèk]], [[Laten|laten]] ak angle non ''Jezi'']] Yon jwif nan tan Jezi souvan [[Non jwif|te gen yon sèl non]], pafwa swivi pa yon fraz [[Patwonim|patwonimik]] ki gen fòm "pitit [non papa a]", oswa pa vil kote li soti a.<ref name="Britannica" /> Konsa, nan Nouvo Testaman an, souvan yo refere a Jezi kòm "Jezi [[Nazarèt]]".{{efn|Atik sa a itilize sitasyon ki soti nan [[Nouvo Vèsyon Revize Estanda]] Bib la.}} Vwazen Jezi yo nan Nazarèt te rele l "bòs bòs la, pitit [[Mari, manman Jezi|Mari]] ak frè [[Jak, frè Jezi|Jak]], [[Jozès, frè Jak jenn nan|Jozès]], [[Jid, frè Jezi|Jid]] ak [[Simon, frè Jezi|Simon]]", "pitit bòs bòs la", oswa "pitit [[Sen Jozèf|Jozèf]]"; nan [[Evanjil Jan|Evanjil Jan an]], disip [[Filip apot la|Filip]] rele l "Jezi pitit Jozèf, moun Nazarèt".<ref>{{bibleverse|John|1:45}}</ref> Non ''Jezi'' se transliterasyon angle, atravè laten ''Iesus'', de {{langx|grc|Ἰησοῦς}}, ki se vèsyon grèk non ebre יְהוֹשֻׁעַ‎ ''Yehoshua'' (Yehōšuᵃʿ).<ref>{{Cite web |title=Strong's Greek: 2424. Ἰησοῦς (Iésous) -- Jesus |url=https://biblehub.com/greek/2424.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''The Greek name corresponds to the Hebrew "Joshua."''}}</ref><ref name="BensonMatthew1">{{Cite web |title=Matthew 1 Benson Commentary |url=https://biblehub.com/commentaries/benson/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''The name Jesus, in Greek, answers to Joshua, or rather, Jehoshuah, in Hebrew, which signifies Jehovah shall save;'' […] ''It was not without reason that the successor of Moses was called by this name; for, by subduing the Canaanites, and putting the tribes of Israel in possession of the promised land, he showed himself to be, under God, the Saviour of his people. But this name agrees much better to our Jesus, who both delivers his followers from much more dangerous enemies, and divides unto them a much more glorious inheritance.''}}</ref> Non ebre/[[Arameyen|arameyen]] sa a te komen nan mitan jwif [[Jide|jide]] yo nan epòk nesans Jezi,<ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Barnes' Notes |url=https://biblehub.com/commentaries/barnes/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''It was a very common name among the Jews.''}}</ref> byenke nan peryòd sa a li te deja rakousi an יֵשׁוּעַ ''[[Yeshua]]'' (Yešūᵃʿ);<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 3442. יֵשׁ֫וּעַ (Yeshua) -- Yeshua, Joshua |url=https://biblehub.com/hebrew/3442.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=יֵשׁוּעַ (Yēšûaʿ) is the late, shortened spelling of the earlier name יְהוֹשׁוּעַ (Yehōšûaʿ, "Joshua").}}</ref> kontraksyon an te deja fèt nan liv biblik ki pi ta tankou [[Liv Neyemi|Neyemi]],<ref>{{Cite web |title=H3442 - yēšûaʿ - Strong's Hebrew Lexicon (KJV) |url=https://www.blueletterbible.org/kjv/gen/1/1/s_1001 |access-date=15 January 2026 |website=Blue Letter Bible |quote=''Gesenius' Hebrew-Chaldee Lexicon: יֵשׁוּעַ [Jeshua] a contracted form of the proper name יְהוֹשֻׁעַ‎ used in the later Hebrew ... proper name of other men, mentioned in the books of Chronicles, Ezra and Nehemiah''}}</ref> kote yo rele [[Jozye]] ''Yeshua''.<ref>{{Cite web |title=Nehemiah 8:17 Hebrew Interlinear: ... for the sons of Israel had not done, from the days of '''Jeshua [יֵשׁוּעַ, Yeshua] son of Nun''' ... |url=https://biblehub.com/interlinear/nehemiah/8-17.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com}}</ref> Non an vle di "[[Tetragram|Bondye]] sove" an ebre, literalman "[[Yawe]] sove",<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 3091. יְהוֹשׁ֫וּעַ (Yehoshua) -- Joshua |url=https://biblehub.com/hebrew/3091.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Both Joshua son of Nun and Jesus of Nazareth bear the name "Yahweh saves"''}}</ref> soti nan [[Rasin semitik|rasin]] ישׁע (''y-š-ʿ,'' 'sove') ak non יְשׁוּעָה (''yeshuah'', 'sali'). [[Evanjil Matye|Evanjil Matye a]] afime siyifikasyon etimolojik non Jezi a klèman nan pwofesi zanj lan bay Jozèf sou nesans li: "w ap rele l Jezi (Ἰησοῦς), paske l ap sove pèp li a anba peche yo".<ref>{{bibleverse|Matthew|1:21}}.</ref> Chèchè yo bay enpòtans teyolojik a lefèt ke siksesè [[Moyiz]], [[Jozye]], pote menm non ak Jezi nan grèk, ebre ak arameyen orijinal yo, paske souvan yo fè yon paralèl ant de lidè yo ak etimoloji non yo pataje a ('sove'): Jozye mennen jwif yo nan [[Peyi Pwomiz la]], pandan nan Kretyen Jezi konprann kòm moun ki sove jwif ak [[Payen|payen]] anba peche yo.<ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Matthew Poole's Commentary |url=https://biblehub.com/commentaries/poole/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Joshua had his name from the same word, because he was to be a temporal saviour to save the Jews, the whole body of the Jews, from the Canaanites their enemies. This Jesus was to save his people, all that should believe in his name, whether Jews or Gentiles, from their sins.''}}</ref><ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Vincent's Word Studies |url=https://biblehub.com/commentaries/vws/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Under Joshua the enemies of Israel were conquered, and the people established in the Promised Land. So Jesus leads his people in the fight with sin and temptation.''}}</ref><ref name="BensonMatthew1"/><ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Cambridge Bible for Schools and Colleges |url=https://biblehub.com/commentaries/cambridge/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Joshua who led the Israelites into the Promised Land, and Joshua or Jeshua, who was high priest at the time of the return from the Babylonish Captivity, are types of Jesus Christ in respect both of work and name.''}}</ref> === Jezikri === {{Further|Kris (tit)}} Depi 1ye syèk la, kretyen yo souvan refere a Jezi kòm "Jezikri".{{sfn|Doninger|1999|p=212}} Mo [[Kris (tit)|''Kris'']] la pa yon non bay men se te orijinèlman yon [[Twa fonksyon Kris la|tit oswa yon biwo]] ("Kris la"), ki vle di "[[Mesi|Mesi a]]".{{sfn|Pannenberg|1968|pp=30–31}}<ref>{{cite book |title=Theology of the New Testament |first=Rudolf K. |last=Bultmann |year=2007 |isbn=978-1-932792-93-5 |page=80 |publisher=Baylor University Press}}</ref> Tèm nan soti nan grèk {{lang|grc|[[wikt:Χριστός|Χριστός]]}} ({{tlit|grc|Christos}}),<ref>{{CathEncy |wstitle= Origin of the Name of Jesus Christ |first=Anthony J. |last= Maas}}</ref><ref>{{cite book |last=Heil |first=John P. |url=https://books.google.com/books?id=i4u42_PsPNsC&pg=PA66 |title=Philippians: Let Us Rejoice in Being Conformed to Christ |publisher=Society of Biblical Literature |year=2010 |isbn=978-1-58983-482-8 |page=66 |access-date=14 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907173832/https://books.google.com/books?id=i4u42_PsPNsC&pg=PA66 |archive-date=7 September 2015 |url-status=live}}</ref> yon [[Kalk|kalk]] mo ebre {{lang|he|[[wikt:מָשִׁיחַ|משיח]]}} {{tlit|he|[[Mesi nan jidayis|mashiakh]]}} (Mašiᵃḥ), ki transliterasyone an angle kòm ''messiah''.{{sfn|Vine|1940|pp=274–275}} Tèm ebre a vle di "[[Onksyone|onksyone]]", soti nan vèb מָשַׁח (''mashaḥ''), "fwote ak lwil, onksyone".<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 4886. מָשַׁח (mashach)|url=https://biblehub.com/hebrew/4886.htm|access-date=21 January 2026|website=biblehub.com|quote=Lexical summary: "to rub with oil, i.e. to anoint"}}</ref> Nan jidayis biblik la, [[Lwil onksyon sakre|lwil sakre]] te itilize pou onksyone kèk moun ak objè eksepsyonèlman sakre kòm yon pati nan envestitir relijyez yo.<ref>Gade [[Levitik]] 8:10–12 ak [[Egzòd 30]]:29.</ref> Nan [[Septant|Septant la]], yo te tradui mo ebre a an grèk kòm χριστός (''christos''), ki vle di "onksyone",<ref>{{Cite web |title=χριστός Greek Word Study Tool|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=χριστός&la=greek#lexicon|access-date=21 January 2026|website=www.perseus.tufts.edu|quote=of persons, anointed}}</ref> soti nan vèb χρίω (''chrio''), "fwote ak lwil, onksyone".<ref>{{Cite web |title=χρίω Greek Word Study Tool|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=χρίω&la=greek#lexicon|access-date=21 January 2026|website=www.perseus.tufts.edu|quote=Autenrieth: smear with oil, anoint, LSJ: rub, anoint with scented unguents or oil}}</ref> Premye kretyen yo te nonmen Jezi "Kris la" paske yo te kwè li se Mesi a ("moun ki onksyone a") ki te [[Jezi ak pwofesi mesyanik|pwofetize]] nan [[Bib ebre a]] (Ansyen Testaman an). Nan itilizasyon apre epòk biblik la, ''Kris'' te vin wè kòm yon non—yon pati nan "Jezikri". Tèm ''[[Kretyen|kretyen]]'', ki vle di yon disip Kris, ap itilize depi 1ye syèk la.{{sfn|Mills|Bullard|1998|p=[https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&pg=PA142 142]}} == Lavi ak ansèyman nan Nouvo Testaman an == {{Main|Lavi Jezi}} {{Further|Kote Nouvo Testaman asosye ak Jezi}} {{Gospel Jesus|state=collapsed}} === Levanjil kanonik yo === {{Main|Levanjil|Amoni levanjil yo|Fyabilite istorik levanjil yo}} [[File:Dublin, Chester Beatty Ms Papyrus 45 BP I ff.13-14 Luke 11.50-12.12; 12.18-37; 12.42-13.1; 13.jpg|alt=Yon manyiskri papirus kat paj, ki chire an plizyè kote|thumb|Yon [[Papirus|papirus]] grèk 3yèm syèk [[Levanjil Lik|Levanjil Lik la]]]] Kat [[Levanjil kanonik|levanjil kanonik]] yo ([[Levanjil Matye|Matye]], [[Levanjil Mak|Mak]], [[Levanjil Lik|Lik]] ak [[Levanjil Jan|Jan]]) se sous prensipal pou lavi ak mesaj Jezi.<ref name="Britannica" /> Lòt pati nan Nouvo Testaman an gen ladan yo tou referans a gwo epizòd nan lavi li, tankou [[Dènye Soupe a]] nan [[1 Korentyen 11]]:23–26.<ref>{{bibleverse|1 Corinthians|11:23–26|9}}.</ref>{{sfn|Blomberg|2009|pp=441–442}}<ref name="Fahlbusch52" />{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}} [[Travay Apot yo]]<ref>{{bibleverse|Acts|10:37–38|9}} and {{bibleverse|Acts|19:4|9}}.</ref> fè referans a premye ministè Jezi ak fason [[Jan Batis]] te anonse l davans.<ref>{{cite book |title=The Book of the Acts|series=New International Commentary on the New Testament|first=Frederick F. |last=Bruce |year=1988 |isbn=978-0-8028-2505-6 |page=362 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref>{{sfn|Rausch|2003|p=77}}{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} Travay 1:1–11<ref>{{bibleverse|Acts|1:1–11|9}}.</ref> bay plis detay sou [[Asansyon Jezi]]<ref>also mentioned in {{bibleverse|1 Timothy|3:16}}.</ref> pase levanjil kanonik yo.{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}} Nan [[Lèt pòl yo#Otantisite|lèt pòl yo ki pa diskite]], ki te ekri anvan levanjil yo, yo site plizyè fwa pawòl oswa enstriksyon Jezi.<ref>{{bibleverse|1 Corinthians 7:10–11, 9:14, 11:23–25|multi=yes}}, {{bibleverse|2 Corinthians|12:9}}.</ref>{{efn|Powell ekri: "[Pòl] site pawòl oswa enstriksyon Jezi nan kèk kote,<ref>{{bibleverse|1 Cor. 7:10–11; 9:14; 11:23–25|multi=yes}}; {{bibleverse|2 Cor.|12:9}}; cf. {{bibleverse|Acts|20:35}}</ref> men nan pifò ka li montre ti enterè pou detay lavi ak ministè Jezi sou tè a."<ref>{{cite book |last=Powell |first=Mark A. |title=Introducing the New Testament |url=https://archive.org/details/introducingnewte00powe |url-access=limited |date=2009 |publisher=Baker |page=[https://archive.org/details/introducingnewte00powe/page/248 248] |isbn=978-0-8010-2868-7}}</ref>}} Gen kèk gwoup [[Premye kretyen|kretyen primitif]] ki te gen deskripsyon separe sou lavi ak ansèyman Jezi ki pa nan Nouvo Testaman an. Ladan yo gen [[Levanjil Toma]], [[Levanjil Pyè]], [[Levanjil Jida]], [[Apokrif Jak]], ak [[Apokrif Nouvo Testaman|anpil lòt ekri apokrif]]. Pifò chèchè konkli tèks sa yo te ekri pi ta epi yo mwens fyab sou plan istorik pase levanjil kanonik yo.{{sfn|Brown|1997|pp=835–840}}<ref>{{cite book |last1=Evans |first1=C. A. |title=Exploring the Origins of the Bible |date=2008 |publisher=Baker |page=154}}</ref>{{sfn|Keener|2009|p=56}} ==== Otè, dat ak fyabilite ==== Levanjil kanonik yo se kat istwa, chak youn atribiye a yon otè diferan. Jeneralman yo konsidere otè levanjil yo kòm psedonim, e tradisyon atribiye yo a [[Kat evanjelis yo|kat evanjelis yo]], chak asosye ak Jezi oswa ak disip pwòch li yo:{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} Mak a [[Jan Mak]], yon asosye [[Sen Pyè|Pyè]];<ref name="May Metzger Mark" /> [[Matye apot la|Matye]] a youn nan [[Disip (Krisyanis)|disip]] Jezi yo;{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} [[Lik evanjelis la|Lik]] a yon konpayon [[Pòl apot la|Pòl]] ki mansyone nan kèk lèt;{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} epi Jan a yon lòt disip Jezi,{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} "[[Disip byenneme a|disip byenneme a]]".{{sfn|Cross|Livingstone|2005|loc=John, St.}} Dapre [[Priyorite markyèn|priyorite markyèn nan]], premye levanjil ki te ekri a se [[Levanjil Mak]] (ane 60–75 apre Jezikri), swivi pa Levanjil Matye (65–85), Levanjil Lik (65–95), ak Levanjil Jan (75–100).<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=l2sloGWzzV8C&pg=PA58 |title=Can We Trust the Gospels?: Investigating the Reliability of Matthew, Mark, Luke, and John |publisher=Crossway |year=2007 |page=58 |isbn=978-1-4335-1978-9 |first=Mark D. |last=Roberts |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907174109/https://books.google.com/books?id=l2sloGWzzV8C&pg=PA58 |url-status=live}}</ref> Pifò chèchè dakò otè Matye ak Lik te itilize Mak kòm sous pou levanjil yo. Kòm Matye ak Lik pataje tou kèk kontni ki pa nan Mak, anpil chèchè konkli yo te itilize yon [[Sous Q|sous Q]] ipotetik anplis Mak, pandan yon kantite k ap grandi sipòte [[Ipotèz Farrer|ipotèz Farrer]] oswa [[Ipotèz posteryorite matyèn|Posteryorite matyèn nan]], kote Matye ak Lik te itilize youn lòt dirèkteman.<ref name=":022">{{Cite book |last=Runesson|first=Anders|title=Jesus, New Testament, Christian Origins|date=2021|publisher=Eerdmans|isbn=9780802868923}}</ref><ref name="TSP20222">{{Cite book |title=The Synoptic Problem 2022: Proceedings of the Loyola University Conference|publisher=Peeters Pub and Booksellers|year=2023|isbn=9789042950344|pages=5|editor-first1=Olegs|editor-last1=Andrejevs|editor-first2=Simon J. |editor-last2=Joseph|editor-first3=‎Edmondo|editor-last3=Lupieri|editor-first4=Joseph|editor-last4=Verhayden}}</ref>{{sfn|Licona|2010|pp=210–221}} Lik ak Matye trete sous yo yon fason ki pi konsèvatè pase lòt istoryen ansyen tankou [[Diodò Sisil]], byenke paralèl ak varyasyon levanjil sinoptik yo se kalite ki tipik nan byografi istorik ansyen.<ref name="Kloppenborg 49–79">{{Cite journal |last=Kloppenborg|first=John|title=Variation in the Reproduction of the Double Tradition and an Oral Q?|journal=Ephemerides Theologicae Lovaniensis|volume=83|issue=1|pages=49–79}}</ref><ref name="Licona 2016 XIII-XIV">{{Cite book |last=Licona |first=Mike |title=Why are there Differences in the Gospels? What we can Learn from Ancient Biography |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190264260 |pages=XIII-XIV}}</ref> Yon aspè enpòtan nan etid levanjil yo se [[Jan literè|jan literè]] kote yo klase.<ref>{{Cite book|last1=Burridge|first1=R. A. |year=2006|chapter=Gospels|editor-first1=J. W. |editor-last1=Rogerson|editor-first2=Judith M. |editor-last2=Lieu|title=The Oxford Handbook of Biblical Studies|publisher=Oxford University Press|page=433}}</ref> Si otè levanjil yo te vle ekri woman, mit, istwa oswa byografi, sa gen yon gwo enpak sou fason pou entèprete zèv yo.<ref>Talbert, C. H. (1977). ''What is a Gospel? The Genre of the Canonical Gospels''. Philadelphia, Pennsylvania: Fortress Press.</ref><ref>Wills, L. M. (1997). ''The Quest of the Historical Gospel: Mark, John and the Origins of the Gospel Genre''. London: Routledge. p. 10.</ref><ref>Burridge, R. A. (2004). ''What are the Gospels? A Comparison with Graeco-Roman Biography''. revised updated edn. Grand Rapids, Michigan: Eerdmans.</ref> Byenke li pa san kritik,<ref>e.g. Vines, M. E. (2002). ''The Problem of the Markan Genre: The Gospel of Mark and the Jewish Novel''. Atlanta, Georgia: Society of Biblical Literature. pp. 161–162.</ref> opinyon ki di levanjil yo se yon kalite byografi ansyen reprezante konsansis chèchè jodi a.<ref>{{cite book |last=Stanton |first=Graham N. |url=https://books.google.com/books?id=A7wNGMrAiD0C |title=Jesus and Gospel |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=978-0-521-00802-0 |page=192 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226005236/https://books.google.com/books?id=A7wNGMrAiD0C |archive-date=26 February 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Rogerson |first1=J. W. |url=https://books.google.com/books?id=eKZYMifS1fAC |title=The Oxford Handbook of Biblical Studies |last2=Lieu |first2=Judith M. |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-925425-5 |page=437 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225204746/https://books.google.com/books?id=eKZYMifS1fAC |archive-date=25 December 2019 |url-status=live}}</ref> Konsènan egzaktitid istwa yo, opinyon yo varye depi sa ki konsidere yo kòm deskripsyon [[Inerans biblik|san erè]] lavi Jezi,{{sfn|Grudem|1994|pp=90–91}} rive sa ki dwe sou fyabilite istorik yo sou divès pwen,{{sfn|Sanders|1993|p=3}} jiska sa ki konsidere yo kòm bay trè piti enfòmasyon istorik sou lavi li apa de baz yo.{{sfn|Köstenberger|Kellum|Quarles|2009|pp=117–125}}{{sfn|Ehrman|1999|pp=22–23}} ==== Estrikti ak kontni konparatif ==== {{Christianity sidebar}} Matye, Mak ak Lik rele levanjil sinoptik yo, soti nan grèk {{lang|grc|σύν}} ({{tlit|grc|syn}}, 'ansanm') ak {{lang|grc|ὄψις}} ({{tlit|grc|opsis}}, 'vizyon'),<ref name="Haffner-2008" /><ref name="Scroggie-1995" /><ref>{{OED|synoptic}}</ref> paske yo sanble nan kontni, aranjman naratif, lang ak estrikti paragraf, epi yo ka mete youn akote lòt fasilman pou konparezon sinoptik.<ref name="Haffner-2008">{{cite book |title=New Testament Theology |first=Paul |last=Haffner |year=2008 |isbn=978-88-902268-0-9 |page=135 |publisher=Gracewing}}</ref><ref name="Scroggie-1995">{{cite book |title=A Guide to the Gospels |first=W. Graham |last=Scroggie |year=1995 |isbn=978-0-8254-9571-7 |page=128 |publisher=[[Kregel Publications]]}}</ref><ref>{{Britannica URL |title=Synoptic Gospels |url=topic/Synoptic-Gospels}}</ref> Chèchè yo jeneralman dakò li enposib jwenn yon relasyon literè dirèk ant levanjil sinoptik yo ak Levanjil Jan an.<ref>{{cite book |title=The Gospel of John |first1=Francis J. |last1=Moloney |first2=Daniel J. |last2=Harrington |year=1998 |isbn=978-0-8146-5806-2 |page=[https://archive.org/details/gospelofjohn0004molo/page/3 3] |publisher=Liturgical Press |url=https://archive.org/details/gospelofjohn0004molo/page/3}}</ref> Anpil evènman—tankou batèm Jezi, krisifiksyon l ak relasyon l ak [[Apot nan Nouvo Testaman an|apot]] li yo—parèt nan levanjil sinoptik yo, men ensidan tankou [[Transfigirasyon Jezi|transfigirasyon an]] ak [[Ekzòsis|ekzòsis]] Jezi{{sfn|Witherington|1997|p=113}} pa parèt nan Jan, ki diferan tou sou lòt pwen, tankou [[Netwayaj Tanp lan|netwayaj Tanp lan]].<ref>{{cite book |last=Ladd |first=George E. |title=A Theology of the New Testament |year=1993 |publisher=Wm. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-0680-2 |page=251 |url=https://books.google.com/books?id=eIdkM00EdlAC&pg=PA251 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907103156/https://books.google.com/books?id=eIdkM00EdlAC&pg=PA251 |url-status=live}}</ref> Levanjil sinoptik yo mete aksan sou diferan aspè Jezi. Nan Mak, Jezi se [[Pitit Bondye (Krisyanis)|Pitit Bondye]] ki gen zèv pwisan yo montre prezans [[Wayòm Bondye a]].<ref name="May Metzger Mark" /> Yo prezante l kòm yon moun k ap fè mirak san repo ak sèvitè Bondye kou lèzòm.<ref name="ThompsonPortraits">{{Cite book|editor-last1=Thompson|editor-first1=Frank Charles|title=The Thompson Chain-Reference Bible|publisher=Kirk Bride Bible Company & Zondervan Bible Publishers|year=1983|pages= 1563–1564}}</ref> Kout levanjil sa a anrejistre relativman kèk pawòl oswa gwo ansèyman Jezi.<ref name="May Metzger Mark" /> Levanjil Matye a mete aksan sou lefèt Jezi se akonplisman volonte Bondye jan yo revele l nan Ansyen Testaman an ak Senyè Legliz la.<ref>{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=Matthew|pages=1171–1212}}</ref> Yo prezante l kòm "[[Liyaj davidik|Pitit David]]", yon "wa", ak Mesi a.<ref name="ThompsonPortraits" />{{sfn|McGrath|2006|pp=4–6}} Lik prezante Jezi kòm sovè diven-imen ki montre konpasyon pou moun nan nesesite.<ref name="May Metzger Luke">{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=Luke|pages=1240–1285}}</ref> Yo montre l kòm zanmi moun k ap fè peche ak moun yo rejte, ki te vini chèche ak sove moun ki pèdi yo.<ref name="ThompsonPortraits" /> Levanjil sa a gen ladan l parabòl byen konnen, tankou [[Bon Samariten an]] ak [[Pitit pèdi a|Pitit Pèdi a]].<ref name="May Metzger Luke" /> [[Pwològ Levanjil Jan an]] idantifye Jezi kòm yon enkanasyon Pawòl divin lan ([[Logos (Krisyanis)|Logos]]).<ref name="MayMetzgerJohn">{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=John|pages=1286–1318}}</ref> Kòm Pawòl la, yo dekri Jezi kòm etènèlman prezan avèk Bondye, aktif nan tout kreyasyon an, ak sous nati moral ak espirityèl limanite.<ref name="MayMetzgerJohn" /> Nan levanjil sa a, yo prezante Jezi kòm pa sèlman pi gran pase nenpòt pwofèt imen nan tan pase, men pi gran pase nenpòt pwofèt ki ka egziste: li pa sèlman pale Pawòl Bondye; li se Pawòl Bondye.{{sfn|Harris|1985|pp=302–310}} Nan Levanjil Jan an, Jezi revele wòl divin li piblikman epi yo dekri l kòm [[Pen lavi a]], [[Limyè mond lan]], [[Vrè Pye Rezen an]], ak plis ankò.<ref name="ThompsonPortraits" /> Otè Nouvo Testaman an jeneralman te montre ti enterè pou etabli yon [[Kwonoloji Jezi|kwonoloji]] absoli lavi Jezi oswa pou senkwonize epizòd lavi li ak istwa laïk epòk la.{{sfn|Rahner|2004|pp=730–731}} Jan [[s:Bible (American Standard)/John#21:25|Jan 21:25]] di l, levanjil yo pa pretann bay yon lis konplè evènman nan lavi Jezi.<ref>{{cite book |last=O'Collins |first=Gerald |title=Christology: A Biblical, Historical, and Systematic Study of Jesus |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-955787-5 |pages=1–3}}</ref> Yo te ekri istwa yo sitou kòm dokiman teyolojik nan kontèks [[Krisyanis primitif|kretyen primitif]], ak kwonoloji kòm yon konsiderasyon segondè.<ref name="Wiarda75">{{cite book |title=Interpreting Gospel Narratives: Scenes, People, and Theology |first=Timothy |last=Wiarda |year=2010 |isbn=978-0-8054-4843-6 |pages=75–78 |publisher=B&H}}</ref> Levanjil yo konsakre apeprè yon tyè nan tèks yo a dènye semèn lavi Jezi nan [[Jerizalèm]], ke yo rele [[Pasyon (Krisyanis)|Pasyon an]].<ref name="Turner613">{{cite book |title=Matthew |first=David L. |last=Turner |year=2008 |isbn=978-0-8010-2684-3 |page=613 |publisher=Baker}}</ref> Yo pa bay ase detay pou satisfè egzijans istoryen modèn yo konsènan dat egzak, men li posib pou tire yon imaj jeneral istwa lavi Jezi nan yo.{{sfn|Sanders|1993|p=3}}{{sfn|Rahner|2004|pp=730–731}}<ref name="Wiarda75" /> === Jenealoji ak nesans === {{Main|Jenealoji Jezi|Nativite Jezi}} Jezi te jwif,{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} li te fèt nan [[Mari, manman Jezi|Mari]], madanm [[Sen Jozèf|Jozèf]].<ref>[[Matye 1]]; [[Lik 2]].</ref> Levanjil Matye ak Lik ofri de istwa diferan sou [[Jenealoji|jenealoji]] li. Matye trase zansèt Jezi jiska [[Abraram]] pa [[David]],<ref>{{bibleverse|Matthew|1:1–16}}.</ref>{{sfn|Sanders|1993|pp=80–91}} pandan Lik trase zansèt Jezi pa [[Adan]] jiska Bondye.<ref>{{bibleverse|Luke|3:23–38}}.</ref>{{sfn|Brown|1978|p=[https://books.google.com/books?id=ML1mnUBwmhcC&pg=PA163 163]}} Lis yo idantik ant Abraram ak David men yo diferan anpil apati pwen sa a; Matye gen 27 jenerasyon ant David ak Jozèf, pandan Lik gen 42, ak prèske pa gen okenn non ki parèt nan de lis yo.{{efn|Konpare {{bibleverse|Matthew|1:6–16|NIV}} ak {{bibleverse|Luke|3:23–31|NIV}}. Gade tou {{section link|Jenealoji Jezi|Konparezon de jenealoji yo}}.}}<ref>{{cite book |last=France |first=R. T. |url=https://books.google.com/books?id=ttTgacXnLV8C&pg=PA72 |title=The Gospel According to Matthew: An Introduction and Commentary |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1985 |isbn=978-0-8028-0063-3 |page=72 |author-link=R. T. France |access-date=15 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229004519/https://books.google.com/books?id=ttTgacXnLV8C&pg=PA72 |archive-date=29 February 2020 |url-status=live}} "From David the two lists diverge, as Matthew follows the line of succession to the throne of Judah from Solomon, whereas Luke's list goes through Nathan, ... and converges with Matthew's only for the two names of Shealtiel and Zerubabbel until Joseph is reached."</ref> Yo pwopoze divès teyori pou eksplike poukisa de jenealoji yo tèlman diferan.{{efn|Pou yon apèsi sou teyori sa yo, gade {{section link|Jenealoji Jezi|Eksplikasyon pou divèjans lan}}.}} [[File:Gerard van Honthorst - Adoration of the Shepherds (1622).jpg|thumb|left|''Adorasyon bèje yo'' pa [[Gerard van Honthorst]], 1622|alt=Yon sèn nesans; gason ak bèt antoure Mari ak Jezi k ap fèk fèt, ki kouvri ak limyè]] Tou de Matye ak Lik dekri nesans Jezi, sitou ke li te fèt nan yon vyèj ki rele Mari nan [[Betleyèm]] pou akonpli [[Pwofesi|pwofesi]]. Istwa Lik la mete aksan sou evènman anvan [[Nesans Jezi|nesans Jezi]] epi li santre sou Mari, pandan istwa Matye a kouvri pi plis evènman apre nesans lan epi li santre sou Jozèf.{{sfn|Mills|Bullard|1998|p=556}}<ref name="marsh37">{{cite book |title=Jesus and the Gospels |last=Marsh |first=Clive |author-last2=Moyise|author-first2= Steve |year=2006 |isbn=978-0-567-04073-2 |page=37 |publisher=Clark International |url=https://books.google.com/books?id=ecHpPzDLkhcC&pg=PA37 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907095218/https://books.google.com/books?id=ecHpPzDLkhcC&pg=PA37 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Morris|1992|page=26}} Tou de istwa deklare Mari te fiyanse ak yon nonm ki rele Jozèf, ki te desandan Wa David epi ki pat papa byolojik Jezi, epi tou de sipòte doktrin [[Nesans vyèj Jezi|nesans vyèj Jezi a]], dapre sa Jezi te konsevwa nan yon fason mirakilè pa [[Sentespri]] nan vant Mari lè li te toujou vyèj.<ref name="Jeffrey">{{cite book |last=Jeffrey |first=David L. |url=https://books.google.com/books?id=7R0IGTSvIVIC |title=A Dictionary of biblical tradition in English literature |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1992 |isbn=978-0-85244-224-1 |pages=538–540 |access-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=7R0IGTSvIVIC |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=30–37}}<ref>{{cite book |title=Who's Who in the New Testament |last=Brownrigg |first=Ronald |year=2002 |isbn=978-0-415-26036-7 |pages=96–100 |publisher=Taylor & Francis}}</ref> An menm tan, gen prèv, omwen nan ''Travay Apot yo'' Lik la, ke yo te panse Jezi te gen, tankou anpil figi nan ansyènte, yon doub patènite, paske la yo di li desandan nan semans oswa nan rèl David.<ref>{{Cite journal |last=Lincoln |first=Andrew T. |date=2013 |title=Luke and Jesus' Conception: A Case of Double Paternity? |journal=Journal of Biblical Literature |volume=132 |issue=3 |pages=639–658 |jstor=23487891 |issn=0021-9231}}</ref> Lè Jozèf [[Adopsyon nan jidayis|pran Jezi kòm pwòp pitit li]], yo konprann li ba li desandans davidik ki nesesè a.<ref>{{Cite web |url=http://www.thesevernforum.org.uk/palette/lecture_lincoln_2015.pdf |last1=Lincoln|first1=Andrew T. |title=Conceiving Jesus: re-examining Jesus' conception in canon, Christology, and creed|publisher=The Severn Forum|date=5 March 2015|page= 4 |access-date=2 July 2019 |archive-date=10 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510100248/http://www.thesevernforum.org.uk/palette/lecture_lincoln_2015.pdf |url-status=live}}</ref> Gen kèk chèchè ki sigjere Jezi te gen eritaj [[Levit|levit]] nan bò Mari, dapre relasyon san li ak [[Elizabèt (figi biblik)|Elizabèt]].<ref>For example, {{citation |title=Carmen 18}}</ref> [[File:Bellini-circumcision-NG1455-fm.jpg|thumb|alt=74.9 × 102.2&nbsp;cm|''Sikonsizyon'' pa [[Giovanni Bellini]], {{circa|1500|lk=no}}. Tablo a dekri [[Sikonsizyon Jezi|sikonsizyon Jezi]].]] Nan Matye, Jozèf boulvèse paske Mari, fiyanse li, [[Gwosès|ansent]],<ref>[[Matye 1:19]]–[[Matye 1:20|20]].</ref> men nan premye [[Rèv Sen Jozèf|kat rèv Jozèf]], yon zanj asire l pou l pa pè pran Mari kòm madanm li paske pitit li a te konsevwa pa Sentespri.<ref name="Talbert">{{cite book |title=Matthew |first=Charles H. |last=Talbert |year=2010 |isbn=978-0-8010-3192-2 |publisher=Baker |url=https://books.google.com/books?id=tbmoR2j0-sgC |pages=29–30 |access-date=8 October 2020 |archive-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=tbmoR2j0-sgC |url-status=live}}</ref> Nan [[Matye 2:1]]–[[Matye 2:12|12]], [[Mag biblik yo|saj]] oswa [[Mag]] ki soti nan [[Oryan]] pote kado bay jenn Jezi kòm [[Jezi, Wa jwif yo|Wa jwif yo]]. Yo jwenn li nan yon kay Betleyèm. [[Ewòd Gran]] tande pale de nesans Jezi epi, tankou li te vle touye l, [[Masak inosan yo|bay lòd pou touye tout ti gason]] nan Betleyèm ak anviwon li. Men, yon zanj avèti Jozèf nan dezyèm rèv li, epi fanmi an [[Sove ale an Ejip|sove ale an Ejip]], answit li retounen epi li etabli nan Nazarèt.<ref name="Talbert" />{{sfn|Harris|1985|pp=272–285}}<ref>{{cite book |last=Schnackenburg |first=Rudolf |title=The Gospel of Matthew |year=2002 |isbn=978-0-8028-4438-5 |publisher=Wm. B. Eerdmans |url=https://books.google.com/books?id=pvR39Z9O01kC&pg=PA9 |pages=9–11 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907052207/https://books.google.com/books?id=pvR39Z9O01kC&pg=PA9 |url-status=live}}</ref> Nan Lik 1:31–38, Mari aprann nan men zanj [[Gabriyèl]] ke l ap konsevwa epi bay nesans a yon pitit ki rele Jezi atravè aksyon Sentespri.<ref name="marsh37" /><ref name="Jeffrey" /> Lè Mari prèt pou akouche, li menm ak Jozèf vwayaje soti nan Nazarèt pou ale nan vil zansèt Jozèf, Betleyèm, pou anrejistre nan resansman [[Sezar Ogis]] te bay lòd fè a. Pandan yo la, Mari bay Jezi nesans, epi kòm yo pa jwenn plas nan oberj la, li mete ti bebe a nan yon [[Manje bèt|manje bèt]].<ref>{{bibleverse|Luke|2:1–7}}.</ref> Yon [[Anons bay bèje yo|zanj anonse nesans lan bay yon gwoup bèje]], ki ale Betleyèm pou wè Jezi epi answit gaye nouvèl la toupatou.<ref>{{bibleverse|Luke|2:8–20}}.</ref> Lik 2:21 rakonte kijan Jozèf ak Mari [[Sikonsizyon Jezi|sikonsi ti bebe a nan wityèm jou apre nesans]] epi bay li non Jezi, jan Gabriyèl te kòmande Mari.<ref>{{bibleverse|Luke|2:21}}.</ref> Apre [[Prezantasyon Jezi nan Tanp lan|prezantasyon Jezi nan Tanp lan]], Jozèf, Mari ak Jezi retounen Nazarèt.<ref name="marsh37" /><ref name="Jeffrey" /> === Premye ane, fanmi ak pwofesyon === [[File:William Holman Hunt - The Finding of the Saviour in the Temple - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.2|''[[Jwenn Sovè a nan Tanp lan]]'' pa [[William Holman Hunt]], 1860|alt=Mari ak Jozèf jwenn Jezi nan Tanp lan]] Levanjil Lik ak Matye idantifye Nazarèt, yon vil nan [[Galile]] ki nan [[Izrayèl]] jodi a, kòm kay anfans Jezi, kote li te viv ak fanmi li. Byenke Jozèf parèt nan deskripsyon anfans Jezi, pa gen okenn mansyon sou li apre sa.<ref>{{cite book |last=Perrotta |first=Louise B. |title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today |publisher=Our Sunday Visitor Publishing |year=2000 |isbn=978-0-87973-573-9 |pages=21, 110–112}}</ref><ref>{{cite book |author=Reverend Archdeacon Kinane |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EmUhCgAAQBAJ&pg=PT138 |title=Saint Joseph: His Life, His Virtues, His Privileges, His Power |page=138 |chapter=Section VI – The perpetual virginity of St. Joseph |publisher=Aeterna Press|access-date=7 June 2021 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309230526/https://books.google.com/books?id=EmUhCgAAQBAJ&pg=PT138#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> Lòt manm fanmi li yo, gen ladan yo manman l Mari; [[Frè Jezi yo|kat frè li yo]], [[Jak, frè Jezi|Jak]], [[Jozès, frè Jezi|Jozès (oswa Jozèf)]], [[Jid, frè Jezi|Jid]] ak [[Simon, frè Jezi|Simon]]; ak sè li yo ki pa gen non, mansyone nan Levanjil yo ak lòt sous.<ref>{{cite book |title=Zealot: The Life and Times of Jesus of Nazareth |last=Aslan |first=Reza |author-link=Reza Aslan |year=2013 |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/zealotlifetimeso00reza/page/756 36] |isbn=978-1-4000-6922-4 |url=https://archive.org/details/zealotlifetimeso00reza/page/756}}</ref> Yo rele grann ak granpapa Jezi nan bò manman l [[Jowakim]] ak [[Sen Ann|Ann]] nan [[Levanjil Jak|Levanjil Jak la]].<ref>{{cite book |last=Brownrigg |first=Ronald |title=Who's Who in the New Testament |url=https://books.google.com/books?id=JXqBAgAAQBAJ&q=joachim |page=194 |year=2003 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-1-134-50949-2 |access-date=31 March 2023 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309230540/https://books.google.com/books?id=JXqBAgAAQBAJ&q=joachim#v=snippet&q=joachim&f=false |url-status=live}}</ref> Levanjil Lik la anrejistre ke Mari te fanmi [[Elizabèt (figi biblik)|Elizabèt]], manman Jan Batis.<ref>{{Bibleverse|Luke|1:5, 36|KJV}}.</ref> Gen kèk sous ekstrabiblik kontanporen ki konsidere Jezi ak Jan Batis kòm kouzen jèmen, sou baz kwayans Elizabèt te pitit fi [[Sobe (sè Sen Ann)|Sobe]], sè Ann.<ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 97.1325.</ref><ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 120.189.</ref><ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 145.760 ([[Nicephorus Callistus|Nicéphore Callistus]], ''Historia ecclesiastica'', 2.3).</ref> Levanjil Mak rapòte ke nan kòmansman [[Ministè Jezi|ministè li]], Jezi antre an konfli ak vwazen ak fanmi li.{{sfn|Harris|1985|pp=270–272}} Manman l ak frè l yo vin chèche l<ref>{{bibleverse|Mark|3:31–35}}.</ref> paske moun ap di [[Sante mantal Jezi|li pèdi tèt li]].<ref>{{bibleverse|Mark|3:21}}.</ref> Jezi reponn ke disip li yo se vre fanmi li. Nan Levanjil Jan an, Jezi ak manman l ale nan yon [[Nòs Kana|nòs Kana]], kote li fè premye mirak li sou demann li.<ref>{{bibleverse|John|3:1–11}}.</ref> Pita, li prezan nan krisifiksyon li, epi li eksprime enkyetid pou byennèt li.<ref>{{bibleverse|John|19:25–27}}.</ref> Yo rele Jezi yon {{lang|grc|τέκτων}} ({{tlit|grc|[[tektōn]]}}) nan [[s:Bible (American Standard)/Mark#6:3|Mak 6:3]], yon tèm ke yo tradisyonèlman konprann kòm "bòs bòs" men ki ka refere tou a moun ki fabrike objè nan divès materyo, ladan yo konstriktè.<ref>{{cite book |last1=Liddell |first1=Henry G. |last2=Scott |first2=Robert |title=An Intermediate Greek–English Lexicon: The Seventh Edition of Liddell and Scott's Greek–English Lexicon |publisher=Clarendon Press |year=1889 |page=797}}</ref>{{sfn|Dickson|2008|pp=68–69}} Kòm tèm nan gen yon gwo laj siyifikasyon ak "reyalite sosyo-istorik yon {{lang|grc|τέκτων}} nazarèn komen", Matthew K. Robinson, yon minis ak akademisyen, prefere tradui {{lang|grc|τέκτων}} kòm 'konstriktè-atizan'.<ref>{{cite journal |last1=Robinson |first1=Matthew K. |title="Is This Not the Τέκτων?": Revisiting Jesus's Vocation in Mark 6:3 |journal=Neotestamentica |date=2021 |volume=55 |issue=2 |pages=431–445 |doi=10.1353/neo.2021.0038}}</ref><ref>{{cite web |title=Matthew Robinson |url=https://www.theology.ox.ac.uk/people/matthew-robinson |publisher=[[University of Oxford]] |access-date=1 April 2025}}</ref> Levanjil yo endike Jezi te kapab li, parafraze ak diskite Ekriti yo, men sa pa nesesèman vle di li te resevwa yon fòmasyon fòmèl kòm eskrib.<ref>{{Atik ansiklopedik|year=2001 |title=Context, family and formation |encyclopedia=Cambridge companion to Jesus |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA14 |access-date=14 August 2015 |last=Evans |first=Craig A. |editor-last=Bockmuehl |editor-first=Markus N. A. |pages=14, 21 |isbn=978-0-521-79678-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907175830/https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA14 |archive-date=7 September 2015 |url-status=live|doi=10.1017/CCOL0521792614.002}}</ref> Levanjil Lik rapòte de vwayaj Jezi ak paran li nan Jerizalèm pandan anfans li. Yo vin nan [[Tanp Jerizalèm]] pou [[Prezantasyon Jezi|prezantasyon Jezi]] kòm ti bebe an akò ak lalwa jwif la, kote yon nonm ki rele [[Simeyon (Levanjil Lik)|Simeyon]] fè yon pwofesi sou Jezi ak Mari.<ref>{{bibleverse|Luke|2:22–35}}.</ref> Lè Jezi, a laj douz an, pèdi nan yon pèlerinaj Jerizalèm pou [[Pak jwif|Pak jwif la]], paran li jwenn li nan [[Jwenn Jezi nan Tanp lan|Tanp lan]] chita nan mitan metèd yo, k ap koute yo epi poze kesyon, epi moun yo sezi pou entèlijans li ak repons li yo. Mari repwoche Jezi paske li te pèdi, epi Jezi reponn li dwe "nan kay Papa l".<ref>{{bibleverse|Luke|2:41–52}}.</ref> === Batèm ak tantasyon === {{Main|Batèm Jezi|Tantasyon Kris}} [[File:El bautismo de Jesús, por José Ferraz de Almeida Júnior.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Batèm Jezi|Batèm Kris]] pa [[Jan Batis]]'', pa [[Almeida Júnior]], 1895|alt=Jan batize Jezi. Sentespri a, an fòm yon toutrèl, anwo l.]] [[Levanjil sinoptik yo]] dekri [[Batèm Jezi|batèm Jezi]] nan [[Rivyè Jouden|Rivyè Jouden an]] ak [[Tantasyon Kris|tantasyon li te fè fas]] pandan karant jou li te pase nan [[Dezè Jide a]] kòm preparasyon pou ministè piblik li.<ref>{{cite book |last=Sheen |first=Fulton J. |title=Life of Christ |year=2008 |publisher=Random House |isbn=978-0-385-52699-9 |page=65 |url=https://books.google.com/books?id=KyqQKohpVR4C&pg=PA65 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910165309/https://books.google.com/books?id=KyqQKohpVR4C&pg=PA65 |url-status=live}}</ref> Nan chak istwa sa yo, istwa batèm Jezi a vini apre enfòmasyon sou Jan Batis.{{sfn|Blomberg|2009|pp=224–229}}{{sfn|Köstenberger|Kellum|Quarles|2009|pp=141–143}}{{sfn|McGrath|2006|pp=16–22}} Yo montre Jan k ap preche repantans pou padon peche, ankouraje moun bay [[Lamòn|lamòn]] bay malere,<ref>{{bibleverse|Luke||3:11}}.</ref> batize moun nan rejyon Rivyè Jouden an anviwon [[Pere]], epi anonse vini yon moun "ki pi pwisan" pase l.<ref>{{bibleverse|Luke|3:16}}.</ref><ref>{{cite book |title=Eerdmans commentary on the Bible |first1=James D. G. |last1=Dunn |first2=John W. |last2=Rogerson |year=2003 |isbn=978-0-8028-3711-0 |page=1010 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref> [[File:Ary Scheffer - The Temptation of Christ (1854).jpg|thumb|left|upright=0.8|Jezi ak Dyab la dekri nan ''[[Tantasyon Kris|Tantasyon Kris la]]'', pa [[Ary Scheffer]], 1854]] Nan Levanjil Mak, Jan Batis batize Jezi, epi lè Jezi soti nan dlo a, li wè [[Sentespri]] ap desann sou li tankou yon toutrèl, epi yon vwa soti nan syèl la pou deklare l Pitit Bondye.<ref>{{bibleverse|Mark|1:9–11}}.</ref> Se youn nan de evènman Levanjil yo dekri kote yon vwa ki soti nan Syèl la refere a Jezi kòm "Pitit", lòt la se [[Transfigirasyon Jezi|Transfigirasyon an]].{{sfn|Lee|2004|pp=21–30}}<ref name="Nobbs">{{cite book |last1=Harding|first1=Mark|title=The Content and the Setting of the Gospel Tradition|last2=Nobbs|first2=Alanna|publisher=Wm. B. Eerdmans|year=2010|isbn=978-0-8028-3318-1|pages=281–282}}</ref> Answit Lespri a pouse l ale nan dezè a, kote [[Satan]] tante l.<ref>{{bibleverse|Mark|1:12–13}}.</ref> Apre arestasyon Jan, Jezi kòmanse ministè li nan Galile.<ref>{{bibleverse|Mark|1:14}}.</ref> Nan Levanjil Matye, lè Jezi vin kote Jan pou l batize, Jan pwoteste, li di, "Se mwen ki bezwen batize pa ou."<ref>{{bibleverse|Matthew|3:14}}.</ref> Jezi di l pou l kontinye ak batèm lan "pou nou akonpli tout jistis".<ref>{{bibleverse|Matthew|3:15}}.</ref> Answit Matye rakonte twa tantasyon espesifik Satan ofri Jezi nan dezè a.<ref>{{bibleverse|Matthew|4:3–11}}.</ref> Nan Levanjil Lik, Sentespri a desann an fòm kò, tankou yon toutrèl, apre tout pèp la fin batize epi pandan Jezi ap [[Prayers of Jesus|priye]].<ref>{{bibleverse|Luke|3:21–22}}.</ref> Pita, Jan rekonèt Jezi implicitman lè li voye disip li yo poze kesyon sou li.<ref>{{bibleverse|Luke|7:18–23}}.</ref> Lik dekri tou twa tantasyon Jezi te fè eksperyans nan dezè a anvan li kòmanse ministè li nan Galile.<ref>{{bibleverse|Luke|4:1–14}}.</ref> Levanjil Jan an pa rakonte batèm ak tantasyon Jezi.{{sfn|Cross|Livingstone|2005|loc=Jesus Christ}} Pito, Jan Batis temwaye ke li wè Lespri a desann epi rete sou Jezi.<ref>{{bibleverse|John|1:32}}.</ref>{{sfn|Boring|Craddock|2004|p=[https://books.google.com/books?id=N0tLXRIiIe0C&pg=PA292 292]}} Jan pwoklame Jezi piblikman kòm [[Ti Mouton Bondye a]], epi kèk nan disip Jan yo vin disip Jezi.{{sfn|Theissen|Merz|1998|pp=17–62}} Anvan yo mete Jan nan prizon, Jezi mennen disip li yo batize,<ref>{{bibleverse|John|3:22–24}}.</ref> epi yo batize plis moun pase Jan.<ref>{{bibleverse|John|4:1}}.</ref> === <span class="anchor" id="Ministry"></span> Ministè piblik === <!-- Anchor names for incoming section link(s) from other page(s) --> {{Main|Ministè Jezi}} [[File:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|thumb|''Diskou sou mòn lan'', pa [[Carl Bloch]], 1877, dekri [[Diskou sou mòn lan|diskou enpòtan Jezi a]].|alt=Jezi chita sou yon mòn, k ap preche yon foul moun]] Levanjil sinoptik yo dekri de gwo kad jewografik nan ministè Jezi. Premye a se Galile, nan nò [[Jide]], kote Jezi fè yon ministè ki gen gwo siksè; dezyèm lan se Jerizalèm, kote yo rejte l epi touye l.<ref name="ISBEO">{{cite web |year=1939 |editor-last=Orr |editor-first=James |title=International Standard Bible Encyclopedia Online |url=http://www.internationalstandardbible.com/R/rabbi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817024703/http://www.internationalstandardbible.com/R/rabbi.html |archive-date=17 August 2016 |access-date=30 July 2016 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref> Souvan yo rele l "[[Rabi|rabi]]",<ref name="ISBEO" /> Jezi bay mesaj li oralman.<ref name="Dunn2013">{{cite book |last=Dunn |first=James D. G. |title=The Oral Gospel Tradition |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=2013 |pages=290–291}}</ref> Nan istwa sa yo, li entèdi moun ki rekonèt li kòm mesi a—ladan yo moun li geri ak move lespri li ekzòsize yo—pale sou sa (gade [[Sekrè mesyanik|Sekrè mesyanik la]]).{{sfn|Harris|1985|pp=285–296}} Kontrèman, Levanjil Jan an prezante ministè Jezi kòm ki te fèt sitou nan ak alantou Jerizalèm olye de nan Galile, epi nati divin li pwoklame ak rekonèt pi ouvètman.{{sfn|Harris|1985|pp=302–310}} Chèchè yo souvan divize ministè Jezi an plizyè etap. Ministè nan Galile a kòmanse lè Jezi retounen Galile apati [[Dezè Jide a]] apre li fin reziste tantasyon [[Satan]]. Answit li preche toupatou nan Galile, epi nan [[s:Bible (American Standard)/Matthew#4:18|Matye 4:18–20]], [[Premye disip Jezi yo|premye disip li yo]]—ki pita pral fòme nwayo Legliz la—rankontre l epi kòmanse swiv li.{{sfn|McGrath|2006|pp=16–22}}{{sfn|Redford|2007|pp=117–130}} Peryòd sa a gen ladan l [[Diskou sou mòn lan]], youn nan gwo diskou Jezi yo,{{sfn|Redford|2007|pp=117–130}}<ref>{{cite book |title=The Sermon on the mount: a theological investigation |first=Carl G. |last=Vaught |year=2001 |publisher=Baylor University Press |isbn=978-0-918954-76-3 |pages=xi–xiv}}</ref> ansanm ak [[Kalme tanpèt la|kalmman tanpèt la]], [[Miltiplikasyon pen yo pou 5 000 moun|manje 5 000 moun yo]], [[Jezi mache sou dlo|mache sou dlo]], ak plizyè lòt mirak ak [[Parabòl Jezi|parabòl]].{{sfn|Redford|2007|pp=143–160}} Li fini ak [[Konfesyon Pyè|Konfesyon Pyè a]] ak Transfigirasyon an.<ref>{{cite encyclopedia |title=Transfiguration, The |encyclopedia=The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Thought: Son of Man-Tremellius V11 |isbn=978-1-4286-3189-2 |publisher=Funk & Wagnalls |year=1909 |url=https://books.google.com/books?id=js5-eDk13TcC&pg=PA493 |page=493 |last=Nash |first=Henry S. |editor-first=Samuel M. |editor-last=Jackson |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907052036/https://books.google.com/books?id=js5-eDk13TcC&pg=PA493 |url-status=live}}</ref><ref name="Barton132">{{cite book |last=Barton |first=Stephen C. |url=https://archive.org/details/cambridgecompani00bart_994 |title=The Cambridge Companion to the Gospels |date=23 November 2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80766-1 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani00bart_994/page/n138 132]–133 |url-access=limited}}</ref> Pandan Jezi ap vwayaje pou Jerizalèm, nan sa yo souvan rele ministè Pere a, li retounen nan rejyon kote yo te batize l la, apeprè yon tyè wout pou desann soti nan [[Lak Galile|Lak Galile a]] sou Rivyè Jouden an.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/John#10:40|Jan 10:40–42]].</ref>{{sfn|Cox|Easley|2007|p=137}}{{sfn|Redford|2007|pp=211–229}} [[Ministè Jezi#Final ministry in Jerusalem|Dènye faz ministè li a]], nan Jerizalèm, kòmanse ak [[Antre triyonfal nan Jerizalèm|antre triyonfal li]] nan vil la nan [[Dimanch Ram]].{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=155–170}} Nan Levanjil sinoptik yo, pandan semèn sa a Jezi [[Netwayaj Tanp lan|chase machann lajan yo]] nan [[Dezyèm Tanp lan]], epi [[Maché Jida a|Jida fè yon maché pou trayi]] li. Peryòd sa a kilmine nan [[Dènye Soupe a]] epi, nan istwa Jan an, nan [[Diskou orevwa a]].{{sfn|Blomberg|2009|pp=224–229}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=155–170}}{{sfn|Redford|2007|pp=257–274}} ==== Disip ak swivan ==== {{Main|Apot nan Nouvo Testaman an|Voye douz apot yo}} [[File:Brooklyn Museum - The Exhortation to the Apostles (Recommandation aux apôtres) - James Tissot.jpg|thumb|''Egzòtasyon bay apot yo'', pa [[James Tissot]], dekri Jezi k ap pale ak douz disip li yo.]] Nan kòmansman ministè li, Jezi [[Voye douz apot yo|chwazi douz apot]]. Nan Matye ak Mak, Jezi rele kat premye apot li yo, ki se pechè, epi yo dekri yo kite filè yo imedyatman pou swiv li.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#4:18|Matye 4:18–22]], [[wikisource:Bible (American Standard)/Mark#1:16|Mak 1:16–20]].</ref> Nan Jan, de premye apot Jezi yo te disip Jan Batis okòmansman; Batis la wè Jezi epi rele l Ti Mouton Bondye a, epi de moun yo, ki tande sa, kòmanse swiv Jezi.{{sfn|Brown|1988|pp=25–27}}{{sfn|Boring|Craddock|2004|pp=292–293}} Anplis douz apot yo, entwodiksyon [[Diskou sou plenn nan]] nan Lik idantifye yon gwoup moun ki pi gran kòm disip.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#6:17|Lik 6:17]].</ref> Nan [[s:Bible (American Standard)/Luke#10:1|Lik 10:1–16]], Jezi voye [[Swasanndis disip yo|70 oswa 72 swivan li yo]] de pa de pou prepare vil yo pou vizit li yo pral fè: yo enstwi yo pou yo aksepte òspitalite, geri malad yo, epi pwoklame [[Wayòm Bondye a]].<ref>{{cite encyclopedia |title=The Gospel According to Luke |encyclopedia=New Collegeville Bible Commentary: New Testament |publisher=Liturgical Press |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=sdooTRyPMCwC&pg=PA255 |page=255 |first=Michael F. |last=Patella |editor-first=Daniel |editor-last=Durken |isbn=978-0-8146-3260-4 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910044704/https://books.google.com/books?id=sdooTRyPMCwC&pg=PA255 |url-status=live}}</ref> ==== <span class="anchor" id="Teachings and preachings"></span> Ansèyman ak mirak ==== [[File:Hoffman-ChristAndTheRichYoungRuler.jpg|thumb|''[[Jezi ak jenn gason rich la]]'' pa [[Heinrich Hofmann (painter)|Heinrich Hofmann]], 1889]] Nan levanjil sinoptik yo, Jezi anseye anpil—souvan nan [[Parabòl|parabòl]]{{sfn|Theissen|Merz|1998|pp=316–346}}—sou Wayòm Bondye a. Jezi pale tou de "[[Pitit Lonm nan]]", yon figi [[Apokalips|apokaliptik]] ki pral vin rasanble moun yo chwazi yo.<ref name="Britannica" /> Jezi mande moun repanti de peche yo epi devwe tèt yo antyèman a Bondye.<ref name="Britannica">{{Britannica |id=303091 |title=Jesus Christ |first1=E.&nbsp;P. |last1=Sanders |first2=Jaroslav J. |last2=Pelikan}}</ref> Li enstwi disip li yo pou yo respekte [[Lalwa jwif la|lalwa jwif la]], byenke gen kèk nan moun ki te viv ansanm avè l ki wè l kòm moun ki vyole lalwa a li menm, pa egzanp nan [[Saba|obsèvans saba a]].<ref name="Britannica" /> Lè yo mande l ki [[Gran kòmandman an|pi gran kòmandman an]], Jezi reponn: "Se pou ou renmen Senyè Bondye ou ak tout kè ou, ak tout nanm ou, ak tout lespri ou ... Epi yon dezyèm ki sanble ak li: 'Se pou ou renmen pwochen ou tankou tèt ou.{{'"}}<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#22:37|Matye 22:37–39]].</ref> Lòt ansèyman etik ki atribiye a Jezi gen ladan yo [[Matye 5:44|renmen lènmi ou yo]], abstni nan [[Rayisman|rayisman]] ak [[Konvwatiz|konvwatiz]], [[Prezante lòt jou a|prezante lòt jou a]], ak [[Padon|padone]] moun ki fè nou peche.<ref>[[Diskou sou mòn lan|Matye 5–7]].</ref><ref>{{cite book |last1=Stassen |first1=Glen H. |url=https://books.google.com/books?id=LlMVrmA-b-4C |title=Kingdom Ethics: Following Jesus in Contemporary Context |last2=Gushee |first2=David P. |publisher=InterVarsity |year=2003 |isbn=978-0-8308-2668-1 |pages=102–103, 138–140, 197–198, 295–298 |access-date=14 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226062140/https://books.google.com/books?id=LlMVrmA-b-4C |archive-date=26 February 2020 |url-status=live}}</ref> Levanjil Jan an prezante ansèyman Jezi pa sèlman kòm pwòp predikasyon li men kòm [[Revelasyon|revelasyon]] divin. Pa egzanp, Jan Batis di nan [[s:Bible (American Standard)/John#3:34|Jan 3:34]]: "Moun Bondye voye a pale pawòl Bondye, paske li bay Lespri a san mezi." Nan [[s:Bible (American Standard)/John#7:16|Jan 7:16]], Jezi di, "Ansèyman mwen an pa pou mwen men pou moun ki voye m lan." Li repete sa nan [[s:Bible (American Standard)/John#14:10|Jan 14:10]]: "Eske nou pa kwè mwen nan Papa a epi Papa a nan mwen? Pawòl mwen di nou yo, mwen pa di yo pou kont mwen; men se Papa a ki rete nan mwen an ki fè zèv li yo."<ref name="Osborn-1993" /><ref>{{cite book |last=Köstenberger |first=Andreas J. |title=The missions of Jesus and the disciples according to the Fourth Gospel |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1998 |isbn=978-0-8028-4255-8 |pages=108–109}}</ref> [[File:Pompeo Batoni 003.jpg|thumb|left|upright=0.8|''[[Pitit pèdi a|Retou Pitit pèdi a]]'' pa [[Pompeo Batoni]], 1773]] Apeprè 30 parabòl reprezante anviron yon tyè nan ansèyman Jezi anrejistre yo.<ref name="Osborn-1993">{{cite book |first=Eric F. |last=Osborn |year=1993 |title=The emergence of Christian theology |url=https://archive.org/details/emergencechristi00osbo |url-access=limited |isbn=978-0-521-43078-4 |page=[https://archive.org/details/emergencechristi00osbo/page/n115 98] |publisher=Cambridge University Press}}</ref><ref>{{cite book |first=J. Dwight |last=Pentecost |year=1998 |title=The parables of Jesus: lessons in life from the Master Teacher |isbn=978-0-8254-9715-5 |page=10 |publisher=Kregel}}</ref> Parabòl yo parèt toude andedan sèmon ki pi long ak nan lòt kote nan naratif la.<ref>{{cite book |title=The Sermons of Jesus the Messiah |first=E. Keith |last=Howick |year=2003 |publisher=WindRiver |isbn=978-1-886249-02-8 |pages=7–9}}</ref> Yo souvan gen senbolis ladan yo epi tipikman yo konekte aspè mond fizik la ak reyalite [[Espirityalite|espirityèl]].<ref>{{cite book |first=Friedrich G. |last=Lisco |year=1850 |title=The Parables of Jesus |publisher=Daniels and Smith Publishers |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_OoIuAAAAYAAJ/page/n12 9]–11 |url=https://archive.org/details/bub_gb_OoIuAAAAYAAJ}}</ref><ref>{{cite book |first=Ashton |last=Oxenden |year=1864 |title=The parables of our Lord? |publisher=William Macintosh Publishers |page=[https://archive.org/details/bub_gb_5bUCAAAAQAAJ/page/n15 6] |url=https://archive.org/details/bub_gb_5bUCAAAAQAAJ}}</ref> Tèm komen yo gen ladan yo bonte ak jenerozite Bondye, ansanm ak danje ak konsekans transgresyon.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=dPdANFaNgagC&pg=448 |title=Interpreting the Parables |publisher=InterVarsity |year=2012 |page=448 |isbn=978-0-8308-3967-4 |first=Craig L. |last=Blomberg |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910175429/https://books.google.com/books?id=dPdANFaNgagC&pg=448 |url-status=live}}</ref> Gen kèk parabòl, tankou sa [[Pitit pèdi a]],<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#15:11|Lik 15:11–32]].</ref> ki relativman senp, pandan gen lòt, tankou [[Parabòl grenn k ap grandi a|Grenn k ap grandi a]],<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Mark#4:26|Mak 4:26–29]].</ref> ki pi konplèks, pwofon epi difisil pou entèprete.<ref>{{cite web |first=Madeleine I. |last=Boucher |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/jesus/parables.html |title=The Parables |website=Frontline|publisher=PBS |access-date=3 June 2013 |archive-date=10 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810144100/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/jesus/parables.html |url-status=live}}</ref> Lè disip li yo mande l poukisa li pale ak pèp la an parabòl, Jezi reponn disip li chwazi yo te resevwa dwa "konnen sekrè Wayòm syèl la", kontrèman ak rès yo, epi li ajoute: "Paske moun ki genyen, y ap bay li plis epi li pral gen anpil. Men moun ki pa genyen, y ap retire menm sa li genyen an", epi li kontinye di ke pifò nan jenerasyon yo a gen "kè di" epi pou sa yo pa kapab konprann.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#13:10|Matye 13:10–17]].</ref> [[File:Christ cleans leper man.jpg|thumb|upright=0.8|[[Jezi geri yon lèp|Jezi ap geri yon lèp]], [[Mozayik|mozayik]] medyeval nan [[Katedral Monreale]], fen 12yèm syèk jiska mitan 13yèm syèk|alt=Jezi, ak yon oreyòl alantou tèt li, poze men l sou yon lèp, konsa li geri l]] Nan istwa levanjil yo, Jezi konsakre yon bon pati nan ministè li pou fè [[Mirak|mirak]], sitou gerizon.{{sfn|Green|McKnight |Marshall|1992|p=299}} Souvan yo klase mirak sa yo an de gwo kategori: mirak gerizon ak mirak sou nati.{{sfn|Twelftree|1999|p=350}}{{sfn|Levine|2006|p=4}}<ref>{{cite book |last1=Charlesworth |first1=James H. |url=https://books.google.com/books?id=YTIGy5t45WgC&pg=PT113 |title=The Historical Jesus: An Essential Guide |date=2008 |publisher=Abingdon Press |isbn=978-1-4267-2475-6 |page=113 |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221947/https://books.google.com/books?id=YTIGy5t45WgC&pg=PT113 |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref> Mirak gerizon yo gen ladan yo gerizon maladi fizik, [[Ekzòsis|ekzòsis]],{{sfn|Witherington|1997|p=113}}{{sfn|Theissen|Merz|1998|p=298}} ak [[Mirak Jezi#Resurrection of the dead|rezirèksyon mò yo]].{{sfn|Green|McKnight|Marshall|1992|p=300}}<ref name="Oxford Companion" /><ref>{{cite web |last=Tabor |first=James |date=22 March 2013 |title=What the Bible Says About Death, Afterlife, and the Future |url=https://clas-pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/death-afterlife-future/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160823115040/https://clas-pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/death-afterlife-future/ |archive-date=23 August 2016 |access-date=13 June 2015 |publisher=UNCC}}</ref><ref>{{cite book |last=Hoekema |first=Anthony A. |url=https://books.google.com/books?id=c2yT_7xw35sC |title=The Bible and the Future |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1994 |isbn=978-0-85364-624-2 |pages=88–89 |access-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=c2yT_7xw35sC |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref> Mirak sou nati yo montre otorite sou mond natirèl la epi yo gen ladan yo [[Chanje dlo an diven|chanje dlo an diven]], mache sou dlo, ak kalme yon tanpèt, pami lòt. Jezi atribiye mirak li yo a yon sous divin. Lè opozan l yo akize l chase move lespri ak pouvwa [[Belzebi]], prens move lespri yo, li reponn li fè sa pa "Lespri Bondye" ([[s:Bible (American Standard)/Matthew#12:28|Matye 12:28]]) oswa "dwèt Bondye", e li di li ta ilojik pou Satan mine pwòp domèn li; li mande tou, si li ekzòsize pa Belzebi, "pa ki moun pitit nou yo chase yo?"<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#11:20|Lik 11:20]].</ref><ref name="Britannica" /><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Js9nFESO0VAC&pg=PA100 |title=Zondervan King James Version Commentary: New Testament |last2=Mitchell |first2=Daniel R. |publisher=Zondervan |year=2010 |isbn=978-0-310-25150-7 |page=100 |first1=Edward E. |last1=Hindson |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910171333/https://books.google.com/books?id=Js9nFESO0VAC&pg=PA100 |url-status=live}}</ref> Nan Matye 12:31–32, li di anplis ke byenke tout kalite peche, ladan yo "ensilt kont Bondye" oswa "ensilt kont Pitit Lonm nan", ka padone, blasfèm kont "[[Sentespri]] la" p ap janm padone, epi moun ki koupab yo pote peche yo pou tout tan.<ref>{{Cite web|title=Bible Gateway passage: Matthew 12:31-32 - New International Version|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew%2012%3A31-32&version=NIV|website=Bible Gateway|access-date=30 January 2026}}</ref> Nan Jan, yo dekri mirak Jezi yo kòm "siy", ke li fè pou montre misyon ak idantite li.<ref name="Sign" />{{sfn|Ehrman|2009|page=[https://archive.org/details/jesusinterrupted00ehrm_0/page/84 84]}} Nan levanjil sinoptik yo, lè kèk metèd lalwa ak farizyen mande l yon siy mirakilè pou valide otorite li, Jezi refize,<ref name="Sign">{{cite book |title=Introducing the New Testament: Its Literature and Theology |year=2001 |publisher=Wm. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-3717-2 |page=[https://archive.org/details/introducingnewte00paul/page/198 198] |url=https://archive.org/details/introducingnewte00paul/page/198 |first1=Paul J. |last1=Achtemeier |first2=Joel B. |last2=Green |first3=Marianne M. |last3=Thompson}}</ref> li di pa pral gen okenn siy pou yon jenerasyon koripte ak mechan eksepte siy pwofèt [[Jonas]] la. Nan levanjil sinoptik yo, foul moun yo anjeneral reponn ak mirak li yo ak sezisman epi yo prese sou li pou l geri malad yo, pandan nan Jan, yo dekri Jezi kòm mwens bride pa foul yo, ki souvan reponn siy li yo ak lafwa ak konfyans.{{sfn|Twelftree|1999|p=236}} Yon karakteristik komen nan tout naratif mirak yo se ke Jezi fè yo gratis epi li pa mande ni aksepte peman.<ref>{{cite book |last=van der Loos |first=Hendrik |title=The Miracles Of Jesus |year=1965 |publisher=Brill |page=197 |url=https://books.google.com/books?id=n4geAAAAIAAJ&pg=PA197 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910165838/https://books.google.com/books?id=n4geAAAAIAAJ&pg=PA197 |url-status=live}}</ref> Istwa mirak yo souvan melanje ak ansèyman, epi mirak yo menm souvan gen yon dimansyon [[Metòd didaktik|didaktik]].<ref>{{cite book |title=The words and works of Jesus Christ |first=J. Dwight |last=Pentecost |year=1981 |isbn=978-0-310-30940-6 |page=212 |url=https://books.google.com/books?id=bh3M_AfgXZAC&pg=PA212 |publisher=Zondervan |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910063513/https://books.google.com/books?id=bh3M_AfgXZAC&pg=PA212 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Twelftree|1999 |p=95}} Anpil ladan yo mete aksan sou enpòtans lafwa: nan [[Geri dis lèp yo|geri dis lèp yo]] ak [[Leve pitit fi Jayis la|leve pitit fi Jayis la]], pa egzanp, yo di moun ki benefisye yo ke gerizon yo soti nan lafwa yo.{{sfn|Donahue|Harrington |2002|p=182}}<ref>{{cite book |last=Lockyer |first=Herbert |year=1988 |title=All the Miracles of the Bible |isbn=978-0-310-28101-6 |page=235 |publisher=Zondervan}}</ref> Nan ''A Marginal Jew'', chèchè [[John P. Meier]] defann ke "tradisyon mirak sou ministè piblik Jezi yo deja tèlman byen ateste nan divès sous" ke nenpòt "fabrikasyon total pa premye Legliz la, pale an pratik, enposib". Li baze sa sou sous literè tankou Levanjil Matye, Lik ak Jan, ansanm ak ekri istoryen Jozèf (Josephus). Meier sipoze ke "kritè atestasyon miltip sous ak fòm" sipòte konklizyon ke Jezi te fè "zèv eksepsyonèl" ke kontanporen li yo te konsidere kòm mirak.<ref>{{Cite book |last=John Meier |url=http://archive.org/details/Marginal-Jew_vol-2_Meier_1994 |title=A Marginal Jew/Маргинальный еврей |date=November 1994}}</ref> Chèchè [[Paul J. Achtemeier]] sipoze ke mirak sa yo pat inik a Jezi nan mond ansyen an epi yo te konsidere yo kòm ambigi menm pa temwen ki te wè yo. Li note ke Jezi gen chans te fè zèv yo te konprann kòm ekzòsis, ki te "aksepte kòm reyalite pa kontanporen li yo", men yo pa ta dwe konsidere yo kòm gen "valè prèv konsènan Jezi", paske temwen yo te kapab reklame li t ap travay swa ak Satan swa ak Bondye.<ref>{{Cite journal |last=Achtemeier |first=Paul J. |date=1975 |title=Miracles and the Historical Jesus: A Study of Mark 9:14-29 |url=https://www.jstor.org/stable/43714056 |journal=The Catholic Biblical Quarterly |volume=37 |issue=4 |pages=471–491 |issn=0008-7912}}</ref> Chèchè [[Gregory Sterling]] obsève ke, nan ka sipoze ekzòsis Jezi yo, "Pou Galileyen premye syèk la ki te kwè nan prezans pèsonèl mal an fòm move lespri, zèv Jezi a te yon validasyon ministè li."<ref>{{Cite journal |last=Sterling |first=Gregory E. |date=1993 |title=Jesus as Exorcist: An Analysis of Matthew 17:14-20; Mark 9:14-29; Luke 9:37-43a |url=https://www.jstor.org/stable/43721315 |journal=The Catholic Biblical Quarterly |volume=55 |issue=3 |pages=467–493 |issn=0008-7912}}</ref> === Referans === {{reflist|colwidth=20em}} nkc532t5q2u2x71ifggchjq8mlem117 889297 889291 2026-10-24T04:59:26Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889297 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2 | non = Jezi Kris | imaj = Spas vsederzhitel sinay.jpg | taille image = 200 | lejand = [[Christ pantocrator (Sinaï)|Christ pantocrator nan monastè Sent-Katrin Sinaï]], {{sap-|VI}} | tit = [[Jezi Nazarèt]] ak Pitit Bondye a | dat nesans = ant [[7 av. J.-K.|7]] ak [[5 av. J.-K.|5 anvan epòk nou an]] | lye nesans = [[Bètleyèm]] ([[Jide (pwovens Women)|Jide]]), selon Levanjil yo ; [[Nazarèt]] nan [[Galile (rejyon)|Galile]], selon yon majorite istoryen. | dat lanmò = ant [[30]] et [[33]]<ref>Aujourd'hui, la très grande majorité des chercheurs donnent 30 ou 33, selon la longueur qu'ils estiment du ministère de Jésus, mais selon la tradition, il est mort à trente-trois ans : selon ses dates supposées de naissance, cela donne entre 26 et 28 ; cf. {{chapitre|langue=en|prénom1=Stanley E.|nom1=Porter|titre chapitre=Chronology of the New Testament|auteurs ouvrage=David Noel Freedman et Allen C. Myers (dirs.)|titre ouvrage=Eerdmans Dictionary of the Bible|éditeur=Amsterdam University Press|année=2000|isbn=9789053565032|passage=250}}. Quelques-uns donnent 29 et une petite minorité va jusqu'à 36 ; voir la synthèse de {{Ouvrage|prénom1=Raymond E.|nom1=Brown|lien auteur1=Raymond Edward Brown|titre=La Mort du Messie|éditeur=[[Éditions Bayard|Bayard]]|année=2005|pages totales=1695|passage=1552|isbn=978-2-227-35025-0}} </ref> | lye lanmò = [[Jerizalèm]] ([[Jide (pwovens Women)|Jide]]) | laj lanmò = Anviwon 35 an | non nesans = | lòt non = [[Jezi Nazarèt]]<br />[[Mesi]]<br />[[Trinite (chrisyanis)|Bondye]] | nasyonalite = }} '''Jezi'''{{efn|{{langx|grc|Ἰησοῦς}}, {{small|woman ki transkri:}} {{transliteration|grc|Iēsoús}}, gen chans soti nan {{langx|he|יֵשׁוּעַ|label=[[Lang ebre|ebre]] oswa [[Arameyen|arameyen]]}}, {{small|woman ki transkri:}} {{tlit|und|[[Yeshua|Yēšūaʿ]]}} }} ({{circa|6 a 4 anvan Jezikri}}<!-- "By collating the gospel accounts with historical data and using various other methods, most scholars arrive at a date of birth between 6 and 4 BC for Jesus, though scholarly arguments for a date of birth between 7 and 1 BC have been made" in 'Chronology' section -->{{snd}}ane 30 oswa 33 apre Jezikri), ke yo rele tou '''Jezikri''',{{efn|[[Kopt (lang)|Kopt]]: {{lang|cop|Ⲓⲏⲥⲟⲩⲥ Ⲡⲓⲭ́ρⲓⲥτⲟⲥ}}; [[Geʽez]]: {{lang|gez|መሲህ ኢየሱስ}}; [[Grèk koine|Grèk]]: {{lang|grc|Ἰησοῦς Χριστός}}; [[Ebre klasik|Ebre]]: {{lang|hbo|ישוע המשיח}}; [[Laten]]: {{lang|la|Iesus Christus}}; [[Slavon legliz|Slavon]]: {{lang|cu|І҆исоу́съ Хрїсто́съ}}; [[Siryak klasik|Siryak]]: {{lang|syc|ܝܫܘܥ ܡܫܺܝܚܳܐ}}}} '''Jezi Nazarèt''', epi pa [[Non ak tit Jezi nan Nouvo Testaman an|lòt non ak tit]] ankò, se te yon predikatè [[Jwif|jwif]] ak [[Lis fondatè tradisyon relijye|lidè relijye]] ki te aktif nan [[Jide (pwovens women)|pwovens women Jide]] pandan 1ye syèk la.{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} <!-- Do not merge these. Jesus is — not was — the central figure of Christianity. -->Li se [[Jezi nan Krisyanis|figi santral]] [[Krisyanis]], [[Gwo gwoup relijyon yo|pi gwo relijyon nan mond lan]]. Pifò [[Konfesyon kretyen|branch kretyen]] konsidere Jezi kòm [[Enkanasyon (Krisyanis)|enkanasyon]] [[Bondye Pitit la]] ak [[Mesi#Krisyanis|Mesi]] oswa [[Kris (tit)|Kris]] yo t ap tann nan. Istwa [[Lavi Jezi|lavi Jezi]] yo kontni nan [[Evanjil|Evanjil yo]], sitou nan [[Kat evanjil kanonik yo|kat evanjil kanonik]] [[Nouvo Testaman|Nouvo Testaman an]]. Depi [[Syèk Limyè yo]], [[Rechèch Jezi istorik la|rechèch akademik]] pwodui divès opinyon sou [[Fyabilite istorik evanjil yo|fyabilite istorik evanjil yo]] ak nan ki mezi yo reflete [[Jezi istorik|Jezi istorik la]],{{sfn|Powell|1998|pp=168–173}}{{efn|Ehrman ekri: "Lide ki di istwa evanjil yo pa konplètman egzak men yo toujou enpòtan pou verite relijye yo eseye transmèt la, se yon lide ki byen pataje nan mond chèchè yo, menmsi li pa byen konnen ni kwè deyò mond sa a."<ref>Bart D. Ehrman. [https://web.archive.org/web/20190123155853/https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html Historical Jesus. 'Prophet of the New Millennium']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123155853/https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html |date=23 January 2019 }} Course handbook, p. 10 (Lecture Three. V. B.), The Teaching Company, 2000, Lecture 24{{Clarify|reason=It's unclear if this citation is for one source or multiple sources. Is it a book or an audio lecture?|date=October 2025}}</ref><br />Sanders ekri: "Premye kretyen yo pa t ekri yon naratif sou lavi Jezi, men yo te itilize epi konsa konsève inite endividyèl yo—ti pasaj sou pawòl ak aksyon li. Pita, otè ak editè yo te deplase epi achte inite sa yo. [...] Gen kèk materyèl ki te revize epi gen lòt premye kretyen yo te kreye."{{sfn|Sanders|1993|p=57}}}}{{Sfn|Bowman Jr.|Komoszewski|2019|p=22–23}}<ref>{{Cite journal|author-first1=Craig A. |author-last1=Evans|url=https://theologicalstudies.net/wp-content/uploads/2022/08/54.1.1.pdf|title=Life-of-Jesus Research and the Eclipse of Mythology|journal=Theological Studies |volume=54 |year=1993|pages= 13–14|quote=First, the New Testament Gospels are now viewed as useful, if not essentially reliable, historical sources. Gone is the extreme skepticism that for so many years dominated gospel research. Representative of many is the position of E. P. Sanders and Marcus Borg, who have concluded that it is possible to recover a fairly reliable picture of the historical Jesus.}}</ref><!---- The following paragraph was created by consensus after considerable discussion by a variety of editors. Out of courtesy for this process, please discuss any proposed changes on the talk page before editing it. ----><!-- PLEASE READ THIS FIRST. The following references are WP:RS sources that are used per WP:RS/AC guideline. The issue has been discussed on the talk page at length See the "talk page FAQ" about it; it may answer your question. The main source says "scholars of antiquity", other sources say "scholars", "biblical scholars and classical historians" and "historians". Sources do not say "X scholars" or "Christian scholars", so do not modify it as such, for that will make it deviate from what the sources state. The source says "virtually all", so do NOT change it to "most", "several", "many", etc. Thank you. ----> men prèske tout chèchè modèn [[Ansyènte klasik|ansyènte]] dakò ke [[Istorisite Jezi|Jezi te egziste istorikman]].{{efn |name=exist|Nan yon revizyon etid modèn yo an 2011, [[Bart D. Ehrman]] te ekri, "Li sètènman te egziste, jan prèske tout chèchè konpetan ansyènte, kretyen kou pa kretyen, dakò sou sa."{{sfn|Ehrman|2011|p=[https://archive.org/details/forged_ehrm_2011_000_10544376/page/n298 285]}} [[Richard A. Burridge]] di: "Gen moun ki sipòte lide ke Jezi se yon envansyon imajinasyon Legliz la, ke pat gen okenn Jezi menm. Mwen oblije di mwen pa konnen okenn chèchè kritik respektab ki di sa ankò."<ref>{{cite book |title=Jesus Now and Then |first1=Richard A. |last1=Burridge |first2=Graham |last2=Gould |year=2004 |isbn=978-0-8028-0977-3 |page=[https://archive.org/details/jesusnowthen0000burr/page/34 34] |publisher=Wm. B. Eerdmans |url=https://archive.org/details/jesusnowthen0000burr/page/34}}</ref> [[Robert M. Price]] pa kwè Jezi te egziste men li dakò ke pèspektiv sa a kontrè ak opinyon majorite chèchè yo.<ref>{{cite encyclopedia |first=Robert M. |last=Price |title=Jesus at the Vanishing Point |encyclopedia=The Historical Jesus: Five Views |editor-last1=Beilby |editor-last2=Eddy |year=2009 |publisher=InterVarsity |isbn=978-0-8308-7853-6 |editor-first=James K. |pages=55, 61 |url=https://books.google.com/books?id=O33P7xrFnLQC&pg=PA55 |editor2-first=Paul R. |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907112540/https://books.google.com/books?id=O33P7xrFnLQC&pg=PA55 |url-status=live}}</ref> [[James D. G. Dunn]] rele teyori ki di Jezi pa t egziste yo "yon tèz konplètman mouri".<ref>{{cite encyclopedia |last=Dunn|first=J. D. G.|author-link1=James Dunn (theologian)|title=Paul's understanding of the death of Jesus |encyclopedia=Sacrifice and Redemption |editor-first1=Stephen W. |editor-last1=Sykes |editor-link1= Stephen Sykes|year=2007 |publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/CBO9780511659522.005 |isbn=978-0-521-04460-8 |pages=35–36}}</ref> Dapre [[Michael Grant (author)|Michael Grant]] (yon [[Klasisis|klasisis]]), "Nan dènye ane yo [an 2004], 'okenn chèchè serye pa janm ozewa sipoze Jezi pa t egziste istorikman' oswa omwen trè piti, epi yo pa reyisi elimine prèv ki pi solid, vrèman abondan, ki di kontrè a."<ref>{{cite book |first=Michael |last=Grant |title=Jesus|publisher=Phoenix |year=2004 |isbn=978-0-684-14889-2 |page=200}}</ref> [[Robert E. Van Voorst]] di chèchè biblik ak istoryen klasik konsidere teyori ki di Jezi pa t egziste yo kòm efektivman refite.{{sfn|Van Voorst|2000|p=16}} Nan yon atik pou ''[[The Daily Beast]]'', [[Candida Moss]] ak Joel Baden di, "gen yon konsansis prèske inivèsèl nan mitan chèchè biblik yo&nbsp;– pa vre yo omwen&nbsp;– ke Jezi te, an reyalite, yon vrè nonm."<ref>{{Cite news |url=https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth |title=So-Called 'Biblical Scholar' Says Jesus a Made-Up Myth |newspaper=The Daily Beast |date=5 October 2014 |author-first2=Joel |author-last2=Baden |author-link1=Candida Moss|author-first1=Candida |author-last1=Moss |access-date=14 July 2021 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205210029/https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth |url-status=live}}</ref>}} Dapre [[Tradisyon kretyen|tradisyon kretyen]], jan yo prezante l nan Evanjil yo ak [[Travay Apot yo]], Jezi [[Sikonsizyon Jezi|te sikonsi]] nan wityèm jou, [[Prezantasyon Jezi|prezante]] nan [[Tanp Jerizalèm]] nan karantyèm jou. Jan [[Jan Batis]] te [[Batèm Jezi|batize]] li lè li te yon jenn adilt, epi apre [[Tantasyon Kris|40 jou ak 40 nwit]] jèn nan [[Dezè Jide a|dezè Jide a]], li te kòmanse [[Ministè Jezi|ministè piblik li]]. Li te yon [[Metèd vwayajè|metèd ekòl vwayajè]] ke disip li yo te kwè li te gen otorite divin pou entèprete [[Halakha|lalwa jwif la]]. Jezi souvan te diskite ak lòt jwif, pi souvan [[Farizyen|farizyen]] ak [[Sadiseyen|sadiseyen]], sou pi bon fason pou swiv [[Bondye nan jidayis|Bondye]]; li te fè gerizon; li te anseye nan [[Parabòl Jezi|parabòl]]; epi li te rasanble disip, 12 nan yo li te chwazi kòm [[Apot nan Nouvo Testaman an|apot]] li. Dapre istwa Nouvo Testaman yo, Jezi te arete nan [[Jerizalèm]] epi [[Jijman Jezi devan Sanedren an|jije]] pa [[Sanedren|Sanedren an]];{{sfn|Sanders|1993|p=11}} apre sa yo te lanse l bay otorite women yo, epi li te [[Krisifiksyon Jezi|krisifye]] sou lòd [[Ponsyis Pilat]], prefè women [[Jide (pwovens women)|Jide]]. Nan [[Teyoloji kretyen|teyoloji kretyen]], [[Rezirèksyon Jezi|Rezirèksyon]] se evènman kote Jezi te leve soti vivan nan [[Lanmò|lanmò]], twa jou apre lanmò li, epi kwayans sa a te vin fondasyon [[Krisyanis primitif|Legliz kretyen primitif la]], ki te elaji nan yon [[Gaye Krisyanis|mouvman mondyal]].{{sfn|Sanders|1993|pp=11, 14}} Teyoloji kretyen gen ladan l kwayans ke Jezi te konsevwa pa [[Sentespri nan Krisyanis|Sentespri]], te [[Nesans vyèj Jezi|fèt nan yon vyèj]] ki rele [[Mari, manman Jezi|Mari]], te fè [[Mirak Jezi|mirak]], te fonde [[Legliz kretyen|Legliz kretyen an]], te mouri sou kwa kòm yon sakrifis pou [[Ekspiyasyon nan Krisyanis|ekspiyasyon peche]], te leve soti vivan pa Bondye Papa a, epi te [[Asansyon Jezi|monte]] nan [[Syèl nan Krisyanis|Syèl la]], kote li pral retounen. Kretyen jeneralman kwè Jezi pèmèt moun [[Bondye nan Krisyanis|rekonsilye ak Bondye]]. [[Kredo Nise|Kredo Nise a]] afime Jezi pral [[Dènye Jijman|jije vivan yo ak mò yo]], swa [[Eta entèmedyè (Krisyanis)|anvan]] swa [[Mòtalis kretyen|apre]] [[Rezirèksyon mò yo#Krisyanis|rezirèksyon kò yo]], yon evènman ki asosye ak [[Dezyèm Vini Jezi|Dezyèm Vini Jezi a]] nan [[Eskatoloji kretyen|eskatoloji kretyen]]. Anpil branch kretyen konsidere Jezi kòm enkanasyon Bondye Pitit la, dezyèm nan twa [[prosopon|pèsòn]] [[Trinite|Trinite a]].{{efn|Yon ti minorite nan konfesyon kretyen rejte trinitarism, nèt oswa an pati, kòm ki pa nan Ekriti yo.}} [[Nesans Jezi]] nan vil [[Jide|jide]] [[Betleyèm]] nan selebre chak ane, jeneralman nan 25 desanm,{{efn|Pifò kretyen ak [[Alawit|alawit]] selebre Nwèl. Yon pati nan [[Krisyanis oryantal|legliz kretyen oryantal]] yo selebre Nwèl nan 25 desanm [[Kalandriye jilyen|kalandriye jilyen]], ki kounye a koresponn ak 7 janvye nan [[Kalandriye gregoryen|kalandriye gregoryen]]. Selebrasyon Nwèl yo kòmanse nan [[Veyè Nwèl]], jeneralman 24 desanm.}} kòm [[Nwèl]]. [[Krisifiksyon]] li komemore nan [[Vandredi Sen]] epi rezirèksyon li nan [[Dimanch Pak]]. [[Epòk kalandriye]] ki pi lajman itilize nan mond lan—kote ane aktyèl la se [[Anno Domini|AD]] {{CURRENTYEAR}} (oswa {{CURRENTYEAR}} [[Epòk komen|CE]])—tradisyonèlman baze sou [[Dat nesans Jezi|dat apwoksimatif nesans Jezi]].<ref>{{cite dictionary |year=2003 |title=anno Domini |dictionary=Merriam-Webster Online Dictionary |url=http://www.m-w.com/dictionary/Anno%20Domini |access-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222112520/http://www.m-w.com/dictionary/anno%20domini |archive-date=22 December 2007 |quote=Etymology: Medieval Latin, in the year of our Lord |url-status=live}}.</ref> [[Opinyon jwif sou Jezi|Jidayis dominan an rejte]] kwayans ke Jezi te mesi yo t ap tann nan, e li di li pat akonpli [[Mesi nan jidayis|pwofesi mesyanik yo]], li pat [[Onksyone|onksyone]] nan fòm lalwa, epi li pat ni divin ni resisite. Kontrèman, [[Jezi nan Islam]]{{efn|Souvan yo rele l pa non koranik li, {{transliteration|ar|ISO|[[Isa (non)|ʿĪsā]]}}}} konsidere kòm [[Mesi#Islam|mesi a]] ak yon [[Pwofèt ak mesaje nan Islam|pwofèt]] [[Bondye nan Islam|Bondye]], ki te voye bay [[Izrayelit|Izrayelit yo]] epi ki [[Dezyèm Vini Jezi#Islam|pral retounen sou Latè]] anvan [[Jou Jijman nan Islam|Jou Jijman an]]. [[Mizilman]] kwè Jezi te fèt nan vyèj [[Mari nan Islam|Mari]] men li pat ni Bondye ni pitit Bondye. Pifò Mizilman [[Opinyon islamik sou lanmò Jezi|pa kwè yo te touye l oswa krisifye l]], men Bondye [[Antre nan syèl vivan|te leve l nan Syèl la pandan li te toujou vivan]].{{efn|Gen kèk Mizilman nan Mwayennaj ki te kwè Jezi te krisifye, kon manm mouvman modèn Ahmadiyya a; gade {{slink||Islamic perspectives}}.}} Jezi tou venere nan [[Lafwa Bahayi]] ak [[Relijyon dwouz|relijyon dwouz]], ansanm ak nan [[Rastafari]]. {{TOC limit|3}} == Non == {{Further|Jezi (non)|Non ak tit Jezi nan Nouvo Testaman an|Non sen Jezi|Non Bondye nan Krisyanis}} [[File:JesusYeshua2.svg|thumb|Soti anwo agòch: transkripsyon [[Arameyen|arameyen]], [[Lang ebre|ebre]], [[Lang grèk|grèk]], [[Laten|laten]] ak angle non ''Jezi'']] Yon jwif nan tan Jezi souvan [[Non jwif|te gen yon sèl non]], pafwa swivi pa yon fraz [[Patwonim|patwonimik]] ki gen fòm "pitit [non papa a]", oswa pa vil kote li soti a.<ref name="Britannica" /> Konsa, nan Nouvo Testaman an, souvan yo refere a Jezi kòm "Jezi [[Nazarèt]]".{{efn|Atik sa a itilize sitasyon ki soti nan [[Nouvo Vèsyon Revize Estanda]] Bib la.}} Vwazen Jezi yo nan Nazarèt te rele l "bòs bòs la, pitit [[Mari, manman Jezi|Mari]] ak frè [[Jak, frè Jezi|Jak]], [[Jozès, frè Jak jenn nan|Jozès]], [[Jid, frè Jezi|Jid]] ak [[Simon, frè Jezi|Simon]]", "pitit bòs bòs la", oswa "pitit [[Sen Jozèf|Jozèf]]"; nan [[Evanjil Jan|Evanjil Jan an]], disip [[Filip apot la|Filip]] rele l "Jezi pitit Jozèf, moun Nazarèt".<ref>{{bibleverse|John|1:45}}</ref> Non ''Jezi'' se transliterasyon angle, atravè laten ''Iesus'', de {{langx|grc|Ἰησοῦς}}, ki se vèsyon grèk non ebre יְהוֹשֻׁעַ‎ ''Yehoshua'' (Yehōšuᵃʿ).<ref>{{Cite web |title=Strong's Greek: 2424. Ἰησοῦς (Iésous) -- Jesus |url=https://biblehub.com/greek/2424.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''The Greek name corresponds to the Hebrew "Joshua."''}}</ref><ref name="BensonMatthew1">{{Cite web |title=Matthew 1 Benson Commentary |url=https://biblehub.com/commentaries/benson/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''The name Jesus, in Greek, answers to Joshua, or rather, Jehoshuah, in Hebrew, which signifies Jehovah shall save;'' […] ''It was not without reason that the successor of Moses was called by this name; for, by subduing the Canaanites, and putting the tribes of Israel in possession of the promised land, he showed himself to be, under God, the Saviour of his people. But this name agrees much better to our Jesus, who both delivers his followers from much more dangerous enemies, and divides unto them a much more glorious inheritance.''}}</ref> Non ebre/[[Arameyen|arameyen]] sa a te komen nan mitan jwif [[Jide|jide]] yo nan epòk nesans Jezi,<ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Barnes' Notes |url=https://biblehub.com/commentaries/barnes/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''It was a very common name among the Jews.''}}</ref> byenke nan peryòd sa a li te deja rakousi an יֵשׁוּעַ ''[[Yeshua]]'' (Yešūᵃʿ);<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 3442. יֵשׁ֫וּעַ (Yeshua) -- Yeshua, Joshua |url=https://biblehub.com/hebrew/3442.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=יֵשׁוּעַ (Yēšûaʿ) is the late, shortened spelling of the earlier name יְהוֹשׁוּעַ (Yehōšûaʿ, "Joshua").}}</ref> kontraksyon an te deja fèt nan liv biblik ki pi ta tankou [[Liv Neyemi|Neyemi]],<ref>{{Cite web |title=H3442 - yēšûaʿ - Strong's Hebrew Lexicon (KJV) |url=https://www.blueletterbible.org/kjv/gen/1/1/s_1001 |access-date=15 January 2026 |website=Blue Letter Bible |quote=''Gesenius' Hebrew-Chaldee Lexicon: יֵשׁוּעַ [Jeshua] a contracted form of the proper name יְהוֹשֻׁעַ‎ used in the later Hebrew ... proper name of other men, mentioned in the books of Chronicles, Ezra and Nehemiah''}}</ref> kote yo rele [[Jozye]] ''Yeshua''.<ref>{{Cite web |title=Nehemiah 8:17 Hebrew Interlinear: ... for the sons of Israel had not done, from the days of '''Jeshua [יֵשׁוּעַ, Yeshua] son of Nun''' ... |url=https://biblehub.com/interlinear/nehemiah/8-17.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com}}</ref> Non an vle di "[[Tetragram|Bondye]] sove" an ebre, literalman "[[Yawe]] sove",<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 3091. יְהוֹשׁ֫וּעַ (Yehoshua) -- Joshua |url=https://biblehub.com/hebrew/3091.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Both Joshua son of Nun and Jesus of Nazareth bear the name "Yahweh saves"''}}</ref> soti nan [[Rasin semitik|rasin]] ישׁע (''y-š-ʿ,'' 'sove') ak non יְשׁוּעָה (''yeshuah'', 'sali'). [[Evanjil Matye|Evanjil Matye a]] afime siyifikasyon etimolojik non Jezi a klèman nan pwofesi zanj lan bay Jozèf sou nesans li: "w ap rele l Jezi (Ἰησοῦς), paske l ap sove pèp li a anba peche yo".<ref>{{bibleverse|Matthew|1:21}}.</ref> Chèchè yo bay enpòtans teyolojik a lefèt ke siksesè [[Moyiz]], [[Jozye]], pote menm non ak Jezi nan grèk, ebre ak arameyen orijinal yo, paske souvan yo fè yon paralèl ant de lidè yo ak etimoloji non yo pataje a ('sove'): Jozye mennen jwif yo nan [[Peyi Pwomiz la]], pandan nan Kretyen Jezi konprann kòm moun ki sove jwif ak [[Payen|payen]] anba peche yo.<ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Matthew Poole's Commentary |url=https://biblehub.com/commentaries/poole/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Joshua had his name from the same word, because he was to be a temporal saviour to save the Jews, the whole body of the Jews, from the Canaanites their enemies. This Jesus was to save his people, all that should believe in his name, whether Jews or Gentiles, from their sins.''}}</ref><ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Vincent's Word Studies |url=https://biblehub.com/commentaries/vws/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Under Joshua the enemies of Israel were conquered, and the people established in the Promised Land. So Jesus leads his people in the fight with sin and temptation.''}}</ref><ref name="BensonMatthew1"/><ref>{{Cite web |title=Matthew 1 Cambridge Bible for Schools and Colleges |url=https://biblehub.com/commentaries/cambridge/matthew/1.htm |access-date=15 January 2026 |website=biblehub.com |quote=''Joshua who led the Israelites into the Promised Land, and Joshua or Jeshua, who was high priest at the time of the return from the Babylonish Captivity, are types of Jesus Christ in respect both of work and name.''}}</ref> === Jezikri === {{Further|Kris (tit)}} Depi 1ye syèk la, kretyen yo souvan refere a Jezi kòm "Jezikri".{{sfn|Doninger|1999|p=212}} Mo [[Kris (tit)|''Kris'']] la pa yon non bay men se te orijinèlman yon [[Twa fonksyon Kris la|tit oswa yon biwo]] ("Kris la"), ki vle di "[[Mesi|Mesi a]]".{{sfn|Pannenberg|1968|pp=30–31}}<ref>{{cite book |title=Theology of the New Testament |first=Rudolf K. |last=Bultmann |year=2007 |isbn=978-1-932792-93-5 |page=80 |publisher=Baylor University Press}}</ref> Tèm nan soti nan grèk {{lang|grc|[[wikt:Χριστός|Χριστός]]}} ({{tlit|grc|Christos}}),<ref>{{CathEncy |wstitle= Origin of the Name of Jesus Christ |first=Anthony J. |last= Maas}}</ref><ref>{{cite book |last=Heil |first=John P. |url=https://books.google.com/books?id=i4u42_PsPNsC&pg=PA66 |title=Philippians: Let Us Rejoice in Being Conformed to Christ |publisher=Society of Biblical Literature |year=2010 |isbn=978-1-58983-482-8 |page=66 |access-date=14 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907173832/https://books.google.com/books?id=i4u42_PsPNsC&pg=PA66 |archive-date=7 September 2015 |url-status=live}}</ref> yon [[Kalk|kalk]] mo ebre {{lang|he|[[wikt:מָשִׁיחַ|משיח]]}} {{tlit|he|[[Mesi nan jidayis|mashiakh]]}} (Mašiᵃḥ), ki transliterasyone an angle kòm ''messiah''.{{sfn|Vine|1940|pp=274–275}} Tèm ebre a vle di "[[Onksyone|onksyone]]", soti nan vèb מָשַׁח (''mashaḥ''), "fwote ak lwil, onksyone".<ref>{{Cite web |title=Strong's Hebrew: 4886. מָשַׁח (mashach)|url=https://biblehub.com/hebrew/4886.htm|access-date=21 January 2026|website=biblehub.com|quote=Lexical summary: "to rub with oil, i.e. to anoint"}}</ref> Nan jidayis biblik la, [[Lwil onksyon sakre|lwil sakre]] te itilize pou onksyone kèk moun ak objè eksepsyonèlman sakre kòm yon pati nan envestitir relijyez yo.<ref>Gade [[Levitik]] 8:10–12 ak [[Egzòd 30]]:29.</ref> Nan [[Septant|Septant la]], yo te tradui mo ebre a an grèk kòm χριστός (''christos''), ki vle di "onksyone",<ref>{{Cite web |title=χριστός Greek Word Study Tool|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=χριστός&la=greek#lexicon|access-date=21 January 2026|website=www.perseus.tufts.edu|quote=of persons, anointed}}</ref> soti nan vèb χρίω (''chrio''), "fwote ak lwil, onksyone".<ref>{{Cite web |title=χρίω Greek Word Study Tool|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=χρίω&la=greek#lexicon|access-date=21 January 2026|website=www.perseus.tufts.edu|quote=Autenrieth: smear with oil, anoint, LSJ: rub, anoint with scented unguents or oil}}</ref> Premye kretyen yo te nonmen Jezi "Kris la" paske yo te kwè li se Mesi a ("moun ki onksyone a") ki te [[Jezi ak pwofesi mesyanik|pwofetize]] nan [[Bib ebre a]] (Ansyen Testaman an). Nan itilizasyon apre epòk biblik la, ''Kris'' te vin wè kòm yon non—yon pati nan "Jezikri". Tèm ''[[Kretyen|kretyen]]'', ki vle di yon disip Kris, ap itilize depi 1ye syèk la.{{sfn|Mills|Bullard|1998|p=[https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&pg=PA142 142]}} == Lavi ak ansèyman nan Nouvo Testaman an == {{Main|Lavi Jezi}} {{Further|Kote Nouvo Testaman asosye ak Jezi}} {{Gospel Jesus|state=collapsed}} === Levanjil kanonik yo === {{Main|Levanjil|Amoni levanjil yo|Fyabilite istorik levanjil yo}} [[File:Dublin, Chester Beatty Ms Papyrus 45 BP I ff.13-14 Luke 11.50-12.12; 12.18-37; 12.42-13.1; 13.jpg|alt=Yon manyiskri papirus kat paj, ki chire an plizyè kote|thumb|Yon [[Papirus|papirus]] grèk 3yèm syèk [[Levanjil Lik|Levanjil Lik la]]]] Kat [[Levanjil kanonik|levanjil kanonik]] yo ([[Levanjil Matye|Matye]], [[Levanjil Mak|Mak]], [[Levanjil Lik|Lik]] ak [[Levanjil Jan|Jan]]) se sous prensipal pou lavi ak mesaj Jezi.<ref name="Britannica" /> Lòt pati nan Nouvo Testaman an gen ladan yo tou referans a gwo epizòd nan lavi li, tankou [[Dènye Soupe a]] nan [[1 Korentyen 11]]:23–26.<ref>{{bibleverse|1 Corinthians|11:23–26|9}}.</ref>{{sfn|Blomberg|2009|pp=441–442}}<ref name="Fahlbusch52" />{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}} [[Travay Apot yo]]<ref>{{bibleverse|Acts|10:37–38|9}} and {{bibleverse|Acts|19:4|9}}.</ref> fè referans a premye ministè Jezi ak fason [[Jan Batis]] te anonse l davans.<ref>{{cite book |title=The Book of the Acts|series=New International Commentary on the New Testament|first=Frederick F. |last=Bruce |year=1988 |isbn=978-0-8028-2505-6 |page=362 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref>{{sfn|Rausch|2003|p=77}}{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} Travay 1:1–11<ref>{{bibleverse|Acts|1:1–11|9}}.</ref> bay plis detay sou [[Asansyon Jezi]]<ref>also mentioned in {{bibleverse|1 Timothy|3:16}}.</ref> pase levanjil kanonik yo.{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}} Nan [[Lèt pòl yo#Otantisite|lèt pòl yo ki pa diskite]], ki te ekri anvan levanjil yo, yo site plizyè fwa pawòl oswa enstriksyon Jezi.<ref>{{bibleverse|1 Corinthians 7:10–11, 9:14, 11:23–25|multi=yes}}, {{bibleverse|2 Corinthians|12:9}}.</ref>{{efn|Powell ekri: "[Pòl] site pawòl oswa enstriksyon Jezi nan kèk kote,<ref>{{bibleverse|1 Cor. 7:10–11; 9:14; 11:23–25|multi=yes}}; {{bibleverse|2 Cor.|12:9}}; cf. {{bibleverse|Acts|20:35}}</ref> men nan pifò ka li montre ti enterè pou detay lavi ak ministè Jezi sou tè a."<ref>{{cite book |last=Powell |first=Mark A. |title=Introducing the New Testament |url=https://archive.org/details/introducingnewte00powe |url-access=limited |date=2009 |publisher=Baker |page=[https://archive.org/details/introducingnewte00powe/page/248 248] |isbn=978-0-8010-2868-7}}</ref>}} Gen kèk gwoup [[Premye kretyen|kretyen primitif]] ki te gen deskripsyon separe sou lavi ak ansèyman Jezi ki pa nan Nouvo Testaman an. Ladan yo gen [[Levanjil Toma]], [[Levanjil Pyè]], [[Levanjil Jida]], [[Apokrif Jak]], ak [[Apokrif Nouvo Testaman|anpil lòt ekri apokrif]]. Pifò chèchè konkli tèks sa yo te ekri pi ta epi yo mwens fyab sou plan istorik pase levanjil kanonik yo.{{sfn|Brown|1997|pp=835–840}}<ref>{{cite book |last1=Evans |first1=C. A. |title=Exploring the Origins of the Bible |date=2008 |publisher=Baker |page=154}}</ref>{{sfn|Keener|2009|p=56}} ==== Otè, dat ak fyabilite ==== Levanjil kanonik yo se kat istwa, chak youn atribiye a yon otè diferan. Jeneralman yo konsidere otè levanjil yo kòm psedonim, e tradisyon atribiye yo a [[Kat evanjelis yo|kat evanjelis yo]], chak asosye ak Jezi oswa ak disip pwòch li yo:{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} Mak a [[Jan Mak]], yon asosye [[Sen Pyè|Pyè]];<ref name="May Metzger Mark" /> [[Matye apot la|Matye]] a youn nan [[Disip (Krisyanis)|disip]] Jezi yo;{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} [[Lik evanjelis la|Lik]] a yon konpayon [[Pòl apot la|Pòl]] ki mansyone nan kèk lèt;{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} epi Jan a yon lòt disip Jezi,{{sfn|Funk|Hoover|The Jesus Seminar|1993|p=3}} "[[Disip byenneme a|disip byenneme a]]".{{sfn|Cross|Livingstone|2005|loc=John, St.}} Dapre [[Priyorite markyèn|priyorite markyèn nan]], premye levanjil ki te ekri a se [[Levanjil Mak]] (ane 60–75 apre Jezikri), swivi pa Levanjil Matye (65–85), Levanjil Lik (65–95), ak Levanjil Jan (75–100).<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=l2sloGWzzV8C&pg=PA58 |title=Can We Trust the Gospels?: Investigating the Reliability of Matthew, Mark, Luke, and John |publisher=Crossway |year=2007 |page=58 |isbn=978-1-4335-1978-9 |first=Mark D. |last=Roberts |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907174109/https://books.google.com/books?id=l2sloGWzzV8C&pg=PA58 |url-status=live}}</ref> Pifò chèchè dakò otè Matye ak Lik te itilize Mak kòm sous pou levanjil yo. Kòm Matye ak Lik pataje tou kèk kontni ki pa nan Mak, anpil chèchè konkli yo te itilize yon [[Sous Q|sous Q]] ipotetik anplis Mak, pandan yon kantite k ap grandi sipòte [[Ipotèz Farrer|ipotèz Farrer]] oswa [[Ipotèz posteryorite matyèn|Posteryorite matyèn nan]], kote Matye ak Lik te itilize youn lòt dirèkteman.<ref name=":022">{{Cite book |last=Runesson|first=Anders|title=Jesus, New Testament, Christian Origins|date=2021|publisher=Eerdmans|isbn=9780802868923}}</ref><ref name="TSP20222">{{Cite book |title=The Synoptic Problem 2022: Proceedings of the Loyola University Conference|publisher=Peeters Pub and Booksellers|year=2023|isbn=9789042950344|pages=5|editor-first1=Olegs|editor-last1=Andrejevs|editor-first2=Simon J. |editor-last2=Joseph|editor-first3=‎Edmondo|editor-last3=Lupieri|editor-first4=Joseph|editor-last4=Verhayden}}</ref>{{sfn|Licona|2010|pp=210–221}} Lik ak Matye trete sous yo yon fason ki pi konsèvatè pase lòt istoryen ansyen tankou [[Diodò Sisil]], byenke paralèl ak varyasyon levanjil sinoptik yo se kalite ki tipik nan byografi istorik ansyen.<ref name="Kloppenborg 49–79">{{Cite journal |last=Kloppenborg|first=John|title=Variation in the Reproduction of the Double Tradition and an Oral Q?|journal=Ephemerides Theologicae Lovaniensis|volume=83|issue=1|pages=49–79}}</ref><ref name="Licona 2016 XIII-XIV">{{Cite book |last=Licona |first=Mike |title=Why are there Differences in the Gospels? What we can Learn from Ancient Biography |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190264260 |pages=XIII-XIV}}</ref> Yon aspè enpòtan nan etid levanjil yo se [[Jan literè|jan literè]] kote yo klase.<ref>{{Cite book|last1=Burridge|first1=R. A. |year=2006|chapter=Gospels|editor-first1=J. W. |editor-last1=Rogerson|editor-first2=Judith M. |editor-last2=Lieu|title=The Oxford Handbook of Biblical Studies|publisher=Oxford University Press|page=433}}</ref> Si otè levanjil yo te vle ekri woman, mit, istwa oswa byografi, sa gen yon gwo enpak sou fason pou entèprete zèv yo.<ref>Talbert, C. H. (1977). ''What is a Gospel? The Genre of the Canonical Gospels''. Philadelphia, Pennsylvania: Fortress Press.</ref><ref>Wills, L. M. (1997). ''The Quest of the Historical Gospel: Mark, John and the Origins of the Gospel Genre''. London: Routledge. p. 10.</ref><ref>Burridge, R. A. (2004). ''What are the Gospels? A Comparison with Graeco-Roman Biography''. revised updated edn. Grand Rapids, Michigan: Eerdmans.</ref> Byenke li pa san kritik,<ref>e.g. Vines, M. E. (2002). ''The Problem of the Markan Genre: The Gospel of Mark and the Jewish Novel''. Atlanta, Georgia: Society of Biblical Literature. pp. 161–162.</ref> opinyon ki di levanjil yo se yon kalite byografi ansyen reprezante konsansis chèchè jodi a.<ref>{{cite book |last=Stanton |first=Graham N. |url=https://books.google.com/books?id=A7wNGMrAiD0C |title=Jesus and Gospel |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=978-0-521-00802-0 |page=192 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226005236/https://books.google.com/books?id=A7wNGMrAiD0C |archive-date=26 February 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Rogerson |first1=J. W. |url=https://books.google.com/books?id=eKZYMifS1fAC |title=The Oxford Handbook of Biblical Studies |last2=Lieu |first2=Judith M. |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-925425-5 |page=437 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225204746/https://books.google.com/books?id=eKZYMifS1fAC |archive-date=25 December 2019 |url-status=live}}</ref> Konsènan egzaktitid istwa yo, opinyon yo varye depi sa ki konsidere yo kòm deskripsyon [[Inerans biblik|san erè]] lavi Jezi,{{sfn|Grudem|1994|pp=90–91}} rive sa ki dwe sou fyabilite istorik yo sou divès pwen,{{sfn|Sanders|1993|p=3}} jiska sa ki konsidere yo kòm bay trè piti enfòmasyon istorik sou lavi li apa de baz yo.{{sfn|Köstenberger|Kellum|Quarles|2009|pp=117–125}}{{sfn|Ehrman|1999|pp=22–23}} ==== Estrikti ak kontni konparatif ==== {{Christianity sidebar}} Matye, Mak ak Lik rele levanjil sinoptik yo, soti nan grèk {{lang|grc|σύν}} ({{tlit|grc|syn}}, 'ansanm') ak {{lang|grc|ὄψις}} ({{tlit|grc|opsis}}, 'vizyon'),<ref name="Haffner-2008" /><ref name="Scroggie-1995" /><ref>{{OED|synoptic}}</ref> paske yo sanble nan kontni, aranjman naratif, lang ak estrikti paragraf, epi yo ka mete youn akote lòt fasilman pou konparezon sinoptik.<ref name="Haffner-2008">{{cite book |title=New Testament Theology |first=Paul |last=Haffner |year=2008 |isbn=978-88-902268-0-9 |page=135 |publisher=Gracewing}}</ref><ref name="Scroggie-1995">{{cite book |title=A Guide to the Gospels |first=W. Graham |last=Scroggie |year=1995 |isbn=978-0-8254-9571-7 |page=128 |publisher=[[Kregel Publications]]}}</ref><ref>{{Britannica URL |title=Synoptic Gospels |url=topic/Synoptic-Gospels}}</ref> Chèchè yo jeneralman dakò li enposib jwenn yon relasyon literè dirèk ant levanjil sinoptik yo ak Levanjil Jan an.<ref>{{cite book |title=The Gospel of John |first1=Francis J. |last1=Moloney |first2=Daniel J. |last2=Harrington |year=1998 |isbn=978-0-8146-5806-2 |page=[https://archive.org/details/gospelofjohn0004molo/page/3 3] |publisher=Liturgical Press |url=https://archive.org/details/gospelofjohn0004molo/page/3}}</ref> Anpil evènman—tankou batèm Jezi, krisifiksyon l ak relasyon l ak [[Apot nan Nouvo Testaman an|apot]] li yo—parèt nan levanjil sinoptik yo, men ensidan tankou [[Transfigirasyon Jezi|transfigirasyon an]] ak [[Ekzòsis|ekzòsis]] Jezi{{sfn|Witherington|1997|p=113}} pa parèt nan Jan, ki diferan tou sou lòt pwen, tankou [[Netwayaj Tanp lan|netwayaj Tanp lan]].<ref>{{cite book |last=Ladd |first=George E. |title=A Theology of the New Testament |year=1993 |publisher=Wm. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-0680-2 |page=251 |url=https://books.google.com/books?id=eIdkM00EdlAC&pg=PA251 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907103156/https://books.google.com/books?id=eIdkM00EdlAC&pg=PA251 |url-status=live}}</ref> Levanjil sinoptik yo mete aksan sou diferan aspè Jezi. Nan Mak, Jezi se [[Pitit Bondye (Krisyanis)|Pitit Bondye]] ki gen zèv pwisan yo montre prezans [[Wayòm Bondye a]].<ref name="May Metzger Mark" /> Yo prezante l kòm yon moun k ap fè mirak san repo ak sèvitè Bondye kou lèzòm.<ref name="ThompsonPortraits">{{Cite book|editor-last1=Thompson|editor-first1=Frank Charles|title=The Thompson Chain-Reference Bible|publisher=Kirk Bride Bible Company & Zondervan Bible Publishers|year=1983|pages= 1563–1564}}</ref> Kout levanjil sa a anrejistre relativman kèk pawòl oswa gwo ansèyman Jezi.<ref name="May Metzger Mark" /> Levanjil Matye a mete aksan sou lefèt Jezi se akonplisman volonte Bondye jan yo revele l nan Ansyen Testaman an ak Senyè Legliz la.<ref>{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=Matthew|pages=1171–1212}}</ref> Yo prezante l kòm "[[Liyaj davidik|Pitit David]]", yon "wa", ak Mesi a.<ref name="ThompsonPortraits" />{{sfn|McGrath|2006|pp=4–6}} Lik prezante Jezi kòm sovè diven-imen ki montre konpasyon pou moun nan nesesite.<ref name="May Metzger Luke">{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=Luke|pages=1240–1285}}</ref> Yo montre l kòm zanmi moun k ap fè peche ak moun yo rejte, ki te vini chèche ak sove moun ki pèdi yo.<ref name="ThompsonPortraits" /> Levanjil sa a gen ladan l parabòl byen konnen, tankou [[Bon Samariten an]] ak [[Pitit pèdi a|Pitit Pèdi a]].<ref name="May Metzger Luke" /> [[Pwològ Levanjil Jan an]] idantifye Jezi kòm yon enkanasyon Pawòl divin lan ([[Logos (Krisyanis)|Logos]]).<ref name="MayMetzgerJohn">{{Cite book|editor-last1=May|editor-first1=Herbert G. |editor-first2=Bruce M. |editor-last2=Metzger|title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha|year=1977|chapter=John|pages=1286–1318}}</ref> Kòm Pawòl la, yo dekri Jezi kòm etènèlman prezan avèk Bondye, aktif nan tout kreyasyon an, ak sous nati moral ak espirityèl limanite.<ref name="MayMetzgerJohn" /> Nan levanjil sa a, yo prezante Jezi kòm pa sèlman pi gran pase nenpòt pwofèt imen nan tan pase, men pi gran pase nenpòt pwofèt ki ka egziste: li pa sèlman pale Pawòl Bondye; li se Pawòl Bondye.{{sfn|Harris|1985|pp=302–310}} Nan Levanjil Jan an, Jezi revele wòl divin li piblikman epi yo dekri l kòm [[Pen lavi a]], [[Limyè mond lan]], [[Vrè Pye Rezen an]], ak plis ankò.<ref name="ThompsonPortraits" /> Otè Nouvo Testaman an jeneralman te montre ti enterè pou etabli yon [[Kwonoloji Jezi|kwonoloji]] absoli lavi Jezi oswa pou senkwonize epizòd lavi li ak istwa laïk epòk la.{{sfn|Rahner|2004|pp=730–731}} Jan [[s:Bible (American Standard)/John#21:25|Jan 21:25]] di l, levanjil yo pa pretann bay yon lis konplè evènman nan lavi Jezi.<ref>{{cite book |last=O'Collins |first=Gerald |title=Christology: A Biblical, Historical, and Systematic Study of Jesus |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-955787-5 |pages=1–3}}</ref> Yo te ekri istwa yo sitou kòm dokiman teyolojik nan kontèks [[Krisyanis primitif|kretyen primitif]], ak kwonoloji kòm yon konsiderasyon segondè.<ref name="Wiarda75">{{cite book |title=Interpreting Gospel Narratives: Scenes, People, and Theology |first=Timothy |last=Wiarda |year=2010 |isbn=978-0-8054-4843-6 |pages=75–78 |publisher=B&H}}</ref> Levanjil yo konsakre apeprè yon tyè nan tèks yo a dènye semèn lavi Jezi nan [[Jerizalèm]], ke yo rele [[Pasyon (Krisyanis)|Pasyon an]].<ref name="Turner613">{{cite book |title=Matthew |first=David L. |last=Turner |year=2008 |isbn=978-0-8010-2684-3 |page=613 |publisher=Baker}}</ref> Yo pa bay ase detay pou satisfè egzijans istoryen modèn yo konsènan dat egzak, men li posib pou tire yon imaj jeneral istwa lavi Jezi nan yo.{{sfn|Sanders|1993|p=3}}{{sfn|Rahner|2004|pp=730–731}}<ref name="Wiarda75" /> === Jenealoji ak nesans === {{Main|Jenealoji Jezi|Nativite Jezi}} Jezi te jwif,{{sfn|Vermes|1981|pp=20, 26, 27, 29}} li te fèt nan [[Mari, manman Jezi|Mari]], madanm [[Sen Jozèf|Jozèf]].<ref>[[Matye 1]]; [[Lik 2]].</ref> Levanjil Matye ak Lik ofri de istwa diferan sou [[Jenealoji|jenealoji]] li. Matye trase zansèt Jezi jiska [[Abraram]] pa [[David]],<ref>{{bibleverse|Matthew|1:1–16}}.</ref>{{sfn|Sanders|1993|pp=80–91}} pandan Lik trase zansèt Jezi pa [[Adan]] jiska Bondye.<ref>{{bibleverse|Luke|3:23–38}}.</ref>{{sfn|Brown|1978|p=[https://books.google.com/books?id=ML1mnUBwmhcC&pg=PA163 163]}} Lis yo idantik ant Abraram ak David men yo diferan anpil apati pwen sa a; Matye gen 27 jenerasyon ant David ak Jozèf, pandan Lik gen 42, ak prèske pa gen okenn non ki parèt nan de lis yo.{{efn|Konpare {{bibleverse|Matthew|1:6–16|NIV}} ak {{bibleverse|Luke|3:23–31|NIV}}. Gade tou {{section link|Jenealoji Jezi|Konparezon de jenealoji yo}}.}}<ref>{{cite book |last=France |first=R. T. |url=https://books.google.com/books?id=ttTgacXnLV8C&pg=PA72 |title=The Gospel According to Matthew: An Introduction and Commentary |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1985 |isbn=978-0-8028-0063-3 |page=72 |author-link=R. T. France |access-date=15 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229004519/https://books.google.com/books?id=ttTgacXnLV8C&pg=PA72 |archive-date=29 February 2020 |url-status=live}} "From David the two lists diverge, as Matthew follows the line of succession to the throne of Judah from Solomon, whereas Luke's list goes through Nathan, ... and converges with Matthew's only for the two names of Shealtiel and Zerubabbel until Joseph is reached."</ref> Yo pwopoze divès teyori pou eksplike poukisa de jenealoji yo tèlman diferan.{{efn|Pou yon apèsi sou teyori sa yo, gade {{section link|Jenealoji Jezi|Eksplikasyon pou divèjans lan}}.}} [[File:Gerard van Honthorst - Adoration of the Shepherds (1622).jpg|thumb|left|''Adorasyon bèje yo'' pa [[Gerard van Honthorst]], 1622|alt=Yon sèn nesans; gason ak bèt antoure Mari ak Jezi k ap fèk fèt, ki kouvri ak limyè]] Tou de Matye ak Lik dekri nesans Jezi, sitou ke li te fèt nan yon vyèj ki rele Mari nan [[Betleyèm]] pou akonpli [[Pwofesi|pwofesi]]. Istwa Lik la mete aksan sou evènman anvan [[Nesans Jezi|nesans Jezi]] epi li santre sou Mari, pandan istwa Matye a kouvri pi plis evènman apre nesans lan epi li santre sou Jozèf.{{sfn|Mills|Bullard|1998|p=556}}<ref name="marsh37">{{cite book |title=Jesus and the Gospels |last=Marsh |first=Clive |author-last2=Moyise|author-first2= Steve |year=2006 |isbn=978-0-567-04073-2 |page=37 |publisher=Clark International |url=https://books.google.com/books?id=ecHpPzDLkhcC&pg=PA37 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907095218/https://books.google.com/books?id=ecHpPzDLkhcC&pg=PA37 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Morris|1992|page=26}} Tou de istwa deklare Mari te fiyanse ak yon nonm ki rele Jozèf, ki te desandan Wa David epi ki pat papa byolojik Jezi, epi tou de sipòte doktrin [[Nesans vyèj Jezi|nesans vyèj Jezi a]], dapre sa Jezi te konsevwa nan yon fason mirakilè pa [[Sentespri]] nan vant Mari lè li te toujou vyèj.<ref name="Jeffrey">{{cite book |last=Jeffrey |first=David L. |url=https://books.google.com/books?id=7R0IGTSvIVIC |title=A Dictionary of biblical tradition in English literature |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1992 |isbn=978-0-85244-224-1 |pages=538–540 |access-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=7R0IGTSvIVIC |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=30–37}}<ref>{{cite book |title=Who's Who in the New Testament |last=Brownrigg |first=Ronald |year=2002 |isbn=978-0-415-26036-7 |pages=96–100 |publisher=Taylor & Francis}}</ref> An menm tan, gen prèv, omwen nan ''Travay Apot yo'' Lik la, ke yo te panse Jezi te gen, tankou anpil figi nan ansyènte, yon doub patènite, paske la yo di li desandan nan semans oswa nan rèl David.<ref>{{Cite journal |last=Lincoln |first=Andrew T. |date=2013 |title=Luke and Jesus' Conception: A Case of Double Paternity? |journal=Journal of Biblical Literature |volume=132 |issue=3 |pages=639–658 |jstor=23487891 |issn=0021-9231}}</ref> Lè Jozèf [[Adopsyon nan jidayis|pran Jezi kòm pwòp pitit li]], yo konprann li ba li desandans davidik ki nesesè a.<ref>{{Cite web |url=http://www.thesevernforum.org.uk/palette/lecture_lincoln_2015.pdf |last1=Lincoln|first1=Andrew T. |title=Conceiving Jesus: re-examining Jesus' conception in canon, Christology, and creed|publisher=The Severn Forum|date=5 March 2015|page= 4 |access-date=2 July 2019 |archive-date=10 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510100248/http://www.thesevernforum.org.uk/palette/lecture_lincoln_2015.pdf |url-status=live}}</ref> Gen kèk chèchè ki sigjere Jezi te gen eritaj [[Levit|levit]] nan bò Mari, dapre relasyon san li ak [[Elizabèt (figi biblik)|Elizabèt]].<ref>For example, {{citation |title=Carmen 18}}</ref> [[File:Bellini-circumcision-NG1455-fm.jpg|thumb|alt=74.9 × 102.2&nbsp;cm|''Sikonsizyon'' pa [[Giovanni Bellini]], {{circa|1500|lk=no}}. Tablo a dekri [[Sikonsizyon Jezi|sikonsizyon Jezi]].]] Nan Matye, Jozèf boulvèse paske Mari, fiyanse li, [[Gwosès|ansent]],<ref>[[Matye 1:19]]–[[Matye 1:20|20]].</ref> men nan premye [[Rèv Sen Jozèf|kat rèv Jozèf]], yon zanj asire l pou l pa pè pran Mari kòm madanm li paske pitit li a te konsevwa pa Sentespri.<ref name="Talbert">{{cite book |title=Matthew |first=Charles H. |last=Talbert |year=2010 |isbn=978-0-8010-3192-2 |publisher=Baker |url=https://books.google.com/books?id=tbmoR2j0-sgC |pages=29–30 |access-date=8 October 2020 |archive-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=tbmoR2j0-sgC |url-status=live}}</ref> Nan [[Matye 2:1]]–[[Matye 2:12|12]], [[Mag biblik yo|saj]] oswa [[Mag]] ki soti nan [[Oryan]] pote kado bay jenn Jezi kòm [[Jezi, Wa jwif yo|Wa jwif yo]]. Yo jwenn li nan yon kay Betleyèm. [[Ewòd Gran]] tande pale de nesans Jezi epi, tankou li te vle touye l, [[Masak inosan yo|bay lòd pou touye tout ti gason]] nan Betleyèm ak anviwon li. Men, yon zanj avèti Jozèf nan dezyèm rèv li, epi fanmi an [[Sove ale an Ejip|sove ale an Ejip]], answit li retounen epi li etabli nan Nazarèt.<ref name="Talbert" />{{sfn|Harris|1985|pp=272–285}}<ref>{{cite book |last=Schnackenburg |first=Rudolf |title=The Gospel of Matthew |year=2002 |isbn=978-0-8028-4438-5 |publisher=Wm. B. Eerdmans |url=https://books.google.com/books?id=pvR39Z9O01kC&pg=PA9 |pages=9–11 |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907052207/https://books.google.com/books?id=pvR39Z9O01kC&pg=PA9 |url-status=live}}</ref> Nan Lik 1:31–38, Mari aprann nan men zanj [[Gabriyèl]] ke l ap konsevwa epi bay nesans a yon pitit ki rele Jezi atravè aksyon Sentespri.<ref name="marsh37" /><ref name="Jeffrey" /> Lè Mari prèt pou akouche, li menm ak Jozèf vwayaje soti nan Nazarèt pou ale nan vil zansèt Jozèf, Betleyèm, pou anrejistre nan resansman [[Sezar Ogis]] te bay lòd fè a. Pandan yo la, Mari bay Jezi nesans, epi kòm yo pa jwenn plas nan oberj la, li mete ti bebe a nan yon [[Manje bèt|manje bèt]].<ref>{{bibleverse|Luke|2:1–7}}.</ref> Yon [[Anons bay bèje yo|zanj anonse nesans lan bay yon gwoup bèje]], ki ale Betleyèm pou wè Jezi epi answit gaye nouvèl la toupatou.<ref>{{bibleverse|Luke|2:8–20}}.</ref> Lik 2:21 rakonte kijan Jozèf ak Mari [[Sikonsizyon Jezi|sikonsi ti bebe a nan wityèm jou apre nesans]] epi bay li non Jezi, jan Gabriyèl te kòmande Mari.<ref>{{bibleverse|Luke|2:21}}.</ref> Apre [[Prezantasyon Jezi nan Tanp lan|prezantasyon Jezi nan Tanp lan]], Jozèf, Mari ak Jezi retounen Nazarèt.<ref name="marsh37" /><ref name="Jeffrey" /> === Premye ane, fanmi ak pwofesyon === [[File:William Holman Hunt - The Finding of the Saviour in the Temple - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.2|''[[Jwenn Sovè a nan Tanp lan]]'' pa [[William Holman Hunt]], 1860|alt=Mari ak Jozèf jwenn Jezi nan Tanp lan]] Levanjil Lik ak Matye idantifye Nazarèt, yon vil nan [[Galile]] ki nan [[Izrayèl]] jodi a, kòm kay anfans Jezi, kote li te viv ak fanmi li. Byenke Jozèf parèt nan deskripsyon anfans Jezi, pa gen okenn mansyon sou li apre sa.<ref>{{cite book |last=Perrotta |first=Louise B. |title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today |publisher=Our Sunday Visitor Publishing |year=2000 |isbn=978-0-87973-573-9 |pages=21, 110–112}}</ref><ref>{{cite book |author=Reverend Archdeacon Kinane |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EmUhCgAAQBAJ&pg=PT138 |title=Saint Joseph: His Life, His Virtues, His Privileges, His Power |page=138 |chapter=Section VI – The perpetual virginity of St. Joseph |publisher=Aeterna Press|access-date=7 June 2021 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309230526/https://books.google.com/books?id=EmUhCgAAQBAJ&pg=PT138#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> Lòt manm fanmi li yo, gen ladan yo manman l Mari; [[Frè Jezi yo|kat frè li yo]], [[Jak, frè Jezi|Jak]], [[Jozès, frè Jezi|Jozès (oswa Jozèf)]], [[Jid, frè Jezi|Jid]] ak [[Simon, frè Jezi|Simon]]; ak sè li yo ki pa gen non, mansyone nan Levanjil yo ak lòt sous.<ref>{{cite book |title=Zealot: The Life and Times of Jesus of Nazareth |last=Aslan |first=Reza |author-link=Reza Aslan |year=2013 |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/zealotlifetimeso00reza/page/756 36] |isbn=978-1-4000-6922-4 |url=https://archive.org/details/zealotlifetimeso00reza/page/756}}</ref> Yo rele grann ak granpapa Jezi nan bò manman l [[Jowakim]] ak [[Sen Ann|Ann]] nan [[Levanjil Jak|Levanjil Jak la]].<ref>{{cite book |last=Brownrigg |first=Ronald |title=Who's Who in the New Testament |url=https://books.google.com/books?id=JXqBAgAAQBAJ&q=joachim |page=194 |year=2003 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-1-134-50949-2 |access-date=31 March 2023 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309230540/https://books.google.com/books?id=JXqBAgAAQBAJ&q=joachim#v=snippet&q=joachim&f=false |url-status=live}}</ref> Levanjil Lik la anrejistre ke Mari te fanmi [[Elizabèt (figi biblik)|Elizabèt]], manman Jan Batis.<ref>{{Bibleverse|Luke|1:5, 36|KJV}}.</ref> Gen kèk sous ekstrabiblik kontanporen ki konsidere Jezi ak Jan Batis kòm kouzen jèmen, sou baz kwayans Elizabèt te pitit fi [[Sobe (sè Sen Ann)|Sobe]], sè Ann.<ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 97.1325.</ref><ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 120.189.</ref><ref>[[Patrologia Graeca|PG]] 145.760 ([[Nicephorus Callistus|Nicéphore Callistus]], ''Historia ecclesiastica'', 2.3).</ref> Levanjil Mak rapòte ke nan kòmansman [[Ministè Jezi|ministè li]], Jezi antre an konfli ak vwazen ak fanmi li.{{sfn|Harris|1985|pp=270–272}} Manman l ak frè l yo vin chèche l<ref>{{bibleverse|Mark|3:31–35}}.</ref> paske moun ap di [[Sante mantal Jezi|li pèdi tèt li]].<ref>{{bibleverse|Mark|3:21}}.</ref> Jezi reponn ke disip li yo se vre fanmi li. Nan Levanjil Jan an, Jezi ak manman l ale nan yon [[Nòs Kana|nòs Kana]], kote li fè premye mirak li sou demann li.<ref>{{bibleverse|John|3:1–11}}.</ref> Pita, li prezan nan krisifiksyon li, epi li eksprime enkyetid pou byennèt li.<ref>{{bibleverse|John|19:25–27}}.</ref> Yo rele Jezi yon {{lang|grc|τέκτων}} ({{tlit|grc|[[tektōn]]}}) nan [[s:Bible (American Standard)/Mark#6:3|Mak 6:3]], yon tèm ke yo tradisyonèlman konprann kòm "bòs bòs" men ki ka refere tou a moun ki fabrike objè nan divès materyo, ladan yo konstriktè.<ref>{{cite book |last1=Liddell |first1=Henry G. |last2=Scott |first2=Robert |title=An Intermediate Greek–English Lexicon: The Seventh Edition of Liddell and Scott's Greek–English Lexicon |publisher=Clarendon Press |year=1889 |page=797}}</ref>{{sfn|Dickson|2008|pp=68–69}} Kòm tèm nan gen yon gwo laj siyifikasyon ak "reyalite sosyo-istorik yon {{lang|grc|τέκτων}} nazarèn komen", Matthew K. Robinson, yon minis ak akademisyen, prefere tradui {{lang|grc|τέκτων}} kòm 'konstriktè-atizan'.<ref>{{cite journal |last1=Robinson |first1=Matthew K. |title="Is This Not the Τέκτων?": Revisiting Jesus's Vocation in Mark 6:3 |journal=Neotestamentica |date=2021 |volume=55 |issue=2 |pages=431–445 |doi=10.1353/neo.2021.0038}}</ref><ref>{{cite web |title=Matthew Robinson |url=https://www.theology.ox.ac.uk/people/matthew-robinson |publisher=[[University of Oxford]] |access-date=1 April 2025}}</ref> Levanjil yo endike Jezi te kapab li, parafraze ak diskite Ekriti yo, men sa pa nesesèman vle di li te resevwa yon fòmasyon fòmèl kòm eskrib.<ref>{{Atik ansiklopedik|year=2001 |title=Context, family and formation |encyclopedia=Cambridge companion to Jesus |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA14 |access-date=14 August 2015 |last=Evans |first=Craig A. |editor-last=Bockmuehl |editor-first=Markus N. A. |pages=14, 21 |isbn=978-0-521-79678-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907175830/https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA14 |archive-date=7 September 2015 |url-status=live|doi=10.1017/CCOL0521792614.002}}</ref> Levanjil Lik rapòte de vwayaj Jezi ak paran li nan Jerizalèm pandan anfans li. Yo vin nan [[Tanp Jerizalèm]] pou [[Prezantasyon Jezi|prezantasyon Jezi]] kòm ti bebe an akò ak lalwa jwif la, kote yon nonm ki rele [[Simeyon (Levanjil Lik)|Simeyon]] fè yon pwofesi sou Jezi ak Mari.<ref>{{bibleverse|Luke|2:22–35}}.</ref> Lè Jezi, a laj douz an, pèdi nan yon pèlerinaj Jerizalèm pou [[Pak jwif|Pak jwif la]], paran li jwenn li nan [[Jwenn Jezi nan Tanp lan|Tanp lan]] chita nan mitan metèd yo, k ap koute yo epi poze kesyon, epi moun yo sezi pou entèlijans li ak repons li yo. Mari repwoche Jezi paske li te pèdi, epi Jezi reponn li dwe "nan kay Papa l".<ref>{{bibleverse|Luke|2:41–52}}.</ref> === Batèm ak tantasyon === {{Main|Batèm Jezi|Tantasyon Kris}} [[File:El bautismo de Jesús, por José Ferraz de Almeida Júnior.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Batèm Jezi|Batèm Kris]] pa [[Jan Batis]]'', pa [[Almeida Júnior]], 1895|alt=Jan batize Jezi. Sentespri a, an fòm yon toutrèl, anwo l.]] [[Levanjil sinoptik yo]] dekri [[Batèm Jezi|batèm Jezi]] nan [[Rivyè Jouden|Rivyè Jouden an]] ak [[Tantasyon Kris|tantasyon li te fè fas]] pandan karant jou li te pase nan [[Dezè Jide a]] kòm preparasyon pou ministè piblik li.<ref>{{cite book |last=Sheen |first=Fulton J. |title=Life of Christ |year=2008 |publisher=Random House |isbn=978-0-385-52699-9 |page=65 |url=https://books.google.com/books?id=KyqQKohpVR4C&pg=PA65 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910165309/https://books.google.com/books?id=KyqQKohpVR4C&pg=PA65 |url-status=live}}</ref> Nan chak istwa sa yo, istwa batèm Jezi a vini apre enfòmasyon sou Jan Batis.{{sfn|Blomberg|2009|pp=224–229}}{{sfn|Köstenberger|Kellum|Quarles|2009|pp=141–143}}{{sfn|McGrath|2006|pp=16–22}} Yo montre Jan k ap preche repantans pou padon peche, ankouraje moun bay [[Lamòn|lamòn]] bay malere,<ref>{{bibleverse|Luke||3:11}}.</ref> batize moun nan rejyon Rivyè Jouden an anviwon [[Pere]], epi anonse vini yon moun "ki pi pwisan" pase l.<ref>{{bibleverse|Luke|3:16}}.</ref><ref>{{cite book |title=Eerdmans commentary on the Bible |first1=James D. G. |last1=Dunn |first2=John W. |last2=Rogerson |year=2003 |isbn=978-0-8028-3711-0 |page=1010 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref> [[File:Ary Scheffer - The Temptation of Christ (1854).jpg|thumb|left|upright=0.8|Jezi ak Dyab la dekri nan ''[[Tantasyon Kris|Tantasyon Kris la]]'', pa [[Ary Scheffer]], 1854]] Nan Levanjil Mak, Jan Batis batize Jezi, epi lè Jezi soti nan dlo a, li wè [[Sentespri]] ap desann sou li tankou yon toutrèl, epi yon vwa soti nan syèl la pou deklare l Pitit Bondye.<ref>{{bibleverse|Mark|1:9–11}}.</ref> Se youn nan de evènman Levanjil yo dekri kote yon vwa ki soti nan Syèl la refere a Jezi kòm "Pitit", lòt la se [[Transfigirasyon Jezi|Transfigirasyon an]].{{sfn|Lee|2004|pp=21–30}}<ref name="Nobbs">{{cite book |last1=Harding|first1=Mark|title=The Content and the Setting of the Gospel Tradition|last2=Nobbs|first2=Alanna|publisher=Wm. B. Eerdmans|year=2010|isbn=978-0-8028-3318-1|pages=281–282}}</ref> Answit Lespri a pouse l ale nan dezè a, kote [[Satan]] tante l.<ref>{{bibleverse|Mark|1:12–13}}.</ref> Apre arestasyon Jan, Jezi kòmanse ministè li nan Galile.<ref>{{bibleverse|Mark|1:14}}.</ref> Nan Levanjil Matye, lè Jezi vin kote Jan pou l batize, Jan pwoteste, li di, "Se mwen ki bezwen batize pa ou."<ref>{{bibleverse|Matthew|3:14}}.</ref> Jezi di l pou l kontinye ak batèm lan "pou nou akonpli tout jistis".<ref>{{bibleverse|Matthew|3:15}}.</ref> Answit Matye rakonte twa tantasyon espesifik Satan ofri Jezi nan dezè a.<ref>{{bibleverse|Matthew|4:3–11}}.</ref> Nan Levanjil Lik, Sentespri a desann an fòm kò, tankou yon toutrèl, apre tout pèp la fin batize epi pandan Jezi ap [[Prayers of Jesus|priye]].<ref>{{bibleverse|Luke|3:21–22}}.</ref> Pita, Jan rekonèt Jezi implicitman lè li voye disip li yo poze kesyon sou li.<ref>{{bibleverse|Luke|7:18–23}}.</ref> Lik dekri tou twa tantasyon Jezi te fè eksperyans nan dezè a anvan li kòmanse ministè li nan Galile.<ref>{{bibleverse|Luke|4:1–14}}.</ref> Levanjil Jan an pa rakonte batèm ak tantasyon Jezi.{{sfn|Cross|Livingstone|2005|loc=Jesus Christ}} Pito, Jan Batis temwaye ke li wè Lespri a desann epi rete sou Jezi.<ref>{{bibleverse|John|1:32}}.</ref>{{sfn|Boring|Craddock|2004|p=[https://books.google.com/books?id=N0tLXRIiIe0C&pg=PA292 292]}} Jan pwoklame Jezi piblikman kòm [[Ti Mouton Bondye a]], epi kèk nan disip Jan yo vin disip Jezi.{{sfn|Theissen|Merz|1998|pp=17–62}} Anvan yo mete Jan nan prizon, Jezi mennen disip li yo batize,<ref>{{bibleverse|John|3:22–24}}.</ref> epi yo batize plis moun pase Jan.<ref>{{bibleverse|John|4:1}}.</ref> === <span class="anchor" id="Ministry"></span> Ministè piblik === <!-- Anchor names for incoming section link(s) from other page(s) --> {{Main|Ministè Jezi}} [[File:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|thumb|''Diskou sou mòn lan'', pa [[Carl Bloch]], 1877, dekri [[Diskou sou mòn lan|diskou enpòtan Jezi a]].|alt=Jezi chita sou yon mòn, k ap preche yon foul moun]] Levanjil sinoptik yo dekri de gwo kad jewografik nan ministè Jezi. Premye a se Galile, nan nò [[Jide]], kote Jezi fè yon ministè ki gen gwo siksè; dezyèm lan se Jerizalèm, kote yo rejte l epi touye l.<ref name="ISBEO">{{cite web |year=1939 |editor-last=Orr |editor-first=James |title=International Standard Bible Encyclopedia Online |url=http://www.internationalstandardbible.com/R/rabbi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817024703/http://www.internationalstandardbible.com/R/rabbi.html |archive-date=17 August 2016 |access-date=30 July 2016 |publisher=Wm. B. Eerdmans}}</ref> Souvan yo rele l "[[Rabi|rabi]]",<ref name="ISBEO" /> Jezi bay mesaj li oralman.<ref name="Dunn2013">{{cite book |last=Dunn |first=James D. G. |title=The Oral Gospel Tradition |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=2013 |pages=290–291}}</ref> Nan istwa sa yo, li entèdi moun ki rekonèt li kòm mesi a—ladan yo moun li geri ak move lespri li ekzòsize yo—pale sou sa (gade [[Sekrè mesyanik|Sekrè mesyanik la]]).{{sfn|Harris|1985|pp=285–296}} Kontrèman, Levanjil Jan an prezante ministè Jezi kòm ki te fèt sitou nan ak alantou Jerizalèm olye de nan Galile, epi nati divin li pwoklame ak rekonèt pi ouvètman.{{sfn|Harris|1985|pp=302–310}} Chèchè yo souvan divize ministè Jezi an plizyè etap. Ministè nan Galile a kòmanse lè Jezi retounen Galile apati [[Dezè Jide a]] apre li fin reziste tantasyon [[Satan]]. Answit li preche toupatou nan Galile, epi nan [[s:Bible (American Standard)/Matthew#4:18|Matye 4:18–20]], [[Premye disip Jezi yo|premye disip li yo]]—ki pita pral fòme nwayo Legliz la—rankontre l epi kòmanse swiv li.{{sfn|McGrath|2006|pp=16–22}}{{sfn|Redford|2007|pp=117–130}} Peryòd sa a gen ladan l [[Diskou sou mòn lan]], youn nan gwo diskou Jezi yo,{{sfn|Redford|2007|pp=117–130}}<ref>{{cite book |title=The Sermon on the mount: a theological investigation |first=Carl G. |last=Vaught |year=2001 |publisher=Baylor University Press |isbn=978-0-918954-76-3 |pages=xi–xiv}}</ref> ansanm ak [[Kalme tanpèt la|kalmman tanpèt la]], [[Miltiplikasyon pen yo pou 5 000 moun|manje 5 000 moun yo]], [[Jezi mache sou dlo|mache sou dlo]], ak plizyè lòt mirak ak [[Parabòl Jezi|parabòl]].{{sfn|Redford|2007|pp=143–160}} Li fini ak [[Konfesyon Pyè|Konfesyon Pyè a]] ak Transfigirasyon an.<ref>{{cite encyclopedia |title=Transfiguration, The |encyclopedia=The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Thought: Son of Man-Tremellius V11 |isbn=978-1-4286-3189-2 |publisher=Funk & Wagnalls |year=1909 |url=https://books.google.com/books?id=js5-eDk13TcC&pg=PA493 |page=493 |last=Nash |first=Henry S. |editor-first=Samuel M. |editor-last=Jackson |access-date=14 August 2015 |archive-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907052036/https://books.google.com/books?id=js5-eDk13TcC&pg=PA493 |url-status=live}}</ref><ref name="Barton132">{{cite book |last=Barton |first=Stephen C. |url=https://archive.org/details/cambridgecompani00bart_994 |title=The Cambridge Companion to the Gospels |date=23 November 2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80766-1 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani00bart_994/page/n138 132]–133 |url-access=limited}}</ref> Pandan Jezi ap vwayaje pou Jerizalèm, nan sa yo souvan rele ministè Pere a, li retounen nan rejyon kote yo te batize l la, apeprè yon tyè wout pou desann soti nan [[Lak Galile|Lak Galile a]] sou Rivyè Jouden an.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/John#10:40|Jan 10:40–42]].</ref>{{sfn|Cox|Easley|2007|p=137}}{{sfn|Redford|2007|pp=211–229}} [[Ministè Jezi#Final ministry in Jerusalem|Dènye faz ministè li a]], nan Jerizalèm, kòmanse ak [[Antre triyonfal nan Jerizalèm|antre triyonfal li]] nan vil la nan [[Dimanch Ram]].{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=155–170}} Nan Levanjil sinoptik yo, pandan semèn sa a Jezi [[Netwayaj Tanp lan|chase machann lajan yo]] nan [[Dezyèm Tanp lan]], epi [[Maché Jida a|Jida fè yon maché pou trayi]] li. Peryòd sa a kilmine nan [[Dènye Soupe a]] epi, nan istwa Jan an, nan [[Diskou orevwa a]].{{sfn|Blomberg|2009|pp=224–229}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=155–170}}{{sfn|Redford|2007|pp=257–274}} ==== Disip ak swivan ==== {{Main|Apot nan Nouvo Testaman an|Voye douz apot yo}} [[File:Brooklyn Museum - The Exhortation to the Apostles (Recommandation aux apôtres) - James Tissot.jpg|thumb|''Egzòtasyon bay apot yo'', pa [[James Tissot]], dekri Jezi k ap pale ak douz disip li yo.]] Nan kòmansman ministè li, Jezi [[Voye douz apot yo|chwazi douz apot]]. Nan Matye ak Mak, Jezi rele kat premye apot li yo, ki se pechè, epi yo dekri yo kite filè yo imedyatman pou swiv li.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#4:18|Matye 4:18–22]], [[wikisource:Bible (American Standard)/Mark#1:16|Mak 1:16–20]].</ref> Nan Jan, de premye apot Jezi yo te disip Jan Batis okòmansman; Batis la wè Jezi epi rele l Ti Mouton Bondye a, epi de moun yo, ki tande sa, kòmanse swiv Jezi.{{sfn|Brown|1988|pp=25–27}}{{sfn|Boring|Craddock|2004|pp=292–293}} Anplis douz apot yo, entwodiksyon [[Diskou sou plenn nan]] nan Lik idantifye yon gwoup moun ki pi gran kòm disip.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#6:17|Lik 6:17]].</ref> Nan [[s:Bible (American Standard)/Luke#10:1|Lik 10:1–16]], Jezi voye [[Swasanndis disip yo|70 oswa 72 swivan li yo]] de pa de pou prepare vil yo pou vizit li yo pral fè: yo enstwi yo pou yo aksepte òspitalite, geri malad yo, epi pwoklame [[Wayòm Bondye a]].<ref>{{cite encyclopedia |title=The Gospel According to Luke |encyclopedia=New Collegeville Bible Commentary: New Testament |publisher=Liturgical Press |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=sdooTRyPMCwC&pg=PA255 |page=255 |first=Michael F. |last=Patella |editor-first=Daniel |editor-last=Durken |isbn=978-0-8146-3260-4 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910044704/https://books.google.com/books?id=sdooTRyPMCwC&pg=PA255 |url-status=live}}</ref> ==== <span class="anchor" id="Teachings and preachings"></span> Ansèyman ak mirak ==== [[File:Hoffman-ChristAndTheRichYoungRuler.jpg|thumb|''[[Jezi ak jenn gason rich la]]'' pa [[Heinrich Hofmann (painter)|Heinrich Hofmann]], 1889]] Nan levanjil sinoptik yo, Jezi anseye anpil—souvan nan [[Parabòl|parabòl]]{{sfn|Theissen|Merz|1998|pp=316–346}}—sou Wayòm Bondye a. Jezi pale tou de "[[Pitit Lonm nan]]", yon figi [[Apokalips|apokaliptik]] ki pral vin rasanble moun yo chwazi yo.<ref name="Britannica" /> Jezi mande moun repanti de peche yo epi devwe tèt yo antyèman a Bondye.<ref name="Britannica">{{Britannica |id=303091 |title=Jesus Christ |first1=E.&nbsp;P. |last1=Sanders |first2=Jaroslav J. |last2=Pelikan}}</ref> Li enstwi disip li yo pou yo respekte [[Lalwa jwif la|lalwa jwif la]], byenke gen kèk nan moun ki te viv ansanm avè l ki wè l kòm moun ki vyole lalwa a li menm, pa egzanp nan [[Saba|obsèvans saba a]].<ref name="Britannica" /> Lè yo mande l ki [[Gran kòmandman an|pi gran kòmandman an]], Jezi reponn: "Se pou ou renmen Senyè Bondye ou ak tout kè ou, ak tout nanm ou, ak tout lespri ou ... Epi yon dezyèm ki sanble ak li: 'Se pou ou renmen pwochen ou tankou tèt ou.{{'"}}<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#22:37|Matye 22:37–39]].</ref> Lòt ansèyman etik ki atribiye a Jezi gen ladan yo [[Matye 5:44|renmen lènmi ou yo]], abstni nan [[Rayisman|rayisman]] ak [[Konvwatiz|konvwatiz]], [[Prezante lòt jou a|prezante lòt jou a]], ak [[Padon|padone]] moun ki fè nou peche.<ref>[[Diskou sou mòn lan|Matye 5–7]].</ref><ref>{{cite book |last1=Stassen |first1=Glen H. |url=https://books.google.com/books?id=LlMVrmA-b-4C |title=Kingdom Ethics: Following Jesus in Contemporary Context |last2=Gushee |first2=David P. |publisher=InterVarsity |year=2003 |isbn=978-0-8308-2668-1 |pages=102–103, 138–140, 197–198, 295–298 |access-date=14 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226062140/https://books.google.com/books?id=LlMVrmA-b-4C |archive-date=26 February 2020 |url-status=live}}</ref> Levanjil Jan an prezante ansèyman Jezi pa sèlman kòm pwòp predikasyon li men kòm [[Revelasyon|revelasyon]] divin. Pa egzanp, Jan Batis di nan [[s:Bible (American Standard)/John#3:34|Jan 3:34]]: "Moun Bondye voye a pale pawòl Bondye, paske li bay Lespri a san mezi." Nan [[s:Bible (American Standard)/John#7:16|Jan 7:16]], Jezi di, "Ansèyman mwen an pa pou mwen men pou moun ki voye m lan." Li repete sa nan [[s:Bible (American Standard)/John#14:10|Jan 14:10]]: "Eske nou pa kwè mwen nan Papa a epi Papa a nan mwen? Pawòl mwen di nou yo, mwen pa di yo pou kont mwen; men se Papa a ki rete nan mwen an ki fè zèv li yo."<ref name="Osborn-1993" /><ref>{{cite book |last=Köstenberger |first=Andreas J. |title=The missions of Jesus and the disciples according to the Fourth Gospel |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1998 |isbn=978-0-8028-4255-8 |pages=108–109}}</ref> [[File:Pompeo Batoni 003.jpg|thumb|left|upright=0.8|''[[Pitit pèdi a|Retou Pitit pèdi a]]'' pa [[Pompeo Batoni]], 1773]] Apeprè 30 parabòl reprezante anviron yon tyè nan ansèyman Jezi anrejistre yo.<ref name="Osborn-1993">{{cite book |first=Eric F. |last=Osborn |year=1993 |title=The emergence of Christian theology |url=https://archive.org/details/emergencechristi00osbo |url-access=limited |isbn=978-0-521-43078-4 |page=[https://archive.org/details/emergencechristi00osbo/page/n115 98] |publisher=Cambridge University Press}}</ref><ref>{{cite book |first=J. Dwight |last=Pentecost |year=1998 |title=The parables of Jesus: lessons in life from the Master Teacher |isbn=978-0-8254-9715-5 |page=10 |publisher=Kregel}}</ref> Parabòl yo parèt toude andedan sèmon ki pi long ak nan lòt kote nan naratif la.<ref>{{cite book |title=The Sermons of Jesus the Messiah |first=E. Keith |last=Howick |year=2003 |publisher=WindRiver |isbn=978-1-886249-02-8 |pages=7–9}}</ref> Yo souvan gen senbolis ladan yo epi tipikman yo konekte aspè mond fizik la ak reyalite [[Espirityalite|espirityèl]].<ref>{{cite book |first=Friedrich G. |last=Lisco |year=1850 |title=The Parables of Jesus |publisher=Daniels and Smith Publishers |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_OoIuAAAAYAAJ/page/n12 9]–11 |url=https://archive.org/details/bub_gb_OoIuAAAAYAAJ}}</ref><ref>{{cite book |first=Ashton |last=Oxenden |year=1864 |title=The parables of our Lord? |publisher=William Macintosh Publishers |page=[https://archive.org/details/bub_gb_5bUCAAAAQAAJ/page/n15 6] |url=https://archive.org/details/bub_gb_5bUCAAAAQAAJ}}</ref> Tèm komen yo gen ladan yo bonte ak jenerozite Bondye, ansanm ak danje ak konsekans transgresyon.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=dPdANFaNgagC&pg=448 |title=Interpreting the Parables |publisher=InterVarsity |year=2012 |page=448 |isbn=978-0-8308-3967-4 |first=Craig L. |last=Blomberg |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910175429/https://books.google.com/books?id=dPdANFaNgagC&pg=448 |url-status=live}}</ref> Gen kèk parabòl, tankou sa [[Pitit pèdi a]],<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#15:11|Lik 15:11–32]].</ref> ki relativman senp, pandan gen lòt, tankou [[Parabòl grenn k ap grandi a|Grenn k ap grandi a]],<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Mark#4:26|Mak 4:26–29]].</ref> ki pi konplèks, pwofon epi difisil pou entèprete.<ref>{{cite web |first=Madeleine I. |last=Boucher |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/jesus/parables.html |title=The Parables |website=Frontline|publisher=PBS |access-date=3 June 2013 |archive-date=10 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810144100/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/jesus/parables.html |url-status=live}}</ref> Lè disip li yo mande l poukisa li pale ak pèp la an parabòl, Jezi reponn disip li chwazi yo te resevwa dwa "konnen sekrè Wayòm syèl la", kontrèman ak rès yo, epi li ajoute: "Paske moun ki genyen, y ap bay li plis epi li pral gen anpil. Men moun ki pa genyen, y ap retire menm sa li genyen an", epi li kontinye di ke pifò nan jenerasyon yo a gen "kè di" epi pou sa yo pa kapab konprann.<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Matthew#13:10|Matye 13:10–17]].</ref> [[File:Christ cleans leper man.jpg|thumb|upright=0.8|[[Jezi geri yon lèp|Jezi ap geri yon lèp]], [[Mozayik|mozayik]] medyeval nan [[Katedral Monreale]], fen 12yèm syèk jiska mitan 13yèm syèk|alt=Jezi, ak yon oreyòl alantou tèt li, poze men l sou yon lèp, konsa li geri l]] Nan istwa levanjil yo, Jezi konsakre yon bon pati nan ministè li pou fè [[Mirak|mirak]], sitou gerizon.{{sfn|Green|McKnight |Marshall|1992|p=299}} Souvan yo klase mirak sa yo an de gwo kategori: mirak gerizon ak mirak sou nati.{{sfn|Twelftree|1999|p=350}}{{sfn|Levine|2006|p=4}}<ref>{{cite book |last1=Charlesworth |first1=James H. |url=https://books.google.com/books?id=YTIGy5t45WgC&pg=PT113 |title=The Historical Jesus: An Essential Guide |date=2008 |publisher=Abingdon Press |isbn=978-1-4267-2475-6 |page=113 |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221947/https://books.google.com/books?id=YTIGy5t45WgC&pg=PT113 |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref> Mirak gerizon yo gen ladan yo gerizon maladi fizik, [[Ekzòsis|ekzòsis]],{{sfn|Witherington|1997|p=113}}{{sfn|Theissen|Merz|1998|p=298}} ak [[Mirak Jezi#Resurrection of the dead|rezirèksyon mò yo]].{{sfn|Green|McKnight|Marshall|1992|p=300}}<ref name="Oxford Companion" /><ref>{{cite web |last=Tabor |first=James |date=22 March 2013 |title=What the Bible Says About Death, Afterlife, and the Future |url=https://clas-pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/death-afterlife-future/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160823115040/https://clas-pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/death-afterlife-future/ |archive-date=23 August 2016 |access-date=13 June 2015 |publisher=UNCC}}</ref><ref>{{cite book |last=Hoekema |first=Anthony A. |url=https://books.google.com/books?id=c2yT_7xw35sC |title=The Bible and the Future |publisher=Wm. B. Eerdmans |year=1994 |isbn=978-0-85364-624-2 |pages=88–89 |access-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008221946/https://books.google.com/books?id=c2yT_7xw35sC |archive-date=8 October 2020 |url-status=live}}</ref> Mirak sou nati yo montre otorite sou mond natirèl la epi yo gen ladan yo [[Chanje dlo an diven|chanje dlo an diven]], mache sou dlo, ak kalme yon tanpèt, pami lòt. Jezi atribiye mirak li yo a yon sous divin. Lè opozan l yo akize l chase move lespri ak pouvwa [[Belzebi]], prens move lespri yo, li reponn li fè sa pa "Lespri Bondye" ([[s:Bible (American Standard)/Matthew#12:28|Matye 12:28]]) oswa "dwèt Bondye", e li di li ta ilojik pou Satan mine pwòp domèn li; li mande tou, si li ekzòsize pa Belzebi, "pa ki moun pitit nou yo chase yo?"<ref>[[wikisource:Bible (American Standard)/Luke#11:20|Lik 11:20]].</ref><ref name="Britannica" /><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Js9nFESO0VAC&pg=PA100 |title=Zondervan King James Version Commentary: New Testament |last2=Mitchell |first2=Daniel R. |publisher=Zondervan |year=2010 |isbn=978-0-310-25150-7 |page=100 |first1=Edward E. |last1=Hindson |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910171333/https://books.google.com/books?id=Js9nFESO0VAC&pg=PA100 |url-status=live}}</ref> Nan Matye 12:31–32, li di anplis ke byenke tout kalite peche, ladan yo "ensilt kont Bondye" oswa "ensilt kont Pitit Lonm nan", ka padone, blasfèm kont "[[Sentespri]] la" p ap janm padone, epi moun ki koupab yo pote peche yo pou tout tan.<ref>{{Cite web|title=Bible Gateway passage: Matthew 12:31-32 - New International Version|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew%2012%3A31-32&version=NIV|website=Bible Gateway|access-date=30 January 2026}}</ref> Nan Jan, yo dekri mirak Jezi yo kòm "siy", ke li fè pou montre misyon ak idantite li.<ref name="Sign" />{{sfn|Ehrman|2009|page=[https://archive.org/details/jesusinterrupted00ehrm_0/page/84 84]}} Nan levanjil sinoptik yo, lè kèk metèd lalwa ak farizyen mande l yon siy mirakilè pou valide otorite li, Jezi refize,<ref name="Sign">{{cite book |title=Introducing the New Testament: Its Literature and Theology |year=2001 |publisher=Wm. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-3717-2 |page=[https://archive.org/details/introducingnewte00paul/page/198 198] |url=https://archive.org/details/introducingnewte00paul/page/198 |first1=Paul J. |last1=Achtemeier |first2=Joel B. |last2=Green |first3=Marianne M. |last3=Thompson}}</ref> li di pa pral gen okenn siy pou yon jenerasyon koripte ak mechan eksepte siy pwofèt [[Jonas]] la. Nan levanjil sinoptik yo, foul moun yo anjeneral reponn ak mirak li yo ak sezisman epi yo prese sou li pou l geri malad yo, pandan nan Jan, yo dekri Jezi kòm mwens bride pa foul yo, ki souvan reponn siy li yo ak lafwa ak konfyans.{{sfn|Twelftree|1999|p=236}} Yon karakteristik komen nan tout naratif mirak yo se ke Jezi fè yo gratis epi li pa mande ni aksepte peman.<ref>{{cite book |last=van der Loos |first=Hendrik |title=The Miracles Of Jesus |year=1965 |publisher=Brill |page=197 |url=https://books.google.com/books?id=n4geAAAAIAAJ&pg=PA197 |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910165838/https://books.google.com/books?id=n4geAAAAIAAJ&pg=PA197 |url-status=live}}</ref> Istwa mirak yo souvan melanje ak ansèyman, epi mirak yo menm souvan gen yon dimansyon [[Metòd didaktik|didaktik]].<ref>{{cite book |title=The words and works of Jesus Christ |first=J. Dwight |last=Pentecost |year=1981 |isbn=978-0-310-30940-6 |page=212 |url=https://books.google.com/books?id=bh3M_AfgXZAC&pg=PA212 |publisher=Zondervan |access-date=14 August 2015 |archive-date=10 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910063513/https://books.google.com/books?id=bh3M_AfgXZAC&pg=PA212 |url-status=live}}</ref>{{sfn|Twelftree|1999 |p=95}} Anpil ladan yo mete aksan sou enpòtans lafwa: nan [[Geri dis lèp yo|geri dis lèp yo]] ak [[Leve pitit fi Jayis la|leve pitit fi Jayis la]], pa egzanp, yo di moun ki benefisye yo ke gerizon yo soti nan lafwa yo.{{sfn|Donahue|Harrington |2002|p=182}}<ref>{{cite book |last=Lockyer |first=Herbert |year=1988 |title=All the Miracles of the Bible |isbn=978-0-310-28101-6 |page=235 |publisher=Zondervan}}</ref> Nan ''A Marginal Jew'', chèchè [[John P. Meier]] defann ke "tradisyon mirak sou ministè piblik Jezi yo deja tèlman byen ateste nan divès sous" ke nenpòt "fabrikasyon total pa premye Legliz la, pale an pratik, enposib". Li baze sa sou sous literè tankou Levanjil Matye, Lik ak Jan, ansanm ak ekri istoryen Jozèf (Josephus). Meier sipoze ke "kritè atestasyon miltip sous ak fòm" sipòte konklizyon ke Jezi te fè "zèv eksepsyonèl" ke kontanporen li yo te konsidere kòm mirak.<ref>{{Cite book |last=John Meier |url=http://archive.org/details/Marginal-Jew_vol-2_Meier_1994 |title=A Marginal Jew/Маргинальный еврей |date=November 1994}}</ref> Chèchè [[Paul J. Achtemeier]] sipoze ke mirak sa yo pat inik a Jezi nan mond ansyen an epi yo te konsidere yo kòm ambigi menm pa temwen ki te wè yo. Li note ke Jezi gen chans te fè zèv yo te konprann kòm ekzòsis, ki te "aksepte kòm reyalite pa kontanporen li yo", men yo pa ta dwe konsidere yo kòm gen "valè prèv konsènan Jezi", paske temwen yo te kapab reklame li t ap travay swa ak Satan swa ak Bondye.<ref>{{Cite journal |last=Achtemeier |first=Paul J. |date=1975 |title=Miracles and the Historical Jesus: A Study of Mark 9:14-29 |url=https://www.jstor.org/stable/43714056 |journal=The Catholic Biblical Quarterly |volume=37 |issue=4 |pages=471–491 |issn=0008-7912}}</ref> Chèchè [[Gregory Sterling]] obsève ke, nan ka sipoze ekzòsis Jezi yo, "Pou Galileyen premye syèk la ki te kwè nan prezans pèsonèl mal an fòm move lespri, zèv Jezi a te yon validasyon ministè li."<ref>{{Cite journal |last=Sterling |first=Gregory E. |date=1993 |title=Jesus as Exorcist: An Analysis of Matthew 17:14-20; Mark 9:14-29; Luke 9:37-43a |url=https://www.jstor.org/stable/43721315 |journal=The Catholic Biblical Quarterly |volume=55 |issue=3 |pages=467–493 |issn=0008-7912}}</ref> === Referans === {{reflist|colwidth=20em}} fafem4lnjzxf4ksov085ukygvbtbsz9 Bèlen 0 3112 889200 850412 2026-10-23T13:13:20Z Ziv 34706 ([[c:GR|GR]]) [[File:Deutschland Lage Berlins.svg]] → [[File:Deutschland Lage von Berlin.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 889200 wikitext text/x-wiki {{kapital |non_lokal=Berlin |dat= |peyi=Almay |zòn_tip= |zòn= |zòn_ekonomik= |drapo_imaj=Flag of Berlin.svg |anblèm_imaj=DEU Berlin COA.svg |koodone_lat=52° 31' Nò |koodone_lon=13° 24' Lès |chèf_tit=majistra |chèf_non= Michael Müller |sipèfisi_dat= |sipèfisi_ran= |sipèfisi_total=891,82 |rote_mwayen= |pli_ro_kote= |pli_ro= |pli_ba_kote= |pli_ba= |popilasyon_dat=2010 |popilasyon_ran= |popilasyon_total=3.440.441 |popilasyon_dansite=3.820 |popilasyon_tip= |kat_anplasman=Deutschland Lage von Berlin.svg |kat_politik= |kat_jewografik= |kat_satelit= |divizyon_tip= |divizyon_non= |vwazen= |jimèl= |asosye= |sitwèb=http://www.berlin.de/ sitwèb de Bèlen |kòd_tip= |kòd= |nòt=}} '''Bèlen''' se [[kapital]] [[peyi]] [[Almay]]. == Istwa == == Jewografi == == Ekonomi == == Galri foto == <br><gallery class=center caption="Bèlen"> Berlin-von Siegessaeule 108-nach O-2017-gje.jpg Berlin-vom Franzoesischen Dom-06-Gendarmenmarkt-Deutscher Dom-Konzerthaus-2017-gje.jpg Berlin-Mauer-Bernauer Str-40-Gedenkstaette-2016-gje.jpg Berlin-Mauer-Bernauer Str-08-2016-gje.jpg|Mi nan Bèlen Berlin-Kurfuerstendamm-158-Nr 46-Wunderkind-2016-gje.jpg Berlin-Kurfuerstendamm-202-Nr 194-Brunello Cucinelli-2016-gje.jpg Berlin-Matthaei-Kirche-08-Neue Nationalgalerie-2016-gje.jpg|Legliz Matthaei nan Bèlen Berlin Aussichten vom Dom asv2023-02 img01.jpg|Meri nan Bèlen Berlin-Hauptbahnhof-62-2016-gje.jpg|Gran ga Bèlen Berlin-Hauptbahnhof-64-2006-gje.jpg|Gran ga Bèlen </gallery> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Kapital]] [[Kategori:Vil nan Almay]] kcness73rk99dtxo57e4kykp77m8ocz Elektrisite 0 14125 889290 847352 2026-10-23T22:40:36Z Kitanago 19629 A protégé « [[Elektrisite]] » ([Modifye=Pèmèt sèlman itilizatè otokonfime] (infini) [Chanje non=Pèmèt sèlman itilizatè otokonfime] (infini)) 847352 wikitext text/x-wiki {{Antèt etikèt|BA|ane=2024}} [[Fichye:Port_and_lighthouse_overnight_storm_with_lightning_in_Port-la-Nouvelle.jpg|alt=Arcs électriques dans un ciel bleu allant des nuages au sol.|vignette| [[Zeklè]] se youn fenomèn elektrik pi enpresyonan ki egziste.]] '''Elektrisite''' se ansanm fenomèn fizik yo ki asosye ak prezans e mouvman matyè ki gen yon pwopriyete chaj elektrik. Elektrisite lye ak mayetis, tou de fè pati fenomèn elektwomayetik, jan sa dekri nan [[ekwasyon Maxwell]] yo. Gen plizyè fenomèn komen ki gen rapò ak elektrisite, tankou [[zeklè]], [[elektrisite estatik]], [[chofaj elektrik]], ak [[Elektrifikasyon (sante)|dechaj elektrik]]. Prezans yon chaj elektrik, ki ka pozitif oswa negatif, pwodui yon [[chan elektrik]]. Mouvman chaj sa a reprezante yon [[kouran elektrik]], ki pwodui yon [[chan mayetik]]. Lè yo mete yon chaj nan yon espas, kote chan elektrik la pa zewo, yon [[fòs]] egzèse sou li. Kapasite fòs sa se [[Lwa Coulomb (elektwostatik)|Lwa Coulomb]] an ki bay li. Si chaj elektrik la deplase nan chan an, li [[Travay (fizik)|travay]] sou chaj la. Se poutèt sa, nou ka pale de potansyèl elektrik nan yon sèten pwen nan espas, ki anjeneral mezire avèk [[vòlt]] yo. Elektrisite nan fondman anpil teknoloji modèn. [[Enèji elektrik]] se yon [[vekte enèjetik]], ki sèvi ak [[kouran elektrik]] pou alimante ekipman. Nan elektwonik, li se tou yon vekte enfòmasyon, ki eksplwate nan [[sikui elektrik]] ki enplike konpozan elektrik aktif tankou tib vid, [[tranzistò]], [[dyòd]], [[sikui entegre]], osi byen ke pasif teknoloji entèkoneksyon ki asosye. Fenomèn elektrik yo te etidye depi [[lantikite]], pwogrè nan konpreyansyon teyorik rete prèske nil jiska XVIIe e XVIIIe syèk la. Teyori elektwomayetik te devlope nan XIX syèk la, e nan fen syèk sa a, enjenyè elektrik yo te kòmanse itilize elektrisite pou rezon endistriyèl ak rezidansyèl. Ekspansyon rapid teknoloji elektrik pandan epòk sa a te transfòme endistri ak sosyete a, li te vin fòs motè ki te mennen dezyèm [[Revolisyon endistriyèl]] la. Adaptabilite ekstrawòdinè elektrisite pèmèt yo itilize li nan yon kantite aplikasyon prèske san limit, tankou [[transpò]], chofaj, ekleraj, [[kominikasyon]], ak [[enfòmatik]]. Se poutèt sa, [[pwodiksyon elektrisite]] se yon sektè endistriyèl kle nan anpil Eta. == Istwa == === Premye teyori === [[Fichye:Thales thumb.png|vignette|alt=Desen tèt yon nonm ki gen bab ak cheve dekouraje.|[[Thalès]] se premye moun ki te fè rechèch sou sijè elektrisite.]] Depi lontan anvan yo te konnen elektrisite, [[Homo sapiens|èt imen]] te konnen chòk [[Pwason elektrik|pwason elektrik]] te koze. Tèks ki soti nan [[Ansyen Ejip]] ki date {{dat-|2750 avJK}} fè referans ak pwason sa yo kòm "Loray [[Nil]] la", epi dekri yo kòm "pwotektè" tout lòt pwason yo. Pwason elektrik yo te reparèt ankò kèk milenè pita, se kèk natiralis ak medsen [[Grès ansyen|grèk]], [[Anpi Women|women]], ak [[Laj dò Islam|arab]] yo <ref>{{Liv|language=en| premye non1=Pyè|ti non1=Moller|prenon2=Bernd|ti non2=Kramer|tit=Revizyon: Pwason elektrik|volim=41|piblikatè=Enstiti Ameriken pou Syans Byolojik|nimewo nan koleksyon=11 |dat=Desanm 1991| total pages=794-796|doi=10.2307/1311732|jstor=1311732|journal=BioScience}}</ref>. Plizyè otè nan lantikite, tankou [[Pline ansyen an]] ak [[Scribonius Largus]], dakò sou efè anestezi chòk elektrik ke [[Malapteruridae|Malapteruridae]] ak [[Tòpedinifòm]] bay, epi yo konnen ke chòk sa yo ka pwopaje nèt ale nan tout objè kondiktif<ref name="Electroreception">{{Book|language=en|premye non1=Theodore H.|ti non1=Bullock|title=Electroreception|publisher=Springer| year=2005|total paj=5 -7|isbn=0-387-23192-7}}</ref>. Pasyan ki soufri maladi tankou [[Gout (maladi)|gout]] oswa [[Maltèt|maltèt]] yo konseye pou yo manyen pwason elektrik nan espwa ke sekous pwisan an ap geri yo<ref name= "morris">{{ Liv|lang=en|non1=Simon C.|ti non1=Morris|tit=Solisyon lavi a: Moun inevitab nan yon linivè solitè|piblikatè=Cambridge University Press|ane=2003|total paj=182-185 |isbn=0 -521-82704-3|li sou entènèt=https://archive.org/details/lifessolutionine01conw/page/182}}</ref>. Ansyen kilti alantou lanmè Mediterane a te konnen gen kèk objè, tankou bagèt [[anb]], ta ka fwote ak po chat pou atire ti bagay lejè tankou plim. [[Thalès]] te fè yon seri obsèvasyon sou [[elektwostatik|elektrisite estatik]] alantou {{dat-|600 avJK}}, se apati de sa li te kwè ke foubi ka fè amb mayetik, kontrèman ak mineral tankou [[Mayetit|manyetit]], ki pa ta bezwen fwote<ref name="stewart">{{Liv|language=en|premye non1=Joseph|ti non1=Stewart|title=Teyori Elektwomayetik Entèmedyè|pasaj =50|piblikatè=World Scientific|ane= 2001|isbn=981-02-4471-1}}</ref>{{,}}<ref>{{Liv|language=en|prenon1=Brian|ti non1=Simpson |tit=Estimulasyon elektrik ak soulajman an of Pain|piblikatè=Elsevier Health Sciences|ane=2003|total paj=6-7|isbn=0-444-51258-6}}</ref>{{,}}<ref >{{Lyen entènèt|lang= ht|author=Diogenes Laertius|title=Lives of Eminent Philosophers, Liv 1 Chapit 1 [24]|url=http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLi: tlg0004.tlg001.perseus-eng1: 1.1|sit=Perseus Digital Library|piblikatè=Tufts University|accessed=05-02-2017}}</ref>{{,}}<ref>{{Web link|language= en|author=Aristotle|title=De Animus (Sou nanm nan) Liv 1 Pati 2 (B4 verso)|url=http://classics.mit.edu/Aristotle/soul.1.i.html#244|site= The Internet Classics Archive|accessed on=5 Fevriye 2017}}</ref>. Dapre yon teyori kontwovèsyal, [[Parthie]] te gen konesans sou [[galvanoplasti]], ki baze sou dekouvèt [[pil elektrik Bagdad]], an 1936, ki sanble ak yon [[Pil galvanik]], byenke li pa pwouve ke fenomèn sa se elektrik<ref>{{Web link|language=en|firstname1=Arran|lastname1=Frood|title=Riddle of 'Bagdad's pil'| site=news.bbc.co. UK|date=27-02-2003|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2804257.stm|accessed on=2008-02-16}}</ref> . === Premye rechèch ak etimoloji === Elektrisite pa t plis pase yon kiryozite entelektyèl pandan kèk milenè, jiska 1600, lè syantis anglè William Gilbert (astwonòm) te ekri ''De Magnete'', kote li te etidye ak anpil atansyon elektrisite ak [[manyetis]], li te distenge efè mayetit la ak elektrisite estatik ki pwodui lè w foubi Anb<ref name=stewart/>. Li te envante nouvo mo Laten ''{{lang|la|electricus}}'', ki soti nan "amber" oswa "tankou anb", ki soti nan {{ansyen grèk|ἤλεκτρον|ḗlektron}}, mo grèk la pou "anb" , pou deziyen pwopriyete pou atire ti objè apre yo fin fwote<ref>{{Liv |lang=nan |premye non1=Brian |non1=Baigrie |tit=Elèktrisite ak mayetik: yon pèspektiv istorik |piblikatè= Greenwood Press |ane=2007 |total paj=7-8 |isbn=978-0-313-33358-3}}</ref>. Asosyasyon sa a bay mo "''{{lang|en|electric}}''" ak "''{{lang|en|electricity}}''", ki parèt pou premye fwa nan travay '' Pseudodoxia Epidemica'' pa [[Thomas Browne]] an 1646 epi [[franse]] a te prete pita pou fòme "elektrik" ak "elektrisite"<ref>{{Ouvraj |lang=en | firstname1=Gordon |lastname1= Chalmers |tit=The Lodestone and the Understanding of Matter in Seventh Century England |volim=4 |nimewo nan koleksyon=1 |ane=1937 |total paj=75-95 |doi=10.1086/286445 |journal =Filozofi Syans |s2cid =121067746}}</ref>{{,}}{{ref|{{CNRTL|electric="rasin nan mo elektrik Lè sa a, pwouve "elektrisite" pa Newton -->}}.}} === Dekouvèt efè prensipal yo === [[Fichye:Franklin-Benjamin-LOC.jpg|alt=Portrait en demi-longueur d'un homme chauve, un peu corpulent, vêtu d'un costume trois-pièces.|gauche|vignette| [[Benjamin Franklin]] te fè anpil rechèch sou elektrisite nan XVIIIyèm syèk la.]] Lòt travay yo te fèt nan XVIIyèm syèk la ak nan kòmansman XVIIIyèm syèk la pa Otto von Guericke, [[Robert Boyle]], Stephen Gray ak Charles François de Cisternay du Fay.<ref name="guarnieri 7-1">{{Cite journal|last=Guarnieri|first=M.|year=2014|title=Electricity in the age of Enlightenment|journal=IEEE Industrial Electronics Magazine|language=en|volume=8|issue=3|page=60-63|doi=10.1109/MIE.2014.2335431}}</ref> Apre sa, [[Benjamin Franklin]] te fè rechèch laj sou elektrisite, vann byen li yo pou finanse travay li. Nan mwa jen 1752, li te swadizan tache yon kle metal anba yon fil yon [[kap]] ki mouye epi li fè tout asanble a vole nan yon [[loray]] {{refn|Li pa sèten si Franklin te fè eksperyans lan li menm, byenke eksperyans sa a jeneralman atribiye a li.|group=alpha}}{{,}}<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=James |nom1=Srodes |titre=Franklin: The Essential Founding Father |passage=92-94 |éditeur=Regnery Publishing |année=2002 |isbn=0-89526-163-4 |lire en ligne=https://archive.org/details/franklinessentia0000srod/page/92}}</ref>. Etensèl sote soti youn apre lòt nan kle a nan do men li ki te demontre ke [[zeklè]] se elektrik natirèlman. Li eksplike tou konpòtman ki sanble paradòks [[boutèy Leyde]] la tankou yon aparèy depo pou gwo kantite chaj elektrik pozitif ak negatif {{,}}<ref name="guarnieri 7-1" /> . [[Fichye:M_Faraday_Th_Phillips_oil_1842.jpg|alt=Portrait à l'huile en demi-longueur d'un homme en costume sombre.|vignette| Dekouvèt [[Michael Faraday]] te fòme baz teknoloji motè elektrik.]] An 1791, [[Luigi Galvani]] te pibliye dekouvèt [[biyoelektwomayetis]], ki montre elektrisite se mwayen [[newòn]] yo transmèt siyal nan [[misk]] yo <ref name= "guarnieri 7-2 ">{{Atik |lang=nan |premye1=Mesye. |name1=Guarnieri |titre=Gwo so a soti nan janm yon krapo |périodique=IEEE Industrial Electronics Magazine |volim=8 |nimewo=4 |date=2014 |doi=10.1109/MIE.2014.2361237 |paj=59-61, 69 |s2cid=39105914}}</ref>{{,}}<ref name="kirby">{{Ouvraj |langu=nan |premye1=Richard S. |non1=Kirby |titre=Engineering in History |piblikatè = Courier Dover Publications |ane=1990 |total paj=331-333 |isbn=0-486-26412-2 |li sou entènèt=https://archive.org/details/engineeringinhis0000unse/page/331}}</ref> {{,}}<ref name="guarnieri 7-1"/>. [[Pil voltayik]] [[Alessandro Volta]] an 1800, ki te fèt ak kouch altène [[zenk]] ak [[kwiv]], te bay syantifik yo yon sous enèji elektrik ki pi serye pase machin elektwostatik yo te itilize deja<ref name="guarnieri 7-2" />{{,}}<ref name=kirby/>. Rekonesans [[elektwomayetis]], inite fenomèn elektrik ak mayetik, se akòz [[Hans Christian Orsted|Hans Christian Ørsted]] ak [[André-Marie Ampère]] nan ane 1819-1820. [[Michael Faraday]] te envante motè elektrik la an 1821, epi [[Georg Ohm]] te analize matematikman sikui elektrik an 1827<ref name=kirby/>. [[James Clerk Maxwell]] definitivman lye elektrisite ak mayetis, sitou nan travay li ''On Physical Lines of Force'' an 1861 ak 1862<ref>{{Ouvraj |language=en |premye non1=William | name1= Berkson |title=Fields of force: devlopman yon vizyon sou lemonn depi Faraday rive Einstein |pasage=148 |editè=Routledge |ane=1974 |li sou entènèt=https://archive.org/details/fieldsofforcedev0000berk/page /148}}</ref>. An 1887, [[Heinrich Hertz]] te dekouvri ke [[elektwòd]] ki klere pa [[Iltravyolèt|radyasyon iltravyolèt]] kreye pi fasil etensèl elektrik{{sfn|Sears|1982| p=843- 844}}{{,}}<ref name="Hertz1887">{{Atik |lang=nan |premye non1=Heinrich |non1=Hertz |titre=Ueber den Einfluss des ultravioletten Lichtes auf die elèktrische Entladung |périodique =[[ Annalen der Physik]] |volim=267 |nimewo=8 |date=1887 |doi=10.1002/andp.18872670827 |bibcode=1887AnP...267..983H |li sou entènèt=https://zenodo.org/record/ 1423827 |paj=983-1000}}</ref>. An 1905, [[Albert Einstein]] te pibliye yon atik ki te eksplike done eksperimantal [[efè foto-elektrik]] kòm rezilta enèji limyè ki te pote nan pakè ak yon kantite ki pa devwale, ki dinamize elektwon yo <ref>{{Lien web |language=en |title=Mwa sa a nan istwa fizik |url=http://www.aps.org/publications/apsnews/200501/history.cfm |site=aps.org |accessed on=2021-03-21}}</ref>. == Konsèp yo == === Chaj elektrik === {{Atik detaye|Chaj elektrik|Elektwon}} [[Fichye:Electroscope.svg|vignette|alt=Yon bòl an vè transparan gen yon elektwòd ekstèn ki konekte, atravè glas la, ak yon pè papye lò. Yon baton chaje manyen elektwòd ekstèn nan epi fè fèy yo repouse youn ak lòt.|Yon chaj sou yon [[Elektwomèt|elektwoskòp fèy lò]] lakòz fèy yo repouse vizib.]] Prezans yon chaj bay yon [[Elektwostatik|fòs elektwostatik]]: chaj yo egzèse yon fòs youn sou lòt, yon efè ki te deja konnen, men yo pa t konprann, nan Antikite. Yon boul limyè ki pann nan yon fisèl ka chaje lè w touche li ak yon baton an vè ki li menm te chaje tèt li nan fwote l ak yon twal. Si yon dezyèm boul chaje pa menm baton an vè a, nou wè ke li repouse premye a: chaj la pouse de boul yo apa. De boul ki chaje ak menm baton anb la epi ki fwote tou repouse youn ak lòt. Nan yon lòt bò, si yon boul chaje pa yon baton vè ak lòt la pa yon baton anb, de boul yo atire youn ak lòt. Fenomèn sa yo te etidye nan fen {{s-|XVIII}} pa [[Charles-Augustin Coulomb]], ki te rezime ke chaj la manifeste tèt li sou de fòm opoze. Dekouvèt sa a mennen nan aksyòm ki byen koni: objè ki gen menm chaj repouse youn ak lòt epi objè ki gen chaj opoze atire youn lòt {{sfn|Sears|1982|p=457}}. Fòs la aji sou patikil ke yo menm yo chaje, kidonk tandans chaj la distribye tèt li yon fason inifòm sou yon sifas kondiktè. Gwosè [[fòs Lorentz|fòs elektwomayetik]] la, kit li atire oswa repouse, se [[Lwa Koulon (elektwostatik)|Lwa Koulon]], ki gen rapò fòs ak pwodui chaj yo epi ki gen yon relasyon envès kare ak distans ki separe yo a{{sfn|Duffin|1980|p=35}}. Fòs elektwomayetik la trè puisan, jis dèyè [[entèraksyon fò|entèraksyon ki fò]], men, kontrèman ak sa, li aji sou tout distans lan<ref>{{Ouvraj |language=en |nom1=National Research Council |title= Physics Through the the ane 1990 |piblikatè=National Academies Press |ane=1998 |total paj=215-16 |isbn=0-309-03576-7}}</ref>{{,}}<ref name="Umashankar"> {{Ouvraj|lang=nan |non1=Korada |ti non1=Umashankar |titre=Entwodiksyon nan jaden elektwomayetik Jeni |piblikatè=World Scientific |ane=1989 |total paj=77-79 |isbn=9971-5-0921-0}} </ref>. Konpare ak [[Gravitasyon|fòs gravitasyonèl]] ki pi fèb la, fòs elektwomayetik ki pouse de elektwon apa se 10<sup>42</sup> fwa pi gran pase atraksyon gravitasyon ki mete yo ansanm nan<ref name= "hawking" >{{Ouvraj |lang=nan |prenon1=Stephen |ti non1=Hawking |titre=Yon brèf istwa tan |pasaj=77 |piblikatè=Bantam Press |ane=1988 |isbn=0-553-17521-1 }}</ref>. Yon chaj soti nan kèk kalite [[patikil sibatomik]], Ke pòtè yo pi byen konnen yo se [[elektwon]] ak [[pwoton]]. Yon chaj elektrik bay yon fòs elektwomayetik, youn nan kat [[Entèraksyon elemantè|fòs fondamantal]] lanati. Chaj la se yon kantite konsève, savledi, chaj nèt ki nan yon sistèm elektrik izole ap toujou rete konstan, kèlkeswa chanjman ki fèt nan sistèm sa a<ref>{{Ouvraj|langu= ht |premye1=James |ti non1=Trefil. |title=Nati Syans: Yon Gid A-Z pou lwa ak prensip ki gouvène linivè nou an |pasage=[https://archive.org/details/natureofsciencea00tref/page/74 74] | publisher=Houghton Mifflin Books |ane=2003 |isbn=0-618-31938-7 |li sou entènèt=https://archive.org/details/natureofsciencea00tref/page/74}}</ref>. Nan sistèm nan, chaj yo ka transfere ant kò yo, swa pa kontak dirèk oswa pa pasaj nan tout kò yon materyèl kondiktif, tankou yon fil {{sfn|Duffin|1980|p=2-5}}. Piske chaj elektwon ak pwoton gen siy opoze, yon kantite chaj ka eksprime kòm negatif oswa pozitif. Dapre konvansyon, chaj elektwon yo pote yo konsidere kòm negatif, e chaj pwoton yo kòm pozitif, yon koutim ki gen orijin li nan travay [[Benjamin Franklin]]<ref>{{Ouvraj |langue=en |premye non1= Jonathan. |name1=Shectman |titre=Eksperyans syantifik revolisyonè, envansyon, ak dekouvèt 18tyèm syèk la |piblikatè=Greenwood Press |ane=2003 |total paj=87-91 |isbn=0-313-32015-2}}</ref>. Kantite chaj la jeneralman deziyen pa senbòl Q epi li eksprime an [[koulon]]<ref>{{Ouvraj |langu=en |premye non1=Tyson |ti non1=Sewell |titre=Eleman Jeni Elektrik |pasaj =18 |piblikatè=Lockwood |ane=1902}}.</ref>; chak elektwon pote menm chaj apeprè {{Inite|-1.6022×10<sup>−19</sup>|koulon}}. Pwoton an gen yon chaj egal epi opoze, sa vle di {{Inite|+1.6022×10<sup>−19</sup>|koulon}}. Se pa [[matyè]] sèlman ki genyen chaj, men tou [[antimatyè]], chak [[antipatikil]] pote yon chaj ki egal epi opoze ak patikil li koresponn yo<ref>{{Ouvraj|langu= ht |premye non1 =Frank |ti non1=Fèmen |titre=Nouvo zonyon kosmik la: kark ak nati linivè a |pasaj=51 |piblikatè=CRC Press |ane=2007 |isbn=978-1-58488-798-0}}</ref>. Chaj yo ka mezire pa yon kantite mwayen, youn nan premye enstriman yo se elektwoskòp ak fèy lò a, ki, byenke li toujou itilize pou demonstrasyon nan sal klas yo, li te ranplase pa [[elektwomèt]] elektwonik{{sfn|Duffin|1980|p. =2-5}}. <gallery heights="50"> File:Elechargepm.svg|alt=A - ak yon + ak flèch ki reprezante mouvman yo youn anvè lòt.|De chaj gen nati opoze atire youn lòt. File:Elechargepp.svg|alt=De + ak flèch ki reprezante mouvman yo.|De chaj ki gen menm nati repouse youn ak lòt. </gallery> === Kouran elektrik === {{Atik detaye|Kouran elektrik}} Mouvman yon chaj elektrik konnen sou non [[kouran elektrik]], ke entansite l mezire jeneralman an [[anpè]]. Kouran an ka konpoze de nenpòt patikil ki chaje an mouvman; pi souvan sa yo se [[elektwon]], men nenpòt chaj k ap deplase konstitye yon kouran. Kouran elektrik ka pase nan kèk bagay, [[kondiktè (elektrisite)|kondiktè elektrik]], men li p ap pase nan [[Izolan|izolan elektrik]].<ref>{{Lien web |language=fr-ch |title=Qu' se aktyèl la? |url=https://www.fluke.com/fr-ch/apprentice/blog/installations-electriques/qu-est-ce-que-le-courant |site=fluke.com |accessed on=2021-03- 21}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |language=en |title=electric current |url=https://www.britannica.com/science/electric-current |site=Ancyclopedia Britannica |accessed on=2021-03-21 |Fòmil & Definisyon}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |language=en-GB |title=Kondiktè ak izolasyon elektrisite - Kouran elektrik ak diferans potansyèl - KS3 Physics Revision |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zsfgr82/revision/7 |site=bbc.co.uk|accessed on=2021-03-21}}</ref> Dapre konvansyon istorik, yon kouran pozitif defini tankou li pase kòm nan pati pozitif yon sikui pou ale nan pati negatif la. Kouran ki defini nan fason sa a, ale nan sans "direksyon konvansyonèl la". Se konsa, mouvman elektwon yo nan yon [[sikui elektrik]] konsidere kòm ale nan direksyon opoze ak sa ki nan "sans konvansyonèl la", elektwon yo te chaje negativman<ref>{{Ouvraj |langue=en |premye non1=Robert. |name1 =Ward |titre=Entwodiksyon Jeni Elektrik |editè=Prentice-Hall |ane=1960 |p=18}}</ref>. [[Fichye:Lichtbogen 3000 Volt.jpg|vignette|left|alt=De fil metal ki fòme yon V envèse. Yon ak elektrik ki avegle zoranj-blan sikile ant pwent yo.|Yon [[ak elektrik]] bay yon demonstrasyon enèjik [[kouran elektrik]].]] Pwosesis kote kouran elektrik la pase nan yon materyèl rele kondiktivite elektrik, epi nati li varye selon patikil ki chaje yo ak materyèl yo pase ladan l. Pami egzanp kouran elektrik yo nou ka site kondiksyon metalik, kote elektwon yo pase nan kondiktè tankou metal, ak [[elektwoliz]], kote [[iyon]] yo ([[atòm]]<nowiki/>ki chaje) sikile nan likid oswa nan [[Plasma (fizik)|plasma]] (etensèl elektrik). Alòske patikil yo yo menm ka deplase byen dousman, pafwa ak yon mwayèn [[Vitès derive (elektrisite)|vitès derive]] sèlman kèk fraksyon nan yon milimèt pa segond, [[Chan elektrik|chan elektrik]] ki kondui yo li menm pwopaje nan yon vitès toupre [[vitès limyè]], ki pèmèt siyal elektrik yo pase byen vit sou fil yo.{{sfn|Duffin|1980|p=17}}{{ ,}}<ref>{{Ouvraj |lang=nan |prenon1=L. |name1=Solymar |title=Konferans sou teyori elektwomayetik |pasaj=[https://archive.org/details/lecturesonelectr0000soly_w5c6/page/140 140] |piblikatè=Oxford University Press |ane=1984 |isbn=0-19-856169 -5 |li sou entènèt=https://archive.org/details/lecturesonelectr0000soly_w5c6/page/140}}</ref> Yon kouran lakòz plizyè efè obsèvab, ki fè li posib pou rekonèt prezans li. Nan lane 1800, [[William Nicholson (chimis)|William Nicholson]] ak [[Anthony Carlisle]] te dekouvri ke dlo kapab dekonpoze gras ak kouran nan yon pil voltayik, yon pwosesis kounye a ke yo rekonèt kòm [[elektwoliz dlo]]. Lè sa a, [[Michael Faraday]] te devlop travay yo pi laj an 1833. Kouran ki pase nan yon [[Rezistans (kouran)|rezistans]] lakòz chofaj lokalize, yon efè ke [[James Prescott Joule]] te etidye matematikman an 1840{{sfn|Duffin|1980|p=23-24}}. Youn nan dekouvèt ki pi enpòtan konsènan kouran te fèt aksidantèlman pa [[Hans Christian Orsted|Hans Christian Ørsted]] an 1820, pandan l t ap prepare pou yon konferans, li te wè kouran an nan yon fil ki deranje zegwi yon konpa mayetik. Se konsa, li te dekouvri [[elektwomayetis]], yon entèraksyon fondamantal ant elektrisite ak [[mayetis]]<ref name="berkson">{{Ouvraj |language=en |prenon1=William |ti non1=Berkson |titre =Domenn Fòs: Devlopman yon View Mondyal soti Faraday rive Einstein |passage=370 |editor=Routledge |year=1974 |isbn=0-7100-7626-6 |li sou entènèt=https://archive.org/ details/fieldsofforcedev0000berk/ paj/370}}.</ref>. Nivo emisyon elektwomayetik ki te pwodwi pa yon [[ak elektrik]] ase wo pou pwodui entèferans elektwomayetik ki ka domaje operasyon ekipman adjasan yo<ref>{{Lien web |language=en |title=Lab Note #105 '' EMI Rediksyon - San siprime vs. Suppressed'' |url=http://www.arcsuppressiontechnologies.com/arc-suppression-facts/lab-app-notes/ |piblikatè=Arc Suppression Technologies |dat=avril 2011 |accessed on=7 mas 2012}}</ref>. Nan aplikasyon teknik oswa domestik, kouran an souvan dekri kòm [[Kouran dirèk (DC)|kouran dirèk]] (DC) oswa [[kouran altènatif]] (AC). Tèm sa yo refere a ki jan kouran varye sou tan. Kouran dirèk, jan yo pwodui pa egzanp nan yon batri epi pifò aparèy elektwonik egzije sa, se yon flux inidireksyonèl ki soti nan pati pozitif yon sikui rive nan pati negatif {{sfn|Bird|2007 |p=11}}. Si, konsa pi souvan, flux sa a pote pa elektwon yo, yo deplase nan direksyon opoze a. Kouran altènatif se yon kouran ki ranvèse yon fason repete ; li prèske toujou pran fòm yon [[ond sinisoyidal|ond sinisoyidal]]{{sfn|Bird|2007|p=206-207}}. Se poutèt sa, kouran altènatif pouse nan yon kondiktè san chaj la pa deplase yon distans nèt sou tan an. Valè an mwayèn sou tan nan yon kouran altènatif se zewo, men li bay enèji nan yon direksyon ak Lè sa a, nan lòt la. Kouran altènatif afekte pa pwopriyete elektrik ki pa obsève nan kouran dirèk nan eta estab, tankou [[endiktans]] ak [[kapasite elektrik|kapasite]]{{sfn|Bird|2007|p=223 -225}}. === Chan elektrik === {{Atik detaye|Chan elektrik|Elektwostatik}} [[Fichye:VFPt image charge plane horizontal.svg|thumbnail|alt=Pwen ki make ak yon + ak flèch ki deplase ale nan tout direksyon.|Liy jaden ki soti nan yon chaj pozitif ki anlè yon plan kondiktè.]] [[Michael Faraday]] te entwodui konsèp [[chan elektrik]]. Yon chan elektrik kreye pa yon kò ki chaje nan espas ki ozalantou li, epi li tradui pa yon fòs ki egzèse sou nenpòt lòt chaj ki mete nan chan an. Chan elektrik la aji ant de chaj menm jan ak [[Gravitasyon|chan gravitasyonèl]] ant de [[mas]], epi li pwolonje nan direksyon enfini ki prezante yon relasyon envès kare a ak distans lan.<ref name=Umashankar/> Gravite toujou aji pa atraksyon, li rapwoche de (2) mas ansanm,tandiske chan elektrik la ka lakòz swa atraksyon oswa repouse. Piske gwo kò tankou planèt yo jeneralman pa pote chaj nèt, chan elektrik la nan yon distans anjeneral se zewo. Se poutèt sa gravite a se fòs dominan nan yon distans nan linivè a, byenke li pi fèb.<ref name=hawking/> Yo mezire chan elektrik la an [[vòlt]] pou chak [[mèt]].<ref>{{Ouvraj|language=en |otè1=Donald G. Fink |otè2=H. Wayne Beaty |titre=Manyèl Estanda pou Enjenyè Elektrik |pasaj=1-5 |editè=McGraw-Hill}}</ref> Yon chan elektrik jeneralman varye nan espas{{refn|Prèske tout chan elektrik varye nan espas. Chan elektrik ki antoure yon kondiktè avyon ki gen yon limit enfini, ki gen yon chan inifòm, se yon eksepsyon.|group=alpha}} epi entansite li nan yon pwen ki defini kòm fòs (pa chaj inite) ki ta santi pa yon neglijab chaj estasyonè si yo mete l nan pwen sa a. Chaj konseptyèl ekspresyon an, ki rele "chaj tès la", dwe enfiniman piti pou anpeche pwòp chan elektrik li yo deranje chan prensipal la epi li dwe tou estasyonè pou evite efè [[Chan mayetik]]. Piske chan elektrik la defini tankou fòs, epi fòs la se yon [[vektè]], ki gen tou de mayitid ak [[Oryantasyon nan espas|direksyon]], li swiv ke yon chan elektrik se yon [[chan vektè]] {{sfn|Sears|1982|p=469-470}}. Etid chan elektrik ki kreye pa chaj estasyonè yo rele [[elektwostatik]]. Chan an ka vizyalize pa yon seri liy imajinè ke direksyon yo nan tout pwen ki menm jan ak sa ki nan chan an. Konsèp sa a te prezante pa Faraday, ki gen ekspresyon "liy fòs" toujou pafwa itilize. Liy chan yo se chemen ke yon chaj pwen pozitif ta chèche pran lè yo fòse yo deplase nan chann an; sepandan, se yon konsèp imajinè san egzistans fizik, epi chan an anvayi tout espas entèmedyè ant liy yo.<ref name="elec_princ_p73">{{Ouvraj |langue=en |nom1=Morely & Hughes |title= Prensip Elektrisite, Senkyèm edisyon |pasaj=73 |isbn=0-582-42629-4}}</ref> Liy chan ki soti nan chaj estasyonè yo gen plizyè pwopriyete esansyèl: premye, yo soti nan chaj pozitif epi yo fini nan chaj negatif; dezyèmman, yo dwe antre nan tout bon kondiktè nan ang dwat; ak twazyèm, yo pa janm ka kwaze oswa fèmen sou tèt yo.{{sfn|Sears|1982|p=469}} Yon kò kondiktif ki pote tout chaj li sou sifas eksteryè li. Se poutèt sa chan an se zewo nan nenpòt pwen nan kò a.{{sfn|Duffin|1980|p=88}} Prensip elektwostatik yo enpòtan lè w ap desine ekipman [[wo tansyon]]. Gen yon limit fini nan fòs chan elektrik ke nenpòt mwayen kapab sipòte. Pi lwen pase limit sa a, yon separasyon elektrik rive epi yon [[ak elektrik]] lakòz yon dife ant pati ki chaje yo. [[Lè (van)|Lè a]], pa egzanp, gen tandans fòme yon ak nan ti espas lè fòs chan elektrik la depase {{Inite|30|kV}} pou chak santimèt, ki se limit [[lè]] li a. {{sfn|Naidu|Kamataru|1982|p=2}}. Manifestasyon natirèl ki pi vizib nan fenomèn sa a se [[Zeklè|zèklè]], ki rive lè chaj la separe nan nyaj yo pa kolòn lè k ap monte epi chan elektrik nan lè a pi gran pase sa li ka sipòte li. Tansyon yon gwo nyaj zèklè ka rive nan {{Inite|100|MV}} ak enèji dechaj li ka rive nan {{Inite|250|kWh}}.{{sfn|Naidu|Kamataru|1982|p=201- 202}} Fòs chan yo enfliyanse anpil pa pwoksimite ak [[Kondiktif (elektrisite)|objè kondiktif]], epi li patikilyèman fò lè yo fòse yo fè yon koub alantou objè yo byen file. Prensip sa a se eksplwate nan [[paratonè]], ki gen pwent byen file pou ankouraje zèklè a devlope la, olye ke nan direksyon bilding nan li sèvi pou pwoteje.<ref name="Nahin2002 ">{{Ouvraj |lang =nan |otè1=Paul J. Nahin |lyen otè1=Paul J. Nahin |titre=Oliver Heaviside: Lavi, Travay, ak tan yon jeni elektrik nan laj Victorian |pasaj=155 | Piblikatè=JHU Press |dat= 9 oktòb 2002 |isbn=978-0-8018-6909-9}}</ref> === Potansyèl elektrik === {{Atik detaye|Potansyèl elektrik}} Konsèp [[potansyèl elektrik]] gen rapò ak [[chan elektrik]]. Yon ti chaj ki mete nan yon chan elektrik fè eksperyans yon [[fòs (fizik)|fòs]]. Pou jwenn chaj la nan pwen sa a, kont fòs sa a, mande pou [[travay yon fòs|travay]]. Potansyèl elektrik la nan nenpòt pwen defini kòm enèji ki nesesè pou dousman pote yon inite chaj tès soti nan yon distans enfini nan pwen sa a. Anjeneral yo mezire li an [[vòl]], ak {{Inite|1|vòl}} ki reprezante potansyèl pou {{Unité|1|[[joul]]}} depanse pou pote yon chaj {{Inite|1|[[koulon]]}} soti nan enfini. Definisyon sa a nan potansyèl, byenke fòmèl, gen kèk aplikasyon pratik, ak yon konsèp ki pi itil se sa yo ki nan diferans potansyèl elektrik, enèji ki nesesè pou deplase yon chaj inite ant de pwen espesifye. Yon chan elektrik gen pwopriyete patikilye pou li [[Fòs konsèvatif|konsèvatif]], ki vle di chemen chaj tès la pran pa enpòtan: tout chemen ki genyen ant de pwen espesifye depanse menm enèji, epi se poutèt sa nou ka endike yon valè inik. pou diferans potansyèl la.{{sfn|Sears|1982|p=494-498}} [[Fichye:Batterijen.JPG|vignette|alt=Plizyè kalite pil elektrik ki estoke youn anlè lòt.|Siy + sou diferan kalite [[pil elektrik|pil elektrik]] endike polarite diferans [[potansyèl elektrik]] ant tèminal yo.]] Pou rezon pratik, li itil pou defini yon pwen referans komen nan ki potansyèl yo ka eksprime ak konpare. Malgre ke pwen sa a ka nan infini, yon referans pi itil se [[Latè]] li menm, ki sipoze nan menm potansyèl la toupatou. Pwen referans sa a natirèlman pran non "[[Tè (elektrisite)|tè]]". Latè a sipoze yon sous enfini chaj pozitif ak negatif nan kantite egal, epi kidonk li pa chaje elektrik {{incise|ak ki pa chaje|non}}<ref>{{Ouvraj |lang=nan |premye non1=Raymond A. |name1=Serway |titre=Serway's College Physics |pasaj=500 |editè=Thomson Brooks |ane=2006 |isbn=0-534-99724-4}}</ref>. Potansyèl elektrik la se yon [[eskalè (fizik)|eskalè]], sa vle di, li sèlman gen grandè epi pa gen okenn direksyon. Li ka konsidere kòm analogue ak [[Distans soti nan yon pwen ak yon plan|wotè]]: menm jan an ke yon objè lage pral tonbe yon sèten diferans nan wotè ki te koze pa yon jaden gravitasyonèl, yon chaj pral "tonbe" nan yon sèten diferans potansyèl ki te koze pa yon jaden elektrik. Menm jan kat sekou yo montre [[koub nivo]] ki make pwen ki egal wotè, liy jaden ki make pwen ki gen egal potansyèl (ke yo rele [[ekipotansyèl]]) ka trase alantou yon objè ki chaje elektwostatik. Ekipmanansyèl yo kwaze tout liy fòs nan ang dwat. Yo dwe tou paralèl ak sifas yon kondiktè, otreman li ta pwodui yon fòs ki ta deplase pòtè chaj yo egalize potansyèl sifas la<ref>{{Atik |language=en |title=Kat Potansyèl Elektrik ak Voltage | périodique= Fizik 2000 |date=2000 |li sou entènèt=https://physics2000.com/PDF/Non-CalcText/Ch20VoltNonCalculus.pdf |paj=20-6}}</ref>. Chan elektrik la fòmèlman defini kòm fòs egzèse pou chak chaj inite, men konsèp potansyèl la pèmèt yon definisyon ki pi itil ak ekivalan: jaden elektrik la se [[gradyan]] lokal potansyèl elektrik la. Anjeneral eksprime an vòlt pou chak mèt, direksyon vektè jaden an se liy ki gen pi gwo potansyèl, ak kote ekipotansyèl yo pi pre youn ak lòt {{sfn|Duffin|1980|p=60}}. === Chan mayetik === {{Atik detaye|chan mayetik|Elektwomayetis}} [[Fichye:Electromagnetism.svg|thumbnail|alt=Yon fil pote yon kouran nan lektè a. Sèk konsantrik ki reprezante chan mayetik la wotasyon nan sans gòch alantou fil la, jan lektè a wè.|Champ mayetik la vire toutotou yon kouran.]] Dekouvèt [[Hans Christian Orsted|Ørsted]], an 1821, sou egzistans yon [[chan mayetik]] alantou tout kote yon fil ki pote yon kouran elektrik endike ke gen yon relasyon dirèk ant elektrisite ak [[mayetis]]. Anplis, entèraksyon sa a, te sanble diferan de fòs gravitasyonèl ak elektwostatik, de fòs yo nan lanati Lke yo konnen. Fòs ki egzèse sou zegwi konpa a pa t dirije l nan direksyon oswa lwen fil kouran ki pote kouran an, men li te aji nan ang dwat aou li.<ref name=berkson/> Ørsted te deklare ke {{quote|konfli elektrisite aji nan yon fason wotasyon}}. Fòs la tou depann de direksyon kouran an, paske si flux la ranvèse, se menm bagay pou fòs la tou.<ref>{{Ouvraj |lang=nan |prenon1=Silvanus P. |ti non1=Thompson |titre=Michael Faraday: Lavi li ak travay li |pasaj=79 |piblikatè=Elibron Classics |ane=2004 |isbn=1-4212-7387-X}}</ref> Ørsted pa te fin konprann dekouvèt li a, men li obsève ke efè a te resipwòk: yon kouran egzèse yon fòs sou yon leman, epi yon chan mayetik egzèse yon fòs sou yon kouran. Fenomèn nan te eksplore pi lwen pa [[André-Marie Ampère]], ki te dekouvri ke de fil paralèl ki pote yon kouran ki egzèse yon fòs youn sou lòt: de fil ki pote kouran nan menm direksyon yo atire youn nan direksyon lòt, tandiske fil ki gen kouran nan direksyon opoze deplase youn ak lòt. Entèraksyon sa a se medyatè chan mayetik ke chak kouran pwodui epi li fòme baz definisyon entènasyonal [[anpè]].<ref name="elec_princ_92-93">{{Ouvraj |langue=en |nom1=Morely & Hughes | title=Principes of Electricity, Senkyèm edisyon |total paj=92-93}}</ref> Relasyon ant chan mayetik ak kouran yo trè enpòtan, paske li te mennen nan envansyon [[Machin elektrik|motè elektrik]] pa [[Michael Faraday]] an 1821. [[Motè omopolè]] Faraday la konsiste de yon [[leman]] mete nan yon beny [[mèki (chimi)|mèki]]. Yon kouran elektrik pase nan yon fil ki sispandi nan yon pivot sou tèt leman an epi li plonje nan mèki a. Lè sa a, leman an egzèse yon fòs tanjansyèl sou fil la, sa ki lakòz li vire toutotou leman an pou toutotan aktyèl la konsève.<ref name="iet_faraday">{{Ouvraj |language=en |author1=Enstitisyon Jeni ak Teknoloji | title=Michael Faraday: Biyografi |li sou entènèt=https://web.archive.org/web/20070703063432/http://www.iee.org/TheIEE/Research/Archives/Histories%26Biographies/Faraday.cfm | jwenn aksè sou =2007-12-09}}</ref> Eksperyans Faraday te fè an 1831 te revele ke yon fil k ap deplase pèpandikilè ak yon chan mayetik devlope yon [[Vòltaj elektrik|diferans potansyèl]] ant pwent li yo. Plis analiz de pwosesis sa a, ke yo rekonèt kòm endiksyon elektwomayetik, te pèmèt li deklare prensip, kounye a ke yo rekonèt kòm lwa Lenz-Faraday, ke diferans potansyèl pwovoke nan yon sikui fèmen pwopòsyonèl ak pousantaj chanjman nan [[Flux mayetik|flux mayetik la]] atravè bouk la. Eksplwatasyon dekouvèt sa a te pèmèt li envante premye [[jeneratè elektrik]] an 1831, ak sa li te konvèti enèji mekanik yon disk [[kuiv]] k ap vire nan enèji elektrik<ref name= iet_faraday/>. === Sikui elektrik === {{Atik detaye|Sikui elektrik}} {{Atik ki gen rapò|Rezistans (kouran){{!}}Rezistans|Kondansatè|Endiktè}} [[Fichye:Ohms law voltage source.svg|thumbnail|alt=Desen yon sikwi elektrik.|Yon [[sikui elektrik]] de baz. [[Sous tansyon]] ''V'' sou bò gòch sikile yon [[kouran elektrik|kouran]] ''I'' nan kous la, bay [[enèji elektrik]] [[rezistans (elektrisite)| rezistans]] ''R''. Soti nan rezistans la, aktyèl retounen nan sous la, ranpli kous la.]] Yon [[sikui elektrik]] se yon entèkoneksyon konpozan elektrik ki pèmèt yon chaj elektrik pase sou yon chemen fèmen (yon sikui), anjeneral pou fè yon travay itil. Konpozan yon sikui elektrik ka pran plizyè fòm: [[Rezistans (kouran)|rezistans]], [[kondansatè]], [[entèriptè]], [[transfòmatè elektrik|transfòmatè]] ak [[Elektwonik (teknik)|konpozan elektwonik]]. [[Sikui elektwonik]] genyen konpozan aktif, anjeneral [[semi-kondiktè]] yo, epi jeneralman montre konpòtman ki pa lineyè, ki egzije analiz konplèks. Konpozan elektrik ki pi senp yo se sa yo ki dekri kòm pasif ak lineyè: byenke yo ka tanporèman estoke enèji, yo pa gen okenn sous epi montre repons lineyè a estimilis.{{sfn|Alexander|Sadiku |2006|p=15-16}} Rezistans la petèt pi senp nan eleman sikui pasif: jan non li sijere, li reziste ak kouran k ap travèse li li epi gaye enèji li kòm chalè. Rezistans se yon konsekans mouvman chaj nan yon kondiktè: nan metal, pou egzanp, rezistans se sitou akòz kolizyon ant [[elektwon]] ak [[iyon]]. [[Lwa Òm|Lwa Ohm nan]] se yon lwa fondamantal nan teyori sikui, ki deklare ke kouran k ap travèse yon rezistans dirèkteman pwopòsyonèl ak diferans potansyèl la atravè li. Rezistans pifò materyèl relativman konstan sou yon seri de tanperati ak kouran; materyèl nan kondisyon sa yo rele "ohmic". [[ohm (inite)|Ohm]], inite rezistans lan, te rele konsa pou rann omaj ak [[Georg Ohm]], epi li senbolize pa lèt grèk {{lang|el|Ω}} ([[omega]]). {{inite|1 ohm}} se rezistans ki pwodui yon diferans potansyèl de {{inite|1 [[vòl]]}} an repons a yon [[Kouran dirè (DC)|kouran dirèk]] {{inite|1 [[anpè]] }}{{sfn|Alexander|Sadiku|2006|p=30-35}}. Kondansatè a se yon devlòpman nan [[boutèy Leyden]] epi li se yon aparèy ki ka estoke yon chaj, epi konsa sere enèji elektrik nan chan an. Anjeneral li fèt ak de plak kondiktif ki separe pa yon kouch mens [[Dyelektrik|dielectrik]] izolan; an pratik, fèy metal mens yo woule ansanm, sa ogmante sifas la pou chak volim epi kapasite a. Inite kapasite a se [[farad]], ki rele daprè [[Michael Faraday]] e ki gen senbòl F la endike; {{inite|1 [[farad]]}} se kapasite yon chaj {{inite|1 [[koulon]]}} ki devlope yon diferans potansyèl de {{inite|1 [[vòl]]}}. Yon kondansatè ki konekte nan yon tansyon aliamantasyon okòmansman jenere yon kouran lè li akimile yon chaj; Kouran sa a, sepandan, diminye kòm kondansatè a ranpli, finalman tonbe a zewo. Se poutèt sa yon kondansatè pa pèmèt pasaj yon [[Kouran dirèk (DC)|kouran dirèk]] estabilize, men bloke li{{sfn|Alexander|Sadiku|2006|p=216-220}}. [[Endiktè]] se yon kondiktè, anjeneral yon [[Bobin (elektrisite)|bobin fil]], ki sere enèji nan yon chan mayetik an repons ak kouran k ap pase nan li a. Lè kouran an chanje, chan mayetik la tou chanje, li pwovoke yon tansyon ant pwent kondiktè a. Tansyon li pwovoke a pwopòsyonèl ak vitès varyasyon kouran an. Konstans pwopòsyonalite yo rele [[endiktans]]. Inite endiktans la se [[Anri (inite)|anri]], ki soti nan non [[Joseph Henry]], yon kontanporen Faraday. {{inite|1|henry}} se endiktans ki pwovoke yon diferans potansyèl de {{inite|1|vòl}} si kouran k ap pase atravè li a chanje nan pousantaj {{inite|1|anpè pa segond}}. Konpòtman indiktè a se, nan kèk pozisyon, opoze ak sa ki nan kondansatè a: li libman pase yon kouran ki pa chanje, men ki opoze ak yon kouran ki chanje rapidman{{sfn|Alexander|Sadiku|2006|p =226- 229}}. == Pwodiksyon ak itilizasyon == === Pwodiksyon ak transmisyon === {{Atik detaye|Pwodiksyon elektrisite|Transpò enèji elektrik}} [[Fichye:Gorskii 04414u.jpg|vignette|alt=Foto gwo disk gri ki konekte ak ekipman elektrik.|Altènatè depi nan kòmansman {{s-|XX}} ki te fabrike nan [[Budapest]], [[Ongri]], nan sal pwodiksyon enèji yon estasyon elektrik [[idwoelektrik|idwoelektrik]] (foto [[Sergueï Prokudin-Gorsky]], 1905-1915).]] Nan {{s-|VI}}, filozòf grèk [[Thalès|Thales]] te fè eksperyans ak branch bwa jòn ki te konstitye premye etid yo sou pwodiksyon enèji elektrik. Malgre ke metòd sa a, ke yo rekonèt jodi a kòm efè [[Triboelektrisite|triboelektrik]], ka souleve bagay ki lejè epi pwodui etensèl, li trè efikas. Nou te oblije tann envansyon [[Pil voltayik|pil voltayik la]] nan {{s-|18yèm}} pou te gen yon sous kouran solid. Pil voltayik la ak desandan modèn li yo, [[Batri akimilatè|batri elektrik]], sere enèji nan fòm [[Reyaksyon chimik#Reyaksyon chimik ak enèji|chimik]] epi fè li disponib sou demand nan fòm [[enèji elektrik]]<ref name="batri">{{Ouvraj |lang=nan |premye1=Ronald |ti non1=Dell |premye2=David |ti non2=Rand |titre=Konprann pil |volim=86 | editè= Royal Society of Chemistry |ane=2001 |total paj=2-4 |isbn=0-85404-605-4 |bibcode=1985STIN...8619754M |journal=NASA Sti/Recon Technical Report N}}</ref>. Anjeneral, enèji elektrik pwodui pa [[Jeneratè elektrik|jeneratè elektwomekanik]] ki mache ak [[vapè]] ki pwodui nan konbisyon [[konbistib fosil]], pa chalè ki degaje yon[[ reyaksyon nikleyè]], oswa pa lòt sous tankou [[enèji sinetik]] ki soti nan [[van]] oswa [[dlo k ap koule]]. [[Tibin vapè]] modèn, [[Charles Algernon Parsons]] te envante an 1884, jodi a pwodui anviwon 80% enèji elektrik nan mond lan lè l sèvi avèk divès sous chalè. Jeneratè sa yo pa gen okenn resanblans ak jeneratè disk omopolè Faraday yo nan ane 1831, men yo toujou konte sou prensip elektwomayetik li ki fè konnen yon kondiktè ki konekte yon chan mayetik k ap chanje pwovoke yon diferans potansyèl nan pwent li yo<ref>{{Ouvraj|language=in |premye non1= Peter G. |styname1=McLaren |titre=Elementary Electric Power and Machines |editè=Ellis Horwood |ane=1984 |total paj=[https://archive.org/details/elementaryelectr0000mcla/page/182 182-83] | isbn=0-85312-269-5 |li sou entènèt=https://archive.org/details/elementaryelectr0000mcla/page/182}}</ref>. Envansyon [[transfòmatè elektrik|transfòmatè]] nan fen 19yèm syèk la te fè li posib pou transmèt enèji elektrik pi efikas nan yon tasyon ki pi wo men nan yon kouran ki pi ba. Transmisyon elektrisite efikas li menm vle di ke elektrisite ka pwodui nan [[santral elektrik]] ki santralize, kote li benefisye de [[ekonomi echèl|ekonomi echèl]], epi answit voye sou distans relativman long kote li nesesè. <ref name="Patterson_p44-48">{{Ouvraj|langu=nan |premye1=Walter C. |ti non1=Patterson |titre=Transfòmasyon elektrisite: Jenerasyon Chanjman k ap vini an |pasaj =44-48 |piblikatè=Earthscan |ane=1999 |isbn=1-85383-341-X}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |language=en |piblikatè=Edison Electric Institute |titre=Istwa pouvwa elektrik la Industry |url=https://web.archive.org/web/20071113132557/http://www.eei.org/industry_issues/industry_overview_and_statistics/history |accessed on=2007-12-08 }}</ref>. Piske enèji elektrik pa fasil pou estoke nan kantite ase pou satisfè demand nan tout peyi a, yo dwe pwodwi egzakteman kantite ki nesesè yo tout tan, sa ki mande konpayi elektrik yo ak anpil atansyon planifye chaj elektrik yo epi kenbe kowòdinasyon konstan ak estasyon elektrik yo. Yon sèten kantite jenerasyon dwe toujou kenbe an rezèv pou pwoteje rezo elektrisite a kont dezòd ak pèt inevitab<ref name="Patterson_p44-48" />. [[File:Parque eólico La Muela.jpg|vignette|left|alt=Yon fèm van ki fòme ak yon douzèn turbin van ki gen twa lam blan.|[[Enèji ewolyèn|Enèji van an]] gen plis enpòtans nan anpil peyi .]] Demand pou elektrisite ogmante trè rapidman kòm yon nasyon modènize ak ekonomi li grandi. [[Etazini]] te anrejistre yon ogmantasyon 12% nan demand li chak ane pandan twa premye deseni yo nan {{s-|XX}} la, yon to kwasans ki gen eksperyans nan ekonomi emèjant tankou sa yo nan Lend oswa Lachin nan{{s-|XXI}}<ref>{{Lien web |langu=en |piblikatè=Edison Electric Institute |titre=Istwa Ozetazini.Endistri pouvwa elektrik, 1882-1991 |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/electricity/chg_stru_update/appa.html |site=eia.doe.gov|accessed=2007-12-08}} </ref>{{,}}<ref>{{Ouvraj |language=en |name1=Foròm Lidèchip Sequestration Carbon |title=An Energy Summary of India |li sou entènèt=http://www.cslforum.org/india .htm |accessed on=2007-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205080916/http://www.cslforum.org/india.htm |archive-date=2007- 12- 05 }}</ref>{{,}}<ref>{{Ouvraj |langu=en |sit=IndexMundi |title=Lachin Elektrisite - konsomasyon |li sou entènèt=http://www.indexmundi.com/ china/electricity_consumption .html |accessed on=2007-12-08}}</ref>. Istorikman, to kwasans demand elektrisite depase lòt fòm enèji {{sfn|National Research Council|1986|p=16}}. enkyetid anviwonmantal ki gen rapò ak pwodiksyon elektrisite te mennen nan yon anfaz sou pwodiksyon soti nan [[Enèji renouvlab|sous renouvlab]], patikilyèman [[enèji ewolyèn]] ak [[solè|enèji solè]]. Malgre ke deba yo ka kontinye sou enpak anviwònman an nan diferan mwayen pou pwodiksyon elektrisite, fòm final li relativman pwòp{{sfn|National Research Council|1986|p=89}}{{,}}<ref>{{Lien web|language=en |title=Enèji renouvlab ak elektrisite |url=https://www.world-nuclear.org/information-library/energy-and-the-environment /renewable-energy-and-electricity.aspx |sit =www.world-nuclear.org |accessed on=2021-03-23}}</ref>. === Aplikasyon === {{Atik ki gen rapò|Machin elektrik}} [[File:Gluehlampe 01 KMJ.png|vignette|straighten|alt=Yon anpoul vè kote gen yon ti fil metal.|[[Lanp enkandesan|anpoul enkandesan]], youn nan premye aplikasyon Elektrisite a, ap travay. pa [[efè Joule]]: pasaj yon kouran elektrik atravè yon rezistans elektrik pwodui chalè.]] Elektrisite se yon fason trè pratik pou transfere enèji, epi li apwopriye pou yon gwo kantite itilizasyon epitou k ap grandi<ref>{{Ouvraj|language=en |firstname1=Matthew |lastname1=Wald |title=Krovasyon itilizasyon elektrisite soulve kesyon sou Pwovizyon pou |date=21 mas 1990 |li sou entènèt=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE6DD1F3AF932A15750C0A966958260 |accessed=2007-12-09 |newspaper=New York Times}}</ref> . Envansyon yon [[lanp enkandesan|lanp enkandesans]] pratik nan ane 1870 yo te fè ekleraj youn nan premye aplikasyon piblik pouvwa elektrik. Malgre ke elektrifikasyon te pote pwòp danje li yo, ranplasman flanm dife yo ak ekleraj gaz te redui anpil risk pou dife nan kay yo ak nan faktori yo<ref>{{Ouvraj|language=en |first name1 =Peter |name1=pa Alroy Jones |tit =The Consumer Society: A History of American Capitalism |pasaj=211 |piblikatè=Penguin Books}}</ref>. [[Efè Joule]] rezistan yo itilize nan anpoul filaman yo itilize tou plis dirèkteman nan [[chofaj elektrik]]. Malgre ke li pa estab ak kontwolab, li ka konsidere kòm gaspiyaj, paske pifò pwodiksyon elektrisite deja mande pwodiksyon chalè nan yon santral elektrik<ref>{{Ouvraj|langue=en |premye non1= Charles ak Penelope |name1=ReVelle |title= Anviwònman mondyal la: Sekirize yon avni dirab |passage=[https://archive.org/details/globalenvironmen0000reve/page/298 298] |editor=Jones & Bartlett |ane=1992 | isbn=0-86720-321-8 | li sou entènèt=https://archive.org/details/globalenvironmen0000reve/page/298}}</ref>. Plizyè peyi, tankou [[Dannmak]], te pase lejislasyon ki limite oswa entèdi itilizasyon chofaj elektrik rezistan nan nouvo bilding yo<ref>{{Lien web |language=en |author=Danish Ministè anviwònman ak enèji |titre =F.2 Lwa sou Pwovizyon pou Chalè |url=https://web.archive.org/web/20080108011443/http://glwww.mst.dk/udgiv/Publications/1997/87-7810-983 -3/html /annexf.htm |seri=Denmark's Dezyèm Kominikasyon Nasyonal sou Chanjman Klima |accessed on=2007-12-09}}</ref>. Elektrisite, sepandan, rete yon sous enèji trè pratik pou chofaj ak [[refrijerasyon]], [[èkondisyone]] ak [[ponp chalè|ponp chalè]] ki reprezante yon sektè k ap grandi nan demand elektrisite pou chofaj ak klimatizasdyon, ke sèvis elektrisite piblik yo de tanzantan vin pran an konsiderasyon efè yo<ref>{{Liv |language=en |premye non1=Charles E. |non1=Bron |titre= Resous pouvwa |piblikatè=Springer |ane=2002 |isbn =3-540-42634-5}}</ref>{{,}}<ref>{{Liv |lang=nan |premye1=B. |ti non1=Hojjati |premye2=S. |name2=Batay |title=The Growth in Electricity Demand in U.S. Households, 1981-2001: Enplikasyon pou emisyon kabòn |li sou entènèt=https://web.archive.org/web/20080216100857/http://www.eia. doe.gov/emeu/efficiency/2005_USAEE.pdf |accessed on=2007-12-09}}</ref>. Elektrisite yo itilize nan [[telekominikasyon]], ak [[telegraf elektrik]], [[William Fothergill Cooke]] ak [[Charles Wheatstone]] te demontre komèsyalman an 1837 ak [[Telegraf Cooke ak Wheatstone|sistèm yo]] se youn nan premye aplikasyon li yo. Nan ane 1860 yo, ak konstriksyon premye sistèm telegraf transkontinantal yo, lè sa a kab telegraf transatlantik, elektrisite te fè li posib pou kominike nan kèk minit atravè mond lan<ref>{{Lyen web |language=en | title=Cooke and Wheatstone 5-needle telegraph |url=https://ageofrevolution.org/200-object/cooke-and-wheatstone-5-needle-telegraph-1837/ |site=Age of Revolution |accessed on=2021- 03-24}}</ref>. [[Fib optik]] ak kominikasyon satelit yo te pran yon pati nan mache sistèm kominikasyon yo, men yo ka espere elektrisite rete yon pati esansyèl nan pwosesis la<ref>{{Atik |language= ht |author1=Barney Warf |title= Konpetisyon entènasyonal ant transpòtè satelit ak fib optik: yon pèspektiv jeyografik |periodical=Jeyografi pwofesyonèl la |dat=fevriye 2006 |li sou entènèt=https://www.researchgate.net/publication/227658124_International_Competition_Between_Satellite_and_Fibers_Optic_Perspective_Fibers_Optic_Perspective_Geographe }}</ref>{{ ,}}<ref>{{Lyen entènèt |language=en-US |title=The future of telecoms |url=https://www.martingeddes.com/think-tank/ the-future-of-telecoms/ |sit =martingeddes.com|accessed on=2021-03-24}}</ref>. Efè elektwomayetik yo pi vizibman itilize nan [[Machin elektrik|motè elektrik]], ki bay pouvwa motif pwòp epi efikas. Yon motè estasyonè, tankou yon [[winch]], fasil pou bay kouran, men yon motè ki deplase ak aplikasyon li, tankou yon [[veyikil elektrik]], oblije swa pote yon sous enèji, tankou yon batri, oswa pou pran kouran ki soti nan yon kontak glisman, tankou yon [[Pantograf (transpò)|pantograf]]. Machin elektrik yo itilize nan transpò piblik, tankou otobis elektrik ak tren, ak yon kantite kwasan nan machin elektrik ak batri nan pwopriyete prive yo<ref>{{Atik |language=en |title=Transpò Piblik | peryodik=Nouvèl Enèji Altènatif | dat=2010-03-10 |li sou entènèt=http://www.alternative-energy-news.info/technology/transportation/public-transit/}}</ref>{{,}} <ref>{{Web link |language=en |title=Lavant mondyal machin elektrik akselere rapid nan 2020 malgre pandemi |url=http://www.theguardian.com/environment/2021/jan/19/global-sales -of-electric-cars- akselere-vit-an-2020-malgre-covid-pandemi |sit=The Guardian |dat=2021-01-19 |aksede sou=2021-03-22}}</ref>. Aparèy elektwonik yo sèvi ak [[tranzistò]], ki petèt youn nan envansyon ki pi enpòtan nan ventyèm syèk la ak yon eleman fondamantal nan tout sikui modèn yo<ref>{{Liv |language=en |premye non1=Dennis F. |non1 =Herrick |tit=Media Management in the Age of Giants: Business Dynamics of Journalism |piblikatè=Blackwell Publishing |ane=2003 |isbn=0-8138-1699-8 |li sou entènèt=https://archive .org/details/ mediamanagementi0000herr}}</ref>. Yon [[sikwi entegre]] modèn kapab genyen plizyè milya tranzistò miniatirize (tou piti) nan yon rejyon ki jis kèk santimèt kare<ref>{{Atik |language=en |premye non1=Saswato R. |non1=Das |tit=Ti, vanyan sòlda tranzistò |periodik=Los Angeles Times |dat=2007-12-15 |li sou entènèt=http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-das15dec15,0,4782957.story?coll=la- opinyon-rightrail}}</ref>. == Nan lanati == === Efè fizyolojik === Yon [[tansyon elektrik]] ki aplike nan yon kò moun lakòz yon [[kouran elektrik]] atravè tisi yo, epi byenke relasyon an pa lineyè, plis tansyon an pi wo, se plis kouran an pi fò<ref name= "tleis">{{Liv |lang=en |prenon1=Nasser |ti non1=Tleis |tit=Modelizasyon Power System ak analiz fay |editè=Elsevier |ane=2008 |total paj=552-54 |isbn=978-0- 7506-8074 -5}}</ref>. Papòt pèsepsyon an varye selon [[frekans]] alimantasyon ak chemen kouran an, men li apeprè 0.1 a {{inite|1|milianpè}} nan frekans [[rezo elektrik]] la, byenke yon Kouran osi ba ke {{unit|1|mikwoanpè}} ka detekte kòm yon efè elektwovibrasyon nan kèk kondisyon<ref>{{Liv |language=en |firstname1=Sverre |lastname1=Grimnes | title=Biyoimpedance and Bioelectricity Basic |piblikatè =Academic Press |ane=2000 |total paj=301-09 |isbn=0-12-303260-1}}</ref>. Si kouran an wo ase, li ka lakòz kontraksyon nan misk yo, yon fibrilasyon kadyak ak boule tisi yo<ref name=tleis/>. Absans yon siy vizib ki endike ke yon kondiktè anba [[tansyon elektrik]] fè elektrisite yon danje patikilye. Doulè a ​​koze pa yon chòk elektrik ka fò anpil, kidonk elektrisite pafwa yo itilize kòm yon metòd [[Soufrans|tòti]]. Lanmò ki koze pa chòk elektrik rele [[elektwokisyon]]. Elektwokisyon se toujou mwayen pou [[Pèn lanmò|ekzekisyon jidisyè]] nan sèten jiridiksyon, byenke itilizasyon li ap vin pi ra tanzantan <ref>{{Liv |lang=nan |prenon1=J.H. |ti non1=Lipschultz |premye2=M.L.J.H. |name2=Hilt |tit=Krim ak nouvèl televizyon lokal |pasaj=95 |piblikatè=Lawrence Erlbaum Associates |ane=2002 |isbn=0-8058-3620-9}}</ref>. === Fenomèn elektrik === [[File:Electric-eel.jpg|vignette|alt=Pwason ki long, gri anlè ak zoranj anba, yo wè bò kote epi gade anlè.|Yon [[angi elektrik]], ''Electrophorus electricus''.]] Elektrisite se pa yon envansyon moun, epi li ka obsève nan plizyè fòm nan lanati, ke pwobableman yo konnen li sou non [[Zeklè|zèklè]]. Anpil entèraksyon abitye nan nivo makwoskopik, tankou [[Somstezi|manyen]], [[Fwotman|friksyon]] oswa [[Lyezon chimik]], se akòz entèraksyon ant chan elektrik nan echèl atomik la. [[Chan mayetik tèrès]] ta soti nan yon dinamo natirèl kouran k ap sikile nan [[Nwayo terès|nwayo planèt la]]<ref>{{Liv |lang=an |prenon1=Thérèse |non1=Encrenaz | tit =Sistèm Solè a |pasaj=217 |piblikatè=Springer |ane=2004 |isbn=3-540-00241-3}}</ref>. Gen kèk kristal, tankou [[kwatz (mineral)|kwatz]], oswa menm [[sik]], jenere yon diferans potansyèl atravè fas yo lè yo sibi presyon ekstèn. Fenomèn sa a ke yo rekonèt kòm [[pyezoelektrisite]], ki soti nan grèk {{Ansyen grèk|πιέζω|piézô}}, "pou peze", e li te dekouvri an 1880 pa [[Pierre Curie|Pierre]] ak [[Jacques Curie ]]. Efè a resipwòk, epi lè yon materyèl pyezoelektrik sibi yon chan elektrik, yon ti modifikasyon nan dimansyon fizik yo rive<ref name="crystallography">{{Liv |langue=en |premye1=José |ti non1=Lima. -de-Faria |prenon2=Martin J. |ti non2=Buerger |tit=Atlas istorik kristalografi |volim=209 |pasaj=67 |piblikatè=Springer |nimewo nan koleksyon=12 |ane=1990 |isbn=0- 7923- 0649-X |doi=10.1524/zkri.1994.209.12.1008a |bibcode=1994ZK....209.1008P |journal=Zeitschrift für Kristallographie}}</ref>. Gen kèk òganis, tankou reken, ki kapab detekte epi reponn ak varyasyon chan elektrik yo, yon kapasite ke yo rekonèt sou non elektwopèsepsyon, pandan ke lòt yo ke yo rekonèt kòm elektwojenik kabab jenere tansyon pou chase oswa defannn tèt yo. Lòd [[Jimnotifòm]], ki pi bon egzanp lan se [[angi elektrik]], ki detekte oswa toudi bèt lli vle manje avèk gwo tansyon ki pwodui gras ak selil miskilè modifye ke yo rele [[elektwosit]] <ref name=Electroreception/>{{,}}<ref name=morris/>. Tout bèt transmèt enfòmasyon sou manbràn selilè yo pa batman tansyon yo rele potansyèl aksyon, ki gen fonksyon gen ladan kominikasyon atravè sistèm nève a ant newòn ak [[Misk|misk yo]]<ref name="neural science">{{Liv |langue=en |Prenon1=E. |ti non1=Kandel |premye2=J. |tinon2=Schwartz |prennon3=T. |name3=Jessell |tit=Principes of Neural Science |piblikatè=McGraw-Hill Professional |ane=2000 |total paj=[https://archive.org/details/isbn_9780838577011/page/27 27-28] |isbn=0 -8385-7701-6 |li sou entènèt=https://archive.org/details/isbn_9780838577011/page/27}}</ref>. Yon chòk elektrik pwovoke sistèm sa a epi li lakòz misk yo kontrakte<ref>{{Liv |lang=nan |non1=Paul |ti non1=Davidovits |tit=Fizik nan Biyoloji ak Medsin |piblikatè=Academic Press |ane=2007 | total paj =204-05 |isbn=978-0-12-369411-9}}</ref>. Potansyèl aksyon yo responsab tou pou kowòdone aktivite nan kèk plant<ref name="neural science"/>. == Nan kilti == [[Fichye:Electricity sculpture by Louis-Ernest Barrias located at the entrance to the Gallery of Machines, Paris Exposition, 1889 LCCN91725850.jpg|vignette|redress=1|''L'Electrcité'' pa [[Louis-Ernest Barrias]]]] Nan mitan 19yèm ak kòmansman 20yèm syèk yo, elektrisite pa t fè pati lavi chak jou anpil moun, menm nan mond oksidantal endistriyalize a. Kilti popilè nan epòk la poutèt sa souvan te dekri li kòm yon fòs misterye, prèske majik, ki kapab touye moun ki vivan, reyanime mò yo oswa detounen lwa nan lanati {{sfn|Van Riper|2002|p=69}}. Atitid sa a te kòmanse ak eksperyans [[Luigi Galvani]] nan ane 1771, kote li te montre ke pat grenouj ki mouri te kontrakte avèk aplikasyon elektrisite. "Revitalizasyon," oswa reyanimasyon moun aparamman mouri oswa nwaye, te rapòte nan literati medikal la yon ti tan apre travay Galvani a. [[Mary Shelley]] te vin konnen rezilta sa yo lè li te ekri ''Frankenstein or the Modern Prometheus'' (1819), byenke li pa t espesyalman nonmen metòd pou revitalize mons la. Metòd sa a lè l sèvi avèk elektrisite te vin tounen yon tèm renouvlab nan fim laterè<ref>{{Web link |langue=en |premye non=Erin |ti non=Blakemore |tit=Kijan Twitching Frog Legs te ede enspire 'Frankenstein' |url =https: //www.smithsonianmag.com/smart-news/how-twitching-frog-legs-helped-inspire-frankenstein-180957457/ |sit=Smithsonian Magazine |accessed on=2021-03-22}}</ref >{{ ,}}<ref>{{Lyen Entènèt |lang=en |prenon=Gabriella |ti non=Geisinger |tit=Mary Shelley: Ki fim ekriven Frankenstein te enspire? |url=https://www.express.co.uk/entertainment/films/966091/Mary-Shelley-What-movies-were-inspired-by-the-Frankenstein-writer |sit=Express.co.uk |dat =2018-05-28 |accessed on=2021-03-22}}</ref>. Kòm piblik la vin pi abitye ak elektrisite kòm yon pati enpòtan nan [[Revolisyon endistriyèl#Dezyèm revolisyon endistriyèl|Dezyèm revolisyon endistriyèl]], moun ki okipe li yo pi souvan dekri nan yon limyè pozitif , tankou atravayè yo ki {{quote|touche lanmò ak pwent gan yo pandan yo koupe ak rekoupe fil kouran yo}} nan powèm ''{{lang|en|Sons of Martha}}'' (1907) pa [[Rudyard Kipling]]. [[Walt Whitman]] inogire yon pwezi modèn ki {{quote|chante kò elektrik la}} ​​("{{lang|en|Leaves of grass{{!}}I sing the Body Electric}}" <ref> [https://books.openedition.org/psn/1248?lang=fr Metafò elektrik la, fil komen nan premye avangard yo] sou [https://books.openedition.org openedition]</ref> ) . [[machin elektrik]] tout kalite okipe yon plas enpòtan nan [[Antisipasyon (fiksyon)|istwa antisipasyon]] tankou sa yo ki nan [[Jules Verne]] ak liv '' Tom Swift ''. Mèt nan elektrisite yo, kit se fiksyon oswa reyèl ki gen ladan syantifik tankou [[Thomas Edison]], [[Charles Proteus Steinmetz]], oswa [[Nikola Tesla]] jeneralman konsidere kòm gen pouvwa majisyen{{sfn|Van Riper|2002|p=71}}. Kòm elektrisite te sispann tounen yon nouvote e li te vin tounen yon nesesite nan lavi chak jou nan dezyèm mwatye {{s-|XX}} la, kilti popilè a te sèlman peye atansyon espesyal sou li pandan [[Pann (malfonksyon)|pann elektrik]], te yon evènman jeneralman yon siy dezas. Moun ki kenbe l an fonksyon a, tankou ewo san non nan chante [[Jimmy Webb]] ''[[Wichita Lineman]]'' (1968), yo toujou prezante souvan kòm figi ewoyik, tankou sòsye{{sfn|Van Riper|2002|p=71}}. Nan domèn [[la plastik]], elektrisite reprezante sou fòm [[eskilti]], tankou ''L'Electrcité'' ki te kreye pou [[ekspozisyon inivèsèl 1889]] pa [[Louis-Ernest Barrias|Louis - Ernest Barrias]] ak nan [[penti]], tankou ''The Electricity Fairy'' pa [[Raoul Dufy]], konsève nan [[Mize atis modèn Pari]]<ref>{{Web link|language=fr|first name=GAYA-La nouvelle|title=La Fée Electricité|url=https://www.mam.paris.fr/fr/oeuvre/la-fee- electricit %C3%A9|site=mam.paris.fr|accessed on=2021-03-30}}</ref>{{,}}<ref>{{Web link|language=fr|author1=Fabienne Cardot| tit =Zeklè nan pi renmen an oswa elektrisite nan Egzibisyon an nan 1889|url=https://www.jstor.org/stable/3778405|site=Le Mouvement social|date=1989|issn=0027-2671 |doi=10.2307/3778405 |accessed on=2021-03-30|paj=43–58}}</ref>. Elektrisite te pèmèt tou sèten pwogrè nan mond mizik la, atravè devlopman [[mikwofòn]] ak [[opalè]] yo men tou arive nan [[Enstriman mizik elektwonik |enstriman elektwonik]] ak [[mizik elektwonik]] an jeneral<ref>{{Liv|otè1=Rainer Boesch|tit=Elèktrisite nan mizik|pasaj=134–145|editè=Éditions Contrechamps|seri=Essais istwarics oswa tèm|date=2017-09-06|isbn=978-2-940599-14-1|li sou entènèt=http://books.openedition.org/contrechamps/1586|accessed on=2021-03-30 | site=books.openedition.org}}</ref>. Fim [[David Lynch]] kesyone {{quote|lavi kòm yon [[montaj]]}} elektrik: soti nan ''The Grandmother'' ([[1970 nan sinema|1970]]), {{quote|tout bagay ki lye pa [[kouran elektrik|kondiksyon]] majik, tankou kesyon yon timoun sou elektrisite: poukisa, lè nou peze yon [[entèriptè|bouton]] nan miray la, èske sa fè limyè a tonbe nan plafon an? }}<ref>{{Book|language=fr|author1=[[Michel Chion]]|title=David Lynch|location=Paris|piblikatè=[[Cahiers du cinéma ]]|koleksyon=Authors|ane=2001|ane premye edisyon=1992|paj=288|isbn=2-86642-319-4|pasaj=32}}</ref>. == Nòt ak referans == {{Traduction/Référence|fr|Electricité|1010962530}} === Nòt === {{Références|groupe=alpha}} === Referans === {{Referans Anpil}} == Bibliyografi == {{Lejand plim}} * {{Liv |lang=nan |prenon1=Charles |ti non1=Alexander |prenon2=Matye |ti non2=Sadiku |tit=Fondasyon sikwi elektrik |editè=3, revize |ane=2006 |isbn=9780073301150 | plim=oui}}. * {{Liv |lang=nan |prenon1=John |ti non1=Zwazo |tit=Prisip Elektrik ak Elektwonik ak Teknoloji, 3yèm edisyon |pasaj=11 |piblikatè=Newnes |ane=2007 |isbn=9781417505432 |plim=wi }} . * {{Liv |language=fr |otè1=Gérard Borvon |tit=Istwa elektrisite soti nan Amber rive nan elektwon an |plas=Paris |piblikatè=[[Vuibert]] |koleksyon=Ale figi! |ane=2009 |total paj=266 |isbn=978-2-7117-2492-5 |oclc=495269482 |li sou entènèt=http://seaus.free.fr/spip.php?article509 |prezantasyon sou entènèt= http: //www.vuibert.fr/travail-9782711724925-histoire-de-l-electricite.html}}. * {{Liv |language=fr |otè1=[[Jean Daujat]] |tit=Orijin ak fòmasyon teyori fenomèn elektrik ak mayetik, |piblikatè=Hermann & co |ane=1945 |total paj=530}}. * {{Liv |lang=nan |premye1=W.J. |name1=Duffin |tit=Electricity and Magnetism, 3yèm edisyon |piblikatè=McGraw-Hill |ane=1980 |isbn=0-07-084111-X |li sou entènèt=https://archive.org/details/electricitymagn00duff | plim =wi}}. * {{Liv |prenon1=Sanford L. |ti non1=Moskowitz |tit=Advanced Materials Innovation: Managing Global Technology in the 21st century |piblikatè=[[John Wiley & Sons]] |dat=2016 |isbn=9780470508923 | li nan liy=https://books.google.com/books?id=2STRDAAAQBAJ&pg=PA168}}. * {{Liv |lang=nan |premye1=M.S. |ti non1=Naidu |premye2=V. |non2=Kamataru |tit=High Voltage Engineering |piblikatè=Tata McGraw-Hill |ane=1982 |isbn=0-07-451786-4 |nib=wi}}. * {{Liv |language=en |otè1=National Research Council |link author1=National Research Council of the United States |tit=Elektrisite nan kwasans ekonomik |piblikatè=National Academy Press |ane=1986 |isbn=0-309 -03677 -1 |plim=wi}} * {{Liv |lang=nan |premye1=Francis |ti non1=Sears |tit=University Physics, Sizyèm Edisyon |editè=Addison Wesley |ane=1982 |isbn=0-201-07199-1 |plim=wi}}. * {{Liv |lang=nan |prenon1=A. Bowdoin |non1=Van Riper |tit=Syans nan kilti popilè: yon gid referans |kote=Westport |piblikatè=Greenwood Publishing Group |ane=2002 |isbn=0-313-31822-0 |plim=wi}}. == Lyen deyò == {{Lòt pwojè | commons = Category:Electricity | commons titre = elektrisite }} {{Liens}} {{Bon atik|vote=BA|oldid=181651425|date=janvye 2024}} [[Kategori:Elektrisite]] [[Kategori:Vèktè enèjetik]] [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 6qgz2bexyaqm3mu37ryerr5kkgcbhm8 Patiraj 0 14846 889271 108211 2026-10-23T21:01:54Z Kitanago 19629 889271 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{definisyon |fanmi=non komen |objè= |imaj= |referans= }} [[Fichye:Damaging_factor_capreolus_picea_2_beentree.jpg|vignette|Yon lapen k ap manje boujon dènye yon pye sapen.]] [[Fichye:Axis_axis_(Nagarhole,_2010).jpg|vignette|Gen yon relasyon pozitif ant wotè plant yo ka fouye zèb ak wotè zepòl èbivò yo .]] Patiraj, Yon teritwa kote yon chèf kòmande. Moun itilize mo sa plis pou pale de yon pak kote yon bèt kòmande. == Tradiksyon == *[[Lòt kreyòl]]: *[[franse|Franse]]: *[[angle|Angle]]: *[[alman|Alman]]: *[[panyòl|Panyòl]]: == Istwa == Istwa mo sa == referans == == Kèk lyen == bsl3jnbbcvzlxxg00gmtv15tjwa4d4k Misty Jean 0 17227 889306 868534 2026-10-24T09:53:16Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889306 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Misty Jean |foto= |tèks= Misty Jean |fonksyon=mannken, chantèz, konpozitris, pwofesè dans |domèn=mizik |diplòm= |etid= |dat nesans= [[1980]] |lye nesans= [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |peyi nesans=[[Ayiti]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ayisyen |zèv= |nòt= |gwoup= |mizik= [[konpa]], RnB, mizik latin |enstriman=[[vwa]] }} '''Misty Jean''', ki fèt an [[1980]] nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] ([[Ayiti]]), se yon ansyen [[Miss West Indies]] ak [[chantè|chantèz]] [[Ayiti|ayisyèn]].<ref>[[en]]{{cite web |url=https://www.rhythmfoundation.com/gallery/misty-jean-10192012-at-big-night-in-little-haiti/ |title=Misty Jean 10/19/12 at Big Night in Little Haiti |publisher=The Rhythm Foundation |date= |accessdate=15 fevriye 2020 |archive-date=2019-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215125625/https://www.rhythmfoundation.com/gallery/misty-jean-10192012-at-big-night-in-little-haiti/ |dead-url=yes }}</ref> Li chante an [[lang kreyòl|kreyòl]], an [[lang franse|fransè]] ak an [[lang angle|angle]].<ref>{{cite web|author=Fedor Hüneke |url=https://www.konpa.info/result.php?search=Misty%20Jean&so0=contains&col=pfx%2Cbnd%2Csfx&_ds=1&n=100&p=0&asc=15 |title=Misty Jean - discography |publisher=Konpa.info |date= |accessdate=15 fevriye 2020}}</ref> == Biyografi == === Fòmasyon === Misty Jean se pitit fi [[Marie Michelle Desrosiers]]. Misty Jean kòmanse danse nan enstiti Lynn W. Rouzier nan laj 3 zan. Li kòmanse chante a laj de sèt (7) ane nan konkou chante amatè. Nan Kolèj "Anglade" kote li resevwa yon diplòm, yo te nonmen li solis nan koral la ak li te vin tounen yon selebrite nan katye li imedyatman.<ref>{{cite web |url=http://kreyolmusic.com/project/third-artist/ |title=Misty Jean &#124; Kreyol Mizik |website=Kreyolmusic.com |date= |accessdate=15 fevriye 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220311033826/http://kreyolmusic.com/project/third-artist/ |archive-date=2022-03-11 |dead-url=yes}}</ref> === Karyè === An 1998, li te patisipe nan ''La Soiree Magique De La Guitare'' ak byen koni pyanis Raoul Denis Jr. ak gwoup The Widmaier brothers. An 1999, Haitel, ki pi gwo konpayi telefòn selilè ayisyen an, te chwazi li kòm pòtpawòl yo nan yon gwo kanpay pwomosyon. Pandan mwa fevriye 2001 la, li te pran vòl nan zile Saint Maarten ([[Peyiba]]) kote li te reprezante [[Ayiti]] nan mitan vennde (22) lòt peyi pou tit Miss West Indies. Sou 21 fevriye, li te ganyen konkou a pou pi bon talan e li te kouwone Miss West Indies. Sou 27 me 2001, li chante nan Ritz Kinam nan [[Petyonvil (komin)|Petyonvil]], Ayiti, nan sware [[Yole Dérose]] ki rele "Femme". Li ka jwenn tou nan [[Karayib]] Escape of Raoul Denis Jr. Nan mwa fevriye 2002, li te kouwone Miss de la Francophonie nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]], Ayiti. Premye albòm Fransè / Kreyòl li ki rele ''Plus Pres De Toi'' te pibliye nan mwa jen 2004. Li te gen ladann chanson tankou ''Patizan'', ''Ce Ou Mwen Vle'', ''Maladie D'amour'' ak anpil lòt. Nan dat 4 jiyè 2004, li te jwe an dirèk nan Pak Bayfront ansanm ak Lil' Kim. Nan mwa out 2004, li te antre nan yon toune nan Zantiy franse yo kote li te fè anpil odyans. Nan mwa desanm 2005, li te gen siksè nan Bataclan ki sitiye nan [[Pari]] ([[Frans]]). Nan mwa fevriye 2006, li te jwe nan Pak Bicentennial pou Greater [[Miyami|Miami]] Mardi Gras, nan [[Florid]]. Dezyèm albòm li a ki rele ''Konpa A Gogo'' te soti nan mwa me 2006. Li gen gwo chante yo : ''Konpa A Gogo'' Featuring Kaysha, ''Car Wash'', ''Paradi Lanmou'', ''S'abandonner'' yon Duet ak Thierry Cham, ''Hear'', ''Tam Tam la'', ak ''Camionette''. Nan mwa desanm 2006, li te pibliye premye albòm li avèk gwoup li ki te konpoze de mizisyen ki gen anpil talan.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Darline Honore Created : 20 August 2019 Loisirs |url=http://www.loophaiti.com/content/ale-le-nouveau-single-de-misty-jean |title="Ale": le nouveau single de Misty Jean &#124; Loop News |website=Loophaiti.com |date=20 out 2019 |accessdate=15 fevriye 2020 |archive-date=27 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227082155/http://www.loophaiti.com/content/ale-le-nouveau-single-de-misty-jean |dead-url=yes }}</ref> Nan mwa janvye 2007, li te òganize Festival Endepandans ayisyen an nan Bayfront Park. Twazyèm albòm solo li ''Li Pa Two Ta'' te pibliye nan mwa avril 2008. Li te genyen chanson sa yo : ''Kijan Lari A Ye'', ''Rev Mwen'', ''Tu pleures'', ''Vini'm Bo'w'', ''Li Pa Two Ta''. ''Lanmou Tounen Prizon'', ''Vale Fan'm'', ''Hommage A Ti Manno'', ''Tam Tam'' featuring rapè [[Pòtoriko|pòtoriken]] Shino. Plizyè pwodiktè avèk talan, mizisyen ak [[atis]] te patisipe nan pwojè sa a. Nan mwa fevriye 2009, li te jwe avèk gwoup li a sou cha Unitransfer nan Kanaval [[Jakmèl (komin)|Jakmèl]] ann Ayiti. Pandan menm peryòd la, li te jwe nan Concert Chocolat nan prestijye Parc Historique de la Canne nan Pòtoprens. Sou 25 jen 2009, li kòmanse nan fim nan ''[[Le Prix à payer]]'' de [[Mora Junior Etienne]] kote li te jwe wòl prensipal "Zoulmie". Nan mwa desanm 2009, li te pibliye dezyèm albòm li. Li te pibliye senk (5) videyo ke yo jwe regilyèman : ''Kijan La Ri A Ye'', ''Tam Tam featuring Shino'', ''Paradi Lanmou'', ''Maladie D'Amour'', ak ''Ce Ou Mwen Vle''. Katriyèm albòm solo li ''Just Like That'' pral lage nan mwa fevriye 2011.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kreyolmusic.com/product/misty-jean-just-like-that-2/ |title=Misty Jean – Just Like That &#124; Kreyol Mizik |website=Kreyolmusic.com |date= |accessdate=15 fevriye 2020 |archive-date=2022-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220911112128/https://kreyolmusic.com/product/misty-jean-just-like-that-2/ |dead-url=yes }}</ref> Li genyen chante sa yo: ''Just Like That'', ''Nou Pa Ka Zanmi'', ''The Only One'', ''Nou Kwe'' (avèk Tanya St Val), ''Sa Red'', ''Booty Call'', ''Gradiasyon'' , ''Ton Absence'' (avèk Oswald), ''[[Lumane Cazimir]]'', ''Peyizan'', ''Sispan'n Koupe'', ''Jwi La Vi'', ''A Gogo'', ''Tonton Nwel''. Li ap travay tou kounye a sou premye albòm li tout angle ki pral lage pita an 2011. Li chante ak kolaborasyon ak atis kòm J-Beatz, Zomò. An 2022, li chanje pou labèl la "D Impérial et Raphaël Enterprise".<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://lenouvelliste.com/article/237463/misty-jean-la-musique-sous-la-peau |title=Misty Jean, la musique sous la peau |author=Glorieuse Nelson |publisher=Le Nouvelliste |website=lenouvelliste.com |date=30 out 2022 |access-date=11 septanm 2022}}</ref> Li patisipe nan "Haitian Labor Day Fest" ki pran plas dimanch 4 septanm 2022 nan [[Nouyòk]] ([[Etazini]]).<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://lenouvelliste.com/article/238061/retour-triomphal-pour-le-haitian-labor-day-fest |title=Retour triomphal pour le Haitian Labor Day Fest |author=Glorieuse Nelson |publisher=Le Nouvelliste |website=lenouvelliste.com |date=8 septanm 2022 |access-date=11 septanm 2022}}</ref> == Zèv li yo == === Fimografi === * 2008 : ''[[Le Prix à payer]]'' de [[Mora Junior Etienne]] : Zoulnie === Diskografi === ==== Albòm ==== * 2004 : ''Plus Pres De Toi'' (an fransè, kreyòl) * 2006 : ''Konpa A Gogo'' * 2008 : ''Li Pa Two Ta'' * 2011 : ''Just Like That'' == Rekonpans == * 2004 ː Ticket D'Or nan Ticket Magazine an Ayiti te eli li chantè fi pou ane a. * 2006 ː Ticket D'Or te eli li chantè fi pou ane a. * 2008 ː Opamizik te eli pi bon atis fi. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://web.archive.org/web/20211208100411/http://belfim.fouye.com/moun/2749/biography Misty Jean] sou BelFim {{DEFAULTSORT:Misty Jean}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Mizik]] [[Kategori:Mannken ayisyen]] [[Kategori:Chantè]] [[Kategori:Chantè ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1980]] bofyoufn5an3oujfkojvu5lpssjw68t Moorestown, New Jersey 0 35777 889307 888577 2026-10-24T10:06:24Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889307 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{kolektivite tèritoryal |non_lokal= Moorestown |koodone_lat= |koodone_lon= |drapo_imaj= |anblèm_imaj= |tip=vil |dat= |zòn_tip=Eta |zòn= [[New Jersey]] |kapital_tip= |kapital_non=Trenton |chèf_tit= |chèf_non= |sipèfisi_dat= |sipèfisi_ran= |sipèfisi_total= |dlo_pousantaj= |frontyè_tè= |frontyè_kòt= |rote_mwayen= |pli_ro_kote= |pli_ro= |pli_ba_kote= |pli_ba= |popilasyon_dat= |popilasyon_ran= |popilasyon_total= |popilasyon_dansite= |popilasyon_tip= |aktivite= |kat_anplasman= |kat_politik= |kat_jewografik= |kat_satelit= |divizyon_tip= |divizyon_non= |vwazen= |sitwèb= |kòd_tip=jewografik |kòd= |nòt= }} Moorestown se yon vil nan eta [[New Jersey]] . Li nan konte Burlington Li te genyen nan lane 2000 19017 moun. == Istwa == Istwa == Relasyon ak Ayiti == *Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti == Jewografi == Very humid in the summer, but cold in the winter. == Ekonomi == == Devlòpman == == Politik == == Edikasyon == == Anviwònman == == Pèsonalite == Pèsonalite ki te fèt nan, moun ki abite nan, oswa otreman asosye ak Moorestown Township gen ladan yo: [[Fichye:MSG O'Connor.jpg|thumb|right|upright|[[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]]]] * [[Diane Allen]] (ki fèt an 1948), politisyen<ref>{{cite web |url=http://www.senatenj.com/allen/biography.php |title=Biyografi Senatris Diane Allen - Diane graduated from Moorestown High School as valedictorian |website=senatenj.com |date=2015-05-16 |access-date=15 fevriye 2015 |archive-date=2018-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925122703/https://www.senatenj.com/allen/biography.php |dead-url=yes }}</ref> * [[Samuel Leeds Allen]] (1841–1918), envantè ak fabrikan ekipman fèm ak avyon.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716072006/http://www.njinvent.org/2004/allen.html New Jersey Inventors Hall of Fame] "Samuel Leeds Allen has been awarded almost 300 patents for farming machinery,..." "Because the production of farm equipment was seasonal, many of Allen's employees were laid off during the winter." "Allen invented the Flexible Flyer,..." Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Emily Bacon]] (1891-1972), fizisyen ki te premye espesyalis pedyatrik nan Filadèlfi.<ref>[https://web.archive.org/web/20160320040439/https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_18.html Dr. Emily Partridge Bacon], [[National Institutes of Health]], Changing the face of Medicine. Accessed September 8, 2015. "Born in Moorestown, New Jersey in 1891, Emily Bacon entered Wilson College in Chambersburg, Pennsylvania, in 1908."</ref> * [[Sam Bishop]] (ki fèt an 1983), foutbalè pwofesyonèl.<ref>Bullock, Michael. [http://blog.pennlive.com/patriotnewssports/2010/04/ceperos_return_solidifies_city.html "Cepero's return solidifies City Islanders goalkeeping situation"], ''[[The Patriot-News]]'', April 3, 2010. Accessed March 2, 2011. "Sam Bishop, the 27-year-old keeper who has logged three seasons (2005-07) with the City Islanders, spent the opening week of the expansion Philadelphia Union's first training camp working out with the first-year MLS club. Needless to say, it was a memorable experience for the Moorestown, N.J., native."</ref> * [[David Bispham]] (1857–1921), chantè opera.<ref>[http://www.westjerseyhistory.org/books/decou1/mtn10.html West Jersey History]. Accessed January 9, 2011. "David Bispham, the great singer, whose boyhood days were spent in Moorestown, attended this school and some of our older residents who were students at that time tell interesting anecdotes about this celebrated man."</ref> * [[Francis L. Bodine]] (ki fèt an 1936), politisyen<ref name=Bodine/><ref>[http://votesmart.org/bio.php?can_id=4420 Assembly Member Francis L. Bodine], [[Project Vote Smart]]. Accessed August 8, 2007.</ref> * [[Hugh Borton]] (1903–1995), ekspè nan etid japonèz, prezidan [[Haverford College]] pandan 10 zan.<ref>Pace, Eric. [https://www.nytimes.com/1995/08/09/obituaries/hugh-borton-92-expert-on-japan-and-ex-college-president-dies.html "Hugh Borton, 92, Expert on Japan and Ex-College President, Dies"], ''[[The New York Times]]'', August 9, 1995. Accessed February 11, 2012. "Dr. Borton was born in Moorestown, N.J., graduated from Haverford in 1926 and received an M.A. in history from Columbia in 1932. He was awarded several honorary degrees and was decorated by the postwar Japanese Government."</ref> * [[T. J. Brennan]] (ki fèt an 1989), defansè [[Toronto Maple Leafs]] of the NHL.<ref>Donnellon, Sam. [http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-31347148_ITM "Sam Donnellon / Moorestown's."], ''[[Philadelphia Daily News]]'', June 22, 2007. Accessed March 1, 2011. "His future lay 1,805 miles away, on the easternmost point of an island nearer the Arctic Circle than his Moorestown home. This is where the National Hockey League would discover T.J. Brennan."</ref><ref>Miller, Randy. [http://www.courierpostonline.com/article/20111125/SPORTS/311250029/Moorestown-native-scores-NHL-debut-Buffalo-Sabres "Moorestown native scores in debut for Buffalo Sabres"], ''[[Courier-Post]]'', November 25, 2011. Accessed December 3, 2011. "Moorestown native T.J. Brennan showed what he can bring in his NHL debut for the Buffalo Sabres."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160806081757/http://mapleleafs.nhl.com/club/player.htm?id=8474113 T J Brennan], [[Toronto Maple Leafs]]. Accessed October 9, 2013.</ref> * [[Dave Brock (foutbòl ameriken)|Dave Brock]] (ki fèt an 1967) .<ref>Luicci, Tom. [http://www.nj.com/rutgersfootball/index.ssf/2012/02/rutgers_to_name_boston_college.html "Rutgers to name Boston College assistant Dave Brock as new offensive coordinator"], ''[[The Star-Ledger]]'', February 7, 2012. Accessed September 8, 2015. "Dave Brock, a Moorestown native who was the interim offensive coordinator at Boston College last fall and has held that position at Kansas State, Temple and Hofstra, will be named the Scarlet Knights' offensive coordinator, replacing Frank Cignetti, possibly by the end of the week, according to a person familiar with the situation."</ref> * [[Lem Burnham]] (ki fèt an 1947), ansyen jwè [[National Football League]].<ref>Elane, Patricia. [https://web.archive.org/web/20140728221042/http://voices.yahoo.com/sports-rookie-athletes-too-much-too-soon-60257.html "Sports' Rookie Athletes - Too Much, Too Soon? Sports Agent and Former NFL Player Sees an 'Achilles Heel' in Toay's Recruiting Practices"], Yahoo! Voices, August 9, 2006. Accessed June 3, 2013. "Dr. Lem Burnham, a resident of Moorestown, New Jersey, has seen more than his fair share of action both on and off the field in the NFL."</ref> * [[Kevin Chamberlin]] (ki fèt an 1963), aktè.<ref>Gardner, Amanda. [https://www.nytimes.com/2001/06/03/nyregion/theater-tony-awards-new-jersey-ties.html "Theater; Tony Awards' New Jersey Ties"], ''[[The New York Times]]'', June 3, 2001. Accessed July 23, 2008. "Kevin Chamberlin (best performance by a leading actor in a musical, Seussical) also traces his childhood and early career to New Jersey. Mr. Chamberlin moved to Moorestown (exit 4) when he was 7 years old and worked summers as a singing waiter at the Show Place in Beach Haven on Long Beach Island."</ref> * [[Bobby Clarke]] (ki fèt an 1949), ansyen jwè okè nan National Hockey League avèk Philadelphia Flyers.<ref>[https://web.archive.org/web/20200811014922/http://www.citypaper.net/articles/2003-10-02/cover.shtml The Ice Man] Accessed July 26, 2008: "On Comcast's website, he's 'the ultimate Flyer' who's married to wife Sandy, has four children (sons Wade and Lucas and daughters Jody and Jakki) and resides in Moorestown, N.J."</ref> * [[Gary Close]], asistan pou baskètbal [[Wisconsin Badgers men's basketball]] team.<ref>[https://web.archive.org/web/20150920114732/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html Gary Close] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020134033/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html |date=2010-10-20 }}, [[Wisconsin Badgers men's basketball]]. Accessed January 9, 2011.</ref> * [[Josh Cody]] (1892–1961), manm [[College Football Hall of Fame]].<ref>Traughber, Bill. [https://web.archive.org/web/20110708212327/http://vucommodores.cstv.com/sports/m-footbl/spec-rel/093009aab.html "Josh Cody, a College Football Hall of Famer"], [[Vanderbilt Commodores football]], September 30, 2009. Accessed March 1, 2011. "In 1959, Cody retired to his 190-acre farm across the Delaware River in Moorestown, N.J. He died on his farm in 1961 at age 69."</ref> * [[John S. Collins]] (1837–1928), devlopè [[Miami Beach]], [[Florid]].<ref>[http://www.miamibeach411.com/History/bio_collins.htm John Collins Biography], Miami Beach History. Accessed March 13, 2008. "Born on December 29, 1837, in Moorestown, New Jersey, John Stiles Collins was the sixth generation of Collinses to farm the family's western New Jersey homestead since 1678."</ref> * [[Herb Conaway]] (ki fèt an 1963), politisyen ki sèvi nan [[New Jersey General Assembly]] depi 1998, kote li reprezante [[7th Legislative District (New Jersey)|7th Legislative District]].<ref>Staff. [http://www.burlingtoncountytimes.com/article/20151023/OPINION/310239712 "Conaway and Singleton get our nod for 7th District"], ''[[Burlington County Times]]'', October 23, 2015. Accessed November 29, 2017. "Vying for two Assembly seats in the 7th Legislative District in New Jersey are Democratic incumbents Herb Conaway of Moorestown and Troy Singleton of Palmyra and Republican challengers William Conley and Robert Prisco."</ref> * [[Phil Costa (American football)|Phil Costa]] (born 1987), former football player with the [[Dallas Cowboys]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html Phil Costa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html |date=2011-07-17 }}, [[Maryland Terrapins football]]. Accessed March 2, 2011.</ref><ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20160304093207/http://www.baltimoresun.com/sports/bal-costa0723-photo.html "Phil Costa"], ''[[The Baltimore Sun]]''. Accessed September 8, 2015. "Phil Costa; Junior offensive lineman Phil Costa is expected to start at right guard for the Terps in 2008. Costa, a junior from Moorestown, N.J., appeared in all 13 games as a junior."</ref> * [[Colin Farrell (rower)|Colin Farrell]], head coach of the [[University of Pennsylvania]] lightweight rowing team.<ref>[http://www.pennathletics.com/news/2016/6/27/5771aaf2e4b0028e7235e1e9_131492719921710273.aspx?path=mltrow "Colin Farrell Named Lightweight Rowing Head Coach"], PennAthletics.com, June 30, 2014. Accessed November 29, 2017. "Colin Farrell, who has served as an assistant coachfor the past two seasons and interim head coach since the conclusion of the 2014 EARC Sprints, will officially be promoted to head coach of the University of Pennsylvania men's lightweight rowing program effective July 1.... Farrell and his wife, Ellie, reside in Moorestown, N.J., with their son, Kellan."</ref> * [[Dereck Faulkner]] (born 1985), [[wide receiver]] who played in the NFL for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Hunt, Donald. [http://www.espn.com/college-football/news/story?id=2604575 "Hampton finds another star in QB Shepherd"], ''[[ESPN]]'', September 27, 2006. Accessed November 29, 2017. "Dereck Faulkner, Hampton's senior slot receiver, played with Iowa's star running back Albert Young at Moorestown High School in Moorestown, N.J. Faulkner and Young talk to each other at least twice a week."</ref> * [[Edwin B. Forsythe]] (1916–1984), member of the United States House of Representatives from New Jersey who served as mayor of Moorestown from 1957-62.<ref name=Forsythe/><ref>Waggoner, Walter H. [https://www.nytimes.com/1984/03/30/obituaries/edwin-forsythe-congressman-dies.html "Edwin Forsythe, congressman, dies"], ''[[The New York Times]]'', March 30, 1984. Accessed March 2, 2011. "Representative Edwin B. Forsythe, a New Jersey Republican who served in the House of Representatives for 14 years, died of lung cancer yesterday at his home in Moorestown, N.J. He was 68 years old."</ref> * [[Walter French (baseball)|Walter French]] (1899–1984), football All-American and professional baseball player for the Philadelphia Athletics, 1923-1929.<ref>[https://web.archive.org/web/20150909071042/http://www.moorestown.com/history/ Historical Society of Moorestown], Moorestown.com. Accessed September 8, 2015. "Congratulations to our president, Lenny Wagner. His article on Moorestown's Walter French, a former major league baseball player for the Philadelphia A's, was accepted for publication by The Society for American Baseball Research (SABR)."</ref><ref>Wagner, Lenny. [https://web.archive.org/web/20181118193922/https://sabr.org/bioproj/person/81b87e6a "Walt French"], [[Society for American Baseball Research]]. Accessed September 8, 2015. "Walter E. French was born in Moorestown, New Jersey, on July 10, 1899.... He entered Moorestown High School in 1914 and starred in football, baseball, basketball, and track."</ref> * [[Joseph H. Gaskill]] (1851-1935), judge on the [[New Jersey Court of Common Pleas]] and Justice of the [[New Jersey Supreme Court]] from 1893 to 1896.<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1935/11/26/archives/exjudge-gaskill-i-ds-suddeiily-84-servedon-burlington-county-n-j.html "Ex-Judge Gaskill Dies Suddenly, 84; Served-on Burlington County, N. J., Common Pleas Bench Many years Ago"], ''[[The New York Times]]'', November 26, 1935. Accessed August 28, 2018. "Judge Gaskill, a native of Mount Holly, was admitted to the bar as an attorney in 1873 and became a counselor in 1877.... After his retirement from the bench, Judge Gaskill opened law offices in Camden. In 1910 he moved from Mount Holly to Moorestown."</ref> * [[John F. Gerry]] (1926–1995), former chief [[United States federal judge|United States district judge]] on the [[United States District Court for the District of New Jersey]].<ref>Holloway, Lynette. [https://www.nytimes.com/1995/03/12/obituaries/john-f-gerry-69-chief-judge-of-federal-court-in-new-jersey.html "John F. Gerry, 69, Chief Judge Of Federal Court in New Jersey"], ''[[The New York Times]]'', March 12, 1995. Accessed June 3, 2013. "John Francis Gerry, the chief United States district judge in New Jersey for seven years and a former top official of the policy-making arm of the Federal bench, died on Friday at his home in Moorestown, N.J. He was 69."</ref> * [[Chris Gheysens]] (born c. 1972), president and chief executive officer of [[Wawa Inc.]]<ref name=SJT2014>Laday, Jason. [http://www.nj.com/gloucester-county/index.ssf/2014/04/wawa_ceo_chris_gheysens_remembers_vineland_as_company_celebrates_50-year_milestone.html "As Wawa celebrates 50th anniversary, CEO remembers Vineland store"], ''[[South Jersey Times]]'', April 15, 2014. Accessed October 8, 2015. "'My dad would have a bunch of change from the car wash, and he was like the banker for everyone over there at the Wawa,' said Gheysens, a graduate of both St. Mary's in East Vineland and St. Augustine College Preparatory School. 'South Jersey is a big part of Wawa, and it is definitely part of me — I grew up in Vineland, and my parents had a summer house in Sea Isle. I moved to Washington Township — or 'Township' as they call it — after marrying my wife, and we raised our four children there.' Gheysens, who currently resides in Burlington County, will be spending Wednesday morning at Wawa's very first store, which opened in 1964 in Folsom, Pa., for a ceremony at 6 a.m."</ref><ref>Monostra, Mike. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/wawa-planned-to-open-near-moorestown-mall "Wawa Planned to Open Near Moorestown Mall; The convenience store will be located at the former location of Classic Chevrolet."], Moorestown Patch. Accessed October 8, 2015. "Wawa CEO Chris Gheysens is a resident of Moorestown."</ref> * [[Bill Guerin]] (born 1970), right winger who earned the [[Stanley Cup]] with both the [[New Jersey Devils]] and [[Pittsburgh Penguins]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20201209215922/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=DN "Guerin to Flyers? Speculation Bruin"], ''[[Philadelphia Daily News]]'', November 30, 2001. Accessed March 1, 2011. "Guerin spends his offseasons in Moorestown with his wife, Kara, and their three kids."</ref> * [[Edward Harris (ornithologist)|Edward Harris]] (1799–1863), introduced the [[Percheron]] horse to America; benefactor of [[John James Audubon]]; lived at Smith-Cadbury Mansion.<ref>[http://moorestownhistory.org/about/smith-cadbury/ Smith-Cadbury Mansion]</ref> * [[Vernon Hill]] (born 1946), founder and former chairman, president, and chief executive officer of [[Commerce Bancorp]] and Commerce Bank of Cherry Hill Township, New Jersey.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Moorestown tells Hill that gate must go, Elaborate entrance at banker's estate violates zoning, officials say."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', December 18, 2002. Accessed March 1, 2011. "The drive-through lane at Commerce Bancorp chairman Vernon Hill's home will move a little faster starting today. Moorestown's zoning officer ordered Hill to remove the elaborate entrance gate at his 44.2-acre estate because it violates last month's zoning board decision that disallowed a tall fence that would have separated a portion of Hill's land from neighboring property."</ref> * [[Leon A. Huff]] (born 1942), co-founder and vice-chairman of Gamble-Huff Music, a songwriting and record production team who have written and produced 15 gold singles and 22 gold albums.<ref>Friedman, Sally. [https://web.archive.org/web/20160509184851/http://articles.philly.com/2010-03-19/living/25214561_1_huffs-music-producer-love-privacy "One neat arrangement Music producer Leon Huff's Moorestown home is a serene, orderly getaway. The Sound of Philadelphia? 'I'm a guy who really needs quiet.'"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', March 19, 2010. Accessed April 27, 2016. "Leon Huff admits it - he's a neat freak, and it shows in his elegant Moorestown home, a place so immaculate it's hard to imagine anyone even lives in it."</ref> * [[Alfred Hunt (steel magnate)|Alfred Hunt]] (1817–1888), first president of Bethlehem Iron Company, precursor of Bethlehem Steel Corporation.<ref>[https://web.archive.org/web/20160112153550/http://www.pa-roots.org/data/read.php?360,473948 Alfred Hunt's obituary] "The announcement of the death of Alfred Hunt, president of the Bethlehem Iron Company, will be a shock to his numerous friends throughout the Lehigh Valley and the State. The sad event occurred last evening at the home of his brother, Mordecai Hunt, in Moorestown, N.&nbsp;J."</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |title=Hunt family history |access-date=2019-06-01 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112133609/http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |dead-url=yes }}</ref> * [[Esther Hunt]] (1751–1820), a pioneer who lived on America's frontier as a wife, a mother and a leader in her Quaker faith.<ref>Specht, Neva Jean (1997), ''Mixed blessing: trans-Appalachian settlement and the Society of Friends, 1780-1813'', Ph. D. dissertation, University of Delaware</ref><ref>Specht, Neva Jean (2003), "Women of one or many bonnets?: Quaker women and the role of religion in trans-Appalachian settlement", ''NWSA Journal'' '''15 (2)''': 27-44</ref> * [[John Hunt (Quaker minister)|John Hunt]] (1740-1824), [[Recorded Minister|Quaker minister]] and journalist.<ref>[http://www.swarthmore.edu/library/friends/ead/5240johu.xml An Inventory of the John Hunt Papers, 1770-1828], [[Swarthmore College]]. Accessed November 20, 2017.</ref> * [[Eldridge R. Johnson]] (1867–1945), founder of [[Victor Talking Machine Company]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1928/10/15/archives/er-johnson-buyer-of-original-alice-pays-150000-for-manuscript-and.html "E.R. Johnson buyer of original 'Alice'; Pays $150,000 for Manuscript and Two Copies of Carroll's Famous Story. Will sent it on tour Former Head of Victor Talking Machine Company Will Never Sell It, He Says."], ''[[The New York Times]]'', October 15, 1928. Accessed August 28, 2018. "Eldridge R. Johnson, founder and former President of the Victor Talking Machine Company and a resident of Moorestown, N.J., is the purchaser from Dr. A.S.W. Rosenbach of Philadelphia of the original manuscript of Lewis Carroll's ''Alice in Wonderland,'' for which Dr. Rosenbach paid $75,259 at an auction at Sotheby's in London in April."</ref> * [[Jevon Kearse]] (born 1976), former NFL defensive end who played for the [[Philadelphia Eagles]] and [[Tennessee Titans]].<ref>Klein, Michael. [https://web.archive.org/web/20171201033202/http://www.philly.com/philly/columnists/michael_klein/20080608_Inqlings__Throwback_plan_for_Striped_Bass.html "Inqlings: Throwback plan for Striped Bass"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 8, 2008. Accessed November 29, 2017. "Former Eagle Jevon Kearse has cut the asking price of his Moorestown five-bedroom from $3.1 million to $2,699,993."</ref> * [[Tim Kerr]] (born 1960), former NHL right wing who played for the [[Philadelphia Flyers]], [[New York Rangers]] and [[Hartford Whalers]].<ref>Lulgjuraj, Susan. [http://www.pressofatlanticcity.com/news/top_three/article_f53db206-66e5-11df-ae77-001cc4c03286.html "Many Philadelphia Flyers past and present call Cape May County home"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', May 24, 2010. Accessed March 1, 2011. "Tim Kerr has a huge presence in the Avalon and Stone Harbor area. The three-time All-Star played in Philadelphia for 11 seasons from 1980 to 1991 and holds Philadelphia's team record for the most 50-goal seasons with four. He owns Tim Kerr's Powerplay Realty on Dune Drive, which sells and rents homes in the Avalon and Stone Harbor area. For several years, Kerr also has run a charity run that bears his name. Kerr splits time between his homes in Avalon and Moorestown, Burlington County, said Tim Kerr Realty sales associate Ann Delaney."</ref> * [[Matt Langel]] (born 1977), [[head coach]] for the [[Colgate Raiders men's basketball]] team.<ref>Ronaldson, Tim. [https://moorestownsun.com/from-the-courts-to-coach-482a89b51a54 "From the courts to coach"], ''The Moorestown Sun'', April 26, 2011. Accessed November 29, 2017. "Moorestown-native Matt Langel has etched his name into history books as a basketball player, now he'll do it as a coach."</ref> * [[Jonathan V. Last]] (born 1974), columnist for ''[[The Weekly Standard]]''.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20121024214627/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10F2C719F9FE5FE0&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Great leap rightward? Nah, just finding balance"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 15, 2006. Accessed March 2, 2011. "Folks meet Jonathan V. Last. He was born in Camden 31 years ago grew up in Woodbury and Moorestown and now works as online editor for the Weekly Standard."</ref> * [[Al LeConey]] (1901–1959), gold medal winner in the [[4 × 100 metres relay|4x100 meter relay]] at the [[1924 Summer Olympics]].<ref>LeConey, Bill. [https://web.archive.org/web/20210401050350/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AC "1924 gold medalist in family spurs press writer's search"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', September 27, 2000. Accessed March 1, 2011. "J. Alfred LeConey was a great American sprinter of his time achieving local fame at Moorestown and then at Lafayette in the early 1920s."</ref><ref>''New Jersey Mirror'', March 2, 1938: "Death of William G. LeConey." "Surviving are his wife, Laura Haines LeConey, a very active worker in the First Baptist Church; and two sons, Everett LeConey, of Moorestown; and J. Alfred LeConey, of Plainfield. The latter was a winner in the Olympics at Paris in 1924 and upon his return to Moorestown, a great reception was held on the lawn of the LeConey home here to do him honor."</ref> * [[Kathy Linden]] (born 1938), pop singer who scored hits on the U.S. [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] with "[[Billy (Kathy Linden song)|Billy]]" and "[[Goodbye Jimmy, Goodbye]]".<ref>[https://mentalitch.com/kathy-linden-the-woman-with-a-childish-voice/ "Kathy Linden – The Woman with a Childish Voice"], Mental Itch. Accessed November 29, 2017. "Kathy Linden is an American traditional pop singer whose singing was considered one of the sweetest-sounding voices during her era. She was born Marion Londres in Moorestown Township, New Jersey, and grew up in nearby Burlington, living on the town's Elm Avenue."</ref> * [[Donovan McNabb]] (born 1976), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-07-11-nj-town-best-place-to-live_x.htm "Moorestown, N.J., named best town to live"], ''[[USA Today]]'', July 11, 2005. Accessed July 25, 2008. "Plenty of executives still inhabit its {{convert|15|sqmi|km2}}. But the best-known citizens these days are a number of Philadelphia Eagles players, including star quarterback Donovan McNabb."</ref> * [[Stephen W. Meader]] (1892–1977), author of more than 40 novels for boys and girls.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708104413/http://www.burlcohistorian.com/NewViewsVIINarrative New Views VII - 2008 Literary Burlington County], [[Burlington County, New Jersey]] Historian. Accessed March 1, 2011. "Stephen W. Meader home, 565 East Main Street, Moorestown. Author of Children's Books (1892-1977). Stephen Meader, born to Quaker parents, wrote his first children's book, The Black Buccaneer, in 1920. He moved his growing family to Moorestown in 1922 and by 1927, he had obtained a position with the Philadelphia advertising firm of N.W. Ayer & Son."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060527162905/http://www.southernskies.com/bio.asp ''The Life of Stephen W. Meader''] "A third child, John, was born in 1921, and in 1922, the family moved to Moorestown, New Jersey." Accessed April 16, 2008.</ref> * [[Freddie Mitchell]] (born 1978), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Jones, Gordie. [https://web.archive.org/web/20140722230636/http://articles.mcall.com/2005-04-24/sports/3609037_1_defensive-linemen-andy-reid-receiver "Don't buy Andy's spin: draft sent Iggles a message"], ''[[The Morning Call]]'', April 24, 2005. Accessed February 11, 2012. "It was hard to hear him, because it sounded like somebody was hammering a 'For Sale' sign into the lawn in front of Freddie Mitchell's Moorestown, N.J., home."</ref><ref>Boyer, Dave. [https://web.archive.org/web/20160304060820/http://articles.philly.com/2004-10-11/news/25390659_1_moorestown-resident-affordable-housing-town-dump "Hear this, T.O.: There are plenty of hoppin' spots in Moorestown Who needs a liquor store when you have the town dump and a Friendly's?"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 11, 2004. Accessed April 23, 2015. "And wide receiver Freddie Mitchell has lived in Moorestown the last few years, although he's moving. Mitchell got into a dispute with a neighbor over trees, and has been looking for a place that is - repeat after me, T.O. - quieter than Moorestown."</ref> * [[Victoria Napolitano]] (born 1988), politician who became Moorestown's youngest mayor, when she took office in 2015 at age 26.<ref name=Napolitano>Williams, Sharrie. [http://6abc.com/politics/26-year-old-moorestown-mayor-sworn-in-/464735/ "26-year-old Moorestown mayor sworn in"], [[WPVI-TV]], January 6, 2015. Accessed November 29, 2017. "A new year means new leadership in Moorestown, New Jersey. Victoria Napolitano was sworn in as the town's new mayor. At the age of 26, she's the youngest mayor in Moorestown's recent history."</ref> * [[David A. Norcross]] (born 1937), politician who ran for [[United States Senate]] in 1976 and served as chairman of the [[New Jersey Republican State Committee]].<ref>Guenther, Alan. [https://web.archive.org/web/20170108213527/http://pqasb.pqarchiver.com/app/doc/438008849.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov%2024,%202007&author=ALAN%20GUENTHER&pub=Asbury%20Park%20Press&edition=&startpage=&desc=Feud%20roils%20race%20for%20Saxton%27s%20seat "Feud roils race for Saxton's seat"], ''[[Asbury Park Press]]'', November 24, 2007. Accessed December 2, 2013. "The next day, he touted the candidacy of Moorestown resident David A. Norcross, who's been active with the national Republican Party."</ref> * [[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]] (born c. 1960), recipient of the [[Distinguished Service Cross (United States)|Distinguished Service Cross]] for his heroic action in [[Afghanistan]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110105120529/http://www.moorestown.nj.us/pubs/140/2669.pdf Proclamation honoring Master Sergeant Brendan O'Connor at July 28, 2008, Meeting of the Township Council of Moorestown Township], Moorestown Township, backed up by the [[Internet Archive]] as of January 15, 2011. Accessed September 8, 2015.</ref><ref>[http://militarytimes.com/citations-medals-awards/recipient.php?recipientid=3669 Brendan W. O'Connor], ''MilitaryTimes'' Hall of Valor. Accessed September 8, 2015. "Brendan W. O'Connor; Home of record: Moorestown New Jersey"</ref> * [[Christine O'Donnell]] (born 1969), Republican candidate in [[Delaware]]'s [[United States Senate special election in Delaware, 2010|2010 United States Senate special election]].<ref>via ''[[The Washington Post]]''. [http://www.cleveland.com/nation/index.ssf/2010/09/gop_candidate_christine_odonne.html "GOP candidate Christine O'Donnell's stunning Senate primary win raises questions about her past"], ''[[The Plain Dealer]]'', September 19, 2010. Accessed March 1, 2011. "O'Donnell, 41, grew up in Moorestown, N.J., and attended Fairleigh Dickinson University, though she did not earn her degree until this year."</ref> * [[Terrell Owens]] (born 1973), former professional football player who played for the [[Philadelphia Eagles]] and other teams.<ref>[http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=2216703 Reid: T.O. will not play for Eagles this season], [[ESPN.com]], November 8, 2005.</ref> * [[Sal Paolantonio]], (born 1956), [[Philadelphia]]-based bureau reporter for [[ESPN]].<ref>Fiorillo, Victor. [http://www.phillymag.com/articles/2013/10/25/espns-sal-paolantonio-nobody-high-school/ "ESPN’s Sal Paolantonio Was a Nobody in High School; Plus, the Moorestown-based sports broadcast personality and former Inquirer reporter tells us why Donovan McNabb is misunderstood, his summer chasing Russian subs, and how the Beatles saved the USA."], ''[[Philadelphia (magazine)]]'', October 25, 2013. Accessed January 11, 2018.</ref><ref>Aleardi, Marianne. [https://sjmagazine.net/people/ten-questions/ten-questions-sal-paolantonio "Ten Questions: Sal Paolantonio; The ESPN correspondent talks sports, politics and Uncle Bill’s Pancake House"], ''South Jersey Magazine'', July 2013. Accessed January 11, 2018. "A resident of Moorestown, Paolantonio spends the NFL season watching, talking, breathing football."</ref> * [[Alice Paul]] (1885–1977), leader of a campaign for women's suffrage resulting in passage of the 19th Amendment to the U.S. Constitution.<ref>[https://web.archive.org/web/20110719035030/http://www.ettc.net/njarts/details.cfm?ID=313 Alice Paul House, Moorestown], [[Stockton University]]. Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Doug Pederson]] (born 1968), head coach of the [[Philadelphia Eagles]] of the [[National Football League]].<ref>{{cite web|title=Eagles hiring Chiefs OC Doug Pederson as head coach|url=http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000622612/article/eagles-hiring-chiefs-oc-doug-pederson-as-head-coach|website=NFL.com}}</ref><ref>Anastasia, Phil. [http://www.philly.com/philly/blogs/phil-anastasia/Football-preview-Moorestown.html "Football preview: Moorestown"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 17, 2013. Accessed September 8, 2015. "But Lisa is not even a lock to start as Horton insists that junior Drew Pederson, the son of Eagles assistant coach Doug Pederson, is a strong contender for the job."</ref><ref>Cuellar, Dann. [http://6abc.com/sports/doug-pedersons-neighbors-ready-to-welcome-him-back-home/1166113/ "Doug Pedersons' neighbors ready to welcome him back home"], [[WPVI-TV]], January 19, 2016. Accessed November 29, 2017. "New Philadelphia Eagles head coach Doug Pederson and his family are excited about moving back to the area.... Before moving to Kansas City in 2011, the Pederson family lived on a cul-de-sac in the unit block of Hamilton Court in Moorestown, New Jersey."</ref> * [[Samuel K. Robbins]] (1853–1926), politician who served as Speaker of the [[New Jersey General Assembly]] and president of the [[New Jersey Senate]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1908/12/26/archives/would-succeed-watkins-senator-robbins-out-for-his-place-as-jersey.html "Would Succeed Watkins.; Senator Robbins Out for His Place as Jersey Commissioner of Banking."], ''[[The New York Times]]'', December 26, 1908. Accessed August 28, 2018. "Senator Samuel K. Robbins of Moorestown, Burlington County, is expected to succeed David O. Watkins of Woodbury as State Commissioner of Banking and Insurance."</ref> * [[Julie Robenhymer]] (born 1981), [[Miss New Jersey]] 2005.<ref>via [[Associated Press]]. [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=BURB&p_multi=WBCB&p_theme=burb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10B1325E2D06DB00&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Pageant life teaches new Miss N.J. Moorestown woman learns about competition, herself"], ''[[Burlington County Times]]'', June 20, 2005. Accessed March 1, 2011. "Julie Robenhymer, the reigning Miss Burlington County and the newly crowned Miss New Jersey, isn't entirely comfortable with being called beautiful. 'It's very weird,' she said. The 24-year-old Moorestown native would rather talk about how competing in beauty pageants gave her confidence and self-worth."</ref> * [[Jeremy Roenick]] (born 1970), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Ginsberg, Wendy. [https://web.archive.org/web/20110517031158/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120637001.html "New Magazine Aims to Be Social Guide for Southern New Jersey Suburbs"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 17, 2002. Accessed March 8, 2008. "The monthly magazine, which aims to be a social guide for South Jerseyans, was relaunched this month with the toothy grin of Philadelphia Flyer Jeremy Roenick, a Moorestown resident, gracing the cover."</ref> * [[Jon Runyan]] (born 1973), football player for the [[Philadelphia Eagles]], [[Houston Oilers]] and [[San Diego Chargers]] who was elected to represent [[New Jersey's 3rd congressional district]] from 2011 to 2015.<ref>[https://web.archive.org/web/20130729114852/http://abclocal.go.com/wpvi/story?section=news%2Fsports&id=5749333 "Inside Jon Runyan's New Crib"], [[WPVI]], November 17, 2007. Accessed June 15, 2008. "The man is Philadelphia Eagle Jon Runyan, and the house is located in Moorestown, New Jersey."</ref><ref>Zap, Claudine. [https://www.realtor.com/news/celebrity-real-estate/jon-runyan-purchases-new-jersey-home/ "Former Congressman and NFL Star Jon Runyan Buys Smaller Place in Jersey"], [[Realtor.com]], December 10, 2015. Accessed February 5, 2018. "From NFL offensive lineman to two-term New Jersey congressman, Jon Runyan has had an action-packed career.... He has since purchased a more modest home in nearby Moorestown, NJ, for $1,375,000. We're sure he'll adjust to his smaller manse."</ref> * [[Steve Sabol]] (1942–2012), president and co-founder of [[NFL Films]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Sabol's seen many Super moments"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', February 3, 2008. Accessed March 1, 2011. ""Steve Sabol, president of the Mount Laurel-based NFL Films and a resident of Moorestown, has been at all of these title games, documenting the events..."</ref> * [[Ulf Samuelsson]] (born 1964), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Samuelsson, Ulf. [https://web.archive.org/web/20160304032757/http://www.thehockeynews.com/articles/19067-Ulf-Samuelssons-Blog-The-transition-to-coaching.html "Ulf Samuelsson's Blog: The transition to coaching"], ''[[The Hockey News]]'', October 24, 2008. Accessed March 1, 2011. "I got into a number of things, like restaurants and car dealerships. For a while, we had three dealerships going in Pittsburgh and we sold a lot on eBay. It was fun to go out and try many things that I couldn't when I was playing hockey. My family and I stayed in New Jersey, in a great town called Moorestown Township."</ref> * [[Lauren Schmetterling]] (born 1988), [[Rowing (sport)|rower]] who won a total of three gold medals in the Women's eight competition at the [[2013 World Rowing Championships]], the [[2015 World Rowing Championships]] and the [[2016 Summer Olympics]] in [[Rio de Janeiro]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160718054752/http://www.teamusa.org/us-rowing/athletes/Lauren-Schmetterling Lauren Schmetterling], [[United States Olympic Team]]. Accessed August 10, 2016. "Birthplace: Voorhees, N.J.; Hometown: Moorestown, N.J.; High School: Moorestown High School (Moorestown, N.J.) '06"</ref> * [[Katherine Shindle]] (born 1977), [[Miss America]] 1998 and actress.<ref>[https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "A S. Jersey girl takes the crown of Miss America, but she's Miss Illinois."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', September 14, 1977. Accessed February 11, 2012. "Moorestown native and Bishop Eustace graduate Katherine Shindle was named Miss America 1998 last night, topping an all-vocalist field of five finalists in the 77th annual competition."</ref><ref>Marcus, Joan. [http://www.philly.com/philly/entertainment/author-alison-bechdel-and-actor-katherine-shindle-dish-on-the-tony-winning-musical-fun-home-opening-tuesday-in-philly-20170606.html "Author Alison Bechdel and actor Katherine Shindle dish on the Tony winning musical Fun Home opening Tuesday in Philly"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 7, 2017. Accessed November 29, 2017. "A critical and commercial hit when it opened in 2015 on Broadway, the show kicked off a national tour in October and stars former Miss America Katherine Shindle (''Legally Blonde'' on Broadway, Cabaret national tour), who grew up in New Jersey, in Brigantine and Moorestown, and attended Bishop Eustace Preparatory School in Pennsauken."</ref> * [[Scott Terry (musician)|Scott Terry]] (born 1976), songwriter and singer who has fronted the band [[Red Wanting Blue]].<ref>Scott, Rob. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/moorestown-s-scott-terry-to-rock-letterman "Moorestown's Scott Terry to Rock Letterman; Moorestown High School alum Scott Terry and his band, Red Wanting Blue, will perform on the ''Late Show with David Letterman'' Wednesday night."], Moorestown Patch, July 18, 2012. Accessed November 7, 2015. "But Scott said he didn't take music seriously until he moved to Moorestown and began singing in the choir at the and later joined the Madrigals at Moorestown High School."</ref> * [[Albert W. Van Duzer]] (1917-1999), bishop of the [[Episcopal Diocese of New Jersey]], serving from 1973 to 1982.<ref>Hagenmayer, S. Joseph. [https://web.archive.org/web/20160323105944/http://articles.philly.com/1999-11-30/news/25495375_1_general-theological-seminary-longtime-rector-first-parish "Episcopal Bishop Albert W. Van Duzer"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', November 30, 1999. Accessed November 8, 2015. "A longtime New Jersey resident, he lived in Moorestown for five years, Medford for 10 years, Trenton for 20 years, and Merchantville for 20 years."</ref> * [[John Vanbiesbrouck]] (born 1963), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180824034110/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB33094992DA3D4&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Vanbiesbrouck ready for spotlight - The new goalie knows he was no. 3 on shopping lists during the free-agent period. He's eager to show that the flyers picked the right one"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 8, 1998. Accessed March 1, 2011. "He has three sons - Ian, Ben and Nicholas - and lives in Moorestown."</ref> * [[James Weinstein (New Jersey)|James Weinstein]], transportation planner and executive who served as executive director of [[New Jersey Transit]].<ref>[http://www.state.nj.us/transportation/about/press/1999/010699.shtm "Governor Swears in James Weinstein as Commissioner of Transportation"], [[Governor of New Jersey]] [[Christine Todd Whitman]], press release dated April 5, 2007. Accessed November 29, 2017. "Weinstein is a graduate of Seton Hall University and began his career as a journalist. He currently resides in Moorestown, Burlington County, with his wife Linda Artlip."</ref> * [[Brian Willison]] (ki fèt an 1977), direktè nan Parsons Institute for Information Mapping. * [[Helen Van Pelt Wilson]] (1901-2003), ekriven.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180612140125/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WTNB&p_theme=wtnb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0FEB2ABAAC2C21F8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Wilson, Helen Van Pelt"], ''Westport News (Connecticut)'', October 24, 2003. Accessed November 17, 2013. "Born in Collingswood, N.J., Oct. 19, 1901, she grew up in nearby Moorestown, went to the Shipley School in Bryn Mawr and graduated cum laude from Bryn Mawr College in 1923."</ref> * [[Esther V. Yanai]] (1928-2003), avokat open-space preservation in Moorestown.<ref>[http://obits.syracuse.com/obituaries/syracuse/obituary.aspx?n=esther-yanai&pid=1497100 "Obituary: Esther Yanai"], ''[[Syracuse Post Standard]]'', October 21, 2003. Accessed November 29, 2017. "October 15, 2003 Esther Yanai, 75, of Moorestown, NJ, died Wednesday at her daughter Ruth's home in Syracuse, cared for by friends and family, including husband Steve and granddaughter Nora."</ref> * [[Albert Young (American football)|Albert Young]] (ki fèt an 1985), ansyen foutbalè pou [[Iowa Hawkeyes football|University of Iowa]] and [[Minnesota Vikings]].<ref>[https://web.archive.org/web/20081022183017/http://hawkeyesports.cstv.com/sports/m-footbl/mtt/young_albert00.html Albert Young], [[Iowa Hawkeyes football]]. Accessed May 25, 2008.</ref> * [[Tim Young (American rower)|Tim Young]] (ki fèt an 1968), silver medal-winning rower in the quadruple sculls at the [[1996 Summer Olympics]].<ref>Pucin, Diane via ''[[The Philadelphia Inquirer]]''. [https://news.google.com/newspapers?id=jqRSAAAAIBAJ&sjid=m28DAAAAIBAJ&dq=tim-young%20moorestown&pg=4608%2C6177294 "U.S. rowers put 3 boats into finals"], ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'', July 27, 1996. Accessed March 1, 2011. "Young, from Moorestown, has chosen to row in the quad, a sculling boat in a country where the sculling boats are always of lowest priority."</ref> * [[Martha Zweig]], powèt.<ref>[http://www.versedaily.org/2010/aboutmarthazweigml.shtml About Martha Zweig], Verse Daily. Accessed November 29, 2017. "Martha Zweig was born in Philadelphia and grew up in suburban Moorestown, New Jersey, where she was educated at the Friends' (Quaker) School."</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Vil nan New Jersey]] [[Kategori:Vil nan Etazini]] [[Kategori:Jewografi]] 766k3y84mevozb8s2866qfbeom9iocq Ichiro Suzuki 0 61344 889293 877644 2026-10-23T22:49:14Z Juppi lantteineen 40799 889293 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Ichiro Suzuki - Yankees @ Orioles - Sept 10, 2013.jpg|thumb|Ichiro Suzuki (2013).]] '''Ichiro Suzuki''' (鈴木 一 朗, すずき いちろう) se yon jwè bezbòl Japonè (fèt 1973) ki te jwe maren yo [[Seattle]]. Se jwè Japonè a ki te reyalize pi plis siksè nan [[:en:Major_League_Baseball|Major League Baseball]] la. Li te ye nan peyi [[Etazini]] an kòm "samurai a Silent" (samurai a Silent). Kenbe dosye a pou pi gwo kantite siksè pandan sezon li nan MLB nan (262). [[kategori:moun]] [[kategori:Japon]] [[kategori:espò]] [[Kategori:Nesans nan lane 1973]] {{DEFAULTSORT:Suzuki, Ichiro}} 52htrql5v7h9869pzs0lpcx5exofzkf Lis fim dominiken 0 67259 889304 869038 2026-10-24T07:22:53Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889304 wikitext text/x-wiki Anba yon lis fim pwodui, tire oubyen soti nan [[Repiblik dominikèn]] pa òd kwonolojik. == Ane 1920 yo == * [[1923]] : ''Leyenda de Nuestra Señora de Altagracia, La''<ref name="Francisco Arturo Palau">{{cite web |title=History of Cinema in dominican Republic |url=http://www.filmbirth.com/dominican_republic.html |publisher=Film Birth |access-date=20 desanm 2010 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711001947/http://www.filmbirth.com/dominican_republic.html |dead-url=yes }}</ref>, reyalizatè Francisco Arturo Palau * [[1924]] : ''Emboscadas de Cupido, La''<ref name="Francisco Arturo Palau"/>, reyalizatè Francisco Arturo Palau, dokimantè * [[1924]] : ''República Dominicana, La''<ref name="Francisco Arturo Palau"/>, reyalizatè Francisco Arturo Palau, dokimantè == Ane 1930 yo == == Ane 1940 yo == == Ane 1950 yo == * [[1951]] : ''Excursión de José de Diego en Santo Domingo'', reyalizatè Rafael Colorado == Ane 1960 yo == * [[1961]] : ''Gesta Libertadora del 30 de Mayo, La'', reyalizatè Hugo Mateo, Dokimantè * [[1963]] : ''Silla, La''<ref name="Francisco Arturo Palau"/>, reyalizatè Franklin Domínguez avèk Camilo Carrau, Dokimantè == Ane 1970 yo == * [[1973]] : ''La Serpiente de la luna de los piratas'', reyalizatè Jean-Louis Jorge avèk Sylvia Morales, Sahdji ak Jean-Phillippe Carso ewn, Dram * [[1974]] : ''[[The Godfather Part II|Godfather: Part II, The]]'', reyalizatè [[Francis Ford Coppola]] avèk [[Al Pacino]], [[Robert De Niro]] ak [[Robert Duvall]], Dram, Sèn ki soti nan Kiba te filme-li nan Repiblik Dominikèn.<ref>{{cite web |title=The Godfather Part 2 film locations |url=http://www.movie-locations.com/movies/g/godfather2.html |publisher=movie-locations.com |access-date=20 desanm 2010 |archive-date=2013-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922171520/http://www.movie-locations.com/movies/g/godfather2.html |dead-url=yes }}</ref> * [[1975]] : ''El Clan de los Inmorales'', reyalizatè José Gutiérrez Maesso avèk [[Helmut Berger]], [[Sydne Rome]] ak [[Kevin McCarthy (aktè)|Kevin McCarthy]], Dram * [[1975]] : ''Pantaleón y las visitadoras'', reyalizatè José María Gutiérrez Santos ak Mario Vargas Llosa avèk José Sacristán, Rafaela Aparicio ak Rosa Carmina * [[1977]] : ''[[Sorcerer (fim)|Sorcerer]]'', reyalizatè [[William Friedkin]] avèk [[Roy Scheider]], [[Bruno Cremer]] ak [[Francisco Rabal]], Thriller * [[1979]] : ''[[Apocalypse Now]]'', reyalizatè [[Francis Ford Coppola]] avèk [[Martin Sheen]], [[Marlon Brando]] ak [[Robert Duvall]], Dram gè == Ane 1980 yo == * [[1983]] : ''[[Guaguasi]]'', reyalizatè Jorge Ulla avèk Orestes Matacena, Marilyn Pupo, ak Raimundo Hidalgo-Gato, Dram gè * [[1985]] : ''Tras las huellas de Palau'', reyalizatè [[René Fortunato]] avèk Francisco Arturo Palau, dokimantè * [[1988]] : ''Abril: La trinchera del honor'', reyalizatè [[René Fortunato]], dokimantè * 1988 : ''[[One Way Ticket (1988, fim)|Pasaje de Ida, Un]]'', reyalizatè [[Agliberto Meléndez]] avèk Carlos Alfredo, Ángel Muñiz ak Ángel Haché, Dram * [[1989]] : ''[[Cat Chaser]]'', reyalizatè [[Abel Ferrara]] avèk Peter Weller ak Kelly McGillis, Dram == Ane 1990 yo == * [[1990]] : ''Caribe'', reyalizatè René Fortunato * [[1991]] : ''Trujillo: El Poder del Jefe'', reyalizatè [[René Fortunato]] avèk René Alfonso, dokimantè * [[1993]] : ''Fuga o Muerte'', reyalizatè José "Pinky" Pintor * [[1994]] : ''Trujillo: El Poder del Jefe II'', reyalizatè [[René Fortunato]] avèk René Alfonso, dokimantè * [[1995]] : ''[[Nueba Yol|Nueba Yol: ¡Por Fin Llegó Balbuena!]]'', reyalizatè Ángel Muñiz avèk Luisito Marti, Caridad Ravelo ak [[Raúl Carbonell]], komedi * [[1995]] : ''Victor'', reyalizatè Freddy Vargas, dokimantè * [[1996]] : ''Azúcar amarga'', reyalizatè [[Leon Ichaso]] * [[1996]] : ''Cuatro Hombres y Un Ataúd'', reyalizatè Pericles Mejía avèk Cuquín Victoria, Géraldine Danon ak Rafael Villalona, komedi * [[1996]] : ''Para Vivir o Morir'', reyalizatè Pepe Romay ak Radel Villalona avèk Miguel Bucarelly, María Castillo ak Giovanny Cruz, Dram * [[1996]] : ''Trujillo: El Poder del Jefe III'', reyalizatè [[René Fortunato]] avèk René Alfonso, dokimantè * [[1997]] : ''Buscando Un Sueño'', reyalizatè Joseph Medina avèk Victor Checo, Rafael Decen, [[Lauren Vélez]] ak Kamar De Los Reyes, Dram * [[1997]] : ''Nueba Yol 3: Bajo la Nueva Ley'', reyalizatè Ángel Muñiz avèk Luisito Marti, [[Raúl Carbonell]], Graciela Mas, Jorge Pupo, komedi * [[1998]] : ''Balaguer: La Herencia del Tirano'', reyalizatè [[René Fortunato]] , dokimantè == Ane 2000 yo == * [[2001]] : ''[[In the Time of the Butterflies (fim)|In the Time of the Butterflies]]'', reyalizatè Mariano Barroso avèk [[Salma Hayek]], [[Lumi Cavazos]], [[Marc Anthony]] ak [[Edward James Olmos]], Dram <ref>{{cite news|title=In the Time of the Butterflies: feisty but it doesn't really fly|url=https://www.theguardian.com/film/2010/mar/18/reel-history-salma-hayek|publisher=Guardian News and Media Limited 2010|access-date=19 desanm 2010|location=London|date=18 mas 2010}}</ref> * [[2001]] : ''[[Piñero]]'', reyalizatè [[Leon Ichaso]] avèk [[Benjamin Bratt]], Giancarlo Esposito ak Talisa Soto, Dram * [[2002]] : ''Washington Heights'', reyalizatè Alfredo De Villa avèk Tomas Milian, [[Manny Pérez]] ak Danny Hoch, Dram<ref>{{cite news|title=Washington Heights (2002)|url=https://movies.nytimes.com/movie/263760/Washington-Heights/details|publisher=New York Times|accessdate=20 desanm 2010|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623041515/http://movies.nytimes.com/movie/263760/Washington-Heights/details|dead-url=yes}}</ref> * [[2003]] : ''Círculo Vicioso, El'', reyalizatè Nelson Peña avèk Rafael Decena, Felix Solis ak Mickey Albuquerque * [[2003]] : ''[[Dreaming of Julia]]'', reyalizatè Juan Gerard avèk [[Harvey Keitel]], [[Gael García Bernal]], [[Iben Hjejle]] ak [[Diana Bracho]],Dram * [[2003]] : ''Éxito Por Intercambio'', reyalizatè Miguel Vásquez avèk Rafael Alduey, Anthony Alvarez ak Georgina Duluc, Dram * [[2003]] : ''Galindez File, The'', reyalizatè Gerardo Herrero avèk Saffron Burrows, Harvey Keitel, Eduard Fernández, [[Reynaldo Miravalles]], Guillermo Toledo, Robert Tinkler, Chete Lera, Gerard Barray, Ben Temple ak Txema Blasco, Dram politik * [[2003]] : ''Luis Vargas: Santo Domingo Blues'', reyalizatè Alex Wolfe avèk Luis Vargas, Dokimantè * [[2003]] : ''Pasaporte Rojo'', reyalizatè Albert Xavier avèk José Alvarez, [[Sharon Angela]] ak Leila Arias, Dram * [[2003]] : ''Perico Ripiao'', reyalizatè Ángel Muñiz avèk [[Raymond Pozo]], [[Manolo Ozuna]] ak [[Phillip Rodríguez]], komedi * [[2003]] : ''[[Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl]]''<ref>{{cite web|title=Filming locations for Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl|url=http://www.imdb.com/title/tt0325980/locations|publisher=IMDb|accessdate=20 desanm 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Movies Shot in the Caribbean|url=http://www.caribbeanedge.com/blog/2010/02/15/movies-shot-in-the-caribbean/|publisher=caribbeanedge.com|accessdate=20 desanm 2010|archive-date=2016-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415020422/http://www.caribbeanedge.com/blog/2010/02/15/movies-shot-in-the-caribbean/|dead-url=yes}}</ref> reyalizatè [[Gore Verbinski]] avèk [[Johnny Depp]], Geoffrey Rush and Orlando Bloom, fim aksyon * [[2004]] : ''Cárcel de La Victoria: El Cuarto Hombre, La'', reyalizatè [[José Enrique Pintor]] avèk Miguel Bucarelly, Ramsés Cairo ak Fausto Cepeda, Dram * [[2004]] : ''Different Man, A'', reyalizatè Albert Xavier avèk [[Amarfis]], Michelle Méndez ak Kelvin Vargas, komedi * [[2004]] : ''Negocios Son Negocios'', reyalizatè Jorge De Bernardi avèk [[Irving Alberti]], [[Nuryn Sanlley]] ak [[Karina Larrauri]], komedi * [[2004]] : ''Quarter to Ten'', reyalizatè Albert Xavier avèk Mariluz Acosta, David Matos ak [[Frank Perozo]], Dram * [[2004]] : ''Ruta, La'', reyalizatè David Cavada Oruña avèk Pablo Ferrer, Henry Mercedes ak Johnie Mercedes, kout fim * [[2004]] : ''Soy: Johnny Ventura'', reyalizatè Guillermo Cordero avèk Johnny Ventura, mizikal * [[2005]] : ''Andrea: The Revenge of the Spirit'', reyalizatè Rogert Bencosme avèk Frankeli Bencosme, Priamo A. Bencosmo ak Anny Ferreiras * [[2005]] : ''[[El Delivery|Delivery, El]]''<ref>{{cite web|title=El Delivery {{!}} Reel New York Film Festival|url=http://www.thirteen.org/reelny/films/el-delivery/13/|publisher=thirteen.org|accessdate=13 May 2011|archive-date=5 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605140312/http://www.thirteen.org/reelny/films/el-delivery/13/|dead-url=yes}}</ref>, reyalizatè [[Juan Castillo (reyalizatè)|Juan Castillo]] avèk Chayanne Rodriguez, Marilyn Beck and Francesca Alvarez, Dram * [[2005]] : ''Feast of the Goat, The'', reyalizatè Luis Llosa avèk Tomas Milian, Isabella Rossellini ak Paul Freeman, Dram * [[2005]] : ''Locos también piensan, Los'', reyalizatè Humberto Castellanos avèk Luisito Marti, [[Celines Toribio]], ak Felipe Polanco , fim aksyon * [[2005]] : ''Maldición del Padre Cardona, La'', reyalizatè Félix Germán avèk Anthony Alvarez, Pedro Abreu ak Lidia Ariza, womans * [[2005]] : ''Princesas'', reyalizatè Fernando Leon de Aranoa avèk Candela Peña, Mariana Cordero, Micaela Nevárez, Llum Barrera, Violeta Pérez, Mònica Van Campen, Flora Álvarez, María Ballesteros, Alejandra Llorente, Luis Callejo, Dram * [[2005]] : ''Secreto de Neguri, El'', reyalizatè Luis [[Arambilet]], Pedro Guzman ak Esteban Martin avèk Luis Arambilet, Patricia Ascuasiati ak Esperanza De Alvarez, Dram * [[2005]] : ''[[Secuestro]]'', reyalizatè [[Juan Castillo (reyalizatè)|Juan Castillo]] avèk Orestes Amador, Leidi Luna ak Elvis Nolasco, kout fim * [[2005]] : ''Universidad de Santo Domingo, Primada de América'', reyalizatè Angel Ruiz Bazan, dokimantè * [[2005]] : ''Where There Is No Water'', reyalizatè Jonathan Muller, Dokimantè * [[2006]] : ''[[The Good Shepherd (fim)|Good Shepherd, The]]''|, reyalizatè [[Robert De Niro]] avèk [[Matt Damon]], [[Angelina Jolie]], [[William Hurt]], [[Alec Baldwin]], [[Robert De Niro]], [[Billy Crudup]], [[Michael Gambon]], [[Timothy Hutton]] ak [[Joe Pesci]], Dram/Thriller * [[2006]] : ''Luciérnagas, Las'', reyalizatè Gabriel Stagnaro * [[2006]] : ''Macho de Mujer, Un'', reyalizatè Alfonso Rodríguez avèk Roberto Angel Salcedo, Anabell Alberto ak Tania Báez, komedi * [[2006]] : ''[[Miami Vice (fim)|Miami Vice]]'', reyalizatè [[Michael Mann (reyalizatè)|Michael Mann]] avèk [[Colin Farrell]], [[Jamie Foxx]] ak [[Gong Li]], Dram * [[2006]] : ''Patricia y El Regreso del Sueño''|| René Fortunato || Juan Maria Almonte, Augusto Feria and Miguel Pérez Santana, Dram * [[2006]] : ''Sofa, El'', reyalizatris Nathalie Pérez avèk Amauta Di Marco, Lorraine Ferrand ak Esar Simo, kout fim * [[2006]] : ''Tragedia llenas: Un código 666, La'', reyalizatè Elias Acosta avèk Orestes Amador, Yorlla Lina Castillo ak Josue Guerrero, Dram * [[2006]] : ''Vals'', reyalizatè Luis [[Arambilet]], Mizikal * [[2006]] : ''Suerte, La'', reyalizatè Luis [[Arambilet]], Dram * [[2006]] : ''Viajeros'', reyalizatè Carlos Bidó avèk Sonia Alfonso, Carlos Alfredo ak Fifi Almonte, Dram * [[2007]] : ''Angel of Death 2'', reyalizatè [[Andreas Bethmann]] avèk Erich Amerkamp, Christian Bau ak Heiko Bender * [[2007]] : ''Chocolate Country'', reyalizatè Robin Blotnick, Dokimantè * [[2007]] : ''[[Love Wrecked]]'', reyalizatè [[Randal Kleiser]] avèk [[Amanda Bynes]], [[Chris Carmack]], [[Jonathan Bennett (aktè)|Jonathan Bennett]] ak [[Jamie-Lynn Sigler]], komedi womantik * [[2007]] : ''Mi Novia Está De Madre'', reyalizatè [[Archie Lopez]] avèk Roberto Angel Salcedo, Patricia Manterola and Cuquín Victoria, komedi * [[2007]] : ''[[Sanky Panky (fim)|Sanky Panky]]'', reyalizatè [[José Enrique Pintor]] avèk [[Fausto Mata]], Zdenka Kalina ak Tony Pascual, komedi<ref>{{cite web|title=Sanky Panky|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/sanky-panky/Film?oid=1072437|publisher=Chicago Reader|access-date=19 desanm 2010|archive-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422090020/http://www.chicagoreader.com/chicago/sanky-panky/Film?oid=1072437|dead-url=yes}}</ref> * [[2007]] : ''Yuniol'', reyalizatè Alfonso Rodríguez avèk [[Shalim Ortiz]], [[Frank Perozo]] ak Hemky Madera, Dram * [[2007]] : ''Hispaniola'', reyalizatè Freddy Vargas avèk Sharlene Taule, Sergio Bosi, Jhonmerie Marion, Henssy Pichardo, Dram * [[2007]] : ''''La Mujer de Columbus Circle'', reyalizatè Freddy Vargas avèk Romi Dias, Fidel Vicioso, Mateo Gomez, Sipènatiral Thriller * [[2008]] : ''Al Fin y Al Cabo'', reyalizatè Alfonso Rodríguez avèk Marcos Bonetti, Miguel Céspedes ak Francisco Cruz * [[2008]] : ''Brigada Explosiva: Misión Pirata'', reyalizatè Rodolfo Ledo, Mistè * [[2008]] : ''Caballero de la Media Noche, El''<ref>{{cite web |title=Estreno de "El Caballero de la medianoche" en imágenes |url=http://cinedominicano.net/content/view/493/1/ |publisher=CineDominicano.net |accessdate=19 desanm 2010 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723042215/http://cinedominicano.net/content/view/493/1/ |dead-url=yes }}</ref>, reyalizatè Jimmy Sierra avèk Georges Frederick Ambroise, Odalis Bergés ak Luís De Los Santos, Mistè * [[2008]] : ''Enigma'', reyalizatè Robert Cornelio avèk Fifi Almonte, Iliá Aponte ak [[Nashla Bogaert]], laterè * [[2008]] : ''Excexos'', reyalizatè [[José María Cabral (reyalizatè)|José María Cabral]] avèk César León López, Laura García ak Henry Hidalgo, Dram * [[2008]] : ''Ladrones a Domicilio''<ref>{{cite web|title=Ladrones a Domicilio|url=http://www.ladronesadomicilio.com/|publisher=Estudio Quita Sueno|accessdate=19 desanm 2010|archive-date=2011-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713180853/http://www.ladronesadomicilio.com/|dead-url=yes}}</ref>, reyalizatè Ángel Muñiz avèk Rafael Alduey, Juan Maria Almonte ak Miguel Bucarelly, Avanti * [[2008]] : ''Pinchos y Rolos'', reyalizatè Freddy Vargas, avèk Laura Gomez, Fidel Vicioso, Mateo Gomez, Anthony Alvarez, Sandie Luna, komedi mizikal * [[2008]] : ''Playball'', reyalizatè Alfonso Rodríguez avèk Luis Jose Lopez, Marlene Favela ak Hemky Madera, Dram<ref>{{cite web|title=News|url=http://www.drglobalfilmfestival.org/drgff2007/news05.asp|publisher=Dominican Republic Global Film Festival|access-date=19 desanm 2010|archive-date=2012-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316112314/http://www.drglobalfilmfestival.org/drgff2007/news05.asp|dead-url=yes}}</ref> * [[2008]] : ''[[Road to the Big Leagues]]'', reyalizatè Jared Goodman avèk [[David Ortiz]], [[Vladimir Guerrero]], ak Jesús Alou, Dokimantè * [[2008]] : ''Santi Clo'', reyalizatè [[José Enrique Pintor]] avèk Aquiles Correa, [[Manolo Ozuna]] ak Elisa Abreu, komedi * [[2008]] : ''[[Sugar (2008, fim)|Sugar]]'', reyalizatris Anna Boden ak Ryan Fleck avèk Algenis Pérez Soto, Rayniel Rufino ak Andre Holland, Dram<ref>{{cite news|title=Diamond in the Rough|url=https://movies.nytimes.com/2009/04/03/movies/03suga.html|publisher=New York Times|accessdate=19 December 2010|first=A. O.|last=Scott|date=3 avril 2009}}</ref> * [[2009]] : ''Cristiano de la Secreta'', reyalizatè [[Archie López]] avèk [[Raymond Pozo]], [[Nashla Bogaert]] ak Luis José Germán komedi * [[2009]] : ''[[Los Bandoleros (fim)|Bandoleros, Los]]'', reyalizatè Vin Diesel avèk [[Vin Diesel]], [[Sung Kang]], [[Michelle Rodriguez]], [[F. Valentino Morales]] ak [[Celines Toribio]], fim aksyon * [[2009]] : ''[[Fast & Furious (2009, fim)|Fast & Furious]]''<ref>{{cite web|title=Vin Diesel "adores" Dominicans, presents ‘Los Bandoleros’|url=http://www.dominicantoday.com/dr/this-and-that/2009/7/30/32762/Vin-Diesel-adores-Dominicans-presents-Los-Bandoleros|publisher=dominicantoday.com|accessdate=19 me 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141207155144/http://www.dominicantoday.com/dr/this-and-that/2009/7/30/32762/Vin-Diesel-adores-Dominicans-presents-Los-Bandoleros|archivedate=7 desanm 2014|df=dmy-all}}</ref> * [[2009]] : ''[[Extraordinary Women (2009, fim)|Extraordinary Women]]'', reyalizatè Yildalina Tatem Brache avèk Gladys Gutiérrez, Josefina Padilla, Sina Cabral, Dedé Mirabal, Mary Marranzini, Ivelisse Prats ak Rosaflor Tatem, Dokimantè<ref>{{cite web|title=Repeating Islands|url=http://repeatingislands.com/2009/08/17/new-documentary-film-on-extraordinary-women-of-the-dominican-republic/|accessdate=19 desanm 2010|archive-date=2016-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624013439/https://repeatingislands.com/2009/08/17/new-documentary-film-on-extraordinary-women-of-the-dominican-republic/|dead-url=yes}}</ref>{{,}}<ref>{{cite web|title=Documental "Mujeres extraordinarias" es presentado en TN|url=http://www.hoy.com.do/alegria/2009/8/21/290348/|publisher=Hoy|access-date=19 desanm 2010|archive-date=2012-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305013334/http://www.hoy.com.do/alegria/2009/8/21/290348/|dead-url=yes}}</ref> * [[2009]] : ''[[Fast & Furious (2009, fim)|Fast & Furious]]'', reyalizatè Justin Lin avèk [[Vin Diesel]], [[Paul Walker]], [[Michelle Rodriguez]], [[Jordana Brewster]], [[John Ortiz]], ak [[Laz Alonso]], fim Aksyon * [[2009]] : ''[[La Soga]]'', reyalizatè Josh Crook avèk Manny Pérez, [[Denise Quiñones]] ak Juan Fernández, Crim<ref>{{cite news|title=Movie Review La Soga A Raw Look at Corruption in the Dominican Republic|url=https://movies.nytimes.com/2010/08/13/movies/13soga.html|publisher=New York Times|access-date=19 desanm 2010|first=Jeannette|last=Catsoulis|date=12 out 2010}}</ref> == Ane 2010 yo == * [[2010]] : ''[[La hija natural]]'', reyalizatè [[Leticia Tonos]] avèk [[Frank Perozo]], [[Kalent Zaiz]] ak [[Héctor Sierra]], Dram<ref>{{cite web|title=Caribbean movie being filmed in the Dominican Republic|url=http://www.prdailysun.com/?page=news.article&id=1267569649|publisher=prdailysun.com|accessdate=20 desanm 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924081037/http://www.prdailysun.com/?page=news.article&id=1267569649|archive-date=2015-09-24|dead-url=yes}}</ref> * [[2010]] : ''[[Trópico de Sangre]]'', reyalizatè [[Juan Delancer]] avèk [[Michelle Rodriguez]], Juan Fernández ak [[Sergio Carlo]], Dram istorik * [[2010]] : ''[[Cristo Rey (fim)|Cristo Rey]]'', reyalizatris [[Leticia Tonos]] * [[2014]] : ''[[Sand Dollars (fim)|Sand Dollars]]'', reyalizatris Laura Amelia Guzman ak Israel Cardenas avèk Geraldine Chaplin, Dram - Fiksyon * [[2014]] : ''El Seno de la Esperanza'', reyalizatè Freddy Vargas avèk Cheddy Garcia, Dram * [[2015]] : ''Los Paracaidistas'', reyalizatè [[Archie López]] avèk [[Fausto Mata]], [[Irving Alberti]], [[Cheddy Garcia]] ak [[Daniel Sarcos]], komedi == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/country/do Fim dominiken] sou IMDb [[Kategori:Lis]] [[Kategori:Fim]] [[Kategori:Fim dominiken]] atkxskpurgq0qyckwc23li28qa2wn7v Lis Premye Minis Ayiti 0 67582 889305 889121 2026-10-24T07:43:09Z ~2026-56512-00 40779 889305 wikitext text/x-wiki Atik sa a bay lis Premye Minis [[Ayiti]] depi etablisman biwo [[Premye Minis Ayiti |Premye Minis]] an 1988. == Lis Premye Minis (depi 1988) == {| class="wikitable centre" style="text-align:center" ! rowspan="2" |N° ! colspan="2" rowspan="2" |Premye Minis ! colspan="3" |Manda ! rowspan="2" |Pati politik ! rowspan="2" |Gouvènman <small>(kowalisyon)</small> |- !Komanseman !Fen !Dire |- | style="background:#008000" |1 |[[Fichye:Martial Celestin.jpg|centré|226x226px]] |[[Martial Célestin]] |9 fevriye 1988 |20 jen 1988 |{{Durée|9|2|1988|20|6|1988}} |San etikèt |[[Gouvènman Martial Célestin|Célestin]] <small>([[Alyans sant-dwat (Ayiti)|Rasanbleman Demokrat]])</small> |- | style="background:#DFDFDF" |2 |[[Fichye:Namphy 1986 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Henri Namphy]] |20 jen 1988 |17 septanm 1988 |{{Durée|20|6|1988|17|9|1988}} |San etikèt |[[Gouvènman Henri Namphy|Namphy]] <small>([[Endepandans (politik)|Endepandans]])</small> |- | style="background:#DFDFDF" |3 |[[Fichye:Prosper Avril in 2021.png|centré|226x226px]] |[[Prosper Avril]] |17 septanm 1988 |10 mas 1990 |{{Durée|17|9|1988|10|3|1990}} |San etikèt |[[Gouvènman Prosper Avril|Avril]] <small>([[Endepandans (politik)|Endepandans]])</small> |- | style="background:#DFDFDF" |4 |[[Fichye:Hérard Abraham 2005 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Hérard Abraham]] |10 mas 1990 |13 fevriye 1991 |{{Durée|10|3|1990|13|2|1991}} |San etikèt |[[Gouvènman Hérard Abraham|Abraham]] <small>([[Endepandans (politik)|Endepandans]])</small> |- | style="background:#0047AB" |5 |[[Fichye:René Préval president haiti.png|centré|226x226px]] |[[René Préval]] |13 fevriye 1991 |11 oktòb 1991 |{{Durée|13|2|1991|11|10|1991}} |[[Òganizasyon Pèp Kap Lite|OPL]] |[[Gouvènman René Préval|Préval I]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#DFDFDF" |6 |[[Fichye:Jean-Jacques Honorat.jpeg|centré|226x226px]] |[[Jean-Jacques Honorat]] |11 oktòb 1991 |19 jen 1992 |{{Durée|11|10|1991|19|6|1992}} |San etikèt |[[Gouvènman Jean-Jacques Honorat|Honorat]] <small>([[Endepandans (politik)|Endepandans]])</small> |- | style="background:#008000" |7 |[[Fichye:Prime minister haitian Marc Bazin.jpg|centré|226x226px]] |[[Marc Bazin]] |19 jen 1992 |30 out 1993 |{{Durée|19|6|1992|30|8|1993}} |[[Mouvman pou Etablisman Demokrasi an Ayiti|MEDA]] |[[Gouvènman Marc Bazin|Bazin]] <small>([[Alyans sant-dwat (Ayiti)|Alyans Nasyonal pou Pwogrè]])</small> |- | style="background:#0047AB" |8 |[[Fichye:Robert Malval.jpg|centré|226x226px]] |[[Robert Malval]] |30 out 1993 |8 novanm 1994 |{{Durée|30|8|1993|8|11|1994}} |San etikèt |[[Gouvènman Robert Malval|Malval]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |9 |[[Fichye:Prime minister haitian Smarck Michel.jpg|centré|226x226px]] |[[Smarck Michel]] |8 novanm 1994 |7 novanm 1995 |{{Durée|8|11|1994|7|11|1995}} |[[Fanmi Lavalas|Fanmi Lavalas]] |[[Gouvènman Smarck Michel|Michel]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |10 |[[Fichye:Claudette Werleigh 1993 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Claudette Werleigh]] |7 novanm 1995 |27 fevriye 1996 |{{Durée|7|11|1995|27|2|1996}} |[[Fanmi Lavalas|Fanmi Lavalas]] |[[Gouvènman Claudette Werleigh|Werleigh]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |11 |[[Fichye:Rosny Smarth 2016 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Rosny Smarth]] |27 fevriye 1996 |20 oktòb 1997 |{{Durée|27|2|1996|20|10|1997}} |[[Òganizasyon Pèp Kap Lite|OPL]] |[[Gouvènman Rosny Smarth|Smarth]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |12 |[[Fichye:René Préval president haiti.png|centré|226x226px]] |[[René Préval]] |20 oktòb 1997 |26 mas 1999 |{{Durée|20|10|1997|26|3|1999}} |[[Òganizasyon Pèp Kap Lite|OPL]] |[[Gouvènman René Préval II|Préval II]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |13 |[[Fichye:Prime minister Jacques Edouard Alexis.png|centré|226x226px]] |[[Jacques-Édouard Alexis]] |26 mas 1999 |2 mas 2001 |{{Durée|26|3|1999|2|3|2001}} |[[Mobilizasyon pou Pwogrè|MPP]] |[[Gouvènman Jacques-Édouard Alexis|Alexis I]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |14 |[[Fichye:Jean Marie Cherestal.jpg|centré|226x226px]] |[[Jean-Marie Chérestal]] |2 mas 2001 |15 mas 2002 |{{Durée|2|3|2001|15|3|2002}} |[[Fanmi Lavalas]] |[[Gouvènman Jean-Marie Chérestal|Chérestal]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#0047AB" |15 |[[Fichye:Yvon Neptune.jpg|centré|226x226px]] |[[Yvon Neptune]] |15 mas 2002 |12 mas 2004 |{{Durée|15|3|2002|12|3|2004}} |[[Fanmi Lavalas]] |[[Gouvènman Yvon Neptune|Neptune]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Blòk Politik Lavalas]])</small> |- | style="background:#008000" |16 |[[Fichye:Visit by Gérard Latortue, Haitian Prime Minister, to the EC - 2005 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Gérard Latortue]] |12 mas 2004 |9 jen 2006 |{{Durée|12|3|2004|9|6|2006}} |San etikèt |[[Gouvènman Gérard Latortue|Latortue]] <small>([[Alyans sant-dwat (Ayiti)|Inyon Nasyonal Kretyen]])</small> |- | style="background:#0047AB" |17 |[[Fichye:Prime minister Jacques Edouard Alexis.png|centré|226x226px]] |[[Jacques-Édouard Alexis]] |9 jen 2006 |5 septanm 2008 |{{Durée|9|6|2006|5|9|2008}} |[[Mobilizasyon pou Pwogrè|MPP]] |[[Gouvènman Jacques-Édouard Alexis II|Alexis II]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Fwon Lespwa]])</small> |- | style="background:#0047AB" |18 |[[Fichye:Prime Minister Michele Pierre-Louis of Haiti - 2009 (cropped).JPG|centré|226x226px]] |[[Michèle Pierre-Louis]] |5 septanm 2008 |11 novanm 2009 |{{Durée|5|9|2008|11|11|2009}} |San etikèt |[[Gouvènman Michèle Pierre-Louis|Pierre-Louis]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Fwon Lespwa]])</small> |- | style="background:#0047AB" |19 |[[Fichye:Jen-Max Bellerive.jpg|centré|226x226px]] |[[Jean-Max Bellerive]] |11 novanm 2009 |18 oktòb 2011 |{{Durée|11|11|2009|18|10|2011}} |[[Inite|Inite Patriyotik]] |[[Gouvènman Jean-Max Bellerive|Bellerive]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|Fwon Lespwa]] pi [[Inyon Goch (Ayiti)|INITE]])</small> |- | style="background:#0047AB" |20 |[[Fichye:Prime Minister of Haiti Garry Conille at the Department of State in Washington, D.C. on July 2, 2024 (cropped).jpg|centré|226x226px]] |[[Garry Conille]] |18 oktòb 2011 |16 me 2012 |{{Durée|18|10|2011|16|5|2012}} |San etikèt |[[Gouvènman Garry Conille|Conille I]] <small>([[Inyon Goch (Ayiti)|INITE]])</small> |- |} == Gade tou == * [[Premye Minis Ayiti]] * [[Istwa Ayiti]] * [[Lis prezidan Ayiti]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://web.archive.org/web/20190328173907/https://www.haiti-reference.com/pages/plan/histoire-et-societe/notables/premiers-ministres-haitiens/ Premye Minis Ayiti] sou haiti-reference.com [[Kategori:Lis]] [[Kategori:Ayiti]] [[Kategori:Minis]] [[Kategori:Premye Minis]] [[Kategori:Premye Minis ayisyen]] 3597ww3y1tj10tmvd1s3hczp6vrsaju James Joyce 0 69710 889296 805505 2026-10-24T04:24:20Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889296 wikitext text/x-wiki {{moun |non=James Joyce |foto=Revolutionary Joyce Better Contrast.jpg |tèks=James Joyce |fonksyon=womansye, powèt |domèn=Literati |diplòm= |etid= |dat nesans=[[2 fevriye]] [[1882]] |lye nesans=[[Diblen]] |peyi nesans=[[Ilann]] |dat lanmò=[[13 janvye]] [[1941]] |lye lanmò=[[Zirik]] |peyi lanmò=[[Swis]] |nasyonalite= franse |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''James Augustine Aloysius Joyce''', rele '''James Joyce''', ki fèt [[2 fevriye]] [[1882]] nan [[Diblen]] ([[Ilann]]) epi ki mouri [[13 janvye]] [[1941]] nan [[Zirik]] ([[Swis]]), se yon [[womansye]] ak [[powèt]] [[Ilann|ilandè]] ekspatrye. James Joyce konsidere kòm youn nan [[ekriven]] ki pi enfliyan nan 20yèm syèk. == Biyografi == == Zèv li yo == == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://web.archive.org/web/20090829011325/http://rmc.library.cornell.edu/joyce/introduction/index.html James Joyce soti nan Dublin rive Ithaca Exhibition] sou Koleksyon Inivèsite Cornell {{DEFAULTSORT:Joyce, James}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Ekriven]] [[Kategori:Ekriven ilandè]] [[Kategori:Nesans nan lane 1882]] [[Kategori:Lanmò 1941]] kojxvub788oa3qwd3z89o4939w8jeql Dallas Roberts 0 74914 889239 768591 2026-10-23T18:08:19Z Dostojewskij 12489 Fichye 889239 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Dallas Roberts (44159186012).jpg|thumb|Dallas Roberts]] '''Dallas Roberts''', ki fèt [[10 me]] [[1970]] nan [[Houston]], nan eta [[Teksas]] ([[Etazini]]), se yon [[aktè]] [[Etazini|ameriken]]. == Biyografi == == Zèv li yo == * [[2003]] : ''[[The Lucky Ones]]'' : Edison * [[2003]] : ''[[Music (fim, 2003)|Music]]'' : Matt * [[2004]] : ''[[Heavy Put-Away]]'' : Art / Al / Man * 2004 : ''[[New York Unité Spéciale]]'' : Thomas Mathers * [[2004]] : ''[[La Maison au bout du monde]]'' : Jonathan Glover (1982) * [[2005]] : ''[[Walk the Line]]'' : Sam Phillips * [[2005]] : ''[[Winter Passing]]'' : Ray * [[2005]] : ''[[The Notorious Bettie Page]]'' : Scotty * [[2006]] : ''[[Lovely by Surprise]]'' : Mopekey * [[2006]] : ''[[Flicka (fim, 2006)|Flicka]]'' : Gus * [[2006]] : ''[[Sisters (fim, 2006)|Sisters]]'' de [[Douglas Buck]] : Dylan Wallace * [[2006]] : ''[[The L Word]]'' (seri, 25 épisodes) : [[Angus Partridge]] * [[2007]] : ''[[3 h 10 pour Yuma (fim, 2007)|3 h 10 pour Yuma]]'' : Grayson Butterfield * [[2009]] : ''[[Une idée de génie]]'' (''{{Lang|en|Lightbulb}}'') : Matt * [[2010]] : ''[[New York, section criminelle]]'' : Doktè Abel Hazard <small>(sezon 9 - epizòd 6)</small> * [[2010]] : ''[[Rubicon (seri)|Rubicon]]'' (seri) : Miles Fiedler * [[2010]]-[[2014]] : ''{{Lang|en|[[The Good Wife]]}}'' : Owen, le frère d'Alicia <small>(rekiran, sezon 2-6)</small> * [[2012]] : ''[[Le Territoire des loups]]'' (''{{Lang|en|The Grey}}'') : Pete Hendrick * [[2012]] : ''[[Elementary (seri)|Elementary]]'' : Doktè Richard Mantlo <small>(pilote)</small> * [[2012]] : ''[[48 heures chrono]]'' : Carl * [[2012]]-[[2013]] : ''[[The Walking Dead (seri)|The Walking Dead]]'' (seri) : Milton Mamet <small>(sezon 3)</small> <small>(10 épisodes)</small> * [[2013]]-2015 : ''{{Lang|en|[[Unforgettable (série télévisée)|Unforgettable]]}}'' (série télévisée) : Eliot Delson <small>(sezon 2, 3 ak 4)</small> * [[2013]] : ''[[Shadow People]]'' : Charlie Crowe * [[2013]] : ''[[Dallas Buyers Club]]'' : David Wayne * [[2015]] : ''[[Chicago Police Department (seri)|Chicago P.D]] / [[New York, unité spéciale]]'' (crossover) : Doktè Greg Yates * [[2016]] : ''[[Ordinary World (fim)|Ordinary World]]'' : Mickey * [[2017]] : ''[[My Friend Dahmer]]'' de [[Marc Meyers]] : Lionel Dhamer * [[2018]]-[[2019]] : ''[[Insatiable (seri)|Insatiable]]'' (seri) : Bob Armstrong <small>(22 épisodes)</small> * [[2018]] : ''[[FBI (seri)|FBI]]'' : Lawrence * [[2019]] : ''[[Brooklyn Affairs]]'' (''Motherless Brooklyn'') d'[[Edward Norton]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/name/nm1316767/ Dallas Roberts] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Roberts, Dallas}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè ameriken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1970]] achveiprknkwtsg5xc90niywadq71r7 889275 889239 2026-10-23T21:19:47Z Kitanago 19629 infobox 889275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=acteur |imaj = Dallas Roberts (44159186012).jpg |lejand= Dallas Roberts}} '''Dallas Roberts''', ki fèt [[10 me]] [[1970]] nan [[Houston]], nan eta [[Teksas]] ([[Etazini]]), se yon [[aktè]] [[Etazini|ameriken]]. == Biyografi == == Zèv li yo == * [[2003]] : ''[[The Lucky Ones]]'' : Edison * [[2003]] : ''[[Music (fim, 2003)|Music]]'' : Matt * [[2004]] : ''[[Heavy Put-Away]]'' : Art / Al / Man * 2004 : ''[[New York Unité Spéciale]]'' : Thomas Mathers * [[2004]] : ''[[La Maison au bout du monde]]'' : Jonathan Glover (1982) * [[2005]] : ''[[Walk the Line]]'' : Sam Phillips * [[2005]] : ''[[Winter Passing]]'' : Ray * [[2005]] : ''[[The Notorious Bettie Page]]'' : Scotty * [[2006]] : ''[[Lovely by Surprise]]'' : Mopekey * [[2006]] : ''[[Flicka (fim, 2006)|Flicka]]'' : Gus * [[2006]] : ''[[Sisters (fim, 2006)|Sisters]]'' de [[Douglas Buck]] : Dylan Wallace * [[2006]] : ''[[The L Word]]'' (seri, 25 épisodes) : [[Angus Partridge]] * [[2007]] : ''[[3 h 10 pour Yuma (fim, 2007)|3 h 10 pour Yuma]]'' : Grayson Butterfield * [[2009]] : ''[[Une idée de génie]]'' (''{{Lang|en|Lightbulb}}'') : Matt * [[2010]] : ''[[New York, section criminelle]]'' : Doktè Abel Hazard <small>(sezon 9 - epizòd 6)</small> * [[2010]] : ''[[Rubicon (seri)|Rubicon]]'' (seri) : Miles Fiedler * [[2010]]-[[2014]] : ''{{Lang|en|[[The Good Wife]]}}'' : Owen, le frère d'Alicia <small>(rekiran, sezon 2-6)</small> * [[2012]] : ''[[Le Territoire des loups]]'' (''{{Lang|en|The Grey}}'') : Pete Hendrick * [[2012]] : ''[[Elementary (seri)|Elementary]]'' : Doktè Richard Mantlo <small>(pilote)</small> * [[2012]] : ''[[48 heures chrono]]'' : Carl * [[2012]]-[[2013]] : ''[[The Walking Dead (seri)|The Walking Dead]]'' (seri) : Milton Mamet <small>(sezon 3)</small> <small>(10 épisodes)</small> * [[2013]]-2015 : ''{{Lang|en|[[Unforgettable (série télévisée)|Unforgettable]]}}'' (série télévisée) : Eliot Delson <small>(sezon 2, 3 ak 4)</small> * [[2013]] : ''[[Shadow People]]'' : Charlie Crowe * [[2013]] : ''[[Dallas Buyers Club]]'' : David Wayne * [[2015]] : ''[[Chicago Police Department (seri)|Chicago P.D]] / [[New York, unité spéciale]]'' (crossover) : Doktè Greg Yates * [[2016]] : ''[[Ordinary World (fim)|Ordinary World]]'' : Mickey * [[2017]] : ''[[My Friend Dahmer]]'' de [[Marc Meyers]] : Lionel Dhamer * [[2018]]-[[2019]] : ''[[Insatiable (seri)|Insatiable]]'' (seri) : Bob Armstrong <small>(22 épisodes)</small> * [[2018]] : ''[[FBI (seri)|FBI]]'' : Lawrence * [[2019]] : ''[[Brooklyn Affairs]]'' (''Motherless Brooklyn'') d'[[Edward Norton]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/name/nm1316767/ Dallas Roberts] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Roberts, Dallas}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè ameriken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1970]] hqdly4b7ht4qjmy5tirdco1ndv04jkt Diabolik (fim, 2021) 0 79411 889295 788016 2026-10-24T01:00:28Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889295 wikitext text/x-wiki '''''Diabolik''''' se yon [[sinema italyen|fim italyen]] reyalize pa [[Marco et Antonio Manetti]] ak soti ki planifye pou mwa desanm [[2021]].<ref name=Carradori>{{it}} {{cite web|url=https://www.bestmovie.it/news/diabolik-e-freaks-out-annunciate-le-date-duscita-e-due-sequel-per-il-film-dei-manetti-bros/778434/|title=Diabolik e Freaks Out: annunciate le date d’uscita e due sequel per il film dei Manetti Bros.|auteur=Simona Carradori|date=29 avril 2021|accessdate=30 jen 2021|website=bestmovie.it|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429101402/https://www.bestmovie.it/news/diabolik-e-freaks-out-annunciate-le-date-duscita-e-due-sequel-per-il-film-dei-manetti-bros/778434/|archive-date=2021-04-29|dead-url=yes}}</ref> == Rezime == == Ekip teknik == == Aktè == * [[Luca Marinelli]] : Diabolik * [[Miriam Leone]] : Eva Kant * [[Valerio Mastandrea]] : enspektè Ginko * [[Alessandro Roja]] : Caron * [[Claudia Gerini]] : Madanm Morel * [[Serena Rossi]] : Elisabeth * [[Roberto Citran]] : * [[Vanessa Scalera]] : * [[Lorenzo Pedrotti]] : * [[Stefano Pesce]] : * [[Antonino Iuorio]] : == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/title/tt9381682/ ''Diabolik''] sou IMDb [[Kategori:2021]] [[Kategori:Sinema]] [[Kategori:Fim]] [[Kategori:Fim italyen]] dgsizvld41gf983hbbblcz63ge1ebf8 Lambda Upsilon Lambda 0 83719 889301 821672 2026-10-24T06:28:03Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889301 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Lambda Upsilon Lambda crest.png|thumb|200px|right|Lambda Upsilon Lambda (ΛΥΛ)]] '''La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Inc''' ('''ΛΥΛ''' oswa '''LUL''') se yon fratènite kolèj ki baze nan Latino. Li te fonde nan Inivèsite Cornell nan Ithaca, [[Nouyòk]] nan dat 19 fevriye 1982,<ref>{{cite web|url=http://www.launidadlatina.org/about-lul/history/story/|title=The Story. nan LUL & # 124; La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Inc|date=19 fevriye 1982|website=Launidadlatina.org|access-date=21 jen 2022}}</ref> e li gen 74 chapit bakaloreya aktif<ref>{{cite web|url=http://www.launidadlatina.org/membership/chapters/undergraduate-chapters/|title=Chapit bakaloreya & #124; La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Inc|date=2014-06-20|website=Launidadlatina.org|access-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017162449/http://www.launidadlatina.org/membership/chapters/undergraduate-chapters/|archive-date=2018-10-17|dead-url=yes}}</ref> ak 15 ansyen elèv gradye chapit pwofesyonèl<ref>{{cite web|url=http://www.launidadlatina.org/membership/chapters/professional-chapters/|title=Professional Chapters &#124; La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Inc|date=2014-06-20|website=Launidadlatina.org|access-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112131200/http://www.launidadlatina.org/membership/chapters/professional-chapters/|archive-date=2018-11-12|dead-url=yes}}</ref> nan inivèsite ak vil atravè peyi [[Etazini]]. La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Incorporated se sèl fratènite Latino ki gen konstitisyon nan tout 8 inivèsite [[Ivy League]] yo.<ref name="launidadlatina.org2">{{cite web|url= http://www.launidadlatina.org/about-lul/lambda-facts/|title=Lambda Facts &#124; La Unidad Latina, Lambda Upsilon Lambda Fraternity, Inc|date=16 oktòb 2012|website=Launidadlatina.org|access-date=2022-06-21}}</ref> Pandan ke yo te fonde sou prensip Latino, Lambda Upsilon Lambda te louvri. bay gason tout ras depi kòmansman li.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsoralhistory.com/latinx-history-at-uva/lul|title=LUL|website=Reflectionsoralhistory.com|access-date=2022-06-21|archive-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621054543/https://www.reflectionsoralhistory.com/latinx-history-at-uva/lul|dead-url=yes}}</ref> Fratènite a se yon manm Asosyasyon Nasyonal Òganizasyon Fratènèl Latino yo (NALFO) epi li se twazyèm pi ansyen manm fratènèl li depi dat fondasyon an. Li genyen tou dezyèm estati aktif ki pi long nan nivo kolèj pou asosyasyon an.<ref>{{Cite web|url=https://uofi.app.box.com/v/founding-chronological|title=Box|access-date=2022-06-21}}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == ak7h0ucvbte3ky7sb4ynmtpt9e2pvw9 Laurence Pernoud 0 89419 889302 838728 2026-10-24T06:37:29Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889302 wikitext text/x-wiki {{Gade omonim|Pernoud}} {{infobox ekriven | non=Laurence Pernoud |dat nesans={{dat nesans|13|10|1918}} |lye nesans=[[Lausanne]] |peyi nesans =[[Swis]] |dat lanmò={{dat lanmò|1|1| 2009 }} |lye lanmò= [[Pari|14yèm awondisman Pari]] |nasyonalite=[[Frans|fransèz]] |tonm= Fontaine-Chaalis |sit web= [www.laurencepernoud.com] |omaj=Officier de la Légion d'honneur |non nesans=Georgette Zoé Laurence Secrétan |lang ekri=[[franse]] |zèv prensipal= ''Éditions Horay, 1956, guide familial'' </br> Éditions Horay, 1965, guide familial</br> Stock, 1981 }} '''Laurence Pernoud''', fèt {{dat nesans|13|10|1918}} nan [[Lausanne]] ([[Swis]]) e li te mouri nan {{dat lanmò|1|1| 2009 }} nan [[Pari|14yèm awondisman Pari]]<ref>[https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/049516/2009-07-30/ Laurence Pernoud nan Diksyonè Istorik Swis] .</ref>{{,}}<ref name="matchid">{{Lien web |otè enstitisyonèl=[[Insee]] |title=Ekstrè nan sètifika lanmò Georgette Zoé Laurence Secrétan |url=https ://deces .matchid.io/id/PRO-y50KliqG |sit=[[Fichye moun ki mouri#MatchID|MatchID]] }}</ref>, se yon otè franse liv [[childcare]]. Li te pibliye de liv ki gen anpil siksè, ''M ap tann yon timoun'' ak ''M'ap leve pitit mwen''. == Biyografi == === Fanmi === {{Atik ki gen rapò|Fanmi Pernoud}} Li te fèt ak yon papa Swis ak yon manman grèk<ref name ="Le Point">{{Atik|url=http://www.lepoint.fr/actualites-societe/laurence-pernoud-auteure-du -best- seller-j-attends-un-enfant-est/920/0/303894|title=Laurence Pernoud, otè bestseller M'ap tann yon timoun, mouri|périodique=[[Le Point]]|jou =2| mwa=janvye|ane=2009}}</ref>. Apre li fin etidye literati, li te ale travay nan ajans [[United Press]] nan New York<ref name ="Le Point"/>. Retounen an Frans, li marye ak [[Fanmi Pernoud|Georges Pernoud]], editè an chèf nan magazin ''[[Paris Match]]''<ref name ="Le Point"/>. Soti nan maryaj li ak Georges Pernoud (1914-1976), de timoun te fèt: Jérôme ak Emmanuel. Yo antere l nan simityè [[Fontaine-Chaalis]] ([[Oise (depatman)|Oise]])<ref>{{Cite web |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article3776 |title=Simityè Lafrans. epi anplis |access-date=2024-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204051030/https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article3776 |archive-date=2024-02-04 |dead-url=yes}}</ref>. == Otè == Lide ekri yon liv sou gwosès te vin jwenn li lè li te ansent ak premye pitit li epi li pa t 'kapab jwenn yon liv enfòmasyon pratik apwopriye. An 1956, li te pibliye ''Mwen tann yon timoun'', ki kouvri tout aspè gwosès (syantifik, sikolojik ak fanmi). Swiv, an 1965, piblikasyon ''Mwen leve pitit mwen''. De liv sa yo te vin byen vit reyisi epi yo mete ajou regilyèman. Laurence Pernoud se poutèt sa antoure tèt li ak yon ekip miltidisiplinè pou ekri ak mizajou yo<ref name ="Le Point"/>. De zèv li yo pibliye nan plis pase 70 peyi an fransè ak nan {{nb|40 tradiksyon}}<ref name ="Le Point"/> epi yo toujou rete travay popilè jodi a. Laurence Pernoud te dirije tou koleksyon "''La femme au temps...''" nan [[edisyon Stock]]. An 1981, li te pibliye yon [[brochwa]], ''Li pa bon pou yon manman nan tan sa yo'', kote li te pwoteste kont plas yo bay fanm nan sosyete fransè a e li te pwopoze plizyè revandikasyon pami semenn lan. [[35 èdtan]] pou manman<ref name ="Le Point"/>. == Dekorasyon == * {{OLH Deco}} == Lis travay == *{{Liv|title=M ap tann yon timoun|piblikatè=[[Éditions Horay]]|ane=1956}}, gid fanmi *{{Liv|title=Mwen leve pitit mwen|piblikatè=Éditions Horay|ane=1965}}, gid pou fanmi *{{Liv|title=Li pa bon pou yon manman jou sa yo|editè=[[Éditions Stock|Stock]]|ane=1981}} ;Atik * {{Atik|title=Finur manman, èske medikaman yo danjere pou ou?|peryodik=[[Marie Claire]]|month=March|ane=1963}} == Referans == <references /> == Lyen ekstèn == * {{Otorite}} * {{Sit ofisyèl}}, depi {{dat-|janvye 2017}} * [http://www.editions-horay.fr Sit wèb Editions Horay] * {{Lien web|url=http://www.laurencepernoud.com/qui-etait-laurence-pernoud.html|title=Ki moun ki te Laurence Pernoud?|site=laurencepernoud.com}} {{DEFAULTSORT:Pernoud, Laurence}} [[Kategori:Ekriven franse 20yèm syèk la]] [[Kategori:Fanm lèt franse]] [[Kategori:Psonalite lye ak sektè timoun piti]] [[Kategori:Ofisye Legiyon Onè]] [[Kategori:Nesans nan mwa Oktòb 1918]] [[Kategori:Nesans nan Lausanne]] [[Kategori:Lamò nan mwa janvye 2009]] [[Kategori:Lamò nan 14yèm awondisman Pari]] [[Kategori:Lamò nan laj 90 an]] [[Kategori:Psonalite antere nan Oise]] izlxq10j6euebxgrxvrbrec2xufrpwo Modèl:Palèt ane 10 92022 889221 858896 2026-10-23T16:48:33Z Kitanago 19629 889221 wikitext text/x-wiki <templateStyles src="Modèl:Infobox/Style.css" /> {{Méta infobox navigation | parent = {{{parent|}}}<!-- Obligatoire, utile au modèle Palette. Ne pas supprimer --> | modèl = {{{modèl|Palèt ane}}}<!-- Obligatoire, doit être égal au nom du modèle --> | nocat = {{{nocat|}}} | tit = {{{tit|Kwonoloji}}} | imaj = {{#if:{{{animation|}}}{{{imaj3|}}}||{{{imaj|}}}}} | lejand = {{{lejand|}}} | upright = {{{upright|}}} | imaj2 = {{#if:{{{animation|}}}{{{imaj3|}}}||{{{imaj2|}}}}} | upright2 = {{{upright2|}}} | icon = {{{icon|}}} | class = {{{class|}}} | background = #{{{background|{{{couleur|C0D1E2}}}}}} | largeur = 21 | groupe1 = {{#if:{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}|{{#if:{{{spécial|}}}|{{#switch:{{{spécial|}}} |Afrik=[[Kwonoloji Afrik]] |Kanada=[[Kwonoloji Kanada]] |Disney=[[Portal:Disney/Calendar|Disney Timeline]] |Ekòs=[[Kwonoloji Ekòs]] |Eleksyon=Lis eleksyon yo |Etazini=[[Kwonoloji Etazini]] |Foutbòl=[[Kwonoloji foutbòl]] |Jwèt=[[Kwonoloji jwèt ]] |Jwèt videyo=[[Kwonoloji jwèt videyo]] |Leksembourg=[[Kwonoloji Luxembourg]] |Oseyani=[[Kwonoloji Oseyani]] |Premye Gè mondyal=[[Kwonoloji Premye Gè mondyal]] |Kebèk=[[Kwonoloji Quebec]] |Dezyèm Gè mondyal=[[Kwonoloji Dezyèm Gè mondyal]] |Espò=[[Kwonoloji espò]] |Teworis=[[Kwonoloji teworis]] |Années du thème {{{spécial|}}} }}}}}} | liste1 = {{#if:{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}|{{#if:{{{spécial|}}}|{{#switch:{{{spécial|}}} |Afrik={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Afrik | décennies = non | siècles = non | millénaires = non | mois = oui | après mois = _an Afrik }} |Kanada={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan Kanada | titre décennies = Dseni nan Kanada : | avant décennie = Kwonoloji Kanada#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Disney={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _kay Disney | avant décennie = | après décennie = _kay Disney | siècles = non | millénaires = non }} </tr> <tr> <td style="text-align:center;">[[Image:Crystal discussion philosophy.png|25px]]&nbsp;'''[[{{CURRENTYEAR}} kay Disney|Aktyalite ane a]]'''</td> |Ekòs={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Ekòs | titre décennies = Deseni an Ekòs : | avant décennie = Kwonoloji Ekòs#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Eleksyon={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | avant année = Lis eleksyon an_ | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Etazini={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _Oetazini | titre décennies = Deseni Ozetazini : | avant décennie = Kwonoloji Etazini#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Foutbòl={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan foutbòl | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Jwèt={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan jwèt | avant décennie = Kwonoloji nan jwèt#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Jwèt videyo={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan jwèt videyo | avant décennie = Kwonoloji jwèt videyoo#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Liksanbou={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan Liksanbou | titre décennies = Deseni Liksanbou : | avant décennie = Kwonoloji Lisanbou#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Oseyani={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Oseyani | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Premye Gè mondyal={{#invoke:Palette Dates|liste | titre mois = | mois = oui | après mois = _(gè mondyal) | années = non | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Kebèk={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | années = Kebèk | titre décennies = Deseni Kebèk : | avant décennie = Kwonoloji Kebèk#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Dezyèm Gè mondyal={{#invoke:Palette Dates|liste | titre mois = | mois = oui | après mois = _(gè mondyal) | années = non | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Sport={{#invoke:Palette Dates|liste | mois = oui | après mois = _nan espò | titre années = | après année = _nan espò | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} </tr> <tr> <td style="text-align:center;"> {{Palè Ane/Espò|{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}}} </td> |Terrorisme={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | avant année = Terrorisme en_ | titre décennies = Décennies du terrorisme : | avant décennie = Chronologie du terrorisme#Années_ | siècles = non | millénaires = non }} |{{méta infobox navigation/Liste | {{Palèt Ane/{{{spécial}}}|{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}}} }} }}}}}} | groupe2 = {{#if:{{{spécial|}}}|Kwonoloji nan mond lan}} | liste2 = {{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = {{{titre années|}}} }} | groupe3 = | liste3 = | groupe4 = | liste4 = | groupe5 = {{#ifeq: {{{calendriers|oui}}} | non || Kalandriye}} | liste5 = {{#ifeq: {{{calendriers|oui}}} | non || {{méta infobox navigation/Liste | {{Lis orizontal| [[Kalandriye women|Women]] · [[Kalandriye chinwa|Chinwa]] · [[Kalandriye gregoryen|Gregoryen]] · [[Kalandriye jilyen|Jilyen]] · [[Kalandriye ebrayik|Ebrayik]] · [[Kalandriye endou|Endou]] · [[Kalandriye ejiryen|Ejiryen]] · [[Kalandriye pèsan|Pèsan]] · [[Kalandriye repibliken|Repibliken]] }} }}}} | groupe6 = | liste6 = {{#if:{{{animation|}}}{{{image3|}}} |{{méta infobox navigation/Liste |{{Animation | image1 = {{PAGENAME:{{{image|}}}}} | légende1 = {{{légende|}}} | image2 = {{PAGENAME:{{{image2|}}}}} | légende2 = {{{légende2|}}} | image3 = {{PAGENAME:{{{image3|}}}}} | légende3 = {{{légende3|}}} | image4 = {{PAGENAME:{{{image4|}}}}} | légende4 = {{{légende4|}}} }} }} }} }} </Div> </includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> mi3ixb0ahaudg39mv5ronk05v1v4lk8 889222 889221 2026-10-23T16:51:17Z Kitanago 19629 889222 wikitext text/x-wiki <includeonly> <templateStyles src="Modèl:Infobox/Style.css" /> {{Méta infobox navigation | parent = {{{parent|}}}<!-- Obligatoire, utile au modèle Palette. Ne pas supprimer --> | modèl = {{{modèl|Palèt ane}}}<!-- Obligatoire, doit être égal au nom du modèle --> | nocat = {{{nocat|}}} | tit = {{{tit|Kwonoloji}}} | imaj = {{#if:{{{animation|}}}{{{imaj3|}}}||{{{imaj|}}}}} | lejand = {{{lejand|}}} | upright = {{{upright|}}} | imaj2 = {{#if:{{{animation|}}}{{{imaj3|}}}||{{{imaj2|}}}}} | upright2 = {{{upright2|}}} | icon = {{{icon|}}} | class = {{{class|}}} | background = #{{{background|{{{couleur|C0D1E2}}}}}} | largeur = 21 | groupe1 = {{#if:{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}|{{#if:{{{spécial|}}}|{{#switch:{{{spécial|}}} |Afrik=[[Kwonoloji Afrik]] |Kanada=[[Kwonoloji Kanada]] |Disney=[[Portal:Disney/Calendar|Disney Timeline]] |Ekòs=[[Kwonoloji Ekòs]] |Eleksyon=Lis eleksyon yo |Etazini=[[Kwonoloji Etazini]] |Foutbòl=[[Kwonoloji foutbòl]] |Jwèt=[[Kwonoloji jwèt ]] |Jwèt videyo=[[Kwonoloji jwèt videyo]] |Leksembourg=[[Kwonoloji Luxembourg]] |Oseyani=[[Kwonoloji Oseyani]] |Premye Gè mondyal=[[Kwonoloji Premye Gè mondyal]] |Kebèk=[[Kwonoloji Quebec]] |Dezyèm Gè mondyal=[[Kwonoloji Dezyèm Gè mondyal]] |Espò=[[Kwonoloji espò]] |Teworis=[[Kwonoloji teworis]] |Années du thème {{{spécial|}}} }}}}}} | liste1 = {{#if:{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}|{{#if:{{{spécial|}}}|{{#switch:{{{spécial|}}} |Afrik={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Afrik | décennies = non | siècles = non | millénaires = non | mois = oui | après mois = _an Afrik }} |Kanada={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan Kanada | titre décennies = Dseni nan Kanada : | avant décennie = Kwonoloji Kanada#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Disney={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _kay Disney | avant décennie = | après décennie = _kay Disney | siècles = non | millénaires = non }} </tr> <tr> <td style="text-align:center;">[[Image:Crystal discussion philosophy.png|25px]]&nbsp;'''[[{{CURRENTYEAR}} kay Disney|Aktyalite ane a]]'''</td> |Ekòs={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Ekòs | titre décennies = Deseni an Ekòs : | avant décennie = Kwonoloji Ekòs#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Eleksyon={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | avant année = Lis eleksyon an_ | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Etazini={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _Oetazini | titre décennies = Deseni Ozetazini : | avant décennie = Kwonoloji Etazini#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Foutbòl={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan foutbòl | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Jwèt={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan jwèt | avant décennie = Kwonoloji nan jwèt#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Jwèt videyo={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan jwèt videyo | avant décennie = Kwonoloji jwèt videyoo#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Liksanbou={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _nan Liksanbou | titre décennies = Deseni Liksanbou : | avant décennie = Kwonoloji Lisanbou#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Oseyani={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | après année = _an Oseyani | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Premye Gè mondyal={{#invoke:Palette Dates|liste | titre mois = | mois = oui | après mois = _(gè mondyal) | années = non | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Kebèk={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | années = Kebèk | titre décennies = Deseni Kebèk : | avant décennie = Kwonoloji Kebèk#Ane_ | siècles = non | millénaires = non }} |Dezyèm Gè mondyal={{#invoke:Palette Dates|liste | titre mois = | mois = oui | après mois = _(gè mondyal) | années = non | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} |Sport={{#invoke:Palette Dates|liste | mois = oui | après mois = _nan espò | titre années = | après année = _nan espò | décennies = non | siècles = non | millénaires = non }} </tr> <tr> <td style="text-align:center;"> {{Palè Ane/Espò|{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}}} </td> |Terrorisme={{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = | avant année = Terrorisme en_ | titre décennies = Décennies du terrorisme : | avant décennie = Chronologie du terrorisme#Années_ | siècles = non | millénaires = non }} |{{méta infobox navigation/Liste | {{Palèt Ane/{{{spécial}}}|{{#invoke:Palette Dates|param_annee}}}} }} }}}}}} | groupe2 = {{#if:{{{spécial|}}}|Kwonoloji nan mond lan}} | liste2 = {{#invoke:Palette Dates|liste | titre années = {{{titre années|}}} }} | groupe3 = | liste3 = | groupe4 = | liste4 = | groupe5 = {{#ifeq: {{{calendriers|oui}}} | non || Kalandriye}} | liste5 = {{#ifeq: {{{calendriers|oui}}} | non || {{méta infobox navigation/Liste | {{Lis orizontal| [[Kalandriye women|Women]] · [[Kalandriye chinwa|Chinwa]] · [[Kalandriye gregoryen|Gregoryen]] · [[Kalandriye jilyen|Jilyen]] · [[Kalandriye ebrayik|Ebrayik]] · [[Kalandriye endou|Endou]] · [[Kalandriye ejiryen|Ejiryen]] · [[Kalandriye pèsan|Pèsan]] · [[Kalandriye repibliken|Repibliken]] }} }}}} | groupe6 = | liste6 = {{#if:{{{animation|}}}{{{image3|}}} |{{méta infobox navigation/Liste |{{Animation | image1 = {{PAGENAME:{{{image|}}}}} | légende1 = {{{légende|}}} | image2 = {{PAGENAME:{{{image2|}}}}} | légende2 = {{{légende2|}}} | image3 = {{PAGENAME:{{{image3|}}}}} | légende3 = {{{légende3|}}} | image4 = {{PAGENAME:{{{image4|}}}}} | légende4 = {{{légende4|}}} }} }} }} }} </Div> </includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> jvzez3kfxt3kfz2pu4los4a6sspq9x9 2013 (almanak gregoryen) 0 93030 889208 851717 2026-10-23T16:00:20Z Kitanago 19629 /* Lyen ekstèn */ 889208 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2013|image=2013 Events Collage V2.png}}Ane '''2013''' la se yon ane komen ki kòmanse yon madi. Se 2013{{E}} ane nan [[epòk nou an]], 13{{E}} ane a nan [[3yèm milenè|III]]{{E}} ak nan XXI{{E}} syèk ak 4{{E}} ane nan [[ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Klima == 2013 se youn nan {{Nowrap|10 ane}} ki pi cho ki pa janm anrejistre depi dosye estanda tanperati yo te kòmanse (1880), rekò a rive jiska [[2010 (almanak gregoryen)|2010]] <ref>Xavier Demeersman, [http://www.futura-sciences.com/magazines/environnement/infos/actu/d/banquise-arctique-bref-ocean-arctique-absorbe-plus-plus-lumiere-solaire-56616/ En bref : l'océan Arctique absorbe de plus en plus de lumière solaire], ''[[Futura-Syans|Futura-Sciences]]'', {{date-|2 janvier 2015}}.</ref> . == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2013|commons=Category:2013}} === Atik ki gen rapò === * [[ane 2010 yo]] * [[XXIe syèk|XXI{{E}} syèk]] === Lyen ekstèn === * {{Autorité}} </link> * Ane 2013 [[Kategori:2013]] hfxsyg1bmdi6vn03qkykjfy7hb6pg6s 889209 889208 2026-10-23T16:00:40Z Kitanago 19629 /* Lyen ekstèn */ 889209 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2013|image=2013 Events Collage V2.png}}Ane '''2013''' la se yon ane komen ki kòmanse yon madi. Se 2013{{E}} ane nan [[epòk nou an]], 13{{E}} ane a nan [[3yèm milenè|III]]{{E}} ak nan XXI{{E}} syèk ak 4{{E}} ane nan [[ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Klima == 2013 se youn nan {{Nowrap|10 ane}} ki pi cho ki pa janm anrejistre depi dosye estanda tanperati yo te kòmanse (1880), rekò a rive jiska [[2010 (almanak gregoryen)|2010]] <ref>Xavier Demeersman, [http://www.futura-sciences.com/magazines/environnement/infos/actu/d/banquise-arctique-bref-ocean-arctique-absorbe-plus-plus-lumiere-solaire-56616/ En bref : l'océan Arctique absorbe de plus en plus de lumière solaire], ''[[Futura-Syans|Futura-Sciences]]'', {{date-|2 janvier 2015}}.</ref> . == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2013|commons=Category:2013}} === Atik ki gen rapò === * [[ane 2010 yo]] * [[XXIe syèk|XXI{{E}} syèk]] === Lyen ekstèn === * {{Autorité}} * Ane 2013 [[Kategori:2013]] nreq3ovfptzdzqcdittze62zehx6jyb 889210 889209 2026-10-23T16:01:41Z Kitanago 19629 889210 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2013|image=2013 Events Collage V2.png}}Ane '''2013''' la se yon ane komen ki kòmanse yon madi. Se 2013{{E}} ane nan [[epòk nou an]], 13{{E}} ane a nan [[3yèm milenè|III]]{{E}} ak nan XXI{{E}} syèk ak 4{{E}} ane nan [[ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Klima == 2013 se youn nan {{Nowrap|10 ane}} ki pi cho ki pa janm anrejistre depi dosye estanda tanperati yo te kòmanse (1880), rekò a rive jiska [[2010 (almanak gregoryen)|2010]] <ref>Xavier Demeersman, [http://www.futura-sciences.com/magazines/environnement/infos/actu/d/banquise-arctique-bref-ocean-arctique-absorbe-plus-plus-lumiere-solaire-56616/ En bref : l'océan Arctique absorbe de plus en plus de lumière solaire], ''[[Futura-Syans|Futura-Sciences]]'', {{date-|2 janvier 2015}}.</ref> . == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2013|commons=Category:2013}} === Atik ki gen rapò === * [[ane 2010 yo]] * [[XXIe syèk|XXI{{E}} syèk]] === Lyen ekstèn === * {{Autorité}} * Ane 2013 [[Kategori:2013]] [[Kategori:Lane yo nan almanak gregoryen]] rt6kzo9022hbq083zvh6b7fzdd5p759 Julien Leclercq (powèt) 0 93709 889298 855399 2026-10-24T05:16:17Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biyografi|imaj=Julien Leclercq (1865–1901).jpg|lejand=Julien Leclercq|lye nesans=14e awondisman Pari}} '''Joseph Louis Julien Leclercq''', fèt nan Armentières 16 me 1865 e ki te mouri [[Pari]] nan dat 31 oktòb 190, se te yon [[powèt]] enspirasyon [[Senbolis (atizay)|senbolis]], yon [[ekriven]] ak kritik atizay. == Biyografi == An [[1889 (almanak gregoryen)|1889]], ant avril ak septanm, li te redaktè pou magazin ''{{Lien|Le Moderniste Illustré}}'' <ref>[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb32817642h Notice du ''Catalogue général''], BNF, en ligne. </ref> ansanm ak zanmi l [[Gabriel-Albert Aurier]]: venntwa nimewo pibliye, ki gen ladan pami lòt desen pa [[Paul Gauguin]] ak espesyalman premye revizyon favorab [[Vincent van Gogh|Vincent Van Gogh]] <ref>[[Nathalie Heinich]] (directeur), ''The Glory of Van Gogh: An Anthropology of Admiration'', Princeton University Press, 1997, {{page|153}}. </ref> . == Nòt ak referans == {{Referans}} == Lyen ekstèn == {{liens}} * {{Fr}} [http://www.paperblog.fr/401893/la-physionomie-de-julien-leclercq/ Biographie et photographie de Julien Leclercq] * {{En}} [https://web.archive.org/web/20060909015235/http://www.museum.cornell.edu/HFJ/handbook/hb144.html The Herbert Johnson Museum of Art] [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Nesans an me 1865]] [[Kategori:Kritik atizay fransè]] [[Kategori:Powèt fransè XIXe syèk]] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 670iqidljuvs5j2lcmualzof7p9k6jj Kabal (bann) 0 94027 889299 857051 2026-10-24T05:21:47Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889299 wikitext text/x-wiki {{Infobox |charte=musique}}'''Kabal''' se yon [[Gwoup mizikal|gwoup]] hip-hop [[Frans|franse]], ki soti nan Bobigny, nan Seine-Saint-Denis. Li te revele bay piblik la an jeneral pa vwayaj la ''L'Homicide Tour'' d' Assassin ant 1995 ak 1996. Kabal idantifye ak Krü Koncept, gwoup ki gen tèks ki fondamantalman pi sosyal, reflechi epi ki travay<ref>{{Cite web|url=http://downwiththis.fr/mag/interview-les-10-1997/|title=Interview Les 10|website=downwiththismag|access-date=23 mai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428183857/http://downwiththis.fr/mag/interview-les-10-1997/|archive-date=2016-04-28|dead-url=yes}}.</ref>. == Biyografi == Kabal se yon gwoup rap ke rapè D' ak Djamal te fòme nan lane 1993 nan Bobigny, Seine-Saint-Denis. Pandan egzistans li, Kabal te akonpaye gwoup Asasen an nan vwayaj epi li te louvri pou Cypress Hill nan Printemps de Bourges. Bann lan tou an tour avek Lofofora. Kabal konsidere kòm moun ki te nan fizyon ki genyen ant rap ak rock sou sèn franse a. Li te fè yon enpak enpòtan sou sèn rap nan ant 1993 ak 2000. == Manm yo == * Djamal ak D' - [[Chantè|vwa]] * DJ Toty - platin * Skalp - [[gita]] * Pwofesè K - bas * Franck Vaillant – tanbou == Discographie == === Soti nan Kabal === === Djamal === == Nòt ak referans == dvsh31gg6ef89ctw9ruzabt6so2g8kg 2016 (almanak gregoryen) 0 94547 889211 858913 2026-10-23T16:02:26Z Kitanago 19629 889211 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2016|imaj=2016 Events Collage.png}} Ane '''2016''' a se yon [[ane bisektil]] ki [[ane bisektil k ap kòmanse vandredi|kòmanse vandredi]]. Se 2016{{e}} ane epòk nou an, 16e ane [[IIIe milenè|IIIe milenè a]] ak {{s|XXI}} ak {{ 7e|ane}} ane [[2010|deseni 2010-2019]]. == Nòt ak referans == {{Références|taille=35}} == Gade tou == {{Lòt pwojè |wikinews=Catégorie:2016 |commons=Category:2016 }} === Atik ki gen rapò === * [[Ane 2010]] yo * {{s|XXI}} === Liyen ekstèn === * {{Autorité}} * {{Année BNF|2016}} [[Kategori:2016|*]] [[Kategori:Lane yo nan almanak gregoryen]] ms3wlseazr257yal2q4aqmvju27u331 889212 889211 2026-10-23T16:02:43Z Kitanago 19629 /* Liyen ekstèn */ 889212 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2016|imaj=2016 Events Collage.png}} Ane '''2016''' a se yon [[ane bisektil]] ki [[ane bisektil k ap kòmanse vandredi|kòmanse vandredi]]. Se 2016{{e}} ane epòk nou an, 16e ane [[IIIe milenè|IIIe milenè a]] ak {{s|XXI}} ak {{ 7e|ane}} ane [[2010|deseni 2010-2019]]. == Nòt ak referans == {{Références|taille=35}} == Gade tou == {{Lòt pwojè |wikinews=Catégorie:2016 |commons=Category:2016 }} === Atik ki gen rapò === * [[Ane 2010]] yo * {{s|XXI}} === Liyen ekstèn === * {{Autorité}} * {{Ane BNF|2016}} [[Kategori:2016|*]] [[Kategori:Lane yo nan almanak gregoryen]] mo0lym9s5lnmem75sefaymadm5edg9i 2017 (almanak gregoryen) 0 94549 889214 858912 2026-10-23T16:08:06Z Kitanago 19629 889214 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2017|imaj=2017 Events Collage V2.png}}Ane '''2017''' la se yon ane komen ki kòmanse yon dimanch. Li se 2017e ane nan [[epòk nou an]], 17e nan IIIe milenè a ak nan XXIe syèk ak 8 lan nan [[Ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Lòt kalandriye == Ane 2017 [[Almanak gregoryen|kalandriye gregoryen]] an koresponn ak dat sa yo: * [[kalandriye chinwa]]: 4714 / 4715 ( Nouvèl Ane Chinwa 4715 nan ane dife kòk la pran plas 28 janvye 2017 ) * [[kalandriye ebrayik]]: 5777 / 5778 ( er tishri 5778 la fèt 21 septanm 2017<ref name="Le convertisseur de calendrier">[http://www.patricklecoq.fr/convert/cnv_calendar.html Le convertisseur de calendrier]</ref> ) * [[Kalandriye endou]] : 5118 / 5119 * [[Kalandriye nasyonal endyen|Kalandriye endyen]]: 1938 / 1939 ( 1 chaitra 1939 fèt 22 mars 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Dat an japonè|Kalandriye japonè]]: 29 nan epòk Heisei (kalandriye Japonè a itilize jou gregoryen) * [[Kalandriye ejiryen|Kalandriye mizilman yo]]: 1438 / 1439 ( 1 muharram 1439 la fèt 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Kalandriye pèsan]]: 1395 / 1396 ( 1 farvardin 1396 la fèt 21 mas 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[kalandriye repibliken]]: 225 / 226 ( 1 Vandemè 226 la dewoule 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) ** [[Jou jilyen]]: 2 457 754,5 rive 2 458 119,5 <ref>Jours juliens à 0h du premier jour et à 24h du dernier jour. </ref>{{,}} <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> == Klimatoloji == == Selebrasyon == * [[Ane entènasyonal]] touris dirab pou devlopman. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2017|commons=Category:2017}} === Lyen ekstèn === {{liens}} {{{Ane BNF|2017}} [[Kategori:2017]] j7lu7w1ggmhkcapd6qq39tlibmp5vfn 889215 889214 2026-10-23T16:08:18Z Kitanago 19629 /* Lyen ekstèn */ 889215 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2017|imaj=2017 Events Collage V2.png}}Ane '''2017''' la se yon ane komen ki kòmanse yon dimanch. Li se 2017e ane nan [[epòk nou an]], 17e nan IIIe milenè a ak nan XXIe syèk ak 8 lan nan [[Ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Lòt kalandriye == Ane 2017 [[Almanak gregoryen|kalandriye gregoryen]] an koresponn ak dat sa yo: * [[kalandriye chinwa]]: 4714 / 4715 ( Nouvèl Ane Chinwa 4715 nan ane dife kòk la pran plas 28 janvye 2017 ) * [[kalandriye ebrayik]]: 5777 / 5778 ( er tishri 5778 la fèt 21 septanm 2017<ref name="Le convertisseur de calendrier">[http://www.patricklecoq.fr/convert/cnv_calendar.html Le convertisseur de calendrier]</ref> ) * [[Kalandriye endou]] : 5118 / 5119 * [[Kalandriye nasyonal endyen|Kalandriye endyen]]: 1938 / 1939 ( 1 chaitra 1939 fèt 22 mars 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Dat an japonè|Kalandriye japonè]]: 29 nan epòk Heisei (kalandriye Japonè a itilize jou gregoryen) * [[Kalandriye ejiryen|Kalandriye mizilman yo]]: 1438 / 1439 ( 1 muharram 1439 la fèt 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Kalandriye pèsan]]: 1395 / 1396 ( 1 farvardin 1396 la fèt 21 mas 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[kalandriye repibliken]]: 225 / 226 ( 1 Vandemè 226 la dewoule 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) ** [[Jou jilyen]]: 2 457 754,5 rive 2 458 119,5 <ref>Jours juliens à 0h du premier jour et à 24h du dernier jour. </ref>{{,}} <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> == Klimatoloji == == Selebrasyon == * [[Ane entènasyonal]] touris dirab pou devlopman. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2017|commons=Category:2017}} === Lyen ekstèn === {{liens}} {{Ane BNF|2017}} [[Kategori:2017]] 5l4dojxe98v9hrye4jdub8fsrvfyt2g 889216 889215 2026-10-23T16:10:22Z Kitanago 19629 /* Gade tou */ 889216 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane|2017|imaj=2017 Events Collage V2.png}}Ane '''2017''' la se yon ane komen ki kòmanse yon dimanch. Li se 2017e ane nan [[epòk nou an]], 17e nan IIIe milenè a ak nan XXIe syèk ak 8 lan nan [[Ane 2010 yo|deseni 2010-2019]] la. == Lòt kalandriye == Ane 2017 [[Almanak gregoryen|kalandriye gregoryen]] an koresponn ak dat sa yo: * [[kalandriye chinwa]]: 4714 / 4715 ( Nouvèl Ane Chinwa 4715 nan ane dife kòk la pran plas 28 janvye 2017 ) * [[kalandriye ebrayik]]: 5777 / 5778 ( er tishri 5778 la fèt 21 septanm 2017<ref name="Le convertisseur de calendrier">[http://www.patricklecoq.fr/convert/cnv_calendar.html Le convertisseur de calendrier]</ref> ) * [[Kalandriye endou]] : 5118 / 5119 * [[Kalandriye nasyonal endyen|Kalandriye endyen]]: 1938 / 1939 ( 1 chaitra 1939 fèt 22 mars 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Dat an japonè|Kalandriye japonè]]: 29 nan epòk Heisei (kalandriye Japonè a itilize jou gregoryen) * [[Kalandriye ejiryen|Kalandriye mizilman yo]]: 1438 / 1439 ( 1 muharram 1439 la fèt 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[Kalandriye pèsan]]: 1395 / 1396 ( 1 farvardin 1396 la fèt 21 mas 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) * [[kalandriye repibliken]]: 225 / 226 ( 1 Vandemè 226 la dewoule 22 septanm 2017 <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> ) ** [[Jou jilyen]]: 2 457 754,5 rive 2 458 119,5 <ref>Jours juliens à 0h du premier jour et à 24h du dernier jour. </ref>{{,}} <ref name="Le convertisseur de calendrier" /> == Klimatoloji == == Selebrasyon == * [[Ane entènasyonal]] touris dirab pou devlopman. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|wikinews=Catégorie:2017|commons=Category:2017}} === Lyen ekstèn === {{liens}} {{Ane BNF|2017}} [[Kategori:2017]] [[Kategori:Lane yo nan almanak gregoryen]] lzfqblzffd11a7vkrcytu3n8hyuqtge Leila Schneps 0 95988 889303 867770 2026-10-24T06:51:56Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889303 wikitext text/x-wiki {{infobox Biographie2}} '''Leila Schneps''', ki fèt 22 desanm 1961 nan [[Waltham, Massachusetts|Waltham]], [[Masachosèt|Massachusetts]], se yon [[matematisyen]] amerikèn k ap viv an Lafrans. Direktè rechèch CNRS nan Enstiti Matematik Jussieu, li espesyalize nan teyori nonb . Anplis aktivite rechèch li yo, li pibliye yon liv ak atik sou itilizasyon ak abi matematik nan ka asasen, epi, anba psedonim Catherine Shaw, li se otè woman polisye ki gen yon tèm matematik. == Fòmasyon == Leila Schneps jwenn yon B. GENYEN. nan [[matematik]], lang ak literati alman nan [[Université Harvard|Inivèsite Harvard]] an 1983, answit li te fini etid inivèsitè li an Frans. Li te jwenn yon twazyèm sik doktora nan matematik nan Inivèsite [[Université Paris-Sud|Pari-Sid]] (Orsay) an 1985 <ref>{{Cite web|url=http://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=57879|title=Leila Schneps|publisher=Mathematics Genealogy Project|access-date=2013-12-22}}</ref>, avèk yon tèz sou [[Fonction L p-adique|fonksyon L ''p'' -adik]] ki tache ak [[Courbe elliptique|koub eliptik]] <ref>{{Cite web|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0022314X87900138|title=On the μ-invariant of p-adic L-functions attached to elliptic curves with complex multiplication|last=Schneps, Leila|date=1987-01|page=20–33|doi=10.1016/0022-314X(87)90013-8|issn=0022-314X|access-date=2013-12-22}}</ref>, yon doktora nan matematik an 1990 <ref>{{Cite web|url=http://www.theses.fr/1990PA112013|title=Fonctions l p-adiques, et construction explicite de certains groupes comme groupes de Galois|publisher=Theses.fr|access-date=2013-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108195555/http://www.theses.fr/1990PA112013|archive-date=2019-11-08|dead-url=yes}}</ref> avèk yon tèz sou fonksyon L ''p'' -adik ak gwoup Galois <ref>{{Cite web|url=http://catalogue.scd.u-psud.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=134789&query_desc=au%3ASchneps%20Leila|title=Fonctions L p-Adiques, et Construction Explicite de Certains Groupes Comme Groupes de Galois|last=Schneps|last2=Henniart|year=1990|publisher=Université Paris Sud|location=[S.l.]|access-date=2013-12-18|archive-date=2019-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208193818/http://catalogue.scd.u-psud.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=134789&query_desc=au%3ASchneps%20Leila|dead-url=yes}}</ref> ki te swiv pa yon [[Habilitation universitaire|abilitasyon inivèsitè]] nan [[Université de Franche-Comté|Inivèsite Franche-Comté]] an 1993, avèk yon tèz sou [[Théorie de Galois inverse|teyori Galois envès]] <ref>{{Cite web|url=http://lmb.univ-fcomte.fr/article.php3?id_article=510#1993|title=Archives des habilitations à diriger des recherches (HDR) soutenues au LMB|publisher=Laboratoire de mathématiques de besançon|access-date=2014-01-01|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413215337/http://lmb.univ-fcomte.fr/article.php3?id_article=510#1993|dead-url=yes}}</ref> {{,}} <ref name="cv">{{Cite web|url=http://www.math.jussieu.fr/~leila/cveng.pdf|title=Curriculum Vitae|last=Schneps, Leila|access-date=2013-12-22|archive-date=2014-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309171517/http://www.math.jussieu.fr/~leila/cveng.pdf|dead-url=yes}}</ref> . == Karyè == Leila Schneps te okipe plizyè pozisyon ansèyman an Frans ak an Almay jiskaske li te jwenn doktora li an 1990; Li te pase lane 1987 nan Enstiti Max-Planck nan Bonn, epi an 1990 li te travay kòm asistan postdoktora nan [[École polytechnique fédérale de Zurich|Enstiti Federal Swis pou Teknoloji nan Zurich]] . An 1991, li te jwenn yon pozisyon pèmanan kòm chèchè nan [[Centre national de la recherche scientifique|Sant Nasyonal pou Rechèch Syantifik]], ke yo te plase nan [[Université de Franche-Comté|Inivèsite Franche-Comté]] nan [[Besançon]] jiska 1999 epi apre sa nan Inivèsite Pierre et Marie Curie (Inivèsite [[Sorbonne]] ). Pandan ane 1990 yo, Schneps te fè rechèch vizit nan [[Université Harvard|Inivèsite Harvard]], [[Institute for Advanced Study|Enstiti pou Etid Avanse]] nan [[Université Princeton|Princeton]], ak [[Mathematical Sciences Research Institute|MSRI]] nan [[University of California, Berkeley|Berkeley]] . <ref>{{Cite web|url=http://fbf.berkeley.edu/Grantee1998.html|title=Grants Awarded in 1998|publisher=France Berkeley Fund|access-date=2014-01-02|archive-date=2014-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309171424/http://fbf.berkeley.edu/Grantee1998.html|dead-url=yes}}</ref> == Travay == Leila Schneps pibliye atik sou plizyè aspè nan [[Théorie analytique des nombres|teyori analitik nonb]] depi fen ane 1980 yo. Premye travay li yo te eksplore fonksyon L ''p'' -adik ki t ap vin sijè premye tèz li a, apre sa li te kontinye travay li nan yon domèn ki gen rapò, [[Fonksyon zeta Riemann|fonksyon zeta]]. Depi fen ane 1990 yo, li te konsantre sou plizyè aspè nan [[Théorie de Galois|teyori Galois]], tankou [[Groupe de Galois|gwoup Galois]], [[Action de groupe (mathématiques)|aksyon gwoup]] Galois jewometrik, ak [[Théorie de Galois inverse|teyori Galois envès]] e yon matematisyen te refere li kòm « jeomèt aritmetik... ki te anseye m pi fò nan sa m konnen sou aksyon Galois sou gwoup fondamantal varyete yo» . Rechèch li a te mennen l etidye [[Théorie de Grothendieck-Teichmüller|teyori Grothendieck-Teichmüller]] epi li te vin manm yon gwoup ki te vize prezève travay ak istwa [[Alexander Grothendieck]] . Dènye travay li yo envestige plizyè aspè nan [[Algèbre de Lie|aljèb Lie]]. == Liv == Leila Schneps te kontribye tou nan plizyè travay matematik nan teyori nimewo. Li te modifye yon seri nòt lekti sou teyori Grothendieck sou [[Dessin d'enfant (graphe)|desen timoun yo]] epi li te kontribye yon atik nan seri a . Li te edite yon tèks sou [[Problème inverse|pwoblèm envès Galois]] la ansanm ak yon liv sou gwoup Galois yo . Li se ko-otè yon tèks sou teyori [[Corps commutatif|kò komitatif yo]] epi ko-editè yon lòt sou teyori Grothendieck-Teichmüller . Liv Leila Schneps la '', Math on Trial: How Numbers Get Used and Abused in the Courtroom'', ke li te ko-ekri ak pitit fi li, matematisyen [[Coralie Colmez]] vize yon odyans ki pi laj, epi li itilize dis ka tribinal pou montre kijan matematik, e espesyalman estatistik, ka afekte rezilta [[Procédure pénale|pwosedi kriminèl yo]], sitou lè yo pa byen aplike oswa entèprete yo. Malgre li pa ekri kòm yon liv lekòl, gen kèk kritik ki twouve li apwopriye pou elèv yo, kòm yon entwodiksyon sou sijè a ak pou « pou fè moun reflechi, pale e menm diskite sou pwoblèm yo idantifye yo »; yon lòt dakò, li di «Yo jwenn bon balans lan pou bay ase matematik pou espesyalis la ka verifye detay yo, men pa twòp pou yo akable lektè jeneral la.» epi yon lòt jwenn liv ki apwopriye « pou paran k ap eseye ede adolesan yo ak etid matematik yo – oubyen dwa yo vre». Malgre ke pifò evalyasyon yo te pozitif, te gen kèk kritik konsènan senplifikasyon twòp enfliyans matematik nan pwosesis konplèks yon esè. Yon evalyatè jwenn ke, byenke deskripsyon liv la sou feblès kèk sijè matematik prezante nan tribinal yo valab, tèks la mete aksan sou wòl matematik nan pwosedi legal yo, ki tradisyonèlman enplike analiz prèv epi ki gen estanda predefini pou tretman sèten kalite prèv. Yon lòt sijere ke liv la enfliyanse pa seleksyon ka otè a pou montre yon « dosye dezastre sou sous move jijman yo ", kidonk yo pa bay ase pwa a efè rebalansman tradisyonèl ki enèran nan pwosedi legal yo - tankou kesyonman prèv ak opinyon ekspè pa avoka advès la, ak wòl jij apèl yo nan enfliyanse konduit jij yo fas a divès temwayaj nan men ekspè oswa temwen òdinè. == Tradiksyon == Leila Schneps tradui plizyè liv ak atik an fransè an anglè, tankou ''Envitasyon nan matematik Fermat-Wiles'', ''Teyori Galois'', ''Yon matematisyen k ap lite ak syèk li a'', ''Teyori Hodge ak jewometri aljebrik konplèks II'', ''Fonksyon L p-adik ak reprezantasyon p-adik'' , ak ''Metòd renormalizasyon: fenomèn kritik, kaos, estrikti fraktal'' . [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] 2qznvvkme85ww73m0u4utke4wv8gy3c Nesmy Manigat 0 96538 889308 888168 2026-10-24T10:27:54Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pèsonalite politik|non=Nesmy Manigat|imaj=Nesmy Manigat, ansyen minis edikasyon.jpg|fonksyon1=Patenarya Mondyal pou Edikasyon an (GPE) nonmen Nesmy Manigat kòm yon anvwaye wo nivo ak konseye nan domèn edikasyon.|lye nesans=Okap ayisyen|peyi nesans=Ayiti|non nesans=Nesmy Manigat}} '''Nesmy Manigat''', fèt nan nan vil [[Kap Ayisyen (komin)|Kap-Ayisyen]], [[Ayiti]], li se yon ekonomis, yon teknokrat, epi yon ekspè nan edikasyon<ref>{{cite web |last=Saintus |first=Emmanuel |date=2021-12-03 |title=Éducation: Nesmy Manigat de retour |trans-title=Edikasyon: Nesmy Manigat retounen |url=https://haitiprogres.com/news/2021/12/03/education-nesmy-manigat-de-retour/ |website=Haïti-Progrès |language=fr |access-date=2026-01-31}}</ref>. Li te Minis Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl Ayiti (MENFP) : premye fwa sòti 2014 rive 2016, epi dezyèm fwa soti 2021 rive 2024<ref>{{cite web |last=Michelson |first=Césaire |date=2021-11-26 |title=Nesmy Manigat reprend les rênes du ministère de l'Education nationale |trans-title=Nesmy Manigat pran rèd ministè Edikasyon Nasyonal la |url=https://lenouvelliste.com/article/232869/nesmy-manigat-reprend-les-renes-du-ministere-de-leducation-nationale |website=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=2026-01-31}}</ref>. Li patisipe nan plizyè òganizasyon entènasyonal, tankou Patenarya Mondyal pou Edikasyon<ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/en/news-16651-haiti-education-nesmy-manigat-appointed-president-of-a-committee-of-global-partnership-for-education.html |date=2016-02-19 |title=Haiti - Education : Nesmy Manigat appointed President of a Committee of Global Partnership for Education |trans-title=Ayiti - Edikasyon: Nesmy Manigat nonmen Prezidan yon Komite Patenarya Mondyal pou Edikasyon |website=Haiti Libre |language=en |access-date=2026-01-31}}</ref>. Nan dènye devlopman yo, Patenarya Mondyal pou Edikasyon (GPE) nonmen Nesmy Manigat tankou yon Anvwaye Wo Nivo ak Konseye nan zafè edikasyon<ref name="gpe2016-03-18">{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/blog/le-ministre-de-leducation-dhaiti-prend-de-nouvelles-fonctions-au-gpe |date=2016-03-18 |title=Le ministre de l'éducation d'Haïti prend de nouvelles fonctions au GPE |trans-title=Minis edikasyon Ayiti a pran nouvo fonksyon nan GPE |website=Partenariat mondial pour l'éducation (GPE) |language=fr|access-date=2026-01-31}}</ref>. == Biyografi == Nesmy Manigat te fè etid primè li nan lekòl Frè Enstriksyon Kretyen nan [[Wanament]], epi etid segondè li nan Kolèj Notre-Dame du Perpétuel Secours nan [[Kap Ayisyen (komin)|Kap-Ayisyen]]. Li gen yon diplòm nan administrasyon biznis nan Enstiti Nasyonal Jesyon ak Etid Entènasyonal Avanse ([[Université d'État d'Haïti|INAGHEI]]) nan [[Université d'État d'Haïti|Inivèsite Leta Ayiti]], epi yon metriz nan jesyon biznis ak òganizasyon nan Inivèsite Kebèk nan Chicoutimi (UQAC). Li te anseye antreprenarya nan [[Inivèsite Kiskeya|Inivèsite Quisqueya]], kote li te dirije Depatman Ti biznis ak gwo biznis pandan 10 lane. Li te anseye tou nan Inivèsite Gamal Abdel Nasser ak Lekòl Nasyonal Atizay ak Metye nan Conakry. An 2016, li te chwazi kòm yon Top Thinker pou Konferans Devlopman Kapuscinski yo epi li te pale nan Inivèsite [[Pretoria]]<ref>{{cite web |last=Rabiu |first=Lara |date=2016-05-31 |title=Education: fundamental to a country’s future |trans-title=Edikasyon: fondamantal pou avni yon peyi |url=https://kapuscinskilectures.eu/lecture/education-fundamental-to-a-countrys-future/ |website=Kapuscinski lectures at University of Pretoria |language=en |access-date=2026-02-11 |archive-date=2026-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218151504/https://kapuscinskilectures.eu/lecture/education-fundamental-to-a-countrys-future/ |dead-url=yes }}</ref> sou edikasyon ak anplwayabilite. An 2024, nan mitan yon kriz sekirite nan peyi ayiti li te pami yon gwoup prezatatè nan Sant Etid Estratejik ak Entènasyonal (CSIS) nan [[Wachintòn]] sou lyen ki genyen ant edikasyon, sekirite ak devlopman ekonomik <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/247891/relier-leducation-et-la-securite-nationale-la-competitivite-et-la-stabilite-mondiale|title=Relier l’éducation et la sécurité nationale, la compétitivité et la stabilité mondiale|website=Le Nouvelliste |access-date=2025-05-21}}</ref>. Li regilyèman envite pou prezide reyinyon entènasyonal nan fowòm ki abòde pwoblèm gouvènans<ref>{{Cite web |url=https://www.juno7.ht/paris-nesmy-manigat-co-president-de-la-reunion-minis/ |title=Paris: Nesmy Manigat co-président de la réunion ministérielle du GPE |last=Tanis |first=Pierre Emmanuella |date=2022-06-28 |website=juno7 |access-date=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/unesco-nesmy-manigat-expose-les-reformes-visant-a-pre/|title=A l’UNESCO, Nesmy Manigat expose les réformes, visant à préparer une nouvelle génération de citoyens haïtiens |last=Lambert |first=Ricardo |date=2023-11-08 |website=juno7 |access-date=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-05-12 |url=https://capacity4dev.europa.eu/discussions/right-quality-education-panel-within-edd-will-take-place-4th-june-930-1100_en |title=Right to Quality Education Panel within European Development Days (EDD), will take place on the 4th of June |trans-title=Dwa pou yon Panel Edikasyon Kalite nan Jou Devlopman Ewopeyen ap fèt nan 4 jen |website=Capacity4dev European Union |access-date=2026-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210005914/https://capacity4dev.europa.eu/discussions/right-quality-education-panel-within-edd-will-take-place-4th-june-930-1100_en |archive-date=2025-12-10 |dead-url=yes}}</ref>. === Karyè nasyonal li === Manigat te kòmanse karyè li nn administrasyon piblik la nn lane 1991 nan Ministè Planifikasyon ak Koperasyon ak peyi lotbodlo, answit li te rantre nan Bank Repiblik Ayiti (BRH) nan lane 1993. Li se manb fondatè ak direktè egzekitif Group Croissance<ref name="metropole2002-09-23">{{Cite web|url=https://metropole.ht/le-numero-2-du-group-croissance-prone-la-modernisation-de-leconomie-nationale-pour-faire-face-a-la-competition/|title=Le numéro 2 du Group Croissance prône la modernisation de l'économie nationale pour faire face à la compétition. |trans-title=Nimewo 2 Group Kwasans lan ap pouse pou modènize ekonomi nasyonal la pou fè fas ak konpetisyon an. |date=2002-09-23 |website=Metropole |access-date=2026-02-10}}</ref>, yon kabinè ki espesyalize nan konsiltasyon ekonomik, finansye, [[Teknoloji|teknolojik]] ak jesyon. Li patisipe nan òganizasyon fwa sou teknoloji Infotel<ref name="lenational2015-09-23">{{Cite web |last=Domerçant |first=Dominique |url=https://www.lenational.org/post_article.php?eco=279|title=INFOTEL : le phare qui a guidé toute une génération |trans-title=INFOTEL: fè k ap gide tout yon jenerasyon |date=2015-09-23|website=Le National |access-date=2026-02-13}}</ref> la, k ap fè pwomosyon pou inovasyon syantifik nan lekòl Ayisyen yo<ref>{{Cite web|url=https://metropole.ht/succes-de-la-foire-infotel-2001/|title=Succès de la foire infotel 2001 |date=2001-04-09 |website=Metropole |access-date=2025-05-21}}</ref><ref name="lenational2015-09-23"/>. Nan lane 1999, li te rantre nan Pwogram Sipò pou Gouvènans Sektè Edikasyon an (PARGSEH), ak finanse [[Inyon Ewopeyèn|pa Inyon Ewopeyen an]]. Li te patisipe nan mete kanpe yon pwojè desantralize edikasyon, bay fòmasyon administratif, ak ranfòsman enstitisyonèl. Li te kontribye tou nan restriktirasyon konpayi piblik ak prive, sipòte chanm komès, epi patisipe nan misyon pou òganizasyon entènasyonal yo. Li te manm redakte an chèf magazin ebdomadè ''La Lettre de Conjoncture''<ref name="lenouvelliste2019-12-26">{{cite web |last=Manigat |first=Nesmy |date=2019-12-26 |title=Haïti : Le bogue de l’an 2020 |trans-title=Ayiti: Bòg an 2020 |url=https://lenouvelliste.com/article/210617/haiti-le-bogue-de-lan-2020 |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-09}}</ref>. == Lavi prive misye == Papa l, Obed Manigat te mouri nan dat 24 novanm 2021 a 7:30 pm nan lopital Notre-Dame ki twouve l sou Woutfrè, [[Petyonvil (komin)|Pétion-Ville]] <ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/funerailles-du-pere-de-nesmy-manigat-jeudi-25-nov-21/|title=Les Funérailles du père de Nesmy Manigat seront chantées le jeudi 25 novembre 2021 - Juno7|last=Augustin|first=Jinaud|date=2021-11-24|website=www.juno7.ht|language=fr-FR|access-date=2025-05-19}}</ref> . Li antere nan simityè Parc du Souvenir. Manman l rele Moviette Fidèle <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/annonce/86366|title=Petites annonces details|website=www.lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-19}}</ref> . == Afilyasyon Politik == Nesmy Manigat pa janm deklare li fè pati okenn òganizasyon politik, li toujou prezante tèt li etanke yon teknokrat endepandan. Li te travay ansanm ak 2 chèf deta epi jwe plizye wòl pou yo epi li te sèvi kòm minis anba twa premye minis ki pat menm moun. Nan kòmansman karyè pwofesyonèl li, li te gen yon gwo kolaborasyon pwofesyonèl ak gouvènman [[René Préval]] la, sitou sou pwojè enpòtan, tankou pwogram retrèt bonè ak depa volontè pou fonksyonè piblik yo, kote li te yon figi kle, Gwoup Travay sou Edikasyon ak Fòmasyon, komisyon prezidansyèl sou konkirans, ak Obsèvatwa binasyonèl [[Inivèsite|Inivèsite yo,]] ki te komanse ak Prezidan [[René Préval|Préval]] an 2007 <ref>{{Cite web|url=https://hoy.com.do/se-reunirn-ministros-educacin-hait-y-rd/|title=Se reunirán ministros Educación Haití y RD|date=2007-03-02|website=Hoy Digital|language=es|access-date=2025-06-14}}</ref> . Nesmy Manigat kanpe dèyè lide tankou refòm li yo tankou fe pwomosyon lang kreyòl la nan ansèyman, li te pwo[poze tout lekòl sèvi ak menm liv, epi yon sel inifòm pou tout lekol nan leta yo , li te fè konnen sa pa gen okenn rapò ak « politik pati », ni sa pa reflete okenn afilyasyon politik. Selon li, tout mezi sa yo vize pou bati yon pwojè elevasyon nasyonal ki plis enklizif, pou ayiti, epi ki pi ekilibre Malgre li te sèvi kòm Minis Edikasyon Nasyonal nan lane 2014 pou rive nan lane 2016 sou Prezidan [[Michel Martelly]], Nesmy Manigat pa janm bay Prezidan an sipò l piblikman ni patisipe nan kanpay elektoral pati a. Kòm minis, li te travay ak Premye Minis [[Laurent Lamothe]], [[Evans Paul]], ak [[Ariel Henry]] . Pandan diskou envestiti li kòm chèf Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl ( MENFP ) nan dat 26 novanm 2021 an, Nesmy Manigat te deklare endepandans li yon lòt fwa devan laprès. "Mwen pa reprezante okenn gwoup politik patikilye nan gouvènman sa a." Pou l afime priyorite li pou edikasyon, li kontinye poul di: "Si gen yon gwoup mwen reprezante, se pa lòt ke paran preske 4 milyon timoun lekòl nan sistèm nan"<ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-35343-haiti-education-le-ministre-manigat-installe-reactive-ses-12-mesures-pour-la-reforme-du-secteur-educatif.html|title=Haïti - Éducation : Le Ministre Manigat installé, réactive ses 12 mesures pour la réforme du secteur éducatif - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rezonodwes.com/?p=260263|title=De retour au ministère de l’Éducation, Nesmy Manigat réactive ses 12 mesures! - Rezo Nòdwès|last=Nodwes|first=Rezo|date=2021-11-27|website=Rezo Nòdwès - Le journal citoyen haïtien !|language=fr-FR|access-date=2025-06-14}}</ref>. == Karyè entènasyona li == Nesmy Manigat te kòmanse karyè entènasyonal li nan peyi [[Gine]] kòm yon asistan teknik responsab pou fòme ak konseye komite edikasyon lokal yo epi fòme anplwaye nan konpayi sektè edikasyon an nan kad pwojè finanse pa Fon Devlopman Ewopeyen an. Nan lane 2006, li te vin direktè rejyonal pou Amerik Latin nan ak Karayib la nan [[Òganizasyon non-gouvènmantal|ONG]] Aide et Action, ki espesyalize nan edikasyon ak devlopman. Nan pozisyon sa a, li te jwe yon wòl dirijan nan repons a ijans edikasyon an apre tranblemanntè 2010 la. Nesmy Manigat te rantre nan Konsèy Administrasyon Patenarya Mondyal pou Edikasyon an ankò nan lane 2016. Kèk mwa apre, li te nonmen chèf Komite Gouvènans, Etik, Risk ak Finans (GERF)<ref name="gpe2016-03-18"/>. Li te re-eli plizyè fwa nan ògàn gouvènans lan, kounye a li sèvi kòm Prezidan Komite Finans ak Risk la, ki konseye Konsèy Administrasyon an pou asire ke resous yo jere avèk efikasite, efektivman, epi an akò ak misyon, objektif, ak politik GPE a<ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-20279-haiti-education-nesmy-manigat-reelu-a-la-tete-du-comite-gouvernance-et-ethique-du-gpe.html |date=2017-03-06 |title=Haïti - Éducation : Nesmy Manigat, réélu à la tête du Comité Gouvernance et Ethique du GPE |trans-title=Ayiti - Edikasyon: Nesmy Manigat, reele kòm chèf Komite Gouvènans ak Etik GPE |website=HaitiLibre |access-date=2026-02-09}}</ref>. Li sipèvize tou pratik jesyon risk GPE a ak kad jesyon finansye ak odit<ref>{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/who-we-are/board |title=Conseil d'administration |trans-title=Konsèy Administrasyon |website=Partenariat mondial pour l'éducation (GPE) |others=Global Partnership for Education |language=fr |access-date=2026-02-09}}</ref>. GPE a reprezante plis pase 9.5 milya dola nan envestisman sou fòm finansman nan peyi patnè<ref>{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/results/gpe-impact |title=L'impact du GPE |trans-title=Enpak GPE a |website=Partenariat mondial pour l'éducation |language=fr|access-date=2026-02-09}}</ref>. == Direksyon Egzekitif Gwoup Croissance S.A == Nesmy Manigat se youn nan manm fondatè ak direktè egzekitif kabinè konsiltasyon [[Ayiti|Ayisyen]] Group Croissance S.A a, ki espesyalize nan analiz ekonomik, estrateji biznis, devlopman teknolojik, ak sipò jesyon. Kabinè a, te fonde nan lane 1990 yo, li etabli tèt li kòm yon gwo aktè nan sektè konsiltasyon estratejik nan [[Ayiti]], ansanm ak ekonomis tankou [[Kesner Pharel|Kesner Pharel,]] PDG Group Croissance, ak [[Marie Carmelle Jean-Marie]]. Yo twa te ansyen direktè nan bank santral , Bank Repiblik Ayiti, epi ki te demisyone pou lanse konpayi an. Anba lidèchip Manigat, Group Croissance nan te kòmanse operasyon li yo lè li te rekrite epi fòme jèn pwofesyonèl nan konsiltasyon, tankou Stéphane Bruno ak Serge Petit-Frère. Group Croissance kontinye jwe yon wòl aktif nan sipòte modènizasyon ekonomi [[Ayiti|ayisyèn]] nan atravè pwogram radyo ak platfòm pwomosyon finansye, pandan l t'ap mete aksan sou inovasyon, compétitivité ak pwomosyon teknoloji enfòmasyon yo. Li enpòtan pou nou note ke konpayi an te lanse yon fwa teknoloji INFOTEL, ki te òganize nan kòmansman lane 2000 yo, ki te gen pou objektif mobilize enterè nan syans ak teknoloji nan lekòl ayisyèn yo atravè konsèp alfabetizasyon an<ref>{{Cite web|url=https://metropole.ht/un-economiste-demande-a-la-societe-haitienne-de-preparer-lapres-crise-politique/|title=Un économiste demande à la société haitienne de préparer l'après-crise politique |trans-title=Yon ekonomis mande sosyete ayisyèn nan pou l prepare apre kriz politik la |date=2002-04-25 |website=Metropole |access-date=2026-02-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://metropole.ht/succes-de-la-foire-infotel-2001/|title=Succès de la foire infotel 2001 |trans-title=Sikse fwa infotel 2001 |date=2001-04-09 |website=Metropole |access-date=2026-02-09}}</ref>. Anplis aktivite konsiltasyon li yo, Manigat te kontribye nan redaksyon magazin ebdomadè ''La Lettre de Conjoncture'' an, yon bilten analiz ekonomik ak politik ki distribye bay moun ki pran desizyon nan sektè piblik ak prive. Li te patisipe tou nan misyon restriktirasyon pou konpayi piblik ak prive, ansanm ak nan etid, sondaj, plan biznis ak pwojè ranfòsman enstitisyonèl an kolaborasyon avèk òganizasyon entènasyonal yo<ref name="lenouvelliste2019-12-26"/>. Nan Group Croissance SA, Nesmy Manigat te okipe tou zafè ki gen rapò ak edikasyon, inovasyon, anplwa pou jèn yo, ak gouvènans atravè seminè, konferans, atik defans dwa moun, ak ranfòsman enstitisyonèl. Kòm konsiltan pou kabinè a nan kad Pwogram pou Sipòte Ranfòsman Gouvènans nan Sektè Edikasyon an (PARGSEH), li te patisipe aktivman nan lansman inisyativ "Observatwa Edikasyon Pèmanan" Oktòb nan lane 2002, li te deklare ke enstriman inovatè sa a te kapab ede sipòte kreyasyon djòb<ref>{{Cite web|url=https://metropole.ht/vers-le-lancement-dun-institut-de-renforcement-du-systeme-educatif-en-haiti/|title=Vers le lancement d'un institut de renforcement du système éducatif en Haiti |date=2002-10-23 |website=METROPOLE |access-date=2025-05-31}}</ref>. "Dekolaj ekonomik pa ka reyisi san envestisman nan kapital imen," li te deklare nan moman sa a. Sepandan, chanjman politik nan administrasyon an pa t fasilite kontinyasyon inisyativ sa a<ref name="metropole2002-09-23"/>. == Direksyon Amerik Latin ak Karayib pou Ed ak Asyon entènasyonal (kounye a Aksyon Édikasyon) == Nan lane 2006, apre yon misyon nan peyi [[Gine]] Conakry pou Fon Devlopman Ewopeyen an nan Ministè Edikasyon Pre-Inivèsitè a, Nesmy Manigat te rantre nan òganizasyon entènasyonal ede ( [https://action-education.org/ kounye a Action Éducation] ) kòm Direktè Rejyonal pou [[Amerik Latin]] ak [[Karayib]] la. Baze nan [[Dominikani|Repiblik Dominikèn]], li te devlope yon apwòch miltisektoryèl pou pwojè edikasyonèl ak sosyal. Anba lidèchip li, Aide et Action te aplike plizyè inisyativ remakab, tankou sipò pou lekòl nan rejyon fwontyè ant [[Ayiti]] ak Repiblik Dominikèn, pwojè pou timoun piti nan [[Dominikani|Repiblik Dominikèn]] tankou pwogram "Casa de la Abuela" a, ak pwojè inovatè tankou finansman pou Obsèvatwa Inivèsite yo, fasilite dyalòg akademik ak syantifik ant Ayiti, Repiblik Dominikèn ak [[Kiba]], ansanm ak yon patenarya kle ki te siyen ak INTEC (Instituto Tecnológico de [[Sen Domeng|Santo Domingo]] ) pou sipòte inisyativ rejyonal yo. Lansman obsèvatwa inivèsite sa a te fèt an prezans Prezidan René Préval ak Leonel Fernandez, ansanm ak rektè inivèsite respektif yo. Nan okazyon sa a, Aide et International te bay yon finansman inisyal de yon milyon ero <ref>{{Cite web|url=https://hoy.com.do/preval-invita-leonel-a-impulsarcambios-radicales-en-relaciones/|title=Préval invita Leonel a impulsarcambios radicales en relaciones|date=2007-03-16|website=Hoy Digital|language=es|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.intec.edu.do/en/notas-de-prensa/item/intec-y-aide-et-action-international-firman-convenio-de-cooperacion-academica-y-cientifica-2|title=Instituto Tecnológico de Santo Domingo - INTEC and Aide et Action International sign academic and scientific cooperation agreement|website=www.intec.edu.do|access-date=2025-05-31|archive-date=2025-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531143250/https://www.intec.edu.do/en/notas-de-prensa/item/intec-y-aide-et-action-international-firman-convenio-de-cooperacion-academica-y-cientifica-2|dead-url=yes}}</ref> . === Aksyon pandan ak apre tranblemanntè 2010 an ann Ayiti === Tranblemanntè 12 janvye 2010 la te make yon gwo chanjman. Nesmy Manigat te kowòdone repons imanitè edikasyonèl Aide et Action , li te mobilize ekip lokal ak entènasyonal pou entèvni rapidman bo kote timoun , pwofesè ak lekòl ki afekte yo. Aksyon yo te enkli: mete an plas espas aprantisaj tanporè, òganize sant koleksyon ak donasyon nan [[Dominikani|Repiblik Dominikèn]], avèk mobilizasyon aktè tankou bank [https://bhd.com.do/ BHD] a, ki te lanse yon kanpay solidarite <ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20100515-1-infos-pratiques-education-reportage-haiti-ville-leogane|title=L'école des savoirs - 1 - Les infos pratiques de l’éducation / Reportage en Haïti dans la ville de Léogane|date=2010-05-15|website=RFI|language=fr|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20100515-2-haiti-4-mois-apres-le-seisme-est-education|title=L'école des savoirs - 2 - Haïti : 4 mois après le séisme, où en est l’éducation ?|date=2010-05-15|website=RFI|language=fr|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://listindiario.com/la-republica/2010/04/16/138636/bhd-entrega-rd-8-1-millones-para-ninos-de-haiti.html|title=BHD entrega RD$8.1 millones para niños de Haití|last=Diario|first=Listin|date=2010-04-16|website=listindiario.com|language=ES|access-date=2025-06-04}}</ref> . Manigat patisipe aktivman nan reyinyon ak aksyon pou ranmase lajan pou rekonstriksyon sèten bilding edikasyon siperyè, tankou: renovasyon kanpis [[Inivèsite Kiskeya|Inivèsite Quisqueya]] ki te detwi a, ak konstriksyon Kanpis Henry Christophe nan Limonade pou [[Université d'État d'Haïti|Inivèsite Leta Ayiti]] a, senbòl yon efò konjwen ant enstitisyon nasyonal ak entènasyonal <ref>{{Cite web|url=https://hoy.com.do/educacion-superior-emprende-acciones-con-autoridades-de-educacion-en-haiti/|title=Educación Superior emprende acciones con autoridades de Educación en Haití|date=2010-02-08|website=Hoy Digital|language=es|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/75614/nesmy-manigat-distingue|title=Nesmy Manigat distingué|website=lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-31}}</ref> . Nan sa ki pou wè ak rekonstriksyon kapital moun, Aide et Action, an patenarya avèk [[Inivèsite Kiskeya|Inivèsite Quisqueya]], Sant Fòmasyon ak Devlopman Pwofesyonèl Jounalis (CFPJ) nan Pari, [[INESKO|UNESCO]], Anbasad Frans ak Inyon Ewopeyen te lanse yon pwogram metriz nan jounalis nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] Septanm nan lane 2010. Nan yon lane aprè, anviwon 100 jèn te resevwa fòmasyon kòm jounalis, sa ki te pèmèt yo vin gen vwa kritik nan politik piblik, nan gaye enfòmasyon esansyèl pou rekonstriksyon , epi kontribye nan konstriksyon yon demokrasi modèn <ref>{{Cite web|url=https://action-education.org/ch/aide-et-action-sengage-pour-la-reconstruction-du-systeme-educatif-haitien/|title=Aide et Action s’engage pour la reconstruction du système éducatif haïtien|language=fr-FR|access-date=2025-05-31}}</ref> . Pou Nesmy Manigat, "gras a metriz nan jounalis, [[Inivèsite Kiskeya|Inivèsite Quisqueya]], CFPJ ak Aide et Action vize ede jèn Ayisyen yo fè pati solisyon rekonstriksyon an. Egzistans yon laprès modènize nesesè pou sipòte jèn jenerasyon an nan bati yon nouvo demokrasi ki anbrase tout prensip demokratik lan <ref>{{Cite web|url=https://action-education.org/ch/martine-denis-chandler-etudiante-en-master-de-journalisme-avec-luniversite-quisqueya-et-le-cfpj-dans-les-locaux-daide-et-action-petionville/|title=Martine Denis Chandler, étudiante en master de Journalisme avec l’université Quisqueya et le CFPJ dans les locaux d'Aide et Action Pétionville|language=fr-FR|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/125610/le-programme-de-master-en-journalisme-sort-une-nouvelle-promotion|title=Le programme de master en journalisme sort une nouvelle promotion|website=lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20100312-chroniques-education|title=L'école des savoirs - Chroniques de l'éducation|date=2010-03-12|website=RFI|language=fr|access-date=2025-05-17}}</ref> . Li fasilite tou siyati yon patenarya enpòtan ant lekòl ak biznis ant gouvènman franse ak gouvènman Ayisyen an, reprezante pa minis edikasyon respektif yo Luc Chatel ak Joel Desrosiers, senbolize pa inogirasyon yon atelye konstriksyon an bwa ak yon atelye elektrisite nan Sant Fòmasyon Pwofesyonèl Miltifonksyonèl nan Carrefour, rezilta koperasyon ant Aide et Action, ministè Edikasyon Nasyonal Ayisyen ak Franse a, Fondasyon Schneider Electric, [[Inivèsite Kiskeya|Inivèsite Quisqueya]] ak Akademi Gwadloup la <ref>{{Cite web|url=https://action-education.org/ch/aide-et-action-en-haiti-cest-maintenant-quil-faut-agir/|title=Aide et Action en Haïti : « C’est maintenant qu’il faut agir »|language=fr-FR|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-510-haiti-france-signature-d-un-partenariat-ecole-entreprise.html|title=Haïti - France : Signature d'un partenariat école-entreprise - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-3233-haiti-formation-martelly-et-l-importance-des-filieres-techniques.html|title=Haïti - Formation : Martelly et l’importance des filières techniques - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-31}}</ref> . Nan okazyon sa a, Luc Chatel, Minis Edikasyon Nasyonal Frans lan ak pòtpawòl gouvènman an, te deklare Gras a patenarya sa a, nou pral kapab kreye epi sipòte twa sant fòmasyon pou metye ki travay ak bwa, elektrik ak konstriksyon. Mwen ta renmen pwofite okazyon sa a tou pou m remèsye Rektè Gaudemar la, ki te patisipe anpil nan preparasyon pwojè a, ak manm ONG Aide et Action yo, ki pral pote tout ekspètiz yo nan inisyativ sa a ki vo lapenn. Akò a pèmèt nou tou travay avèk akademi an pou mete ajou kourikoulòm Enstiti Nasyonal pou Fòmasyon Pwofesyonèl (INFP) la <ref>{{Cite web|url=https://www.vie-publique.fr/discours/179667-declaration-de-m-luc-chatel-ministre-de-leducation-nationale-porte-p |title=Déclaration de M. Luc Chatel, ministre de l'éducation nationale, porte-parole du gouvernement, sur l'aide humanitaire et le partenariat école entreprise entre la France et Haïti, Paris le 1er juillet 2010. |trans-title=Deklarasyon M. Luc Chatel, Minis Edikasyon Nasyonal, reprezantan gouvènman an, sou èd imanitè ak patenarya ant lekòl ak biznis ant Lafrans ak Ayiti, Pari 1ye jiyè 2010. |date=2010-07-01|website=Vie-publique.fr|access-date=2026-01-31}}</ref>. == Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl: Pou yon transfòmasyon kourikoulòm anbisye ak andojèn == Nesmy Manigat plede pou yon edikasyon anbisye ki anrasinen nan reyalite [[Ayiti|ayisyèn nan]] . Li jistifye adopsyon yon kourikoulòm andojèn ki fèt pou bay elèv yo konpetans ki itil dirèkteman pou devlopman [[Ayiti]]. Nan 42 Konferans Jeneral [[INESKO]], li te deklare sou podyòm nan: "Refòm sa yo, ki vize prepare yon nouvo jenerasyon sitwayen ki pi angaje, ki gen yon pi bon konpreyansyon sou istwa yo ak bezwen Ayiti<ref>{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/blog/le-role-primordial-de-leducation-pour-la-securite-et-la-paix-haiti-et-dans-le-monde|title=Le rôle primordial de l'éducation pour la sécurité et la paix à Haïti et dans le monde |website=Partenariat mondial pour l'éducation |access-date=2025-05-17}}</ref>. Gras a kourikoulòm andojèn sa a ak yon pi gwo kilti syantifik ak [[Teknoloji|teknolojik]], nou ka petèt kapab diminye egzo sèvo a, yon vrè pandemi k ap afekte peyi mwen an, tankou anpil lòt<ref>{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/blog/nous-disposons-deja-dun-vaccin-pour-la-prochaine-pandemie|title=Nous disposons déjà d’un vaccin pour la prochaine pandémie |website=Partenariat mondial pour l'éducation |access-date=2025-05-17}}</ref><ref>{{cite web |last=Fleury |first=Jean-Robert |date=2015-09-04 |title=Formation pour la généralisation de la 1re année du nouveau secondaire |trans-title=Fòmasyon pou jeneralizasyon premye ane nouvo segondè a |url=https://lenouvelliste.com/article/149406/formation-pour-la-generalisation-de-la-1re-annee-du-nouveau-secondaire |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-10}}</ref>. Oryantasyon sa a reflete nan itilizasyon materyèl didaktik ak metòd ansèyman ki anrasinen nan kontèks nasyonal la, tout pandan y ap entegre defi kontanporen 21yèm syèk la (2) <ref>{{Cite web|url=https://healtheducationresources.unesco.org/library/documents/politique-et-strategie-nationales-dalimentation-scolaire-psnas |title=Politique et stratégie nationales d'alimentation scolaire (PSNAS) |website=Health and Education Resource Centre. UNESCO |access-date=2026-02-15}}</ref>. Pami desizyon ki ilistre apwòch sa a, genyen jeneralizasyon nouvo segondè a ki fè ansèyman [[Kreyòl ayisyen|kreyòl Ayisyen an]] obligatwa jiska bakaloreya (3), entwodiksyon yon sèl liv lekòl an kreyòl Ayisyen ki te sipòte pa yon desizyon ministeryèl pou finanse sèlman materyèl didaktik an kreyòl [[Ayiti|Ayisyen]] pou 4 premye ane lekòl debaz la (4), amelyorasyon kantinn lekòl yo ki itilize pwodui lokal yo (5), ansanm ak pwomosyon lekòl segondè teknik agrikòl <ref>{{Cite web|url=https://www.globalpartnership.org/fr/blog/laissez-les-enfants-dhaiti-retourner-lecole|title=Laissez les enfants d'Haïti retourner à l'école |website=Partenariat mondial pour l'éducation |access-date=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-39447-haiti-petit-trou-de-nippes-inauguration-du-premier-lycee-technique-agricole-en-haiti.html|title=Haïti - Petit-Trou-de-Nippes : Inauguration du premier lycée technique agricole en Haïti |website=HaitiLibre |access-date=2025-05-22}}</ref>. === Nouvo matyè obligatwa ak yon nouvo apwòch ansèyman === Pandan manda li kòm chèf Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP), Nesmy Manigat te entwodui nouvo disiplin obligatwa ak deplwaman pwogresif Apwòch ki Baze sou Konpetans (ACB) nan pwogram ansèyman yo<ref>{{cite web |last=Maxineau |first=Gérard |date=2023-11-08 |title=Introduction d’une nouvelle matière "Éducation à la Citoyenneté" revue et obligatoire par le ministère de l’Education nationale |trans-title=Entwodiksyon yon nouvo matyè 'Edikasyon pou Sitwayènte' revize ak obligatwa pa minister edikasyon nasyonal la |url=https://lenouvelliste.com/article/245283/introduction-dune-nouvelle-matiere-education-a-la-citoyennete-revue-et-obligatoire-par-le-ministere-de-leducation-nationale |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-15}}</ref>. === Nouvo sijè nan nivo primè ak segondè === * Pa dekrè ministeryèl, plizyè matyè vin obligatwa <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-39777-haiti-flash-revision-des-coefficients-des-matieres-obligatoires-aux-examens-de-9-af-officiel.html|title=Haïti - FLASH : Révision des coefficients des matières obligatoires aux examens de 9 A.F. (officiel) |website=HaitiLibre |access-date=2025-05-24}}</ref>. Sa yo enkli:Edikasyon pou sitwayen: yon disiplin ki vize fòme sitwayen responsab, konsyan de dwa ak devwa yo, epi ki kapab patisipe aktivman nan lavi demokratik peyi a. * Edikasyon estetik ak atistik: entegre mizik, atizay vizyèl, dans ak teyat, sijè sa a gen pou objaktif pou estimile kreyativite, panse kritik ak ekspresyon pèsonèl depi yon laj byen jèn. * Edikasyon fizik ak espò: fòmalize nan kourikoulòm pou ankouraje sante, disiplin pèsonèl ak travay ann ekip, tout pandan y ap satisfè objektif devlopman psikomotè. * Edikasyon nan teknoloji ak aktivite pwodiktif: yon inovasyon edikatif ki prezante elèv yo zouti teknolojik debaz ak aktivite pwodiksyon konkrè (agrikilti, atizana, elatriye), an koneksyon avèk anviwònman yo ak reyalite lokal yo. * Ekonomi: fèt pou prezante elèv yo konsèp fondamantal ekonomi, jesyon, antreprenarya ak devlopman dirab, ak objektif pou pi byen prepare yo pou lavi pwofesyonèl. * Kreyòl Ayisyen ( [[Kreyòl ayisyen|kreyòl Ayisyen]] ): kounye a li entegre nèt nan kourikoulòm segondè a, matyè sa a gen pou objaktif pou ranfòse metriz elèv yo nan lang matènèl yo, an akò avèk [[Constitution de 1987|Konstitisyon 1987]] la ak yon vizyon miltileng edikasyon <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-41652-haiti-education-atelier-sur-les-nouvelles-matieres-en-9e-af.html|title=Haïti - Éducation : Atelier sur les nouvelles matières en 9e A.F. |website=HaitiLibre |access-date=2025-05-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hpninfo.com/post/ha%C3%AFti-%C3%A9ducation-de-nouvelles-mesures-pour-la-rentr%C3%A9e-scolaire-2023-2024|title=Haïti-Éducation : De nouvelles mesures pour la rentrée scolaire 2023-2024|last=allalematin|date=2023-06-16|website=HAITI PRESS NETWORK |access-date=2025-05-23}}</ref><ref name="Renforcement du programme éducatif en Haïti : annonce de six nouvelles matières obligatoires">{{Cite web|url=https://vantbefinfo.com/renforcement-du-programme-educatif-en-haiti-annonce-de-six-nouvelles-matieres-obligatoires/|title=Renforcement du programme éducatif en Haïti : annonce de six nouvelles matières obligatoires |date=2024-02-17 |website=Vant Bèf Info (VBI) |access-date=2025-05-23}}</ref> . === Jeneralizasyon Apwòch ki Baze sou Konpetans (ACB) === Refòm sa yo fè pati yon mouvman transfòmasyon edikasyonèl ki pi laj, kondwi pa Apwòch ki Baze sou Konpetans lan, ki te adopte ofisyèlman kòm kad metodolojik pou tout sik yo <ref name="Renforcement du programme éducatif en Haïti : annonce de six nouvelles matières obligatoires"/> . Akò Konpetans lan (ACA) gen pou objektif pou l ale pi lwen pase yon lojik akimilasyon konesans an favè devlopman konpetans ki ka mobilize nan divès kontèks <ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/seisme-du-14-aout-8-mois-apres-le-secteur-educatif/|title=Séisme du 14 août : 8 mois après, le secteur éducatif tente de se relever|last=TANIS|first=Pierre Emmanuella|date=2022-04-22 |website=Juno7 |access-date=2025-05-23}}</ref> . Transfòmasyon edikasyonèl sa a te akonpaye pa revizyon kourikoulòm yo, pwodiksyon nouvo manyèl adapte (tankou "Liv Inik" la pou edikasyon primè), ansanm ak pwogram fòmasyon kontinyèl pou pwofesè yo <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-42421-haiti-education-validation-technique-des-programmes-remanies-du-secondaire.html|title=Haïti - Éducation : Validation technique des programmes remaniés du secondaire - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-40911-haiti-flash-vers-un-changement-des-programmes-scolaires.html|title=Haïti - FLASH : Vers un changement des programmes scolaires - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-23}}</ref> . Nan swivi lansman ak aplikasyon [[ONAPE]] an 2015, Minis Manigat te mobilize plizyè patnè nasyonal pou chanjman an nan direksyon kourikoulòm andojèn nan, an patikilye federasyon espòtif yo, [[Federasyon Ayisyèn Foutbòl|FHF]], volebòl, baskètbòl, aktè kiltirèl yo ak Asosyasyon Sikoloji Ayisyèn nan elatriye. <ref>{{Cite web|url=https://fhf.ht/|title=Fédération Haïtienne de Football - FHF|language=fr-FR|access-date=2025-05-24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ahpsy.org.ht/|title=Accueil|date=2022-11-12|website=Association Haïtienne de Psychologie|language=fr-FR|access-date=2025-05-24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.menfp.gouv.ht/#/home/blog/DY1XEqSfOgHy2MR|title=MENFP|website=www.menfp.gouv.ht|access-date=2025-05-24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tedactu.com/2024/01/11/le-menfp-et-la-fondation-haiti-jazz-signent-un-protocole-daccordppour-la-promotion-de-leducation-artistique-et-esthetique-dans-les-ecoles/|title=Le MENFP et la Fondation Haïti Jazz signent un protocole d'accord pour la promotion de l’éducation artistique et esthétique dans les écoles|last=Alcidor|first=Jodel|date=2024-01-11|website=Ted'Actu|language=fr-FR|access-date=2025-05-24}}</ref> == Liv inik an kreyòl Ayisyen an, kòm yon baz pou plizyè lang == Kòm yon pati nan refòm edikasyonèl li yo, Minis Nesmy Manigat te entwodui yon sèl liv lekòl an [[Ayiti|kreyòl]] nan edikasyon primè an [[Ayiti]] <ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/nesmy-manigat-a-presente-livre-scolaire-unique-unesco/#:~:text=Le%20ministre%20Manigat%20a%20annonc%C3%A9,Langue%20maternelle,%20en%20f%C3%A9vrier%202023|title=Nesmy Manigat a présenté le livre scolaire unique en créole à l'UNESCO - Juno7|last=Paul|first=Emmanuel Pucot|date=2023-01-19|website=www.juno7.ht|language=fr-FR|access-date=2025-05-21}}</ref> . Inisyativ sa a gen pou objaktif pou ranfòse aprantisaj elèv yo nan lang manman yo pandan yo rann li senp ak aksè a resous edikasyonèl yo. Se poutèt sa, li fèt kòm yon zouti pou egalite ak enklizyon, diminye baryè lang yo depi nan premye lane lekòl la, pandan y ap prepare elèv yo piti piti e byen bonè pou aprantisaj lòt lang ( [[Lang franse|franse]], [[Lang angle|angle]], [[Lang panyòl|panyòl]] ) nan yon kad plizyè lang <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/240990/le-ministre-nesmy-manigat-defend-le-virage-vers-une-ecole-multilingue|title=Le ministre Nesmy Manigat défend le virage vers une école multilingue|website=lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-21}}</ref> . Liv lekòl inik la rasanble prensipal matyè lekòl yo, pi souvan nan yon sèl volim, adapte ak kontèks kiltirèl Ayisyen an. Li fè pati yon vizyon lekòl ki santre sou lang timoun yo, nan akò ak rekòmandasyon chèchè edikasyon yo ak angajman entènasyonal yo pou yon edikasyon enklizif epi ak kalite <ref>{{Cite web|url=https://tedactu.com/2023/02/23/education-le-ministre-manigat-fait-lapologie-de-la-langue-creole-a-lunesco/|title=Éducation : le ministre Nesmy Manigat fait l'apologie de la langue créole à l'UNESCO|last=Joseph|first=Geneviève Rose Murdith|date=2023-02-23|website=Ted'Actu|language=fr-FR|access-date=2025-05-17}}</ref> . Liv lekòl inik la ede tou diminye chay finansye sou fanmi yo epi asire yon sèten inifòmite nan kontni ki anseye atravè peyi a. Anplis dimansyon pedagojik li, li reprezante yon afimasyon plas [[Kreyòl ayisyen|kreyòl Ayisyen an]] kòm yon lang ansèyman jiska nivo bakaloreya, epi yon etap enpòtan nan direksyon pwomosyon idantite lengwistik ak kiltirèl nasyonal la <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-36765-haiti-education-atelier-livre-unique.html|title=Haïti - Éducation : Atelier Livre Unique - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-21}}</ref> . Sepandan, pwojè sa a kreye kèk tansyon, menm kontwovès, ak Anbasad Fransè nan peyi Ayiti, ki te repete nan yon lèt ke koperasyon an rete angaje nan 2 lang , nan yon moman kote Ministè a ap chanje direksyon pou plizyè lang, pandan l ap deside finanse sèlman materyèl ansèyman an kreyòl sèlman pou kat premye ane lekòl yo <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-36019-haiti-education-fin-des-subventions-des-manuels-en-francais-pour-le-premier-cycle-de-l-ecole-fondamentale.html|title=Haïti - Éducation : Fin des subventions des manuels en français pour le premier cycle de l’école fondamentale - HaitiLibre.com : Toutes les nouvelles d’Haiti 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2025-05-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/234374/pour-le-premier-cycle-letat-ne-financera-que-les-manuels-rediges-en-creole|title=Pour le premier cycle, l’Etat ne financera que les manuels rédigés en créole|website=lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-22}}</ref> . Lèt sa a te wè kòm yon entèferans nan Ministè Edikasyon Nasyonal la <ref>{{Cite web|url=https://ayibopost.com/letter-from-the-french-ambassador-to-haiti-sparks-debate/|title=Letter from the French ambassador to Haiti sparks debate|last=Mérancourt|first=Widlore|date=2024-07-15|website=AyiboPost|language=fr-FR|access-date=2025-05-17}}</ref> . Elèv ki soti nan pwogram Centre de Formation pour l'École Fondamentale «CFEF» la ak lòt pwofesè yo bay tout sipò yo pou pwojè separasyon lekòl primè ak lekòl segondè a ansanm ak lansman « [[Liv Inik]] » la nan yon lèt piblik yo te voye bay Minis Manigat . == Fen Sètifika Fin Lekòl Primè a ak aplikasyon evalyasyon nasyonal yo == Pandan premye manda li an nan lane 2014, Minis Nesmy Manigat te aplike youn nan rekòmandasyon kle ak Komisyon Prezidansyèl Gwoup Travay sou Edikasyon ak Fòmasyon (GTEF) an , ki te etabli nan lane 2009, ki te vize refòm sistèm evalyasyon aprantisaj la <ref>{{Cite web|url=https://www.alterpresse.org/spip.php?article6990|title=Haïti/Education : Vers l’élaboration d’un projet de pacte national|website=www.alterpresse.org|language=en|access-date=2025-05-24}}</ref> . Refòm sa a te mennen nan abolisyon Sètifika Fin Lekòl Primè (CEP), yon egzamen [[Eta|leta]] ki tradisyonèlman te make fen 6yèm ane edikasyon debaz la. GTEF la te rekòmande patikilye yo pou revize metòd evalyasyon elèv yo lè yo ankouraje yon apwòch fòmatif nan nivo lekòl yo, konfime pwomosyon otomatik ant 1ye ak 2èm ane a ansanm ak ant 3èm ak 4èm ane edikasyon debaz la, epi aboli egzamen nasyonal la nan 6èm ane a. Minis [[Joseph C. Bernard|Joseph C.]] [[Joseph C. Bernard|Bernard]] te deja kòmanse elimine CEP a (Sètifika Edikasyon Primè), li te mete an plas yon egzamen obligatwa pou kite lekòl apre nèf ane etid, olye de 6. Swivan tandans sa a, apati 2015, Ministè a te entwodui evalyasyon dyagnostik nasyonal, premye a te administre nan katriyèm ane edikasyon debaz la. Evalyasyon sa yo te kontinye nan lane 2016 ak lane 2017 <ref>{{Cite web|url=https://fr.scribd.com/document/402858507/E-valuation-Nationale-4e-AF-2017-FIN|title=Évaluation Nationale 4e AF 2017 - FIN {{!}} PDF {{!}} Haïti {{!}} Langue française|website=Scribd|language=fr|access-date=2025-05-24}}</ref>. Objektif evalyasyon sa yo se pou mezire konpetans fondamantal elèv yo nan lang [[Kreyòl ayisyen|kreyòl]] ayisyen , franse ak matematik. Yo pèmèt pi byen idantifye twou vid ki genyen nan sistèm edikasyon an epi pou politik piblik ki pi siblé ak efikas. Nan lan 2022, yo te òganize yon evalyasyon nasyonal pou elèv ki nan 6èm ane edikasyon fondamantal la, ki te ofisyèlman make fen CEP a. Li te enplike 56,784 elèv ki soti nan 1,562 lekòl piblik ak 80 lekòl prive. Rezilta yo te mete aksan sou feblès enpòtan, ak nòt mwayèn 48.2 an kreyòl, 30.7 an franse ak 25.8 an matematik <ref>{{Cite web|url=https://rezonodwes.com/?p=271441|title=Evaluation nationale en 6e A.F. des compétences en littératie et numératie - Rezo Nòdwès|last=Nodwes|first=Rezo|date=2022-03-08|website=Rezo Nòdwès - Le journal citoyen haïtien !|language=fr|access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/254386/le-menfp-presente-les-resultats-de-levaluation-2022-de-lecole-fondamentale|title=Le MENFP présente les résultats de l’évaluation 2022 de l’école fondamentale|website=Le Nouvelliste |language=fr|access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web |last=Laroche |first=Alix |url=https://www.hpninfo.com/post/ha%C3%AFti-%C3%A9ducation-les-r%C3%A9sultats-de-l-%C3%A9valuation-nationale-de-6e-ann%C3%A9e-fondamentale-en-2022-finalemen |title=Haïti-Éducation : Les résultats de l’évaluation nationale de 6e année fondamentale en 2022 finalement dévoilés |trans-title=Ayiti-Edikasyon: Rezilta evalyasyon nasyonal 6yèm ane fondamantal nan 2022 finalman devwale |date=2025-03-20|website=Haiti Press Network|language=fr|access-date=2026-01-31}}</ref>. Refòm sa a fè pati yon efò pi laj pou modènize sistèm edikasyon Ayisyen an, pou mete l an liy ak estanda entènasyonal yo epi pou bay priyorite a yon apwòch fòmatif nan evalyasyon an. Li vize tou pou ranfòse transparans, kalite ak efikasite sistèm edikasyon an atravè itilizasyon estratejik done yo pou sipòte refòm yo epi gide envestisman yo. Kounye a, sèl egzamen ofisyèl nan fen sik lekòl obligatwa a se egzamen 9yèm ane an. == Defi nouvo sistèm edikasyon segondè a (Edikasyon segondè renove) == Apre refòm [[Joseph C Bernard]], Minis Edikasyon Nasyonal la (1979-1982), Nesmy Manigat, ki di tou li enspire pa travay Minis Maurice Dartigue (1941-1945), te pran desizyon an 2015 pou renove epi jeneralize pwogram Nouvo Segondè a piti piti, rekonèt ke tout bagay prè <ref>{{Cite web|url=https://fr.scribd.com/document/558118447/Decret-1982|title=Decret 1982 {{!}} PDF|website=Scribd|language=fr|access-date=2025-05-24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://letemoinhaiti.com/home/article/atelier-sur-la-validation-technique-des-nouveaux-programmes-du-secondaire/|title=Atelier sur la validation technique des nouveaux programmes du secondaire|last=Haïti|first=Le Témoin|date=2024-05-27|website=Le Témoin |access-date=2025-05-24|archive-date=2024-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527124028/https://letemoinhaiti.com/home/article/atelier-sur-la-validation-technique-des-nouveaux-programmes-du-secondaire/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/147756/rentree-scolaire-2015-manigat-annonce-ses-nouveaux-chantiers|title=Rentrée scolaire 2015 : Manigat annonce ses nouveaux chantiers |website=Le Nouvelliste |access-date=2025-05-24}}</ref>. Kontrèman ak bakaloreya tradisyonèl la, ki konsantre sou konesans eritye nan modèl franse a, bakaloreya inik Nouvo Segondè a prezante tèt li kòm yon repons andojèn, sa vle di anrasinen nan bezwen espesifik peyi a, tout pandan l ap rete rezouman oryante sou estanda entènasyonal yo<ref>{{cite web |last=Manigat |first=Nesmy |date=2016-09-07 |title=Haïti dépense plus pour évaluer ses élèves que pour les former |trans-title=Ayiti depanse plis pou evalye elèv li yo pase pou fòme yo |url=https://lenouvelliste.com/article/162927/haiti-depense-plus-pour-evaluer-ses-eleves-que-pour-les-forme |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-15}}</ref>. Kanta pou desizyon pou elimine premye pati egzamen bakaloreya a (klas retorik) pou kenbe sèlman dezyèm pati bakaloreya a, non bakaloreya inik la, sete youn nan rekòmandasyon solid rapò Komisyon Prezidansyèl Gwoup Travay sou Edikasyon ak Fòmasyon (GTEF) an 2009, ki te pwodui avèk patisipasyon ansyen premye minis ak minis edikasyon yo <ref>{{Cite web|url=https://planipolis.iiep.unesco.org/index.php/fr/2010/pour-un-pacte-national-pour-l%C3%A9ducation-en-ha%C3%AFti-rapport-au-pr%C3%A9sident-de-la-r%C3%A9publique-5301|title=Making sure you're not a bot!|website=planipolis.iiep.unesco.org|access-date=2025-05-24}}</ref>. Poutan, 12yèm rekòmandasyon GTEF la stipile: Bay edikasyon jeneral nan nivo segondè pou yon peryòd 4 lane, avèk pwogram revize ki swiv baz komen konesans ak konpetans ki etabli pou lekòl obligatwa nan nivo Fondamantal la epi ki sanksyone pa yon sèl egzamen [[Eta|Leta]] nan fen etid segondè yo (e, kòm konsekans, abolisyon premye pati bakaloreya a). [[Fichye:Ministre_Nesmy_Manigat_en_visite.jpg|vignette|Nesmy manigat ap vizite lekòl segondè Boisrond Tonnerre ki renove a nan Anse-à-Veau avèk elèv nouvo lekòl segondè a<ref>{{cite web |last=Césaire |first=Michelson |date=2023-10-31 |title=Le lycée Boisrond Tonnerre à Anse-à-Veau rénové |trans-title=Lycée Boisrond Tonnerre a Anse-à-Veau renove |url=https://lenouvelliste.com/article/245168/le-lycee-boisrond-tonnerre-a-anse-a-veau-renove |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-15}}</ref>.]] Desizyon sa a se prensipalman yon kontinyasyon 12 mezi yo te anonse nan lane 2014 yo, patikilyèman mezi ki konsène separasyon enfrastrikti ak sipò edikasyonèl ak administratif lekòl primè nèf ane a ak lekòl segondè katran an. Dezyèmman, nouvo sistèm segondè a prezante nouvo filyè nan domèn syantifik yo (Syans lavi ak Latè), Syans matematik ak fizik, syans imanitè (Literati, Lang ak Atizay), ak sosyo-ekonomi (Ekonomi ak Syans sosyal), tout pandan l ap louvri wout la pou yon opsyon bakaloreya pwofesyonèl anplis. Apwòch sa a diferan de filyè tradisyonèl A, B, C ak D nan bakaloreya konvansyonèl la<ref>{{cite web |last=Celestin |first=Guison |date=2026 |title=Au-delà des « 12 mesures » du MENFP ! |url=https://lenouvelliste.com/article/134976/au-dela-des-12-mesures-du-menfp |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tedactu.com/2022/08/11/nesmy-manigat-clarifie-la-decision-de-separer-les-ecoles-de-base-et-secondaires-a-partir-de-la-prochaine-annee-academique/|title=Nesmy Manigat clarifie la décision de séparer les écoles de base et secondaires à partir de la prochaine année académique|last=Rédaction|first=La|date=2022-08-11|website=Ted'Actu |access-date=2025-05-24}}</ref> Konsa, yo entegre nouvo matyè nan kourikoulòm debaz la pou anrichi konpetans elèv yo, tankou edikasyon sitwayènte, ekonomi, ak kreyòl [[Ayiti|Ayisyen]]. Sa yo gen pou objektif tou pou bay elèv yo konpetans pou lavi, pou yo ka pi byen prepare pou defi ekonomik, sosyal ak teknolojik peyi a ap fè fas. Depi deplwaman gradyèl li a, refòm nan afekte plizyè santèn milye jèn [[Ayiti|Ayisyen]]. Nan lane 2024, 120,000 elèv [[Ayiti|Ayisyen]] te enskri pou patisipe nan egzamen bakaloreya nasyonal pou nouvo kourikoulòm lekòl segondè a, sa ki make yon pwen san retou nan aplikasyon refòm sa a. Selon done ki soti nan Ministè Edikasyon an, plis pase 700,000 elèv te pase nouvo egzamen yo pou kourikoulòm lekòl segondè sa a ant 2016 ak 2024 <ref>{{Cite web|url=https://rezonodwes.com/?p=339023|title=Haïti : 121.006 candidats attendus au bac du 5 au 8 août - Rezo Nòdwès|last=Nodwes|first=Rezo|date=2024-08-04|website=Rezo Nòdwès - Le journal citoyen haïtien !|language=fr-FR|access-date=2025-05-24}}</ref>. Atravè refòm sa a, Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) ap chache amelyore kalite aprantisaj la lè l ale pi lwen pase modèl akademik sèlman an, diminye to abandone lekòl la lè l rann lekòl pi atiran e pi enpòtan pou jèn yo, epi ogmante to fini lekòl segondè, ki aktyèlman sèlman anviwon 10%, sa reprezante yon gwo gaspiyaj kapital imen <ref>{{Cite web|url=https://planipolis.iiep.unesco.org/es/node/7077|title=Making sure you're not a bot!|website=planipolis.iiep.unesco.org|access-date=2025-05-24}}</ref> . Dapre Minis Manigat, li enpòtan tou pou prepare yon jèn ki ekipe pou yon peyi k ap fè fas ak yon tranzisyon demografik ki long san l poko gen mwayen pou l pwofite tout benefis tranzisyon vrèman envizib sa a <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/224991/haiti-2021-bonus-ou-bombe-demographique-des-jeunes|title=Haïti 2021: Bonus ou bombe démographique des jeunes ?|website=Le Nouvelliste |access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/227515/haiti-les-defis-dune-transition-invisible|title=Haïti: les défis d’une transition invisible|website=Le Nouvelliste |access-date=2025-05-24}}</ref> Nan kad refòm sa a, plizyè enfrastrikti edikasyonèl te devlope pou sipòte nouvo oryantasyon edikasyonèl opsyon bakaloreya [[Teknoloji|teknolojik]] la, an patikilye lise [[Joseph C. Bernard|Joseph C.]] [[Joseph C. Bernard|Bernard]] la, ki te inogire nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] an 2023, ki anplis bakaloreya edikasyon jeneral la gen anbisyon tou pou fòme jèn nan domèn teknoloji ak teknoloji dijital, lise teknik agrikòl la ki te inogire nan [[Ti Twou de Nip (komin)|Petit-Trou-de-Nippes]] an 2023 ak sa ki nan Cance nan Les Cayes, ki vize fòme jèn nan domèn agrikilti, lapèch, elvaj ak ortikilti <ref>{{Cite web|url=https://fne.gouv.ht/le-gouvernement-inaugure-le-lycee-de-joseph-c-bernard/|title=Le Gouvernement inaugure le lycée Joseph C. Bernard |date=2023-01-09|website=Fonds National de l'Éducation (FNE)|access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/242097/le-premier-lycee-technique-agricole-du-pays-inaugure-a-petit-trou-de-nippes|title=Le premier lycée technique agricole du pays inauguré à Petit-Trou de Nippes|website=Le Nouvelliste |access-date=2025-05-24}}</ref>. Nan dat 12 desanm 2023, gouvènman an te siyen yon akò finansman 18 milyon ero pou edikasyon avèk [[Inyon Ewopeyèn|Inyon Ewopeyen an]], ki gen ladan yon eleman fòmasyon teknik ak pwofesyonèl. Nesmy Manigat te anonse nan okazyon sa a ke Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) pral avanse ak pwojè a pou kreye lise teknik nan Nòdès la, ki gen ladan finansman pou Lise Teknik Agrikòl René Théodore nan [[Wanament|Ouanaminthe]]. [[Fichye:Nesmy_Manigat_ministre.jpg|gauche|vignette|'''Nesmy Manigat''', ki fèt nan [[Kap Ayisyen (komin)|Kap-Ayisyen]] ([[Ayiti]]), se yon ekonomis, teknokrat ak ekspè nan edikasyon Ayisyen. Li te sèvi de fwa kòm Minis Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) an Ayiti, soti 2014 rive 2016 epi ankò soti 2021 rive 2024. Li enplike tou nan òganizasyon entènasyonal yo, sitou nan Patenarya Mondyal pou Edikasyon an.]] Transfòmasyon dijital Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) la te kòmanse an jen nan lane 2015, sou lidèchip Nesmy Manigat, avèk devlopman yon aplikasyon mobil ak entènèt ki fèt pou ede elèv yo revize leson yo sou tablèt dijital ki distribye nan kèk lekòl piblik, an preparasyon pou egzamen bakaloreya yo. Apre sa, yon lòt aplikasyon ki te lanse an out 2015 te pèmèt elèv bakaloreya yo konsilte rezilta egzamen final yo sou entènèt <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-14297-haiti-technologie-le-menfp-propose-une-application-mobile-pour-reviser-le-bac.html|title=Haïti - Technologie : Le MENFP propose une application mobile pour réviser le BAC|website=HaitiLibre |access-date=2025-05-22}}</ref>. Inisyativ sa a te resevwa lwanj tou nan lemonn antye, sitou nan yon atik ki te parèt sou premye paj Miami Herald la kote Manigat te deklare: "Nou pa ka retounen. Sistèm edikasyon aktyèl nou an totalman demode. Li kreye chomaj ak esklizyon." "Soti nan inifòm rive nan aplikasyon, transfòme edikasyon an Ayiti, yon refòm alafwa," Miami Herald, 13 out 2015. Nan mwa janvye 2016, Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) te kreye Inite Sistèm Enfòmasyon (USI), responsab devlopman ak jesyon Sistèm Enfòmasyon Jesyon Edikasyon an (SIGE)<ref>{{Cite web|url=https://www.menfp.gouv.ht/#/home|title=MENFP|website=www.menfp.gouv.ht|access-date=2025-05-22|archive-date=2025-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250513103906/https://www.menfp.gouv.ht/#/home|dead-url=yes}}</ref>. Lè Manigat te retounen nan tèt ministè a an 2021, li te relanse anbisyon pou modènizasyon dijital la lè li te akselere pwosesis dijitalizasyon done lekòl yo. Nan lane 2022, platfòm nasyonal USI a te lanse a te konpile done ki gen rapò ak lekòl yo, pwofesè yo ak elèv yo. Kounye a, chak elèv resevwa yon Nimewo Idantifikasyon Lekòl Inik (NISU), ki pral swiv yo pandan tout karyè akademik yo <ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/500-000-eleves-disposent-dun-identifiant-unique/|title=Déjà plus de 500 000 élèves disposent d’un identifiant unique, annonce le MENFP|last=Augustin |first=Jinaud |date=2023-11-22|website=Juno7 |access-date=2025-05-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/article-41191-haiti-education-plus-d-un-million-d-eleves-17-000-ecoles-et-30-000-enseignants-deja-enregistres.html|title=Haïti - Éducation : Plus d'un million d'élèves, 17,000 écoles et 30,000 enseignants déjà enregistrés|website=HaitiLibre|access-date=2025-05-22}}</ref>. Chanjman sa yo te make yon pwen enpòtan nan aplikasyon nouvo politik akreditasyon lekòl la an kolaborasyon avèk Biwo Nasyonal Egzamen Leta yo (BUNEXE). Kounye a, administrasyon lekòl yo fè enskripsyon pou egzamen ofisyèl yo sou entènèt, e depi lane 2023, elèv ki gradye lekòl segondè yo kapab jwenn diplòm yo sou entènèt nan fòma dijital <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/233418/la-politique-nationale-de-laccreditation-des-ecoles-privees-validee|title=La Politique nationale de l’accréditation des écoles privées validée|website=lenouvelliste.com|language=en|access-date=2025-05-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hpninfo.com/post/5-389-%C3%A9coles-d%C3%A9j%C3%A0-recens%C3%A9es-en-ligne-autoris%C3%A9es-%C3%A0-inscrire-des-%C3%A9l%C3%A8ves-aux-examens-d-%C3%A9tat-de-la-9e-af|title=5 389 écoles déjà recensées en ligne autorisées à inscrire des élèves aux examens d’État de la 9e AF|last=allalematin|date=2023-04-13|website=HAITI PRESS NETWORK|language=fr|access-date=2025-05-22}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oberde |first=Charles |url=https://www.lenational.org/post_article.php?pol=2089|title=E-certificat, le MENFP se tourne vers le numérique |trans-title=E-sètifika, MENFP a vire sou dijital la |date=2022-03-22|website=Le National |access-date=2026-02-16}}</ref>. Refòm sa a te akonpaye pa fèmti biwo prensipal ki responsab pou delivre relve nòt ak diplòm, sa ki te lakòz kèk tansyon nan peyi, sitou pami entèmedyè ki afekte pa fen pratik enfòmèl ki gen rapò ak sèvis sa yo <ref>{{Cite web|url=https://www.tripfoumi.com/blog/2023/09/06/le-menfp-ferme-provisoirement-ses-services-externes-fournis-a-babiole/|title=Le MENFP ferme provisoirement ses services externes fournis à Babiole|last=Enfo|first=TripFoumi|date=2023-09-06|language=en-US|access-date=2025-05-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juno7.ht/le-menfp-sanctionne-des-employes-corrompus-et-renforc/|title=Le MENFP sanctionne des employés corrompus et renforce les contrôles de légalisation des diplômes et certificats|last=Charles|first=Dimitry|date=2024-06-09|website=www.juno7.ht|language=fr|access-date=2025-05-22}}</ref>. == Wikipedya se platfòm dijital ki la pou fasilite aksè ak enfòmasyon == Pandan peryòd kote Nesmy Manigat t'ap dirije Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP), li te mete an mouvman plizyè inisyativ pou entegre teknoloji dijital nan nwayo sistèm edikatif ayisyen an. Objektif prensipal li te se amelyore sèvis pou itilizatè yo, fasilite aksè a enfòmasyon, epi ranfòse transparans nan tout sektè a<ref>{{cite web |last=Jonasson |first=Odigène |date=2024-02-21 |title=Le ministre de l’Éducation nationale visite Le Nouvelliste et présente la version numérique du livre unique |trans-title=Minis Edikasyon Nasyonal lan vizite Le Nouvelliste epi prezante vèsyon dijital liv inik la |url=https://lenouvelliste.com/article/246882/le-ministre-de-leducation-nationale-visite-le-nouvelliste-et-presente-la-version-numerique-du-livre-unique |website=Le Nouvelliste |access-date=2026-02-16}}</ref>. Pami inisyativ sa yo, yo te lanse yon pwojè pou kontribye nan platfòm Wikipedya an [[Kreyòl ayisyen|kreyòl Ayisyen an]], avèk objektif pou ankouraje miltilengwis ak aksè lib a konesans pou amelyore relasyon itilizatè-ministè a <ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/archive/qc/entry/wikipedia-traduction-creole-haiti_b_6730784|title=Traduire Wikipédia en créole? Il y a d'autres défis pour un ministre de l'Éducation en Haïti|date=2015-02-24|website=HuffPost|language=en|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://metropole.ht/vers-la-traduction-en-creole-des-documents-importants-sur-wikipedia/|title=Vers la traduction en créole des documents importants sur WIKIPEDIA |trans-title=Vè tradiksyon an kreyòl dokiman enpòtan sou WIKIPEDIA |date=2015-02-23|website=Metropole |access-date=2026-02-16}}</ref>. Pwojè a te prevwa tou yon difizyon konesans ak politik edikasyonèl an kreyòl Ayisyen ki laj e fasil pou itilizatè yo, avèk objektif tou pou kontribye nan yon administrasyon ki pi ouvè, ki pi pre kominote edikasyonèl la<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |url=https://www.haitilibre.com/article-38315-haiti-education-le-livre-numerique-unique-un-reel-changement-dans-la-maniere-d-enseigner.html|title=Haïti - Éducation : Le livre numérique unique, un réel changement dans la manière d'enseigner |trans-title=Ayiti - Edikasyon : Liv dijital inik, yon chanjman reyèl nan fason pou ansenye |website=HaitiLibre |access-date=2026-02-16}}</ref>. == Réferans == {{referans}} ==Lyen ekstèn== * [https://www.brh.ht/ Bank Repiblik Ayiti] (BRH) * [https://www.groupcroissancehaiti.com/ Group Croissance] {{liens}} [[Kategori:Politisyen ayisyen]] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 8ht2lbuxboef886l3lg5n5umlhy01lv Pâturage 0 97744 889270 883164 2026-10-23T21:01:41Z Kitanago 19629 Redireksyon sou [[Patiraj]] 889270 wikitext text/x-wiki #Redirect[[Patiraj]] jxtve34xxmy5z8n9kshunjv991zgjdd Claude-Inga Barbey 0 97895 889202 889119 2026-10-23T13:55:45Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889202 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri apres yo te vin adopte l le l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> === Anfans === Le l te timoun, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier gras ak matant li yo. Istwa sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vole lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl patikilye ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fe teyatéâtre<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] kt1ax5en5unm8qljb3rj9lwkn73gbwo 889203 889202 2026-10-23T14:28:35Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889203 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Le l te timoun, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier gras ak matant li yo. Istwa sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vole lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl patikilye ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fe teyatéâtre<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] g7phx3xvc16b6bxqpo735t32bxrzkq2 889204 889203 2026-10-23T14:31:01Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889204 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ak karyè pwofesyonèl ak atistik === <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] rvzb7zk8y47ae5am5boq6pyukx2aogk 889205 889204 2026-10-23T14:39:25Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889205 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] k7p5oxvsnsmq9gv6uar5q5ahlwls74b 889206 889205 2026-10-23T14:49:28Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889206 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] g1ot5uxsdsej48k24uju9652foxvudc 889217 889206 2026-10-23T16:23:07Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane a, li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te kreye yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te difize sou Radyo Swis Romande epi ki rakonte istwa yon fanm 45 an k ap swiv terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm se sikològ li a. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] a3n7pe1a154vfzsqkcs6yaibhndnn4w 889218 889217 2026-10-23T16:27:36Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] peitqxpgjqzb9s0oy27r2a6bjmdkfhh 889226 889218 2026-10-23T16:57:05Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] 636kvz96jnui50qmbkwfxglwczwtiww 889231 889226 2026-10-23T17:03:43Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889231 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] e9ekhx7px68f44x5yvaz906xbl0dd34 889234 889231 2026-10-23T17:09:13Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] nqsfkrc14yrb7u2angfpyl8iiwa5i6v 889237 889234 2026-10-23T17:41:42Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889237 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mars 2021, eskis li sou fluidite sèks ki gen tit " TOC ! Langaj net pou moun ki pa konnen sèks » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' la denonse kòm transfobik epi li pwovoke yon deba byen anime. Li nan sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan 24 mars 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Nan yon entèvyou ki te pibliye apre lanmò li, li te deklare ke li pa t « pa janm vrèman refè " nan sa a « linchaj ». Nan 23 décembre 2021, apre yo te wè youn nan eskètch li yo kòm rasis, li te anonse fen kolòn videyo li a ki te pibliye pa ''Le Temps'' epi li te retire kò l nan rezo sosyal yo.<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref> <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] l5clu5tpycxs4u0jm2pbaaabdfkjseb 889238 889237 2026-10-23T18:05:09Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] hcjj2z5176ovozqk48mmq6jo3yshr24 889240 889238 2026-10-23T18:11:05Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889240 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. Li te ekri epi mete an sèn ansanm ak [[:fr:Laurent_Deshusses|Laurent Deshusses]] l epi jwe nan revi Jenèv lanan otòn 2022. <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] l0px6i8lm70f9pcvczyry6f2e4f159k 889241 889240 2026-10-23T18:11:40Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889241 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. Li te ekri epi mete an sèn ansanm ak [[:fr:Laurent_Deshusses|Laurent Deshusses]] l epi jwe nan revi Jenèv lanan otòn 2022. === Mò === <references responsive="1"></references> [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] 8d7bg6mbk9mzgz10scvohbn3qsqs7uv 889242 889241 2026-10-23T18:25:05Z Mee-Rhielle 40739 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240243681|Claude-Inga Barbey]] » 889242 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6" />. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. Li te ekri epi mete an sèn ansanm ak [[:fr:Laurent_Deshusses|Laurent Deshusses]] l epi jwe nan revi Jenèv lanan otòn 2022. === Mò === Claude-Inga Barbey te mouri nan maten 3 janvier 2026 a laj de 64 an, akoz yon kansè nan pankreyas yo te dyagnostike li si mwa anvan sa. === Lavi pèsonèl === Claude-Inga Barbey te abite nan vil Meyrin<ref name=":0" />. Li te resevwa batèm li nan laj 45 lane apre li te fin santi yon prezans ki selon li menm te kominike ak li an telepati<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/soci%C3%A9t%C3%A9/ils-ont-la-foi-et-ils-le-disent|title=Ils ont la foi et ils le disent|last=Véronique Châtel|date=1.12.2016|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cath.ch/newsf/claude-inga-barbey-evoque-rencontre-drole-de-type/|title=Claude-Inga Barbey évoque sa rencontre avec un drôle de type – Portail catholique suisse|date=6.12.2016|website=cath.ch|language=fr-FR|access-date=2021-03-26}}</ref> de lane anvan sa. Antan ke katolik , li avwe ke li gen se yon kwayans pwofon <ref name=":0" />. == Filmografi == === Sinema === * ''1981 Ogre Barbari a pa Pierre Matteuzzi Elèv medikal la'' * ''1983 : Lanmò Mario Ricci pa [[Claude Goretta]]'' * ''1997 : [[L'Année du Capricorne|Ane Kaprikòn nan]] reyalize pa Jean-Luc Wey, kote li se senaris ak aktris.'' === Televizyon === * ''1984 Maryaj souf Raymond Vouillamoz la'' == Pyès Teyat == * ''Projection, The Object, pa Michel Viala nan Théâtre de Carouge-Atelier de Genève'' * ''Lazare, sa ki soti nan Kay Roz yo, emisyon sou Radyo Swis Romande (RSR) pa Roland Sassi'' * ''Yon jou, m ap moutre w kijan pou kale yon fwi.'' * ''Moulen ki vire nan fon lanmè a'' * ''Nan bout kòd li nan Jenèv Komedi a'' * ''Juliette ak Romeo nan Teyat Carouge la'' * ''Platonov nan Teyat Carouge la'' * ''2022 Konsyans kò, Teyat Puloff, Lausanne '' * ''2025 Disparisyon Madam Irma a, nan Teyat Boulimie nan Lausanne, avèk [[Pierric Tenthorey]] '' == Piblikasyon yo == * * * Le Portrait de Madame Mélo et autres nouvelles, Éditions d'autre Part, 2004 * Les Petits Arrangements, Éditions d'autre Part, 2007 * 50 nuances de regrets, Éditions Favre, avril 2019 (ISBN 978-2-8289-1789-0) * Poussières du Sahara, Éditions Favre, 2022 == Referans == <references responsive="1"></references> == Lyen ekstèn == {{Liens}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] l14urq8cr0iwwwuwebqlcl3bil6wlrf 889277 889242 2026-10-23T21:31:46Z Kitanago 19629 /* Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik */ 889277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6">{{DTS|Claude-Inga Barbey|auteur=François Marin}}</ref>. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=http://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. Li te ekri epi mete an sèn ansanm ak [[:fr:Laurent_Deshusses|Laurent Deshusses]] l epi jwe nan revi Jenèv lanan otòn 2022. === Mò === Claude-Inga Barbey te mouri nan maten 3 janvier 2026 a laj de 64 an, akoz yon kansè nan pankreyas yo te dyagnostike li si mwa anvan sa. === Lavi pèsonèl === Claude-Inga Barbey te abite nan vil Meyrin<ref name=":0" />. Li te resevwa batèm li nan laj 45 lane apre li te fin santi yon prezans ki selon li menm te kominike ak li an telepati<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/soci%C3%A9t%C3%A9/ils-ont-la-foi-et-ils-le-disent|title=Ils ont la foi et ils le disent|last=Véronique Châtel|date=1.12.2016|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cath.ch/newsf/claude-inga-barbey-evoque-rencontre-drole-de-type/|title=Claude-Inga Barbey évoque sa rencontre avec un drôle de type – Portail catholique suisse|date=6.12.2016|website=cath.ch|language=fr-FR|access-date=2021-03-26}}</ref> de lane anvan sa. Antan ke katolik , li avwe ke li gen se yon kwayans pwofon <ref name=":0" />. == Filmografi == === Sinema === * ''1981 Ogre Barbari a pa Pierre Matteuzzi Elèv medikal la'' * ''1983 : Lanmò Mario Ricci pa [[Claude Goretta]]'' * ''1997 : [[L'Année du Capricorne|Ane Kaprikòn nan]] reyalize pa Jean-Luc Wey, kote li se senaris ak aktris.'' === Televizyon === * ''1984 Maryaj souf Raymond Vouillamoz la'' == Pyès Teyat == * ''Projection, The Object, pa Michel Viala nan Théâtre de Carouge-Atelier de Genève'' * ''Lazare, sa ki soti nan Kay Roz yo, emisyon sou Radyo Swis Romande (RSR) pa Roland Sassi'' * ''Yon jou, m ap moutre w kijan pou kale yon fwi.'' * ''Moulen ki vire nan fon lanmè a'' * ''Nan bout kòd li nan Jenèv Komedi a'' * ''Juliette ak Romeo nan Teyat Carouge la'' * ''Platonov nan Teyat Carouge la'' * ''2022 Konsyans kò, Teyat Puloff, Lausanne '' * ''2025 Disparisyon Madam Irma a, nan Teyat Boulimie nan Lausanne, avèk [[Pierric Tenthorey]] '' == Piblikasyon yo == * * * Le Portrait de Madame Mélo et autres nouvelles, Éditions d'autre Part, 2004 * Les Petits Arrangements, Éditions d'autre Part, 2007 * 50 nuances de regrets, Éditions Favre, avril 2019 (ISBN 978-2-8289-1789-0) * Poussières du Sahara, Éditions Favre, 2022 == Referans == <references responsive="1"></references> == Lyen ekstèn == {{Liens}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] ma05m0rk6l1bltegpamxx5j7g7i8u6k 889294 889277 2026-10-24T00:12:48Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889294 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=actrice}}'''Claude-Inga Barbey''' se yon [[Komedyen|imoris]], [[Aktè|komedyèn]] ak [[ekriven]] [[swis]] ki fèt jou ki te 21 janvier nan lane 1961 nan vil Jenèv epi li mouri 3 janvier 2026 == Biyografi == === Orijin ak fanmi === Claude-Inga Barbey fèt nan yon jou ki te 21 janvier nan lane 1961 <ref>{{Cite web|url=https://lesarchivesduspectacle.net/p/34093-Claude-Inga-Barbey|title=Claude-Inga Barbey|date=1961-01-21|website=Les Archives du spectacle|language=fr|access-date=2026-01-25}}</ref> nan vil Jenèv ki sitiye l nan katye Montbrillant.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/personnalit%C3%A9s/rencontre-avec-claude-inga-barbey|title=Rencontre avec Claude - Inga Barbey|last=Nicolas Verdan|date=1.4.2019|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref> Matant manman l yo te mete l nan gadri aprè yo te vin adopte l lè l te rive nan laj twa lane paske paran li yo te alkolik ak konsomate dwog yo te vin abandone l. Depi lè sa Barbey pa t gen okenn kontak ak manman biyolojik li jiskaske li rive nan dènye lane nan lavil sòti 2026 pou rive 2018<ref name=":1">{{Cite web|url=https://epaper.cooperation.ch/read/1169/1169/2019-04-29/1|title=« Elles m'ont sauvé la vie », confie Claude-Inga Barbey|last=Laurence de Coulon|date=29.4.2019|page=22 à 25|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>nan yon lopital se le sa li rekonekte ak manman li. gran gran granpapa li bo kote manman ki rele Paul Mercier, te direktè Calvin College.<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/societe/claude-inga-barbey-la-mort-et-moi-8995|title=Claude-Inga Barbey : la mort et moi|last=Anna Lietti|date=1.12.2024|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref> Claude-Inga Barbey se manman kat timoun, youn ladan yo se yon pitit fi ki fèt nan kòmansman ane 1980 yo, ki gn pou l marye ak pitit gason aktris [[Doris Ittig]],<ref name=":2" /> apresa li gen twa pitit gason, dènye a fèt nan kòmansman ane 2000 yo,<ref name=":1" />,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.illustre.ch/magazine/claudeinga-barbey-petitefille-ose-nouveau-membrasser|title=Claude-Inga Barbey : « Ma petite-fille ose de nouveau m’embrasser »|last=Patrick Baumann|date=4.6.2020|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>,.Li genyen kòm non sivil Claude-Inga Barbey-Mercier-Rouiller. Li te marye ak Jean-Michel Broillet,apre li te vin separe ak li se li menm ki papa premye pitit gason li. Jean-Michel Broillet te vin mouri nan lane 2017, aprè yon machin te frape l nan vil Jenèv la,<ref name=":2" />,<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/jean-michel-broillet-pilier-du-theatre-genevois-fauche-sur-un-trottoir-971239303942|title=Jean-Michel Broillet, pilier du théâtre genevois, fauché sur un trottoir|last=Katia Berger|date=2017-05-15|website=|language=fr|access-date=2026-01-27}}</ref>. === Anfans === Lè l te timoun, gras ak matant li yo, Claude-Inga Barbey dekouvri « Les Marionnettes de Genève » ke Marcelle Moynier te fonde sou direksyon Nicole Chevalier. Maryonèt sa yo te telman fesine l, li te konn menm rive vòlè lajan matant li yo pou l al gade espektak sa yo poukont li nan yon otèl ki te twouve l nan ri Constantin nan epòk sa. Youn nan maryonet ki te patikilyèman make l se ''La Reine des neiges,''li toujou ap raple souvni eskapad li te konn fè pou l al gade maryonèt sa yo epi montre ki enfliyans yo te genyen sou chwa l pou li fè teyat<ref>[https://www.rts.ch/audio-podcast/2025/audio/claude-inga-barbey-2-5-l-enfance-de-l-art-28810871.html Claude-Inga Barbey - Lʹenfance de lʹart], Émission radiophonique La vie à peu près, [[RTS Première]], 4 mars 2025.</ref>{{,}}<ref>[https://elle.ch/702/culture/claude-inga-barbey Claude-Inga Barbey], [[Elle (magazine)|Elle suisse]], 9 novembre 2018</ref>. === Fòmasyon ,pakou pwofesyonèl ak atistik === Li vin fini ak Lekòl Siperyè "d'art dramatique" Jenèv la, sòti nan lane 1978 pou rive 1980 malgre li kite l san li pa pran okenn diplòm ,men aprè sa li t al patisipe kòm imoris nan emisyon ''5 sur 5'' ak ''Les Dicodeurs'' sou Radyo Swis Romande ansanm ak tout pwogram televizyon Lova Golovtchiner ''Le Fond de la corbeille'' apati lane 1992. Li te fè premye eksperyans teyatral li yo ak [[Philippe Macasdar]]<ref name=":6">{{DTS|Claude-Inga Barbey|auteur=François Marin}}</ref>. Apati lane 1996, Claude-Inga Barbey te kreye koup Monique ak Roger nan emisyon ''Bergamote'' a (kote ladan l tou Claude Blanc ak Daniel Rausis te patisipe ). Premye espetak ''Bergamote'' te vin fet nan lane 1998, aprèsa plizè lòt espektak te swiv li, tankou : ''Bergamote and the Angel'' (prezante nan Théâtre Hébertot nan [[Pari]] an 2000 ), ''Bergamote, the Time of Cherries'' (avèk arive [[Doris Ittig]] an 2004), ''Bergamote, the Modern'' an 2006 (avèk Marc Donet-Monet kòm yon nouvo atis). IIstwa koup sa ta pral enspire Guy A. Lepage pou l vini ak seri televizyon "Un gars, une fille" a. Nan menm ane sa , li te patisipe tou nan sitcom ''Vu sous cet angle'' sou Televizyon Swis Romande epi li te vini avek yon pwogram radyo, ''Betty'', ki te konn pase sou Radyo Swis Romande. Emisyon sa rakonte istwa yon fanm 45 lane k ap swiv yon terapi ak yon [[sikològ]] . [[Doris Ittig]] jwe wòl Betty a epi Claude-Inga Barbey li menm jwe wòl se sikològ la. Nan lane 2007, li te fè yon adaptasyon ak tout mizansèn yon woman Pierre Gripari ekri , ''La Sorcière du Placard aux Balais,'' nan Teyat Marionèt Jenèv ak kolaborasyon Doris Ittig epi Guy Jutard ak yon mizik Hélène Zambelli. Nan lane ki vin aprè a, li fè yon adaptasyon ak tout mizansèn woman pa li ki gen pou tit ''Les Petits Arrangements.'' Woman sa rakonte istwa separasyon li ak mari li a ki te pi jèn pase l. Ak [[Doris Ittig]], Claude Blanc ak Marc Donet-Monet ak mizik [[Hélène Zambelli]] . Nan lane 2011, avèk Doris Ittig, li adapte emisyon radyo li a, ''Betty,'' pou teyat la. Pierre Mifsud te akonpaye de aktris yo sou sèn nan. Claude-Inga te ekri epi te jwe ''Merci pour tout'' nan lane 2010. Rive nan lane 2012, li te ekri epi prezante ''Madame Karembarre'', ki se yon vèsyon modèn ''Hänsel ak Gretel'', nan Teyat Marionèt Jenèv la. Nan lane 2013, Claude-Inga vin ekri ''Laverie Paradis'' epi jwe li nan fen lane 2014 ak Doris Ittig. De aktris sa yo te fonde Compagnie Sans Scrupules<ref>{{Cite web|url=http://scrupules.ch/|title=scrupules.ch|website=www.scrupules.ch|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216220656/http://scrupules.ch/|archive-date=2021-12-16|access-date=2026-01-27|dead-url=no}}</ref>. Na lane 2016, li ranpòte tit pi bon wòl segondè feminen nan ''Anomalia'',ki se yon seri Radio Télé Suisse romande ,ladan li ta pral jwe wòl enfimyè Bénédicte nan okazyon 51 e [[:fr:Journées_cinématographiques_de_Soleure|Journées cinématographiques de Soleure]]<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Claude-Inga Barbey récompensée pour son rôle dans une série télévisée|url=https://www.rts.ch/info/culture/7392932-claude-inga-barbey-recompensee-pour-son-role-dans-une-serie-televisee.html|site=rts.ch|date=2016-01-07}}</ref>. Depi 2018, l ap entèprete Manuela, ki se yon pèsonaj fanm netwayaj nan yon webserie ki sòti chak semèn ''Olé''. Nan mwa mars nan lane 2021,eskètch li a sou fliyidite jan " TOC ! Langaj eoisèn pou moun ki pa ko konnen anyen sou Jan » epi pibliye sou sitwèb jounal ''Le Temps'' yo denonse l kòm transfòb epi li te vin pwovoke yon gro deba. Li vin fè pati sant pwogram deba ''Infrarouge'' sou Radyo ak Televizyon Swis la nan dat ki te 24 mars 2021 an<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/play/tv/infrarouge/video/peut-on-rire-de-moi-episode-1243-saison-2021?urn=urn:rts:video:12072353|title=Infrarouge - Peut-on rire de moi? (Épisode 12/43 - Saison 2021) - Play RTS|language=fr|access-date=2021-03-25}}</ref>. Aprè lanmò li gen yon entèvyou ki vin pibliye ladan l li tap deklare « pa t janm vrèman refè " de « linchaj » li te sibi. Nan dat 23 desanm 2021, yo te jije youn nan eskètch li yo kòm rasis, depi lè sa li te tou anonse fen kwonik videyo li yo ke jounal ''Le Temps'' te konn pibliye apresa li tou retire kò l nan rezo sosyal yo<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.ch/info/suisse/12743791-claudeinga-barbey-se-retire-des-reseaux-sociaux-je-nai-plus-les-epaules-pour-supporter-ca.html|title=Claude-Inga Barbey se retire des réseaux sociaux: "Je n'ai plus les épaules pour supporter ça"|date=2021-12-23|website=rts.ch|language=fr|access-date=2021-12-23}}</ref>. Li te ekri epi mete an sèn ansanm ak [[:fr:Laurent_Deshusses|Laurent Deshusses]] l epi jwe nan revi Jenèv lanan otòn 2022. === Mò === Claude-Inga Barbey te mouri nan maten 3 janvier 2026 a laj de 64 an, akoz yon kansè nan pankreyas yo te dyagnostike li si mwa anvan sa. === Lavi pèsonèl === Claude-Inga Barbey te abite nan vil Meyrin<ref name=":0" />. Li te resevwa batèm li nan laj 45 lane apre li te fin santi yon prezans ki selon li menm te kominike ak li an telepati<ref>{{Cite web|url=https://www.generations-plus.ch/?q=magazine/actualit%C3%A9s/soci%C3%A9t%C3%A9/ils-ont-la-foi-et-ils-le-disent|title=Ils ont la foi et ils le disent|last=Véronique Châtel|date=1.12.2016|website=generations-plus.ch|language=fr|access-date=2021-03-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cath.ch/newsf/claude-inga-barbey-evoque-rencontre-drole-de-type/|title=Claude-Inga Barbey évoque sa rencontre avec un drôle de type – Portail catholique suisse|date=6.12.2016|website=cath.ch|language=fr-FR|access-date=2021-03-26}}</ref> de lane anvan sa. Antan ke katolik , li avwe ke li gen se yon kwayans pwofon <ref name=":0" />. == Filmografi == === Sinema === * ''1981 Ogre Barbari a pa Pierre Matteuzzi Elèv medikal la'' * ''1983 : Lanmò Mario Ricci pa [[Claude Goretta]]'' * ''1997 : [[L'Année du Capricorne|Ane Kaprikòn nan]] reyalize pa Jean-Luc Wey, kote li se senaris ak aktris.'' === Televizyon === * ''1984 Maryaj souf Raymond Vouillamoz la'' == Pyès Teyat == * ''Projection, The Object, pa Michel Viala nan Théâtre de Carouge-Atelier de Genève'' * ''Lazare, sa ki soti nan Kay Roz yo, emisyon sou Radyo Swis Romande (RSR) pa Roland Sassi'' * ''Yon jou, m ap moutre w kijan pou kale yon fwi.'' * ''Moulen ki vire nan fon lanmè a'' * ''Nan bout kòd li nan Jenèv Komedi a'' * ''Juliette ak Romeo nan Teyat Carouge la'' * ''Platonov nan Teyat Carouge la'' * ''2022 Konsyans kò, Teyat Puloff, Lausanne '' * ''2025 Disparisyon Madam Irma a, nan Teyat Boulimie nan Lausanne, avèk [[Pierric Tenthorey]] '' == Piblikasyon yo == * * * Le Portrait de Madame Mélo et autres nouvelles, Éditions d'autre Part, 2004 * Les Petits Arrangements, Éditions d'autre Part, 2007 * 50 nuances de regrets, Éditions Favre, avril 2019 (ISBN 978-2-8289-1789-0) * Poussières du Sahara, Éditions Favre, 2022 == Referans == <references responsive="1"></references> == Lyen ekstèn == {{Liens}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Mouri ak yon kanse nan pankreyas]] [[Kategori:Mouri Geneve]] [[Kategori:Mouri nan janvye 2026]] [[Kategori:Fet Geneve]] [[Kategori:Imoris fanm Swis]] [[Kategori:Ekriven Swis XXe syek]] [[Kategori:Fet nan janvye 1961]] [[Kategori:Mouri ak 64 lane]] [[Kategori:Animate radyo swis]] [[Kategori:Aktris teyat swis]] [[Kategori:Pesonalite meyrinoise]] ofteja3h7cjyntvz314xg1zkit1vrgo Jacqueline Leonard 0 97909 889201 889199 2026-10-23T13:54:18Z Mee-Rhielle 40739 Fot otograf 889201 wikitext text/x-wiki {{Infobox biographie2}}'''Jacqueline Léonard''' Fèt nan jou ki te 9 desanm nan lane 1945 ,li se yon lidè sendika Konfederasyon Jeneral Travayè (CGT) epi yon militan pou [[Dwa fanm|dwa fanm yo]]. Li te okipe pozisyon sekretè konfederal ki responsab mendèv fanm sòti 1982 ak 1989. == Biyografi == Jacqueline Léonard fèt nan dat 9 décembre 1945 nan vil Crépy-en-Valois. Li te  pran yon [[:fr:Certificat_d'aptitude_professionnelle|Certificat d'aptitude professionnelle (CAP)]] ki te pèmèt li travay kòm yon anplwaye biwo epi pèmèt li kòmanse travay nan izin metalijik Poclain an 1962. Li marye epi li se manman de pitit fi<ref name=":2">{{Cite web|url=http://vendee2.pcf.fr/taxonomy/term/2966/34204?page=137|title=Hommage de Jacqueline Léonard, ancienne secrétaire confédérale de la CGT - Bourse du travail départementale à Creil, 3 juillet 2023|last=Jacqueline Léonard|date=2023|website=Vendée 2 - PCF|access-date=04-10-2026}}</ref>. == Sendikalism == Jacqueline Léonard te vin manm sendika CGT a nan lane 1964 aprè li te vin okipe yon pòs kòm reprezantan anplwaye nan lane 1971. Pandan peryòd sa, manm sendika yo t ap chèche fanm nan mouvman an ki pou fè pati kad yo. Sa te pèmèt yo te akeyi l byen rapid nan sekretarya sendika depatmantal Oise la nan lane 1973. Nan menm epòk sa a, li te resevwa fòmasyon nan men yon seri militan ki gen anpil eksperyans nan domèn nan tankou [[Jean Pitkevicht]] ak [[Francis Pen]], li te tou vin pwòch aktivis sa yo. Sa te ede l vin okipe pozisyon sekretè jeneral sendika depatmantal Oise la an 1980.<ref name=":2" />. Nan menm peryòd sa, li te rive enplike l tou epi patisipe nan aktivite [[:fr:Parti_communiste_français|Parti communiste français (PCF)]] a kòm youn nan nouvo manm komite federal la. === Sekretarya ki responsab kòz fanm yo (1982-1989) === Nan lane 1982, Jacqueline Léonard te vin ranplase Christiane Gilles nan biwo konfederal la nan pozisyon sekretè responsab kòz fanm yo. Depi lè li entegre biwo konfederasyon an jounal ''Antoinette'' la te vin pèdi nan popilarite l, editè an chèf la vin pèdi pozisyon li pou move konduit grav, sa te vin lakoz tou sekretè depatmantal Rhône nan, Georgette Vacher , touye tèt li. Daprè jounal ''Le Monde'', bès nan lavant ''Antoinette'' la te vin rive akoz gwo pwoblèm ekonomik nan epòk la. Militan vin pa genyen mwayen pou achte nouvo nimewo nan magazin nan, sa lakoz abònman yo vin bese epi faktori yo kòmanse fèmen. Rive nan lane 1982, lavant lan te vin bese nèt jiska {{Unité|50000}} kopi, konpare ak {{Unité|80000}} nan ane anvan yo. Nan lane 1986, [[Dominique Lacan]], ki se yon jounalis ki t ap travay pou ''jounal Antoinette'', ansanm ak tout Jacqueline Léonard te vin viktim nan kad yon pwosè pou difamasyon aprè yo te fin pibliye yon temwayaj sou [[Vyolans seksyèl|chantaj seksyèl]] ant de anplwaye nan La Poste nan Bourg-la-Reine. CGT defann anplwaye ki te temwaye a epi, tankou anpil lòt fanm, ki t ap sibi presyon seksyèl nan travay yo. Jacqueline Léonard ak lòt manm CGT yo sèvi ak pwosè a pou montre kijan sitiyasyon sa toujou ap repete epi mande rekonesans chantaj seksyèl kòm yon deli. Pandan l te nan biwo konfederasyon kom manm, jounal ''Antoinette'' vin fèmen ansam ak tout sektè fanm konfederasyon an. Rezon ki te lakoz desizyon sa yo, te provoke gwo ajitasyon. anpil konfli anndan CGT a ak PCF epi travayèz yo te vin pèdi motivasyon tou. Aparisyon mouvman [[feminis]] lan nan politik fransè ranplase apwòch ki fèt sou kondisyon fanm epi pèmèt yo gade kondisyon fanm nan selon yon apwòch sosyal. Apati 1985, lidè CGT yo te vin pèmèt yo pran an kont ni fanm ni gason nan revandikasyon sendikalis yo. Nan lane 1989,Jacqueline Léonard te vin kite sektè fanm nan. === Sekretarya pou Pwoteksyon Sosyal (1990-2001) === Rantre nan lane 1990, li te vin responsab sektè pwoteksyon sosyal la, kote li te jwe wòl sekretè konfederal<ref>{{Cite web|url=https://www.vie-publique.fr/discours/229683-conference-de-presse-de-mme-jacqueline-leonard-secretaire-de-la-cgt-su|title=Conférence de presse de Mme Jacqueline Léonard, secrétaire de la CGT|website=Vie Publique|access-date=04-10-2026}}</ref>. Rive nan fen lane 1990 yo, li te jwenn nominasyon li nan Konsèy Administrasyon [[:fr:Caisse_nationale_de_l'assurance_maladie|Caisse nationale de l'assurance maladie]] antanke reprezantan benefisyè sekirite sosyal yo, li te rete nan pos la jiska 2001. Aprè sa yo te ranplase li pa [[Annie Dosualdo]], ki te adjwen li anvan sa<ref>{{Cite web|url=https://sante.gouv.fr/fichiers/bo/2001/01-46/a0463068.htm|title=Arrêté du 31 octobre 2001 portant nomination au conseil d'administration de la Caisse nationale de l'assurance maladie des travailleurs salariés|date=15-11-2001|website=Santé.gouv.fr|access-date=04-10-2026}}</ref>. == Bibliyografi == * ''Janine Olmi, Oser la parité syndicale : La CGT à l'épreuve des collectifs féminins, L'Harmattan, 2007, 296 p. (ISBN 9782296171152)'' == Referans == {{Referans}} [[Kategori:Sekirite sosyal]] [[Kategori:Lafrans]] [[Kategori:Sendikalis CGT]] [[Kategori:Militant franse pou dwa fanm]] [[Kategori:Sendikalis franse XXe syek]] [[Kategori:Pati kominis franse]] [[Kategori:Pesonalite]] [[Kategori:Sendikalis feminen]] [[Kategori:Dwa fanm an Frans]] [[Kategori:Dwa fanm]] [[Kategori:Nesans nan l'Oise]] [[Kategori:Nesans an desanm 1945]] 1of8d840gfm4ndz2tonc02odtrzfg9o Diskisyon Itilizatè:Pinerook 3 97910 889207 2026-10-23T15:57:08Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Byenvini}}~~~ " 889207 wikitext text/x-wiki {{Byenvini}}[[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) rervl5dzhcre1atd3p40wu1w5u1z58c Modèl:Ane BNF 10 97911 889213 2026-10-23T16:05:27Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " <includeonly>[http://data.bnf.fr/date/{{trim|{{{1}}}}}/ Ane {{PAGENAME}}] sou sit entènèt [[Bibliyotèk nasyonal Frans]]</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> " 889213 wikitext text/x-wiki <includeonly>[http://data.bnf.fr/date/{{trim|{{{1}}}}}/ Ane {{PAGENAME}}] sou sit entènèt [[Bibliyotèk nasyonal Frans]]</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> 7m9kb2ubj2mc3hz68s77npq242krp8n Modèl:Palèt Ane/Jewografik 10 97912 889219 2026-10-23T16:40:52Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " <includeonly>{{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan Afrik|Afrik]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Afrik di Sid|Afrik di Sid]] | [[{{{1}}} nan Aljeri|Aljeri]] | [[{{{1}}} an Angola|Angola]] | [[{{{1}}} nan Benen|Benen]]... " 889219 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan Afrik|Afrik]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Afrik di Sid|Afrik di Sid]] | [[{{{1}}} nan Aljeri|Aljeri]] | [[{{{1}}} an Angola|Angola]] | [[{{{1}}} nan Benen|Benen]] | [[{{{1}}} nan Botswana|Botswana]] | [[{{{1}}} nan Boukina Faso|Boukina Faso]] | [[{{{1}}} nan Burundi|Burundi]] | [[{{{1}}} nan Kamewoun|Kamewoun]] | [[{{{1}}} nan Kap Vè|Kap Vè]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Santafrikèn|Repiblik Santafrikèn]] | [[{{{1}}} nan Komò|Komò]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Kongo|Repiblik Kongo]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Demokratik Kongo|Repiblik Demokratik Kongo]] | [[{{{1}}} nan Kòt Divwa|Kòt Divwa]] | [[{{{1}}} nan Djibouti|Djibouti]] | [[{{{1}}} nan Ejip|Ejip]] | [[{{{1}}} nan Eritre|Eritre]] | [[{{{1}}} nan Etyopi|Etyopi]] | [[{{{1}}} nan Gabon|Gabon]] | [[{{{1}}} nan Gambi|Gambi]] | [[{{{1}}} nan Gana|Gana]] | [[{{{1}}} nan Ginen|Ginen]] | [[{{{1}}} nan Ginen-Bisao|Ginen-Bisao]] | [[{{{1}}} nan Ginen Ekwatoryal|Ginen Ekwatoryal]] | [[{{{1}}} nan Kenya|Kenya]] | [[{{{1}}} nan Lesoto|Lesoto]] | [[{{{1}}} nan Liberya|Liberya]] | [[{{{1}}} nan Libi|Libi]] | [[{{{1}}} nan Madagaskar|Madagaskar]] | [[{{{1}}} nan Malawi|Malawi]] | [[{{{1}}} nan Mali|Mali]] | [[{{{1}}} nan Mowitani|Mowitani]] | [[{{{1}}} nan Moris (peyi)|Moris]] | [[{{{1}}} nan Maròk|Maròk]] | [[{{{1}}} nan Mozanbik|Mozanbik]] | [[{{{1}}} nan Namibi|Namibi]] | [[{{{1}}} nan Nijè|Nijè]] | [[{{{1}}} nan Nijerya|Nijerya]] | [[{{{1}}} nan Ouganda|Ouganda]] | [[{{{1}}} nan Rwanda|Rwanda]] | [[{{{1}}} nan Sahara Oksidantal|Sahara Oksidantal]] | [[{{{1}}} nan Sao Tome ak Prensip|Sao Tome ak Prensip]] | [[{{{1}}} nan Senegal|Senegal]] | [[{{{1}}} nan Sèchèl|Sèchèl]] | [[{{{1}}} nan Siera Leòn|Siera Leòn]] | [[{{{1}}} nan Somali|Somali]] | [[{{{1}}} nan Soudan|Soudan]] | [[{{{1}}} nan Soudan di Sid|Soudan di Sid]] | [[{{{1}}} nan Swazilann|Swazilann]] | [[{{{1}}} nan Tanzani|Tanzani]] | [[{{{1}}} nan Tchad|Tchad]] | [[{{{1}}} nan Togo|Togo]] | [[{{{1}}} nan Tinizi|Tinizi]] | [[{{{1}}} nan Zanbi|Zanbi]] | [[{{{1}}} nan Zimbabwe|Zimbabwe]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} pa peyi nan Amerik|Amerik]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Antigwa ak Babouda|Antigwa ak Babouda]] | [[{{{1}}} nan Ajantin|Ajantin]] | [[{{{1}}} nan Bahamas|Bahamas]] | [[{{{1}}} nan Babad|Babad]] | [[{{{1}}} nan Belize|Belize]] | [[{{{1}}} nan Bolivi|Bolivi]] | [[{{{1}}} nan Brezil|Brezil]] | [[{{{1}}} nan Kanada|Kanada]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Alberta | [[{{{1}}} nan Alberta|Alberta]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Kolonbi Britanik | [[{{{1}}} nan Kolonbi Britanik|Kolonbi Britanik]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Prens Edwa | [[{{{1}}} nan Zile Prens Edwa|Zile Prens Edwa]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Manitoba | [[{{{1}}} nan Manitoba|Manitoba]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvèl Ekòs | [[{{{1}}} nan Nouvèl Ekòs|Nouvèl Ekòs]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvo Brunswick | [[{{{1}}} nan Nouvo Brunswick|Nouvo Brunswick]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nunavut | [[{{{1}}} nan Nunavut|Nunavut]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ontario | [[{{{1}}} nan Ontario|Ontario]]}} | [[{{{1}}} nan Kebèk|Kebèk]] | {{#ifexist: {{{1}}} nan Saskatchewan | [[{{{1}}} nan Saskatchewan|Saskatchewan]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tèrnèv ak Labrador | [[{{{1}}} nan Tèrnèv ak Labrador|Tèrnèv ak Labrador]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Teritwa Nòdwès | [[{{{1}}} nan Teritwa Nòdwès|Teritwa Nòdwès]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Yukon | [[{{{1}}} nan Yukon|Yukon]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Chili|Chili]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Pak | [[{{{1}}} nan Zile Pak|Zile Pak]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Kolonbi|Kolonbi]] | [[{{{1}}} nan Kosta Rika|Kosta Rika]] | [[{{{1}}} nan Kiba|Kiba]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Dominikèn|Repiblik Dominikèn]] | [[{{{1}}} nan Dominik|Dominik]] | [[{{{1}}} nan Ekwatè|Ekwatè]] | [[{{{1}}} nan Etazini|Etazini]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Guam|[[{{{1}}} nan Guam|Guam]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Marian|[[{{{1}}} nan Zile Marian|Zile Marian]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Grenad|Grenad]] | [[{{{1}}} nan Gwatemala|Gwatemala]] | [[{{{1}}} nan Giyana|Giyana]] | [[{{{1}}} an Ayiti|Ayiti]] | [[{{{1}}} nan Ondiras|Ondiras]] | [[{{{1}}} nan Jamayik|Jamayik]] | [[{{{1}}} nan Meksik|Meksik]] | [[{{{1}}} nan Nikaragwa|Nikaragwa]] | [[{{{1}}} nan Panama|Panama]] | [[{{{1}}} nan Paragwe|Paragwe]] | [[{{{1}}} nan Pewou|Pewou]] | [[{{{1}}} nan Sen Kristòf ak Nevis|Sen Kristòf ak Nevis]] | [[{{{1}}} nan Sen Vensan ak Grenadin|Sen Vensan ak Grenadin]] | [[{{{1}}} nan Sent Lisi|Sent Lisi]] | [[{{{1}}} nan Salvadò|Salvadò]] | [[{{{1}}} nan Sirinam|Sirinam]] | [[{{{1}}} nan Trinite ak Tobago|Trinite ak Tobago]] | [[{{{1}}} nan Irigwe|Irigwe]] | [[{{{1}}} nan Venezyela|Venezyela]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} pa peyi nan Azi|Azi]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Abkazi|Abkazi]] | [[{{{1}}} nan Afganistan|Afganistan]] | [[{{{1}}} nan Arabi Saoudit|Arabi Saoudit]] | [[{{{1}}} an Anmeni|Anmeni]] | [[{{{1}}} nan Azerbayjan|Azerbayjan]] | [[{{{1}}} nan Barenn|Barenn]] | [[{{{1}}} nan Bangladèch|Bangladèch]] | [[{{{1}}} nan Boutan|Boutan]] | [[{{{1}}} nan Birmani|Birmani]] | [[{{{1}}} nan Brunei|Brunei]] | [[{{{1}}} nan Kanbòdj|Kanbòdj]] | [[{{{1}}} nan Kokas|Kokas]] | [[{{{1}}} nan Lachin|Lachin]] {{#ifexist: {{{1}}} nan Tibè | <small>([[{{{1}}} nan Tibè|Tibè]])</small>}} | [[{{{1}}} nan Chip|Chip]] | [[{{{1}}} nan Kore di Nò|Kore di Nò]] | [[{{{1}}} nan Kore di Sid|Kore di Sid]] | [[{{{1}}} nan Emira Arab Ini|Emira Arab Ini]] | [[{{{1}}} nan Jeorji|Jeorji]] | [[{{{1}}} an End|End]] | [[{{{1}}} an Endonezi|Endonezi]] | [[{{{1}}} nan Irak|Irak]] | [[{{{1}}} nan Iran|Iran]] | [[{{{1}}} nan Izrayèl|Izrayèl]] | [[{{{1}}} nan Japon|Japon]] | [[{{{1}}} nan Jòdani|Jòdani]] | [[{{{1}}} nan Kazakstan|Kazakstan]] | [[{{{1}}} nan Kirigistan|Kirigistan]] | [[{{{1}}} nan Kourdistan|Kourdistan]] | [[{{{1}}} nan Koweyit|Koweyit]] | [[{{{1}}} nan Laos|Laos]] | [[{{{1}}} nan Liban|Liban]] | [[{{{1}}} nan Malezi|Malezi]] | [[{{{1}}} nan Maldiv|Maldiv]] | [[{{{1}}} nan Mongoli|Mongoli]] | [[{{{1}}} nan Nepal|Nepal]] | [[{{{1}}} nan Oman|Oman]] | [[{{{1}}} nan Osetji di Sid-Alani|Osetji di Sid-Alani]] | [[{{{1}}} nan Ouzbekistan|Ouzbekistan]] | [[{{{1}}} nan Pakistan|Pakistan]] | [[{{{1}}} nan Palestin|Palestin]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Bann Gaza | [[{{{1}}} nan Bann Gaza|Bann Gaza]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Kisjordani | [[{{{1}}} nan Kisjordani|Kisjordani]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Filipin|Filipin]] | [[{{{1}}} pa peyi nan Pwoch-Oryan|Pwoch-Oryan]] | [[{{{1}}} nan Katar|Katar]] | [[{{{1}}} nan Larisi|Larisi]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Daghestan| [[{{{1}}} nan Daghestan|Daghestan]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ingouchi| [[{{{1}}} nan Ingouchi|Ingouchi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi| [[{{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi|Karatchaevo-Tcherkessi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Krai Krasnodar| [[{{{1}}} nan Krai Krasnodar|Krai Krasnodar]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Singapou|Singapou]] | [[{{{1}}} nan Sri Lanka|Sri Lanka]] | [[{{{1}}} nan Siri|Siri]] | [[{{{1}}} nan Tadjikistan|Tadjikistan]] | [[{{{1}}} nan Taywan|Taywan]] | [[{{{1}}} nan Tayland|Tayland]] | [[{{{1}}} nan Timò Oriental|Timò Oriental]] | [[{{{1}}} nan Tirkmenistan|Tirkmenistan]] | [[{{{1}}} nan Tirki|Tirki]] | [[{{{1}}} nan Vyetnam|Vyetnam]] | [[{{{1}}} nan Yemèn|Yemèn]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan Ewòp|Ewòp]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Abkazi|Abkazi]] | [[{{{1}}} nan Almay|Almay]] | [[{{{1}}} nan Albani|Albani]] | [[{{{1}}} nan Andò|Andò]] | [[{{{1}}} an Anmeni|Anmeni]] | [[{{{1}}} nan Otrich|Otrich]] | [[{{{1}}} nan Azerbayjan|Azerbayjan]] | [[{{{1}}} nan Belgik|Belgik]] | [[{{{1}}} nan Belarisi|Belarisi]] | [[{{{1}}} nan Bosni-Ezegovin|Bosni-Ezegovin]] | [[{{{1}}} nan Bilgari|Bilgari]] | [[{{{1}}} nan Kokas|Kokas]] | [[{{{1}}} nan Chip|Chip]] | [[{{{1}}} nan Kwoasi|Kwoasi]] | [[{{{1}}} nan Danmak|Danmak]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Gwolann| [[{{{1}}} nan Gwolann|Gwolann]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Espay|Espay]] | [[{{{1}}} nan Estoni|Estoni]] | [[{{{1}}} nan Fenlann|Fenlann]] | [[{{{1}}} nan Lafrans|Lafrans]] <small>{{Multiparamètres | ({{#ifexist: {{{1}}} nan Bretay | [[{{{1}}} nan Bretay|Bretay]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Lafrans d'outre-mer| [[{{{1}}} nan Lafrans d'outre-mer|Lòtrmè]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Gwadloup| [[{{{1}}} nan Gwadloup|Gwadloup]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Giyàn| [[{{{1}}} nan Giyàn|Giyàn]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Larenyon | [[{{{1}}} nan Larenyon|Larenyon]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Lorèn| [[{{{1}}} nan Lorèn|Lorèn]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Martinik| [[{{{1}}} nan Martinik|Martinik]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Mayòt| [[{{{1}}} nan Mayòt|Mayòt]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Pari | [[{{{1}}} nan Pari|Pari]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Polinezi franse| [[{{{1}}} nan Polinezi franse|Polinezi franse]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Pirene-Oriyantal| [[{{{1}}} nan Pirene-Oriyantal|Pirene-Oriyantal]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvèl Kaledoni| [[{{{1}}} nan Nouvèl Kaledoni|Nouvèl Kaledoni]]}}) }}</small> | [[{{{1}}} nan Jeorji|Jeorji]] | [[{{{1}}} nan Grès|Grès]] | [[{{{1}}} nan Ongri|Ongri]] | [[{{{1}}} nan Irlann|Irlann]] | [[{{{1}}} nan Islann|Islann]] | [[{{{1}}} nan Itali|Itali]] {{#ifexist: {{{1}}} nan Vale d'Aost | <small>([[{{{1}}} nan Vale d'Aost|Vale d'Aost]])</small>}} | [[{{{1}}} nan Kazakstan|Kazakstan]] | [[{{{1}}} nan Kosovo|Kosovo]] | [[{{{1}}} nan Letoni|Letoni]] | [[{{{1}}} nan Lichtenstein|Lichtenstein]] | [[{{{1}}} nan Litiyani|Litiyani]] | [[{{{1}}} nan Liksanbou|Liksanbou]] | [[{{{1}}} nan Masedwan di Nò|Masedwan di Nò]] | [[{{{1}}} nan Malt|Malt]] | [[{{{1}}} nan Moldavi|Moldavi]] | [[{{{1}}} nan Monako|Monako]] | [[{{{1}}} nan Montenegwo|Montenegwo]] | [[{{{1}}} nan Nòvèj|Nòvèj]] | [[{{{1}}} nan Osetji di Sid-Alani|Osetji di Sid-Alani]] | [[{{{1}}} nan Peyba|Peyba]] | [[{{{1}}} nan Polòy|Polòy]] | [[{{{1}}} nan Pòtigal|Pòtigal]] | [[{{{1}}} nan Woumani|Woumani]] | [[{{{1}}} nan Wayòm Ini|Wayòm Ini]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Angletè | [[{{{1}}} nan Angletè|Angletè]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ekòs | [[{{{1}}} nan Ekòs|Ekòs]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Peyi Gal | [[{{{1}}} nan Peyi Gal|Peyi Gal]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Irlann di Nò | [[{{{1}}} nan Irlann di Nò|Irlann di Nò]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Larisi|Larisi]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ingouchi| [[{{{1}}} nan Ingouchi|Ingouchi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi| [[{{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi|Karatchaevo-Tcherkessi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Krai Krasnodar| [[{{{1}}} nan Krai Krasnodar|Krai Krasnodar]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Sen Marin|Sen Marin]] | [[{{{1}}} nan Sèbi|Sèbi]] | [[{{{1}}} nan Slovaki|Slovaki]] | [[{{{1}}} nan Slovèni|Slovèni]] | [[{{{1}}} nan Swèd|Swèd]] | [[{{{1}}} nan Laswis|Laswis]] | [[{{{1}}} nan Tchèk|Tchèk]] | [[{{{1}}} nan Tirki|Tirki]] | [[{{{1}}} nan Ikrèn|Ikrèn]] | [[{{{1}}} nan Vatikan|Vatikan]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} {{#ifexpr:{{{1}}} < 2025|pa peyi |}} nan Oseyani|Oseyani]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Ostrali|Ostrali]] | [[{{{1}}} nan Zile Kook|Zile Kook]] | [[{{{1}}} nan Etazini Mikwonezi|Etazini Mikwonezi]] | [[{{{1}}} nan Fidji|Fidji]] | [[{{{1}}} an Endonezi|Endonezi]] | [[{{{1}}} nan Zile Marchal|Zile Marchal]] | [[{{{1}}} nan Nawou|Nawou]] | [[{{{1}}} nan Niwe|Niwe]] | [[{{{1}}} nan Nouvèl Zelann|Nouvèl Zelann]] | [[{{{1}}} nan Palau|Palau]] | [[{{{1}}} nan Papouazi-Nouvèl-Gine|Papouazi-Nouvèl-Gine]] | [[{{{1}}} nan Kiribati|Kiribati]] | [[{{{1}}} nan Zile Salomon|Zile Salomon]] | [[{{{1}}} nan Samoa|Samoa]] | [[{{{1}}} nan Samoa Ameriken|Samoa Ameriken]] | [[{{{1}}} nan Timò Oriental|Timò Oriental]] | [[{{{1}}} nan Tonga|Tonga]] | [[{{{1}}} nan Tivalou|Tivalou]] | [[{{{1}}} nan Vanwatou|Vanwatou]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan lanmè ak oseyan|Lanmè ak oseyan]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Manch|Manch]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Baltik|Lanmè Baltik]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Karayib|Lanmè Karayib]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Kaspyen|Lanmè Kaspyen]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Meditranne|Lanmè Meditranne]] | [[{{{1}}} nan Lanmè di Nò|Lanmè di Nò]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Nwa|Lanmè Nwa]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Wouj|Lanmè Wouj]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Aktik|Oseyan Aktik]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Atlantik|Oseyan Atlantik]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Ostral|Oseyan Ostral]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Endyen|Oseyan Endyen]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Pasifik|Oseyan Pasifik]] }} {{Boîte déroulante/fin}} [[{{{1}}} nan Antatik|Antatik]] </includeonly> <noinclude> {{Documentation d'une sous-page de modèle|type=palette|contenu=Egzanp pou ane aktyèl la : {{Palette Années/Géographique|{{CURRENTYEAR}}}} }} [[Kategori:Palèt kwonolojik|Ane Jewografik]] [[Kategori:Modèl ane|Jewografik ane]] [[Kategori:Modèl jewografi|Ane pa chif]] </noinclude> id2ts9n6jpfqh647a2wnvmp7zooqa02 889220 889219 2026-10-23T16:42:02Z Kitanago 19629 889220 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan Afrik|Afrik]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Afrik di Sid|Afrik di Sid]] | [[{{{1}}} nan Aljeri|Aljeri]] | [[{{{1}}} an Angola|Angola]] | [[{{{1}}} nan Benen|Benen]] | [[{{{1}}} nan Botswana|Botswana]] | [[{{{1}}} nan Boukina Faso|Boukina Faso]] | [[{{{1}}} nan Burundi|Burundi]] | [[{{{1}}} nan Kamewoun|Kamewoun]] | [[{{{1}}} nan Kap Vè|Kap Vè]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Santafrikèn|Repiblik Santafrikèn]] | [[{{{1}}} nan Komò|Komò]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Kongo|Repiblik Kongo]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Demokratik Kongo|Repiblik Demokratik Kongo]] | [[{{{1}}} nan Kòt Divwa|Kòt Divwa]] | [[{{{1}}} nan Djibouti|Djibouti]] | [[{{{1}}} nan Ejip|Ejip]] | [[{{{1}}} nan Eritre|Eritre]] | [[{{{1}}} nan Etyopi|Etyopi]] | [[{{{1}}} nan Gabon|Gabon]] | [[{{{1}}} nan Gambi|Gambi]] | [[{{{1}}} nan Gana|Gana]] | [[{{{1}}} nan Ginen|Ginen]] | [[{{{1}}} nan Ginen-Bisao|Ginen-Bisao]] | [[{{{1}}} nan Ginen Ekwatoryal|Ginen Ekwatoryal]] | [[{{{1}}} nan Kenya|Kenya]] | [[{{{1}}} nan Lesoto|Lesoto]] | [[{{{1}}} nan Liberya|Liberya]] | [[{{{1}}} nan Libi|Libi]] | [[{{{1}}} nan Madagaskar|Madagaskar]] | [[{{{1}}} nan Malawi|Malawi]] | [[{{{1}}} nan Mali|Mali]] | [[{{{1}}} nan Mowitani|Mowitani]] | [[{{{1}}} nan Moris (peyi)|Moris]] | [[{{{1}}} nan Maròk|Maròk]] | [[{{{1}}} nan Mozanbik|Mozanbik]] | [[{{{1}}} nan Namibi|Namibi]] | [[{{{1}}} nan Nijè|Nijè]] | [[{{{1}}} nan Nijerya|Nijerya]] | [[{{{1}}} nan Ouganda|Ouganda]] | [[{{{1}}} nan Rwanda|Rwanda]] | [[{{{1}}} nan Sahara Oksidantal|Sahara Oksidantal]] | [[{{{1}}} nan Sao Tome ak Prensip|Sao Tome ak Prensip]] | [[{{{1}}} nan Senegal|Senegal]] | [[{{{1}}} nan Sèchèl|Sèchèl]] | [[{{{1}}} nan Siera Leòn|Siera Leòn]] | [[{{{1}}} nan Somali|Somali]] | [[{{{1}}} nan Soudan|Soudan]] | [[{{{1}}} nan Soudan di Sid|Soudan di Sid]] | [[{{{1}}} nan Swazilann|Swazilann]] | [[{{{1}}} nan Tanzani|Tanzani]] | [[{{{1}}} nan Tchad|Tchad]] | [[{{{1}}} nan Togo|Togo]] | [[{{{1}}} nan Tinizi|Tinizi]] | [[{{{1}}} nan Zanbi|Zanbi]] | [[{{{1}}} nan Zimbabwe|Zimbabwe]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} pa peyi nan Amerik|Amerik]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Antigwa ak Babouda|Antigwa ak Babouda]] | [[{{{1}}} nan Ajantin|Ajantin]] | [[{{{1}}} nan Bahamas|Bahamas]] | [[{{{1}}} nan Babad|Babad]] | [[{{{1}}} nan Belize|Belize]] | [[{{{1}}} nan Bolivi|Bolivi]] | [[{{{1}}} nan Brezil|Brezil]] | [[{{{1}}} nan Kanada|Kanada]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Alberta | [[{{{1}}} nan Alberta|Alberta]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Kolonbi Britanik | [[{{{1}}} nan Kolonbi Britanik|Kolonbi Britanik]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Prens Edwa | [[{{{1}}} nan Zile Prens Edwa|Zile Prens Edwa]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Manitoba | [[{{{1}}} nan Manitoba|Manitoba]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvèl Ekòs | [[{{{1}}} nan Nouvèl Ekòs|Nouvèl Ekòs]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvo Brunswick | [[{{{1}}} nan Nouvo Brunswick|Nouvo Brunswick]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nunavut | [[{{{1}}} nan Nunavut|Nunavut]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ontario | [[{{{1}}} nan Ontario|Ontario]]}} | [[{{{1}}} nan Kebèk|Kebèk]] | {{#ifexist: {{{1}}} nan Saskatchewan | [[{{{1}}} nan Saskatchewan|Saskatchewan]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tèrnèv ak Labrador | [[{{{1}}} nan Tèrnèv ak Labrador|Tèrnèv ak Labrador]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Teritwa Nòdwès | [[{{{1}}} nan Teritwa Nòdwès|Teritwa Nòdwès]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Yukon | [[{{{1}}} nan Yukon|Yukon]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Chili|Chili]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Pak | [[{{{1}}} nan Zile Pak|Zile Pak]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Kolonbi|Kolonbi]] | [[{{{1}}} nan Kosta Rika|Kosta Rika]] | [[{{{1}}} nan Kiba|Kiba]] | [[{{{1}}} nan Repiblik Dominikèn|Repiblik Dominikèn]] | [[{{{1}}} nan Dominik|Dominik]] | [[{{{1}}} nan Ekwatè|Ekwatè]] | [[{{{1}}} nan Etazini|Etazini]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Guam|[[{{{1}}} nan Guam|Guam]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Zile Marian|[[{{{1}}} nan Zile Marian|Zile Marian]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Grenad|Grenad]] | [[{{{1}}} nan Gwatemala|Gwatemala]] | [[{{{1}}} nan Giyana|Giyana]] | [[{{{1}}} an Ayiti|Ayiti]] | [[{{{1}}} nan Ondiras|Ondiras]] | [[{{{1}}} nan Jamayik|Jamayik]] | [[{{{1}}} nan Meksik|Meksik]] | [[{{{1}}} nan Nikaragwa|Nikaragwa]] | [[{{{1}}} nan Panama|Panama]] | [[{{{1}}} nan Paragwe|Paragwe]] | [[{{{1}}} nan Pewou|Pewou]] | [[{{{1}}} nan Sen Kristòf ak Nevis|Sen Kristòf ak Nevis]] | [[{{{1}}} nan Sen Vensan ak Grenadin|Sen Vensan ak Grenadin]] | [[{{{1}}} nan Sent Lisi|Sent Lisi]] | [[{{{1}}} nan Salvadò|Salvadò]] | [[{{{1}}} nan Sirinam|Sirinam]] | [[{{{1}}} nan Trinite ak Tobago|Trinite ak Tobago]] | [[{{{1}}} nan Irigwe|Irigwe]] | [[{{{1}}} nan Venezyela|Venezyela]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} pa peyi nan Azi|Azi]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Abkazi|Abkazi]] | [[{{{1}}} nan Afganistan|Afganistan]] | [[{{{1}}} nan Arabi Saoudit|Arabi Saoudit]] | [[{{{1}}} an Anmeni|Anmeni]] | [[{{{1}}} nan Azerbayjan|Azerbayjan]] | [[{{{1}}} nan Barenn|Barenn]] | [[{{{1}}} nan Bangladèch|Bangladèch]] | [[{{{1}}} nan Boutan|Boutan]] | [[{{{1}}} nan Birmani|Birmani]] | [[{{{1}}} nan Brunei|Brunei]] | [[{{{1}}} nan Kanbòdj|Kanbòdj]] | [[{{{1}}} nan Kokas|Kokas]] | [[{{{1}}} nan Lachin|Lachin]] {{#ifexist: {{{1}}} nan Tibè | <small>([[{{{1}}} nan Tibè|Tibè]])</small>}} | [[{{{1}}} nan Chip|Chip]] | [[{{{1}}} nan Kore di Nò|Kore di Nò]] | [[{{{1}}} nan Kore di Sid|Kore di Sid]] | [[{{{1}}} nan Emira Arab Ini|Emira Arab Ini]] | [[{{{1}}} nan Jeorji|Jeorji]] | [[{{{1}}} an End|End]] | [[{{{1}}} an Endonezi|Endonezi]] | [[{{{1}}} nan Irak|Irak]] | [[{{{1}}} nan Iran|Iran]] | [[{{{1}}} nan Izrayèl|Izrayèl]] | [[{{{1}}} nan Japon|Japon]] | [[{{{1}}} nan Jòdani|Jòdani]] | [[{{{1}}} nan Kazakstan|Kazakstan]] | [[{{{1}}} nan Kirigistan|Kirigistan]] | [[{{{1}}} nan Kourdistan|Kourdistan]] | [[{{{1}}} nan Koweyit|Koweyit]] | [[{{{1}}} nan Laos|Laos]] | [[{{{1}}} nan Liban|Liban]] | [[{{{1}}} nan Malezi|Malezi]] | [[{{{1}}} nan Maldiv|Maldiv]] | [[{{{1}}} nan Mongoli|Mongoli]] | [[{{{1}}} nan Nepal|Nepal]] | [[{{{1}}} nan Oman|Oman]] | [[{{{1}}} nan Osetji di Sid-Alani|Osetji di Sid-Alani]] | [[{{{1}}} nan Ouzbekistan|Ouzbekistan]] | [[{{{1}}} nan Pakistan|Pakistan]] | [[{{{1}}} nan Palestin|Palestin]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Bann Gaza | [[{{{1}}} nan Bann Gaza|Bann Gaza]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Kisjordani | [[{{{1}}} nan Kisjordani|Kisjordani]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Filipin|Filipin]] | [[{{{1}}} pa peyi nan Pwoch-Oryan|Pwoch-Oryan]] | [[{{{1}}} nan Katar|Katar]] | [[{{{1}}} nan Larisi|Larisi]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Daghestan| [[{{{1}}} nan Daghestan|Daghestan]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ingouchi| [[{{{1}}} nan Ingouchi|Ingouchi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi| [[{{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi|Karatchaevo-Tcherkessi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Krai Krasnodar| [[{{{1}}} nan Krai Krasnodar|Krai Krasnodar]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Singapou|Singapou]] | [[{{{1}}} nan Sri Lanka|Sri Lanka]] | [[{{{1}}} nan Siri|Siri]] | [[{{{1}}} nan Tadjikistan|Tadjikistan]] | [[{{{1}}} nan Taywan|Taywan]] | [[{{{1}}} nan Tayland|Tayland]] | [[{{{1}}} nan Timò Oriental|Timò Oriental]] | [[{{{1}}} nan Tirkmenistan|Tirkmenistan]] | [[{{{1}}} nan Tirki|Tirki]] | [[{{{1}}} nan Vyetnam|Vyetnam]] | [[{{{1}}} nan Yemèn|Yemèn]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan Ewòp|Ewòp]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Abkazi|Abkazi]] | [[{{{1}}} nan Almay|Almay]] | [[{{{1}}} nan Albani|Albani]] | [[{{{1}}} nan Andò|Andò]] | [[{{{1}}} an Anmeni|Anmeni]] | [[{{{1}}} nan Otrich|Otrich]] | [[{{{1}}} nan Azerbayjan|Azerbayjan]] | [[{{{1}}} nan Belgik|Belgik]] | [[{{{1}}} nan Belarisi|Belarisi]] | [[{{{1}}} nan Bosni-Ezegovin|Bosni-Ezegovin]] | [[{{{1}}} nan Bilgari|Bilgari]] | [[{{{1}}} nan Kokas|Kokas]] | [[{{{1}}} nan Chip|Chip]] | [[{{{1}}} nan Kwoasi|Kwoasi]] | [[{{{1}}} nan Danmak|Danmak]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Gwolann| [[{{{1}}} nan Gwolann|Gwolann]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Espay|Espay]] | [[{{{1}}} nan Estoni|Estoni]] | [[{{{1}}} nan Fenlann|Fenlann]] | [[{{{1}}} nan Lafrans|Lafrans]] <small>{{Multiparamètres | ({{#ifexist: {{{1}}} nan Bretay | [[{{{1}}} nan Bretay|Bretay]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Lafrans d'outre-mer| [[{{{1}}} nan Lafrans d'outre-mer|Lòtrmè]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Gwadloup| [[{{{1}}} nan Gwadloup|Gwadloup]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Giyàn| [[{{{1}}} nan Giyàn|Giyàn]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Larenyon | [[{{{1}}} nan Larenyon|Larenyon]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Lorèn| [[{{{1}}} nan Lorèn|Lorèn]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Martinik| [[{{{1}}} nan Martinik|Martinik]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Mayòt| [[{{{1}}} nan Mayòt|Mayòt]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Pari | [[{{{1}}} nan Pari|Pari]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Polinezi franse| [[{{{1}}} nan Polinezi franse|Polinezi franse]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Pirene-Oriyantal| [[{{{1}}} nan Pirene-Oriyantal|Pirene-Oriyantal]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Nouvèl Kaledoni| [[{{{1}}} nan Nouvèl Kaledoni|Nouvèl Kaledoni]]}}) }}</small> | [[{{{1}}} nan Jeorji|Jeorji]] | [[{{{1}}} nan Grès|Grès]] | [[{{{1}}} nan Ongri|Ongri]] | [[{{{1}}} nan Irlann|Irlann]] | [[{{{1}}} nan Islann|Islann]] | [[{{{1}}} nan Itali|Itali]] {{#ifexist: {{{1}}} nan Vale d'Aost | <small>([[{{{1}}} nan Vale d'Aost|Vale d'Aost]])</small>}} | [[{{{1}}} nan Kazakstan|Kazakstan]] | [[{{{1}}} nan Kosovo|Kosovo]] | [[{{{1}}} nan Letoni|Letoni]] | [[{{{1}}} nan Lichtenstein|Lichtenstein]] | [[{{{1}}} nan Litiyani|Litiyani]] | [[{{{1}}} nan Liksanbou|Liksanbou]] | [[{{{1}}} nan Masedwan di Nò|Masedwan di Nò]] | [[{{{1}}} nan Malt|Malt]] | [[{{{1}}} nan Moldavi|Moldavi]] | [[{{{1}}} nan Monako|Monako]] | [[{{{1}}} nan Montenegwo|Montenegwo]] | [[{{{1}}} nan Nòvèj|Nòvèj]] | [[{{{1}}} nan Osetji di Sid-Alani|Osetji di Sid-Alani]] | [[{{{1}}} nan Peyba|Peyba]] | [[{{{1}}} nan Polòy|Polòy]] | [[{{{1}}} nan Pòtigal|Pòtigal]] | [[{{{1}}} nan Woumani|Woumani]] | [[{{{1}}} nan Wayòm Ini|Wayòm Ini]] <small>({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Angletè | [[{{{1}}} nan Angletè|Angletè]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ekòs | [[{{{1}}} nan Ekòs|Ekòs]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Peyi Gal | [[{{{1}}} nan Peyi Gal|Peyi Gal]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Irlann di Nò | [[{{{1}}} nan Irlann di Nò|Irlann di Nò]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Larisi|Larisi]]<small> ({{Multiparamètres | {{#ifexist: {{{1}}} nan Ingouchi| [[{{{1}}} nan Ingouchi|Ingouchi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi| [[{{{1}}} nan Karatchaevo-Tcherkessi|Karatchaevo-Tcherkessi]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Krai Krasnodar| [[{{{1}}} nan Krai Krasnodar|Krai Krasnodar]]}} | {{#ifexist: {{{1}}} nan Tchetchenni| [[{{{1}}} nan Tchetchenni|Tchetchenni]]}} }})</small> | [[{{{1}}} nan Sen Marin|Sen Marin]] | [[{{{1}}} nan Sèbi|Sèbi]] | [[{{{1}}} nan Slovaki|Slovaki]] | [[{{{1}}} nan Slovèni|Slovèni]] | [[{{{1}}} nan Swèd|Swèd]] | [[{{{1}}} nan Laswis|Laswis]] | [[{{{1}}} nan Tchèk|Tchèk]] | [[{{{1}}} nan Tirki|Tirki]] | [[{{{1}}} nan Ikrèn|Ikrèn]] | [[{{{1}}} nan Vatikan|Vatikan]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} {{#ifexpr:{{{1}}} < 2025|pa peyi |}} nan Oseyani|Oseyani]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Ostrali|Ostrali]] | [[{{{1}}} nan Zile Kook|Zile Kook]] | [[{{{1}}} nan Etazini Mikwonezi|Etazini Mikwonezi]] | [[{{{1}}} nan Fidji|Fidji]] | [[{{{1}}} an Endonezi|Endonezi]] | [[{{{1}}} nan Zile Marchal|Zile Marchal]] | [[{{{1}}} nan Nawou|Nawou]] | [[{{{1}}} nan Niwe|Niwe]] | [[{{{1}}} nan Nouvèl Zelann|Nouvèl Zelann]] | [[{{{1}}} nan Palau|Palau]] | [[{{{1}}} nan Papouazi-Nouvèl-Gine|Papouazi-Nouvèl-Gine]] | [[{{{1}}} nan Kiribati|Kiribati]] | [[{{{1}}} nan Zile Salomon|Zile Salomon]] | [[{{{1}}} nan Samoa|Samoa]] | [[{{{1}}} nan Samoa Ameriken|Samoa Ameriken]] | [[{{{1}}} nan Timò Oriental|Timò Oriental]] | [[{{{1}}} nan Tonga|Tonga]] | [[{{{1}}} nan Tivalou|Tivalou]] | [[{{{1}}} nan Vanwatou|Vanwatou]] }} {{Boîte déroulante/fin}} {{Boîte déroulante/début | titre = [[{{{1}}} nan lanmè ak oseyan|Lanmè ak oseyan]] | alignT = center | couleurBordure = #FFFFFF;border:none; | couleurFondB = #FFFFFF;background:none !important;margin:0; | couleurFond = none !important;background:none !important; | hauteur = 2.5em }} {{Multiparamètres | [[{{{1}}} nan Manch|Manch]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Baltik|Lanmè Baltik]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Karayib|Lanmè Karayib]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Kaspyen|Lanmè Kaspyen]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Meditranne|Lanmè Meditranne]] | [[{{{1}}} nan Lanmè di Nò|Lanmè di Nò]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Nwa|Lanmè Nwa]] | [[{{{1}}} nan Lanmè Wouj|Lanmè Wouj]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Aktik|Oseyan Aktik]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Atlantik|Oseyan Atlantik]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Ostral|Oseyan Ostral]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Endyen|Oseyan Endyen]] | [[{{{1}}} nan Oseyan Pasifik|Oseyan Pasifik]] }} {{Boîte déroulante/fin}} [[{{{1}}} nan Antatik|Antatik]] </includeonly> <noinclude> {{Documentation d'une sous-page de modèle|type=palette|contenu=Egzanp pou ane aktyèl la : {{Palèt Ane/Jewografik|{{CURRENTYEAR}}}} }} [[Kategori:Palèt kwonolojik|Ane Jewografik]] [[Kategori:Modèl ane|Jewografik ane]] [[Kategori:Modèl jewografi|Ane pa chif]] </noinclude> 3ekb8xg74b5chg2l60b94x64e3xk8r8 Ane entènasyonal 0 97913 889223 2026-10-23T16:55:02Z Kitanago 19629 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/235514648|Année internationale]] » 889223 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] qcuprh9rx2iy7bxri239ru5eec8jn0p 889224 889223 2026-10-23T16:56:45Z Kitanago 19629 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/235514648|Année internationale]] » 889224 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] opo3d93npjjrhy9bn7kw5qscs5q4rcg 889225 889224 2026-10-23T16:57:06Z Kitanago 19629 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/235514648|Année internationale]] » 889225 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] omv89ls4ygk9pqudzmwwv0rqw034wrk 889227 889225 2026-10-23T16:57:55Z Kitanago 19629 Kitanago a déplacé la page [[Ane Entènasyonal la]] vers [[Ane entènasyonal]] 889225 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] omv89ls4ygk9pqudzmwwv0rqw034wrk 889229 889227 2026-10-23T16:59:13Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889229 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Année mondiale du réfugié |- | [[1965]] || Année de la coopération internationale |- | [[1967]] || Année internationale du [[tourisme]] |- | [[1968]] || Année internationale des [[droits de l'homme]] |- | [[1970]] || Année internationale de l'[[éducation]] |- | [[1971]] || Année internationale de la lutte contre le racisme et la discrimination raciale |- | [[1974]] || Année mondiale de la population |- | [[1975]] || [[Année internationale de la femme]] |- | [[1978]] || Année internationale pour la lutte contre l'[[apartheid]] |- | [[1979]] || Année internationale de l'enfant |- | [[1981]] || [[Année internationale des personnes handicapées]] |- | [[1982]] || Année internationale de mobilisation pour des sanctions contre l'Afrique du Sud |- | [[1983]] || Année mondiale des [[communications]] |- | [[1985]] || Année internationale de la [[jeunesse]] |- | [[1986]] || Année internationale de la [[paix]] |- | [[1987]] || Année internationale du logement des sans-abri |- | [[1990]] || Année internationale de l'[[alphabétisation]] |- | [[1992]] || Année internationale de l'espace |- | [[1993]] || Année internationale des populations autochtones |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] cyyw6uvoea55gexce7gajhuqsz17wn8 889230 889229 2026-10-23T17:01:01Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889230 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Année internationale des [[droits de l'homme]] |- | [[1970]] || Année internationale de l'[[éducation]] |- | [[1971]] || Année internationale de la lutte contre le racisme et la discrimination raciale |- | [[1974]] || Année mondiale de la population |- | [[1975]] || [[Année internationale de la femme]] |- | [[1978]] || Année internationale pour la lutte contre l'[[apartheid]] |- | [[1979]] || Année internationale de l'enfant |- | [[1981]] || [[Année internationale des personnes handicapées]] |- | [[1982]] || Année internationale de mobilisation pour des sanctions contre l'Afrique du Sud |- | [[1983]] || Année mondiale des [[communications]] |- | [[1985]] || Année internationale de la [[jeunesse]] |- | [[1986]] || Année internationale de la [[paix]] |- | [[1987]] || Année internationale du logement des sans-abri |- | [[1990]] || Année internationale de l'[[alphabétisation]] |- | [[1992]] || Année internationale de l'espace |- | [[1993]] || Année internationale des populations autochtones |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 3vfst4tau1ysq28igoxbwxuqlbv6zfp 889232 889230 2026-10-23T17:03:55Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889232 wikitext text/x-wiki '''waAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Année internationale de la femme]] |- | [[1978]] || Année internationale pour la lutte contre l'[[apartheid]] |- | [[1979]] || Année internationale de l'enfant |- | [[1981]] || [[Année internationale des personnes handicapées]] |- | [[1982]] || Année internationale de mobilisation pour des sanctions contre l'Afrique du Sud |- | [[1983]] || Année mondiale des [[communications]] |- | [[1985]] || Année internationale de la [[jeunesse]] |- | [[1986]] || Année internationale de la [[paix]] |- | [[1987]] || Année internationale du logement des sans-abri |- | [[1990]] || Année internationale de l'[[alphabétisation]] |- | [[1992]] || Année internationale de l'espace |- | [[1993]] || Année internationale des populations autochtones |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 6uezso1q93xz4w80cze38utazplfz7s 889233 889232 2026-10-23T17:06:16Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889233 wikitext text/x-wiki '''waAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Année internationale des personnes handicapées]] |- | [[1982]] || Année internationale de mobilisation pour des sanctions contre l'Afrique du Sud |- | [[1983]] || Année mondiale des [[communications]] |- | [[1985]] || Année internationale de la [[jeunesse]] |- | [[1986]] || Année internationale de la [[paix]] |- | [[1987]] || Année internationale du logement des sans-abri |- | [[1990]] || Année internationale de l'[[alphabétisation]] |- | [[1992]] || Année internationale de l'espace |- | [[1993]] || Année internationale des populations autochtones |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 8q8vsiuzg6169btutw5lt4w8dpwhvjj 889235 889233 2026-10-23T17:12:18Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889235 wikitext text/x-wiki '''waAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Année internationale du logement des sans-abri |- | [[1990]] || Année internationale de l'[[alphabétisation]] |- | [[1992]] || Année internationale de l'espace |- | [[1993]] || Année internationale des populations autochtones |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 36fzi82n7hppxnj0tv1668sipo3rxb4 889236 889235 2026-10-23T17:17:46Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889236 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Année internationale de la [[famille]]<br>Année internationale du sport et de l'idéal olympique |- | [[1995]] || Année des Nations unies pour la [[tolérance]] |- | [[1996]] || Année Internationale pour l'éradication de la [[pauvreté]] |- | [[1998]] || Année Internationale pour l'[[Océan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] rdf25oc8e78hod39623a9r3emw7rvlv 889248 889236 2026-10-23T20:04:21Z Kitanago 19629 889248 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Année Internationale des personnes âgées |- | [[2000]] || Année internationale pour la culture de la [[paix]]<br>Année internationale d'action de grâce |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] elhs6o1bzzaeuxnmt90k6cg39lsgj9h 889249 889248 2026-10-23T20:06:16Z Kitanago 19629 889249 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Année internationale des volontaires et<br>Année internationale de la mobilisation contre le racisme |- | [[2002]] || Année des Nations unies pour le [[patrimoine culturel]]<br>Année internationale de l'[[écotourisme]]<br>Année internationale de la [[montagne]] |- | [[2003]] || Année internationale de l'[[eau douce]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] e6hg7zbkn24kz4eh25ttugcdht68ohh 889253 889249 2026-10-23T20:12:44Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889253 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Année internationale de commémoration de la lutte contre l'[[esclavage]] et de son [[abolition de l'esclavage|abolition]]<br>Année internationale du riz |- | [[2005]] || [[Année de la physique|Année internationale de physique]]<br>[[Année internationale du microcrédit]]<br>Année internationale du [[sport]] et de l'[[éducation physique]] |- | [[2006]] || Année internationale des [[désert]]s et de la [[désertification]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 7gfbs2v17iyvd25hflopnu07hw0spqf 889254 889253 2026-10-23T20:18:47Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889254 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Année polaire internationale]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Année internationale des langues]]<br>Année internationale de la planète [[Terre]]<br>[[Année internationale de la pomme de terre]]<br>[[Année internationale de l'assainissement]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] e5cmyctac4x7fk3l65hgb9g8m4i3j41 889255 889254 2026-10-23T20:21:48Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889255 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]] [[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 220z27loxd4mwiplcxjeuyjuiosazk1 889256 889255 2026-10-23T20:22:50Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889256 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br> [[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Année internationale de l'apprentissage des droits de l'homme (2008-2009)<br>Année internationale des fibres naturelles<br>[[Année mondiale de l'astronomie]]<br>Année internationale de la réconciliation |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] onmdaev3cn2jgxpoh2j7ir2sytxqod4 889257 889256 2026-10-23T20:25:43Z Kitanago 19629 889257 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Année internationale du rapprochement des cultures<br>[[Année internationale de la biodiversité]]<br>Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 7xdd5g393d67k7dm49ki42jxshk0kaz 889258 889257 2026-10-23T20:28:59Z Kitanago 19629 889258 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Année internationale de la jeunesse : dialogue et compréhension mutuelle (2010-2011)<br>[[Année internationale de la chimie]]<br>[[Année internationale des forêts]]<br>Année internationale des personnes d'ascendance africaine<br>[[Année mondiale vétérinaire]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] nf1xfwlr3xssvh208016k2vaiaeno86 889259 889258 2026-10-23T20:32:04Z Kitanago 19629 889259 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Année internationale des [[coopérative]]s<br>Année internationale de l'énergie [[développement durable|durable]] pour tous |- | [[2013]] || Année internationale de la coopération dans le domaine de l'[[eau]]<br>Année internationale du [[quinoa]] |- | [[2014]] || Année internationale de l'[[agriculture]] familiale<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Année internationale de la [[cristallographie]]<br>Année internationale des petits [[état insulaire|états insulaires]] en développement |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] b9nld70dtv4mssauu87lyve9rkwuryt 889262 889259 2026-10-23T20:37:51Z Kitanago 19629 889262 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Année internationale des [[Sol_(pédologie)|sols]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Année internationale de la lumière et des techniques utilisant la lumière]]<ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Année internationale des légumineuses]]<ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 4v89olc9viutz9btci0x7k7fsq85je2 889263 889262 2026-10-23T20:41:22Z Kitanago 19629 889263 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Année internationale du [[tourisme durable]] pour le [[Développement économique et social|développement]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Année internationale pour les [[Récif corallien|récifs coralliens]]<ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 4vh1ftefojm8nh76gxxiln9e1tz814s 889265 889263 2026-10-23T20:44:08Z Kitanago 19629 889265 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Année internationale des {{lien|fr=Langue indigène|lang=en|trad=Indigenous language|texte=langues autochtones}}<ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Année internationale de la [[modération]]<br>Année internationale du [[tableau périodique des éléments]] |- | [[2020]] || [[Année internationale de la santé des végétaux]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] lrtwlu1zbqb69d8w8dhyuuvq3j4aoe7 889267 889265 2026-10-23T20:48:13Z Kitanago 19629 889267 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Année internationale de la [[paix]] et de la [[confiance]]<ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Année internationale des fruits et légumes |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] s7vvwa84m22vy1t47zc4g1nixbgcaki 889268 889267 2026-10-23T20:50:37Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889268 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Ane entènasyonal [[lapè]] ak [[konfyans]] <ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Ane entènasyonal fwi ak legim |- | [[2022]] || Année internationale de la [[Pêche_(halieutique)|pêche]] et de l'[[aquaculture]] artisanales<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Année internationale du [[verre]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Année internationale du [[Mil (céréale)|mil]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 94nnif2a3z4ff1e1gposibllnvsv0wo 889269 889268 2026-10-23T20:55:51Z Kitanago 19629 /* Tèm Ane Entènasyonal yo */ 889269 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Ane entènasyonal [[lapè]] ak [[konfyans]] <ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Ane entènasyonal fwi ak legim |- | [[2022]] || Ane entènasyonal [[Pèch (alyetik)|lapèch]] ak [[akwakilti]] atizanal<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Ane entènasyon internationale du [[Vè (materyo)|vè]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Ane entènasyonal [[pitimi]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Année internationale des [[Camelidae|camélidés]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Année internationale des [[Coopérative|coopératives]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Année internationale de la préservation des [[glacier|glaciers]]<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Année internationale de la paix et de la confiance<ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Année internationale du [[pastoralisme]] et des [[pâturage]]s<ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Année internationale des volontaires au service du [[développement durable]]<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Année internationale des [[agricultrice]]s<ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] fa39vkp046me1tziu06k93gpcyatyvw 889272 889269 2026-10-23T21:06:23Z Kitanago 19629 889272 wikitext text/x-wiki == '''awaAne entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> == Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Ane entènasyonal [[lapè]] ak [[konfyans]] <ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Ane entènasyonal fwi ak legim |- | [[2022]] || Ane entènasyonal [[Pèch (alyetik)|lapèch]] ak [[akwakilti]] atizanal<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Ane entènasyon internationale du [[Vè (materyo)|vè]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Ane entènasyonal [[pitimi]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Ane entènasyonal [[Camelidae|kamelide]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Ane entènasyonal [[koperativ]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Ane entènasyonal prezèvasyon [[Glasye|glasye yo]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Ane entènasyonal lapè ak konfyans <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Ane entènasyonal [[pastoralism]] ak [[patiraj]] <ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Ane entènasyonal volontè nan sèvis [[Devlòpman dirab|devlopman dirab]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Ane entènasyonal [[agrikiltris]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] i8fp439b6gefl46wekmnsxp69xgzkqa 889273 889272 2026-10-23T21:06:48Z Kitanago 19629 889273 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>[http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- Voir sur ''media.unwto.org''.]</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Ane entènasyonal [[lapè]] ak [[konfyans]] <ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Ane entènasyonal fwi ak legim |- | [[2022]] || Ane entènasyonal [[Pèch (alyetik)|lapèch]] ak [[akwakilti]] atizanal<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Ane entènasyon internationale du [[Vè (materyo)|vè]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Ane entènasyonal [[pitimi]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Ane entènasyonal [[Camelidae|kamelide]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Ane entènasyonal [[koperativ]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Ane entènasyonal prezèvasyon [[Glasye|glasye yo]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Ane entènasyonal lapè ak konfyans <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Ane entènasyonal [[pastoralism]] ak [[patiraj]] <ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Ane entènasyonal volontè nan sèvis [[Devlòpman dirab|devlopman dirab]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Ane entènasyonal [[agrikiltris]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 6yznbwtlljsfytsp2kg691gnowjmp4z 889276 889273 2026-10-23T21:24:18Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 889276 wikitext text/x-wiki '''Ane entènasyonal yo''' pwoklame pa Asanble Jeneral Nasyonzini an. Yo dedye (chak ane depi ane 2000 yo) a youn oswa plizyè tèm patikilye.<ref>[http://www.un.org/fr/sections/observances/international-years/index.html Célébrations et manifestations des Nations unies - Années internationales]</ref> Tèm ane a ofisyèlman deside pa yon [[Rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini|rezolisyon Asanble Jeneral Nasyonzini an]], ki envite [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti]] (UNESCO), an konsiltasyon avèk Eta Manb yo, pou jwe yon wòl dirijan nan preparasyon selebrasyon an. == Tèm Ane Entènasyonal yo == {| class="wikitable sortable" |- ! Ane !! Non |- | [[1959]] || Ane mondyal refijye<ref> {{lien web|url=http://www.sfm.mb.ca/uploads/Annees%20internationales%20ONU%281%29.pdf |titre=Journées de l’ONU : Années Internationales |auteur=Assemblée générale des Nations unies|date=inconnue |site=sfm.mb.ca|consulté le=18 mars 2016}}.</ref> |- | [[1960]] || Ane mondyal refijye |- | [[1965]] || Ane kowoperasyon entènasyonal |- | [[1967]] || Ane entènasyonal [[touris]] |- | [[1968]] || Ane entènasyonal [[dwa moun]] |- | [[1970]] || Ane entènasyonal [[edikasyon]] |- | [[1971]] || Ane entènasyonal lit kont rasis ak diskriminasyon rasyal |- | [[1974]] || Ane mondyal popilasyon |- | [[1975]] || [[Ane entènasyonal fanm]] |- | [[1978]] || Ane entènasyonal pou lite kont [[apartheid]] |- | [[1979]] || Ane entènasyonal timoun |- | [[1981]] || [[Ane entènasyonal moun andikape]] |- | [[1982]] || Ane entènasyonal mobilizasyon pou sanksyon kont Afrikdisid |- | [[1983]] || Ane mondyal [[kominikasyon]] |- | [[1985]] || Ane entènasyonal [[lajenès]] |- | [[1986]] || Ane entènasyonal [[lapè]] |- | [[1987]] || Ane entènasyonal kay pou ki pa gen kay |- | [[1990]] || Ane entènasyonal [[alfabetizasyon]] |- | [[1992]] || Ane entènasyonal espas |- | [[1993]] || Ane entènasyonal popilasyon otoktòn |- | [[1994]] || Ane entènasyonal [[fanmi]]<br>Ane entènasyonal espò ak ideyal olenpik |- | [[1995]] || Ane Nasyonzini pou [[tolerans]] |- | [[1996]] || Ane Entènasyon pou dechouke [[povrete]] |- | [[1998]] || Ane Entènasyonal pou [[Oseyan]] |- | [[1999]] || Ane Entènsyonal moun ki antre nan laj |- | [[2000]] || Ane entènasyonal pou kilti ak [[lapè]]<br>Ane entènasyonal aksyon degras |- | [[2001]] || Ane entènasyonal volontè<br>Ane entènasyonal mobilizasyon kont rasis |- | [[2002]] || Ane Nasyonzini pou [[patrimwàn kiltirèl]]<br>Ane entènasyonal [[ekotouris]]<br>Ane entènasyonal [[mòn]] |- | [[2003]] || Ane entènasyonal [[dlo dous]] |- | [[2004]] || Ane entènasyonal komemorasyon lit kont [[esklavaj]] ak [[Abolisyon esklavaj|abolisyon]] li<br>Ane entènasyonal diri |- | [[2005]] || [[Ane fizik|Ane entènasyonal fizik]] <br>[[Ane entènasyonal mikwokredi]]<br>Ane entènasyonal [[espò]] ak [[edikasyon fizik]] |- | [[2006]] || Ane entènasyonal [[Dezè|dezè yo]] ak [[dezètifikasyon]] |- | [[2007]] || [[Ane polè entènasyonal]] (2007-2008) |- | [[2008]] || [[Ane entènasyonal lang]]<br>Ane entènasyonal planèt [[tè]] a [[Ane entènasyonal pòmdetè]]<br>[[Ane entènasyonal asenisman]] |- | [[2009]] || Ane entènasyonal aprantisaj dwa moun (2008-2009)<br>Ane entènasyonal fib natirèl<br>[[Ane mondyal astwonomi]]<br>Ane entènasyonal rekonsilyasyon |- | [[2010]] || Ane entènasyonal rapwochman kilti<br>[[Ane entèsyonal biyodivèsite]] <br>Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011) |- | [[2011]] || Ane entènasyonal lajenès : dyalòg ak konpreyansyon youn pou lòt (2010-2011)<br>[[Ane entènasyonal chimi]]<br>[[Ane entèsyonal forè yo]]<br>Ane entènasyonal moun desandan afriken<br>[[Ane mondyal veterinè]] |- | [[2012]] || Ane entènasyonal [[koperativ]]<br>Ane entènasyonal enèji [[Devlòpman dirab|dirab]] pou tout moun |- | [[2013]] || Ane entènasyonal koperasyon koperasyon nan domèn [[dlo]]<br>Ane entènasyonal [[kinoa]] |- | [[2014]] || Ane entènsyonal [[agrikilti]] familyal<ref>{{lien web |url=https://www.un.org/News/fr-press/docs//2011/AG11200.doc.htm |titre=L'ASSEMBLÉE GÉNÉRALE ADOPTE 42 PROJETS DE RÉSOLUTION ET 4 PROJETS DE DÉCISION DONT ELLE ÉTAIT SAISIE PAR SA COMMISSION ÉCONOMIQUE ET FINANCIÈRE |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=5 juin 2013}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/family-farming-2014/home/fr/ |titre=Le site officiel de l'Année internationale de l'agriculture familiale |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=18 novembre 2013}}.</ref><br>Ane entènasyonal [[kristalografi]]<br>Ane entènasyonal ti [[Eta ensilè]] an devlopman |- | [[2015]] || Ane entènasyonal [[Sòl (pedoloji)|sòl yo]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/232&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2013 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=27 août 2015}}.</ref>{{,}}<ref>{{lien web |url=http://www.fao.org/soils-2015/fr/ |titre=Site officiel de Année internationale des sols |auteur=L'Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture |site=fao.org |consulté le=27 août 2014}}.</ref><br>[[Ane entènasyonal limyè ak teknik ki itilize limyè]] <ref> [http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/221 A/RES/68/221] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2016]] || [[Ane entènasyonal plant legim]] <ref>[http://www.un.org/fr/documents/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/231 A/RES/68/231] sur ''un.org''.</ref> |- | [[2017]] || Ane entènasyonal [[touris dirab]] pou [[Devlopman ekonomik ak sosyal|devlopman]]<ref>{{Cite web |url=http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- |title=Voir sur ''media.unwto.org''. |access-date=2026-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160628025912/http://media.unwto.org/fr/press-release/2015-12-10/les-nations-unies-proclament-2017-annee-internationale-du-tourisme-durable- |archive-date=2016-06-28 |dead-url=yes}}</ref> |- | [[2018]] || Ane entènasyonal pou [[Resif koralyen|resif koralyen yo]] <ref>{{Lien web |langue=en |url=https://www.icriforum.org/about-icri/iyor |titre=The Third International Year of the Reef (IYOR 2018) |consulté le=25 janvier 2018 |site=icriforum.org}}.</ref> |- | [[2019]] || Ane entènasyonal [[lang otoktòn]] <ref>[http://undocs.org/fr/A/71/481 Résolution adoptée par l'Assemblée générale] le {{1er}} décembre 2016.</ref><br>Ane entènasyonal [[moderasyon]]<br>Ane entènasyonal [[tablo peryodik eleman yo]] |- | [[2020]] || [[Ane entènasyonal sante vejetal yo]]<ref>{{lien web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/73/252&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 20 décembre 2018 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- | [[2021]] || Ane entènasyonal [[lapè]] ak [[konfyans]] <ref>{{lien web |url=https://undocs.org/fr/A/RES/73/338 |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 12 septembre 2019 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=30 décembre 2019}}.</ref><br>Ane entènasyonal fwi ak legim |- | [[2022]] || Ane entènasyonal [[Pèch (alyetik)|lapèch]] ak [[akwakilti]] atizanal<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/72&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 5 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref><br>Ane entènasyon internationale du [[Vè (materyo)|vè]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/279 2022, Année internationale du verre], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2023]] || Ane entènasyonal [[pitimi]]<ref>[https://undocs.org/fr/A/RES/75/263 2023, Année internationale du mil], consulté le 4 juillet 2021.</ref> |- | [[2024]] || Ane entènasyonal [[Camelidae|kamelide]]<ref>{{lien web |url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/72/210&Lang=F |titre=Résolution adoptée par l'Assemblée générale le 20 décembre 2017 |auteur=Assemblée générale des Nations unies |site=un.org |consulté le=9 juin 2019}}.</ref> |- |[[2025]] || Ane entènasyonal [[koperativ]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 19 décembre 2023 (A/RES/78/175) |titre=Résolution "Rôle des coopératives dans le développement social" |url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A/RES/78/175&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False |site=undocs.org |consulté le=2024-05-27}}.</ref><br>Ane entènasyonal prezèvasyon [[Glasye|glasye yo]] <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 14 décembre 2022 (A/RES/77/158) |titre=Résolution "Année internationale de la préservation des glaciers (2025)" |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/756/00/pdf/n2275600.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref><br>Ane entènasyonal lapè ak konfyans <ref>{{Lien web |auteur=Assemblée générale des Nations-Unies du 21 mars 2024 (A/RES/78/266) |titre=2025, Année internationale de la paix et de la confiance |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n24/087/90/pdf/n2408790.pdf |site=undocs.org |consulté le=2025-01-03}}.</ref> |- |[[2026]] || Ane entènasyonal [[pastoralism]] ak [[patiraj]] <ref>[https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/288/64/PDF/N2228864.pdf?OpenElement Année internationale du pastoralisme et des pâturages (2026)], consulté le 22 janvier 2023.</ref><br>Ane entènasyonal volontè nan sèvis [[Devlòpman dirab|devlopman dirab]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/416/40/pdf/n2341640.pdf Année internationale des Volontaires au service du développement durable (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref><br>Ane entènasyonal [[agrikiltris]] <ref>[https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/n24/099/06/pdf/n2409906.pdf Année internationale des agricultrices (2026)], consulté le 28 octobre 2024.</ref> |} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == === Atik ki gen rapò === * Jounen Entènasyonal la * [[INESKO|Òganizasyon Nasyonzini pou Edikasyon, Syans ak Kilti (UNESCO)]] * [[Òganizasyon Nasyonzini|Nasyonzini]] === Lyen ekstèn === * [http://www.un.org/fr/events/observances/index.shtml Selebrasyon ak evènman Nasyonzini yo] * [http://portal.unesco.org/fr/ Sit UNESCO a] * [http://www.un.org/french/ Sitwèb Nasyonzini an] [[Kategori:Ane entènasyonal]] 5dy10rzzug4d95lw8n32odkry1pnu0s Moniman istorik (Frans) 0 97915 889243 2026-10-23T19:53:40Z Chersie06 28851 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240630812|Monument historique (France)]] » 889243 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa lòd yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. 2v0bfkxxzihifoi8i4ljp5p7usr921l 889244 889243 2026-10-23T19:54:50Z Chersie06 28851 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240630812|Monument historique (France)]] » 889244 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa lòd yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : acdn3uxz8qwwwif37pwalwxrbsghmld 889245 889244 2026-10-23T19:56:23Z Chersie06 28851 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240630812|Monument historique (France)]] » 889245 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : jvipz6mioprbiidxz63e3799ehtyukq 889246 889245 2026-10-23T19:57:28Z Chersie06 28851 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/240630812|Monument historique (France)]] » 889246 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : == Nòt ak referans == {{Referans}} qa4texisus8o3zgdiqh4in8pvnhvnoh 889247 889246 2026-10-23T19:59:57Z Chersie06 28851 889247 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. == Nòt ak referans == {{Referans}} r1qo1g4qicrab2po1bikz8rbm5v6fa4 889250 889247 2026-10-23T20:07:27Z Chersie06 28851 889250 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. == Nòt ak referans == {{Referans}} 4nqsnwu4gym27suzjqbult4gj14awkm 889251 889250 2026-10-23T20:08:06Z Chersie06 28851 889251 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). == Nòt ak referans == {{Referans}} auy4dtqsu6ym814kl7gg5uk3lhx81kh 889252 889251 2026-10-23T20:09:16Z Chersie06 28851 889252 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). An 2020, te gen {{Unité|45684 monuments}} an Frans, dapre [[Base Mérimée|baz done Mérimée]] a <ref>[https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/monuments-historiques-liste-des-immeubles-proteges-au-titre-des-monuments-historiques/ ''Liste des Immeubles protégés au titre des Monuments Historiques'']. Jeu de données issu d'un service public certifié, publié en 2015 par Ministère de la Culture et de la Communication sur le portail [https://www.data.gouv.fr/ Etalab] et mis à jour en 2019.</ref> epi, an 2023, te gen anviwon {{Unité|260000 objets}} klase kòm moniman istorik, pami yo anviwon {{Unité|120000 classés}} ak {{Unité|140000 inscrits}}.<ref>{{Cite web|last=Ministère de la Culture|title=Protéger des objets mobiliers au titre des monuments historiques|url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/monuments-sites/Interventions-demarches/proteger-un-objet-un-immeuble-un-espace/proteger-des-objets-mobiliers-au-titre-des-monuments-historiques|date=2023|website=culture.gouv.fr|access-date=14 novembre 2024}}.</ref> == Nòt ak referans == {{Referans}} e3d8qqk7jv5dxnhruqmcq9ofa4j7qed 889260 889252 2026-10-23T20:36:27Z Chersie06 28851 889260 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). An 2020, te gen {{Unité|45684 monuments}} an Frans, dapre [[Base Mérimée|baz done Mérimée]] a <ref>[https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/monuments-historiques-liste-des-immeubles-proteges-au-titre-des-monuments-historiques/ ''Liste des Immeubles protégés au titre des Monuments Historiques'']. Jeu de données issu d'un service public certifié, publié en 2015 par Ministère de la Culture et de la Communication sur le portail [https://www.data.gouv.fr/ Etalab] et mis à jour en 2019.</ref> epi, an 2023, te gen anviwon {{Unité|260000 objets}} klase kòm moniman istorik, pami yo anviwon {{Unité|120000 classés}} ak {{Unité|140000 inscrits}}.<ref>{{Cite web|last=Ministère de la Culture|title=Protéger des objets mobiliers au titre des monuments historiques|url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/monuments-sites/Interventions-demarches/proteger-un-objet-un-immeuble-un-espace/proteger-des-objets-mobiliers-au-titre-des-monuments-historiques|date=2023|website=culture.gouv.fr|access-date=14 novembre 2024}}.</ref> == Repranzasyon == Konsèp moniman istorik la, enspire pa ide [[Revolisyon franse|Revolisyon Fransèz]] la ak [[Romantis|Romantizm nan]], te mennen nan yon politik pwoteksyon ke [[monachi jiyè|Monachi Jiyè]] a te etabli. Sa a se yon rekonesans enterè piblik pou bilding yo (bilding, jaden ak pak, rezèv akeyolojik, elatriye) ki konsène plis espesyalman atizay ak istwa ki tache ak moniman an epi ki konstitye yon [[Servitude d’utilité publique|sèvitwit itilite piblik]] . == Nòt ak referans == {{Referans}} k6er9y97q3t8vnwiukkwcf2sg7tb6ud 889261 889260 2026-10-23T20:36:53Z Chersie06 28851 /* Repranzasyon */ 889261 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). An 2020, te gen {{Unité|45684 monuments}} an Frans, dapre [[Base Mérimée|baz done Mérimée]] a <ref>[https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/monuments-historiques-liste-des-immeubles-proteges-au-titre-des-monuments-historiques/ ''Liste des Immeubles protégés au titre des Monuments Historiques'']. Jeu de données issu d'un service public certifié, publié en 2015 par Ministère de la Culture et de la Communication sur le portail [https://www.data.gouv.fr/ Etalab] et mis à jour en 2019.</ref> epi, an 2023, te gen anviwon {{Unité|260000 objets}} klase kòm moniman istorik, pami yo anviwon {{Unité|120000 classés}} ak {{Unité|140000 inscrits}}.<ref>{{Cite web|last=Ministère de la Culture|title=Protéger des objets mobiliers au titre des monuments historiques|url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/monuments-sites/Interventions-demarches/proteger-un-objet-un-immeuble-un-espace/proteger-des-objets-mobiliers-au-titre-des-monuments-historiques|date=2023|website=culture.gouv.fr|access-date=14 novembre 2024}}.</ref> == Repranzasyon == Konsèp moniman istorik la, enspire pa ide [[Revolisyon franse|Revolisyon Fransèz]] la ak [[Romantis|Romantizm nan]], te mennen nan yon politik pwoteksyon ke [[monachi jiyè|Monachi Jiyè]] a te etabli. Sa a se yon rekonesans enterè piblik pou bilding yo (bilding, jaden ak pak, rezèv akeyolojik, elatriye) ki konsène plis espesyalman atizay ak istwa ki tache ak moniman an epi ki konstitye yon [[Servitude d’utilité publique|sèvitwit itilite piblik]] . Klasifikasyon ak anrejistreman, ki te lontan sijè a dispozisyon lwa 31 décembre 1913,<ref>{{lire sur Wikisource|lien=Loi sur les monuments historiques promulguée le 31 décembre 1913}}. Cette loi a été abrogée et codifiée au code du patrimoine, mais l'abrogation a été différée jusqu'à la parution de la partie réglementaire du code en 2011.</ref> kounye a yo gouvène pa tit II liv VI [[Code du patrimoine|kòd patrimwàn]] nan. == Nòt ak referans == {{Referans}} rr2c8ixapijd1dloonh8jdkilk89kk7 889264 889261 2026-10-23T20:43:27Z Chersie06 28851 /* Repranzasyon */ 889264 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). An 2020, te gen {{Unité|45684 monuments}} an Frans, dapre [[Base Mérimée|baz done Mérimée]] a <ref>[https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/monuments-historiques-liste-des-immeubles-proteges-au-titre-des-monuments-historiques/ ''Liste des Immeubles protégés au titre des Monuments Historiques'']. Jeu de données issu d'un service public certifié, publié en 2015 par Ministère de la Culture et de la Communication sur le portail [https://www.data.gouv.fr/ Etalab] et mis à jour en 2019.</ref> epi, an 2023, te gen anviwon {{Unité|260000 objets}} klase kòm moniman istorik, pami yo anviwon {{Unité|120000 classés}} ak {{Unité|140000 inscrits}}.<ref>{{Cite web|last=Ministère de la Culture|title=Protéger des objets mobiliers au titre des monuments historiques|url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/monuments-sites/Interventions-demarches/proteger-un-objet-un-immeuble-un-espace/proteger-des-objets-mobiliers-au-titre-des-monuments-historiques|date=2023|website=culture.gouv.fr|access-date=14 novembre 2024}}.</ref> == Repranzasyon == Konsèp moniman istorik la, enspire pa ide [[Revolisyon franse|Revolisyon Fransèz]] la ak [[Romantis|Romantizm nan]], te mennen nan yon politik pwoteksyon ke [[monachi jiyè|Monachi Jiyè]] a te etabli. Sa a se yon rekonesans enterè piblik pou bilding yo (bilding, jaden ak pak, rezèv akeyolojik, elatriye) ki konsène plis espesyalman atizay ak istwa ki tache ak moniman an epi ki konstitye yon [[Servitude d’utilité publique|sèvitwit itilite piblik]] . Klasifikasyon ak anrejistreman, ki te lontan sijè a dispozisyon lwa 31 décembre 1913,<ref>{{lire sur Wikisource|lien=Loi sur les monuments historiques promulguée le 31 décembre 1913}}. Cette loi a été abrogée et codifiée au code du patrimoine, mais l'abrogation a été différée jusqu'à la parution de la partie réglementaire du code en 2011.</ref> kounye a yo gouvène pa tit II liv VI [[Code du patrimoine|kòd patrimwàn]] nan. Lis kòm yon moniman istorik ''Lis moniman istorik la'' ' <ref>{{Cite web|url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=89A5188D651DD8D012EED7EBA2FB5133.tpdjo15v_2?idArticle=LEGIARTI000006845840&cidTexte=LEGITEXT000006074236&dateTexte=20100622|title=Article L621-25 du code du patrimoine|year=9 septembre 2005|access-date=22 juin 2010}}.</ref> (ansyen li te ye kòm " [[Inventaire supplémentaire des monuments historiques|enskripsyon nan envantè siplemantè moniman istorik yo]] "), pou sèten mèb ak bilding ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] . Anjeneral, nan premye ka a, yo di yon byen se " anrejistre " == Nòt ak referans == {{Referans}} bkfju4fvb0fi2g1f8h4wmysfh9o2jlw 889266 889264 2026-10-23T20:45:16Z Chersie06 28851 /* Repranzasyon */ 889266 wikitext text/x-wiki An [[Frans]], yon '''moniman istorik''' se yon byen mobil oswa imèb ki resevwa, pa ldesizyon nan administrasyon an, yon estati legal ak yon etikèt ki gen entansyon pwoteje li, akòz enterè istorik, atistik oubyen achitektiral li. Gen de nivo pwoteksyon : # enskripsyon an (yo te rele l jiska 2005 « enskri nan envantè siplemantè moniman istorik yo " ) se yon pwoteksyon pou moniman ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] eksepsyonèl ; # Klasifikasyon an pwoteje moniman ki gen enpòtans nasyonal. Kidonk, klasifikasyon an konstitye pi wo nivo pwoteksyon an. Nan ka byen imobilye, tèks ki fòmalize desizyon pwoteksyon an lis pati nan bilding lan ki pwoteje, sof si li pwoteje antyèman (ni eleman ekstèn yo ni eleman enteryè yo), ansanm ak anviwònman li yo. Tèm nan " moniman istorik yo ", nan sengilye tankou nan pliryèl, pafwa yon fason ki pa apwopriye refere a yon moniman ki gen yon karaktè patikilye oswa yon stil ansyen, byenke li pa pwoteje. Pa [[Metonimi|metonimi,]] tèm nan refere swa a sèvis ki responsab pou envantè, pwoteksyon ak siveyans moniman yo ( [[Service régional de l'inventaire|sèvis envantè rejyonal]], [[Conservation régionale des monuments historiques|konsèvasyon rejyonal moniman istorik yo]], ak [[Service territorial de l'architecture et du patrimoine|sèvis teritoryal achitekti ak patrimwàn]], ki te vin, pa dekrè 17 décembre 2015 [[Unité départementale de l'architecture et du patrimoine|inite depatmantal achitekti ak patrimwàn]] (UDAP) epi ki loje [[Architectes des bâtiments de France|achitèk bilding yo an Frans]] ), oswa moun ki responsab pou etid ak rechèch konsènan yo ( [[Laboratoire de recherche des monuments historiques|laboratwa rechèch moniman istorik]] ), oswa lòt etikèt ( [[Label « Patrimoine du XXe siècle »|etikèt " Eritaj XX syèk la syèk "]] ) oubyen lòt pwoteksyon ( [[Site patrimonial remarquable|sit patrimwàn remakab]] ), oubyen bay asosyasyon k ap fè pwomosyon pou moniman istorik ( [[Vieilles maisons françaises|ansyen kay franse]], [[Fondation du patrimoine|fondasyon patrimwàn]], elatriye). An 2020, te gen {{Unité|45684 monuments}} an Frans, dapre [[Base Mérimée|baz done Mérimée]] a <ref>[https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/monuments-historiques-liste-des-immeubles-proteges-au-titre-des-monuments-historiques/ ''Liste des Immeubles protégés au titre des Monuments Historiques'']. Jeu de données issu d'un service public certifié, publié en 2015 par Ministère de la Culture et de la Communication sur le portail [https://www.data.gouv.fr/ Etalab] et mis à jour en 2019.</ref> epi, an 2023, te gen anviwon {{Unité|260000 objets}} klase kòm moniman istorik, pami yo anviwon {{Unité|120000 classés}} ak {{Unité|140000 inscrits}}.<ref>{{Cite web|last=Ministère de la Culture|title=Protéger des objets mobiliers au titre des monuments historiques|url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/monuments-sites/Interventions-demarches/proteger-un-objet-un-immeuble-un-espace/proteger-des-objets-mobiliers-au-titre-des-monuments-historiques|date=2023|website=culture.gouv.fr|access-date=14 novembre 2024}}.</ref> == Repranzasyon == Konsèp moniman istorik la, enspire pa ide [[Revolisyon franse|Revolisyon Fransèz]] la ak [[Romantis|Romantizm nan]], te mennen nan yon politik pwoteksyon ke [[monachi jiyè|Monachi Jiyè]] a te etabli. Sa a se yon rekonesans enterè piblik pou bilding yo (bilding, jaden ak pak, rezèv akeyolojik, elatriye) ki konsène plis espesyalman atizay ak istwa ki tache ak moniman an epi ki konstitye yon [[Servitude d’utilité publique|sèvitwit itilite piblik]] . Klasifikasyon ak anrejistreman, ki te lontan sijè a dispozisyon lwa 31 décembre 1913,<ref>{{lire sur Wikisource|lien=Loi sur les monuments historiques promulguée le 31 décembre 1913}}. Cette loi a été abrogée et codifiée au code du patrimoine, mais l'abrogation a été différée jusqu'à la parution de la partie réglementaire du code en 2011.</ref> kounye a yo gouvène pa tit II liv VI [[Code du patrimoine|kòd patrimwàn]] nan. Lis kòm yon moniman istorik ''Lis moniman istorik la'' ' <ref>{{Cite web|url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=89A5188D651DD8D012EED7EBA2FB5133.tpdjo15v_2?idArticle=LEGIARTI000006845840&cidTexte=LEGITEXT000006074236&dateTexte=20100622|title=Article L621-25 du code du patrimoine|year=9 septembre 2005|access-date=22 juin 2010}}.</ref> (ansyen li te ye kòm " [[Inventaire supplémentaire des monuments historiques|enskripsyon nan envantè siplemantè moniman istorik yo]] "), pou sèten mèb ak bilding ki gen enterè [[Région française|rejyonal]] . Anjeneral, nan premye ka a, yo di yon byen se " anrejistre " == Klase kòm yon moniman istorik == Klasifikasyon kòm moniman istorik[1] la se nan yon nivo enterè nasyonal. Nan dezyèm ka sa a, yo di li "klase". == Nòt ak referans == {{Referans}} q1qo0ipx1tplg0720o7aamo7b619oz1 Kategori:Ane entènasyonal 14 97916 889274 2026-10-23T21:13:00Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Multi bandeau|Kategori ONU|Kategori relasyon entènasyonal}} {{atik prensipal}} [[Kategori:Nasyonzini]] [[Kategori:Òganizasyon Nasyonzini pou edikasyon, syans ak kilti]] " 889274 wikitext text/x-wiki {{Multi bandeau|Kategori ONU|Kategori relasyon entènasyonal}} {{atik prensipal}} [[Kategori:Nasyonzini]] [[Kategori:Òganizasyon Nasyonzini pou edikasyon, syans ak kilti]] 2it22aki0eghqqu7pakze9eoj7d0awm Modèl:DTS 10 97917 889278 2026-10-23T21:34:21Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " <includeonly>{{Lien web |langue= |auteur={{{auteur|}}} |titre={{{1|{{PAGENAME}}}}} |description=nan [[Diksyonè teyat Swis]] sou entènèt |url=http://tls.theaterwissenschaft.ch{{localurl:{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} |date= |site= |consulté le=}}.{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|[[Kategori:Atik ki itilize modèl DTS]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentation de source}}</noinclude> " 889278 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Lien web |langue= |auteur={{{auteur|}}} |titre={{{1|{{PAGENAME}}}}} |description=nan [[Diksyonè teyat Swis]] sou entènèt |url=http://tls.theaterwissenschaft.ch{{localurl:{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} |date= |site= |consulté le=}}.{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|[[Kategori:Atik ki itilize modèl DTS]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentation de source}}</noinclude> o4i1vo0fpd921omt8rqid290xa0w71v Kategori:Atik ki itilize modèl DTS 14 97918 889279 2026-10-23T21:37:28Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Kategorize pa|DTS|note=oui}} __HIDDENCAT__ [[Kategori:Sous atik]] [[Kategori:Pwojè:Swis/Antretyen|DTS]] " 889279 wikitext text/x-wiki {{Kategorize pa|DTS|note=oui}} __HIDDENCAT__ [[Kategori:Sous atik]] [[Kategori:Pwojè:Swis/Antretyen|DTS]] b5zyviv8nwl230udgxxg7z1d3yh3be4 Wikipedya:Imaj pou mwa/desanm 2026 4 97919 889280 2026-10-23T21:59:39Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Imaj jounen an|Wheat close-up.JPG|l=2592|h=1944|[[Zepi (botanik)|Zepi]] [[ble]] ki mi. |min={{{min|{{Wikipedya:Imaj pou mwa/min}}}}}|max={{{max|{{Wikipedya:Imaj pou mwa/max}}}}}}}<noinclude> [[Kategori:Wikipedya:Imaj pou mwa|{{{1}}} 2026]] </noinclude> " 889280 wikitext text/x-wiki {{Imaj jounen an|Wheat close-up.JPG|l=2592|h=1944|[[Zepi (botanik)|Zepi]] [[ble]] ki mi. |min={{{min|{{Wikipedya:Imaj pou mwa/min}}}}}|max={{{max|{{Wikipedya:Imaj pou mwa/max}}}}}}}<noinclude> [[Kategori:Wikipedya:Imaj pou mwa|{{{1}}} 2026]] </noinclude> aojayrfcrq9zh319ukc8u0p7onkgyh0 Zepi (botanik) 0 97920 889281 2026-10-23T22:03:40Z Kitanago 19629 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/230827340|Épi (botanique)]] » 889281 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon ze'''pi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] nxsqtfk51cxfgjkaj5ril6wg9ykn9ty 889282 889281 2026-10-23T22:04:30Z Kitanago 19629 889282 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon ze'''pi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] pieb1yksrrhp12pul8o13vm90nhhfx1 889283 889282 2026-10-23T22:07:10Z Kitanago 19629 889283 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[Phénologie|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] pi4882vyx37faqt20g3lfs7lo5ojc9l 889284 889283 2026-10-23T22:07:32Z Kitanago 19629 889284 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[fenoloji|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] 4lbj8yiommih9u8jon8mq51qsh85kkz 889285 889284 2026-10-23T22:08:04Z Kitanago 19629 889285 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[fenoloji|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. Yon zepi kapab konpoze, sa vle di, li kapab fòme ak zepi ki tache dirèkteman ak aks prensipal la.<ref name="s42">{{Cite web|language=fr-FR|title=Inflorescences|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|website=Formation en biologie végétale|access-date=2022-03-19}}</ref> == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] 0czrbt9cw61ebfig1xzutddx587v4ti 889286 889285 2026-10-23T22:09:49Z Kitanago 19629 889286 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[fenoloji|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. Yon zepi kapab konpoze, sa vle di, li kapab fòme ak zepi ki tache dirèkteman ak aks prensipal la.<ref name="s42">{{Cite web|language=fr-FR|title=Inflorescences|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|website=Formation en biologie végétale|access-date=2022-03-19}}</ref> == Egzanp enfloresans ki sanble ak pik == [[Fichye:Plantago_major0.jpg|gauche|vignette|Enfloresans yon [[Planten lancéolé|planten lansyole]] .]] Enfloresans pike yo jwenn nan espès sa yo : == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] 7k927jk3e6du12hqii10ls961kddf8l 889287 889286 2026-10-23T22:31:11Z Kitanago 19629 /* Egzanp enfloresans ki sanble ak pik */ 889287 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[fenoloji|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. Yon zepi kapab konpoze, sa vle di, li kapab fòme ak zepi ki tache dirèkteman ak aks prensipal la.<ref name="s42">{{Cite web|language=fr-FR|title=Inflorescences|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|website=Formation en biologie végétale|access-date=2022-03-19}}</ref> == Egzanp enfloresans ki sanble ak pik == [[Fichye:Plantago_major0.jpg|gauche|vignette|Enfloresans yon [[Planten lancéolé|planten lansyole]] .]] Enfloresans pike yo jwenn nan espès sa yo : * [[Hysope|izòp]] ; * [[Plantago|bannann]] ; * [[Verveine officinale|vèvèn komen]] ; * [[Chaton (botanique)|chaton]] [[Betulaceae]] yo tankou [[Noisetier|pye nwazèt]] . {{Clr}} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] epnf4rtrkkp60rbrkgmprkuqkg3eegn 889288 889287 2026-10-23T22:32:15Z Kitanago 19629 /* Egzanp enfloresans ki sanble ak pik */ 889288 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Inflorescence_diagram.jpg|vignette| Chema yon zepi mayi.]] Nan botanik, yon '''zepi''' (ki soti nan mo [[laten]] ''spica'', pwent) se yon enfloresans senp. An reyalite, se yon grap ki gen [[flè]] sesil, sa vle di yo pa gen pedonkil epi yo dirèkteman tache ak byen sere sou [[tij]] la. Sa bay enfloresans lan yon fòm dans, etwat, long, ak pwenti.<ref name="s4">{{Cite web|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|title=Inflorescences|website=Formation en biologie végétale|language=fr-FR|access-date=2022-03-19}}</ref> '''Zepi''' a se [[fenoloji|etap fenolojik]] zèb yo ki koresponn ak aparans zepi a ki soti nan djenn dènye [[fèy]] la. Yon zepi kapab konpoze, sa vle di, li kapab fòme ak zepi ki tache dirèkteman ak aks prensipal la.<ref name="s42">{{Cite web|language=fr-FR|title=Inflorescences|url=https://biologievegetale.be/morphologie-vegetale/angiospermes/angiospermes-organographie/inflorescences/|website=Formation en biologie végétale|access-date=2022-03-19}}</ref> == Egzanp enfloresans ki sanble ak pik == [[Fichye:Plantago_major0.jpg|gauche|vignette|Enfloresans yon [[Planten lancéolé|planten lansyole]] .]] Enfloresans pike yo jwenn nan espès sa yo : * [[Hysope|izòp]] ; * [[Plantago|planten]] ; * [[Vèvenn ofisinal|vèvenn komen]] ; * [[Chaton (botanique)|chaton]] [[Betulaceae]] yo tankou [[Noisetier|pye nwazèt]] . {{Clr}} == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Ears (botany)}} === Lyen ekstèn === * « biologievegetale.be/morphologi… »(Archive.org • Wikiwix • Que faire ?) [[Kategori:Enfloresans]] msloipf4wd8gbd8vj52li0412o4fxwu Niwy (Herby) 0 97921 889289 2026-10-23T22:35:37Z Nathavaskie 31718 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/233907413|Niwy (Herby)]] » 889289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Localité|nom=Niwy|zoom=4}}'''Niwy''' se yon lokalite [[Polòy|polonè]] ki nan gmina Herby, ki sitiye li nan powiat Lubliniec nan voivoda Silesian . == Listwa == == Jewografi ==   == Nòt ak referans == {{Referans}} == Lyen ekstèn == {{Liens}}{{Palèt|Gmina Herby}}{{Portail|Pologne}} n1kk4oa7vjf84f6tnd4dbrgtloxjzia Głęboczek (Pomerani Lwès) 0 97922 889292 2026-10-23T22:48:00Z Nathavaskie 31718 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/227216317|Głęboczek (Poméranie-Occidentale)]] » 889292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Localité|nom=Głęboczek|zoom=6}}'''Głęboczek''' se yon lokalite [[Polòy|polonè]] nan gmina miks Czaplinek, ki sitiye li nan powiat Drawsko nan voïvodie Poméranie oksidantal la.Li sitiye apeprè 29 km nan lès vil la Drawsko Pomorskie ak 111 km nan lès Szczecin, kapital rejyonal la. == Jewografi == [[Fichier:Czaplinek_(gmina)_location_map.png|centré|vignette| Kat jeyografik nan komin Czaplinek.]] == Nòt ak referans == {{Referans}}{{Palèt|Gmina Czaplinek}}{{Portail|Pologne}} 29e2cxwd5l082tl6gy1k4l9adkntvcx